ELEKTR K BAKIM, ARIZA BULMA VE GÜVENL K

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTR K BAKIM, ARIZA BULMA VE GÜVENL K"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2781 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1739 ELEKTR K BAKIM, ARIZA BULMA VE GÜVENL K Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Asuman ÖZGER (Ünite 1, 2, 4-7) Mine SERTSÖZ (Ünite 1, 8) Ç nar KAYA (Ünite 2-4, 6) Dr. Ebru YAZGAN (Ünite 3, 5, 7) Editör Prof.Dr. Tahir Hikmet KARAKOÇ ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Arfl.Gör.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc s Arfl.Gör.Dr. rem Erdem Ayd n Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Grafikerler Ayflegül Dibek Aysun fiavl Hilal Küçükda aflan Gülflah Karabulut Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Elektrik Bak m, Ar za Bulma ve Güvenlik ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Ocak 2013

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... x Genel Tan mlar... 2 G R fi... 3 ELEKTR K... 4 STAT K ELEKTR K... 5 ELEKTR K AKIMI... 6 Temel Kavram ve Tan mlar... 7 Ak m... 7 Gerilim... 7 Direnç... 7 Güç... 9 fl... 9 Elektrik Devresi Kapal Devre Aç k Devre K sa Devre Do ru Ak m Alternatif Ak m (AC) Periyot ve Frekans Sinüs Dalgas Maksimum De er Sinüs Dalgas Ani De er Sinüs Dalgas Etkin De er Faz Faz Fark Üç Fazl Sistemler OHM KANUNU KIRCHHOFF KANUNLARI Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Temel Elemanlar ve Güç Kaynaklar G R fi PAS F DEVRE ELEMANLARI Direnç Sabit De erli Dirençler Ayarl Dirençler Ortam Etkili Dirençler Kondansatör Bobin Transformatör ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler AKT F DEVRE ELEMANLARI Diyot Do rultucu Diyot Zener Diyot Foto Diyot Ifl k Yayan Diyot K z lötesi Diyot Varikap Diyot Schottky Diyot Transistör Alan Etkili Transistör E-Mosfet Tristör GÜÇ KAYNAKLARI Do rusal Güç Kaynaklar Kontrolsüz AC/DC Do rultucu Kontrollü Do rultucu Anahtarlamal Güç Kaynaklar DC-DC Konvertör DC/AC nverter Güç Kayna Ar zalar Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Elektrik Makineleri ve Kumanda Elemanlar G R fi ELEKTR K MAK NELER Do ru Ak m Motorlar Do ru Ak m Motorunun Yap s Endüktör Endüvi Kollektör F rça Do ru Ak m Motor Çeflitleri Asenkron Motorlar Stator Rotor Asenkron Motorlarda H z Hesab Faz Asenkron Motorun Y ld z ve Üçgen Ba lant s Fazl Asenkron Motorun Etiket Bilgileri Servo Motorlar KUMANDA VE KORUYUCU DEVRE ELEMANLARI Sigortalar... 72

5 çindekiler v Termik Afl r Ak m Rölesi Butonlar Start Buton Stop Buton ki Yollu Buton Sinyal Lambalar Röleler Solid State Rölesi Zaman Rölesi Kontaktörler S n r Anahtarlar Sensörler Endüktif Sensör Kapasitif Sensör Manyetik Sensör Optik Sensör Bir 3 Fazl Asenkron Motorun Kumanda Devresi Uygulama Örne i MOTORLARDA VE KUMANDA ELEMANLARINDA GÖRÜLEN BAfiLICA ARIZALAR Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Ölçü Aletleri G R fi ANALOG ÖLÇÜ ALETLER D J TAL ÖLÇÜ ALETLER D J TAL MULT METRE Butonlar Ölçüm Terminalleri Do ru Ak m Ölçümü Alternatif Ak m Ölçümü Do ru Gerilim Ölçümü Alternatif Gerilim Ölçümü Direnç Ölçümü Kapasite Ölçümü Diyot Sa laml k Testi Dijital Multimetre ile K sa Devre ve Aç k Devre Testi S NYAL JENERATÖRÜ D J TAL OS LASKOP Ana Tufl Tak m Terminaller Dikey Kontrol Grubu Yatay Kontrol Grubu ÜN TE

6 vi çindekiler Tetikleme Buton Grubu Ölçümler D J TAL LCRMETRE D J TAL MEGER WATTMETRE D J TAL PENSMETRE Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Ar za ve Bak m G R fi ARIZA TANIMI VE ARIZA TÜRLER Donan m Ar zalar Yaz l m Ar zalar Fonksiyonel Ar zalar Sistematik Ar zalar ARIZALARDA ÇEVRESEL FAKTÖRLER N ETK S S cakl k Korozyon Nem Çal flma Limitlerinin Afl lmas ORTAK SEBEPL ARIZALAR KÖK SEBEP ANAL Z ARIZA DURUMLARI Aç k ve Gizli Ar zalar Direkt Ar zalar ARIZA G DERME YAKLAfiIMLARI Özel Ar za Giderme Yaklafl mlar Genel Ar za Giderme Yaklafl mlar YED ADIM PROSEDÜRÜ Ad m 1: Problemin Tan mlanmas Basit Problemler Geçici ve Karmafl k Problemler letiflim Önyarg Problemin Tan mlanma Düzeyi Ad m 2: Probleme liflkin Bilginin Toplanmas Belirtiler Karakteristikler ve Parametreler Görüflmeler ve Veriler Kontrol Dokümantasyon ve Kay tlar Ad m 3: Bilginin Analiz Edilmesi

7 çindekiler vii Benzer Analizler Ne, Nerede, Ne Zaman Analizi Numunelerin ncelenmesi Temel Prensipler El Kitaplar Ad m 4: Bilginin Yeterlili inin Belirlenmesi Do rudan Süreç Tekrarlayan Süreç Ad m 5: Bir Çözüm Önerilmesi Ad m 6: Önerilen Çözümün Test Edilmesi Özel Çözüm, Genel Çözüm Tekrarlayan Süreç Ad m 7: Tamir fllemi BAKIM VE ONARIM Ar za Ç kt kça Bak m Koruyucu Bak m Kestirimci Bak m Proaktif Bak m Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Elektrik Tesisleri ve Elektronik Devre Ar zalar G R fi ELEKTR K TES SLER PROGRAMLANAB L R LOJ K KONTROLÖR TOPRAKLAMA ELEKTR K TES SLER BAKIMI Güç Transformatörleri Bak m Enerji Nakil Hatlar Bak m zolatörlerin Bak m Ay r c lar n Bak m Kesicilerin Bak m Parafudrlar n Bak m Ak m Trafolar n n Bak m ELEKTR K TES SLER NDE GÖRÜLEN ARIZALAR ELEKTRON K DEVRELERDE GÖRÜLEN ARIZALAR Elektronik Devrelerde Ar za Faktörleri Elektronik Devrelerde Ar za Bulma ve Giderme Yaklafl m Ar zan n Tan mlanmas Bilgi Toplama Enerji Kontrolü ve Duyusal Kontrol Ölçme ve Kontrol Tamir fllemi ÜN TE

8 viii çindekiler Test fllemi Devre Eleman Ar zalar ve Sa laml k Testleri V- I Karakteristi i ELEKTRON K BAS T DEVRE ARIZALARI Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 8. ÜN TE fl Sa l ve Güvenli i G R fi GENEL B LG LEND RME Sa l k flçi Sa l Meslek Hastal fl Güvenli i fl Kazas fl Kazalar n n S n fland r lmas fl Kazas ve Meslek Hastal klar na Sebep Olan Faktörler Tehlike ve Risk fl Sa l ve Güvenli i fi SA LI I VE GÜVENL N N ÖNEM Bireysel Düzeyde fl Sa l ve Güvenli inin Önemi Örgütsel Düzeyde fl Sa l ve Güvenli inin Önemi Toplumsal Düzeyde fl Sa l ve Güvenli inin Önemi ELEKTR K TEHL KELER Elektrik Çarpmas (Elektrik fiok) Tan m Belirtileri Etki Eden Faktörler Elektrik Ark Tan m Ark Enerjisinin Etkileri Elektrik Ark Patlamas STAT K ELEKTR K TEHL KELER ELEKTR K TEHL KELER NDEN KORUNMA STAT K ELEKTR K TEHL KELER NDEN KORUNMA Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Mevzuatlar G R fi MEVZUAT NED R? fi KAZALARINDA YAPILACAK HUKUK filemler

9 çindekiler ix fl kazas n n flverene Bildirilmesi fl Kazas n n flveren Taraf ndan S.G.K ya Bildirilmesi fl Kazas nda Yap lacak Hukuki fllemler fi GÜVENL MEVZUATI fl Güvenli inin Tan m fl Güvenli inin Önemi fl Güvenli inin Amac Kanunlar ve Yönetmelikler fl Güvenli i ile lgili Kurulufllar ELEKTR K TES SLER YÖNETMEL KLER Elektrik Tesislerinde Emniyet Yönetmeli i Çal flmalar Manevralar Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeli i Elektrik letim Sistemi Arz Güvenirli i ve Kalitesi Yönetmeli i Elektrik ç Tesisleri Proje Haz rlama Yönetmeli i Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Yararlan lan nternet Adresleri

10 x Önsöz Önsöz Elektrik enerjisi özellikle di er enerji türlerine kolay dönüfltürülebilir ve uzak mesafelere kolay tafl nabilir olmas nedeniyle yayg n olarak kullan lan ve çeflitli enerji kaynaklar ndan elde edilen bir enerji türüdür. Sa l k, ulafl m ve haberleflmeden endüstriye kadar hayat n her alan nda kullan lan elektrik enerjisine olan talep gün geçtikçe artmaktad r. Elektri in üretiminden kullan lmas na kadar herhangi bir aflamada ç kacak bir problem; sanayide üretim kay plar na, sa l k sektöründe tedavi aksamalar na, ulafl m sektöründe gecikmelere ve di er pek çok alanda benzer hizmet ve üretim aksamalar yan nda maddi kay plara neden olur. Dolay - s yla hayat m zda bu denli önemli yere sahip olan elektri in sa l kl bir flekilde sürekli olarak sa lanabilir ve kullan labilir vaziyette tutulmas son derece önemlidir. Bu durum dikkate al nd nda sistemlerin düzenli bak m yan nda etkin bir flekilde ar za tespit ve gidermenin önemi bir kere daha ön plana ç kmaktad r. Geliflen teknolojiyle birlikte endüstriyel sistemlerde meydana gelen ar zalar azalt lmakla birlikte tamamen ortadan kald r lamamaktad r. Ortaya ç kan ar zalar n k sa sürede etkin bir flekilde çözülmesi kay plar azaltmak aç s ndan son derece önemlidir. Bir sistemde meydana gelen ar zaya etkin flekilde ve k sa sürede müdahale edebilmek için özellikle ar za tespit ve giderme ile ilgilenen kiflinin sadece sistemin çal flmas n bilmesi yeterli de ildir. Söz konusu kiflinin ar za tespit ve giderme sürecinde kullan lacak aletlerin kullan m ndan, sistemin di er sistemler ve çevresel faktörler ile etkileflimine kadar pek çok konu hakk nda bilgi sahibi olmas gerekir. Bu kapsamda haz rlanan bu kitap birbirinden ba ms z olarak ele al nmakla birlikte birbiriyle son derece yak ndan iliflkili sekiz üniteden oluflmaktad r. Kitab n ilk dört ünitesinde temel konulara yer verilmifltir. Söz konusu ünitelerde yer alan konular aras nda; temel kavram ve kanunlar, ölçü aletleri, elektrik makineleri ve temel elektronik devre elemanlar yer almaktad r. Bu noktada kitapta elektrik makineleri ve temel elektronik devre elemanlar na neden yer verildi i sorusu akla gelebilir. Elektrik enerjisinin üretiminde kullan lan alternatörler yan nda sanayide kullan lan elektrik motorlar genel itibariyle birer elektrik makinesidir. Günlük hayatta mikrodalga f r nlarda, cep telefonlar nda, çamafl r makinelerinde, vinçlerde, robotlarda, s tma-so utma sistemlerinde, bilgisayarlarda, sanayide üretim tezgâhlar nda k sacas hareket gereken her yerde bir çeflit elektrik makinesi olan elektrik motorlar kullan l r. Dolay s yla hem elektrik enerjisinin üretilmesinde hem de kullan lmas nda yer alan elektrik makinelerine kitapta ayr ca yer verilmesi ihtiyac ortaya ç km flt r. Bunun yan nda günümüzde endüstriyel sistemlerin ço u, kontrol ve kumanda edilebilirli i sa lamak amac yla elektronik kontrollü olarak üretilmektedir. Bu do rultuda elektri in üretiminden kullan m na kadar her sistemde basit de olsa bir elektronik devreye rastlamak mümkündür. Dolay s yla kitapta temel elektronik devre elemanlar hakk nda ayr ca bilgi verilmesi gere i duyulmufltur. Elektronik devre elemanlar çok genifl bir konu olmakla birlikte kitab n kapsam itibariyle ilgili ünitede, özellikle güç kaynaklar nda ve basit kontrol devrelerinde kullan lan temel elektronik devre elemanlar na yer verilmifltir.

11 Önsöz xi Temel bilgilerin verilmesinden sonra kitab n beflinci ve alt nc ünitelerinde ar - zalara yönelik konular ele al nm flt r. Bu ünitelerin ilkinde ar za tespit ve giderme yaklafl mlar yan nda bak m konusuna de inilmifltir. Di er ünitede ise detayl olarak elektrik tesislerinde ve elektronik devrelerde görülen örnek ar zalar ile çözüm yaklafl mlar ndan bahsedilmifltir. Kitapta ele al nan her konunun uygulanabilir olmas na özen gösterilmifl ve konu anlat mlar nda bizzat gerçeklefltirilen uygulamalara yer verilmifltir. Bu kapsamda ünitelerde teorik ve detayl anlat mlardan kaç - n lm fl, prati e yönelik anlat mlara a rl k verilmifltir. Örne in ölçü aletlerinin ele al nd ünitede her ölçü aletinin içyap s ndan çok kullan m incelenmifltir. Ölçü aletleri ile uygulamal ölçümler yap lm fl ve konu anlat mlar uygulamalara paralel olarak haz rlanm flt r. Benzer flekilde elektrik iletim ve da t m tesisleri yerinde incelenmifl, tesisler ve ar zalar ile ilgili uzmanlardan bilgi al nm flt r. Ele al nan sistem, ölçü aleti ya da elemanlar n güncel olmas konusunda hassasiyet gösterilmifltir. Ayr ca tüm konular çeflitli ve çok say da örnek ile desteklenmifltir. flletmelerde çal flan n sa l birinci derecede önemlidir. Bir çal flan n ifl kazas na veya meslek hastal na yakalanmadan önce konu ile ilgili bilgilendirilmesi al nabilecek en önemli tedbirdir. Bu anlay fltan yola ç karak kitab n yedinci ünitesinde ifl sa l ve güvenli i konusu ele al nm flt r. Kitab n sekizinci ve son ünitesinde ise iflyerleri veya konutlara elektrik tesisatlar n n kurulmas ile ilgili olarak dikkate al nmas gereken yönetmeliklere de inilmifltir. Ünitelerde yer alan her konu bafll bafl na bir kitap olacak kadar genifl olmakla birlikte haz rlanan bu kitap özellikle konu ile ilgilenenlere temel bir Türkçe kaynak olmas ve bütünsel bir bak fl aç s sunmas yönüyle yararl olacakt r. Kitab n haz rlanmas nda yazarlar n ve ö renim tasar m ve grafik tasar m ekiplerinin ciddi katk lar olmufltur. De erli katk lar ndan dolay kendilerine teflekkür eder, kitab n ö rencilerimize yararl olmas n dilerim. Editör Prof.Dr. Tahir Hikmet KARAKOÇ

12 1ELEKTR K BAKIM, ARIZA BULMA VE GÜVENL K Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Elektri i tan mlayabilecek, Ak m, gerilim, direnç, güç ve ifl tan mlar n yapabilecek, K sa devre ve aç k devre tespitlerini yapabilecek, Do ru Ak m ve Alternatif Ak m tan mlar n yapabilecek, Tek faz ve üç faz kavramlar n aç klayabilecek, Ohm ve Kirchhoff Kanunlar n tan mlayabilecek, bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Statik Elektrik Ak m Elektrik Ak m Gerilim Güç fl Do ru Ak m/alternatif Ak m Tek Faz/Üç Faz K sa Devre/Aç k Devre Ohm Kanunu Kirchhoff un Ak m ve Gerilim Kanunu çindekiler Elektrik Bak m, Ar za Bulma ve Güvenlik Genel Tan mlar G R fi ELEKTR K STAT K ELEKTR K ELEKTR K AKIMI OHM KANUNU KIRCHHOFF KANUNLARI

13 Genel Tan mlar G R fi Sürekli ilerleyen teknoloji sebebiyle, hayat n de iflmez bir parças olan elektri e olan ihtiyaç gün geçtikçe katlanarak artmaktad r. Sa l k, ulafl m, haberleflmeden enerji üretimine kadar pek çok alanda kullan lan elektri in iyi bilinmesi elektri in daha verimli kullan lmas n, karfl lafl lan problemlerin kolayl kla çözülmesini ve elektrikten kaynaklanacak olas tehlikelerin önüne geçilmesini sa lar. Elektrik, elektriksel yükün varl ve ak fl ndan meydana gelen çeflitli olgular tan mlayan bir kelimedir. Atomun yap s nda bulunan elektronlar negatif, protonlar ise pozitif elektrik yüklüdür. Elektronlar n kaybeden bir madde pozitif elektrik yüklü, elektron kazanan bir madde ise negatif elektrik yüklü hale gelir. Cismin yük dengesinin bu flekilde bozulmas cismin elektriklendi ini gösterir. Cismin elektriklenmesi sürtünme, dokunma ve etki ile olmak üzere üç yolla olur. Cam çubuk gibi yal tkan bir madde ipek bir kumafl parças na sürüldü ü zaman her iki cisim de elektrik yüklenir. Bu flekilde elektrik yükü ile yüklenme statik elektrik olarak adland r l r. Günlük hayatta çok da önemsenmeyen statik elektrik, san lan n aksine önemli tehlikelere ve olumsuz sonuçlara neden olabilir. Elektri in bir di er önemli konusu da elektrik ak m d r. Elektrik ak m, baz atomlar n d fl yörüngelerinde bulunan elektronlar n; s, manyetik alan, kimyasal reaksiyon gibi etkilerle yörüngelerinden koparak serbest hale gelmesi neticesinde meydana gelen elektron hareketidir. Elektrik ak m, do ru ve alternatif ak m olmak üzere iki çeflittir. Do ru ak m, yön ve fliddeti de iflmeyen ak md r. Alternatif ak m ise yönü ve fliddeti zamana ba l olarak de iflen ak md r. Basit bir elektrik devresi temel olarak üreteç, yük ve iletkenlerden oluflur. Yük; bir direnç, ampul, elektrikli ev aleti, motor vb. olabilir. Üreteç yükün ifllevini yerine getirebilmesi için gerekli olan elektrik enerjisini sa layan kaynakt r. Bir devrede kapal devre, k sa devre veya aç k devre durumlar söz konusudur. Kapal devrede elektrik ak m yük ya da yükler üzerinden geçtikten sonra bafllad noktaya geri döner. Aç k devre durumunda aç k devre olan kolda ak m akmaz. K sa devre durumunda ise devrede ak m dirençsiz yani k sa devre olan yolu izler. Alternatif gerilim; tek veya çok fazl olarak üretilmektedir. Çok fazl sistemlerin tek faza göre birtak m üstünlükleri vard r. Evlerde kullan lan elektrikli ev aletleri tek fazl alternatif gerilim ile çal fl rken, özellikle sanayide kullan lan motor ve makinalar n ço u üç fazl alternatif ak mla çal flmaktad r. Çok fazl flebekelerin ba lant lar farkl d r. Yanl fl ba lant lar ar zalara sebep olur. Bu sebeple yüklerin (örne in motor veya makine) çok fazl flebekelere ba lant lar na özellikle dikkat edilmesi gerekir.

14 4 Elektrik Bak m, Ar za Bulma ve Güvenlik Gerek elektrik gerekse elektronik devre ar zalar n n tespit edilmesi ve giderilmesinde, devre analizi önemli bir konudur. Devre analizinde temel olarak Ohm Kanunu ile Kirchhoff un Ak m ve Gerilim Kanunlar kullan l r. Ohm Kanunu na göre bir direncin uçlar aras ndaki potansiyel fark n, üzerinden geçen ak m fliddetine oran sabittir. Ohm Kanunu omik özellik gösteren maddeler için geçerli olup, tüm maddeler için geçerli de ildir. Devre analizinde kullan lan di er önemli kanunlar Kirchhoff un Ak m ve Gerilim Kanunlar d r. Kirchhoff un Ak m Kanunu na göre bir dü üm noktas na gelen ve dü üm noktas ndan ç kan ak mlar n toplam s f ra eflittir. Kirchhoff un Gerilim Kanunu na göre ise herhangi bir kapal devre boyunca bütün devre elemanlar n n uçlar aras ndaki potansiyel farklar n cebirsel toplam s f r olmal d r. Elektrik/elektronik devrelerde yukar da sözü edilen kanunlar kullan larak hesaplamalar n yap lmas ve hesaplama sonuçlar ile ölçüm sonuçlar - n n karfl laflt r lmas, bu tür devrelerde meydana gelen ar zalar n tespit edilmesi ve giderilmesinde önemli bir ad md r. fiüphesiz ki elektrik çok genifl bir konu olmakla birlikte, bu ünitede elektrik ar - za bak m ve onar m na yönelik konular n daha iyi anlafl labilmesi amac yla elektrik ile ilgili temel konulara yer verilmifl ve konular ile ilgili anlat mlar örnek problemler ile desteklenmifltir. ELEKTR K Elektrik; elektrik yükü ve elektrik yükü ak fl ndan meydana gelen olgular tan mlayan sözcüktür. Do ada meydana gelen y ld r m ve flimflek elektrik ile ilgili bir olgu olup elektrik ak m, elektri in bilinen en yayg n endüstriyel uygulamas d r. Elektri in anlafl labilmesi için atom yap s n n bilinmesi gerekir. Atomlar n içinde proton, elektron ve nötron olmak üzere üç tür parçac k bulunur. Bunlardan sadece proton ve elektron birbirine büyük bir kuvvet uygular. Nötron, proton ve elektronlar aras ndaki bu etkileflime kat lmaz. Bu yüzden, proton ve elektrona yüklü parçac klar, nötrona ise yüksüz parçac k denir. Elektronlar n elektriksel yükü negatiftir. Ayn mutlak de ere sahip protonun elektrik yükü ise pozitiftir. Normal koflullarda yük tafl y c elektrondur. Bir cismin pozitif elektrik yüklü olmas o cismin elektronlar ndan bir bölümünü kaybetti i, negatif yüklü olmas ise o cismin d flar dan baflka elektronlar kazand fleklinde yorumlan r. Cismin yük dengesinin bu flekilde bozulmas cismin elektriklendi ini gösterir. Cismin elektriklenmesi sürtünme, dokunma ve etki ile olmak üzere 3 yolla olur. Z t elektrik yükleri birbirini çeker ayn elektrik yükleri birbirini iter. Bu flekilde tüm cisim, madde hatta canl larda bile elektriksel yükün varl elektri in en temel olgusudur. Do ada cisim ya da maddeler elektriksel yük olarak nötr haldedir. Cam çubuk gibi yal tkan bir madde ipek bir kumafl parças na sürüldü ü zaman, cam çubuk ile kumafl parças n n yüzeyinde elektrik yüklenmeye bafllar ve cisimlerden biri elektron kaybederken di eri elektron kazan r. Bu flekilde birinde pozitif, di erinde ise negatif elektrik yükü meydana gelir. Her ikisi birbirinden ayr ld zaman bu yükler üzerinde kal r. Bu flekilde elektrik yükü ile yüklenme statik elektrik olarak adland r lmaktad r. Elektriksel yüklenme ve bunun sonucunda oluflan olaylar elektrostatik biliminin konusudur. Statik elektrik oluflumuna örnek olaylar ve statik elektri in etkileri sonraki bölümde ele al nm flt r. Baz atomlar n d fl yörüngelerinde bulunan elektronlar; s, manyetik alan, kimyasal reaksiyon gibi etkilere maruz kald klar nda yörüngelerinden koparak serbest hale gelir. Bu flekilde atomdan ayr lan elektrona serbest elektron ad verilir. let-

15 1. Ünite - Genel Tan mlar 5 ken, yar iletken gibi malzemelerin içinde serbest elektronlar n hareket etmesiyle elektrik ak m oluflur. Do ru ak m ve alternatif ak m olmak üzere iki tür elektrik ak m vard r. Elektrik bu flekliyle elektrik gücü olarak kullan l r. STAT K ELEKTR K Statik elektrik bir cisim ya da madde yüzeyinde elektrik yükü birikmesidir. Elektrik yükü birikmesi farkl flekillerde gerçekleflebilir. Statik elektrik günlük hayatta daha çok, maddelerin (ya da cisimlerin) birbirine sürtünmesi neticesinde meydana gelir. Söz konusu maddeler birbirinden farkl ya da ayn, elektriksel olarak da iletken ya da yal tkan olabilir. Do ada maddeler (ya da cisimler) elektrik yükü bak - m ndan nötr durumdad r. Sürtünme s ras nda maddelerin yüzeyinde elektron transferi olur ve bunun sonucunda maddelerin yüzeyinde nötr duruma göre elektron fazlal ya da elektron azl meydana gelir. Elektron fazlal olan madde negatif elektrik yüklü, elektron azl olan madde ise pozitif elektrik yüklü olarak ifade edilir. Bu flekilde elektrik yükü ile yüklenmifl maddeler elektrik yükü bak m ndan dengeli, yani nötr duruma geçmek için üzerindeki elektrik yükünü boflaltmak ister. Elektrik yükü ile yüklü maddeler yüklerini; sürtünme, etki ya da temas yoluyla baflka bir maddeye (ya da cisme) aktar r. Statik elektrik ayn ya da farkl fazlardaki (kat, s v ve gaz) maddeler aras nda meydana gelebilir. Kuru ve temiz saçlar n plastik tarakla taranmas s ras nda statik elektrik yükü birikir. Söz konusu statik elektrik kat -kat sürtünmesi neticesinde meydana gelir. Kat -kat sürtünmesi sonucunda meydana gelen statik elektri e sanayiden bir örnek olarak transmisyon tertibatlar ndaki miller, yataklar, kay fl ve kasnaklarda statik elektrik yükünün birikmesi verilebilir. Bu yükün boflalt lmas için topraklanm fl metal taraklar kullan lmal d r. Bunun d fl nda borulardan toz partiküllerin aktar lmas s ras nda da statik elektrik meydana gelir. Kat -gaz sürtünmesi ile ortaya ç kan statik elektri e örnek olarak seyir halindeki motorlu tafl tlar n hava ile sürtünmesi verilebilir. Lastik tekerlekli araçlarda, seyir halinde iken hava ile sürtünme nedeniyle elektrik yükü birikir. Fiberglas gövdeli araçlarda araçlar n geçifl yüzey direncinin fazla olmas nedeniyle biriken elektrik yükü di er araçlara göre daha fazlad r. Özellikle parlay c s v tafl yan tankerlerde arac n hava ile sürtünmesi yan s ra tanker içerisindeki s v n n çalkalanmas nedeniyle de tanker içinde elektrik yükü birikir. Biriken elektrik yükünün tehlikeli seviyeye ulaflmas na engel olmak için bu araçlarda elektrik yükünü sürekli topra a ileten topraklama zincirleri kullan l r. Topraklama zincirlerinin kullan lmas mecburidir. Buna benzer bir durum, seyir halindeki uçaklar üzerinde meydana gelir. Yüksek h zla ilerleyen uçak üzerinde, uça n hava ile sürtünmesi nedeniyle yüksek miktarda elektrik yükü birikir. Biriken bu elektrik yükü uçak üzerinde bulunan sivri uçlar vas tas yla sürekli olarak bofllu a at l r. Bu boflaltma ifli havada sürekli yap lmasayd uçaklar n inifli s ras nda meydana gelebilecek fliddetli deflarjlar nedeniyle uça n infilak etmesi söz konusu olurdu. Kat -s v sürtünmesi neticesinde meydana gelen statik elektri e örnek olarak, s v lar n ve özellikle parlay c s v lar n boru donan m ndan nakli, depolanmas, bir kaptan di erine aktar lmas s ras nda ortaya ç kan statik elektrik yükü verilebilir. S v -gaz sürtünmesi sonucunda meydana gelen statik elektri e örnek olarak ise tabanca boyas ifllemi s ras nda tabanca memesinde, bas nçl hava ve boya kar fl m - n n sürtünmesi nedeniyle meydana gelen statik elektrik yükü verilebilir. Söz konusu elektrik yükünün sürekli olarak boflalt lmas gerekir. Aksi halde meydana gelebilecek deflarj ark mevcut parlay c ortam tutuflturabilir.

16 6 Elektrik Bak m, Ar za Bulma ve Güvenlik DÜfiÜNEL M SORU Statik elektri e do adan örnek olarak ise y ld r m ve flimflek verilebilir. Özellikle f rt nal havalarda, atmosferdeki bulutlarda statik elektrik yükü birikir. Bu elektrik yükü, hava hareketlerindeki sürtünmelerden ve ya mur damlac klar n n sürekli çatlamas ndan oluflur. Neticede farkl polaritedeki bulutlar aras nda ve bulutla yer aras nda, statik elektrik yüklerinin boflalmas söz konusu olur. Bulutlar aras nda elektrik yükünün boflalmas na flimflek, bulutla yer aras nda elektrik yükünün boflalmas na ise y ld r m ad verilir. Do al yaflamda elektrostatik yüklenmenin en basit flekli, evlerde ve ifl yerlerinde bulunan hal larda yürürken veya hal sahalardaki spor karfl laflmalar nda koflarken olmaktad r. Ancak oluflan elektrostatik yüklenmenin miktar, hal ile sürtünen ayakkab n n çeflidine ve taban n n düz ve pürüzlü olmas na ba l d r. Yap lan çal flmalarda, insanlarda bu yüklenme sonucunda 7000 Volt ile Volt'luk bir potansiyel fark meydana geldi i belirlenmifltir. Cisim, madde hatta canl lar üzerinde elektrik yükü birikmesi (statik elektrik) durumunda birtak m reaksiyonlar ortaya ç kar. Bunlardan biri; statik elektri in boflalmas s ras nda yüksek ya da düflük enerjili elektrik ark meydana gelmesidir. Statik elektri in boflalmas (deflarj ) s ras nda meydana gelen elektrik ark n n oldu u yerde, yan c, parlay c veya patlay c bir ortam varsa, büyük patlama ve yang n olaylar meydana gelebilir. Bunun d fl nda yüksek statik elektrik boflalmas, temas eden canl üzerinde elektrik çarpmas na (flokuna) benzer etki yarat r. Bu flekilde elektrik flokuna maruz kalan kifliler refleks hareketleri neticesinde kazalar yaflayabilir. Elektrik yüklü cisimler aras nda elektrostatik çekim ya da itme görülür. Bu durum özellikle endüstride ifllemlerin yavafllamas na ve hatal üretimlere neden olabilir. nsan vücudunda afl r derecede statik elektrik yükü birikmesi neticesinde, insan vücudundaki elektrik dengesinin bozulmas ve sinirsel sisteminin bu nedenle etkilenmesi statik elektri in görülen bir di er etkisidir. Statik elektrik, hassas elektrikli alet ve cihazlar n hatal çal flmas na, hatta baz parçalar n n bozulmas na ve hasarlanmas na da neden olabilir. Endüstride, statik elektri in yukar da sözü edilen reaksiyonlar ndan yararlanarak çeflitli sistem ve cihazlar gelifltirilmifltir. Örnek olarak lazer yaz c, statik boya- ma ve baca filtreleri verilebilir. Ancak kontrolsüz olarak meydana gelen statik elektri in tehlike DÜfiÜNEL M ve olumsuz reaksiyonlara neden oldu u aflikârd r. Bu nedenle cisim ya da maddelerde elektrik yükü birikmesi ve boflalmas na engel olmak için topraklama, nemlendirme SORU ile iyonizasyon ifllemleri uygulan r. Konu ile ilgili ayr nt l bilgi ileriki ünitelerde verilmifltir. Statik elektrik, tabiatta birbirinden farkl veya ayn, iletken veya yal tkan iki maddenin, temas etmesi ve ayr lmas veya sürtünmesi sonucu kendili inden oluflur. ELEKTR K AKIMI Yukar da da bahsedildi i gibi serbest elektronlar n bir malzeme içerisinde hareket etmesiyle AMAÇLARIMIZ elektrik ak m oluflur. Elektrik ak m n n bir malzemede hareket ede- AMAÇLARIMIZ bilme kabiliyeti o malzemenin elektriksel iletkenli ine ba l d r. Bu do rultuda K T A P maddeler iletken, K T A yal tkan P veya yar iletken olarak s n fland r l r. letkene örnek olarak bak r, alüminyum, gümüfl ve alt n verilebilir. letkenlerin son yörüngesinde 1-3 elektron bulunur. Yal tkanlar ise son yörüngelerinde 6-8 elektron bulunan ve elektrik TELEV ZYON ak m n iletmeyen maddelerdir. Cam, lastik, tahta yal tkan TELEV ZYON malze- NTERNET NTERNET

17 1. Ünite - Genel Tan mlar 7 melerdir. Yar iletkenler ise do ada yal tkan halde bulunan ve bir enerji uyguland nda iletken hale geçen maddelerdir. Yar iletkenlerin son yörüngelerinde 4-6 elektron bulunur. Germanyum, silisyum, galyum arsenür, indiyum fosfür yar iletkenlere örnek olarak verilebilir. Elektronikte yar iletken malzemelerden en çok germanyum ve silisyum kullan l r. Germanyumun atom numaras 32 silisyumun atom numaras ise 14 dür. Germanyum ve silisyumun son yörüngelerinde 4 elektron vard r. Afla daki bölümde elektrik ile ilgili temel kavram ve tan mlara yer verilmifltir. letken ve yal tkan maddelere örnekler veriniz. Temel Kavram ve Tan mlar Ak m DÜfiÜNEL M letkenden (veya al c dan) birim zamanda geçen elektrik yükü SORU (elektron) miktar - na ak m denir. Ak m I ile gösterilir ve birimi Amper (A) dir. Elektrik yükü Q, zaman t ile gösterildi inde ak m afla daki gibi ifade edilir. Q I = (1.1) t Elektrik yükünün birimi Coulomb (C), zaman n birimi ise saniye (s) dir. 1 DÜfiÜNEL M SORU Bir iletkenden 20 saniyede 40A lik ak m geçti ine göre iletkenden AMAÇLARIMIZ geçen elektrik ÖRNEK AMAÇLARIMIZ 1 yükünü hesaplay n z. ÇÖZÜM 1: (1.1) eflitli i kullan larak ak m ve zamana ba l K elektrik T A Pyükü eflitli- i elde edilir. K T A P Q= I.t TELEV ZYON (1.2) TELEV ZYON (1.2) eflitli inden afla daki sonuç bulunur. Q= 40 (20) = 800 C NTERNET Gerilim Bir elektrik yükünü bir noktadan baflka noktaya hareket ettirebilmek için gerekli enerji miktar potansiyel fark veya gerilim olarak isimlendirilir. Potansiyel fark V ya da U ile gösterilir ve potansiyel fark n birimi Volt (V) tur. Tan ma göre 1 V, 1 J/C (Joule/Coulomb) a eflittir. Elektrik ak m potansiyel fark yüksek olan noktadan düflük olan noktaya do ru akar. Devrelerde potansiyel fark; pil, akümülatör, alternatör veya dinamo yard m yla elde edilir. NTERNET Direnç Elektrik ak m na karfl gösterilen zorlu a elektriksel direnç denir. Her maddenin az ya da çok bir elektriksel direnci vard r. letkenlerin elektriksel direnci yok denecek kadar düflük, yal tkanlar n ise ak m geçirmeyecek kadar yüksektir. Elektriksel direnç nedeniyle elektrik ve elektronik devrelerde kay plar meydana gelir. Bu kay plar sistemde s enerjisi olarak aç a ç kar. Pratikte dirençsiz, dolay s yla kay ps z hiçbir devre mevcut de ildir. Ancak baz element ya da alafl mlar belirli bir s cakl k seviyesine veya kritik s cakl k alt nda

18 8 Elektrik Bak m, Ar za Bulma ve Güvenlik so utuldu unda maddenin direnci s f r olmaktad r. Bu da kay ps z bir devre demektir. Bu iletkenlere süperiletken ad verilmektedir. Maddelerin elektriksel direnç özelli inden yararlan larak üretilen devre eleman - na direnç ad verilir. Direncin sembolü R, birimi ohm (Ω) dur. Elektrik ya da elektronik devrelerde güç kayna na ba l motor, f r n, ampul gibi elektrikle çal flan tüm cihazlar n elektriksel dirençleri devre analizinde direnç (R) olarak ele al n r. R Dirençlerin devredeki ifllevleri afla daki gibi s ralanabilir: Devreden geçen ak m s n rlamak, Gerilimi bölmek, Hassas yap l devre elemanlar n n afl r ak ma karfl korunmas n sa lamak, Is enerjisi elde etmek. Düzgün bir blok halindeki iletkenin direnci afla daki eflitlik ile belirlenir: l R = ρ A Eflitlikteki sembollerin anlamlar afla daki gibidir: ρ: iletkenin özdirenci (ohm.mm 2/ m ya da ohm.m) l: iletkenin uzunlu u (m) A: iletkenin kesit alan (mm 2 ) dir. (1. 3) ÖRNEK 2 DÜfiÜNEL M SORU Uzunlu u 20 m, kesit alan 0.05 mm 2 olan krom nikel telin özdirenç de eri 1.1 ohm.m oldu una göre bu telin direnci kaç Ω dur? ÇÖZÜM 2: Direnç de eri Eflitlik (1.3) kullan larak hesaplan r; DÜfiÜNEL M R = (.) SORU R = 440Ω Ak m n birimi Amper in k saltmas olan A ile kesit alan n ifade eden A birbirine kar flt r lmamal d r. fiekil 1.1 a Örnek seri ba l direnç devresi. R AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ 1 R T K T A P K T A P R 3 TELEV ZYON b TELEV ZYON R 2 Dirençler seri, paralel ya da seri-paralel ba lanabilir. n say da direnç seri ba land nda toplam (eflde er) direnç (1.4) eflitli i ile belirlenir. fiekil 1.1 de seri ba l bir direnç devresi görülmektedir. R T =R 1 +R 2 +R R n (1.4) NTERNET NTERNET

19 1. Ünite - Genel Tan mlar 9 Dirençler paralel ba land nda ise toplam (eflde er) direnç (1.5) eflitli i ile bulunur. Eflitlikte n direnç say s n göstermektedir. fiekil 1.2 de paralel ba l bir direnç devresi görülmektedir. a R T R 1 R 2 R 3 fiekil 1.2 Örnek paralel ba l direnç devresi = (1.5) RT Rl R2 R3 Rn b Güç Birim zamanda yap lan ifle ya da harcanan enerjiye güç denir. Güç P ile gösterilir ve gücün birimi Joule/s dir. Elektrikte Watt (W) olarak kullan lmaktad r. Buna göre 1 C luk elektrik yükünü 1 saniyede hareket ettirmek için 1 J lük enerji harcan yorsa 1 W l k ifl yap lm fl demektir. Yap lan bu tan ma ba l olarak afla daki eflitlik elde edilir. P = VI (1.6) eflitli i ile ak m ve direnç bili- Eflitlikteki tan mlamalar flu flekildedir: P : Güç (W) V : Potansiyel fark (V) I : Ak m (A) 2 V Potansiyel fark ve direnç biliniyorsa güç P = R niyorsa bu durumda güç P=I 2 R eflitlikleri ile belirlenir. fl fl, genel itibariyle ifl yapabilme yetene i olarak tan mlan r. Bu do rultuda elektriksel anlamda ifl (1.7) eflitli i ile elde edilir. Eflitlikte ifl, ngilizce de Work kelimesinin ilk harfi olan W ile gösterilmektedir. W = Pt (1.7) Elektrikte iflin birimi olarak Watt.hour (Wh) kullan lmaktad r. Eflitlikteki tan mlamalar flu flekildedir: DÜfiÜNEL M W : fl (Wh) P : Güç (W) SORU t : Saat biriminde zaman (h) Gücün birimi Watt n k saltmas olan W ile ifli ifade eden W birbirine kar flt r lmamal d r. Sürekli olarak 20A ak m çeken ve 240V ta çal flan bir f r nda SIRA 4 saatte S ZDE harcanan gücü ve yap lan ifli hesaplay n z. DÜfiÜNEL M SORU ÖRNEK 3 ÇÖZÜM 3: Harcanan güç (1.6) Eflitli i kullan larak hesaplan r. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ P = VI = 240(20) P=4800 W Yap lan ifl (1.7) Eflitli i kullan larak hesaplan r W = Pt = 4800(4) W = 19200Wh W = 19.2 kwh K T A P TELEV ZYON NTERNET K T A P TELEV ZYON NTERNET

20 10 Elektrik Bak m, Ar za Bulma ve Güvenlik DÜfiÜNEL M fiekil 1.3 Basit bir elektrik SORU devresi. Bir lambadan SIRA 10A lik S ZDEak m geçmektedir. Bu lamban n direnci 20Ω ise lamban n harcad gücü bulunuz. Lamba 5 saat yanar ve enerjinin kwh ücreti T2 ise ödenecek tutar hesaplay n z. DÜfiÜNEL M SORU AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K Örnek T A bir P elektrik devresi. TELEV ZYON NTERNET 2 fiekil 1.4 V Sigorta K T A P (S) Anahtar TELEV ZYON Üreteç NTERNET letken R Elektrik Devresi Basit bir elektrik devresi gerilim kayna (üreteç), al c (yük) ve iletkenden oluflur (fiekil 1.3). Elektrik devresinde üreteçten ç kan ak m, iletken ve al c dan tekrar üretece gelir. fiekil 1.3 de R ile temsil edilen asl nda ak m çeken bir yükü göstermektedir. Bu yük; motor, lamba, direnç, elektrikle çal flan ev aleti vb. olabilir. V ise gerilim kayna n göstermektedir. Basit bir elektrik devresine sigorta ve anahtar eklendi inde fiekil 1.4 de görülen devre elde edilir. Sigorta yüksek ak ma karfl devreyi korur, anahtar ise devreyi açar ya da kapat r. Yük Bir elektrik devresi, ak m iletme durumuna ba l olarak kapal devre, aç k devre ve k sa devre ile ifade edilebilir. Afla da bunlar n anlamlar verilmifltir. Kapal Devre Elektrik ak m, hiç kesintiye u ramadan bafllad noktaya dönüyorsa devre kapal d r. fiekil 1.4 deki devrede S anahtar kapat ld nda devre kapal bir devredir. Aç k Devre Elektrik ak m, bafllad noktaya geri dönemiyorsa devre aç k devredir. Bu durumda aç k devre olan kol üzerinde ak m ak fl olmaz (I = 0 A). Örne in fiekil 1.4 de görülen devrede iletkenlerden biri kopar ya da anahtar aç l r ise aç k devre oluflur. Bunun yan nda yükün (direncin) ya da üretecin de ar zalanmas ve ak m iletmemesi söz konusu olabilir. Bunlar da birer aç k devre sebebidir. fiekil 1.5 (a) da kapal devre, fiekil 1.5 (b) de aç k devre örne i görülmektedir. fiekil 1.5 (a) da ak m kesintiye u ramadan bafllad noktaya geri dönmektedir. fiekil 1.5 (b) deki gibi bir devrede R 2 direncinin aç k devre olmas durumunda ak m bafllad noktaya geri dönemeyece inden ak m ak fl gerçekleflmez ve bu durumda I = 0 A dir. Örnek devrede ak m ak fl olmad ndan dirençler üzerine gerilim düflümleri de olmaz.

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

AKIM TRANSFORMATÖRLER

AKIM TRANSFORMATÖRLER Ak m Transformatörleri FAT 0B FAT 0 Ç NDEK LER Özellikler Akım Transformatörlerinin Gücünün Belirlenmesi Teknik Tablo Oran Hatası Grafiği Sipariş Kodları Teknik Resimler 1 2 2 4 FAT 40 FAT 40L FAT 0 FAT

Detaylı

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRON K DEVRE ELEMANLARI LKTRO K DVR LMALARI MODL SORU 1 DK SORULARI ÇÖZÜMLR MODL SORU 2 DK SORULARI ÇÖZÜMLR 1. Diyot kare dalgan n negatif parças n geçirmeyece inden ç k fl gerilimi; 1. fiekildeki K transistörü ; L transistörü

Detaylı

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK BİLGİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK BİLGİSİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BİLGİSİ YRD. DOÇ. DR. YAKUP EMÜL CUMHURIYET ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Yrd. Doç. Dr. Yakup EMÜL, Elektrik Elektronik Bilgisi, Ders Notları (B02. Ohm

Detaylı

Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi

Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA GÖRE DAĞILIMI)

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

ELEZ101 Ölçme Tekniği Sunu No: 01. Öğr. Gör. Dr. Barış ERKUŞ

ELEZ101 Ölçme Tekniği Sunu No: 01. Öğr. Gör. Dr. Barış ERKUŞ ELEZ101 Ölçme Tekniği Sunu No: 01 Öğr. Gör. Dr. Barış ERKUŞ Elektriksel yük ve akım nedir? 1 Coulomb luk yük 6,24 10 18 adet elektronun yüküne eşittir. İletkenin herhangi bir noktasından 1 saniyede 6,24

Detaylı

DEVRELER VE ELEKTRONİK LABORATUVARI

DEVRELER VE ELEKTRONİK LABORATUVARI DENEY NO: 1 DENEY GRUBU: C DİRENÇ ELEMANLARI, 1-KAPILI DİRENÇ DEVRELERİ VE KIRCHHOFF UN GERİLİMLER YASASI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 10 Ω direnç 1 adet 2. 100 Ω direnç 3 adet 3. 180 Ω direnç 1 adet 4.

Detaylı

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık "L1", "L2" ve "L3" olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık L1, L2 ve L3 olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir Kontaktörler Röle kontakları üzerinden büyük bir miktar elektrik gücü anahtarlamak için kullanıldığında kontaktör terimi ile adlandırılır.. Kontaktörler tipik olarak çoklu kontaklara sahiptir ve kontakları

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

EEM 334. Elektrik Makinaları Laboratuvarı

EEM 334. Elektrik Makinaları Laboratuvarı EEM 334 Elektrik Makinaları Laboratuvarı Öğrencinin Adı-Soyadı: Öğrenci Numarası: Grup Numarası: Amasya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Deney No:2 Deneyin Adı:

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu Atom Maddelerin en küçük yapı taşlarına atom denir. Atomlar, elektron, nötron ve protonlardan oluşur. 1.Elektronlar: Çekirdek etrafında yörüngelerde bulunurlar ve ( ) yüklüdürler. Boyutları çok küçüktür.

Detaylı

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI 1 Güç Kaynağı AC Motor DC Motor Diesel Motor Otto Motor GÜÇ AKIŞI M i, ω i Güç transmisyon sistemi M 0, ω 0 F 0, v 0 Makina (doğrusal veya dairesel hareket) Mekanik

Detaylı

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi Güç Yönetimi PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi 2005 Müflteri Yard m Hatt 444 30 30 TR-Hotline@schneider-electric.com www.schneider-electric.com.tr Schneider Electric markas Fonksiyonlar ve

Detaylı

6. ÜNİTE TRANSFARMATÖR VE REDRESÖR BAĞLANTILARI

6. ÜNİTE TRANSFARMATÖR VE REDRESÖR BAĞLANTILARI 6. ÜNİTE TRANSFARMATÖR VE REDRESÖR BAĞLANTILARI 1. Transformatör Bağlantıları 2. Redresör Bağlantıları KONULAR 6.1. Transformatör Bağlantıları 6.1.1. Güç Trafoları sargı Bağlantı Şekilleri 6.1.1.1. Bağlantı

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER AliRıza ÇETİNKAYA Proje & Satış Müdürü Erhan EYOL Kalite Güvence Müdürü REAKTİF GÜÇ NEDİR? Elektrodinamik prensibine göre çalışan generatör, trafo, bobin, motor

Detaylı

5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ

5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ 5. ÜNİTE KUMANDA DEVRE ŞEMALARI ÇİZİMİ KONULAR 1. Kumanda Devreleri 2. Doğru Akım Motorları Kumanda Devreleri 3. Alternatif Akım Motorları Kumanda Devreleri GİRİŞ Otomatik kumanda devrelerinde motorun

Detaylı

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI BU ÜN TEDE NELER Ö RENECE Z? A-YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI B-YÜZDE HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI C-FA Z HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI D-YÜZDE VE

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ (Ders Notu) Manyetik Özellikler Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR MANYETİK ÖZELLİK Giriş Bazı malzemelerde mevcut manyetik kutup çiftleri, elektriksel kutuplara benzer şekilde, çevredeki

Detaylı

PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU

PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU NOT PRC 100 KULLANIM KLAVUZU 12 2 11 NOT PROGRAM AYARLARI Ç NDEK LER POWER BUTON 1- Ç NDEK LER... 3 GÖSTERGE Power buton ON konumuna getirildi inde ekranda

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi kwh ve/veya kvar) 2- Enerji kalitesi / devaml l izleme ve kontrol otomasyonu a. Enerji izleme ve kontrol b. Kontrol Otomasyonu / yük atma otomasyonu Not: Tüm bunlar n yan nda, makine otomasyonu, proses

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! SoloTel elero Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309400 Nr. 18 101.5401/0305 çerik Güvenlik

Detaylı

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 ENERJĠ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Açma-Kapama Cihazları Elektrik enerjisinin açılması, ayrılması, kesilmesi veya kapatılması işlevlerini yapan cihazlardır. Alçak Gerilim Ayırıcı Nitelikli Orta

Detaylı

Deney 4: Güç Ölçümü. Şekil 4.1 : Alternatif akımda alıcıların akım ve gerilim vektörleri ile faz farkı

Deney 4: Güç Ölçümü. Şekil 4.1 : Alternatif akımda alıcıların akım ve gerilim vektörleri ile faz farkı Deneyin Amacı: Deney 4: Güç Ölçümü Elektrik devrelerinde gücün tanımının yapılması ve güç bileşenlerinin öğrenilmesi. Elektrik panolarının kullanımının uygulamalı olarak öğrenilmesi. A.ÖNBİLGİ Güç, iş

Detaylı

JENERATÖRDE KULLANILAN ÖZET TEKNİK TERİMLER. : Sabit manyetik alana bağlı olarak periyodik sürelerde Yönünü ve alternas sayısı değişen akımdır.

JENERATÖRDE KULLANILAN ÖZET TEKNİK TERİMLER. : Sabit manyetik alana bağlı olarak periyodik sürelerde Yönünü ve alternas sayısı değişen akımdır. JENERATÖRDE KULLANILAN ÖZET TEKNİK TERİMLER ALTERNATİF AKIM DOĞRU AKIM AKÜ ŞARJ CİHAZI DİYOD FIRÇA (Kömür) ELEKTRİK DEVRESİ ŞALTER KONTAKTÖR CHANGE OWER SWİTCH BOBİN /SARGI TRANSFORMOTOR VERİM : Sabit

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

İNCİRLİ MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ALANI UMEM ELEKTRONİK MONTÖRÜ KURSU GÜNLÜK ÇALIŞMA PLANI DERS.

İNCİRLİ MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ALANI UMEM ELEKTRONİK MONTÖRÜ KURSU GÜNLÜK ÇALIŞMA PLANI DERS. DERS Modül Adı KONULAR ÖĞRETMEN ADI 8.01.2016 7.01.2016 6.01.2016 5.01.2016 4.01.2016 CUMA PERŞEMBE ÇARŞAMBA SALI PAZARTESİ İş sağlığı ve güvenliği genel prensipler Temel Kavramlar İş güvenliği yönünden

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve Açıköğretim Kurumları Daire Başkanlığı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve Açıköğretim Kurumları Daire Başkanlığı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BKNLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve çıköğretim Kurumları Daire Başkanlığı KİTPÇIK TÜRÜ T.C. SĞLIK BKNLIĞI PERSONELİNİN UNVN DEĞİŞİKLİĞİ SINVI 34. GRUP:

Detaylı

ASENKRON (İNDÜKSİYON)

ASENKRON (İNDÜKSİYON) ASENKRON (İNDÜKSİYON) Genel MOTOR Tek fazlı indüksiyon motoru Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir.

Detaylı

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi o algaz ve LPG çin Gaz Yak tl Brülörler ALG Serisi -. kw GARANTi ALG Serisi Gaz Brülörleri leri Teknoloji Gaz brülörleri uzun süreli testler sunucunda gaz konusunda deneyimli uzmanlar taraf ndan gelifltirildi.

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI

5.2 CEPHE PANEL 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL. 5.2.1.1 DÜfiEY CEPHE PANEL UYGULAMASI 5.2 CEPHE PANEL Resim 5.16 Mineral yün cephe paneli 5.2.1 K YÜZÜ METAL M NERAL YÜN YALITIMLI SANDV Ç PANEL Is, su, ses yal t m ve yang n güvenli i özelliklerini bünyesinde bar nd ran mineral yün yal t

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

50 ELEKTR K VE ELEKTRON K

50 ELEKTR K VE ELEKTRON K 50 EETR E EETRO ODSTÖRER ODE SORU DE SORURI ÇÖZÜER. ε. ba nt - s na göre, ε azal nan konan- satörün s as azal r. I. yarg o ruur. + onansatör üretece ba l iken, levhalar aras naki potansiyel fark e iflmez.

Detaylı

MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1

MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 LABORATUVARDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR Laboratuvara kesinlikle YİYECEK VE İÇECEK getirilmemelidir.

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207 Temel ElektronikI Doç. Dr. Hüseyin Sarı 1. Bölüm İçerik Enerji ve Enerji İletimi: İş, Enerji, Güç Elektrik Yükü Elektrik Akımı

Detaylı

9. ÜNİTE TRANSFORMATÖRLER

9. ÜNİTE TRANSFORMATÖRLER 9. ÜNİTE TRANSFORMATÖRLER KONULAR 1. Elektrik Santrallerinde Transformatörler 2. Ölçü Transformatörleri 9.1. Elektrik Santrallerinde Transformatörler Transformatörler elektrik enerjisinin gerilim ve akım

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR

DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR DKEY TP SGORTALI YÜK AYIRICILAR Dikey Sigortal Yük Ay r c lar Üç Faz Ayr Ayr Aç labilen FVS160 NH00 / 160A Üç Faz Birlikte Aç labilen Ç NDEK LER Özellikler Aksesuarlar Teknik Tablo Teknik Resimler Dikey

Detaylı

ELEKTRON K ELEKTR K SAYAÇLARI

ELEKTRON K ELEKTR K SAYAÇLARI SAYACLARI Monofaze Elektronik Elektrik Sayaçlar Aktif Ç NDEK LER Özellikler Teknik Tablo ve Sipariş Kodları Teknik Resimler 1 2 3 Trifaze Elektronik Elektrik Sayaçlar FTS3D Aktif FTS3K Kombi (Aktif + Reaktif)

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Portatif Benzinli Jeneratörler

Portatif Benzinli Jeneratörler Portatif Jeneratörler HT YACA UYGUN JENERATÖR SEÇ M Jeneratörünüzü sat n almadan önce mutlaka besleyece iniz cihazlara göre güç tespiti yap lmal d r. Jeneratörden beslenecek cihazlar n tüm girifl güçleri

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Bağlama Elemanları 11/22/2014 İçerik Bağlama Elemanlarının Sınıflandırılması Şekil Bağlı bağlama elemanlarının hesabı Kuvvet

Detaylı

Fridgebox ; soft start, P.I.D kontrol algoritmaları, soft stop gibi gelişmiş yönetim yazılım algoritmalarına sahiptir.

Fridgebox ; soft start, P.I.D kontrol algoritmaları, soft stop gibi gelişmiş yönetim yazılım algoritmalarına sahiptir. Buzdolapları için elektrik tasarruf cihazı %20 - %40 arasında enerji tasarrufu 2-fazlı asenkron alternatif akımla çalışan motorlu cihazlarda kullanılır Kolay montaj Cihazları korur, ömrünü uzatır En son

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 6. Hafta Oda Akustiği MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 6. Hafta Oda Akustiği Sesin Oda İçerisinde Yayınımı Akustik olarak sesin odada yayınımı için, sesin dalga boyunun hacmin boyutlarına göre oldukça küçük olması gerekmektedir.

Detaylı

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3.

Detaylı

Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri

Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri Prof. Dr. Yunus Kishalı Beykent Üniversitesi İstanbul Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğleri Tekdüzen Hesap Çerçevesi Tekdüzen Hesap Planı

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Elektrik Makinaları I. Senkron Makinalar Stator Sargılarının oluşturduğu Alternatif Alan ve Döner Alan, Sargıda Endüklenen Hareket Gerilimi

Elektrik Makinaları I. Senkron Makinalar Stator Sargılarının oluşturduğu Alternatif Alan ve Döner Alan, Sargıda Endüklenen Hareket Gerilimi Elektrik Makinaları I Senkron Makinalar Stator Sargılarının oluşturduğu Alternatif Alan ve Döner Alan, Sargıda Endüklenen Hareket Gerilimi Bir fazlı, iki kutuplu bir stator sargısının hava aralığında oluşturduğu

Detaylı

KULLANMA KILAVUZU CAM SERAMIK OCAKLAR 126 X 136 X 137 X

KULLANMA KILAVUZU CAM SERAMIK OCAKLAR 126 X 136 X 137 X KULLANMA KILAVUZU CAM SERAMIK OCAKLAR 16 X 136 X 137 X CAM SERAM K ANKASTRE OCAK (PR 58 B-16 X Ç N )! KURULUM Tüm kurulum ifllemleri (elektrik ba lant lar ) yürürlükteki kanun ve yönetmeliklere uygun olarak

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

4. ÜN TE. YAfiAMIMIZDAK ELEKTR K 1. ELEKTR K ENERJ S N LETEN VE LETMEYEN MADDELER 2. DEVREDEK LETKENLER AMPULÜN PARLAKLI INI ETK LER M?

4. ÜN TE. YAfiAMIMIZDAK ELEKTR K 1. ELEKTR K ENERJ S N LETEN VE LETMEYEN MADDELER 2. DEVREDEK LETKENLER AMPULÜN PARLAKLI INI ETK LER M? 4. ÜN TE 4. YAfiAMIMIZDAK ELEKTR K 1. ELEKTR K ENERJ S N LETEN VE LETMEYEN MADDELER 2. DEVREDEK LETKENLER AMPULÜN PARLAKLI INI ETK LER M? Çevremize bakt m zda birçok elektrikli araç gereç görürüz. Evinizdeki

Detaylı

Ç NDEK LER. Faz Koruma Röleleri

Ç NDEK LER. Faz Koruma Röleleri ime elais Faz Koruma öleleri Zaman öleleri ay c FMF MP FMK F-0 F-60 F7 Ç DEK LE Moor Koruma, Faz ırası ve ıvı eviye ölesi Bağlanı Şeması MP Moor Faz Koruma ölesi Bağlanı Şeması FMK Faz ırası ve Moor Koruma

Detaylı

Bu iletkenin uçları arasında gerilim oluşturmak için pil, akümülatör, jeneratör, dinamo gibi araçlar kullanılır.

Bu iletkenin uçları arasında gerilim oluşturmak için pil, akümülatör, jeneratör, dinamo gibi araçlar kullanılır. ELEKTRİK VE MANYETİZMA ELEKTRİK Odamızda bulunan elektrik düğmesine bastığımızda lambamız yanar. Elektrik ocağının fişini prize takıp açtığımızda ocağın ısındığını görürüz. O halde elektrik; etkisini gerek

Detaylı

FİZİKÇİ. 2. Kütlesi 1000 kg olan bir araba 20 m/sn hızla gidiyor ve 10 m bir uçurumdan aşağı düşüyor.

FİZİKÇİ. 2. Kütlesi 1000 kg olan bir araba 20 m/sn hızla gidiyor ve 10 m bir uçurumdan aşağı düşüyor. 1. Aşağıdakilerden hangisi Frekans ı tanımlamaktadır? a) Birim zamandaki titreşim sayısıdır ve boyutu sn -1 b) Birim zamandaki hızlanmadır c) Bir saniyedeki tekrarlanmadır d) Hızın zamana oranıdır 6. İki

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Patlama önleyici ürünler

Patlama önleyici ürünler 13-797352.qxp 10/17/08 11:24 AM Page 1 Nükleer enerji Alev alabilen malzemelerden kaç nmak, patlamadan korunman n en kolay yoludur. Ancak, kimya ve eczac l k endüstrisinde ve di er endüstri alanlar nda,

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

2.1.1.2. Kondansatörlerin çalışma prensibi

2.1.1.2. Kondansatörlerin çalışma prensibi 2. ELEKTRONİK i 2.1. PASİF ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI Tek elementten üretilen, görevini yerine getirirken herhangi bir enerjiye ihtiyaç duymayan elemanlardır. Bu elemanlar, genel amaçlı elemanlardır.

Detaylı

ELEKTR K AKIMI NASIL OLUfiUR?

ELEKTR K AKIMI NASIL OLUfiUR? EET AM NAS OUfiU? Elektrikle yüklü iki cisim bir iletkenle birlefltirildi inde cisimler aras nda yük dengesi kuruluncaya kadar yük ak fl olur. Bir iletken içinden gerçeklefltirilen yük ak fl na elektrik

Detaylı

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ?

ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZDA REAKTİF CEZA ÖDÜYORMUSUNUZ? ELEKTRİK FATURALARINIZI DÜZENLİ OLARAK KONTROL EDİYORMUSUNUZ? Elektrik faturalarındaki cezalı ödemelerin genellikle farkına varılmaz. Aktif harcama

Detaylı

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113

Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 Elektrik Mühendisliğinin Temelleri-I EEM 113 1 1 Terim Terimler, Birimleri ve Sembolleri Formülsel Sembolü Birimi Birim Sembolü Zaman t Saniye s Alan A Metrekare m 2 Uzunluk l Metre m Kuvvet F Newton N

Detaylı

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ 1. KISA DEVRE Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ

ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ 14.11.2013 ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ DERSĠ Ford Otosan İhsaniye Otomotiv Meslek Yüksek Okulu Makine Resim ve Konstrüksiyon Programı Ders içeriği El Aletleri KAYNAKÇA El Aletleri İle Çalışmada İş Sağlığı

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Fan Coil Cihazları Tesisat Bağlantıları

Fan Coil Cihazları Tesisat Bağlantıları Newtherm Fan Coil Kontrol Ekipmanları Bağlantı vanaları, uzaktan kontrol cihazları, dijital veya mekanik duvar tipi termostatları ve yalıtımlı montaj setleriyle birlikte sistem bazında teslim edilmektedir.

Detaylı

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220 Soru 1) Aşağıdakilerden hangisi topraklama yöntemi a) nötr hattına doğrudan bağlama yapılması b) toprak altında kömür tozları içine kablolu bakır plaka yerleştirilmesi c) topraklama direnci düşük su veya

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI HAZIRLAYAN DOÇ.DR. HÜSEYİN BULGURCU 1 Balıkesir-2015 DERS KONULARI 1. Elektriğin Temelleri 2. Elektriksel Test Cihazları 3. Elektrik Enerjisi 4. Termostatlar 5. Röleler

Detaylı