HİDROJEN ENERJİSİ VE UYGULAMA ALANLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HİDROJEN ENERJİSİ VE UYGULAMA ALANLARI"

Transkript

1 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 7-0, 999 J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ. Vol 4, No, 7-0, 999 HİDROJEN ENERJİSİ VE UYGULAMA ALANLARI İbrahim ATILGAN Makina Mühendisliği Bölümü, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Gazi Üniversitesi Maltepe Ankara, koravfsimmf.gazi.edu.tr ÖZET Bilindiği gibi dünyanın fosil kaynakları son derece hızlı bir şekilde azalmaktadır. Ayrıca bu yakıtların neden olduğu global kirlilik doğal dengeyi bozmakta ve dünyada yaşayan canlıların sağlığını bir çok yönden tehdit etmektedir. Dünyanın artan enerji ihtiyacına karşın azalan enerji kaynağı gereksinimini karşılayabilecek ve global kirliliği önleyebilecek en önemli çözüm, hidrojen enerjisinin kullanımıdır. Birincil enerji kaynaklarını kullanarak ve bu kaynaklardan hidrojen üreterek meydana gelen enerji sistemine, "Hidrojen Enerji Sistemi" denilmektedir. Hidrojen, yenilenebilir bir yakıttır ve yakıtlar içerisinde çevresel açıdan en temizi ve en verimlisidir. Çevre dostu olan hidrojen enerjisi, yakın zamanda yakıtlar içerisinde ön plana geçmesi beklenmektedir Türkiye'de hidrojen üretimi için, birincil enerji kaynağı olarak tükenmez kaynaklardan hidrolik enerji, güneş enerjisi, rüzgar enerjisi, jeotermal enerji ve uzun dönemde nükleer enerji kullanılabilir. Ancak, sayılan bu kaynaklar grubu içerisindeki en ekonomik kaynak, güneş enerjisi olabilir. Hidrojen enerjisi ile ilgili yapılan bu çalışmalar başlangıç olarak kabul edilerek daha fazla gecikmeksizin, ulusal planda çalışmalara başlanması, ülkemizin enerji sorununu çözme yönünde, önemli bir adım teşkil edecektir. Anahtar Kelimeler: Hidrojen, enerji, çevre. HYDROGEN ENERGY AND ITS APPLICATIONS ABSTRACT it is a well known fact that the fossil fuel sources are being consumed rapidly. it is also clear that fossil fuel combustion creates a series air pollution problem in the extend that jeopardize the ecological balances. To provide the necessary energy and prevent the pollution of environment, the hydrogen energy should be used. Energy systems that uses primary energy sources to produce hydrogen from these sources

2 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları are called "Hydrogen Energy System". Hydrogen is an inexhaustable and the environmentaly cleanest fuel. Hydrogen can be burned with high efficiency. Hydrogen as the cleanest fuel will soon replace the other fuels. in Turkey, hydraulic energy, solar energy, wind energy, geothermal energy and also nuclear energy in long term can be used as a primary energy the work given in sources to produce hydrogen. Among the above primary energy sources, the solar energy is the most economic and exist in wide amount. Considering literatüre, hydrogen energy should be considered in the national energy planning as a majör energy source as soon a possible. This will be an important point in solving energy problem of our country. Keyvvords: Hydrogen, energy, environment.. GİRİŞ Hidrojen enerjisi son derece verimli, sınırsız ve boldur. Hammaddesi sadece, dünyada sınırsız bir şekilde bulunan sudur. Hidrojen enerjisi otomotiv sektöründen, hava taşımacılığına kadar tüm sanayi sektörünün enerji ihtiyacını karşılayabilecek potansiyele sahiptir. Yakılmasıyla direk yakıt olarak kullanılacağı gibi ayrıca fuelcell kullanan araçlarda enerji kaynağı olarak da kullanabilmektedir. Günümüzde dünyanın enerji talebinin %88'i fosil yakıtlardan (kömür, petrol ve doğalgaz) sağlanmaktadır. Bunun %8'i petrol, %0'u kömür, %0'si de doğalgazdır. Bunlar içersinde en kullanışlısı ve en çok kullanılanı petroldür. Petrol üreten ülkeler zaman zaman politik veya ekonomik nedenlerle, petrol üretimini kısıtlamakta veya tamamen durdurmaktadır. Bu durum petrol fiyatlarının artmasına ve enerji YILLIK ÜRETİM/ İHTİYAÇ (0 GJ).6 r W YAKI! IHm H I SIVI/GAZ FOSU. YAKITLAR Şekil. Sıvı ve gaz fosil yakıtların yıllara göre durumu [] Gazı Ümv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

3 Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları İ. Atılgan krizine neden olmaktadır. Fosil yakıtların rezervleri incelendiğinde bunlar er geç tükeneceklerdir. Petrol ve doğalgaz üretiminin yıllarından sonra düşüşe geçmesi beklenmektedir (Şekil ). Şekil l'de belirtildiği gibi 00 yılından sonra, dünyada fosil yakıtlardaki üretimin düşmesinin yamsıra gittikçe artan taleple yakıt üretim ihtiyacı görülecektir. Diğer taraftan fosil yakıtların canlıların sağlıklarına ve çevreye zararları gittikçe artmaktadır. Hava kirliliği, asit yağmurları, ozon tabakası nın incelmesi, dünyanın ısınması, buzulların erimesi, denizlerin yükselmesi, sellerin ve kuraklıklarının artması, fırtınaların şiddetlenmesi ve iklim değişiklikleri, fosil yakıtların kullanılmasından meydana gelen zararlı yan etkilerdir []. Dünyanın en önemli çevre sorunu, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan C0 emisyonu nedeni ile, sera etkisinin artması ve bunun dünya ortalama sıcaklığını artış eğilimine sok muş bulunmasıdır. Buna göre C0 emisyonunun engellenmesi ayrıca fosil yakıtların neden olduğu çeşitli çevre sorunlarının çözümlenebilmesi için enerji sektöründe ya pılması gereken değişikliklere gidilmesi ve yeni arayışlara geçilmesi gerekmektedir. Fosil yakıtların yerini alabilecek birçok primer enerji kaynakları vardır. Bunlar arasında güneş, rüzgar, su enerjisini, akıntıları, jeotermik enerjiyi ve nükleer enerjiyi sayabiliriz. Fakat bunlar petrol gibi, doğalgaz gibi kullanışlı değillerdir. Bunları araçlar (otomobil, uçak, vb.) da kullanabilmek için, taşınır ve depolanabilir yapabilmek için, bunlardan bir yakıt üretmek gerekir. Yakıtlar içinde de en verimlisi ve en temizi hidrojendir. Birincil enerji kaynaklarını kullanarak hidrojen üretilirse bu enerji sistemine " Hidrojen Enerji Sistemi " denir (Şekil ). Hidrojen yenilenebilir bir yakıttır. Bu yeni enerji sisteminde hidrojen sudan elde edilecek ve kullanılınca yan ürün su veya su buharı olacaktır. Dolayısıyla hiçbir zaman hidrojen tükenmeyecektir [,]. Şekil. Hidrojen enerjisi üretim çevrimi [,] Gazı Ünıv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999 9

4 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları. GÜNEŞ PİLLERİ İLE HİDROJEN ELDE EDİLMESİ Hidrojen genellikle, doğal gaz veya diğer petrol ürünlerinden kimyasal yöntemlerle veya suyun elektrolizi ile elde edilmektedir. Özellikle güneş pilleri gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektriği verimli bir şekilde kullanabildiği için, elektroliz metodu son yıllarda büyük önem kazanmıştır. Suyun elektrolizi asitik veya bazik bir sıvı içerisine yerleştirilmiş iki elektrot arasına, elektrik akımı uygulanmasıyla gerçekleşir. Bu işlem sonucu katotta hidrojen ve anotta da oksijen oluşmaktadır. Çok geniş kapasite aralığında hidrojen üreten santraller kurmak mümkündür. Güneş pilleri gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektrik, hidrojen üretimi için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Suyun elektrolizi için düşük voltajlı ve yüksek akım şiddetli doğru akım gerekmektedir. Dolayısıyla güneş pillerinden elde edilecek elektrik herhangi bir değişikliğe uğramaya gerek duymadan doğrudan elektrolizde kullanılabilmektedir. Genel olarak hidrojen üretiminde fotovoltaik enerji ile beraber en çok kullanılan yöntem olan suyun elektrolizi yöntemidir. Elektroliz olayı, çift fazlı akış prensibine dayanır. Elektrotların üzerinde hidrojen gazının oluşumu, büyümesi ve sıvının içindeki hareketin elektrik alanı, ısı ve kütle transferini karakterize eden matematiksel denklemlerle ifade edilebilir. Elektroliz olayı iki boyutlu veya boyutlu olarak ele alınabilir.elektroliz kabına elektrik akımı uygulandığında aşağıdaki reaksiyonlar oluşur: Katodda: Anodda: Genel olarak: H 0(lq)+e -> H (g)+0h(aq) 0H(aq) -> l/0 (g) +H 0(lq) H 0(lq) -> H (g) +0 (g) Elektroliz olayının gerçekleşmesi için gereken elektrik potansiyeli E=AG/nF formülü ile hesaplanabilir. Bu formülden elde edilen teorik potansiyel E=l,9 Volttur. Fakat elektroliz olayı sırasında oluşan tersinmezlikler nedeniyle gerçek potansiyel,75 -,05 Volt arasında değişmektedir. Elektrotta oluşan reaksiyon sonucu ortaya çıkan H miktarı Nernst denklemi ile hesaplanmaktadır. Bunun için elektrotların üzerinde ve kabın içindeki elektrik alan dağılımının bilinmesi gerekmektedir. Elektrodun etrafında oluşan H habbecikleri yoğunluk farkıyla ve konveksiyonla yüzeye hareket ederler. Oluşan hidrojenin yüzeyden hemen uzaklaştırılması gerekir. Kontrolsüz elektroliz olayında elektrodun etrafını kapatan gaz habbecikleri hem termal, hemde elektriksel isolator gibi davranırlar ve bunun sonucu olarak elektrodlar arasındaki direnç artar ve verim düşer. Elektroliz kabında hidrojen üretimiyle ortaya çıkan akışı karakterize etmek için çift fazlı akış modeli kullanılabilir. Sıvı elektrolit birinci faz üretilen hidrojende ikinci faz olarak düşünülür. Teorik çalışmada elektroliz kabının her noktasındaki hızlar, sıvı ve hidrojen gazı miktarı, sıcaklık ve potansiyel dağılımı, süreklilik, momentum, enerji ve elektirik alan denklemlerinin aynı anda çözülmesi gerekir. 0 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

5 Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları İ. Atılgan Giineş Oı Depolama H Depolama Su Girişi Kullanım Şekil. Kurulması planlanan deney düzeneğinin şematik resmi Konu ile ilgili olarak yapılabilecek bir deneysel çalışma Şekil 'te şematik olarak görülmektedir. Deney düzeneği, DC üreten güneş pilleri, elektroliz kabı, üretilen hidrojeni depolamak için kullanılacak bir depo, sıcaklık, voltaj ve akım ölçmeğe yarayan ölçüm cihazlarından oluşur. Geniş bir parametre aralığında elektroliz olayı hidrodinamik olarak incelenebilir. Akım yoğunluğunun, sıcaklığın, elektrod malzemesinin, diyafram malzemesinin uygulanan potansiyelin hidrojen üretimine etkisi deneysel olarak incelenebilir.. UYGULAMA ALANLARI Çevre dostu olan hidrojen enerjisi, yakın zamanda tüm yakıtların önüne geçecek, elektrik üretiminde; araba, uçak, gemi, denizaltı ve trenlerde; orta ve uzun menzilli roketlerde; uzay taşımacılığında; konutlarda; askeri ve sivil amaçlı çok geniş kullanım alanına sahip olacaktır. Hidrojen için dünya standartları belirlenmiştir [4]. Son yıllarda "Fotovoltaik Panellerin" yardımı ile güneş enerjisinden elde edilen elektrik enerjisi, suyun elektrolizinde kullanılmaktadır [5]. Bu yöntemle m sudan 08,7 kg hidrojen üretilmektedir. Bu miktar yaklaşık 4 litre benzine eş değerdir. Hidrojen; gaz, sıvı ve katı fazlarda metal-hidrid ortamda depolanabilir [6]. Diğer enerji kaynakları ile mukayese edildiğinde, ekonomik olması, hidrojeni daha cazip hale getirmektedir. ABD'de 58, Almanya'da 0, Rusya'da adet konu ile ilgili çalışan enstitü, laboratuvar, kurum ve kuruluşlar bulunmaktadır []. Türkiye'de de Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

6 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları bu konuda çalışmalara başlanılmıştır. Sanayileşmiş ülkelerin hidrojen enerjisine hızla geçmesinin siyasi yönüne bakıldığında: Petrolü yakıt olarak kullanmadan, Yeni teknolojilerin anahtarlarını ellerinde tutarak. Enerji konusunu istedikleri gibi yönlendirmektir. "Hidrojen Enerji Sistemi" veya "Hidrojen Ekonomisi" kavramı, 97 yılındaki enerji krizinden sonra 974 Mart ayında Miami'de düzenlenen konferansta ortaya atılmıştır [7]. Dünyanın birçok üniversite ve araştırma merkezlerinde hidrojen enerji sistemi ile ilgili araştırmalar devam etmektedir. Gelişmiş ülkeler sanayilerinde hidrojen enerji sistemini,. yüzyılda fosil yakıt sisteminin yerini alacak enerji sistemi olarak benimsediler [8, 9]. Uygulamalara bakıldığında metal-hidrid elektrik pillerinin bilgisayarlarda ve elektrikli otomobillerde kullanılmaya başlandığı görülür. Tokyo'da MW'lık bir hidrojen yakıt pili elektrik üretiminde kullanılmaktadır [0]. Westinghouse Şirketi doğalgazdan üretilen hidrojenle çalışacak yüksek verimli elektrik santrallarını 00 yılından itibaren üretmeye başlıyacaktır. Mercedes Şirketi, 00'ten itibaren hidrojen ile çalışacak otobüsleri üretmeye başlayacaktır. Diğer otomobil şirketleri de 004 yılından itibaren hidrojen ile çalışan otomobilleri üretmeye hazırlanmaktadırlar [-]. Hidrojenle çalışan ocak ve fırın gibi cihazlar da imal edilmiştir [4]. Almanya imal edeceği denizaltıların hidrojen yakıt pilleri ile çalışmasına karar vermiş ve imalata başlamıştır. Hidrojenle çalışacak denizaltılar su altında daha uzun müddet kalabilmekte ve hidrojen yakıt pilleri sessiz çalıştığı için sonar-radar sistemleri tarafından tespit edilmeleri zorlaşmaktadır. Benzer denizaltı Rusya'da da imal edilmiştir. Amerika, Kanada, İtalya ve Avusturya bu konuda araştırmalar yapmaktadırlar. Airbus uçak şirketi hidrojen ile çalışacak bir yolcu uçağı üzerinde çalışmalara başlamıştır. Bu uçağın 00 yılında hizmete girmesi beklenmektedir. En hafif yakıt olduğu için roketlerde ve uzay programlarında yakıt olarak hidrojen tercih edilmektedir. Sonuç olarak, dünyada hidrojen enerji sistemine geçiş başlamıştır. Hidrojen enerjisi fikri ortaya atıldığından beri (974), bir çeyrek yüzyıl geçmiştir. Bu zaman içerisinde birçok araştırma, geliştirme yapılmış ve bu yeni enerji sisteminin temelleri atılarak, şimdi de hidrojen enerjisine geçiş dönemi başlamıştır [5-7]. Buna göre yapılan çalışmalarla ilgili olarak geçiş döneminin üç çeyrek yüzyıl süreceğini göstermektedir (Şekil 4)... İlgili Projeler Hidrojen enerjisi alanında birçok uluslararası program başlatılmıştır. Bunlardan başlıcalarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz []. Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

7 Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları İ. Atılgan HİDROJEN HAREKETİNİN ÇEYREK YÜZYILI Şekil 'den beri üç çeyrek yüzyıl içersinde hidrojen hareketi HYSOLAR PROGRAM: Bu projede güneş enerjisinden hidrojen üretilmesi planlanmıştır. Almanya ve Suudi Arabistan tarafından ortak olarak yürütülmektedir. Riyad'da güneş enerjisinden hidrojen üreten bir pilot tesis kurulmuş ve çalışmaktadır. Petrol üretimi ve tüketimi azaldıkça, Suudi Arabistan hidrojen satmayı planlamaktadır [8]. EURO-QUEBEC PROJESİ : Bu proje, Kanada'daki su enerjisi potansiyelini kullanıp sıvı hidrojen üretilmesini ve bunun gemilerle Avrupa'ya ihraç edilmesini öngörür. Hidrojenin üretimi, sıvılaştırılması, taşınması ve kullanılması konularında birçok çalışma yapılmıştır [9]. İZLANDA PROJESİ : Hidrojen Enerjisine geçmek için İzlanda uluslararası bir konsorsuyum kurmuştur. Bu konsorsuyumda İzlanda Hükümeti, üniversiteler, İzlandalı ve çok uluslu şirketler vardır. Bu projeye göre İzlanda 00 yılma kadar tamamen hidrojene dönüşmüş olacaktır. Hidrojen su ve jeotermik enerji kaynaklarından üretilecektir [0]. WE-NET PROJESİ : Bu proje Japonya tarafından yürütülmektedir. Bu proje için Japonya 00 yılma kadar 4 milyar dolar harcayarak hidrojen enerjisi için gerekli teknolojilere sahip olacaktır. ULUSLARARASI UZAY İSTASYONU : Bu istasyon inşa halindedir. İnşaat 006 yılında tamamlanmış olacaktır. İstasyonun yapımında çalışan uzay mekiklerinin gücü, mekiklerin elektriği ve istasyonun elektriğinin bir kısmı hidrojen tarafından sağlanacaktır. Hidrojen yakıt pillerinden elektrik üretilince, yan ürün olarak saf su üretilecektir []. Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

8 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları 4. HİDROJEN TEKNOLOJİSİ Hidrojen enerji teknolojisi; hidrojenin üretim tekonolojisi, hidrojenin taşınması ve depolanması teknolojisi, hidrojen kullanım teknolojisi gibi alt bölümlerine ayrılmaktadır. Sıralanan bu alt bölümlerin tümünde önemli gelişmeler sağlanmış olup, kısa zamanda kullanılabilecek teknoloji birikimi bulunmaktadır. Hidrojen üretiminde kullanılan konvansiyonel ve geliştirilmiş yöntemlerin sıralanması aşağıda verilmiştir. Hidrojen üretimi için kullanılan konvansiyonel işlemler: Doğalgazm katalitik buhar reformasyonu, Ağır petrolün kısmi oksidasyonu (POX), Kömürün gazifikasyonu, Buhar-demir işlemi, Suyun ısıl ayrıştırılması (decomposition), Biyolojik ve biyokimyasal hidrojen üretimi Suyun elektrolizi/güneş. Hidrojen üretim yöntemlerinin başında suyun direkt elektrolizi gelir. Elektroliz için elektrik gereksinimi fosil yakıtlarda, hidroelektrik kaynaktan, nükller güçten, jeotermal enerjiden, güneş ve rüzgar gibi enerji kaynaklarından elde edilebilir. Gelecek için üzerinde en çok durulan yöntem fotovoltaik güneş üreteçlerinin kullanılmasıdır. Suyun ısıl parçalanması (termal krakingi) ile de hidrojen üretilebilmektedir. Kömür gazifıkasyon yönteminde ise, kolaylıkla kükürdün elimine edilmesine olanak tanıdığından çekici bulunmaktadır. Ortalama olarak 6 kg kömürden,785 litre benzine eşdeğer kg hidrojen elde olunur. Katı atıklar ve kanalizyon materyalleri de hidrojen üretimi için hammadde olup, gazifikasyon işlemine bağlı olup, sentez gazının hava veya oksijenle refermasyonu hidrojen vermektedir. Yakıt olarak kullanılacak hidrojenin kütlesel üretim için suyun direkt elektrolizi, fotoelektro-kimyasal üretim, termokimyasal üretim, fotobiyolojik üretim yöntemleri ağırlık kazanmıştır. Amorf nikel-kobalt alaşımı anot ve katot materyallerle, alkali suyun elektrolizi için geliştirilmiş çeşitli işlemler bulunmaktadır. Hidrojen üretiminde güneş enerjisinden yararlanma istemiyle, elektrolizde kullanılacak elektrik enerjisinin fotovoltaik panellerden üretilmesine yönelik olarak, güneş fotovoltaik-hidrojen enerji sistemleri üzerinde önemle durulmaktadır []. Diğer bazı işlemlerle de yan ürün olarak hidrojen elde edilmektedir. Buna göre, klor-alkaliden karşıt klor üretiminde, ham petrolün rafineri işleminde hafif gazların üretiminde, kok fırınlarında kömürden kok üretimi ve kimyasal dehidrojenerasyon işlemlerinde hidrojen eldesi, yan ürün olarak da mümkün olmaktadır. Büyük miktarda enerji depolanması için en uygun madde hidrojendir. Bilindiği üzere, günümüzde büyük miktarlarda enerji depolamak için halen uygun bir yöntem bulunmuş değildir. Orta veya küçük ölçekte depolamak için en çok kullanılan yöntem sıvılaştırılmış hidrojenin yüksek basınç altında çelik tüpler içinde tutulmasıdır. Ancak bu uygulama, büyük miktarlar için oldukça pahalı bir yöntem olarak görülmektedir. Bir diğer pratik çözüm ise sıvı hidrojeni düşük 4 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

9 Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları İ. Atılgan sıcaklıktaki tanklarda saklamaktır. Uzay programlarında, roket yakıtı olarak sürekli şekilde kullanılan sıvı hidrojen bu yöntemle depolanmaktadır. Dünyadaki en büyük sıvı hidrojen tankı, Kennedy Uzay Merkezi'nde olup, 400 m kapasitesindedir. Bu miktar hidrojenin yakıt olarak değeri, 9 milyon Mega Joule veya 8 milyon kw saate karşılık gelmektedir []. Hidrojenin diğer depolama yöntemlerinde ise, tüplenmiş alçak basınçlı gaz ( bar), yüksek basınçlı gaz (50 bar), kriyojenik (dondurulmuş) tanklarda (0 kpa) ve metalik-hidrid biçiminde olabilmektedir. Hidrojen gaz biçiminde boru hatlarıyla taşınabildiği gibi, yüksek basınçlı gaz ve sıvılaştırılmış biçimde tankerlerle de taşınabilin ektedir. Hidrojenin en önemli özelliği, ekzotermik kimyasal reaksiyon kapsamında bazı metal ve alaşımlarla kolayca büyük miktarlarda hidrid biçimine dönüşebilmesidir. Bu özellik hidrojenin, metal veya metal alaşımlarla metal-hidrid olarak depolanmasını sağlar. Hidridler, bir tank içerisinde gaz hidrojenin metal alaşım parçacıkları ile bileşik oluşturmuş biçimde depolanmasıdır. Dolayısıyla metal-hidridler paket olarak taşımaya uygundur. Dezavantajı ağır oluşlarıdır, bu yüzden kütlesi hafif olanlar tercih edilmektedir. Hidrojenin hidridlerle depolanması ve taşınması da önemle ele alınmaktadır. Geliştirilen hidridler; titanyum alaşımları (özellikle demir-titanyum), palladyum alaşımları, zirkonyum alaşımları, titanyumzirkonyum-vanadyum-nikel alaşımları gibi materyallerle oluşturulmaktadır. Hidridler ısıtıldığında hidrojen serbest kalmaktadır. Hidrojen; fuel-oil, benzin, jet yakıtı, LPG (likit petrol gazı), doğalgaz, LNG (likit doğalgaz), metanol ve etanol gibi yakıtlarla karşılaştırıldığında belirli miktar enerji eldesi için en hafif yakıttır. 4. Hidrojen Yakıtının Özellikleri Bugün yakıt seçiminde kriterler olarak; motor yakıtı olma özelliği, dönüşebilirlik ya da çok yönlü kullanıma uygunluk, kullanım verimi, çevresel uygunluk ve emniyet açısından yapılan değerlendirmeler, hidrojen lehine sonuç vermektedir. Hidrojen en hafif kimyasal elementtir. Sıvı ve gaz halindeki hidrojenin, kütlesel ve hacımsal ısıl değerlerinin diğer motor yakıtlarıyla karşılaştırılması Çizelge l'de verilmiştir. Ayrıca bu çizelgede devindirme (tahrik etme, ivmelendirme) faktörü karşılaştırması da yapılmıştır. Çünkü bu faktör önemli olup, yakıtın kütlesi ve buna karşılık olan hacmine bağlı biçimde, en yüksek ısıl değerli yakıtta analitik karşılaştırılması sonucu hesaplanır []. Çevresel zarar ve uygunluk faktörü (çevre zararlarını içeren maliyet ile kullanım verimini ortaya koyan faktör) için fosil yakıt sistemi, kömür/sentetik yakıt sistemi ve güneş-hidrojen sistemi karşılaştırılması Çizelge 'de verilmiştir []. Yapılan karşılaştırma, güneş PV panellerinden sağlanacak enerji ile hidrojen üretim sistemine ait veriler ışığında yapılmıştır. Yakıtın zehirliliği, yanma ürünlerinin zehirliliği, diffüzyon katsayısı, ateşleme enerjisi, patlama enerjisi, alev emissivitesi gibi faktörlere göre yapılan emniyet değerlendirmesi açısından, hidrojen en Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999 5

10 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları Çizelge. Hidrojen ve diğer yakıtların karşılaştırılması YAKIT Fuel-Oil Benzin Jet Yakıtı Sıvı Petrol Gazı Sıvı Doğal Gaz Methanol Ethanol Sıvı Hidrojen Doğal Gaz Gaz Hidrojen Isıl Değer (MJ/kg) Isıl Değer (MJ/m ) Devindirme Faktörü (%) emniyetli yakıttır. Hidrojenin diğer yakıtlarla emniyet faktörü açısından kıyaslanması Çizelge 'te verilmiştir [, ]. Türkiye'nin hidrojen üretimi açısından bir şansı, uzun bir kıyı şeridi olan Karadeniz'in tabanında kimyasal biçimde depolanmış hidrojen bulunmasıdır. Karadeniz'in suyunun %90'ı anaerobiktir ve hidrojensülfid (H S) içermektedir. 000 m derinlikte 8 ml/ olan H S konsantrasyonu, tabanda,5 ml/ düzeyine ulaşmaktadır. Elektroliz Çizelge. Çevresel zarar ve çevresel uygunluk faktörleri Enerji Sistemi Yakıt Çev. Zarar ABD $/GJ Çev. Uygunluk Faktörü Kömür Fosil Yakıt Petrol Doğalgaz Kömür-Sentetik Yakıt Sent. Gaz Sent. Doğ. Gaz Güneş-Hidrojen Hidrojen Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

11 Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları İ. Atılgan Çizelge. Emniyet Faktörüne göre yakıtların sıralanması KARAKTERİSTİKLER Benzin Metan Hidrojen Yakıtın Zehirliliği Yanma Ürünleri Zeh. (CO, SO x, NO x, HC) Yoğunluk Diffüzyon Katsayısı Özgül Isısı Ateşleme Sınırı Ateşleme Enerjisi Ateşleme Sıcaklığı Alev Sıcaklığı Patlama Enerjisi Alev Emissivitesi TOPLAM PUAN Emniyet Faktörü "" En emniyetli, "" Az emniyetli, "" En az emniyetli reaktörü ve oksidasyon reaktörü gibi iki reaktör kullanılarak, H S'den hidrojen üretimi konusunda yapılmış teknolojik çalışmalar vardır. Bu konuda yapılmış bir diğer teknoloji geliştirme çalışması, semikondüktör partikülleri kullanarak fotokatalitik yöntemle hidrojen üretimidir. Güneş ve rüzgar enerjisinden yararlanarak, Karadeniz'in H S içeren suyundan hidrojen üretimi için literatüre geçmiş bilimsel araştırma olup, Bulgaristan proje geliştirmeye çalışmaktadır [, 4]. Yakıtların ekonomik kıyaslaması efektif maliyete göre yapılır. Efektif maliyet ise, iç maliyet (çıplak maliyet) ve çevre zararlarını içeren dış maliyet ile kullanım veriminin fonksiyonudur. İç maliyet alışılagelmiş görünür maliyet, dış maliyet de Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999 7

12 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları yakıtın birim miktarının çevrede oluşturduğu maddi zarar anlaşılmaktadır. Fosil yakıt, kömür-sentetik ve güneş hidrojen sistemlerinin efektif maliyetleri Çizelge 4'de verilmiştir []. Çizelge 4. Enerji sistemleri için efektif maliyetler ve ekonomiklik faktörleri Enerji Sistemi Fosil yakıt Kömür/sentetik Güneş-hidrojen Yakıt Benzin Doğalgaz Sentetik gaz Sen. Doğalgaz Hidrojen Efektif maliyet (ABD $/GJ) Ekonomiklik faktörü SONUÇ Hidrojen, bir birincil enerji çeşidi olmayıp, bir başka enerji tüketilerek elde olunan sentetik yakıt durumundaki enerji taşıyıcısıdır.. Yüzyılın yakıtı olarak varsayılmaktadır. Giderek ağırlaşan çevre sorunu ve küresel ısınma, tükenen hidro karbon kaynakları hidrojen gibi sentetik yakıtları cazip duruma getirmektedir. Uygulamaya aktarılabilecek üretim, taşıma, dağıtım, kullanım teknolojileri geliştirilmiş, uluslararası standartlar çıkarılmıştır. Hidrojen, yakın zamanda oluşabilecek enerji pazarının her yerinde ve genel olarak ulaştırmada, elektrik üretiminde, endüstride, tarımda, konut ve iş yerlerinde yakıt olarak kullanılabilecektir. Hidrojen enerji taşıyıcısı olarak, taşıtlarda, denizaltılarda, uzay araçlarında, hava taşıtlarında, uçaklarda, elektrik güç üretiminde, katalitik yanma işleminde kısmi olarak kullanılabilmektedir. Şekil 4'te düşünüldüğü gibi önümüzdeki çeyrek yüzyıl içerisinde hidrojene bir geçiş başlayacaktır. Yakıtın dönüşebilirliği ya da çok yönlü kullanımı, yanma işlemi dışında, diğer enerji dönüşümlerine uygunluğunu gösterir. Buna göre hidrojen alevli yanmaya, katalitik yanmaya, direkt buhar üretimine, metal hidrid durumu ile kimyasal dönüşüme ve yakıt hücresi ile elektrik dönüşümüne uygun bir yakıt iken; fosil yakıtlar yalnızca alevli yanmaya uygundur. Bu durumda, hidrojen enerjisinin önemim bir kez daha ortaya koymaktadır. Türkiye'de hidrojen yakıtı üretiminde kullanılabilecek olası kaynaklar; hidrolik, güneş enerjisi, rüzgar enerjisi, jeotermal enerji ve adım atılması gereken nükleer enerjidir. Türkiye gibi gelişme sürecinde ve teknolojik geçiş aşamasındaki ülkeler açısından, uzun dönemde fotovoltaik güneş-hidrojen sistemi uygun görülmektedir. Birleşmiş Milletler (UNIDO) desteği ve işbirliği ile ülkemizde Uluslararası Hidrojen 8 Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

13 Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları İ. Atılgan Enerjisi Teknolojileri Merkezi (ICHET), kurulması kararı alınarak ETKB gündemine alınmıştır. ICHET'in tasarlanan amacı, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında hidrojen teknolojileri köprüsü oluşturmak, hidrojen teknolojilerinin geliştirilmesini sağlamak ve uygulamalı Ar-Ge çalışmalarını yürütmektir. KAYNAKLAR. Veziroğlu, T.N., "Enerji, Eğitim ve Türkiye'nin Ekonomik Kalkınması", Konf. Raporları, Ankara, Barbir, F., Veziroğlu, T.N. ve Plass, H.J., "Enviromental Damage due to Fossil Use" International Journal of Hydrogen Energy, 5 (0), Veziroğlu, T.N., "Hydrogen Energy and Transportation", Conf., Clean Energy Research Institute, University of Miami, Coral Gables, FL 4, A.B.D., Grop, G.R., "Implementation of a Standardized World Hydrogen System", Hydrogen Energy Progress VIII, Cilt, Editör: Veziroğlu, T.N. ve Takahashi, P.K., Pergamon Press, Oxford, 95-00, Lehman P.A. ve Chamberlin C.E., "A Photovoltaic Hydrogen-Fuel Celi Energy System", Preliminary Operational Results, in loth European Photovoltaic Solar Energy Conference Proceedings of the International, Portugal, 708-7, Vanhanen, J.P., Hagström, M.T. ve Lund, P.D., "Combined Hydrogen Compressing and Heat Transforming Through Metal Hydrides", International Journal of Hydrogen Energy, Cilt 4, , Veziroğlu, T.N., eds., "Hydrogen Energy", Parts A and B, Proc. The Hydrogen Economy Miami Energy (THEME) Conf, Plenum Press, New York, Veziroğlu, T.N., eds., Proc. İst WHEC ( vols.), Clean Energy Research Inst, University of Miami, Coral Gables, FL, Mao, Z.Q. ve Veziroğlu, T.N., "Hydrogen Energy Progress XIII ( vols.)", Proc. WHEC, International Association for Hydrogen Energy, Coral Gables, FL, Hirschenhöfer, J.H., "International Developments in Fuel Cells", Mech. Eng., 78-8,989.. Nadal, M. ve Barbir, F., "Development of a Hydrid Fuel Cell-Battery Powered Electric Vehicle", Cilt, Editör: Block, D.L. ve Veziroğlu, T.N., Hydrogen Energy Progress X, International Association for Hydrogen Energy, Coral Gables, FL, , Emonts, B., eds., "Fuel Celi Drive System with Hydrogen Generation in Test", Journal of Power Sources, Cilt 86, 8-6, Brown, L.F., "A Comperative Study of Fuels for On-Board Hydrogen Production for Fuel-Cell Powered Automobiles", International Journal of Hydrogen Energy, Cilt 6, 8-97, 00. Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999 9

14 İ. Atılgan Hidrojen Enerjisi ve Uygulama Alanları 4. Ledjeff, K., "New Hydrogen Appliances", in Hydrogen Energy Progress VIII, Cilt, Editör: Veziroğlu, T.N. ve Takahashi, P.K., Pergamon Press, Oxford, , Veziroğlu, T.N., "Qarter Century of Hydrogen Movement ", InternationalJournal of Hydrogen Energy, Cilt 5, 4-50, Bockris, J.M., "Hydrogen Economy in the Future", International Journal of Hydrogen Energy, Cilt 4, -5, Victor, A.G. ve Veziroğlu, T.N., "From Hydrogen Economy to Hydrogen Civilization", International Journal of Hydrogen Energy, Cilt 6, , Winter, C.J. ve Fuchs, M., "Hysolar and Solar-Wasserstoff-Bayern:Research, Development and Demonstration of Two Solar Hydrogen Energy Projects", International Journal of Hydrogen Energy Cilt 6 (), 7-74, Wurster, R. ve Malo, A., "The Euro-Quebec Hydro-Hydrogen Pilot Project", in Hydrogen Energy Progress VIII, Cilt, Editör: Veziroğlu, T.N. ve Takahashi, P.K., Pergamon Press, Oxford, 59-70, Bragi, A. ve Thorsteinn I.S., "Iceland a Future Hydrogen Economy", International Journal of Hydrogen Energy, Cilt 5, 89-94, Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği, ". Yüzyıla Girerken Türkiye'nin Enerji Stratejisinin Değerlendirilmesi", TÜSİAD-T/98-/9, İstanbul, 0-, Türe, İ. E., "Elektrik Enerjisi Depolamanın Önemi ve Yeni Gelişmeler", Enerji 000 Ulusal Enerji Verimliliği Kongresi, Ankara, 69-77, Sherif, S.A., Barbir, F. ve Veziroğlu, T.N., "Hydrogen Energy Systems", Wiley Encylopedia of Electrical and Electronics Engineering, Editör: Webster, J.G., Cilt 9, 70-40, Devlet Planlama Teşkilatı, "Elektrik Enerjisi", Özel İhtisas Komisyonu Raporu, DPT:569-ÖİK:585, Ankara, Böl.4, 7-8, Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Cilt 4, No, 999

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

YAKIT HÜCRESİ 4. KUŞAK ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ

YAKIT HÜCRESİ 4. KUŞAK ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ YAKIT HÜCRESİ 4. KUŞAK ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİSİ Engin ÖZDEMİR*. Ercüment KARAKAŞ*, TartfV Sıtkı UYAR** Özet Bu çalışmada, kullanılan elektrot tipine göre çeşitli isimler alan yakıt hücre çeşitleri açıklanmakta,

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ FOTOELEKTROLİZ YOLUYLA HİDROJEN ÜRETİMİ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ FOTOELEKTROLİZ YOLUYLA HİDROJEN ÜRETİMİ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ FOTOELEKTROLİZ YOLUYLA HİDROJEN ÜRETİMİ İ. Engin TÜRE Birleşmiş Milletler Sinai Kalkınma Örgütü -Uluslararası Hidrojen Enerjisi Teknolojileri

Detaylı

HİDROJEN ENERJİ SİSTEMİ. S. Kemal İder, Profesör Makina Mühendisliği Bölümü, ODTÜ

HİDROJEN ENERJİ SİSTEMİ. S. Kemal İder, Profesör Makina Mühendisliği Bölümü, ODTÜ HİDROJEN ENERJİ SİSTEMİ S. Kemal İder, Profesör Makina Mühendisliği Bölümü, ODTÜ Giriş: Dünyanın enerji gereksiniminin büyük bölümünü karşılayan fosil kaynaklar hem gittikçe azalmakta hem de çok ciddi

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

HİDROJEN ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ HİDROJEN ENERJİSİ TEKNOLOJİSİNİN DÜNYADAKİ GELİŞİMİ

HİDROJEN ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ HİDROJEN ENERJİSİ TEKNOLOJİSİNİN DÜNYADAKİ GELİŞİMİ HİDROJEN ENERJİSİ TEKNOLOJİSİNİN DÜNYADAKİ GELİŞİMİ Daha once de belirtildiği gibi hidrojenden, yakıt pili teknolojisi ile elektrik elde edilmektedir. Bugüne kada Bu başarılar, 1960'larda, yakıt pillerinin

Detaylı

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARININ GİDEREK AZALMASI ENERJİ KAYNAKLARI ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN ARTMASI CO 2 EMİSYONU ELEKTRİK ENERJİSİNİN DEPOLANAMAMASI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARINDA

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

İçerik. Giriş. Yakıt pili bileşenlerinin üretimi. Yakıt pili modülü tasarımı ve özellikleri. Nerelerde kullanılabilir?

İçerik. Giriş. Yakıt pili bileşenlerinin üretimi. Yakıt pili modülü tasarımı ve özellikleri. Nerelerde kullanılabilir? Prof. Dr. İnci EROĞLU ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Savunma Sanayiinde Borun Kullanımı Çalıştayı (SSM) 14 Haziran 2011 1 İçerik Giriş Yakıt pili bileşenlerinin üretimi Yakıt pili

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

İ klim değişikliği probleminin giderek ciddi olarak ele alınmaya OTAM AYLIK BÜLTEN İÇİNDEKİLER. Elektrikli Taşıtlarda CO 2 nin Geleceği

İ klim değişikliği probleminin giderek ciddi olarak ele alınmaya OTAM AYLIK BÜLTEN İÇİNDEKİLER. Elektrikli Taşıtlarda CO 2 nin Geleceği SAYI 49 EKİM 2013 OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ ARAŞTIRMA GELİŞTİRME A.Ş. İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ VAKFI OTOMOTİV SANAYİİ DERNEĞİ TAŞIT ARAÇLARI YAN SANAYİCİLERİ DERNEĞİ OTOMOTİV ENDÜSTRİSİ İHRACATÇILAR BİRLİĞİ

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE HİDROJEN ENERJİSİ ÇALIŞMALARI VE UNIDO-ICHET

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE HİDROJEN ENERJİSİ ÇALIŞMALARI VE UNIDO-ICHET Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE HİDROJEN ENERJİSİ ÇALIŞMALARI VE UNIDO-ICHET Gülbahar KURTULUŞ, F. Öznur TABAKOĞLU ve İ. Engin TÜRE Birleşmiş Milletler Sınai

Detaylı

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi (Conversion of Internal Combustion Engines to Usage of Natural Gas and Performance

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON

Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON Elektrik Üretiminde Enerji Verimliliği için KOJENERASYON VE TRİJENERASYON 27 MAYIS 2015 - İZMİR Yavuz Aydın Başkan TÜRKOTED KÜRESEL ENERJİ PİYASALARINDA GELİŞMELER VE BEKLENTİLER 2 02.06.2015 The future

Detaylı

HİDROJEN ENERJİSİ VE SODYUM BORHİDRÜRLÜ YAKIT PİLLERİ

HİDROJEN ENERJİSİ VE SODYUM BORHİDRÜRLÜ YAKIT PİLLERİ HİDROJEN ENERJİSİ VE SODYUM BORHİDRÜRLÜ YAKIT PİLLERİ Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi 1. HİDROJEN ENERJİSİ Endüstri devriminden günümüze kadar birincil enerji kaynaklarında sistemli bir

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

Hidrojen Enerjisi 23.12.2011. Hidrojen Enerjisi ve Yakıt Pili Teknolojisi. Hidrojen Enerjisi

Hidrojen Enerjisi 23.12.2011. Hidrojen Enerjisi ve Yakıt Pili Teknolojisi. Hidrojen Enerjisi LOGO Hidrojen Enerjisi Hidrojen Enerjisi ve Yakıt Pili Teknolojisi Hidrojen: Geleceğin enerji kaynağı? Yeryüzünde en fazla bulunan element olan hidrojen temiz ama pahalı Hidrojen Enerjisi 500 lü yıllarda

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

HİDROJEN ENERJİSİ VE GELECEĞİ ÖĞR.GÖR. LEVENT GÖKREM GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TOKAT

HİDROJEN ENERJİSİ VE GELECEĞİ ÖĞR.GÖR. LEVENT GÖKREM GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TOKAT HİDROJEN ENERJİSİ VE GELECEĞİ ÖĞR.GÖR. LEVENT GÖKREM GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TOKAT DÜNYA ENERJİ E KULLANIMK ULLANIMI (2004) Fosil Yakıtları (%86 enerji; %65.5 elektrik) Kömür (%24) Petrol (%38) Dogal

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA

YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA TÜBİTAK MARMARA ARAŞTIRMA MERKEZİ YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA Betül ERDÖR Betul.Erdor@mam.gov.tr 20 Ocak 2007 ANKARA TÜBİTAK MAM ENERJİ ENSTİTÜSÜ SUNUM PLANI Giriş Yakıt pili nedir? Yakıt pili modülü

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

Elektrik. Yakıt Hücreleri ve Piller

Elektrik. Yakıt Hücreleri ve Piller Elektrik Yakıt Hücreleri ve Piller Yakıt Hücresi: Alışıla gelmiş elektrik üretim sistemleri yakıtın içindeki enerjiyi elektriğe dönüştürmek için ilk olarak yanma reaksiyonunu kullanır. Yanma reaksiyonunun

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

AYDINLATMADA FOTOVOLTAĐK-HĐDROJEN HĐBRĐT ENERJĐ KAYNAĞI KULLANIMI

AYDINLATMADA FOTOVOLTAĐK-HĐDROJEN HĐBRĐT ENERJĐ KAYNAĞI KULLANIMI AYDINLATMADA FOTOVOLTAĐK-HĐDROJEN HĐBRĐT ENERJĐ KAYNAĞI KULLANIMI Engin ÇETĐN 1, Ahmet YILANCI 2, Yusuf ÖNER 3, Harun Kemal ÖZTÜRK 4 1,3 Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü, Pamukkale Üniversitesi,

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

Nükleer Reaktörler. Özgür AYTAN

Nükleer Reaktörler. Özgür AYTAN Nükleer Reaktörler Özgür AYTAN Bu sunuda anlatılacak olanlar Fisyon Nedir? Nükleer Reaktörler Çalışma Prensipleri Dünyadaki Durum Neden Nükleer Reaktör? Dünyadaki Enerji Kaynakları Dünyadaki Enerji Projeksiyonu

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

YAKIT HÜCRESİ (FUEL CELL)TEKNOLOJİSİ

YAKIT HÜCRESİ (FUEL CELL)TEKNOLOJİSİ YAKIT HÜCRESİ (FUEL CELL)TEKNOLOJİSİ Yakıt hücresi veya yakıt pilleri, hidrojenin yakıt olarak kullanıldığı ve kimyasal enerjinin elektrik enerjisine çevrildiği sistemler olarak adlandırılmaktadır. Bu

Detaylı

Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız!

Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız! Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız! Ocak 2014 te Durum: Son dönemde PV panel fiyatlarında büyük düşüş:

Detaylı

Şule KUŞDOĞAN KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ. Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Umuttepe Yerleşkesi

Şule KUŞDOĞAN KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ. Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Umuttepe Yerleşkesi Şule KUŞDOĞAN KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik Mühendisliği Bölümü Umuttepe Yerleşkesi ALTERNATİF ENERJİLİ TAŞITLARDAKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Elektrikli taşıtların

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları Türkiye Enerji Fırsatları Enerji Kaynakları Genel Görünümü Enerji Kaynaklarına Göre Maliyet Ve Fırsatları Enerji Sektöründeki Büyük Oyuncuların Yeri Türkiye de Enerji Sektörü

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN

GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN GÜNEŞ ENERJĐSĐYLE HĐDROJEN ÜRETĐMĐ Kim. Müh. Serdar ŞAHĐN / Serkan KESKĐN 1. GĐRĐŞ Güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretilmesi işlemi, çeşitli alanlarda uygulanmıştır. Fakat güneş enerjisinin depolanması

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Sürdürülebilir Bir Dünya İçin Yenilenebilir Enerji Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS 524052200001405 2 0 0 2 5 Ön Koşullar

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir?

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? SORULAR 1- Termik enerji nedir? 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 3- Gaz atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? 5- Bir termik

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir?

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir? Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Enerjinin Önemi? Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel unsurlarından biri olması yanısıra, yaşamın sürdürülebilmesi

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Alüminyum, yer kabuğunda en çok bulunan üçüncü elementtir. Bugün dünyada; 730.000.000 ton/yıl ile ilk sırada yer alan demir-çelikten sonra 22.000.000

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması

Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması Dünya Nüfusu sürekli arttığından ve ülkelerin şu anki Batı Avrupa,Japonya,Kuzey Amerika yaşam standartlarına ulaşma çabasından dolayı daha fazla elektrik

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ D ENERJİ KAYNAKLARI VE GERİ DÖNÜŞÜM (5 SAAT) 1 Enerji ve Enerji Kaynakları 2 Yenilenemez Enerji Kaynakları 3 Yenilenebilir Enerji

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU YEŞİL ENERJİ NEDİR? Yeşil Enerji, güneş, rüzgar jeotermal, hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen enerji için kullanılan bir deyimdir.

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR

OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR Ankara da ozon ölçümlerine 13 Ocak 1994 tarihinde başlanmıştır. Ozon Ölçüm Yöntemi Ülkemizde ozon ölçümleri Ozonsonde Yöntemi ile yapılmaktadır. Ozonsonde Yöntemi,

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA.

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA. 111 Dergisi 3 TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ Celal KAMACI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksekokulu celal@comu.edu.tr Dr. Zeki

Detaylı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı KOMPLE ÇÖZÜM Isıtma Soğutma Sıhhi Sıcak Su ÇEVRE DOSTU Dünyanın en yüksek COP=4,5 değerine sahip ekonomik sistemlerdir. Yenilenebilir enerji olan Hava ve Güneşten faydalanma Gaz veya yakıt ile ısıtmaya

Detaylı

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI Doç Dr. Numan Sabit ÇETİN Yrd. Doç. Dr. Cem EMEKSİZ Yrd. Doç. Dr. Zafer DOĞAN Rüzgar enerjisi eski çağlardan günümüze

Detaylı

HİDROJEN ENERJİSİ VE TÜRKİYE DEKİ HİDROJEN POTANSİYELİ

HİDROJEN ENERJİSİ VE TÜRKİYE DEKİ HİDROJEN POTANSİYELİ HİDROJEN ENERJİSİ VE TÜRKİYE DEKİ HİDROJEN POTANSİYELİ Nihat ÖZTÜRK Mehmet BİLGİÇ Cemali ARSLAN Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü 06500 Beşevler/ANKARA ozturk@gazi.edu.tr

Detaylı

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III 1 T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III Deney 1: Yenilenebilir Enerji Sistemleri Yrd.Doç.Dr. Berker FIÇICILAR Ekim 2015 2 Deneyin

Detaylı

Türkiye Enerji Piyasaları Endeksi 2011 PİYASALARI ENDEKSİ

Türkiye Enerji Piyasaları Endeksi 2011 PİYASALARI ENDEKSİ >> Türkiye Enerji Piyasaları Endeksi 2011 1 PİYASALARI ENDEKSİ 2 >> Katılım ve Kayıt Formları Kurumsal Katılım Formu KURUMSAL BİLGİLER 1. Kurum / Şirket Adı: 2. Kurucu / Kurucular ve Kuruluş Tarihi (Gün

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL Melisa KORKMAZ Küreselleşen dünyada insan kendi yaşamını kolaylaştırmak amacıyla, ihtiyaçlarını karşılayacak birçok ürün icat etmiştir. İcat ettiği

Detaylı

Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012

Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012 GENSED Güneşin Güçbirliği Prof. Dr. Engin TÜRE GENSED Yönetim Kurulu Başkanı Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012 Kuruluş Tarihi 01 Ekim 2009 Kuruluş Tarihi 01 Ekim 2009 Kuruluş Amacı Türkiye de güneş

Detaylı

Sistemleri. (Kojenerasyon) Sedat Akar Makina Mühendisi Topkapı Endüstri, Gn.Md. 04.01.2010 - İstanbul

Sistemleri. (Kojenerasyon) Sedat Akar Makina Mühendisi Topkapı Endüstri, Gn.Md. 04.01.2010 - İstanbul Birleşik ik Isı ve GüçG Sistemleri (Kojenerasyon) Sedat Akar Makina Mühendisi Topkapı Endüstri, Gn.Md. 1 Birleşik ik Isı ve GüçG Sistemi Kojenerasyon- Nedir? En temel ifadeyle ; Elektrik ve Isının aynı

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 Enerji Tasarrufunda Kombine Çevrim ve Kojenerasyon Yaşadığımız dünyada elektrik üretiminin % 80 i fosil yakıtlardan

Detaylı

SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI

SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER SARP BARIŞ ORHON (7-E) ARDA KÖROĞLU (7-E) DANIŞMAN ÖĞRETMEN Meral BEŞİRACI İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3. Giriş...2-3

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı