Adana Halk Kültüründe Albasması - Alkarası *

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Adana Halk Kültüründe Albasması - Alkarası *"

Transkript

1 Adana Halk Kültüründe Albasması - Alkarası * Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Halk kültüründe birtakım olağanüstü halleriyle insanların yaşamında etkileri olduğuna inanılan esrarengiz yaratıkların varlığına inanılır. Olağan dışı kimi şartlar içinde onları gördüklerini öne sürenler vardır. Ancak, onlar hiçbir zaman iki kişi bir arada iken görünmemişlerdir. Cin, peri, mekir gibi adlarla anılan bu varlıkların bütün işlerini gece yaptıklarına, horoz sesi ya da sabah ezanı duyulur duyulmaz dağılıp konaklarına çekildiklerine; yaşadıkları yerlerin değirmenler, hamamlar, terk edilmiş, tekin olmayan yerler, örenler, mezarlıklar, hanlar olduğuna inanılır. 1 Eski Türklerden günümüze kadar Alkarası, Albastı, Albis, Almis adlarıyla loğusaya musallat olduğuna inanılan bu kötü ruh hakkında bütün Türk topluluklarında aynı inanmalar mevcuttur. Bunlara göre, yalnız kalan loğusanın yanına peri kızları gelerek, ciğerini alır giderlermiş ve bu suretle loğusayı al basarmış, bu ruh loğusanın ciğerini alıp suya bırakırsa loğusa ölürmüş. İnanışlarda; albasması tüfek sesinden, ocaklı adamlardan, demirden ve kırmızı renkten korkar. Bunun içindir ki, loğusa yatakta iken başına kırmızı kurdeleli altın takarlar, loğusaya kırmızı şeker götürürler. 2 Anadolu halk inanmalarında, alkarası ile ilgili tasarımlar ve korunma yöntemleri şöyledir: Gaziantep te kızıl saçlı iri yarı bir kadın olarak nitelenen al, pabucu alınır ve tövbeletilirse, bir daha o aileden kimseye dokunmaz. 3 Eskişehir de loğusanın odasına süpürge konur. 4 Posof ta gece dışarıdan gelenler annenin ve çocuğun yanına alınmaz. 5 Zile de ocaklardan bir eşya alınarak loğusanın yatağı veya yastığı altına konur. Bu daha çok ocaklının takkesi olur. Bacalar çalılarla örtülür, yatağın etrafı çullarla çevrilir, yastığa iğne sokulur. Çocuğun göbeğinin kesildiği bıçak veya makas yastığının altına konur. Albasan kadının yanına aygır getirilir, kırmızı bez yakıp burnuna tüttürülür. 6, 7 Murgul da yalnız yatmak *Ayşe BAŞÇETİNÇELİK, Adana Halk Kültüründe Doğum-Evlenme-Ölüm, Altın Koza Yayınları:50, Ulusoy Ofset, Aralık 2009, Adana. 1 Pertev Naili BORATAV, 100 Soruda Türk Folkloru, 100 Soruda Türk Folkloru, Gerçek Yayınevi, İstanbul, s Abdülkadir İNAN, Tarihte ve Bugün Şamanizm, AKDTYK, TTK Yayınları, VII. Dizi Sa: 24c, TTK Basımevi, 1995 Ankara, s C. Cahit GÜZELBEY, Gaziantep te Doğum ve Çocuğa İlişkin Eski Töre ve İnançlar, TFA, 1981, II, KTB, MİFAD Yay:35, AÜ Basımevi, Ankara, 1982, s Mukaddes BİÇER, Eskişehir İlinde Doğumla İlgili Adet ve İnançlar, Türk Halk Kültüründen Derlemeler, Ankara, 1991, s Gülali AYDINOĞLU, Posof ta Düğün Adetleri. Adetleri, TFA, 11.cilt, Kasım 1968, İstanbul, s Cahit ÖZTELLİ, Zile de Doğum ve Adetleri, TFA, 2.cilt, Ekim 1952, Sa:39, s Cahit ÖZTELLİ, Albastı, Alkarısı Koruma ve Tedavisi, TFA, 10.cilt, Aralık 1966, No.209, s

2 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi zorunda kalan loğusanın yastığı altına tabanca konur. Loğusaya kırmızı giydirilmez, siyah veya mavi giydirilir. Köz bir maşa ile, loğusa yatağı etrafında 3 kez dolaştırılır. 8 Kars/Tuzluca da al; çocuklara anası, teyzesi şeklinde veya yakın akrabası şeklinde görünür, onları alıp ıssız yerlere götürür. Bunu gâvur al yapar, Müslüman al, insan dara düşünce yardım eder. Alın en korktuğu şey erkek at, çelik ve mavi boncuktur. Al, kadının yiyeceğine kıl olarak karışır, onun içine dalar, ciğerini söker. 9 Mut ta al, tepeden gözlü, çirkin bir kocakarıdır. Daha çok ilk erkek doğuran yeni gelinlere musallat olur. Kırmızı renkten hoşlanmaz, erkek bulunan odaya girmez. 10 Elbistan da albasmasına uğrayan kadınlar Aloğlu soyadından birilerine giderek, bir iğne karşılığında; biraz tuz, ekmek ve kül alırlar. Albasan kadın ekmeğin bir kısmını yer, ağzına biraz kül ve tuz atar, geri kalan tuz ve külü eve saçar. Aloğlular dan aldığı bir çaputu da yastığının altına koyar. 11 Türkmenlerde nefseleri (loğusaları) al basmasın diye Ocaklı Ali Ağa nın başına giydiği terlik loğusanın yastığı altına konur. Evin kapısına bir orak veya yastığın altına bir çift demiri, odada bir sarı süpürge bulundurmak adettir. 12 Çukurova da bir alkarısı efsanesine göre; hanımı yeni doğum yapan adam, alkarısı karısının ciğerini sökerken onu yakalar, iğneyi göğsüne saplar. İnsan şekline dönüşen alkarısı, yedi yıl boyunca o aileye hizmet eder, evin bereketi artar. 13 Giresun, Kırşehir ve Bulgaristan/Varna Sancağı köylerinde de loğusa ve çocuğun yattığı yerde erkek eşyası bulundurulursa al ın korkacağı ve gelmeyeceği düşünülür. 14 Adana ve çevresinde alkarısı tasarımı ile ilgili inanmalardan bazıları şöyledir: Alkarısı, loğusanın ateşinin yükselmesiyle gördüğü kabustur. Kabusta çocuğunun öldürüldüğünü görür. K 74 Loğusa kırkından önce sokağa çıkarsa, eskiden al basacağına inanılırdı. Loğusalık en zayıf dönem olduğu için şeytan çarparmış. K 65 Albasması, cinlerden gibi bir şey. Loğusa yalnızken gelirse kadının üstüne çöker, kadın ya sakat kalır ya ölür. K 69 Loğusa akşamüzeri daldığı sırada beyaz sakallı bir adamın üstüne çöktüğünü hissetmiş. K 31 8 Şahver KAYA, Albasması, TFA, 11.cilt, Eylül 1968, No.230, s Şükrü ELÇİN, Al-Karı, TFA, 9.cilt, Ağustos 1965, No.193, s Sıtkı SOYLU, Al Basması, Kırk Basması ve Kırktan Çıkma, TFA, 16.cilt, Mart 1975, No.308, s A. Ümit ALOĞLU, Elbistan da Alkarısı İnanması, TFA, 11.cilt, Aralık 1967, No.221, s Ali Rıza YALGIN, Cenupta Türkmen Oymakları I, Kültür Bakanlığı Yay:256, Ankara, 1993, s Esma ŞİMŞEK, Çukurova da Anlatılan Alkarısı Efsanelerinin Türk Efsaneleri İçerisindeki Yeri, I. Uluslararası Karacaoğlan ve Çukurova Kültürü Sempozyumu, Kasım 1990, Bildiriler, Adana, 1990, s Ahmet TACEMEN, Bulgaristan Bulgaristan Türkleri İnanışları veya Türk Kimliği, Üçbilek Matbaası, Ankara, 1995, s

3 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Albasması, korkulu rüya görmektir. Anne ve çocuğa uykuda ağırlık ve sıkıntı gelir, hayatlarını kaybedebilirler. K 42 Anne ateşler içindeyken çocuğunun öldürüldüğünü görür. K 68 Cangoloz, goncalas; korkunç bir şey. Bağırıyorsun, sesin çıkmıyor. Eğer ayıltmazlarsa boğulursun. Yanında mutlaka biri olmalı. Onun için kocasını ayırmazlar. Kırk basması da, al basması da yeni gelinlikte ve loğusalıkta olur. K 61 Rüyada kedi, it şekline girmiş, loğusayı yemeye çalışmış, bağırıp çağırmış, korkarak uyanmış. K 63 Uykudayken bir kedinin üstüne gelişini hissediyor, kedi geliyor, bağıramıyor.k 129 Rüyada kötü şeyler görme, korkup da uyanamama haline alkarısı bastı derler. K 80 Albasması, kadının üzerine çöken bir ağırlık. Kadın veya erkek birinin gelerek çocuğu ve anneyi öldürmek istemesi. Bazen tanıdık birinin kılığında da gelebiliyor. Kadının biri Musluk Dedem geldi, beni öldürecekti diyor. Dedem albasmasını boğup öldürmüş, tövbe ettirmiş, Bir daha benim sülaleme uğramayacaksın. demiş. Aileden doğum yapan her kadının başına dedemin yağlığı konmuş. Yağlık elden ele geçmiş. K 62 Fukara bir çocuğu hayal olarak gördüm, içeri girdi, büyük adam oldu. Kavga etmeye başladım. Üstüme bir ağırlık çöktü. Cin çocuğumu alacak diye korktum. Kocam yanımdayken görmüyordum. O yokken gözümü kapıyorum, geliyor, kavga ediyorum. Onu tövbelet dediler. O bana vuruyor, ben ona vuruyorum. Sonunda tövbelettim. Bir daha gelmedi. Şimdi benim çamaşırımı giyene al basmıyor. K 44 Doğum yapmış kadınlara musallat olur, çocuğu veya kadını öldürmeye çalışır. K 108 Yeni doğum yapmış kadını ve çocuğunu öldürmeye çalışan, halk arasında alkarısı diye anılan bir ruhtur. K 108 İnsan şekline girerek çocuğu boğar. K 97 Şeytanın loğusanın ciğerini almasıdır, loğusa ölür. K 122 Boğazına bir hayal basıyor, bağırıyor, kimse duymuyor, ter içinde uyanıyor. K 15 Albasmasında boğazına çöküyorlar, bağırıyorsun, ama sesini kimse duymuyor. (Bir iki defa olmuş) K 55 Gizli bir güçtür. Loğusaya ağırlık basar, çocuğu ölürmüş. K 37 3

4 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Yeni evli kadının, yeni doğum yapmış kadının korkmasıdır. Albasan kadın beyin özürlü olur. K 24 Loğusanın rüyasında korkmasıdır. Loğusa tedirgin olur. K 5, K 98 Kabus görmektir, anneyi ya da bebeği öldürür. K 18 Ağırlık yapar, cinler çarpar. K 22 Şeytani bir güçtür. Doğum yapan kadına ağırlık verir, yorgun, halsiz yapar, bazen öldürür. K 17 Yeni doğum yapan kadınların ateşli olarak sayıklamasıdır, bebek de ağlayarak uyanır. K 28 Albasması anne ve çocuğu korkutur. K 27 Albasması gece kâbusudur. K 26, K 104, K 39 Loğusayken korkup ateşlenme. Ateşli bir hastalıktır. K 103 Kadının rüyasında birini görüp uyanmamasıdır. K 106 Anne ve çocuğun sıkıntısı fark edilirse hemen uyandırılır, yalnız bırakılmaz. K 42 Tıbıkalı kadın loğusa ve bebeğin yanına gelirse al basar. K 88 Çocuğun ve annenin boğulmasıdır. K 115 Görünmeyen kötü güçlerin loğusayı rahatsız etmesi, göğsüne oturmasıdır. K 58 Uykuda tıbıkalı kişiler gelir, üstüne çırpınırmış, çocuğu yaşamazmış. K 35 Doğumdan sonra yalnız bırakılan loğusa uyuyakalmış, albasmış. Loğusa yalnızken uyutulmaz. Albasması, karı gibi sakallı, azgın biri, üstüne çöker. K 35 Albasması çocuğun üstüne örtülen bezin adı. K 99 Çocuk 15 günlüktü, hareketliydi, dipdiriydi. Süt değişiği (ineğin sütünden borç veren) kadın geldiydi, tıbıkalıymış. O gece çocuk ağlamış, inlemiş, uyuyakalmışız. Sabah uyandığımızda çocuk ölmüştü. Dipdiri çocuk tıbıkalı kadın yüzünden al basması oldu. K 88 Adana ve çevresinde albasmasından korunmak için uygulanan adet ve inanmalardan bazıları şunlardır: Çocuğun yattığı odaya elek konur. K 68 Çocuk yeni doğduğunda babasının ceketini üstüne atarsan al basmazmış. K 44 Loğusanın başucuna ayna, tarak, iğne batırılmış soğan, Kuran konur. K 44 4

5 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Annenin ve çocuğun altına bıçak ve Kuran konur. K 98 Loğusanın başucuna Kuran, soğan, makas, iğne konur. K 115 Kuran, soğan, sarımsak odada bulundurulur. K 58 Anne ve çocuğa kırmızı bağlanır, kırmızı giydirilir. K 60 Yastığın altına iğne, Kuran konur. Bebeğe kırmızı örtülür. K 39, K 80 Çocuğun yastık altına Kuran, ayna, makas, iğne ve anne için süpürge konur. K 74 Yastık altına süpürge, nazar boncuğu ve kırmızı bir şeyler konur. K 72 Kapının arkasına satır, karyola altına süpürge, yastığın altına bıçak konur. K 69 Aynalar kırmızı bezle kapatılır, bebeğe kırmızı ve sarı yağlık örtülür. K 82 Evde yalnız bırakmazlar. K 33, K 5, K 28, K 106, K 108, K 115, K 39 Makas, süpürge, ayna, demir şeyler, kırmızı yağlık bulundurulur. K 61 Yatağın çevresi kıl iple çevrilir. K 118 Anne eve çocuğa kırmızı örtü örtülür. K 108, K 26, K 28, K 27, K 15, K 107, K 33, K 65 Yastığın altına Kuran, ekmek, makas K 65 Kuran, ayna, ekmek konur. K 97 Kuran, ayna, makas, kırmızı al K 103, K 104. Kuran okutulur. K 104, K 107 Kuran, süpürge, soğan, ekmek, makas, çocuğun yastığı altına konur. K 84 Kapıya al bağlanır. K 84 Kuran, bıçak, soğan, ayna, su, bebeğe al örtü K 55 Ocaklı diye bilinen erkeklerin gömleği odaya konur. K 18 Kuran, makas, iğne başucuna konur. K 22 Kadın kırmızı yazma bağlar, odadaki aynasını örter. K 24 Loğusa yatağın altına bıçak veya makas konur K 5, K 26 Loğusa odasına zakkum dalı, kurşun konur. K 122 Başına kırmızı bağlar, yastığın altına Kuran, iğne batırılmış soğan, bir ayna, bir parça ekmek konur. K 17 Makas, ayna, Kuran yatağın altına konur. K 27 Loğusanın başına iğne, ekmek, ayna, Kuran eşiğe süpürge konur. K 15 5

6 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Yatağın altına su, soğan, iğne, makas konur. K 108 Kapıya dikenli çalı asılır ki o evde yeni bebek olduğu bilinsin. Kimse gelmesin diye. Gelenin çocuğu ölmüşse, buna da bulaşır, çocuğu albasar, ölürmüş. K 44 Odaya, makas, ayna, süpürge, çocuğun başı altına ekmek ufakları Kuran koymuşlar, bir daha gelmemiş. K 31 Dışarı çıkarken çocuğun yüzüne kırmızı örter, yanına aldığı bir çivi, tuz ve ekmeği torbaya koyar, çıkarsa al basmazmış. K 69 Loğusanın yanında kocası yatmalı. Yastık altına makas, bıçak veya ağ çiçeği (zakkum) dalı konur. K 42 Odaya bekçi olarak süpürge konur. İğneye batırılmış soğan-sarımsak yastığın altına konur. Ayrıca yedi çeşit ip (her biri okunmuş, okunduğu sayı kadar düğümlenmiş), Kuran, makas veya bıçak (demir bir şey olmalı) yatağın altına konur. Süpürge kırkı çıkıncaya kadar bekçidir, odada kimse yoksa bile çocuğu o bekler. K 62 Adana ve çevresinde albasması olduğuna inanılan kadını tedavi etmek için uygulanan adet ve inanmalardan bazıları şunlardır: Albasan kadın hocaya götürülür, üstüne dua okutulur. K 24, K 27, K 82, K 74, K 28, K 26, K 18 Hocaya muska yaptırılır. K 18, K 26, K 28 Ocağa götürülür, okutulur. K 17 Hocaya su okutulur. K 26. Hiçbir şey yapılmaz, çünkü albasan ölür. K 122 Adana halk kültüründe Alkarasından korunmak için, loğusa ve çocuğun bulunduğu odada Kuran, ayna, soğan, sarımsak, iğne, demir, ekmek gibi birtakım nesneler bulundurma davranışına Gölpazarı, Zile, Tire, Mut, Yozgat, Bulgaristan/Varna ve Kırcaali Sancağı köylerinde de rastlıyoruz. Anadolu nun her yerinde olduğu gibi Adana halk kültüründe de loğusaya musallat olan alkarasından söz edilmektedir. Adana da albasması, alkarısı, goncalas, cangoloz adlarıyla anılmaktadır. Alkarası; kabus, cin, korkunç bir şey, ağırlık, şeytan, ruh, gizli bir güç, ateşli bir hastalık, görünmeyen kötü güçlerden olarak tanımlanmaktadır. Loğusanın üzerine çöken, çocuğunu veya loğusayı boğmaya ya da öldürmeye çalışan kimi zaman tanıdık biri kılığında, kimi zaman iri bir adam, kimi zaman da kadın kılığında beyaz sakallı bir adam 6

7 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi olarak tasarlanmaktadır. Loğusa uykudayken alkarasının üstüne çökmesi, göğsüne oturmasıyla nefes alamamakta ya da bağırıp çağırmakta, ancak, sesini hiç kimseye duyuramamaktadır. Genelde ateşli bir hastalık ve kâbus görme ve ter içinde uyanma olarak anlatılmaktadır. Alkarasının amacının çocuğu veya anneyi öldürmek olduğu, bunun için de yalnız bırakılan loğusaya musallat olduğu söylenmektedir. Alkarasının loğusaya ve çocuğa zarar vermesini önlemek için birtakım tedbirler alınır. Bunların başında loğusayı yalnız bırakmamak gelir. Ardından kötü bir ruh olduğuna inandıkları alkarasının gelmesini önlemek için loğusanın ve çocuğun bulunduğu odada Kuran, ayna, süpürge, makas veya satır, bıçak veya demir, ekmek, iğne, soğan, sarımsak, elek, nazar boncuğu, kırmızı bir şeyler ve su çocuğun ve annenin yastığı veya yatağı altına veya baş ucuna konmaktadır. Ayrıca, kapıya al bağlama veya dikenli çalı asma, ocaklının bir eşyasını odada bulundurma gibi davranışlar uygulanır. Böylece, o odaya veya eve giremeyeceğine inanılır. Albasmasına yakalanan kadın ya ölmekte ya da sakatlanmaktadır. Albasmasına uğrayan kadını tedavi etmek için uygulanan pratiklerin başında hocaya götürmek, üstüne dualar veya Kuran okutmak, muska yazdırmak ya da hocanın okuduğu suyu kadına içirmek gelmektedir. Kadını ocağa götürmek de görülen davranış şekillerindendir. Halk kültüründe süpürge; uğurlu ve koruyucu olarak görülen eşyalar arasındadır. Süpürge, temizlikte kullanıldığı için temizleyici ve koruyucu bir niteliği olduğuna inanılmış, ve ev içinde temizlik nedeniyle bulundurulmasıyla, evi himaye eden bir varlık olarak düşünülmüştür. 15 Loğusa ve çocuğun bulunduğu odada bulundurulan süpürge temizliği, ayna aydınlığı ve parlaklığı, makas/satır/bıçak/demir/iğne gibi aletler gücü, nazar boncuğu kötü gözleri önlemeyi amaçlamaktadır. Odadaki kırmızı renklerle, ilgi rengin parlaklığı üzerine çekilmekte, anne ve çocuk kötü gözlerden korunmaktadır. Süpürgenin temizliği ve koruyuculuğu ile alkarasının girmesi önlenecek, aynanın aydınlığı ile kötü ruhlar uzaklaştırılacak, demir veya çelikten yapılmış aletlerle anne ve çocuk kötü güçlere karşı güçlü olacaktır. Kuran İslami bir öğe olarak kötülüklerin uzaklaştırılmasında araç olarak kullanılmaktadır. Kapıya bağlanan al veya dikenli çalı ile, o evde henüz hassas ve zayıf durumda birilerinin bulunduğuna dikkat çekilmekte ve gelecek kişiler uyarılmaktadır. Eski Türklerden günümüze kadar bin yılı aşan bir süredir bütün Türk topluluklarında görülen alkarası inanması bugün dini öğelerle zenginleştirilmiştir. Gerek korunmada gerekse tedavide dualardan ve Kuran dan yararlanılmaktadır. 15 Selçuk AYTAR, Halk İnanmalarında Süpürge, TFA, 16.cilt, Eylül 1975, No.34, s

8 Adana Halk Kültüründe Albasması Alkarası Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Sözlü Bilgi Kaynakları K5: Nazmiye Karabulut, 55 yaş, Adana, okumamış, ev hanımı, Adana K 15 :Şemsi Özbay,40 yaş, Tufanbeyli, ilkokul, ev hanımı, Adana K 16 : Gülbeyaz.Yağlı, İmamoğlu, okumamış, ev hanımı, Adana K 17 : Emine Polat, 40 yaş, Kadirli/ Köseli, ilkokul, ev hanımı, Adana K 18 : Menekşe Kazgan, 42 yaş, Yumurtalık, ilkokul, ev hanımı, Adana K 22 :Remziye Kurt, 34 yaş, Hacıali, ilkokul, ev hanımı, Adana/ Yeni Hacıali Köyü K 24 : Pakize Coşman, 34 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 26 : Ayşe Şimşek, 76 yaş, Karaisalı, okumamış, ev hanımı, Adana K 27 : Halime Bilen, 42 yaş, Ceyhan, lise, usta öğretici, Adana K 28 : Sevim Güllü, 57 yaş, Adana/Karaömerli, ilkokul, ev hanımı, Adana/ Karaömerli K 31. Ayşe Demirci, 25 yaş, Kozan, lise, memur, Adana, 1997 K 33 : Münevver Adaş, 44 yaş, Kadirli, yüksekokul, öğretmen, Adana K 35 :Gülfidan Bolat, 50 yaş, Karaisalı/Aktaş, okumamış, ev hanımı, Karaisalı K 37 : Hayırlı Özkan, 40 yaş, Karataş/ Tuzla, lise, emekli, Adana K 39 : Ayşe Topal, 33 yaş, Kadirli/ Armağanlı, lise, memur, Adana K 42 : Ayla Uncu, 51 yaş, Adana, yüksekokul, öğretmen, Adana K 44 : Yüksel Bozdoğan, 59 yaş, Karataş/ Sırınsı, okumamış, ev hanımı, Adana K 55 :Yüksel Erzin,26 yaş, Ceyhan, ilkokul, ev hanımı, Adana K 58 : Elif Çağımlar, 50 yaş, Adana, lise, ev hanımı, Adana K 60 : Fatma Dönmez, 66 yaş, İmamoğlu, okumamış, emekli, Adana K 61 : Hanife Uzun,54 yaş, Karaisalı, ilkokul, ev hanımı, Karaisalı K 62 : Fatma Süzer, 46 yaş,osmaniye/endel (Koçyurdu), lise, memur, Adana, K 63 : Elif Değirmenci, 32 yaş, Kozan/ Kuyubeli, ilkokul, ev hizmetlisi, Adana K 64 : A. Oğuz Çapanoğlu, 43 yaş, Tufanbeyli/ Kayarcık, Üniversite, öğretmen, Adana K 65 :Fevziye Akyüz,71 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 68 : Hatice Demir,86 yaş, Kozan, okumamış, ev hanımı, Adana K 69 : Ayşe Kuzucu, 66 yaş, Adana (Selanik göçmeni), ilkokul, ev hanımı, Adana K 72 : Şerife Süngü, 77 yaş, Tufanbeyli/Akpınar, okumamış, ev hanımı, Adana K 74 : Hatice İlek, 70 yaş, Kozan/ Akçalıuşağı,okumamış, ev hanımı, Adana K 80 : Cennet Şengül, 73 yaş, Bostakta, ilkokul, ebe, Adana K 82 : Semiha Zöhre, 56 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 84 : Adviye Sivriselvi, 59 yaş, Niğde, okumamış, ev hanımı, Adana K 88 : Halime Bozyiğit, 42 yaş, Adana/ Karlık, okumamış, işçi, Adana K 97 : Leyla Yetenek, 37 yaş, Misis (Yakapınar), ilkokul, ev hanımı, Adana K 98 : Meryem Cildan, 38 yaş, Karataş, ilkokul, ev hanımı, Adana K 99 : Zekiye Sayın, 33 yaş, Niğde, okumamış, ev hanımı, Adana K 103 : Meryem Kazan, 46 yaş, Adana, ortaokul, ev hanımı, Adana K 104 : Emine Sürücü, 30 yaş, Kozan, okumamış, ev hanımı, Adana K 106 : Saadet Kırtan, 32 yaş, Saimbeyli, ilkokul, ev hanımı, Adana K 107 :Songül But, 34 yaş, Mersin, ilkokul, ev hanımı, Adana K 108 : Müzeyyen Durmuş, 42 yaş, Malatya/ Darende, ilkokul, ev hanımı, Adana K 115 : Muhittin Topak, 38 yaş, Ceyhan, Yüksekokul, memur, Adana K 118 : Fazilet Çopuroğlu, 40 yaş, Karaisalı/ Başgıf, ilkokul, ev hanımı, Karaisalı K 122 :Esra Seyirci, 29 yaş, Karataş, ilkokul, ev hanımı, Adana/ Adalı 8

9 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar * Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Gebe kadının sancısının başlaması ile birlikte doğum hazırlıklarına başlanır. Biyolojik bir olay olan doğum, hayatın geçiş evrelerinden biri olup, başlangıcı ve en önemli olanıdır. Doğum olayının gerçekleşmesi sırasında doğum odasında ve doğum anında birçok adet ve inanma uygulanır. Yapılan uygulamalarda doğumun kolay olabilmesinin amaçlanması yanında doğacak çocuğun ve annesinin tehlikelerden korunması ve kutsanması da vardır. Doğumun kolay olabilmesi, doğacak çocuğun ve annesinin tehlikelerden korunabilmesi için eski Türk topluluklarından günümüze kadar çeşitli uygulamalara rastlanır: Altaylar, doğum olacağı zaman; kiler, ev ve sandıkları açarlar. Ateşle yağ atarak, doğum tanrısı Ayısıt a Yolun açık olsun. derler. Çocuk doğduğu an yağlı yemek yerler; bir hayvan kurban keser, hayvanın kafasını kırmadan pişirirler. Kemiklerini de bir kaba doldurup ormanda bir ağaca asarlar. Altaylılar ve Kırgızlarda doğum saati yaklaşınca kadınlar loğusanın evinde toplanırlar. Tecrübeli kadın ebe (ineci) görevi yapar. Çadırın orta yerine bir direk dikilir. Ona bağlanan urgan kadının koltukları altından geçirilir. Kadın çok ıstırap çekmeye başladığında, ona musallat olduğuna inanılan kötü ruhu korkutmak için erkekler bağırmaya başlar, havaya ateş ederler. Bu gürültü kadın doğuruncaya kadar devem eder. 1 Anadolu da doğumu kolaylaştırmak için yapılan en yaygın işlemler; Meryem Ana Eli denen bitkinin içine konduğu sudan içirmek, kapalı yerleri, kilitli şeyleri açmak, kadının kendi saç örgülerini çözmek, su dolu kapları boşaltmak gelir. Kafesteki kuşlar, kümesteki hayvanlar serbest bırakılır. Bunlar benzetme kümesinden yapılan büyülük işlemleridir. Böylece, benzetme yoluyla kadının döl yatağının açılmasını sağlayan gücü etkilemek amaçlanır. Gürültü yapmak, silah atmak gibi hareketlerle doğacak çocuğu ve anayı kötülüğü dokunabilecek olağanüstü zararlı varlıkları kaçırmayı hedefler. 2 Anadolu da doğumu kolaylaştırmak için uygulanan pratikler arasında; kadının küs olduğu kişinin veya kocasının elinin suyunun içirilmesi ile Fadime Ana veya Meryem Ana adı *Ayşe BAŞÇETİNÇELİK, Adana Halk Kültüründe Doğum-Evlenme-Ölüm, Altın Koza Yayınları:50, Ulusoy Ofset, Aralık 2009, Adana. 1 Abdülkadir İNAN, Tarihte ve Bugün Şamanizm, AKDTYK, TTK Yayınları, VII. Dizi Sa: 24c, TTK Basımevi, 1995 Ankara, s Pertev Naili BORATAV, 100 Soruda Türk Folkloru, Gerçek Yayınevi, İstanbul, 1984, s.149.

10 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi verilen bitkinin suyunun içirilmesi pratiklerine Zile de 3, Ankara/Güdül/Yeşilöz de 4 Gölpazarı nda 5, Sivas ta 6 rastlanmaktadır. Aynı yörelerde kadının beline okunmuş kuşak, gazi kuşağı, Fadime Ana kuşağı adıyla bir kuşak da bağlanmaktadır. Havva Ana, Meryem Ana, Fadime Ana otu veya eli gibi adlarla anılan bitki, insan eli şeklinde ve uçlarında parmaklar gibi dalları olan, Mekke den geldiği söylenen, dağlarda yetişen bir çalı bitkisidir. Kuru halde iken büzülmüş ve içeri doğru kıvrılmış, kapanmıştır. Hamile kadının doğum sancısı çekme anında bitki, su dolu yaygın bir kaba konur. Suyu emen dal genişledikçe doğumun kolaylaşacağına, hacet (kısmet) kapılarının açılacağına inanılır. Doğumdan sonra, kurumaya bırakılan dal bir başka doğumda kullanılmak üzere saklanır. 7 bazıları; Adana ve çevresinde doğum sancısı başlayan kadına yapılan ilk uygulamalardan İğne yapılır. K 115. Eskiden ebe kadının eline bir sopa verirdi, odalarda gezinmesini isterdi, şimdi artık iğne var. K 21 Adana ve çevresinde doğum odasında yapılan başlıca hazırlıklar şunlardır: Sıcak su, sıcak havlu, pamuk K 103, leğen K 42, tuz K 82, makas, ip, jilet, pamuklu bez, alkol K 74 bulundurulur. Odada ebe, görümce, kaynanadan başkası olmaz. K 18, K 23 Yakınları odada bulundurulmaz. K 123 Doğum odasına çocuğu olmayan kadınlar alınmaz. K 24 Doğum odasına çocuğu ölmüş kadınlar alınmaz. K 58 Adana ve çevresinde doğum olayını kolaylaştırmak için yapılan uygulamalar: Kilitli olan yerler açılır, bağlı olan yerler çözülür. K 18 Belden aşağısı sıcak suya konur, dualar okunur, beli ovulur. K 23 Beli sıvazlanır, dua okunur, bebeğin doğacağı yere zeytinyağı dökülür. K 59 Pekmez, okunmuş su içirilir. K 23 Sıvı ve sıcak şeyler içirilir. K 123 Meryem ana eli otu ıslatılır, o açıldıkça rahim de açılır. K 35 3 Cahit ÖZTELLİ, Zile de Doğum ve Adetleri, TFA, 2.cilt, Mart 1952, Sa:32, s Nural GÜRAN, Yeşilöz Köyünde Doğumla İlgili Gelenek ve İnançlar, TFA, 11.cilt, Ağustos 1967, No.217, s Muzaffer BATUR, Gölpazarı nda Doğum Adet ve İnanmaları, TFA, 6.cilt, Ağustos 1959, No.121, s Süleyman ARISOY, Folklor ve Doğum, TFA, 15.cilt, Kasım 1974, No.304, s ARISOY, A.g.e...s

11 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Kolay doğum yapanların kolundan su içirilir. K 35 Kocasının elinin kirli suyu, içirilir. K 14 Kocasının ayakkabısından su içirilir, el kiri suyu içirilir. K 18 Kocasının eli kısmık (sıkı) olanın doğumu zor olur. K 35 Hamile kadının saçının uzun olması iyidir. Çocuğun ömrü uzun olur. Doğum anında kadının saçlarıyla yüzü silinirse, yüzündeki lekeler geçer. K 62 Hayatın başlangıcı olan doğum olayının sağlıklı bir şekilde gerçekleşebilmesi, anne ve çocuğun zarar görmeden bu evreyi atlatabilmesi için Adana ve çevresinde çeşitli uygulamalar yapılır. Geleneksel kültürümüzde evde gerçekleştirilen doğumlar ebe yardımıyla olmaktadır. Kadının doğum yapacağı oda ise; adeta kutsal bir yer olarak düşünülmekte bu odaya her isteyen kişi alınmamaktadır. Odada başlangıçta yapılan hazırlıklar araç ve gereçler doğuma yardımcı olacak şekildedir. Bunlar, sıcak su, havlu, jilet, pamuk ve alkol olmaktadır. Eskiden, kadının rahat doğum yapabilmesi için odada gezinmesi istenirken, bugün bunun için kadına iğne yapılmaktadır. Değişen ve gelişen kültürde tıbbi olanaklar ile geleneksel davranışlar iç içe geçmiş durumdadır. Tıbbın olanaklarından yararlanırken, eskiden beri atalarından gördüğü ve duyduğu adet ve inanmaları uygulamaktan kaçınmamakta ve bunun için dinsel-büyüsel birtakım pratikler uygulanmaktadır. Bunlar; odaya çocuğu ölmüş kadının alınmaması, kilitli yerlerin açılması, Meryem Ana Otunun ıslatılması, kadına okunmuş su veya sıcak şeyler içirilmesi yanında, kocasının elinin kirli suyunun içirilmesi gibi pratikler de başta gelmektedir. Doğum olayının gerçekleşmesinden hemen sonra uygulanan pratikler: Dışarıda bekleyenlere, doğum haberini ileten kişiye müjdelik verilir.k 68, K 74, para K 72, K 65, K 66 Müjde babaya verilir. K 66 Doğumdan sonra, mevlit okutulur (K 68 ). İsteyen mevlit okutur (K 74, K 42 ). Mevlit okutur veya kurban keser (K 81, K 82 ). Zenginse kurban keser, kısmeti açılsın diye 40.günü mevlit okutur (K 69, K 65 ). Daha önce çocukları olmadıysa kurban keser, kesemiyorsa sadece mevlit okutur. K 72, K 74, K 33. Doğum olayının hemen ardından, müjdeci babaya haber verir, para ya da hediyeden oluşan müjdeliğini alır. Doğumdan sonra yapılan bir diğer işlem mevlit okutma ya da kurban kesmedir. Yörede genellikle mevlit okutulmaktadır. Ancak, çocuk adaklıysa veya ana-baba uzun bir beklemeden sonra çocuk sahibi olmuşlarsa kurban kesmektedirler. 3

12 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Çocuk doğduktan sonra uygulanan pratikler: İlk ebe kucağına alır. K 68. Ebeden sonra ilk kucağına alan, hediye verir. K 72. Babaanneye verilir, hediye takar. K 69, K 81. Babanın kucağına verilir, bahşiş alınır. K 42, K 33, K 65. Annesi temizlendikten sonra, dua okuyarak kucağına verilir. K 60, K 80, K 82. Eskiden yeni gelin doğum yaptığında büyük kutlamalar yapılırdı. Üç gece salıncaklar kurulur, genç kızlar ve gelinler bu salıncaklara binerlerdi. K 129. Göbek Kesme/ Tuzlama / Yıkama Gebeliğin başlangıcından doğuma gelinceye kadar bir dizi adet ve inanmalar uygulandığı gibi, doğumdan sonra da bu uygulamalar devam eder. Çocuk doğduktan sonra, ilk yapılan işlem anne ile çocuk arasındaki bağı, göbek bağını kesmektir. Böylece, çocuk artık anne ile fizyolojik bağından kurtulacaktır. Göbek bağının kesilmesi, ardından yıkama ve/veya tuzlama çeşitli işlemlerle gerçekleşir. Geleneksel kültürde göbek ebe tarafından dualarla kesilir, çocuğa göbek adı verilir. Kimi bölgelerde göbek kanı çocuk al yanaklı olsun diye yanaklarına sürülür. 8, 9 Artvin/Yusufeli/Demirkent te çocuğun göbeği evde huyu güzel birinin ayakkabısı üstünde 10 Posof ta ninesinin ayakkabısı üstünde kesilir. Çocuğun kaşları ve kirpikleri siyah olsun diye ceviz kabuğu sürülür. 11 Yörükler, çocuğu tuzladıktan sonra Mersin yapraklarına sararlar. Tombalak kökü toz haline getirilir, 40 gün çocuk tombalak tozu katılmış suyla yıkanır. 12 Uşak/Karahallı/Çolaklı da çocuk tuzlanırken, tuza kına karıştırılır. 13 Bergama ve Balıkesir de çocuğun ileride zengin olması için tuzlama suyuna altın atılır. 14 şunlardır: Adana ve çevresinde göbek kesme sırasında yapılan uygulamalardan bazıları Göbek kordonu, çocukta kalan taraf bir karış, eşte olan taraf bir karış ölçülür ortadan jilet, bıçak veya makasla kesilir. K 74. Vücuttan 4 cm uzaktan bağlanır, kesilir. K Gülali AYDINOĞLU, Posof ta Düğün Adetleri, TFA, 11.cilt, Kasım 1968, İstanbul, s Gündüz ARTAN, Tire de Doğum Gelenekleri TFA, 15.cilt, Ağustos 1973, No:289, İstanbul, s M. Adil ÖZDER, Doğum Çocuk Üstüne Gelenekler İnançlar, TFA, 10.cilt, Mayıs 1967, No.214, s AYDINOĞLU, Posof ta Düğün Adetleri...s Erman ARTUN, Çukurova Yörüklerinin Gelenek ve Görenekleri, 1. Akdeniz Yöresi Türk Toplulukları Sosyo-Kültürel Yapısı (Yörükler), Sempozyumu Bildirileri, Nisan 1994 Antalya, KB Seminer Kongre Bildirileri, Ankara, 1996,s Ertuğrul TAYLAN, Çolaklı da Doğumla İlgili Adet ve İnanmalar TFA, 17.cilt, Ağustos 1977, No.337, İstanbul, s BORATAV, 100 Soruda Türk Folkloru...s

13 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Göbek kordonu dört parmağa, iki parmak daha ilave edilerek bağlanır, temiz bir jiletle kesilir (K 62 ).Göbek kordonu 4 parmak ölçülür, düğüm atılır, kesilir(k 128 ). Göbek kordonu 3-4 parmak boyunca sıkıca bağlanır (K 115 ). Göbek kordonu jiletle kesilir, iple bağlanır (K 14 ). Göbek kordonu 3 parmak eninde ayarlanır, dua ile kesilir (K 60 ). Göbek kordonu makasla veya jiletle kesilir. K 103, K 97 Göbek kordonu kesilirken; bebek anne hizasında tutulur, kan bebek tarafına sıyrılır, iple bağlanır, kesici alet ateşten geçirilir. K 80. Göbek kordonu yakından bağlanırsa, göbek çukuru daha güzel oluşur ve göbek fıtığı olma ihtimali azalır. K 59. Çocuk canlı olsun, tez yürüsün diye; göbeği kesmeden, eşten çocuğa doğru kan sağarlar. K 35. Dudakları, yanakları kırmızı olsun diye; göbeğin kanından, eşin kanından sürülür. K 35. Adana ve çevresinde çocuk doğduktan sonra yapılan işlemlerden bazıları şunlardır: Tuzlama: Çocuk doğunca; taş gibi güçlü olsun diye ağzına taş konur. K 35. Ebe bebeği doğurtur, göbeğinin keser, eline yumuşak tuzu alır, koltuk altlarına, kasıklarına, boğazına, yüzüne sürer, pişik olmasın, teri kokmasın diye. Sonra yukarıdan aşağı tuzlu su dökülür. Çocuk bir gün böyle kalır, sonra yıkanır. K 61. Çocuk pişik olmasın, teni kokmasın diye tuzlanır. K 23, K 25, K 21, K 123. Tuzlama suyunun içine; şeker, bal konur. K 35, K 18, K 23. Çocuk tatlı olsun diye tuzlamanın ardından vücuduna bal sürülür. K 31, K 35. Çocuk önce yıkanır, sonra tuzlanır. K 18. Doğar doğmaz çocuk tuzlanır, bekletilir, sonra yıkanır. K 128, K 44. Çocuk hastanede doğmuşsa, tuzlama eve gelince yapılır. K 62. Yıkama: Bol tuzlu suyla yıkanır. K 58. Tuzlandıktan 1 saat sonra (K 23 ), 1 gün sonra (K 61 )yıkanır. Üçüncü günü yıkanır. K 25. Doğar doğmaz yıkanır. K 41, K 18, K

14 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Tuzlanır, yıkanır. K 68, K 74. Normal yıkanır. K 72. İlk yıkayan çocuğa sırt alır. K 80. Yıkanır, tuzlanır, tekrar yıkanır, kurulanır. Koltuk altlarına ve boynuna reyhan tozu sürülür. K 82. Boyu uzun olsun diye çocuk yıkandıktan sonra ayaklarından başı aşağı gelecek şekilde sallanır. Kasları genişlesin diye kolları açılıp kapatılır. K 35. Çocuğun gözlerine sürme çekilir. K 15, K 65. Çocuğun gözüne parlak olsun diye limon damlatılır, sürmeli olsun diye sürme çekilir. (Mavi bir bez alınır, saf zeytinyağına batırılır, sonra bir kapta yakılır, yağlı isten oluşan bu sürme, hiç çıkmaz) K 62. Adana da görülen çocuğu doğar doğmaz tuzlama pratiğine Gölpazarı nda, Ankara/Güdül/Yeşilöz de, Uşak /Karahallı/Çolaklı da, Zile de, Bergama ve Balıkesir de de rastlanmaktadır. Doğum olayının hemen gerçekleşmesinin ardından çocuğun göbeği kesilir. Adana da göbek kordonunun kesilmesi işleminin hangi uzunlukta olacağı konusunda bir kesinlik yoktur. Genellikle göbek kordonu, çocuğun göbeğinden üç-dört parmak uzaklıktan düğüm atılarak kesilmektedir. Kesme işleminde jilet, bıçak, makas kullanılmaktadır. Ancak son zamanlarda göbek kordonunun kısa tutulmasının çocukta güzel bir göbek çukuru oluşturacağı göbek fıtığını önleyeceği inancına rastlanmaktadır. Göbek kordonu kesildikten sonraki işlem çocuğu yıkama ve tuzlamadır. Çocukta pişiğin olmaması, ileride terinin kokmaması amacıyla yapılan tuzlama işlemi kimi zaman çocuk doğar doğmaz yapılırken, kimi zaman yıkamadan sonra yapılmaktadır. Her durumda, çocuğun bedeni doğduktan sonra tuzlu bir işleme maruz kalmaktadır. Ancak, sadece tuzlu kalınmamakta, çocuğun tatlı dilli olması, hayatının tatlı geçmesi amacıyla da vücuduna bal sürülmekte ya da tuzlama suyuna şeker veya bal katılmaktadır. Çocuğun doğar doğmaz karşılaştığı bir diğer uygulama gözlerine parlaklık vermesi amacıyla limon suyunun damlatılması ile sürmeli olması için çekilen sürmedir. Doğumun hemen ardından büyük bir titizlikle ve sırayla uygulanan bu işlemler dünyaya gelen yeni canlının yeni ortamına uyması, kötü ruhlardan korunması için uygulanan ve halk geleneğinde çeşitli amaçlarla yapılan büyüsel pratiklerdir. 6

15 Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Sözlü Bilgi Kaynakları K 14 : Gülcan Güldan,28 yaş,adana,okumamış, ev hanımı, Adana K 15 :Şemsi Özbay,40 yaş, Tufanbeyli, ilkokul, ev hanımı, Adana K 18 : Menekşe Kazgan, 42 yaş, Yumurtalık, ilkokul, ev hanımı, Adana K 21 : Havva Alpaslan,40 yaş, Çermik, okumamış, ev hanımı, Adana/Karaahmetli Köyü K 23 : İclal Olcay, 50 yaş, Adana, okumamış, ev hanımı, Adana K 24 : Pakize Coşman, 34 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 25 : Melihat Moral, 33 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 31. Ayşe Demirci, 25 yaş, Kozan, lise, memur, Adana, 1997 K 33 : Münevver Adaş, 44 yaş, Kadirli, yüksekokul, öğretmen, Adana K 34 : Lütfiye Binboğa, 42 yaş, Maraş, ilkokul, ev hanımı, Adana K 35 :Gülfidan Bolat, 50 yaş, Karaisalı/Aktaş, okumamış, ev hanımı, Karaisalı K 41 : Hayriye Işıkek, 53 yaş, Adana, yüksekokul, öğretmen, Adana K 42 : Ayla Uncu, 51 yaş, Adana, yüksekokul, öğretmen, Adana K 44 : Yüksel Bozdoğan, 59 yaş, Karataş/ Sırınsı, okumamış, ev hanımı, Adana K 58 : Elif Çağımlar, 50 yaş, Adana, lise, ev hanımı, Adana K 59 : Nazlı Toptumuş, 37 yaş, Karataş/ Kesiköyü, lise, ebe hemşire, Adana K 60 : Fatma Dönmez, 66 yaş, İmamoğlu, okumamış, emekli, Adana K 51 : Selahattin Şimşek, 31 yaş, Karaisalı, lise, memur, Karaisalı K 62 : Fatma Süzer, 46 yaş,osmaniye/endel (Koçyurdu), lise, memur, Adana, K 65 :Fevziye Akyüz,71 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 66 : Sevim Akyüz,45 yaş, Adana, yüksekokul, müdür,adana K 68 : Hatice Demir,86 yaş, Kozan, okumamış, ev hanımı, Adana K 69 : Ayşe Kuzucu, 66 yaş, Adana (Selanik göçmeni), ilkokul, ev hanımı, Adana K 80 : Cennet Şengül, 73 yaş, Bostakta, ilkokul, ebe, Adana K 81 : Dudu Bora, 68 yaş, Saimbeyli, okumamış, ev hanımı, Adana K 82 : Semiha Zöhre, 56 yaş, Adana, ilkokul, ev hanımı, Adana K 97 : Leyla Yetenek, 37 yaş, Misis (Yakapınar), ilkokul, ev hanımı, Adana K 103 : Meryem Kazan, 46 yaş, Adana, ortaokul, ev hanımı, Adana K 115 : Muhittin Topak, 38 yaş, Ceyhan, Yüksekokul, memur, Adana K 118 : Fazilet Çopuroğlu, 40 yaş, Karaisalı/ Başgıf, ilkokul, ev hanımı, Karaisalı K 123 : Ayşe Alişan, 27 yaş, Ceyhan, ilkokul, ev hanımı, Adana K 128 : Şerife Akçalı, 33 yaş, Kozan/ Akçalıuşağı, ilkokul, ev hanımı, Adana K 129 : Azbiye Kandırmaz, 38 yaş, Tufanbeyli/Akpınar, Lise, ev hanımı, Adana 7

16 Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama * Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Loğusa ve çocuğun doğumdan sonraki kırk gün içerisinde hastalanmalarına halk kültüründe kırk basması adı verilir. Bu kırk gün içerisinde anne ve çocuğu hastalıklardan, nazardan, kötü etkilerden korumak için çeşitli önlemler alınır. Bunun için, kırk gün içerisinde anne de çocuk da ziyarete gelenlerden korunur. Bu süre içerisinde anne ve çocuğun dışarıya çıkmalarına izin verilmez. Kendileri gibi kırklı kadınlarla ve kırklı çocuklarla karşılaşmaları önlenir. Anadolu da anne ve çocuğu kırk gün içinde çeşitli hastalıklardan korumak için uygulanan adet ve inanmalardan bazıları şunlardır: Yeni doğan çocuğun yüzü yakınlarından başkasına kırkı çıkıncaya kadar gösterilmez. 1, 2 Çocuğun bezi dışarıya asılmaz. Gece dışarıdan gelenler loğusanın ve çocuğun yanına alınmaz. Loğusanın bulunduğu odaya ateş konur. 3 Kırklıyken bir araya gelen iki kadın boncuk değiştirir. 4 Çocuğa kırk karışmışsa, çocuk bir ağacın dibinde, içine kırk çakıl taşı konmuş su ile yıkanır. 5 Kırk basmasına sebep olduğuna inanılan kişinin kucağına çocuk verilir, köyün etrafında dolaştırması istenir. 6 Kırk gün evden dışarıya ateş, maya, tuz, sirke, ekmek verilmez. 7 Ayrıca, Yeşilöz ve Mut yöresinde çocuğu kırk basmasın diye, iki kırklı karşılaşırsa ekmek değişirler. Adana ve çevresinde Kırk basması nedir? diye sorulduğunda alınan cevaplar şunlar olmuştur: Kırklı kadının yanına bir başka loğusanın gelmesiyle kırk basması olur. K 58, K 60, K 74, K 65, K 39, K 115, K 104, K 103 Doğumdan kırk gün sonra çocuğa bir şeylerin basıp zarar verdiği düşünülür. K 108 Kırk basması, çocuğun kırkıncı gününü doldurmasıdır. K 107 *Ayşe BAŞÇETİNÇELİK, Adana Halk Kültüründe Doğum-Evlenme-Ölüm, Altın Koza Yayınları:50, Ulusoy Ofset, Aralık 2009, Adana. 1 Cahit ÖZTELLİ,Zile de Doğum ve Adetler, TFA, 2.cilt, Ocak 1953, Sa:42, İstanbul, s Gündüz ARTAN, Kars ın Göle İlçesine İnanışlar, TFA, 6.cilt, Nisan 1960, No.129, s Gülali AYDINOĞLU, Posof ta Düğün Adetleri, TFA, 11.cilt, Kasım 1968, İstanbul, s Ertuğrul TAYLAN, Çolaklı da Doğumla İlgili Adet ve İnanmalar, TFA, 17.cilt, Ağustos 1977, No.337, İstanbul, s Gündüz ARTAN, Gülnar da Bazı İnanışlar, TFA, 7.cilt, Aralık 1962, No.161, s Sıtkı SOYLU, Mut ve Çevresinde Albasması, Kırk Basması ve Kırktan Çıkma, TFA, 16.cilt, Mart 1975, No.308, İstanbul, s Nural GÜRAN, Yeşilöz Köyünde Doğumla İlgili Gelenek ve İnançlar TFA, 11.cilt, Ağustos 1967, No.217, İstanbul, s

17 Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Anne sıkıntılı olur, bebekte huzursuzluk ve zayıflama olur. Aydaş meydana gelir.k 28. Anne ve bebekte özür kalır. K 27 Loğusanın ve bebeğin yüzünde çirkin yaralar çıkar. K 26 Kırkıncı gün bitince anne ve çocuğun kötü rüyalar görmesine kırk basması denir.k 80. Bir cenaze varsa, cenazeden birisi kırklı çocuğun yanına giderse kırk basar. K 69 Kırk basarsa çocuk ölür. K 104,K 106 Adana ve çevresinde doğumdan sonraki kırk gün içerisinde, anne ve çocuğu kırk basmasın diye alınan önlemlerden bazıları şunlardır: Loğusayı ziyarete gelenler, istedikleri an loğusanın yanına giremezler, aileden biri onları içeri alır.k 28 Loğusalar birbirlerine ziyarete gelemez.k 17, K 28, K 27, K 24, K 122 Yeni evli olanlar ziyarete gelemez.k 122, K 24 Adetli kadınlar ziyarete gelemez.k 26, K 27, K 5, K 122 Çocuğu yaşamayan (tıbıkalı) kadınlar ziyarete gelemez.k 28, K 24 Loğusalıkta el öpülmez. K 118 Yeni doğan çocuğun yüzü, kırkı çıkıncaya kadar herkese gösterilmez. K 62, K 22, K 5 İki kırklı karşılaşınca çocukları yaşasın diye, iğne değiştirirler. K 44, K 104, K 28, K 18, K 38, K 61 Çocuğa nazar boncuğu takılır. K 18 Loğusa ve çocuk dışarı çıkarılmaz.k 22, K 28 Çocuğun üzerine çengelli iğne takılır. K 17 Kırk taş bir araya getirilir. Her gün bir tanesi atılır. K 26 Bir soğan kırmızı kurdeleyle bağlanır, üstüne iğne saplanır, kapının girişine asılır.k 26 Çocuğun bezinin içine ekmek sarılır, girişe konur.k 24 Çocuğun ilk kakalı bezi, çocuk yara dökmesin diye kırk gün odanın eşiğinin altına konur. K 128, K 53, K 17, K 122, K 128 Adetli kadın gelirse, çocuğun yüzüne bakarsa, çocuk yara döker. K 35 2

18 Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Çocuğun yüzünde yara olursa; ilk kakalı bez ıslatılır, yaraya sürülür, yara geçer.k 53 Çocuğun yüzünde yara olursa; Genç kızın adetli bezi ıslatılır, çocuk onun suyuyla yıkanır.k 128 Çocuğun kirli bezi açıkta bırakılmaz. K 35 Çocuğun bezi ipte kurutulurken üzerine yıldız doğmasın derler. K 54, K 15 Çocuğun kullanılan bezi, adetli birine kullanması için verilmez. K 128 Cenaze geçerken, cenazenin ağırlığı çocuğu etkilemesin diye, çocuk yolun üst tarafına çıkarılır. K 15 Gözleri yeşil veya mavi olanlardan çekinilir. K 26, K 18, K 22 İmrenti ile bakanlardan, maşallah demeyenden çekinilir.k 17, K 28 Çocuğa kırk bastığına inanılırsa; hocaya götürülür, hoca dua okur, muska yazar. K 103, K 80, K 31, K 108, K 115 Çocuğa kırk bastığına inanılırsa; bir ağacın kökü kazılır, kökün altından üç kez taş geçirilir. Hoca dua okur. K 68 Kırkı bastığına inanılan kadının çamaşırından alınır, banyo kazanının altında yakılır. Loğusa ısınan suyla yıkanır. K 58 Cami avlusundan 40 taş, 40 anahtar, 40 cuma sala verilirken alınan 40 kaşık su ile çocuk üç cuma yıkanır, kırk basması gider.k 69 Adana da doğumdan sonra çocuğu sarılık tan korumak için uygulanan adet ve inanmalardan bazıları şunlardır: Çocuğa altın takılır, sarı yazma örtülür. K 26, K 5, K 122, K 28, K 22, K 61, K 65, K 128, K 84, K 24, K 17, K 27 Çocuğa doğumdan sonra şekerli su içirilir. K 122, K 15, K 65, K 18, K 22 Çocuğun sarılığını gidermek için, ocağa gidilir. Ocaklı bir kadın çocuğun eline kırmızı ip, gül ağacına da sarı ip bağlar. İpler üç dört gün kalır, sonra çocuk iyileşir. K 68 Çocuk ocağa götürülür (K 24 ), kaşının arasına jilet attırılır. Üç Cuma bu işlem tekrarlanır.k 17 Çocuğun kulak arkası veya dilaltı biraz kesilir. K 26 Urasa yapılır. K 122 3

19 Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Adana ve çevresinde doğumdan sonraki günlerde çocuk çok ağlıyorsa nazar değdiğine inanılır. Bunun için şu uygulamalar yapılır: Suya köz atılır (köz sayma), eğer çok cas... ederse, adını aklından geçirdiğin kimsenin nazarı değmiş demektir. Bu közlü suyla, çocuğun eli yüzü yıkanır. Çocuğa, bu sudan bir yudum içirilir. Artan su eve serpilir. K 63 Sobadan çıkarılan köz söndürüldükten sonra, çocuk dumanın üstünde döndürülür. Buna köz söndürme denir. K 61 Nazarı değdiğine inanılan kişinin elbisesinden bir parça alınır. Elbise parçası, sarımsak kabuğu, soğan kabuğu, biraz un, üzerliğin üzerine konur, tüttürülür. K 35 Gezmeden dönünce çocuk çok ağlıyorsa nazar değmiş demektir. Çocuğun üstündekiler çıkarılır, leğene ıslatılır. Söyleyenin ağzı taş gibi olsun diye, üstüne de taş konur.k 35 Çocuğun huysuzluk etmemesi, iyi uyuması için ninni söylenir: -1- Nenni nennisi var Uzak yerde teyzesi var Bir ufacık babası var Ninni yavrum ninni Ninni ninni ninnisi gelir Uzak yerden teyzesi gelir Ninni dersem uyur m ola Kuzum küçük büyür m ola Ninni yavrum ninni Asmaya kurdum salıncak Eline de verdim oyuncak Uyuya da kalmış yavrucak Ninni yavrum ninni AK 31 Nenni nenni nenler olsun Gözlerine uyku dolsun Benim uykum sana varsın Nenni a bebeğim nenni -2- Bebeğin beşiği sarı Oldu da geceler yarı Uyu bebeğim uyu Sabah da oluyor yarı Kapılara düştü ayaz Yekin de bebeğim gez İlkbahar geliyor yaz Nenni bebeğim nenni AK 43 4

20 Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Adana da loğusa ve çocuğu kırk basmasın diye, alınan önlemlerden; iki loğusanın iğne değiştirmesi, kırk çıkıncaya kadar çocuk bezine önem verilmesi, adetli kadının loğusa ziyaretine gelmemesi davranışlarını Zile ve Mut ta, ilk kakalı bezin oda kapısının eşiğine konması davranışını Zile de, cenaze geçerken çocuğun yolun üstüne çıkarılması davranışlarını da Mut taki adet ve inanmalarda da görüyoruz. Adana ve çevresinde yeni doğan çocuğu ve loğusayı korumak için özellikle ilk 40 gün içinde birtakım adet ve inanmalar uygulanır. Bunlarda amaç, anne ve çocuğu kötü etkilerden korumaktır. Bunun için yeni doğum yapmış birine ziyarete gelenlerin, bazı özellikleri taşıması veya taşımaması beklenir. Gelen ziyaretçilerle, yeni doğmuş çocuğun ve yeni doğum yapmış kadının sağlığına zarar gelmesinden çekinilir. Loğusayı ziyarete gelen herkes loğusanın yanına içeriye giremez. Her gelen çocuğu göremez. İki loğusa birbirini ziyaret edemez. Karşılaşırlarsa iğne değiştirirler. Yeni evli kadın ziyarete gelemez. Böylece yaşamın ilk evresini yaşamakta olan çocuk ile bir diğer dönüm noktasını yaşayan anne, dışarıdan gelebilecek zararlardan korunmuş olur. Adetli kadınların ve tıbıkalı kadınların ziyarete gelmesinden çekinilmektedir. Halk kültüründe adetli kadın pis olarak kabul edildiği için, bu kadınla birlikte kötü ruhların da içeriye girmesinden çekinilmiştir. Tıbıkalı kadının da çocuğu olmadığı, daha önce doğan çocukları yaşamadığı için, içinde fesatlık olabileceği düşüncesi yaygındır. Bir diğer davranış da çocuğa nazar değmesinden çekinilerek yapılan uygulamalardır. Bunun için, çocuğa nazar boncuğu veya çengelli iğne takmak, çocuğun ilk kakalı bez inde var olduğuna inanılan güçten yararlanmaktır. Çocuğun ilk kakalı bezi, kutsal bir nesne gibi 40 gün saklanmakta, kötü etkileri uzaklaştıracağına, yaraları iyileştireceğine inanılmaktadır. Kapıya asılan soğanlı iğne, kırmızı kurdele de, kapıdan gireceğine inanılan kötü güçlerin girmesini engellemek içindir. Gözleri mavi ve yeşil olanlardan çekinilmesi, Anadolu halk kültüründe görülen bir davranıştır. Toplum böyle kişileri, çoğunluğu oluşturan kara gözlülerden farklı görmekte ve bu farklı gözlerden gelebilecek kötü etkilerden korunmak için tedbirler almaktadır. Yeni doğan çocuk, huysuzlanırsa, çok ağlarsa, emmezse veya yüzünde yaralar çıkarsa, kırk basmasına uğradığına veya nazar değdiğine inanılır. Bunun için, hocalara götürülür, muska yazdırılır, üzerine dualar okutulur. Kırkı bastığına inanılan kadının çamaşırından, parça alınır, banyo suyu ısıtılırken, o çamaşır kazanın altında yakılır. Çocuğun yüzündeki yaraların iyileşmesi için, ilk kakalı bezden yararlanılır. Çocuğa nazar değdiğine inanılırsa, köz söndürme veya köz sayma işlemi yapılır. Böylece, çocuk ve çocuğun yaşadığı ev, kötü 5

Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar *

Adana Halk Kültüründe Doğum Odasındaki Uygulamalar * * Gebe kadının sancısının başlaması ile birlikte doğum hazırlıklarına başlanır. Biyolojik bir olay olan doğum, hayatın geçiş evrelerinden biri olup, başlangıcı ve en önemli olanıdır. Doğum olayının gerçekleşmesi

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama *

Adana Halk Kültüründe Kırk Basması-Nazar-Kırklama * * Loğusa ve çocuğun doğumdan sonraki kırk gün içerisinde hastalanmalarına halk kültüründe kırk basması adı verilir. Bu kırk gün içerisinde anne ve çocuğu hastalıklardan, nazardan, kötü etkilerden korumak

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Albasması - Alkarası *

Adana Halk Kültüründe Albasması - Alkarası * Adana Halk Kültüründe Albasması - Alkarası * Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Halk kültüründe birtakım olağanüstü halleriyle insanların yaşamında etkileri olduğuna inanılan esrarengiz yaratıkların

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Aydaş Aşı ve Köstek Kesme *

Adana Halk Kültüründe Aydaş Aşı ve Köstek Kesme * * Yeni doğan çocuğun zaman içinde gelişmesi, palazlanması beklenir. Bu süre içerisinde gelişmeyen, cılız kalan, hastalıktan kurtulamayan çocuklara aydaş çocuk denir. Aydaş çocuğu tedavi etmek için halk

Detaylı

BORUKTOLU (MERAM / KONYA) KÖYÜ NDEN ÂDET VE İNANMALAR Sevilay AYVA *

BORUKTOLU (MERAM / KONYA) KÖYÜ NDEN ÂDET VE İNANMALAR Sevilay AYVA * BORUKTOLU (MERAM / KONYA) KÖYÜ NDEN ÂDET VE İNANMALAR Sevilay AYVA * Boruktolu köyü, Konya-Karaman yolunun 20. kilometresinde, 3 kilometre içeride sağ taraftadır. Köy, merkez Meram ilçesine bağlı olup,

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Mezarlıklar ve Ruhlarla İlgili İnanmalar*

Adana Halk Kültüründe Mezarlıklar ve Ruhlarla İlgili İnanmalar* * Türk boyları arasında en eski ve köklü inançlardan biri atalar kültü dür. Eski Türklerde, atanın öldükten sonra ruhunun birtakım üstün güçlerle donanacağı ve bu sayede ailesine yardım edebileceği inancı

Detaylı

TEST. 7. Dişer ne zaman fırçalanmalıdır? A. Yemeklerden sonra B. Okuldan gelince C. Evden çıkmadan önce

TEST. 7. Dişer ne zaman fırçalanmalıdır? A. Yemeklerden sonra B. Okuldan gelince C. Evden çıkmadan önce ÖDEV- 3 ADI SOYADI:.. HAYAT BİLGİSİ Tırnaklar, el ve ayak parmaklarının ucunda bulunur. Tırnaklar sürekli uzar. Uzayan tırnakların arasına kir ve mikroplar girer. Bu yüzden belli aralıklarla tırnaklar

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Ölünün Yıkanması Kefenlenmesi ve Diğer Uygulamalar *

Adana Halk Kültüründe Ölünün Yıkanması Kefenlenmesi ve Diğer Uygulamalar * Adana Halk Kültüründe Ölünün Yıkanması Kefenlenmesi ve Diğer Uygulamalar * Ölüm olayının hemen ardından, ölünün gömülmesine kadar geçen sürede ölüye bir dizi işlem uygulanır. Bu işlemler, dinsel ve geleneksel

Detaylı

YAPACAĞIMIZ SANAT ETKİNLİKLERİ

YAPACAĞIMIZ SANAT ETKİNLİKLERİ KONULAR VE FAALİYETLER ATATÜRK VE ATATÜRKÇÜLÜK Bu ünitede ulu önder Mustafa Kemal Atatürk ün hangi şehirde doğduğunu, evini, annesinin ve babasının adlarını, soyadının neden olmadığını, ilk adının Mustafa

Detaylı

ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU UĞUR BÖCEKLERİ SINIFI KASIM AYI BÜLTENİ

ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU UĞUR BÖCEKLERİ SINIFI KASIM AYI BÜLTENİ ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU UĞUR BÖCEKLERİ SINIFI KASIM AYI BÜLTENİ BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR Kızılay Haftası (29 Ekim 4 Kasım) Atatürk Haftası (10-16 Kasım) Öğretmenler Günü (24 Kasım) SERBEST ZAMAN

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Ölünün Ardından Evde Yapılan İşlemler*

Adana Halk Kültüründe Ölünün Ardından Evde Yapılan İşlemler* * Ölüyü mezara koyduktan sonra mezarın üstü örtülür, sulanır, hoca ölüye talkınını verir. Cenaze sahipleri ve yakınları cenaze evine dönerler. Ölü gömüldüğü gün ve sonrasında yapılan bir dizi adet ve inanmalar

Detaylı

Adana Halk Kültüründe Yas Tutma/ Ağıt Söyleme*

Adana Halk Kültüründe Yas Tutma/ Ağıt Söyleme* * Yas, sevdiği bir kişiyi kaybeden insanın acısını, içinde yaşadığı topluluğa karşı davranışlarıyla, giydikleriyle belli etmesidir Yas süresince gerek kadın gerek erkek aile bireyleri birtakım şeyleri

Detaylı

5 YAŞ AYIN TEMASI. Cinsiyetim, adım, fiziksel özelliklerim nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar?

5 YAŞ AYIN TEMASI. Cinsiyetim, adım, fiziksel özelliklerim nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? 5 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, fiziksel özelliklerim nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile nedir? Aileyi oluşturan bireylerin

Detaylı

HİKÂYELERİMİZ FEN VE MATEMATİK ETKİNLİĞİ

HİKÂYELERİMİZ FEN VE MATEMATİK ETKİNLİĞİ HİKÂYELERİMİZ Annecim Anneler günü Paf ile Puf Tasarruflu olmalıyız İlk hediyem Dinozorun Evi İki inatçı keçi Karne heyecanı Geri dönüşüm Uzun zürafa Becerikli karınca Rapunzel Kırmızı başlıklı kız Hansel

Detaylı

Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri

Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Müzik Bilim Etkinlikleri Sohbetler *Kendimi tanıyorum (İlgi ve yeteneklerim, hoşlandıklarım, hoşlanmadıklarım) *Arkadaşlarımı tanıyorum *Okulumu tanıyorum

Detaylı

CÜMLE BİLGİSİ. ( Cümle değildir. Anlamı yok)

CÜMLE BİLGİSİ. ( Cümle değildir. Anlamı yok) CÜMLE BİLGİSİ Bir duyguyu, düşünceyi, isteği veya haberi anlatan sözcük yada sözcük grubuna cümle denir. Bir söz gurubunun cümle olabilmesi için anlamlı olabilmesi gerekir. Haberi tam olarak anlatamayan

Detaylı

3 YAŞ AYIN TEMASI. Cinsiyetim, adım, özelliklerim, görünümümdeki değişiklikler nelerdir?

3 YAŞ AYIN TEMASI. Cinsiyetim, adım, özelliklerim, görünümümdeki değişiklikler nelerdir? 3 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, özelliklerim, görünümümdeki değişiklikler nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile ve aileyi

Detaylı

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet

Detaylı

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir DEFNE Latince ismi : Laurus nobilis Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir Defne Bitkisi: Anavatanı Asya olan Defne,

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Selin A.: Yağmur yağdığında neden gökkuşağı çıkar? Gülsu Naz Ş.: Neden sonbaharda yapraklar çok dökülür? Emre T.: Yapraklar neden sararır?

Selin A.: Yağmur yağdığında neden gökkuşağı çıkar? Gülsu Naz Ş.: Neden sonbaharda yapraklar çok dökülür? Emre T.: Yapraklar neden sararır? İSTEK ÖZEL KEMAL ATATÜRK ANAOKULU MARTILAR SINIFI Mevsimler Geçtikçe Doğadaki Canlıların Yaşam Biçimleri de Değişir Konusu İle İlgili Neler Biliyoruz? Ece S. : Yaz mevsimi olunca hayvanlar daha da heyecanlanır.

Detaylı

MART AYINDA ÖĞRENDİĞİM DİL GELİŞİM ÇALIŞMALARI

MART AYINDA ÖĞRENDİĞİM DİL GELİŞİM ÇALIŞMALARI 1 MART AYINDA ÖĞRENDİĞİM DİL GELİŞİM ÇALIŞMALARI ŞARKILAR ÇANAKKALE MARŞI Çanakkale İçinde Aynalı Çarsı, Ana Ben Gidiyom Düşmana Karsı. Of Gençliğim Eyvah. Çanakkale içinde vurdular beni. Ölmeden mezara

Detaylı

5. Et et içinde, et fit içinde Dünya dümeni, onun içinde.

5. Et et içinde, et fit içinde Dünya dümeni, onun içinde. 1. a) Bende yapışık, sende yapışık Çam ağacı çamda yapışık. b) Sende de var, bende de var Bir kuru çöpte de var. c) Arifsiniz, zarifsiniz Kendinizi neden bilirsiniz? 2. a) Ağzı var, dili yok Canı var,

Detaylı

.. Özel Eğitim Uygulama Merkezi. Kaba Değerlendirme Formu

.. Özel Eğitim Uygulama Merkezi. Kaba Değerlendirme Formu .. Özel Eğitim Uygulama Merkezi Kaba Değerlendirme Formu Öğrenci Adı-Soyadı: Değerlendirme Tarihi: Sınıfı: Değerlendiren: AMAÇLAR +/- AÇIKLAMA 1. Ellerini yıkar. 2. Ellerini kurular. 3. Yüzünü yıkar. 4.

Detaylı

3 YAŞ BİRİMİ EKİM BÜLTENİ

3 YAŞ BİRİMİ EKİM BÜLTENİ 3 YAŞ BİRİMİ EKİM BÜLTENİ 3 YAŞ BİRİMİ EKİM AYI ŞARKILARIMIZ OKULUMU SEVERİM Biz anasınıfı çocuklarıyız, Hem çalışırız,hem oynarız. Çok severiz biz okulu, Yaşasın yaşasın anaokulu. BAY MİKROP Bay mikrop

Detaylı

Culture and Local Meals

Culture and Local Meals Culture and Local Meals Comenius Project 2007-2009 Bolu Atatürk Anadolu Lisesi - Bolu TARHANA yaz mevsiminde,her şey bol ve ucuzken,türk kadınları domatesi,maydonozu,naneyi,nohutu ve biberi birlikte pişirirler,daha

Detaylı

Ramazan Manileri // Ramazan Manileri. Editors tarafından yazıldı. Cuma, 25 Eylül 2009 17:55

Ramazan Manileri // Ramazan Manileri. Editors tarafından yazıldı. Cuma, 25 Eylül 2009 17:55 Ramazan Manileri // Ahmet ağa uyursun uyursun Uykularda ne bulursun Kalk al abdest, kıl namaz Sabahleyin cenneti bulursun Akşamdan pilavı pişirdim Gene karnımı şişirdim Çok mani diyecektim ama Defteri

Detaylı

DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU MART AYI 3. HAFTASINDA NELER YAPTIK?

DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU MART AYI 3. HAFTASINDA NELER YAPTIK? DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU MART AYI 3. HAFTASINDA NELER YAPTIK? SERBEST ZAMAN Çocuklara sporun önemi anlattık ve her sabah spor yaptık. Çocuklar ilgi köşelerinde öğretmenenimizin rehberliğinde serbest oyun

Detaylı

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI Aile nedir? Toplum içindeki en küçük sosyal kurumdur. Çekirdek aile Ana, baba ve çocuklardan oluşur. Geniş aile ise çeşitli akrabalardan oluşur. Aile kurumunun

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ 0 1 YAŞ ÇOCUK BESLENMESİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? o Süt

Detaylı

Mevsimler & Giyisilerimiz. Elif Naz Fidancı

Mevsimler & Giyisilerimiz. Elif Naz Fidancı Mevsimler & Giyisilerimiz Dünyamızın Güneş çevresinde dönmesiyle mevsimler oluşur ur. Türkiye de bir yılda 4 mevsim yaşarız. Mevsimler Đlkbahar Yaz Sonbahar Kış Đlkbahar Yılın ilk mevsimidir. Ayları; Mart,

Detaylı

5 Mayısı 6 Mayısa bağlayan gece Hızır ın iyilik, mutluluk dağıtacağı, sorunları olanlara yardım edeceği inancı birtakım

5 Mayısı 6 Mayısa bağlayan gece Hızır ın iyilik, mutluluk dağıtacağı, sorunları olanlara yardım edeceği inancı birtakım HIDRELLEZ Hıdrellezden bir gün önce oruç tutulur. Bu uygulama kendine sıkıntı, çile çektirme ve canlılığa geçici bir dönem ara vermedir. Bu yolla yaşamın sona erişiyle bir başka deyişle kışın sona ermesiyle,

Detaylı

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık Nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden oluşabilir. Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski

Detaylı

Siirt'te Örf ve Adetler

Siirt'te Örf ve Adetler Siirt'te Örf ve Adetler Siirt'te diğer folklor grupları gibi örf ve adetlerde ke NİŞAN Küçük muhitlerde görülen erken evlenme adeti Siirt'te de görülür FLÖRT YOK Siirt'te nişanlıların nişandan evvel birbirlerini

Detaylı

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 01-05 HAZİRAN 2015 01 HAZİRAN PAZARTESİ SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı ve istedikleri ilgi köşelerinde evden getirdikleri oyuncaklarla

Detaylı

ŞEKİL KAVRAMI TEMA ÇALIŞMALARIMIZ KAVRAMLAR RENK KAVRAMI SAYI KAVRAMI SES KAVRAMI ÖZEL BİLGİ İLKÖĞRETİM OKULU ANASINIFI

ŞEKİL KAVRAMI TEMA ÇALIŞMALARIMIZ KAVRAMLAR RENK KAVRAMI SAYI KAVRAMI SES KAVRAMI ÖZEL BİLGİ İLKÖĞRETİM OKULU ANASINIFI ÖZEL BİLGİ İLKÖĞRETİM OKULU ANASINIFI 1 31 MART TEMA ÇALIŞMALARIMIZ Merakla ve sabırsızlıkla ilkbaharı bekliyoruz..gelir umuduyla.. Bu ay temamız İlkbahar.. Kışı gördük, iliklerimize kadar yaşadık aylardır..

Detaylı

05/09/2015 ÖZEL ASÇAY ANAOKULU 3 YAŞ GRUBU HAFTALIK BÜLTEN

05/09/2015 ÖZEL ASÇAY ANAOKULU 3 YAŞ GRUBU HAFTALIK BÜLTEN 05/09/2015 ÖZEL ASÇAY ANAOKULU 3 YAŞ GRUBU HAFTALIK BÜLTEN BU HAFTA NELER ÖĞRENDİK *Dünya Çocuk Gününü kutladık,dünyamızda bizden başka çocuklarda olduğu ve bütün çocukların birbirinden farklı ve özel

Detaylı

Örnek alınacak en güzel insan Hz. Muhammed hayatı boyunca görüntüsüne ve hareketlerine dikkat etmiştir.

Örnek alınacak en güzel insan Hz. Muhammed hayatı boyunca görüntüsüne ve hareketlerine dikkat etmiştir. Örnek alınacak en güzel insan Hz. Muhammed hayatı boyunca görüntüsüne ve hareketlerine dikkat etmiştir. Görünümü Elbiseleri Hz. Peygamber çeşitli renk ve desenlerde elbiseler giymiştir. Ancak daha çok

Detaylı

Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy

Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy Gerçek yaşam, minik minik değişiklikleri hayata geçirmeyi başardığınızda yaşanmaya başlanır. - Leo Tolstoy YENİ BİR YIL YENİ BİR SİZ Kendimizde dahil, birçok kişi, yeni bir yıla birçok yeni kararla başlar.

Detaylı

UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme. Ebeveynler içindir

UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme. Ebeveynler içindir UYKUDA BEBEK ÖLÜMÜ ve plagiyosefaliyi (yassı kafa sendromu) önleme Ebeveynler içindir 2011 Sundhedsstyrelsen Danimarka Sağlık ve İlaç Kurumu Axel Heides Gade 1 2300 Kopenhag S Tel.: 7222 7400 sst@sst.dk

Detaylı

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 15 ARALIK -19 ARALIK 2014

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 15 ARALIK -19 ARALIK 2014 15 ARALIK PAZARTESİ Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 15 ARALIK -19 ARALIK 2014 SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı. İstedikleri ilgi köşelerinde(evcilik, kitap, puzzle,

Detaylı

Saç dökülmesine evde yapılabilecek doğal çözümler

Saç dökülmesine evde yapılabilecek doğal çözümler On5yirmi5.com Saç dökülmesine evde yapılabilecek doğal çözümler Saçlarınız mı dökülüyor? İşte dökülen saçlarınız için evde yapabileceğiniz doğal yöntemler... Yayın Tarihi : 31 Ekim 2013 Perşembe (oluşturma

Detaylı

BAŞ BANYOSU UYGULAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

BAŞ BANYOSU UYGULAMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Adem Aköl Sinan Özyavaş Hazırlama Komitesi Kalite Konseyi Başkanı Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Ö. Ç. BİLFEN ANAOKULU 6 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI

Ö. Ç. BİLFEN ANAOKULU 6 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 03.11.2014 PAZARTESİ Ö. Ç. BİLFEN ANAOKULU 6 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı. Müzik eşliğinde öğretmenin yönergelerine uygun ısınma hareketleri yapıldı.

Detaylı

Yard.Doç.Dr. Özgür SAĞLAM Namık Kemal Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü

Yard.Doç.Dr. Özgür SAĞLAM Namık Kemal Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü Yard.Doç.Dr. Özgür SAĞLAM Namık Kemal Üniversitesi Bitki Koruma Bölümü Tekirdağ 2015 a) Atrap b) Emgi şişesi c) Işık tuzakları d) Renk tuzakları e) Feromon tuzakları f) Çukur tuzaklar (Pit-Fall) g) Besin

Detaylı

Tekirdağ Seyirlik Köy Oyunları ( Gelin Verme Oyunu- Kimde Kabahat Oyunu)

Tekirdağ Seyirlik Köy Oyunları ( Gelin Verme Oyunu- Kimde Kabahat Oyunu) Tekirdağ Seyirlik Köy Oyunları ( Gelin Verme Oyunu- Kimde Kabahat Oyunu) Prof. Dr. Erman Artun GELİN VERME OYUNU Gelinlerin anasının üç kızıyla oyun alanına gelmesiyle başlar. "Haydee gelin satıyorum,

Detaylı

O OBUR OCAK (AY) OCAK ODA OFSAYT

O OBUR OCAK (AY) OCAK ODA OFSAYT O OBUR OCAK (AY) Sağ el göğüs hizasında, işaret parmağı ve başparmak birbirine dokunacak şekilde, öbür parmaklar açıktır. Her iki el göğüs hizasında, parmak uçları birbirine dokunacak şekilde sağ el ağza

Detaylı

ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU ÇİÇEKLER SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ

ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU ÇİÇEKLER SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU ÇİÇEKLER SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası Yerli Malı Haftası Yeni yıl (31 Aralık-1 Ocak) GÜNE BAŞLAMA ETKİNLİKLERİ Oyun

Detaylı

Adana Düğünlerinde Gelin İndirme *

Adana Düğünlerinde Gelin İndirme * Adana Düğünlerinde Gelin İndirme * Uzm. Ayşe BAŞÇETİNÇELİK Çukurova Üniversitesi Geleneksel kültürde, Anadolu'nun hemen her yöresinde gelin oğlan evine getirilirken ya da geldikten sonra çeşitli pratikler

Detaylı

TEMİZİK. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

TEMİZİK. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 TEMİZİK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Pınar Güner tarafından Prof.

Detaylı

ŞEBNEM İŞİGÜZEL Kirpiklerimin Gölgesi

ŞEBNEM İŞİGÜZEL Kirpiklerimin Gölgesi ŞEBNEM İŞİGÜZEL Kirpiklerimin Gölgesi ŞEBNEM İŞİGÜZEL 1973 yılında doğdu. İstanbul Üniversitesi nde antropoloji okudu. İlk kitabı Hanene Ay Doğacak 1993 yılında yayımlandı. Aynı yıl Yunus Nadi Öykü Ödülü

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU PAPATYALAR SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ

ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU PAPATYALAR SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ ABDULLAH ALİYE CAN ANAOKULU PAPATYALAR SINIFI ARALIK AYI BÜLTENİ BELİRLİ GÜNLER VE HAFTALAR İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası(10 Aralık) Yeni Yıl (31 Aralık-1 Ocak) Yerli malı Haftası SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ

Detaylı

edersin sen! diye ciyaklamış cadı. Bunun hesabını vereceksin! Kadının kocası kendisini affetmesi için yarvarmış cadıya. Karısının bahçedeki marulları

edersin sen! diye ciyaklamış cadı. Bunun hesabını vereceksin! Kadının kocası kendisini affetmesi için yarvarmış cadıya. Karısının bahçedeki marulları RAPUNZEL Bir zamanlar bir kadınla kocasının çocukları yokmuş ve çocuk sahibi olmayı çok istiyorlarmış. Gel zaman git zaman kadın sonunda bir bebek beklediğini fark etmiş. Bir gün pncereden komşu evin bahçesindeki

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Mayıs 2014 BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Kırık nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

timasokul.com / bilgi@timasokul.com

timasokul.com / bilgi@timasokul.com OKUMAYI SEViYORUM DiZiSi zç Yayın Yönetmeni Savaş Özdemir Hazırlayan Reşhat Yıldız Kapak Tasarım M. Aslıhan Özçelik Grafik Tasarım M. Aslıhan Özçelik Esra Bayar Resimler shutterstock.com Sevengül Sönmez

Detaylı

AMASYA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ TEMİZLİK PLANI KOD YÖN.PL.07 YAY.TR. OCAK 2013 REV TR. TEMMUZ 2014 REV NO 01 SYF NO 1/4

AMASYA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ TEMİZLİK PLANI KOD YÖN.PL.07 YAY.TR. OCAK 2013 REV TR. TEMMUZ 2014 REV NO 01 SYF NO 1/4 YÜKSEK RİSKLİ ALAN ORTA RİSKLİ ALAN DÜŞÜK RİSKLİ ALAN DİŞ PRETEZ LABORATUARI RÖNTGEN TUVALETLER ENTEGRE KLİNİKLER MERKEZİ STERİLİZASYON ÜNİTESİ BÖLÜM BAZINDA TEMİZLİK UYGULAMALARI İDARİ BİRİMLER HASTA

Detaylı

Paragraftaki açıklamaya uygun düşen atasözü aşağıdakilerden hangisidir?

Paragraftaki açıklamaya uygun düşen atasözü aşağıdakilerden hangisidir? 1) İnsanlar, dağlar gibi yerlerinden kımıldamayan cansızlar değildir. Arkadaşlar, tanışlar birbirlerinden ne kadar uzakta olursa olsun ve buluşmaları ne kadar güç olursa olsun, günün birinde bir araya

Detaylı

YENİDOĞAN BAKIMI HÜLYA CİVELEK YENİDOĞAN YOĞUN BAKIM SORUMLU HEMŞİRESİ

YENİDOĞAN BAKIMI HÜLYA CİVELEK YENİDOĞAN YOĞUN BAKIM SORUMLU HEMŞİRESİ YENİDOĞAN BAKIMI HÜLYA CİVELEK YENİDOĞAN YOĞUN BAKIM SORUMLU HEMŞİRESİ YENİDOĞAN DÖNEMİ Doğumdan sonraki ilk 4 haftaya (0-28gün) yenidoğan dönemi denir. Doğumdan sonra yaşamın ilk günü, ilk haftası ve

Detaylı

HASTANE TEMİZLİK TALİMATI

HASTANE TEMİZLİK TALİMATI Dok No: ENF.TL.10 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 5 1.0 AMAÇ: Hastanedeki bölümlerin risk durumuna göre sınıflandırılması ve temizliğinin doğru ve etkin yapılması için yöntem belirlemektir.

Detaylı

DENİZ KABUĞU ANAOKULU ŞUBAT AYI PROGRAMI

DENİZ KABUĞU ANAOKULU ŞUBAT AYI PROGRAMI DENİZ KABUĞU ANAOKULU ŞUBAT AYI PROGRAMI AYIN DEĞERİ:SABIR KONU ANALİZİ *BESİNLER VE SAĞLIĞIMIZ *İLETİŞİM HABERLEŞME *KULLANDIĞIMIZ ARAÇ -GEREÇLER TÜRKÇE DİL ETKİNLİKLERİ A)Hikaye Öncesi Etkinlikleri *ŞİİR

Detaylı

Bebek Banyosu Uygulama

Bebek Banyosu Uygulama Bebek Banyosu Uygulama AMAÇ Bebeğin tüm vücudunun hijyeninin sağlanmasıdır. TEMEL İLKELER 1. Miadında yenidoğan doğumdan hemen sonra su ile silinebilir. 2. Rutin banyo yenidoğanın göbeği düşmeden önce

Detaylı

ÖZEL İSTANBUL ÜNİVERİSTESİ VAKFI ADIGÜZEL ANAOKULU BULUTLAR SINIFI EYLÜL AYI KAVRAM VE ŞARKILAR

ÖZEL İSTANBUL ÜNİVERİSTESİ VAKFI ADIGÜZEL ANAOKULU BULUTLAR SINIFI EYLÜL AYI KAVRAM VE ŞARKILAR YAŞASIN OKULUMUZ Daha dün annemizin kollarında yaşarken Çiçekli bahçemizin yollarında koşarken Şimdi okullu olduk Sınıfları doldurduk Sevinçliyiz hepimiz yaşasın okulumuz. ÖZEL İSTANBUL ÜNİVERİSTESİ VAKFI

Detaylı

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 13 NİSAN PAZARTESİ Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 13-17 NİSAN 2015 SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı ve istedikleri ilgi köşelerinde evden getirdikleri oyuncaklarla

Detaylı

Gökyüzü Hakkında Neler Biliyorum? Sorusuna arkadaşlarımızın verdiği cevaplar.

Gökyüzü Hakkında Neler Biliyorum? Sorusuna arkadaşlarımızın verdiği cevaplar. 04.12.2015 Denizyıldızı Sınıfı ndan Merhaba; Bu hafta, Gökyüzü ve Uzay konusuna giriş yaptık. Konumuzu Gökyüzü ve Uzay olarak iki başlığa ayırdık, bu hafta Gökyüzü konusunu işledik. İlk olarak gökyüzü

Detaylı

RESİMLERLE ABDESTİN ALINIŞI

RESİMLERLE ABDESTİN ALINIŞI RESİMLERLE ABDESTİN ALINIŞI 1) Önce kollar dirseklerin yukarısına kadar sıvanır, sonra "Niyet ettim Allah rızası için abdest almaya" diye niyet edilir. Ve "Eûzü billahi mineşşeytanirracîm, Bismillahirrahmanirrahîm"

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

Al. Lale al. Lale tel al. Al Lale, tel al. Lale tel al, et al. Al Lale, tel al. Lale tel al. Lale al. Al. Al. Lale al. Lale tel al. Al Lale, tel al. Lale tel al, et al. Al Lale, tel al. Lale tel al. Lale

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI KODU: KLN.TL.12 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ: Bu

Detaylı

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU 23 MART PAZARTESİ GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 23-27 MART 2015 SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı ve istedikleri ilgi köşelerinde evden getirdikleri oyuncaklarla

Detaylı

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLE DİĞER BAKANLIKLARA BAĞLI OKULLARDAKİ GÖREVLİLERLE ÖĞRENCİLERİN KILIK KIYAFETLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK (1)

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLE DİĞER BAKANLIKLARA BAĞLI OKULLARDAKİ GÖREVLİLERLE ÖĞRENCİLERİN KILIK KIYAFETLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK (1) 1093 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLE DİĞER BAKANLIKLARA BAĞLI OKULLARDAKİ GÖREVLİLERLE ÖĞRENCİLERİN KILIK KIYAFETLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK (1) Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 22/7/1981, No: 8/3349 Dayandığı

Detaylı

TÜRKLERDE GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞUM. Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Karabük Üniversitesi SYO Ebelik Bölüm Başkanı Ebeler Derneği Genel Başkanı

TÜRKLERDE GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞUM. Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Karabük Üniversitesi SYO Ebelik Bölüm Başkanı Ebeler Derneği Genel Başkanı TÜRKLERDE GEÇMİŞTEN GELECEĞE DOĞUM Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Karabük Üniversitesi SYO Ebelik Bölüm Başkanı Ebeler Derneği Genel Başkanı Türk kültüründe doğum büyük öneme sahip kutsal bir eylem Doğuran

Detaylı

Şimdi Okullu Olduk İlkokul 1. Sınıf

Şimdi Okullu Olduk İlkokul 1. Sınıf Yrd. Doç. Dr. Özgül Polat Şimdi Okullu Olduk İlkokul 1. Sınıf 11 Adım ve Soyadım Eşleştirme yapalım. A Cümlelerin ilk harflerinin her zaman büyük olması gerektiğini biliyor muydunuz? e T t E l e E L L

Detaylı

DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU. NİSAN AYI 1. ve 2. HAFTASINDA NELER YAPTIK?

DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU. NİSAN AYI 1. ve 2. HAFTASINDA NELER YAPTIK? DENİZ YILDIZLARI ANAOKULU NİSAN AYI 1. ve 2. HAFTASINDA NELER SERBEST ZAMAN YAPTIK? Çocuklara sporun önemi anlatıldı ve her sabah spor yaptırıldı. Çocuklar ilgi köşelerinde öğretmen rehberliğinde serbest

Detaylı

ALTIN BALIK. 1. Genç balıkçı neden altın balığı tekrar suya bırakmayı düşünmüş olabilir?

ALTIN BALIK. 1. Genç balıkçı neden altın balığı tekrar suya bırakmayı düşünmüş olabilir? ALTIN BALIK Bir zamanlar iki balıkçı varmış. Biri yaşlı, diğeriyse gençmiş. İki balıkçı avladıkları balıkları satarak geçinirlermiş. Bir gün yine denize açılmışlar. Ağı denize atıp beklemeye başlamışlar.

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Mart 2014 BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM KANAMA NEDİR? Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI 1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANA BİLİM DALI KARAİSALI (MERKEZ) HALK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMASI Zeynep KÖK DANIŞMAN: Prof.Dr.ERMAN ARTUN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA/2006

Detaylı

Çelikle Çay Üretimi. Ayhan Haznedar -Ziraat Mühendisi

Çelikle Çay Üretimi. Ayhan Haznedar -Ziraat Mühendisi Çelikle Çay Üretimi Ayhan Haznedar -Ziraat Mühendisi Nitelikleri, kalitesi ve diğer özellikleri belirlenen çay klonlarının hızlı, yoğun ve ucuz bir şekilde üretilmesi için en uygun yöntemdir. Çelik alınacak

Detaylı

MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER

MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER BEBEKLİK DÖNEMİNDE (0 3 YAŞ) ERKEN TANI İÇİN KRİTİK DÖNEMLER Bebeklik dönemi, gelişimin en hızlı ilerlediği dönemdir. Çevrelerine

Detaylı

SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ

SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ Çocukların güne, gün içerisindeki etkinliklere hazırlamalarını sağlamak için serbest zaman etkinliklerine yer verildi. Serbest zaman etkinlikleri çocuğun yaratıcılığını geliştirme,

Detaylı

Hastane Temizliği Talimatı

Hastane Temizliği Talimatı 1. AMAÇ Hastanedeki bölümlerin risk durumlarına göre sınıflandırılması ve yapılması için yöntem belirlemektir. 2. KAPSAM Tüm birimleri kapsar. 3. TANIMLAR temizliğinin doğru ve etkin Çok Yüksek Riskli

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

İLKÖĞRETİM OKULU 2-/A SINIFI TÜRKÇE DERSİ İLKOKUMA YAZMA ÖĞRETİMİ KURSU PLANI

İLKÖĞRETİM OKULU 2-/A SINIFI TÜRKÇE DERSİ İLKOKUMA YAZMA ÖĞRETİMİ KURSU PLANI Ekim İLKÖĞRETİM OKULU 2-/A SINIFI TÜRKÇE DERSİ İLKOKUMA YAZMA ÖĞRETİMİ KURSU PLANI AY GÜN SÜRE/dk KAZANIMLAR KONU / Yapılacak Çalışma Yazma Kurallarını Uygulama: e sesini öğreniyorum. 1. Yazmaya hazırlık

Detaylı

PİNOKYO EĞİTİM KURUMLARI MART AYI AYLIK EĞİTİM PROGRAMI 1. HAFTA

PİNOKYO EĞİTİM KURUMLARI MART AYI AYLIK EĞİTİM PROGRAMI 1. HAFTA 1. HAFTA TARİH : 01 MART 2016 04 MART 2016 KONU : YEŞİLAY 1- Yeşilay nedir? Ne işe yara? Faaliyetleri nelerdir? Nefes akciğer yapalım. Vücudumuzu 2- Sigara ve alkolün zararlarını hep birlikte öğrenelim

Detaylı

VIII. BÖLÜM- DOĞUM. 8. Doğum

VIII. BÖLÜM- DOĞUM. 8. Doğum VIII. BÖLÜM- DOĞUM 8. Doğum Türk Medeni Kanunu nda kişiliğin, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başladığı ve ölümle son bulduğu kabul edilmiştir. Dolayısıyla kültürel öğrenme süreci doğumla başlar.

Detaylı

SİVAS TA ÇEŞİTLİ İNANIŞLAR * 2. Çocuğun tez konuşması için, el yıkanılan su çocuğa içirilir.

SİVAS TA ÇEŞİTLİ İNANIŞLAR * 2. Çocuğun tez konuşması için, el yıkanılan su çocuğa içirilir. 1 SİVAS TA ÇEŞİTLİ İNANIŞLAR * Doğan KAYA 1. Ayağının altı öpülen, çocuk küt olur. 2. Çocuğun tez konuşması için, el yıkanılan su çocuğa içirilir. 3. Yeni doğan çocuğun kirli höllük toprağı kırk gün saklanır;

Detaylı

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI

Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI Ö.Ç BİLFEN ANAOKULU 5 YAŞ GRUBU GÜNLÜK EĞİTİM PROGRAMI 8-10 EKİM 2014 8 EKİM ÇARŞAMBA SERBEST ZAMAN ETKİNLİĞİ: Çocuklarla selamlaşıldı. Çocuklar ilgi köşelerinde (oyuncak, kitap, tahta blok, v.b) serbest

Detaylı

Ç.Ü DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ PROTEZ LABARATUVAR HİZMETLERİ PROSEDÜRÜ

Ç.Ü DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ PROTEZ LABARATUVAR HİZMETLERİ PROSEDÜRÜ DOKÜMAN NO: KLN-PR-2 YAYIN TARİHİ : AĞUSTOS 2014 REVİZYON TARİHİ : 00 REVİZYON NO:00 SAYFA 1 / 5 1.AMAÇ: Protez laboratuarındaki hizmetlerin düzenlenmesidir. 2.KAPSAM: Laboratuarda verilecek tüm hizmetleri,

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI - 2012. PAMUK ŞEKERİM I (Kavram Eğitimi Kitabı)

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI - 2012. PAMUK ŞEKERİM I (Kavram Eğitimi Kitabı) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI - 2012 PAMUK ŞEKERİM I (Kavram Eğitimi Kitabı) ANKARA 2012 BAŞLARKEN Okul öncesi yıllar çocukların örgün eğitime başlamadan

Detaylı

TÜRKÇE. NOT: 1. 2. 3. soruları yukarıdaki metne göre cevaplayınız. cümlesinin sonuna hangi noktalama işareti konmalıdır?

TÜRKÇE. NOT: 1. 2. 3. soruları yukarıdaki metne göre cevaplayınız. cümlesinin sonuna hangi noktalama işareti konmalıdır? TÜRKÇE Hiçbir zaman elinde sapan olan bir arkadaşım olmadı. Daha doğrusu, öyleleri ile arkadaşlık yapmadım. Çünkü minicik bir kuşun canına kıyarken acıma duygusu olmayan kişi, zor duruma düşene elini uzatmaz.

Detaylı

Özkan Öze. illustrasyonlar: Sevgi İçigen. Ö Z K A N Ö Z E 1974 yılında Adapazarı nda doğdu. Milli Eğitim. yayın no: 120 Elveda Ağustos Böceği / deneme

Özkan Öze. illustrasyonlar: Sevgi İçigen. Ö Z K A N Ö Z E 1974 yılında Adapazarı nda doğdu. Milli Eğitim. yayın no: 120 Elveda Ağustos Böceği / deneme Ö Z K A N Ö Z E 1974 yılında Adapazarı nda doğdu. Milli Eğitim hayatı lise son sınıfa kadar sürdü. Bütün bu süre içinde okumak ve yazmaktan daha önemli bir şey öğrenemedi. Lise yıllarında Zafer Dergisi

Detaylı

Evimi misafirlerim gidince temizlemek için saatlerce uğraşıyorsam birçok arkadaşım

Evimi misafirlerim gidince temizlemek için saatlerce uğraşıyorsam birçok arkadaşım Yeni evli bir çift vardı. Evliliklerinin daha ilk aylarında, bu işin hiç de hayal ettikleri gibi olmadığını anlayıvermişlerdi. Aslında birbirlerini sevmiyor değillerdi. Son zamanlarda o kadar sık olmasa

Detaylı

Ağlat Beni Klip Senaryosu - 2006 Harun KOLÇAK

Ağlat Beni Klip Senaryosu - 2006 Harun KOLÇAK Ağlat Beni Klip Senaryosu - 2006 Harun KOLÇAK Yönetmen Ediz GÜLTEN http://www.youtube.com/watch?v=pj7l8_wstae SAHNE: 1 Harun Kolçak, bahçede yastıkların üzerinde oturmuş / YA DA TAROT BAKAR, ÖLÜM KARTI

Detaylı

MEVSİM İLKBAHAR SAĞLIKLI YAŞAM. İlkbahar mevsiminin özelliklerini öğreniyoruz.

MEVSİM İLKBAHAR SAĞLIKLI YAŞAM. İlkbahar mevsiminin özelliklerini öğreniyoruz. MEVSİM İLKBAHAR İlkbahar mevsiminin özelliklerini öğreniyoruz. İlkbahar mevsiminde meydana gelen değişiklikleri öğreniyoruz. İlkbahar mevsiminde hayvanların yaşayışlarında meydana gelen değişiklikleri

Detaylı

Şiir. Kategori: Şiir Cuma, 23 Nisan 2010 16:15 tarihinde yayınlandı. Gösterim: 4075. 1 / 7 Phoca PDF 1. SEN (1973) Senden, senden, hep senden,

Şiir. Kategori: Şiir Cuma, 23 Nisan 2010 16:15 tarihinde yayınlandı. Gösterim: 4075. 1 / 7 Phoca PDF 1. SEN (1973) Senden, senden, hep senden, Çemberlitaş taki dedesinin konağında büyüyen şair, Amerikan ve Fransız kolejlerinde başladığı ilk ve lise öğrenimini Deniz Lisesi nde tamamladı. İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü nü 1924 te bitirince

Detaylı

Yaralanmalar. Bölüm 5

Yaralanmalar. Bölüm 5 Yaralanmalar Bölüm 5 Kapsam: Yara nedir? Kaç çeşit yara vardır? Yaraların ortak belirtileri nelerdir? Yaralanmalarda ilkyardım nasıl olmalıdır? Ciddi yaralanmalar nelerdir? Ciddi yaralanmalarda ilkyardım

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı