DEMİR ÇELİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ GÜZ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DEMİR ÇELİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ GÜZ 2014-2015"

Transkript

1 DEMİR ÇELİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ GÜZ

2 Demir çelik üretim teknolojisi hammaddeden yarı mamul çelik üretimine kadar uzanan kademeleri içerir. Çeliğin işlenip mamul olarak tüketime sunulması ile ise imalat teknolojisi ilgilenir.

3 Demir çelik üretim metalürjisi, bir bilim dalı olarak bir yandan kullanılan yöntemlerin, diğer taraftan da yeni teknolojilerin geliştirilmesine hizmet eder.

4 Temel olarak çelik üretimi için iki ana üretim tekniği bulunmakta ve yoğun olarak yurdumuzda ve dünyada kullanılmaktadır.

5 Bunlardan biri konvansiyonel yöntem olarak da adlandırılan yüksek fırında demir cevheri ve kok kömürü ile üretilen ham demir

6 diğeri de yüksek fırın dışında redüksiyon (tam olarak direkt redüksiyon) yöntemi ile sünger demir adı verilen yarı mamul ile çelik üretimidir. Ham demir, sünger demir ve hurda, çelik üretiminin önemli hammaddeleridir.

7

8 Türkiye Demir Çelik Tesisleri ve Kapasiteleri (1994) Demir cevheri Taş kömürü

9 Türkiye Demir Çelik Tesisleri ve Kapasiteleri (2002)

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22 Yassı Ürünler

23 Yassı Ürünler: Borular

24 Uzun Ürünler: Ağır profiller ve raylar

25 Uzun Ürünler: inşaat demirleri, çubuklar

26 Uzun Ürünler: Tel, yay ve filmaşinler

27 Demir Cevherinden Çeliğe Üretim Alternatifleri

28 Farklı demir cevherleri, kimyasal formülleri ve gruplandırma

29 Metalurjik Kok Üretimi

30

31

32 Doğal kömürler, temel olarak bitkilerden oluşmuştur. Kömürler, atmosfer, basınç ve sıcaklık etkisi ile bir çok kompleks reaksiyonlar ile oluşmuştur.

33 Bu reaksiyon kademeleri üç farklı kömürleşme durumuna göre irdelenebilir: Turba Kömürünün Oluşması (Vertorfung):Kurumuş bitkilerin su veya çamur ile kaplanması ve böylece Hava ile temasın kesilmesiyle ayrışma reaksiyonları devreye girer ve kimyasal yapı değişerek bazı elementlerin gruplaşması meydana gelir.

34 2. Linyit Oluşumu: Turbanın linyite dönüşümü. Bu dönüşüm normal basınç ve sıcaklık koşullarında meydana gelir. 3. Taşkömürü Oluşumu: yüksek sıcaklık, basınç ve uzun reaksiyon sürelerinde linyit, taşkömürüne dönüşür.

35 Sayılan bu dönüşüm süreçleri, uygulanan element analizleri ile ortaya çıkarılabilir. Kömürün içindeki karbon oranının artması ile hidrojen, azot ve oksijen gibi uçucu element ve bileşikler azaldığı gözlenir.

36 Kok kömürleri uçucu elementlerin oranı, kok oluşumu ve koklaşma özellikleri açısından sınıflandırılabilir. Özellikle uçucu elementler açısından bir sınıflanma vardır Tam anlamıyla kömür sınıflandırması için taşkömürlerinde uluslararası sınıflandırma kullanılır.

37 Bu sınıflandırmada her taşkömürü cinsi 3 haneli bir kod ile tanımlanmıştır. Bunlardan ilki taşkömürü sınıfını verir. 1-5 arası sınıflandırma ile uçucu element yüzdesi 6-9 arası ile kuru ve külsüz bileşim yüzdesi tanımlanır.

38 Bu sınıflar ayrıca kömürün pişirilme durumuna göre dört alt guruba ayrılmıştır. Bu, kömür kodunun ikinci hanesinde gösterilir. Üçüncü kod ile de bu gurupların alt guruplarının kaliteleri belirtilir.

39 Kömürlerin sınıflandırılmasında element veya kısa analiz yanında kalori değeri de verilmiştir. Isıl değer olarak da adlandırılan kalori değeri DIN e göre yanan belli miktarda kömürden elde edilen ısının, toplam kömür ağırlığına oranı olarak tanımlanmıştır.

40 Islak olmayan bir kömür için ısıl değer KJ/kg (Flammkohle) KJ/kg (Antrasit) arasında değişmektedir (nem %1-10 arası).

41 Basit bir metot ile hızla uygulanan kısa analizde % olarak nem (H 2 O) Kül uçucu elementler belirlenir.

42 Satılabilir bir kömür türünde kömürün tipine, hazırlanmasına ve kazanılmasına göre kül oranı % 4-12 arasındadır Kül bileşiminde SiO 2, Al 2 O 3, Fe 2 O 3, CaO, MgO, Na 2 O, K 2 O ve TiO 2 bulunmaktadır.

43 Kömürlerin element analizinde karbon, hidrojen, kükürt ve azot oranları ölçülür. Bu arada dikkat edilmesi gereken nokta sayılan ilk dört element ayrıca kömürdeki mineral bileşimlerinde de bulunmaktadır.

44 Kömürlerde kükürt oranı yaklaşık %1 dir ve organik olarak veya sülfat şeklinde bağlı durumdadır bazı halde ise anorganik (pirit) olarak bağlıdır.

45 Taşkömürünün işlenmesinden sonra koklaşma prosesi için Karıştırma ve öğütme işlemlerine tabi tutulur. Buradan kömür toplayıcı verilir. Hazırlanan karışım, kömür arabaları ile taşınarak sıcak kömür kamaralarına şarj edilir.

46 Günümüzde koklaşma proseslerinde çok yaygın olarak yatay kamaralı ve endirekt ısıtma yapan fırınlar kullanılmaktadır. Fırın kamaraları ortalama olarak mm eninde, m yüksekliğinde ve efektif kullanım kamara uzunluğu m dir. Bu boyutlardaki kömür kamarası bir kömür bataryasını oluşturur.

47 Kok fırınlarının doldurulması çoğunlukla üst taraftan serbest düşme ile yapılmaktadır Doldurulduktan sonra sarsıntı ile şarj yüzeyi düzeltilir.

48 Fırında koklaşma prosesi yaklaşık 20 saat sürmektedir. Pişirme sonrası kok, kamaradan alınır ve soğutma vagonuna yüklenerek soğutma kulesine getirilir.

49 Su ile soğutmanın önemli avantajı kömüre istenilen nem oranının ayarlanarak verilebilmesidir. Soğutulan kok, uzun süre soğumaya bırakılmak üzere kok yükleme silosuna taşınır Elendikten sonra kullanılır.

50 Kok üretim süreci

51 Tartılan miktarda kömür, hazneye boşaltılır. Haznelerden akan kömür yüzeyi düzensiz olarak kamarayı doldurur. Düzenleme mili ile kamara sarsılır ve düzgün bir kömür yüzeyi elde edilir. Koklaşma sonrası boşaltma mekanizması devreye girer ve kamaranın her iki kapağı açılır. Sıcak kok, soğutma arabasına itilerek boşaltılır.

52

53 Kok oluşum aşamaları a) C kok b) C yarı koklaşma c) C plastik yumuşama d) C yarı gazlaşma e) -100 nemli kok f) Gaz toplanma bölgeleri

54 C sıcaklığındaki kamara duvarlarından ısının yayınması ile nemli kömürde buharlaşma gözlenir. Koklaşma, böylece kamara duvarlarından başlar ve fırının merkezine doğru ilerler Fırın duvarlarından merkeze doğru farklı sıcaklık bölgeleri ile farklı yapısal bölgeler meydana gelir. Oluşan bu bölgeleri belli başlı sıcaklıklara göre sıralamak mümkündür:

55 ºC: Nemli kömür bölgesi, bu bölgenin sıcaklığı suyun buharlaşma sıcaklığı olan 100 C e kadar uzanır (e) ºC: Kuru ancak değişime uğramamış kömür tabakası (d). Bu bölgede kömürleşme süresince yapıda bulunan CO 2, CH 4 ve N 2 gibi gazlar ile kimyasal olarak yapıda bulunan kristal suyu, kömürden uzaklaşır.

56 C: Kömürün yumuşaması ve ergimesi (sadece bir kaç mm kalınlığındaki, plastik bölge). Kömür türüne göre bu sıcaklık bölgesinde farklı hızlarda termik ayrışma reaksiyonları oluşur Kömürde istenilen porozite oranı elde edilir. Yumuşamanın hemen sonrasında, sertleşme reaksiyonları ortaya çıkar.

57 C: Yarı koklaşma oluşmuştur. Sertleşme ile büzülme de gözlendiğinden kok yapısında çatlaklar oluşur Çatlaklar ile yüksek fırında kullanılan nihai kok tane boyutu belirlenir. Yarı kok yapısında bazı dönüşümlerinde gerçekleştiği bu sıcaklık bölgesinde kok kömürü oluşumu başlar.

58 C: Grafit kristal yapısına doğru dönüşüm gerçekleşir Koklaşma prosesi sona erer.

59 Kok bataryası çıkan gaz bileşenleri ve buna göre koklaşma süresi

60 Kok gazının bileşiminde zift, amonyak, benzol, H 2 S ve başka değişik gaz bileşikleri bulunur. Kok gazının işlenmesi ile farklı proseslerde gazdan zift, amonyak ve benzol arıtılır Genel bileşim CO 2, C m H n, O 2, H 2, CH 4, N 2 ve H 2 S bileşiklerine dönüştürülür. Kok gazı, kısmen kok kamaralarının ısıtılması için kullanılır Diğeri H 2 S in uzaklaştırılmasından sonra yakacak gazı olarak (bir tür doğal gaz) kullanılır.

61 Kok gazının yaklaşık bileşimi (%) CO 2 C m H n O 2 CO H 2 CH 4 N 2 Isıl Değer kj/kg rest 4500

62

63 Kok kömürlerinden beklenen özellikler Fiziksel Kimyasal

64 Fiziksel özellikleri Porozite Porozite dağılımı ve boyutları Aşınma ve mikro mukavemet Tane boyutu Reaksiyon yüzey alanı

65 Kimyasal özellikler Karbon, hidrojen, azot, oksijen, kül, alkali elementler, kükürt, fosfor, su ve uçucu elementlerin miktarları

66 Kokların Karakteristik Özellikleri Çarpma, basma, aşınma, parçalanma dayanımı Tane boyutu Isıl ve sıcaklık iletkenlikleri. Por hacmi, boyutları ve dağılımları. Çatlak boyut ve dağılımları.

67 Kokların Karakteristik Özellikleri (devam) Farklı optik özelliklerin dağılım ve miktarları. Nem oranı. Uçucu elementlerin oranları. Kül miktarı ve bileşimi. Alkali, çinko ve kurşun miktarları. Element analizleri (C, H, O, N, S). Isıl değeri. Reaksiyon kabiliyeti.

68 500 kg/t oranındaki kok kullanımı ile yüksek fırın şarjının yaklaşık olarak yarısı kok kömürüne aittir.

69 Kok ve yüksek fırında davranışları

70 Kok Görevleri Destek ve taşıma Redüksiyon gazının oluşturulması Enerji taşıyıcı Karbürizasyon Toz filtresi

71 Taşıma amaçlı kokun iki görevi bulunmaktadır. Bunlardan biri homojen gaz sirkülasyonunu yüksek fırının üfleme (tüyere) bölgesinde sağlamak Diğeri de ergiyen demir cevherinin, hazneye düzenli olarak akmasını sağlamaktır. Bu görevler, yüksek fırının verimliliği açısından büyük önem taşımaktadır Kok kömürü bu nedenle alternatifsiz bir hammaddeyi oluşturmaktadır.

72 Redüksiyon gazının oluşturulması amacıyla kok, kısmen başka yanıcı maddeler ile (örneğin petrol yada kömür tozu ile) yer değiştirilerek denenmiştir Buna rağmen kok, redüksiyon gazının ana üreticisidir. Kok, ısıl taşıyıcı olarak önemini kaybetmiştir, buna alternatif olarak tüyerelerden yanıcı gaz üflenmesi ve üflenen hava sıcaklığını arttırmak gibi önlemler alınmış ve uygulanmıştır.

73 Kok kalitesi ve yüksek fırın verimliliğine etkisi

74 Yüksek fırınların verimlerindeki artışa paralel olarak fırına şarj edilen demir cevherlerinden beklentiler de artmıştır. Bu nedenle II. Dünya savaşından sonra İki aglomerasyon yöntemi peletleme ve sinterleme.

75 Peletleme

76 Tambur peletlemenin temeli üzerine ilk patent, 1912 yılında İsveç te von Anderson tarafından 1913 yılında Almanya da Brakelsberg tarafından yazılmıştır.

77 Peletleme anlam olarak, çok ince taneli demir cevherinin veya benzeri malzemenin tambur veya platform gibi eğimli bir yüzeyde ve sulu bir ortamda yuvarlanarak küre şeklinde topaklanması ve bunu izleyen pişirme işlemiyle yeterli dayanıma kadar sertleştirilmesidir.

78 Pelet malzemesi olarak manyetit, hematit, hematit-manyetit karışımları veya doğal hematit- ve limonit ince cevherler ve cevher-konsantre karışımları kullanılmaktadır.

79 Üretilen peletlerde aranan özellikler Ezme dayanımı Aşınma dayanımı Porozite Redüklenebilirlik Redüklenme sırasında şişme durumu Redüksiyon sonrası basma dayanımı Yüksek fırının kohezif bölgesindeki davranışları.

80 Yeşil Pelet Üretimi

81 Endüstriyel uygulama bulmuş üç peletleme makinası var: Tambur (en fazla üretim) Konik. (artık çok kullanılmıyor) Tepsi (en düşük üretim)

82 Tambur: Pelet tane boyutu çok geniş aralıkta Bu nedenle, pelet pişirme sonrası tambur peletlerinde eleme yapmak gerekmektedir. Tepsi: Peletleme ve tane boyutuna göre peletlerin sınıflandırılması aynı anda peletleme sonrası eleme işlemine gerek yok

83

84 Peletleme

85 Tepsinin pelet boyutunu sınıflandırması: Tepsi yüzeyinin yaklaşık % 90 ı peletlenecek malzeme ile kaplıdır. Tepsi cevherin yuvarlanması ve tepsiye yapışmaması için yeterli bir eğime sahip Pelet tepsinin dönmesi ile en aşağıdan en üst pozisyona taşınıyor Sonra tekrar aşağıya yuvarlanır ve çapı da artar Sınıflama etkisi ise tepsi üzerinde bulunan engellerin peletleri boyutlarına ve dolayısı ile ağırlıklarına göre farklı şekilde yönlendirilmesi sayesindedir.

86

87

88 Yeşil peletlerde parçalanmadan taşınabilme, depolanma ve işlenebilme için N/pelet bir basma dayanımı aranır.

89 Yeşil pelet özelliklerini etkileyen faktörler: Cevher taneciklerinin yüzeylerinin bağlanması Kullanılan sıvının tanecik üzerindeki yüzey gerilimi Kohezyon ve adhezyon kuvvetleri Mekanik kuvvetler, sıkıştırılabilirlik Kimyasal kuvvetler, jel oluşumu (bağlayıcı) Peletlenecek cevher tipi ve tane boyutu

90 Peletleme, taneciklerin bir su filmi ile kaplanması ile başlar. Taneciklerin hızlı hareketleri ile diğer tanecikler birbirlerine yaklaşır ve yapışır. Yüzey gerilimine göre tanecikler arasında su köprücükleri oluşur. Peletleme makinasında tanecikler diğer taneler ile sürekli temas halinde olduklarından ilk aglomerasyonlar (topaklanmalar) meydana gelir.

91

92 Pelet küreleri içerisinde diğer su köprüleri oluşur ve bunlar tanecikleri bir ağ gibi bir arada tutar. Daha fazla su köprüsü oluşması ile aglomerat, daha da yoğun bir hale gelir. Bu kademeden sonra tek tek su köprüleri birleşerek aralarında kapilar kuvvet oluştururlar ve bu kuvvet de peletin gerçek yeşil mukavemetini oluşturur.

93 Optimal durum suyun, topak yüzeyini tamamen sarması ile kaybolur. Bu durumda yeşil dayanımdaki düşme, su filmi tarafından oluşturulan kapilar kuvvetlerin yerini, su damlalarının alması ile açıklanır.

94

95 Kapilar kuvvet: tanecikler arasında oluşan bağlantı kuvveti (kohezyon) yapışma kuvvetinin (adhezyon) oluşturdukları toplam kuvvettir. Topaklanma için su-tanecik arası adhezyon kuvveti > kohezyon kuvveti

96

97 Pişirme Yeşil pelet dayanımı, redüksiyon prosesi için yetersiz Bu amaçla, aglomerasyondan sonra sertleştirme uygulanır. Bu sertleştirme işlemi, demir cevherlerinde çoğunlukla yumuşama sıcaklığının altındaki yüksek sıcaklıklarda pişirme ile gerçekleştirilir.

98 Şaft fırını: ters akım prensibine göre çalışır düşük yakıt sarfiyatı var Manyetit için kj/ton pelet Fırında dikey ve yatay kesitte düzgün bir ısıl dağılımı yok (özellikle büyük fırınlarda problem) Normal bir şaft fırınının yıllık üretim kapasitesi ton pelet/yıl civarındadır.

99

100 Konveyör bant-döner fırın kombinasyonu Yakıt sarfiyatı manyetit cevherler için kj/ton pelet hematit cevherler için ise kj/ton pelet Şaft fırınına göre daha uygun ve esnek üretim mümkün Lurgi-Dravo ya göre avantajları sınırlı

101 Döner fırın prosesinin kontrolü, diğer fırınlara göre daha kompleks cevherin fırın duvarlarına yapışarak çember şeklinde tortu oluşturma tehlikesi var 400 m 2 lik bant yüzeyinde ve 2200 m 3 lük döner fırın hacmindeki bir sistemin kapasitesi ton pelet/yıl dır.

102

103 Lurgi-Dravo Fırını rekuperasyon prensibi ile oldukça düşük yakıt sarfiyatı var Rahatlıkla kontrol edilebilen palet hızları ve ayarlanabilen üfleme debileri nedeniyle bu tip fırınlarda çok farklı özelliklerde peletlerin pişirilmesi mümkündür. 5 m eninde ve 1000 m 2 lik toplam yüzey alanına sahip bir fırınının yıllık kapasitesi ton pelet/yıl civarındadır

104

105 Peletleme için manyetit cevher seçilir Zira pişirme sırasında Fe 3 O 4 (manyetit) Fe 2 O 3 (hematit) şekline oksitlenir. Bu oksitlenme sırasında 55 kcal/mol ısı açığa çıkar Açığa çıkan bu fazla ısı nedeniyle, pelet üretiminde % 55 i manyetit cevher kullanılır

106 Manyetit cevherler için pişirme sırasında 4 ana bağlantı mekanizması vardır

107 1 numaralı hematit bağı C arasında manyetit kristallerinin köşe ve uç bölgelerinde hematit kristalleri oluşur. Oksidasyon ile tane yüzeylerinde atomların hareket hızları artar Böylece tanelerin birleşme kabiliyeti artar Bağlar meydana gelir Bağlar hematit ama cevher içi manyetit

108

109 2 numaralı hematit bağı C arasında Ortamda yeterli oksijen olması halinde Fe 3 O 4 Fe 2 O 3 e tamamen okside olur Kristaller arasında rekristalizasyon Hematit taneleri büyür Çok güçlü bağlar oluşur

110

111 3 numaralı manyetit bağı 900 C den sonra Ortamda yetersiz hava varsa (yada redükte edici katkılar ile) doğrudan manyetit rekristalizasyonu olur cevher taneleri birleşir

112

113 4 numaralı curuf bağı 1000 C dan sonra Ortamda SiO 2 ve FeO varsa curuf bağları ortaya çıkar. Ancak curuf bağları, cevher kristalizasyonu ile sağlanan bağ kuvvetlerine göre daha zayıf ve kırılgandır.

114

115 Pelet redüksiyonunun büyük bir kısmı yüksek fırında yada direkt redüksiyon prosesinde gerçekleşir. Hematit peletlerde şişme iki kademede oluşur. Birincisi hematitin manyetite redüksiyonu sırasında meydana gelen hacimsel değişimden kaynaklanır. Burada hegzagonal olan hematit kristal kafesi, kübik manyetit kristal kafesine dönüşür.

116 Buradaki hacimsel değişim % 15 civarındadır. Redüksiyon hızı hegzagonal kafesin c- eksenine dik yönde diğer yönlere göre daha hızlı olduğundan hacim değişimi de anizotrop olur. Anizotropik redüksiyon, belli kristal yönlerinde çatlamaları da beraberinde getirir Böylece peletlerde redüksiyon sırasında dayanç kaybı oluşur

117

118 Sinterleme

119 Sinterleme aglomerasyon yöntemidir. Bu yöntem 19. yy nın son yarısında peletleme yönteminden 20 yıl önce geliştirilmiş. Günümüzde sinterleme, demir cevherlerinin aglomerasyonunda en çok kullanılan yöntemdir.

120 Dünya ortalaması demir cevherlerinin % 50 si sinterleme ile hazırlanmaktadır. Avrupa da yüksek fırınlarda kullanılabilen türdeki cevherin % 70 i sinterleme % 16 sı peletleme % 14 ü ise parça cevher türündedir.

121 Sinterleme karışımı Fe taşıyıcılar (cevher, baca tozu, tufal vb.) katı yanıcı maddeler (kok tozu) Su (nem) katkı maddeleri (curuf, kireçtaşı) geri dönen sinter (tane boyutu küçük).

122 sinter karışımı Sinter Ham Karışımının Bileşenleri (%) Cevher Dolaşım Katkı Artıklar Toplam Maddeleri Maddeleri Sinter Karışımı (%) Sinter Ham Kok Nem Karışımı Tanecikleri

123 Cevher Ham Karışımın yaklaşık % ını oluşturur Tane boyutu 0-10 mm gibi geniş bir aralıktadır Sinter karışımlarında hematit veya manyetit demir cevherlerinin her ikisi de kullanılır. Manyetit kullanımında oksidasyon ısısı var yakıt miktarı (kok tozu) azalır.

124 Dolaşım Maddeleri demir çelik tesisinde üretim sırasında açığa çıkan yan maddeler % oranındadır yüksek fırın ve çelikhane tozları çelikhane tozları Zn ve Pb içerir Döngü elementleri hadde tufalı yağ içerir. elektro filtreleri kirletir Sinter baca tozları

125 Avantajları yüksek fırın baca tozu C içerir Yakıt azalır Hadde tufalı da yüksek oranda Fe ++ içerir oksidasyon ısısı verir.

126 İlaveler Sinterin % ini oluşturur kalk, dolamit ve olivin. Yüksek fırın curufunun bileşimini ayarlar Sinter sıcaklığını düşürür (CaO ile) Sinter verimini arttırır

127 Sinter artığı 6.3 mm boyutunun altındaki sinter yüksek fırında kullanılamaz (çok küçük) Geri döner, sinter karışımına katılır ham sinter karışımının % unu oluşturur.

128 Sinter artığı Pişirme yüksek fırına taşıma Tamamlanmamış sinter işlemi ile oluşur Sinterlenmiş ve sinterlenmemiş sinter artığını birbirinden ayırmak gerekir. sinterlenmemiş sinter artığı gaz geçirgenliği düşük yetersiz yanıcı madde yetersiz hava olduğu durumlarda oluşur. Bu tip artık sinterin ham karışıma katılmasının etkisi yoktur.

129 Sinterlenmiş sinter artığı etkileri Kristalizasyon için çekirdek görevi görür ve ergime sıcaklığını düşürür Yakıt miktarını azaltır Sinter karışımının gaz geçirgenliğini arttırır Redüklenebilirliği, por oluşumunu ve oksidasyon derecesini arttırır.

130 Yanıcı İlaveler sinter karışımının % 2-4 ünü oluşturan kok tanecikleridir. Karışımda bulunması gereken yakıt miktarı istenilen sinter sıcaklığına ulaşmak için gerekli ısı miktarının belirlenmesi ile hesaplanır. Bunun yanında yeterli sinter dayanımına ulaşmak için ek ısı, dolayısıyla yakıt miktarı göz önünde bulundurulmalıdır.

131 İyi bir sinter yakıtının özellikleri şunlar olmalıdır: Düşük miktarda uçucu maddeler Düşük kül ve kükürt oranı Yüksek yanma ısısı (yani baca gazındaki CO/CO 2 oranı düşük yüksek CO 2 olmalıdır) Yeterli reaksiyon kabiliyeti 0.5 mm nin altındaki tane boyutu mümkün olduğu kadar az olmalıdır

132 yanıcı ilaveler optimum olmalı Bu miktarın gerekenden fazla olması halinde sinter karışımında ergimeler olur gaz geçişini engeller sinter verimi oksidasyon derecesi sinter dayanımı düşer. Yetersiz yakıt kullanılması halinde de istenilen sinter sıcaklıklarına ulaşılamayacaktır.

133 Nem Sinter karışımının yaklaşık % 5-10 u nemdir cevherin bağlanma (topaklanma) özellikleri arttırılır sinter karışımının gaz geçirgenliği artar sinterlenme hızı Fazla miktarda kullanılan nem ise çamur oluşumuna ve sinter karışımının özellikle alt tarafında gaz geçişini engeller.

134 Sinter bandı Sinter karışımı banda verilmeden önce bant üzerine yaklaşık 3 cm kalınlığında ve mm tane boyutunda sinterlenmiş bir tabaka şarj edilir. Bu tabakanın görevleri şunlardır: Sinter bant malzemesinin oksitlenmesini önlemek Baca gazlarındaki toz oranını azaltmak Sinterin banda yapışmasını önlemek Sinter tabakasında homojen gaz dağılımını sağlamak

135 Sinter makinasının teknik özellikleri Band Band Emme Alanı Sinter Verimi Üretim Miktarı (ton Band Hızı Genişliği (m) Uzunluğu (m) (m 2 ) (ton/m 2 gün) Sinter/gün) (m/dak)

136 katı yakıt, tutuşturma fırını ile yanmaya başlar Sinterleme boyunca ayrıca karışımın içinden geçen hava emilir. Bu hava ve oluşan gazlar elektro filtrelerde temizlendikten sonra bacaya verilerek atılır.

137 Sinter bandının sonunda banttan boşaltılır ve 250 mm tane boyutuna kaba olarak kırılır sıcak halde iken elenir ve soğumaya bırakılır. Soğumuş sinter, 50 mm tane boyutuna elenir, elek üstü kalibre kırıcılarda 50 mm tane boyutuna kırılır.

138 Üretilen tüm sinter 6.3 mm e elenir. Aynı zamanda mm lik ham sinter altına yerleştirilecek sinter ayrılır. Eleme işlemi bittiğinde sinter için aşağıdaki tablodaki tane boyutları ve kullanım yerleri ortaya çıkar: Geri Dönen Sinter Sinter Altı Yüksek Fırın Sinteri (mm) (mm) (mm)

139

140

141 Sinter sonu ayrıca gaz bileşimine göre de belirlenebilir. Proses sonunda O 2 oranı artarken CO 2 ve CO oranları sıfır a doğru düşüş gösterir.

142

143 Sinter karışımı yüzeyden yakıldıktan sonra oluşan alev bölgesi havanın akış yönüne paralel olarak ilerler. Yaklaşık 5-6 dakika sonra karakteristik bir sıcaklık dağılımı ortaya çıkar.

144 Sinterleme bölgesinin üzerinde bulunan sıcak sinter emilen hava ile soğur bu hava da aynı zamanda ısınır. böylece alt taraf ısınır

145

146

147 Yüksek Fırın Teknolojisi

148 Sinter, pelet veya parça demir cevherleri yüksek fırınlarda redüklenir ve ham demir haline getirilmektedir.

149 Yüksek fırın sürekli ve ters akım prensibine göre çalışan dikey (şaft) bir fırındır.

150 Şarj edilen ve cevher, kok ve katkı maddelerinden oluşan hammaddeler yukarıdan aşağıya doğru inerken, aşağıdan üflenen hava ile yanan kok ile oluşan redükleyici gaz aşağıdan yukarı doğru çıkar.

151 Yüksek fırının ana ürünleri yüksek oranda Fe içeren ham demir (As, C, Cr, Cu, Mn, Ni, P, S, Si), curuf ve baca gazlarıdır.

152 Yüksek Fırın Şarjı Yüksek fırın prosesinin verimi ve ham demirde istenmeyen elementler açısından S, Pb, Zn, ve alkali elementlerin miktarı mümkün olduğu kadar düşük olmalıdır.

153 Proses sürecinde oluşan curuf mümkün olduğu kadar düşük ergime sıcaklığına, yeterli bir viskoziteye ve proses dışında kullanımı için (örneğin çimento hammaddesi) uygun bileşime sahip olmalıdır.

154 Şarj Hammaddeleri (cevher, katkı ve yakıt) Cevher, pelet ve sinter Kireçtaşı (CaCO 3 ) Dolomit (MgCO 3 CaCO 3 ) Kum (SiO 2 ) Metalurjik Kok

155 Yüksek fırın kok u (metalurjik kok) yaklaşık kj/kg civarında bir ısıl değere sahiptir, içeriğinde % 80 C, % 10 kül ve % 6 nem (H 2 O) mm lik homojen tane boyutu, yüksek dayanım ve yüksek aşınma direnci. Kok tane boyutu cevherin 4 veya 2 katı olmalıdır.

156 Yüksek fırın şarj bölgesinde değişmeli olarak kok ve cevher ile beslenir. Kenarlarda kısmen karışma olsa da cevher ergiyene kadar şarj katmanlı yapısını korur. Şarjın yüksek fırında toplam kalma süresi 6-8 saattir.

157 Yüksek fırın aşağıdan yukarıya aşağıdaki bölümlere sahiptir hazne tüyere karın gövde

158 Hazne çapı yüksek fırın yapısını belirleyen önemli kriterlerdendir ve refrakter ile örülü haznenin iç çapı olarak tanımlanır.

159 Hazne çapı yüksek fırının üretim kapasitesini belirler. Günümüzde kullanılan yüksek fırınlarda hazne çapları 14 m ye kadar ulaşmaktadır.

160 Hazne yüksekliği iç tabandan tüyere bölgesine kadar yükseklik

161 Oksijen ve farklı yakıt karışımlarının fırın içerisine üflendiği tüyere bölgesinin yüksekliği ve genelde karın çapı olarak verilen tüyere çapı belirli bir hazne çapı için üfleme açısını belirler.

162 Tüyere ve gövdeyi birbirine birleştiren karın silindirik bir bağlantı bölgesidir.

163 Gövdenin en önemli boyutları yüksekliği ve gövde açısıdır. Gövdenin en dar bölgesi baca ile bağlantı bölgesidir ve baca çapını belirler. Fırın sızdırmazlığını sağlamak ve homojen şarj dağılımını sağlamak amacı ile baca çapı mümkün olduğu kadar küçük seçilmelidir.

164 Yüksek Fırın Profili Şarjın ve gazların düzgün hareketinin sağlanması hatasız bir proses akışı yüksek fırın profilinin seçimi önemli.

165 profile etki eden kriterler ısınan ve aşağıya doğru hareket eden şarj meydana gelen reaksiyonlar yumuşama ve ergime sırasında meydana gelen hacım değişimleri kok un yanması sıvılaşan bileşenlerin haznede toplanması artan sıcaklık ile artan gaz hacmi baca bölgesinde soğuma ile tekrar azalması boş bölgenin (ölü adam bölgesi) biçimi

166

167 ısı ve madde taşınımı gaz akışkanlığına bağlı Redüksiyon sürecine cevherin redüksiyon bölgesinde kalma süresi etki eder. Yüksek fırın profilinin tasarımında belirli hazne çapı için yeterli bir profil yüksekliği ve çapı gereklidir bu aynı zamanda fırının efektif olarak kullanılan hacmini belirler.

168 Bu profile yeterli hazne ve tüyere yüksekliklerinin yanında çok eğimli olmayan tüyere bölgesi mümkün olduğu kadar büyük karın çapı bu çapa uygun karın yüksekliği hazne ve karın çaplarının oranına bağlı olarak yeterli çapta bir baca bölgesi ile ulaşılabilir.

169 Profil dizaynında ayrıca gaz akışkanlığı önemli gazların yukarı çıktığı ve genelde tıkanmaların oluştuğu ters yönden gelen sıvı curuf ve ham demir bölgelerdeki kritik gaz akış hızları kontrollü olmalı Yüksek verim için fırın kesiti önemli

170 fırın kesitinde redüksiyon gazının cevherin endirekt redüksiyonu yeterli reaksiyon süresi Bu da fırın yüksekliğine bağlı

171 Redüksiyon gazının ve şarjın hızları homojen değildir Fırın kesitine bağlı olarak değişir Fırın çapı ile artar Bu yüzden fırın çapı ile fırın yüksekliği de arttırılmalıdır. Sınır hazne çapının üzerine çıkmamak kaydı ile fırın yüksekliğinin fırın çapına göre artışı çok azdır.

172 Fırın yüksekliğini belirleyen diğer faktörler şarjın özellikleri kok, sinter, pelet ve parça cevherin mukavemetleri artan sıcaklık ile şarj ağırlığında meydana gelen değişimlerdir.

173 Bunun dışında gövdenin konikliği yani koniklik açısı da özellikle gaz geçişi açısından önemli bir parametredir.

174 Bu açının küçülmesi ile şarj daha yavaş hareket eder fırın duvarları arasındaki sürtünme kuvvetleri artar toplam şarj basıncı azalır. Koniklik açısı küçüldükçe fırın duvarlarına basınç daha yüksek olur şarj kendisini daha kolay taşıyabilir. cevher tane boyutu ne kadar küçük oluşturulan curufun spesifik miktarı ne kadar fazla ise koniklik açısı o kadar küçük seçilmelidir.

175 Ancak bu açı çok küçük seçilirse fırın duvarlarında gaz kanalları oluşur basınç, sıcaklık dengesizliklerine yol açar.

176 Yüksek fırın gelişimi sol 2000t/gün Sağ t /gün

177 Fırın gelişimi hacim yönünde (hazne 1 metreden 14 metreye gelişiyor)

178 Yüksek fırın parametre ölçümleri

179

180 Yüksek Fırın Konstrüksiyonları Prensip olarak iki farklı yüksek fırın konstrüksiyonu vardır. Taşıyıcılı (Alman Konstrüksiyonu) Taşıyıcısız (Amerikan İngiliz- Konstrüksiyonu)

181

182 Taşıyıcılı Yüksek Fırın Konstrüksiyonu fırının kaplama sacı taşıyıcı çember veya gövde taşıyıcı kirişleri olmaksızın tamamen serbest inşa edilir. Fırın gövdesi ile baca arasında birleştiriciler bulunmaktadır. Ayrıca taşıyıcı gövdeye kontrol platformu, baca platformu ve vinçler ile bunkerler ve cevher ve kok taşıyıcı bantlar da ilave edilmiştir.

183 Taşıyıcısız Yüksek Fırın Konstrüksiyonu taşıyıcı bir çember ve gövde taşıyıcı kirişler bulunur. Kontrol platformu, baca platformu, baca üstü konstrüksiyonlar, cevher ve kok taşıyıcı bantlar gibi tüm ilave yükler gövde sacı ve taşıyıcı çember ile taşıyıcı kirişlere iletilir bu kirişler ayrıca sıcak hava üfleyici pompaları ve çalışma platformunun yüklerini de taşımalıdır.

184 a) Alman Konstrüksiyonu b) Amerikan Konstrüksiyonu Taşıyıcılı Konstrüksiyon. Taşıyıcısız Konstrüksiyon. Fırın Gövdesi ve Fırının Üst Bölümünün Yükü Taşıyıcı Tarafından Taşınır. Fırın Gövdesi (Gövde Sacı) Fırının Üst Bölümü ile Baca Bölümünün Yüklerini Taşır. Fırının Gövde Yükü Taşıyıcı Çember ile Kirişlere Aktarılır. Gövde Sacı Taşıyıcı Çember ile Doğrudan Taşıyıcı Kirişlere Dayanır. Fırın Gövdesi Taşıyıcıya Bağlıdır. Fırın Gövdesi Alttan Desteklidir. Hazne ve Tüyere Bölgesi Kendi Ağırlıklarını Temele İletir. Hazne ve Tüyere Bölgesi Kendi Ağırlıklarını Temele İletir.

185 Yüksek basınç ile Çalışma Yüksek Basınç ile Modern yüksek fırınlarda verim artışı sağlamak amacı ile yüksek basınçlar altında üretim yapılır. Baca bölgesinde bar, tüyere hizasında ise 4-5 bar lık yüksek basınçlar uygulanır. Yüksek basınç ile gaz geçiş hızları düşürülerek gaz-cevher arasında daha uzun temas zamanlarına ulaşılarak gaz kullanma veriminin artmasına toz miktarının azalmasına neden olunur.

186 Yüksek basınç sayesinde ayrıca sıcaklık ve gaz dağılımı daha homojen hale getirilir ve tıkanma oluşumları da önlenebilir. Fırın basıncının atmosfer basıncının üzerine çıkarılması için bazı konstrüktif önlemlere gerek vardır. Ulaşılabilecek basınç bir yandan sıcak hava üfleme sisteminin verimine ve diğer yandan da baca bölgesinin sızdırmazlığına bağlıdır bu amaçla baca Kapak Sistemleri kullanılır.

187 Yüksek Fırın Refrakterleri Yüksek fırının içinin refrakter ile kaplanması yüksek fırın dış kaplama sacının sıcaklık ve kimyasal reaksiyonlardan koruma amaçlıdır. Ayrıca dış kaplama yüzeyi soğutulduğu için fırın içeresinde ısı dengesini bozmayacak şekilde yalıtma görevini üstlenmelidir.

188 Genel olarak yüksek fırın refrakterleri için aşağıdaki, kriterler geçerlidir: Sabit hacim Aşınma ağırlık ortamda çalışma kabiliyeti Yüksek yoğunluk, düşük porozite Termal şoklara karşı yüksek dayanım

189 Minerolojik bileşime göre farklılık gösteren refrakter malzemeler şunlardır: Şamot Karbon Esaslı Tuğlalar Grafit Esaslı Tuğlalar Korund (Al 2 O 3 ) Müllit (3Al 2 O 3 2SiO 2 ) Silimanit (Al 2 O 3 SiO 2 ) Farklı Şekilde Bağlanmış Silisyum karbür (SiC)

190 Yüksek Fırın Refrakterlerinin Aşınma Nedenleri Yüksek Fırın Bölgesi Taban/Hazne Tüyere Kok Kemeri Aşınma Türü Kimyasal Aşınma Hamdemir Alkali elementler Curuf Termal Şok Erozif Akış Kimyasal Aşınma Oksidasyon Hamdemir Curuf Alkali Elementler, Zn ve Pb Termal Şok Mekanik Aşınma Kimyasal Aşınma Oksidasyon Hamdemir Alkali Elementler, Zn ve Pb Termal Şok Mekanik Aşınma Toz ile Karışık Gaz Çıkışı Gövde Mekanik Aşınma Cevher ve Kokun Çarpması Sürtünme Aşınması

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN

Harici Yanma Tesisi. Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü. Özgür AKGÜN Harici Yanma Tesisi Enerji Üretim ve Dağıtım Müdürlüğü Özgür AKGÜN 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Alanı 4.2 km² 3 05.06.2015 Şirket Tanıtımı Ülkemizin en büyük ve tek entegre yassı çelik üreticisi 9 milyon

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

DEMİR ÇELİK METALURJİSİ (DERS NOTU)

DEMİR ÇELİK METALURJİSİ (DERS NOTU) DEMİR ÇELİK METALURJİSİ (DERS NOTU) Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR 2015 Doç. Dr. Uğur ÖZSARAÇ Demir, metallerin en ucuzudur ve alüminyumun yanında en çok bulunanıdır. Demir ve alaşımları dünya metal üretiminin

Detaylı

DEMİR - ÇELİK ÜRETİMİ

DEMİR - ÇELİK ÜRETİMİ DEMİR - ÇELİK ÜRETİMİ Demir üretiminde, yaklaşık olarak bir ton demir üretmek için yedi ton hammadde gerekmektedir: 2.0 ton demir cevheri 1.0 ton kok 0.5 ton kireç taşı 3.5 ton gaz Temel olarak çelik

Detaylı

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır.

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır. Bilinen en eski bağlayıcılardan birisi olan kireç, eski Babil, Mısır, Finikeliler, Hitit ve Persler tarafından hava kireci olarak yapıda kullanılmıştır. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Al Aluminium 13 Aluminyum 2 İnşaat ve Yapı Ulaşım ve Taşımacılık; Otomotiv Ulaşım ve Taşımacılık;

Detaylı

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır.

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz Metalürjisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz metalürjisi İmali zor parçaların (küçük, fonksiyonel, birbiri ile uyumsuz, kompozit vb.) ekonomik,

Detaylı

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN SUNUM İÇERİĞİ Kalsiyum Alüminat Çimentosu (KAÇ) PÇ KAÇ KAÇ Uygulama Alanları KAÇ Hidratasyonu

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

ASC VE AZS MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC VE AZS MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ALKALİ VE AŞINMA İbrahim BÜYÜKÇAYIR, İlyas CAN. 1 Çimento sanayinde alkali problemleri son zamanlarda alternatif yakıt t ve hammadde kullanımını ile da etkisi artan, sıkça s karşı şılaşılan sorunlardan

Detaylı

15.10.2014. Turba. Grafit

15.10.2014. Turba. Grafit KÖMÜR Homojen olmayan, kompakt, çoğunlukla bitki parçalarından meydana gelen, tabakalaşma gösteren, içerisinde çoğunlukla C, az miktarlarda H O-S ve N elementlerinin bulunduğu ama inorganik (kil, silt,

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

Bazik Oksijen Fırını (BOF)

Bazik Oksijen Fırını (BOF) ÇELİK ÜRETİMİ Bazik Oksijen Fırını (BOF) Çelik üretimindeki ilk modern anlamdaki uygulamalar 1850 lerdeki Bessemer uygulamaları ile başlamıştır. İlk başta bu uygulamalarda kullanılan konvertörlerin iç

Detaylı

Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması

Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması 1.Giriş Monolitik Refrakter Malzemelerin Teknik Bilgi Formları (Data Sheet) malzemelerin laboratuar koşullarında Standardlara uygun

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ HADDELEME (Calendering) İLE İŞLEME TEKNİĞİ HADDELEMEYE(Calendering) GİRİŞ Bu yöntem genellikle termoplastiklere ve de özellikle ısıya karşı dayanıklılığı düşük olan

Detaylı

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON TANIM YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON Concrete kelimesi Latinceden concretus (grow together) ) kelimesinden gelmektedir. Türkçeye ise Beton kelimesi Fransızcadan gelmektedir. Agrega, çimento, su ve gerektiğinde

Detaylı

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ

6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ 6XXX EKSTRÜZYON ALAŞIMLARININ ÜRETİMİNDE DÖKÜM FİLTRELERİNDE ALIKONAN KALINTILARIN ANALİZİ Kemal Örs ve Yücel Birol ASAŞ Alüminyum Malzeme Enstitüsü MAM TUBİTAK Maksimum billet uzunluğu :7.300mm, ve152,178,203,254,355mm

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

METAL ÜRETİM TEKNİKLERİ

METAL ÜRETİM TEKNİKLERİ ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE İMALAT TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Fehmi Nair Erciyes Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Afşın Alper Cerit Erciyes Üniversitesi Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Bir malzeme, mal veya ürünün bir yerden başka bir yere taşınmasına endüstriyel taşıma denir. Endüstriyel taşınma iki sınıfa ayrılmaktadır.

Bir malzeme, mal veya ürünün bir yerden başka bir yere taşınmasına endüstriyel taşıma denir. Endüstriyel taşınma iki sınıfa ayrılmaktadır. ENDÜSTRİYEL TAŞIMA (TRANSPORT) Bir malzeme, mal veya ürünün bir yerden başka bir yere taşınmasına endüstriyel taşıma denir. Endüstriyel taşınma iki sınıfa ayrılmaktadır. İç Taşıma (Kısa mesafeli taşıma)

Detaylı

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ Yüzey Teknikleri Hakkında Genel Bilgiler Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek malzemelerden istenen ve beklenen özellikler de her geçen gün artmaktadır.

Detaylı

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ Kalıp işlemesinde erozyonla imalatın önemi kimse tarafından tartışılmamaktadır. Elektro erozyon arka arkaya oluşturulan elektrik darbelerinden meydana gelen

Detaylı

PMS / MİNİ 250 ZEYTİN İŞLEME SİSTEMİ

PMS / MİNİ 250 ZEYTİN İŞLEME SİSTEMİ PMS / MİNİ 250 ZEYTİN İŞLEME SİSTEMİ POLAT MAKİNA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Astim Organize Sanayi Bölgesi (P.K. 105) AYDIN / TÜRKİYE TEL : +90 (256) 231 04 73 (pbx) FAX : +90 (256) 231 04 78 www.polatas.com.tr

Detaylı

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU . Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU Su atomizasyonu, yaklaşık 1600 C nin altında ergiyen metallerden elementel ve alaşım tozlarının üretimi için en yaygın kullanılan tekniktir. Su atomizasyonu geometrisi

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi.

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi. 8.DÖKÜM KUMLARININ MUKAVEMET VE NEM MİKTARI TAYİNİ 8.1. Deneyin Amacı Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi. 8.2.Deneyin

Detaylı

KİREÇ. Sakarya Üniversitesi

KİREÇ. Sakarya Üniversitesi KİREÇ Sakarya Üniversitesi KİREÇ Kireç, kireç taşının çeşitli derecelerde (850-1450 C) pişirilmesi sonucu elde edilen, suyla karıştırıldığında, tipine göre havada veya suda katılaşma özelliği gösteren,

Detaylı

PERÇİN BAĞLANTILARI. Bu sunu farklı kaynaklardan derlemedir.

PERÇİN BAĞLANTILARI. Bu sunu farklı kaynaklardan derlemedir. PERÇİN BAĞLANTILARI Perçin çözülemeyen bağlantı elemanıdır. Kaynak teknolojisindeki hızlı gelişme sonucunda yerini çoğunlukla kaynaklı bağlantılara bırakmıştır. Sınırlı olarak çelik kazan ve kap konstrüksiyonlarında

Detaylı

1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ

1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ 1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ Karbon-Karbon Kompozitlerin Genel Özellikleri Yüksek elastik modül ve yüksek sıcaklık mukavemeti (T > 2000 o C de bile mukavemet korunur). Sürünmeye dirençli Kırılma tokluğu

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi, 1605 Cadde, Dilek Binası BİLKENT 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 444 50 57 Faks : 0 312 265 09 06

Detaylı

1.2.1.1. Kaba ve İnce Seramikler: Bunlar aralarında gözenekli ve gözeneksiz ürünler olmak üzere ikiye ayrılırlar.

1.2.1.1. Kaba ve İnce Seramikler: Bunlar aralarında gözenekli ve gözeneksiz ürünler olmak üzere ikiye ayrılırlar. 1. SERAMİKLER 1.1.Tanım: En genel anlamda seramik, anorganik maddelerin herhangi bir usul ile şekillendirilip pişirilmesi ile meydana gelen ürüne denir. Diğer bir tanımlamaya göre ise seramik, organik

Detaylı

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü,

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

HAFİF AGREGALARIN YAPISAL BETON İMALATLARINDA KULLANIMI Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

HAFİF AGREGALARIN YAPISAL BETON İMALATLARINDA KULLANIMI Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi HAFİF AGREGALARIN YAPISAL BETON İMALATLARINDA KULLANIMI Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Hafif Agrega Nedir? Hafif Agregalar doğal ve yapay olarak sınıflandırılabilir; Doğal Hafif Agregalar: Pomza

Detaylı

YAPISAL SERAMİK MALZEME TEKNOLOJİSİ-5

YAPISAL SERAMİK MALZEME TEKNOLOJİSİ-5 YAPISAL SERAMİK MALZEME TEKNOLOJİSİ-5 Kurutma ve Sinterleme İşlemleri Yrd. Doç. Dr. Nuray Canikoğlu Seramikte pişirme işleminden önce yapılacak olan en önemli işlem kurutmadır. Suyun çabuk, ucuza mal edilerek,

Detaylı

SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI

SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI 1 SOĞUK HAVA TARİFİ TS 1248 Standardı na göre: Ortalama hava sıcaklığı 3 gün boyunca 10ºC

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Tek pasoda yapılmış

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Aşınmaya dayanıklı parçalar Kesici takımlar Dekorasyon ve sanat Yalıtkan malzemeler Elektronik http://www.flickr.com

Detaylı

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi.

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. TEORİK BİLGİ: Metalik malzemelerin dökümü, istenen bir şekli elde etmek için, seçilen metal veya

Detaylı

taze beton işlenebilirlik

taze beton işlenebilirlik 8 taze beton işlenebilirlik Paki Turgut Kaynaklar 1) Hewlett PC, Cement Admixture: uses and applications, Cement Admixture Association 2) Domone P, Illston J, Construction Materials, 4th Edition 3) Mindess

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Agregalar, beton, harç ve benzeri yapımında çimento ve su ile birlikte kullanılan, kum, çakıl, kırma taş gibi taneli farklı mineral yapıya sahip inorganik

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ERDEMİR 4 NOLU SLAB ISITMA FIRINI: SEVİYE 2 ISI OPTİMİZASYON SİSTEMLİ YÜRÜYEN TABANLI DİJİTAL FIRIN Vedat BEKTAŞ 1, Ercan ARI 2, 1 Ereğli

Detaylı

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER Malzemenin Mukavemeti; a) Kimyasal Bileşim b) Metalurjik Yapı değiştirilerek arttırılabilir Malzemelerin Mukavemet Arttırıcı İşlemleri: 1. Martenzitik Dönüşüm 2. Alaşım Sertleştirmesi

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 20132014 Güz Yarıyılı Genel yapı çelikleri esasta düşük ve/veya orta karbonlu çelik olup

Detaylı

Yusuf Bayar Makina Y. Müh ysfbyr@gmail.com

Yusuf Bayar Makina Y. Müh ysfbyr@gmail.com VİBRASYONLU DEĞİRMENLER Yusuf Bayar Makina Y. Müh ysfbyr@gmail.com 1-GENEL Bilyalı değirmenlerde kullanılan, bilya, çelik çubuk, alubit bilya,fıçı bilya ile öğüten, ama kendisi dönmeyen değirmenlerdir.

Detaylı

YTÜMAKiNE * A305teyim.com

YTÜMAKiNE * A305teyim.com YTÜMAKiNE * A305teyim.com KONU: Kalın Sacların Kaynağı BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ ÖDEVİ Kaynak Tanımı : Aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, ilave bir malzeme

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

Sudan hafif, Çelikten dayanıklı. Mühendislik Plastiklerinde Bir Polikim Klasiği ULPOLEN UHMWPE. Ulpolen Polikim in tescilli markasıdır.

Sudan hafif, Çelikten dayanıklı. Mühendislik Plastiklerinde Bir Polikim Klasiği ULPOLEN UHMWPE. Ulpolen Polikim in tescilli markasıdır. Sudan hafif, Çelikten dayanıklı Mühendislik Plastiklerinde Bir Polikim Klasiği ULPOLEN UHMWPE Ulpolen Polikim in tescilli markasıdır. Genel Özellikler ULPOLEN, ortalama molekül ağırlığı 4 milyonun üstünde

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

Alçı Doğada : Alçı taşları Saf alçı taşı : CaSO.2H 4.2 2O Đçerdikleri : MgO, Al, Fe, SiO, 2O3, Fe2O3, SiO2, CaCO, MgCO... 3, MgCO3..

Alçı Doğada : Alçı taşları Saf alçı taşı : CaSO.2H 4.2 2O Đçerdikleri : MgO, Al, Fe, SiO, 2O3, Fe2O3, SiO2, CaCO, MgCO... 3, MgCO3.. ALÇI Doğada : Alçı taşlar ları Alçı Saf alçı taşı : CaSO 4.2H 2 O Đçerdikleri : MgO, Al 2 O 3, Fe 2 O 3, SiO 2, CaCO 3, MgCO 3... Kazı Kırma parçalama alama Öğütme Pişirilme irilme Soğutma Paketleme Üretim

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA Sayı:B30.2.ÇKO.0.47.00.05/ 488 Tarih:19.06.2009 EMRE TAŞ ve MADENCİLİK A.Ş. TARAFINDAN GETİRİLEN 3114780 ERİŞİM NOLU VE 20068722 RUHSAT NOLU SAHADAN ALINAN BAZALT LEVHALARININ VE KÜP ÖRNEKLERİNİN MİNEROLOJİK,

Detaylı

RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ. Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız

RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ. Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız RANTEKO ÇAMUR KURUTMA VE YAKMA ÇÖZÜMLERİ Çamur bertaraf çözümlerimizi 2 bölüme ayırmaktayız RANTEKO KURUTMA-YAKMA TEKNOLOJİSİ KURUTMA TEKNOLOJİSİ Buss-SMS-Canzler Çamur Kurutma Yatay İnce Film Kurutucu

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı)

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı) ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ (Devamı) c a a A) Ön ve arka yüzey Fe- atomları gösterilmemiştir) B) (Tetragonal) martenzit kafesi a = b c) Şekil-2) YMK yapılı -yan yana bulunan- iki γ- Fe kristali içerisinde,

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

2. KLİNKER HAMMADDELERİ

2. KLİNKER HAMMADDELERİ İçerik İÇERİK 1.GİRİŞ... 1.1 Çimentonun Tarihi... 1.2 Çimento Fırınlarındaki Gelişmeler... 1.3 Türkiye de Çimento... 1.4 Çimento Üretimi... 1.5 Klinker Üretim Yöntemleri... 1.5.1 Yaş Yöntemle Klinker Üretimi...

Detaylı

DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri. AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri. AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi. DENEYİN ADI: Döküm Kumu Deneyleri AMACI: Döküme uygun özellikte kum karışımı hazırlanmasının öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Dökümlerin büyük bir kısmı kum kalıpta yapılır. Dökümhanede kullanılan kumlar başlıca

Detaylı

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN

MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI. Prof. Dr. Erdem KOÇ. Doç. Dr. Hakan ÖZCAN MAK 401 MAKİNA PROJE DERSİ KONULARI Not: Ders konuları seçilirken aşağıda belirtilen formun doldurulup bölüm sekreterliğine verilmesi gerekmektedir. Prof. Dr. Erdem KOÇ Konu Rüzgar Türbinlerinde Kanat

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde yapı kimyasalları sektöründe doğan farklı ihtiyaçlar için (yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı) farklı çözümler

Detaylı

Yüzey Sertleştirme 1

Yüzey Sertleştirme 1 Yüzey Sertleştirme 1 Yüzey sertleştirme Sünek yapıya sahip çeliklerden imal edilmiş makine parçalarında sert ve aşınmaya dayanıklı bir yüzey istenir. Örneğin yatak muylusu, kavrama tırnağı ve diğer temas

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım...

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. BORU Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... Şirketimiz yan sanayi olarak hizmet verdiği sektörlere ilave olarak boru üretimi ve p r o f e s y o n e l k aynak

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ ISPARTA, 2014 ÖĞÜTME ELEME DENEYİ DENEYİN AMACI: Kolemanit mineralinin

Detaylı

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi - Prefabrik imalatlarındaki sorunlardan en büyüklerinden biri olan betonun çatlaması kaynaklı hatalı imalatları prefabrik bülteninin

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 KAYNAK PARAMETRELERİ VE SEÇİMİ Kaynak dikişinin

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

zeytinist mucahit@zeytin.org.tr www.mucahitkivrak.com.tr

zeytinist mucahit@zeytin.org.tr www.mucahitkivrak.com.tr 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 5 Zeytinyağı

Detaylı

KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE PATLAMADAN KORUNMA DÖKÜMANI HAZIRLANMASI

KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE PATLAMADAN KORUNMA DÖKÜMANI HAZIRLANMASI III. TEHLİKELİ KİMYASALLARIN YÖNETİMİ SEMPOZYUMU VE SERGİSİ KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE PATLAMADAN KORUNMA DÖKÜMANI HAZIRLANMASI Erdem ÖZDEMİR Kimya Mühendisi İş Güvenliği Bilim Uzmanı KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Seramik bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile birleşmesi sonucu oluşan inorganik bileşiktir. Seramik grubuna oksitler, nitrürler,

Detaylı