CARĠ AÇIK ve EKONOMĠK BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠNĠN PANEL NEDENSELLĠK ANALĠZĠ EKSENĠNDE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "CARĠ AÇIK ve EKONOMĠK BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠNĠN PANEL NEDENSELLĠK ANALĠZĠ EKSENĠNDE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ"

Transkript

1 CARĠ AÇIK ve EKONOMĠK BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠNĠN PANEL NEDENSELLĠK ANALĠZĠ EKSENĠNDE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Aslı Önay AKÇAY 1 Filiz ERATAġ 2 Cari işlemler dengesi, ulusal ekonominin dış ticaret dengesi ve dış dünya net faktör gelirlerinden oluşmaktadır. Dolayısıyla sıkça aynı anlamda kullanılan dış ticaret açığı kavramından daha geniş bir tanım içermektedir. Günümüzde, birçok ülkenin karşılaştığı cari açık sorunu finansallaşmanın bir ürünü olarak karşımıza çıkmaktadır lı yılların sonundan, uluslararası krize kadar olan dönemde birçok ülkede artan cari açıklar gözlemlenmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, cari açık bir yandan ulusal ekonomilerin kırılganlığını arttırırken diğer yandan ekonomik büyümenin en önemli kaynaklarından biri haline gelmektedir. Bu çalışmanın amacı, BRICT ülkeleri kapsamında cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin belirlenmesidir. Bu bağlamda, panel veri analizi kapsamında, analize konu olan 5 ülkenin dönemine ait yıllık verileri kullanılarak ampirik bir model oluşturulmuştur. Öncelikle değişkenlerin heterojenliği delta testi (Pesaran ve Yamagata, 2008) kullanılarak araştırılmış, ardından serileri oluşturan yatay kesit birimleri arasındaki bağımlılık CADF testi ile incelenmiştir. Westurlund ECM eşbütünleşme testi ile seriler arasındaki eşbütünleşik ilişkinin varlığı ispatlandıktan sonra, Dumitrescu-Hurlin(2012) panel nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen ampirik bulgulara göre, BRICT ülkelerinde uzun dönemde cari işlemlerden ekonomik büyümeye doğru bir nedensellik ilişkisinin olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Ekonomik Büyüme, Panel Veri Analizi, Panel Nedensellik Analizi, BRIC Ülkeleri. Jel Kodları: F32,F43,C33. 1 Araştırma Görevlisi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü, 2 Araştırma Görevlisi, Celal Bayar Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü,

2 ASSESSMENT OF THE CURRENT ACCOUNT DEFICIT and ECONOMIC GROWTH RELATIONSHIP WITHIN AXIS OF THE PANEL CAUSALITY ANALYSIS Aslı Önay AKÇAY 1 Filiz ERATAġ 2 Current account balance consists of trade balance of the national economy and the net foreign factor income. Therefore, it has broader definition than the foreign trade deficit that is often used in the same sense. Nowadays, current account deficit problem that many country face by is the product of financialization. Period from the end of the 1990s to international crisis increasing current account deficits observed in many countries. Especially in developing countries, the current account deficit on the one hand increases the vulnerability of national economies are becoming one of the most important sources of economic growth on the other hand. The purpose of this study is to determine the causality relationship between the current account deficit and economic growth for the Brazil, Russia, India, China and Turkey (BRICT). In this context, using annual data an empirical model has been developed in the scope of the panel data analysis for the period First, heterogeneity of the variables were investigated using the delta test (Pesaran ve Yamagata, 2008), and then dependence between cross-sectional units that make series were examined by the CADF test. After the existence of the cointegration relationship between the series proved by using the Westurlund ECM cointegration test Dumitrescu-Hurlin(2012) panel causality test was applied. According to the empirical results, in the long term there is causal relationship from current accounts to economic growth in the BRICT countries. Keywords: Current Account Deficit, Economic Growth, Panel Data Analysis, Panel Causality Analysis, BRIC Countries. Jel Codes: F32,F43,C33. 1 Research Asistant, Dokuz Eylül University, Faculty of Economics and Administrative Sciences, department of Economics, 2 Research Asistant, Celal Bayar University, Faculty of Economics and Administrative Sciences, department of Economics,

3 GĠRĠġ 1980 li yıllardan itibaren özellikle gelişmekte olan ülkelerde gözlenen finansal serbestleşme ve deregülasyon uygulamaları, teknolojide yaşanan hızlı değişimle birlikte küresel anlamda gerek reel gerekse de finans piyasalarının entegrasyon derecelerinde artışa yol açmıştır. Serbestleşmenin temel amacı tasarrufların artırılması, bununla birlikte yatırımlarda artış ve nihayetinde büyüme olsa da gerekli ve yeterli yasal düzenlemelere sahip olmadan sermaye akımlarının serbestçe akışına izin veren ülkelerin kırılgan bir yapıya sahip oldukları ve şoklar karşısında finansal kriz yaşadıkları bilinmektedir. Cari açık en genel tanımı ile bir ülkenin harcamalarının gelirlerinden veya yatırımlarının tasarruflarından fazla olmasını ifade etmektedir. Bu durum, ülkenin diğer ülkelere karşı borçlu olduğu anlamına da gelmektedir. Cari açık veren ülke kırılgan bir yapıya sahip olmakta ve şoklar karşısında finansal kriz yaşama olasılığı artmaktadır. Bunun nedenlerinden biri ilgili yasal düzenlemelerden yoksun olan ülkelerin, makroiktisadi yapısallarının da zayıf olması durumunda spekülatif ataklara karşı savunmasız olmaları ve ülke içine akan sermayenin bir anda tersine dönerek finansal kriz yaşanmasına neden olabilmesidir. Örneğin 1990 lı yıllarda para krizi sorunu yaşayan ülkelerin çoğunda kronik cari işlemler açığı bulunmakta idi. Lakin bu durum kronik cari açığın her zaman finansal krize yol açacağı anlamına gelmemektedir. Cari işlemler açığı, açığın yol açtığı kırılganlık ve nihayetinde bunun büyüme üzerine etkisi bağlamında bu çalışmanın amacını Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Türkiye (BRICT) için cari açık ile büyüme arasındaki ilişkinin panel veri analizi yöntemi ile ortaya konması oluşturmaktadır. Bu anlamda çalışmanın yazına iki temel katkı yapması beklenmektedir. İlki; son yıllarda yazında cari açık ile büyüme arasındaki etkileşimi analiz eden çalışmalar bulunsa da Türkiye nin de dahil edilerek BRIC ülkelerinde cari açık büyüme ilişkisini ortaya koymak üzere analiz yapan herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. İkincisi ise; yazındaki diğer çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada değişkenlerin heterojenliği Pesaran ve Yamagata nın (2008) uyguladıkları delta testi yardımıyla araştırılmış, ardından serileri oluşturan yatay kesit birimleri arasındaki bağımlılık incelenmiştir. Pedroni ve Westurlund eşbütünleşme testleri ile seriler arasındaki eşbütünleşik ilişkinin varlığı ispatlandıktan sonra, Pedroni (2008), Emirmahmutoğlu-Köse (2011) ve Hurlin (2012) panel nedensellik testleri uygulanmıştır. 1

4 BRIC ülkeleri ve Türkiye ye ait cari açık ve büyüme verileri, dönemi için analiz edilmiştir. Panel veri analizi kapsamında oluşturulan ampirik model sonucunda cari açık ile büyüme arasında eşbütünleşik bir ilişki bulunmuş buna ilaveten gerçekleştirilen nedensellik testleri sonucunda da nedenselliğin cari açıktan büyümeye doğru olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde cari açık büyüme ilişkisi ele alınmış ve ilgili yazın incelenmiştir. İkinci bölümde BRIC ülkelerinin gelişimi ve Türkiye ile ilişkileri incelenmiş, buna ilaveten makroiktisadi göstergeleri analiz edilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü ekonometrik yönteme ve veri setine ayrılmıştır. Panel veri analizinin yapıldığı son bölümde bulgular da ayrıca değerlendirilmiş ve çalışma sonuç bölümü ile sonlandırılmıştır. 1.CARĠ AÇIK-BÜYÜME ĠLĠġKĠSĠ ve YAZIN Ödemeler bilançosu dört kalemden oluşmaktadır. İlk kalem cari işlemler hesabı, ikinci kalem finans hesabı, üçüncü kalem net hata noksanı ve dördüncü kalem de resmi rezerv hareketlerinden oluşmaktadır. İlk üç kalemin toplamı sonucunda oluşan fark resmi rezerv hareketleri ile kapatılarak ödemeler bilançosu dengeye getirilmektedir. Cari işlemlerin açık vermesi durumunda ödemeler bilançosunun dengeye gelebilmesi için finans hesabının fazla vermesi veya rezerv hareketlerinin artması gerekmektedir. Bu noktada cari işlemlerde meydana gelen bir açığın nasıl finanse edildiği önem kazanmaktadır. Cari işlemler açığı dışarıdan borçlanılarak veya sıcak para ile finanse edilmeye çalışılıyorsa bunun sonucunda ülkenin iktisadi anlamda kırılganlığı artmaktadır. Cari işlemler dengesi ülkeler için önemli makroiktisadi göstergeler arasında yer almaktadır. Bunun nedenleri arasında cari işlemler dengesinin iktisadi bir kırılganlık göstergesi olarak anılması, piyasadaki beklentiler üzerindeki etkisi ve sürdürülebilir olup olmaması yer almaktadır. Cari işlemlerde meydana gelecek açığın büyüklüğü ve bu açığın devamlılık teşkil etmesi beklentiler üzerinde olumsuz etki yaratmakta ve piyasa aktörlerinin kriz beklentilerini artırmaktadır. Görüldüğü üzere cari işlemler ile büyüme arasındaki etkileşimin bir ayağını kırılganlık ve buna bağlı olarak da finansal krizler oluşturmaktadır. Cari işlemlerin yaratacağı bir kırılganlığa bağlı olarak ülkenin bir şok karşısında finansal krize girmesi büyümeyi de negatif yönlü olarak etkileyeceğinden cari işlemler dengesinin önemi ülke ekonomileri için büyük olmaktadır. Edwards (2002, 2004), çalışmalarında cari işlemlerin tersine dönmesinin 2

5 yatırımlar ve büyüme üzerinde negatif etkileri olduğu sonucuna varmıştır. Buna ek olarak yatırım oranları yüksek ve yabancı sermayeye daha az bağımlı, diğer bir ifade ile daha az cari işlemler açığı bulunan ülkelerin daha hızlı büyüdükleri bilinmektedir (Prasad, 2007: 161). Cari işlemler açığı ile ilgili çalışmalar sürdürülebilirlik ve nedensellik olarak yazında iki farklı kutupta toplanmışlardır. Cari açığın sürdürülebilirliği ülkenin iktisadi istikrarı ve büyümesi için son derece önemlidir. Her ne kadar sürdürülebilirlik için kesin bir eşik değer hesaplamak mümkün olmasa da cari açığın gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) %5 ini geçmesi durumunda sürdürülebilirliği ile ilgili kuşkular oluşmakta, döviz kuru politikaları, yatırım ve tasarruf düzeyleri, finansal sistemin yapısının ne kadar sağlam olduğu gibi faktörler ise sürdürülebilirliğin göstergeleri olarak ele alınmaktadır (Milesi-Faretti ve Razin, 1996: 65). Sürdürülebilirlik yazında iki açıdan ele alınmıştır. İlki; tüketim ve yatırım harcamalarının dikkate alındığı ulusal görüş ve ikincisi; küresel anlamda yatırımcıların varlık portföylerini dikkate alan uluslararası finansal görüş (Kee vd., 2011: 308). Cari açığa neden olan faktörlerin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalarda ise büyüme ve döviz kuru değişkenleri diğer faktörlere göre daha çok dikkate alınmışlardır. Bu bağlamda büyümenin cari açık üzerindeki etkisinin talep artışından kaynaklandığına dair görüşler olduğu kadar kısa vadeli sermaye hareketlerinin döviz kuru üzerindeki etkisinin bir yansıması olarak cari işlemlerde açığa yol açtığını savunan iktisatçılar da vardır (Erbaykal, 2007: 87). İktisadi büyüme kabaca üretim olanakları eğrisinin sağa kayması olarak ifade edilmektedir. Buna ilaveten bir ülkenin bir yıl içerisindeki fiyat değişimlerinden arındırılmış kişi başı reel hasılasındaki artış da ülkede gerçekleşen iktisadi bir büyümeyi temsil etmektedir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ile birlikte temel hedefini oluşturan iktisadi büyümenin boyutu ülkeler arasında farklılıklar göstermektedir. İktisat yazınında da bu konuda yapılmış birçok çalışma yer almaktadır. Bu çalışmaların bir kısmında büyümenin temel bileşenleri ortaya konmaya çalışılmakta, bir kısmı cari işlemler açığı-büyüme etkileşimi gibi daha çok büyüme ile farklı bir değişken arasındaki nedensellik ilişkisi incelenmekte veya ülke gruplarının yakınsamaları ortaya konmaya çalışılmaktadır. Büyümenin cari açık üzerindeki etkisinin incelenmesi için büyümenin bileşenlerine bakılması gerekmektedir. Büyüme eğer ithalata bağımlı olarak gerçekleşiyorsa bu cari açık üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu anlamına gelmektedir. Hepaktan ve Çınar ın (2012) yaptıkları çalışmada OECD ülkelerinde ekonomik büyüme ile cari işlemler dengesi arasındaki ilişki araştırılmış ve ekonomik büyümenin cari işlemler dengesi üzerindeki uzun dönem etkisi sınanmıştır. Çalışmalarında

6 dönemini kapsayan 27 OECD ülkesi için GSYİH ve cari işlemler dengesi rakamlarından oluşan 1836 gözlem kullanılmış ve ekonomik büyümede meydana gelen bir artışın istatistikî açıdan anlamlı olarak cari işlemler dengesinde azalışa neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yılmaz ve Akıncı nın (2011) çalışmalarında dönemi için yıllık veriler kullanılarak Granger nedensellik ve Johansen eşbütünleşme ekonometrik yöntemleri kullanılarak Türkiye için cari açık büyüme ilişkisi nedenselliğe bağlı olarak ortaya konmaya çalışılmıştır. Cari açık ile büyümenin eşbütünleşik oldukları ve büyümeden cari açığa doğru tek yönlü bir nedensellik olduğunu ortaya koymuşlardır. de Mello vd. (2011) yazındaki cari işlemlerin büyüme üzerindeki kısa dönemli etkilerinin incelendiği çalışmalardan farklı olarak, yılları arasında gelişmiş ve gelişmekte olan 100 den fazla ülke için sıralı probit modelini kullanarak uzun dönemli etkilerini incelemişlerdir. Cari işlemlerin tersine dönmesi durumda iki yıl içerisinde büyümede bir kırılma yaşanacağına dair bulgular elde etmişlerdir. Buna ilaveten makroiktisadi yapısallardan kaynaklanan kırılganlıkla birlikte cari işlemlerin tersine dönmesi durumunda büyümenin de negatif yönde etkilendiği sonucuna varmışlardır. Telatar ve Terzi (2009) çalışmalarında Türkiye ekonomisi için ekonomik büyüme ile cari işlemler dengesi arasındaki ilişkiyi 1991:4-2005:4 dönemini kapsayan üçer aylık verilerle tahmin etmişlerdir. Granger nedensellik ve VAR analizleri kullanılarak yapılan çalışmada büyüme oranı ile cari işlemler dengesi arasında, büyüme oranından cari işlemler dengesine doğru tek yönlü bir nedenselliğin olduğunu ortaya konmuştur. Kandil ve Greene (2002), Amerika Birleşik Devletleri için dönemi yıllık verilerle cari işlemler dengesinin konjonktürel hareketlere duyarlılığını Johansen-Juselius eşbütünleşme ve Vektör Hata Düzeltme (VEM) modelleriyle incelemişler ve büyüme oranı ile cari işlemler dengesi arasında uzun dönemli ve ters yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varmışlardır. 2.BRIC ÜLKELERĠNĠN GELĠġĠMĠ ve TÜRKĠYE Goldman Sachs Varlık Yönetimi Başkanı Jim O Neill ın Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin ülkelerinin daha iyi bir küresel ekonomik yapı oluşturulması için yeni yatırım fırsatı olarak bir araya gelmelerini önermesi sonucunda BRIC ortaya çıkmıştır. BRIC ülkeleri popülasyonları, coğrafi alanları, piyasalarının büyüklüğü ve büyüme hızları açısından ortak özelliklere sahiptirler. 4

7 Emek gücü açısından da değerlendirildiğinde 1 milyardan fazla nüfusu ile BRIC ülkeleri küresel ekonomide önemli bir role sahip olmaktadırlar. 90 lı yıllardan itibaren BRIC ülkeleri global üretim içindeki paylarını iki katından fazla artırmışlardır. Dünya nüfusunun yaklaşık olarak %40 ını oluşturan ve satın alma gücü paritesi cinsinden dünya GSYİH nın yaklaşık %25 ne sahip BRIC ülkeleri Goldman ve Sachs a göre 2050 yılında bu oranı %40 a çıkaracaklardır(purushothaman ve Wilson, 2003). BRIC ülkeleri yılları arasında değerlendirildiği zaman Çin, Hindistan dan sonra en hızlı büyüyen ülke konumundadır. Buna ilaveten bu ülkelerin makroiktisadi yapısalları da olumlu sinyaller vermektedir. Yine Hindistan ın ardından Çin, yatırım-tasarruf oranları açısından hızlı bir yükseliş göstermektedir. Lakin küresel finans krizi ile birlikte bu ülkelerin de büyüme oranlarında yıllar bazında bir düşüş göze çarpmaktadır. Şekil 1 de de açıkça görüldüğü üzere reel GSYİH oranı 2010 yılı itibarı ile % 8.08 oranında iken 2013 yılı itibariyle bu oranın % 4.7 olması beklenmektedir. Bunun en büyük nedenini ise Avrupa Birliği nin içinde bulunduğu ekonomik kriz oluşturmaktadır. ġekil 1: BRIC Ülkelerinin Yıllar Bazında Reel GSYİH Büyüme Oranlarındaki Azalma ,08 6,53 4,87 4, Reel GSYİH'daki yüzde değişim Kaynak: Azarello ve Putnam(2012), CME Group, market-insights-bric pdf BRIC ülkeleri ayrı ayrı değerlendirildiklerinde her birinin farklı iktisadi özelliği ön plana çıkmaktadır. Brezilya dünyanın tarım sektöründe gelişen bir gücü olarak emtia piyasası ile, Rusya dünyanın en büyük doğal gaz tedarikçisi olarak enerji sektörü ile, Hindistan çok becerikli işgücü ile birlikte özellikle bilişim teknolojilerinde, iş süreci ve çağrı merkezi dış kaynak kullanımı açısından hizmet sektörü ile ve Çin ise üretim alanında dünyanın en hızlı 5

8 büyüyen ekonomisi özelliği ön plana çıkmaktadır. Her bir BRIC ülkesinin iktisadi özelliği birbirinden ayrı olmakla birlikte bu ülkeler bir bütün olarak ele alındıklarında birbirlerini tamamlayıcı oldukları sonucuna varılmaktadır. Tablo 1 de görüldüğü üzere BRICT ülkeleri içerisinde istikrarlı olarak pozitif büyüme oranlarına sahip iki ülke bulunmaktadır; Çin ve Hindistan. Türkiye nin ise deprem ve finansal kriz yaşadığı 1994, 1999, 2001 yılları ile küresel finans krizinin derinleştiği 2009 yılı hariç her yıl pozitif büyüme oranlarına sahip olduğu görülmektedir. Bununla birlikte büyüme oranları açısından Rusya nın küresel krizden en çok etkilenen, Çin in ise en az etkilenen ülke olduğu sonucuna varılmaktadır. Tablo 1: BRICT Ülkeleri Dönemi Büyüme Oranları (%) Brezilya Rusya Hindistan Çin Türkiye Kaynak: IMF, World Economic Outlook Tablo 2 de ise BRICT ülkelerine ait cari işlemler dengesine ait veriler yer almaktadır. Cari dengenin açık ya da fazla vermesi durumunun değerlendirmesi, iktisat bilimine özellikle de iktisat politikasına hangi pencereden bakıldığıyla yakından ilgilidir. Cari fazla veren bir ülke için, gelişmiş ülkeler açısından değerlendirildiğinde, kaynak kullanımının üretim potansiyelinin altında olduğunu, yurt içi tasarrufların ise yatırımları aştığını söylemek mümkündür. Gelişmiş ülke sınıflamasında yer almadan cari fazla veren ülkeleri iki ayrı başlık altında incelemek gerekmektedir. Hızlı büyüme ile sürekli cari işlem fazlası veren ülkeler dış 6

9 bağımlılık olgusundan giderek uzaklaşan ekonomiler anlamına gelmektedir. Bu ülkelerin en tipik örneği Çin dir. Çin de, küresel kriz dönemi hariç, hızlı büyüme ile birlikte yıllar itibariyle cari işlem fazlasının arttığı gözlemlenmektedir. Buna karşılık, bazı ülkeler ise geçmiş dönemlerin yüksek dış borç yükümlülüklerini karşılamak için cari işlem fazlaları vermektedirler ve bu durum sürdürülebilirlikten uzak ve gerçekçi olarak kabul edilememektedir. Tablo 2 den de görüldüğü üzere Çin ve Rusya hariç tüm ülkelerin cari açıklarının olduğu, küresel kriz ile birlikte bu iki ülkenin cari fazlalarının da düşüş gösterdiği görülmektedir. Özellikle Türkiye nin küresel kriz ile birlikte toparlanan cari işlemler açığı 2009 yılından itibaren rekor seviyelerde seyretmektedir. Cari işlemler açığının sürdürülebilir hale getirilebilmesi için uygulanan sıkı para politikası çerçevesinde yüksek zorunlu karşılık oranı, geniş faiz koridoru ve düşük politika faizi ile amaçlanan özellikle kısa vadeli sermayenin ülke içine girişini kısıtlamak ve ulusal kredi genişlemesinin azaltılmasıdır (Togan ve Berument, 2011: 18). Uygulanan sıkı para politikası neticesinde de 2012 yılının ilk beş ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre cari açık 9 milyar 941 milyon dolar azalmıştır. Tablo 2: BRICT ülkeleri Cari İşlemler Dengesi (Milyon USD$) Brezilya Rusya Hindistan Çin Türkiye Kaynak: IMF, World Economic Outlook

10 BRICT ülkelerinde yatırımın GSYİH içindeki payını yansıtan Tablo 3 te yine Çin ve Hindistan ın en büyük orana sahip ülkeler olduğu görülmektedir. Cari işlemler fazlası veren Rusya nın ise düşük yatırım/gsyih oranı dikkat çekmektedir. Türkiye ise bu dönem içinde yatırımlarını artıramamış lakin cari açığındaki artış çok yüksek seviyelere ulaşmıştır. Bu durumda sermaye girişlerinin yatırımları uyarması gerektiği ve buna bağlı olarak ithalatın artarak cari açığa neden olduğu gibi bir görüş Türkiye için geçerliliğini yitirmektedir. Kısacası yatırımların ortalama olarak aynı seviyelerde seyretmesine rağmen cari açığın artmasının uyarılma neticesinde olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Tablo 3: BRICT Ülkeleri Yatırımın GSYİH İçindeki Payı (%) Brezilya Rusya Hindistan Çin Türkiye * Kaynak: IMF, World Economic Outlook * Bu oran 2010 yılında 2011 için beklenen değeri ifade etmektedir. Tablo 4 teki verilere dayanarak Brezilya ve Hindistan ın GSYİH içindeki brüt devlet borcunun tehlikeli seviyelerde olduğunu söylemek mümkündür. Cari açığın sürdürülebilirliği için cari açığın kamu borcundan kaynaklanmıyorsa ve özel tasarruflarda gerileme yoksa tehlikeli bir durum arz etmeyeceğine ilişkin optimizasyon görüşüne göre yatırımların cari açığı artırması doğaldır(uygur, 2012: 12). Lakin kamu borcunun çok fazla olduğu bu iki ülkeden Hindistan da yatırımların da birlikte arttığı lakin Brezilya daki yatırımların ortalama 8

11 seviyelerde seyrettiği görülmektedir. Bu durumda Brezilya nın cari işlemler açığındaki fazlalıkla birlikte yatırımlarda bir artış yaşanmaması ve bunlara ek olarak devlet borcunun fazlalığı bu ülkenin negatif şoklara karşı kırılgan hale geldiğinin bir göstergesi olarak değerlendirmek mümkün olmaktadır. Türkiye için bu oran değerlendirildiği zaman küresel kriz ile birlikte artan oranın gittikçe azalmakta olduğu görülmektedir. Tablo 4: Brüt Devlet Borcunun GSYİH İçindeki Payı (%) Brezilya Rusya Hindistan Çin Türkiye 1993 n/a n/a n/a 1994 n/a n/a n/a 1995 n/a n/a n/a 1996 n/a n/a n/a 1997 n/a n/a n/a 1998 n/a n/a n/a 1999 n/a n/a * Kaynak: IMF, World Economic Outlook * Bu oran 2010 yılında 2011 için beklenen değeri ifade etmektedir. BRIC ülkeleri tek tek ele alındıklarında 5 Brezilya nın yatırım-tasarruf oranını Çin ve Hindistan gibi artırması gerektiği, kamu kesimi borçluluk oranlarını azaltması, buna ilaveten finansal sektörün derinliğini artırması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Rusya nın ise, eksik sermayeye sahip ve verimsiz doğal monopollerini iyileştirmeye ve ülkeye yatırımları çekecek şekilde yapısal reformlarını hızlandırması gerektiği gözlenmektedir. Hindistan ın fiziksel altyapısını güçlendirmesi, tarım sektörünü geliştirmesi, büyüme olgusunu daha kapsamlı ele alması ve nüfusun geneline sağlık ve eğitim gibi kamu hizmetlerini götürmede etkin olması gerektiği, nüfus olarak BIC ülkeleri içinde başı çeken Çin in de gerek ulusal gerekse de dışsal 5 The BRICS Report, Yeni Delhi, Oxford Üniversitesi Basımevi, 2012, 9

12 zorlukların üstesinden gelmek için adımlar atması ve gerekli düzenlemelerle birlikte değişiklikleri gerçekleştirmesi gerektiği gözlenmektedir. Mevcut hızlı büyümesini devam ettirebilmesi için özellikle ihracat temelli büyümeden kendi kendini idame ettiren ulusal talep artışına bağlı büyümeye doğru bir kayma gerçekleştirmesi gerekmektedir. Buna ilaveten nüfusun ve yüz ölçümünün büyüklüğüne bağlı olarak gerekli ve yeterli kamusal hizmetlerden faydalanamayan nüfusun büyük kısmı için yapısal reformların gerçekleştirilerek nüfusun bu kesiminin de kamu hizmetlerinden faydalanmaları sağlanmalıdır. 3.VERĠ SETĠ ve YÖNTEM Bu çalışmada amaçlanan BRICT ülkeleri kapsamında cari açık ve ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin belirlenmesidir. Analize konu olan 5 ülkenin (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Türkiye) dönemi cari işlemler dengesi ve büyüme rakamları kullanılarak, panel veri analizi kapsamında, ampirik bir model oluşturulmuştur. Oluşturulan ampirik modelin fonksiyonel ifadesi aşağıdaki gibidir: C. A = f(g) C.A: Cari Denge (Cari Denge/GSYİH oranı) G: Büyüme Oranı (Sabit fiyatlarla GSYİH artış oranı) Kullanılan veri seti Uluslararası para fonu (IMF) tarafından yayınlanan Dünya Ekonomik Görünüşü (WEO - World Economic Outlook) veri tabanından yıllık veriler kullanılarak oluşturulmuştur. Panel veri analizi kapsamında oluşturulan ampirik modelin tahmininde E-views 7.0, WinRATS Pro. 7.0 ve Gauss 10.0 paket programlarından yararlanılmıştır. Ülkeler arası karşılaştırmaların yapıldığı mikro veya makroiktisadi analizlerde genel olarak panel veri ekonometrisinden yararlanılmaktadır. Bu çalışmalarda ele alınan konular, yatay kesit birimlerine ait verilerin analizi yoluyla ya da bu analizlere zaman boyutunun da eklenmesi yoluyla yapılmaktadır. Böylece hem zaman içinde hem de ele alınan birimler arası farklılıklar birlikte incelenmiş olmaktadır(cameron ve Trivedi, 2005:695). 10

13 Panel veri tekniği kullanılarak yapılan analizlerde farklı zaman noktaları içinde bireysel yani yatay kesit gözlemleri dikkate alınmaktadır. Bunun sonucunda örneklemdeki her bireysel veri için zaman açısından çok sayıda gözlem oluşturulabilmektedir (Arellano, 2003:1). Panel veri analizinde tahminciler için kullanılan temel eşitlik aşağıdaki gibidir: y it = a i + β i x it + u it Bu eşitlikte; i genel olarak ele alınan ekonomik karar birimini (firma, hane halkı, ülke gibi) yani yatay kesit birimlerini, t ise zamanı ifade etmektedir. Bundan dolayı i indisi yatay kesit boyutu göstermekte, t indisi ise zaman boyutunu belirtmektedir. α i, t zaman ve i yatay kesitine bağlı olarak tahmin edilen bireysel etkileri de kapsayan sabiti tanımlamaktadır (Baltagi, 2005:6). 4.UYGULAMA ve ELDE EDĠLEN BULGULAR Çalışmada öncelikle değişkenlerin homojen olup olmadıkları delta testi yardımıyla incelenmektedir. Değişkenlerin homojen olup olmamaları, uygulanacak olan birim kök ve eşbütünleşme testlerinin yönünü ve biçimini değiştirmektedir. Delta testi aşağıda fonksiyonel ifadelerinde belirtildiği gibi iki ayrı şekilde hesaplanabilmektedir (Pesaran ve Yamagata, 2008:56): = N N 1 S k 2k Aşağıda yer alan denklem düzeltilmiş delta test istatistiğini vermektedir: adj = N N 1 S E(Z it ) Var(Z it ) Delta testine ait sıfır hipotez ve alternatif hipotez aşağıdaki de belirtmek mümkündür: y it = a i + β i x it + u it H 0 : β 1 = β 2 = = β n = β (tüm β i ler için) H 1 : β 1 = β 2 = β n (en az bir i için) 11

14 Tablo 5: Delta Testi Sonuçları Test Test Ġstatistiği Prob adj Tablo 5 de yer alan sonuçlara göre oluşturulan modeldeki değişkenler heterojendir. Hesaplanan olasılık değeri %5 te anlamlıdır ve H 0 reddedilir. Delta testi yardımıyla heterojen oldukları belirlenen seriler için yatay kesit bağımsızlığının araştırılması önem taşımaktadır. Yatay kesit birimlerinin birbiriyle bağımlı olup olmadıkları, başka bir deyişle seriye belli bir şok geldiğinde tüm yatay kesit birimlerinin söz konusu şoktan aynı derece etkilenip etkilenmediği incelenmelidir. Bu çalışmada, yatay kesit bağımsızlığının araştırılmasında Pesaran CD LM testinden yararlanılmıştır. p i p i Y it = α i + b i y i,t 1 + c ij Y i,t j + d i t + h i y t 1 + η ü Δy i,t j + ε i,t j =1 j =0 Yatay kesit bağımsızlığı için yukarıdaki denklemde elde edilen bulgular ışığında CD LM test istatistiği elde edilir. Kalıntılar arasında az ya da çok eş anlı korelasyon olması beklenmektedir. Bu korelasyonların istatistiksel olarak anlamlılığı Breusch ve Pagan (1980) LM testi ile test edilmektedir (Pesaran, 2004:4; Güloğlu ve İspir, 2009:4). LM istatistiği şu şekilde hesaplanabilir: LM = T N 1 i=j N j=i+1 2 ρ ij 2 ~ χ N(N 1)/2 Burada ρ ij her bir denklemin en küçük kareler (EKK) yöntemi ile tahmininden elde edilen kalıntılar arasında basit korelasyon katsayısıdır. Kalıntılar arasında korelasyon olmadığı sıfır hipotezi altında LM, N sabitken ve T sonsuza giderken χ² dağılımı göstermektedir. Peseran (2004) N ve T nin büyük olduğu durumlar için CD LM olarak adlandırdığı istatistiği türetmiştir (Pesaran, 2004:5, Güloğlu ve İvrendi, 2010:384). CD LM = 1 N (N 1) N 1 i=j N j=i+1 T ρ ij 2 1 ~ N(0,1) 12

15 CD LM testine ait hipotezler aşağıdaki şekilde ifade edilebilir: H 0 : ρ ij = ρ ji = cor u it, u jt = 0, i j (Yatay kesitler arasında bağımlılık yoktur) H 1 : ρ ij = ρ ji 0, i j (Yatay kesitler arasında bağımlılık vardır) Tablo 6: G Değişkeni İçin Yatay Kesit Bağımsızlığı Testi (CD LM Testi) CD Test Test Ġstatistiği Prob LM (Breusch,Pagan 1980) CD LM (Pesaran 2004 ) Tablo 6 da yer alan sonuçlara göre, modelde yer alan G değişkeni için yatay kesit bağımsızlığını ifade eden sıfır hipotezi reddedilir. Buna göre G serisini oluşturan yatay kesit birimleri arasında bağımlılık vardır. Tablo 7: C.A Değişeni İçin Yatay Kesit Bağımsızlığı Testi (CD LM Testi) CD Test Test Ġstatistiği Prob LM (Breusch, Pagan 1980) CD LM (Pesaran 2004 ) Tablo 7 de yer alan sonuçlara göre, modelde yer alan C.A değişkeni için yatay kesit bağımsızlığını ifade eden boş hipotez reddedilir, hesaplanan olasılık değeri 0.05 ten küçüktür. Elde edilen bulgulara göre, C.A serisini oluşturan yatay kesit birimleri arasında bağımlılık vardır. Tahminlenen homojenlik ve yatay kesit bağımsızlığı testleri, panel eşbütünleşme testine geçmeden önce uygulanması gereken birim kök testlerinin yapısına dair ipuçları vermektedir. Panel birim kök testlerinde karşılaşılan önemli sorunlardan biri, paneli oluşturan yatay kesit birimlerinin birbirinden bağımsız olarak ele alınıp, alınmamasıdır. Birinci nesil adı verilen panel birim kök testleri, yatay kesit birimlerinin birbirinden bağımsız olduğu varsayımı altında oluşturulmuştur. Im, Pesaran ve Shin (1997), Maddala ve Wu (1999), Levin vd. (2002), Hadri (2000) ve Choi (2001) tarafından geliştirilen testler birinci nesil birim kök testlerine örnektir (Güloğlu ve İspir, 2009:2). 13

16 Paneli oluşturan yatay kesit birimleri, seriye gelen bir şok karşısında birbirinden hiçbir zaman etkilenmediğini varsaymak gerçekçi olmayacaktır. Etkin tahmin sonuçlarının elde edilebilmesi için yatay kesit bağımlığını dikkate alan birim kök testlerinin uygulanması gereklidir(nazlıoğlu, 2010:104). Yatay kesit bağımlığını dikkate alan birim kök testleri, ikinci nesil panel birim kök testleri olarak adlandırılmaktadır. Bu alanda geliştirilen testlerin çoğu yatay kesit birimlerine ait hata terimlerinin faktör yapılarının modellenmesine dayanmaktadır. Choi 2002, Phillips ve Sul 2003, Bai ve Ng 2004, Moon ve Peron 2004 bu testlere örnek olarak gösterilebilir(nazlıoğlu, 2010:104; Güloğlu ve İvrendi, 2010:382). Pesaran (2007) hata terimlerinin faktör yapılarının tahminlenmesi yerine, uygulama kolaylığı sağlayan yatay kesit bağımlılığını dikkate alan bir panel birim kök testi geliştirmiştir. Kesit açısından genişletilmiş Dickey-Fuller (Cross-Sectionally Augmented Dickey-Fuller (CADF)) testi olarak adlandırılan panel birim kök testi aşağıdaki regresyon modeli tahminine dayalıdır: Y it = α i + b i y i,t 1 + p i c ij j =1 Y i,t j + d i t + h i y t 1 + p i η ü j =0 Δy i,t j + ε i,t Pesaran (2007) λ i nin ortalamasının sıfırdan farklı olduğu durumda ve N sonsuza giderken, ortak öğenin yt ve yt nin gecikmeli değerleriyle yaklaştırılabileceğini göstermiştir. Her bir yatay kesit için u it deki potansiyel otokorelasyonu dikkate almak için, ortak öğe yt ve Δyt nin gecikmeli değerleriyle yaklaştırılabilir. (Güloğlu ve İvrendi, 2010:383): H 0 b i = 0 seri durağandır. H 1 b i < 0 seri durağan değildir. (i=1,2,,n) CADF testinda b i katsayılarına ilişkin t değerleri bulunur. Kritik değerler Pesaran (2007) tarafından tablolaştırılmıştır. Pesaran yaptığı Monte Carlo simülasyonlarında CADF testinin hem N>T hem de T>N durumunda geçerli olduğunu ortaya koymuştur (Peseran, 2007: 269, Güloğlu ve İvrendi, 2010: 383). CADF testine ait t istatistik değeri aşağıdaki gibi hesaplanmaktadır(pesaran, 2007:269): t i N, T = Y i M w Y i 1 σ(y i 1 M w Y i 1 ) 1/2 14

17 CIPS istatistiği ise her bir yatay kesit için hesaplanan t istatistik değerlerinin ortalamasıdır(nazlıoğlu, 2010:92; Pesaran,2007:276). t = N 1 N t i i=1 (N, T) Tablo 8: G Değişkeni İçin CADF Testi Sonuçları CADF T-istatistik Değerleri CIPS = Tablo 8 de yer alan bulgulara göre, G değişkeni durağan değildir. Hesaplanan t istatistik değeri, Pesaran (2007) kritik tablo değeri olan den büyüktür ve H 0 hipotezi reddedilir. Tablo 9: C.A. Değişkeni İçin CADF Testi Sonuçları CADF T-istatistik Değerleri CIPS = Tablo 9 da yer alan bulgulara göre, C.A değişkeni durağan değildir. Hesaplanan t istatistik değeri Pesaran (2007) kritik tablo değeri olan büyüktür ve H 0 hipotezi reddedilir. Tablo 8 ve Tablo 9 da yer alan sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde paneli oluşturan her iki serininde birim kök içerdiği görülmektedir. Hem büyüme oranını ifade eden G değişkeni hem de cari işlemler dengesini ifade eden C.A değişkeni düzeyde durağan değildir, bu seriler I(1) özelliği göstermektedir. 15

18 Panel birim kök testleri sonucunda elde edilen bulgular, panel eşbütünleşme testleri için büyük önem taşımaktadır. Panel eşbütünleşme testlerinin varsayımları yapılırken değişkenlerin durağanlık dereceleri, uygulanacak olan testin türünü değiştirmektedir. Çalışmada ele alınan seriler yatay kesit bağımlığı içermektedir; bu da panel eşbütünleşme testlerinde yatay kesit bağımlılığını dikkate alan ikinci nesil eşbütünleşme testlerinin kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bazı panel eşbütünleşme testleri, regresyon modelinden elde edilen hata terimlerine dayalı yaklaşımlardır; Pedroni eşbütünleşme testi bu yaklaşımlara örnek olarak gösterilebilir. Bu testte değişkenlerin düzey değerleri için, tahmin edilen uzun dönem katsayıları ile birinci farklar kullanılarak tahmin edilen kısa dönem hata düzeltme katsayılarının birbirine eşit olması gerekmektedir. Bu ise testlerin gücünü düşürmekte ve böylece değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi olsa bile, bunun sahte biçimde reddedilmesine yol açmaktadır (Westerlund, 2007:710; Nazlıoğlu:94). Westerlund (2007) Pedroni testlerinin eksikliğini gidermek için, hata düzeltme modeline dayalı dört panel eşbütünleşme testi geliştirmiştir. Bu testlerin ikisi grup ortalama istatistikleri (group mean statistics), diğer ikisi ise panel istatistikleri olarak adlandırılmaktadır. Westerlund nin geliştirdiği bu test, paneli oluşturan serilerin aynı derecede ve birinci farkta I(1) durağan olduğu varsayımına dayanmaktadır(westurlund, 2007:718). Westerlund hata düzeltme testinde (Westerlund Error Connection Test) panel istatistiklerin hesaplanmasında ilk olarak aşağıdaki model DEKK(DOLS) ile tahmin edilmektedir. Y it = δ i d t + λ i x it 1 + Y it 1 = δ i d t + λ i x it 1 + ρ i a ij j =1 ρ i a ij j =1 Y it 1 + Y it 1 + ρ i λ i j =0 ρ i λ i j =0 x it j + e t x it j + ε t Ardından panelin tamamı için hata düzeltme katsayısı ve bunun standart hatası hesaplanmaktadır. N T a i = Y it N T i=1 t =2 i=1 t=2 1 Y a i (1) it 1 Y it 16

19 N T S. E a i = (S N ) 2 Y it 1 2 i=1 t=2 1/2 Son olarak, panel eşbütünleşme istatistikleri aşağıdaki gibi hesaplanmaktadır: P t = a S. E(a) ~N(0,1) P a = T a ~N(0,1) Yukarıda üç aşamada hesaplanan panel istatistiklerine ait boş ve alternatif hipotez şu şekilde ifade edilmektedir: H 0 : a i = 0 bütün yatay kesit birimleri için eşbütünleşme ilişkisi yoktur. H 1 : a i = a < 0 bütün yatay kesit birimleri için eşbütünleşme ilişkisi vardır. Westerlund (2007) tarafından geliştirilen panel eşbütünleşme testi, standart normal dağılım kritik değeri ile karşılaştırılırken yapılan varsayım paneli oluşturan yatay kesitler arasında bağımlılık olmadığıdır. Westerlund (2007) yatay kesit bağımlılığını dikkate almak için hesaplanan eşbütünleşme istatistiklerinin Chang (2004) de önerilen bootstrap dağılım kritik değerler ile karşılaştırılmasını önermektedir(nazlıoğlu, 2010:96). Tablo 10: Westerlund (2007) ECM Test Sonuçları Test Ġstatistikleri Bootsrapt Prob. g τ Grup Ortalaması g a Grup Ortalaması p τ Panel p a Panel Tablo 10 da belirtilen sonuçlara göre, paneli oluşturan yatay kesit birimleri arasında eşbütünleşik ilişki yoktur sıfır hipotezi reddedilir. 6 Buna göre, paneli oluşturan bütün yatay kesit birimleri arasında eşbütünleşik ilişkinin varlığı kanıtlanmaktadır. 6 Sonuçlarda yer alan sayısal veriler yorumlanırken, panel istatistiklerinin bootstrap değerleri dikkate alınmalıdır. 17

20 Panel eşbütünleşme testleri sonucu elde edilen sonuçlar, panel nedensellik analizinde hangi tahminleme yönteminin kullanılması gerektiğini belirlemektedir. Panel nedensellik yazınına yön veren 4 farklı nedensellik testinden bahsetmek mümkündür: 1- Panel VECM (2008) 2- Coining ve Pedroni (2008) 3- Dumitrescu ve Hurlin (2012) 4- Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) Paneli oluşturan serilerdeki eşbütünleşik ilişkinin olup olmaması kullanılacak olan nedensellik testini değiştirmektedir. Panel nedensellik testlerinin tümü yatay kesit bağımsızlığı varsayımı altında tahmin yapmaktadır. Yalnızca Dumitrescu ve Hurlin (2012) testi ile hem yatay kesit bağımlığı hem de yatay kesit bağımsızlığı durumunda tahmin yapılabilmekte ve etkin sonuçlara ulaşılmaktadır(dumitrescu ve Hurlin, 2012:1). Dumitrescu ve Hurlin(2012) testi heterojen paneller için Garanger nedensellik testi ile benzerlik göstermektedir. Bu test, Garanger nedensellik testi kapsamında yatay kesit birimleri için hesaplanan bireysel Wald testlerinin ortalamasını ifade etmektedir(dumitrescu ve Hurlin, 2012:1). Bu test, hem heterojenliği hem de yatay kesit bağımlılığını dikkate almaktadır. Dumitrescu ve Hurlin testinin diğer bir özelliği ise hem eşbütünleşik ilişkinin varlığında hem de olmadığı durumda çalışmasıdır. Dumitrescu ve Hurlin(2012) panel nedensellik testinde 3 farklı istatistik değeri hesaplanmaktadır(dumitrescu ve Hurlin, 2012:4-5). Bunlar; W Hnc N,T = 1 N N i=1 W i,t Z Hnc N,T = N 2K W N,T Hnc K d N,T N(0,1) Z N Hnc = N W N,T Hnc N 1 N i=1 E (W i,t ) N 1 N i=1 Var(W i,t ) d N,T N(0,1) 18

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

Feldstein-Horioka Bilmecesinin Gelişmiş Ülke Ekonomileri Açısından Değerlendirilmesi: Panel Veri Analizi

Feldstein-Horioka Bilmecesinin Gelişmiş Ülke Ekonomileri Açısından Değerlendirilmesi: Panel Veri Analizi Y.2013, Cilt 3, Sayı 2, ss.18-33 Y.2013, Volume 3, Issue 2, pp.18-33 Feldstein-Horioka Bilmecesinin Gelişmiş Ülke Ekonomileri Açısından Değerlendirilmesi: Panel Veri Analizi Filiz ERATAŞ Sorumlu Yazar,

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

DIŞ BORÇ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİ ÖRNEĞİ

DIŞ BORÇ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİ ÖRNEĞİ Marmara Üniversitesi İ.İ.B. Dergisi YIL 2013, CİLT XXXV, SAYI II, S. 207-230 Doi No: 10.14780/iibdergi.201324465 DIŞ BORÇ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİ ÖRNEĞİ Özet Filiz ERATAŞ*

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 8 Ekim 2014

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 8 Ekim 2014 ORTA VADELİ PROGRAM (2015-201) 8 Ekim 2014 DÜNYA EKONOMİSİ 2 2005 2006 200 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 T 2015 T Küresel Büyüme (%) Küresel büyüme oranı kriz öncesi seviyelerin altında seyretmektedir.

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Nisan 2013, No: 58 i Bu sayıda; Ocak ayı işgücü ve istihdam verileri; Ocak-Mart Merkezi Yönetim Bütçe Sonuçları, IMF Küresel Ekonomik Görünüm Raporu değerlendirilmiştir.

Detaylı

Türkiye ve Avrasya Ekonomilerinde Taşımacılık Sektörünün Ekonomik Büyümeye Etkisi

Türkiye ve Avrasya Ekonomilerinde Taşımacılık Sektörünün Ekonomik Büyümeye Etkisi Iğd Üniv Sos Bil Der / Igd Univ Jour Soc Sci Sayı / No. 11, Nisan / April 2017: 173-187 Araştırma Makalesi / Research Article Türkiye ve Avrasya Ekonomilerinde Taşımacılık Sektörünün Ekonomik Büyümeye

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Hava Kirliliği ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Zamanla Değişen Panel Nedensellik Analizi. Özet

Hava Kirliliği ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Zamanla Değişen Panel Nedensellik Analizi. Özet Hava Kirliliği ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Zamanla Değişen Panel Nedensellik Analizi Özet Prof.Dr. Ekrem GÜL 1 Arş.Gör. Veysel İNAL 2 Bu çalışmada, insan ihtiyaçlarına paralel olarak artan üretim ve tüketim

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU

TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Hazırlayan: Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı Türkiye Düzenli Ekonomi Notu ve Raporun İçeriği Hakkında

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Döviz Kuru ve Uluslararası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Devlet Bütçesi Kamu Harcamaları (G) => G = G I + G C + TR + INT Kamu Yatırımları (G I ) : Sermaye malları

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 40 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 15 Ağustos 2016, Sayı: 32. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 15 Ağustos 2016, Sayı: 32. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 32 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Eğitim / Danışmanlık Hizmetinin Tanımı

Eğitim / Danışmanlık Hizmetinin Tanımı Eğitim / Danışmanlık Hizmetinin Tanımı 1. Proje Kapsamında Eğitim Talep Edilmiş ise, Eğitimin İçeriği Hakkında bilgi veriniz. Ekonometri alanı iktisat teorisi, işletme, matematik ve istatistiğin birleşmesiyle

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 18 Temmuz 2016, Sayı: 28. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 18 Temmuz 2016, Sayı: 28. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 28 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: D-8 ÖRNEĞİ 1

FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: D-8 ÖRNEĞİ 1 Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Eylül 2016, Sayi:14 FİNANSAL GELİŞME VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: D-8 ÖRNEĞİ 1 ÖZET: Selim İNANÇLI 2 Nurullah ALTINTAŞ 3 Veysel İNAL

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%)

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%) 4. Cari Denge 211 yılında GSYH nin yüzde 9 una kadar ulaşan cari açık, devam eden dönemde uygulanan makroihtiyati tedbirler ve kredilerdeki yavaşlama neticesinde azalma eğilimine girmiştir (Grafik-4.1).

Detaylı

ÖZET. SOYU Esra. İkiz Açık ve Türkiye Uygulaması ( ), Yüksek Lisans Tezi, Çorum, 2012.

ÖZET. SOYU Esra. İkiz Açık ve Türkiye Uygulaması ( ), Yüksek Lisans Tezi, Çorum, 2012. ÖZET SOYU Esra. İkiz Açık ve Türkiye Uygulaması (1995-2010), Yüksek Lisans Tezi, Çorum, 2012. Ödemeler bilançosunun ilk başlığı cari işlemler hesabıdır. Bu hesap içinde en önemli alt başlık da ticaret

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi

Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Eser Pirgan Matur Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Kalkınma Bakanlığı 24 Ekim 2014 03.11.2014 1 Sunum Planı Yurtiçi Tasarrufların Kalkınma

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ. Zafer YÜKSELER. (19 Haziran 2017)

2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ. Zafer YÜKSELER. (19 Haziran 2017) 2017 YILI İLK ÇEYREK GSYH BÜYÜMESİNİN ANALİZİ Zafer YÜKSELER (19 Haziran 2017) TÜİK, 2017 yılı ilk çeyreğine ilişkin GSYH büyüme hızını yüzde 5 olarak açıklamıştır. Büyüme hızı, piyasa beklentileri olan

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Politika Notu Nisan ve 2008 Krizlerinin Karşılaştırması. Müge Adalet Sumru Altuğ

Politika Notu Nisan ve 2008 Krizlerinin Karşılaştırması. Müge Adalet Sumru Altuğ nokta dikkati çekiyor. Birincisi, kriz öncesi döneme bakıldığında, 21 krizinde zirveye daha hızlı ulaşıldığını, bir başka deyişle, büyümenin daha keskin olduğunu görüyoruz. Bununla birlikte, zirveden inişte,

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Türki Cumhuriyeti Ülkelerinde Dış Borçların Sürdürülebilirliği The Sustainability of External Debts for Turkic Countries

Türki Cumhuriyeti Ülkelerinde Dış Borçların Sürdürülebilirliği The Sustainability of External Debts for Turkic Countries SESSION 3B: Makroekonomi 225 Türki Cumhuriyeti Ülkelerinde Dış Borçların Sürdürülebilirliği The Sustainability of External Debts for Turkic Countries Prof. Dr. Haluk Egeli (Dokuz Eylül University, Turkey)

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( )

CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ( ) The Journal of Academic Social Science Studies International Journal of Social Science Doi number:http://dx.doi.org/10.9761/jasss3676 Number: 51, p. 539-548, Autumn III 2016 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 23 Aralık 2015 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Sıkı para politikası duruşunun ve alınan makroihtiyati önlemlerin etkisiyle yıllık kredi büyüme

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ T.C. KALKINMA BAKANLIĞI İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELERİN MAKRO ANALİZİ EKONOMİK MODELLER VE STRATEJİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekonomik ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Mayıs 2014 Tem.05 Oca.06 Tem.06

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015 28.Eylül.2015 1 Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi 2 nın Yürütülmesi Tanımlar Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi İktisat kıt kaynakların etkin dağılımı üzerine çalışır.

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015

TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi: 15 Mart 2015 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 29, Sayı: 2, 2015 407 TÜKETİCİ KREDİLERİ VE CARİ AÇIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Cüneyt KILIÇ Alınış Tarihi: 16 Ocak 2015 Kabul Tarihi:

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TÜRKİYE DE DIŞ BORÇLARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ

TÜRKİYE DE DIŞ BORÇLARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÖZET Ekonomi politikası açısından dış borçların sürdürülebilirliği, özellikle 1980 li yıllarda gelişmekte olan ülkelerin yaşadıkları borç krizinden sonra önem kazanmıştır. Borçlu bir ülkenin ödeyebilirlik

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Politika Notu Temmuz Küresel Kriz ve Türkiye Ekonomisinde Tarihi Daralma. Sumru Öz 1

Politika Notu Temmuz Küresel Kriz ve Türkiye Ekonomisinde Tarihi Daralma. Sumru Öz 1 Şekil 1. En Büyük 20 Ekonominin 2008 Yılı 4. Çeyrek Büyüme Oranı (2007 4. Çeyrek GSYH ye Kıyasla) Politika Notu 09-05 Temmuz 2009 Küresel Kriz ve Ekonomisinde Tarihi Daralma Sumru Öz 1 Küresel ekonomi,

Detaylı

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı.

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı. Makro Veri Büyüme ve Dış Ticaret: Türkiye ekonomisi için yüksek büyüme=yüksek dış ticaret açığı İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr TÜİK tarafından bugün açıklanan

Detaylı

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi

Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Enerji Dışı İthalatımızın Petrol Fiyatları ile İlişkisi Türkiye ithalatının en çok tartışılan kalemi şüphesiz enerjidir. Enerji ithalatı dış ticaret açığının en önemli sorumlusu olarak tanımlanırken, enerji

Detaylı

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ 13 1.1.Türkiye Ekonomisine Tarihsel Bakış Açısı ve Nedenleri 14 1.2.Tarım Devriminden Sanayi Devrimine

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:9

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:9 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:9 Bu sayıda; Ağustos ayı Sanayi üretim verileri ile Ağustos ayı ödemeler dengesi verileri değerlendirilmiştir. i Sanayi üretimi: bir ileri,

Detaylı

2012 Nisan ayında işsizlik oranı kuvvetli bir düşüş ile 2012 Mart ayına göre 0,9 puan azalarak % 9 seviyesinde

2012 Nisan ayında işsizlik oranı kuvvetli bir düşüş ile 2012 Mart ayına göre 0,9 puan azalarak % 9 seviyesinde 1 16-31 Temmuz 2012 SAYI: 41 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu İşsizlikte Belirgin Düşüş 2012 Nisan ayında işsizlik oranı kuvvetli bir düşüş ile 2012 Mart ayına göre 0,9 puan azalarak % 9 seviyesinde

Detaylı

SESSION 5C: Turizm II 755

SESSION 5C: Turizm II 755 SESSION 5C: Turizm II 755 Turizm ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Akdeniz Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Analizi Relationship between Tourism and Economic Growth: A Panel Data Analysis on Mediterranean

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ NİN YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİNDEKİ GEÇERLİLİĞİ: PANEL VERİ ANALİZİ

ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ NİN YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİNDEKİ GEÇERLİLİĞİ: PANEL VERİ ANALİZİ Ece DEMİRAY EROL 1 Filiz ERATAŞ 2 Hayriye BAŞCI NUR 3 ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ NİN YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİNDEKİ GEÇERLİLİĞİ: PANEL VERİ ANALİZİ ÖZET Çevre sorunları ile ekonomi arasında çok yakın ve

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası 1 16-31 Ekim 2011 Sayı: 23 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: MERKEZ BANKASI GÜCÜNÜ BİR KEZ DAHA GÖSTERDİ Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB), 26 Ekim tarihinde yayınladığı

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 2015

Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 2015 Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 215 The Economist Intelligence Unit, Haziran 216 Küresel ticaret finansal krizden bu yana, 215 te en zayıf yılını yaşadı. Ekonomi Politikaları

Detaylı

8. Finansal Piyasalar. 8.1 Finansal Koşullar ve Para Politikası

8. Finansal Piyasalar. 8.1 Finansal Koşullar ve Para Politikası 8. Finansal Piyasalar 8.1 Finansal Koşullar ve Para Politikası 016 yılında para politikasındaki en önemli gelişme, 011 yılından beri kullanılmakta olan geniş bantlı faiz koridorunda sadeleşmeye gidilmesi

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ...

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... 1-20 1.1. Temel Makro Ekonomik Göstergelere Göre Türkiye nin Mevcut Durumu ve Dünyadaki Yeri... 1 1.2. Ekonominin Artıları Eksileri; Temel

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE MALİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: PANEL VERİ ANALİZİ 1 FISCAL SUSTAINABILITY IN EMERGING COUNTRIES : PANEL DATA ANALYSIS

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE MALİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: PANEL VERİ ANALİZİ 1 FISCAL SUSTAINABILITY IN EMERGING COUNTRIES : PANEL DATA ANALYSIS Journal of Yasar University 2014 9(33) 5597-5622 GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE MALİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: PANEL VERİ ANALİZİ 1 FISCAL SUSTAINABILITY IN EMERGING COUNTRIES : PANEL DATA ANALYSIS Serkan Çınar 2

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

SESSION 2D: Finans II 591

SESSION 2D: Finans II 591 SESSION 2D: Finans II 591 Bireysel Emeklilik, Tasarruf Oranı ve Cari Açık Arasındaki İlişkiler: OECD Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama The Relationships Between Private Pension System, Saving Rate and Current

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Mali Sürdürülebilirlik, Durağanlık, Panel Veri Analizi Jel Sınıflandırması: C21, H63

Anahtar Kelimeler: Mali Sürdürülebilirlik, Durağanlık, Panel Veri Analizi Jel Sınıflandırması: C21, H63 GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE MALİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: PANEL VERİ ANALİZİ Serkan Çınar Melih Özçalık ÖZET Çalışmanın amacı, son yıllarda, özellikle gelişmekte olan ülkelerde istikrarsız bir süreç izleyen mali

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ : TÜRKİYE ÖRNEĞİ

BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ : TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ekonometri ve İstatistik Sayı:24 2016 1-9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KARLILIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

Detaylı

ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ YAKLAŞIMININ BRICT ÜLKELERİ KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ YAKLAŞIMININ BRICT ÜLKELERİ KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET İktisat Fakültesi Mecmuası Cilt: 64, 2014/1 s, 1-25 ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ YAKLAŞIMININ BRICT ÜLKELERİ KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Filiz ERATAŞ* Doğan UYSAL** Çevre sorunları ile ekonomi bilimi

Detaylı

2017 AĞUSTOS FİNANSAL TREND RAPORU

2017 AĞUSTOS FİNANSAL TREND RAPORU 2017 AĞUSTOS FİNANSAL TREND RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER Türkiye ekonomisi 2017 yılının ilk çeyreğinde %5 ile beklentilerin oldukça üzerinde bir büyüme kaydetmiştir. Bu durum piyasalarda 2017

Detaylı

İktisat Bölümü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2011.

İktisat Bölümü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2011. 1/5 Ayşen Araç Özgeçmiş (güncelleme, Aralık 2016) Eğitim Doç. Dr. Ayşen Araç Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Beytepe 06800 Ankara/Türkiye Tel:+90(312)2978651/164;

Detaylı

Semester I. PSPA 105 Introductionto Law Hukuka Giriş C 3 5 ECON 101 Introduction to Economics İktisada Giriş I C 3 5

Semester I. PSPA 105 Introductionto Law Hukuka Giriş C 3 5 ECON 101 Introduction to Economics İktisada Giriş I C 3 5 s Offered in the Undergraduate Program Semester I PUBF 101 PSPA 103 Mathematics for Public Mali Matematik C 3 5 Finance I I Introduction to Social Sosyal Bilimlere Giriş C 3 6 Sciences PSPA 105 Introductionto

Detaylı

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU. Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme.

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU.  Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme. TÜRKİYE EKONOMİSİ İşsizlik artışa geçti. TÜİK Temmuz ayı işgücü istatistiklerine göre işsizlik oranı %9,3 e yükseldi. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı ise 0,4 puan artarak %10,1 olarak gerçekleşti.

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 Bu sayıda; Kredi Derecelendirme Kuruluşu Standard and Poor s (S&P) un yerel para cinsinden Türkiye nin kredi not artış kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı