Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 BMA ve Commonwealth Medical Trust Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber Haziran 2007

2 Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber Judith Asher Danielle Hamm Julian Sheather British Medical Association BMA House, Tavistock Square, London, WC1H 9JP Commonwealth Medical Trust BMA House, Tavistock Square, London WC1H 9JP International Federation of Health and Human Rights Organisations C/O Netherlands Institute of Human Rights, Janskerkhof 3, 3512 BK Utrecht, The Netherlands Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 1

3 Bu kitapçık, Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi nin sağlık hakkı konusundaki çalışmalarının bir parçası olarak Türkçe ye çevrilmiş ve size ulaştırılmıştır. Türkçe çeviri için yeniden tasarım Mücahid Zengin tarafından yapılmıştır. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 2

4 Teşekkür Bu kılavuzun müsveddesini gözden geçirmek için bol bol zaman ayırdıklarından dolayı aşağıdaki kişi ve kuruluşlara teşekkür etmek isteriz: International Federation of Health and Human Rights Organisations (IFHHRO), Judith R Bueno de Mesquita ve BM Sağlık Hakkı Özel Raportörü nün Essex Üniversitesi ndeki takımı. BMA nın yılları Tıp Etiği Komitesi. Bu kitapçık BMA nın Department for International Development (DfID) ile olan stratejik hibe anlaşmasının bir parçası olarak gerçekleştirilmiştir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 3

5 Bu rehberin amacı Mümkün olan en yüksek bedensel ve ruhsal sağlığa sahip olma hakkı uluslararası hukukla korunmuş temel bir insan hakkıdır. Bu kitapçık bu hakkın sağlık çalışanları ve onların örgütleri için ne anlama geldiğini ortaya koyuyor. Sağlık hakkı hukuksal temellere dayanmakla birlikte bu kitapçık hukuk hakkında değildir. Sağlık çalışanlarının ve onların meslek örgütlerinin gündelik çalışmalarında sağlık hakkı pratik anlamını ve önemini göstermektedir. Halihazırdaki sağlık uygulamalarına dayanan somut örnekler sunmaktadır. Sağlık çalışanlarının çoğu zaten sağlık hakkını teşvik edecek biçimde çalışmalarını yürütmektedir. Sağlık hakkı anlayışını geliştirmek farklı bir çalışma biçimini benimsemeyi gerektirmiyor. Sağlık hakkı is sağlık çalışanlarının gündelik uygulamalarını evrensel olarak kabul edilmiş bir değerler çerçevesine yerleştiren pratik bir araçtır. Sağlık hakkı hükümetlerden ellerinde olmayan kaynakları sağlık hizmetlerinin gerçekleştirilmesine adamalarını istemez. Sadece insanların sağlığını etkileyen kararları verenlerin ister sağlık çalışanları, ister özel şirketler, isterse de kamu kurumları olsunlar sağlığı geliştirmelerini ve korumalarını, kararlarının etkilerini anlamalarını ve haklılıklarını ortaya koymalarını ister. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 4

6 SAĞLIK HAKKI NEDİR? Sağlıklı olma hakkı değil Sağlık hakkı sağlıklı olma hakkı değildir. Devlet yurttaşlarını örneğin genetik hastalıkların olumsuz etkileri, bireysel yatkınlıklar ya da sağlıksız yaşam biçimlerini benimseme gibi sağlığı bozan ya da onları engelli kılan tüm olası nedenlerden koruma sağlayamaz. Sağlık hakkı her hastalık ya da engellilik için sınırsız tıbbi bakım alma hakkı da değildir. Sağlık hakkı iyi sağlık için gerekli tesislere ve şartlara ulaşma, bunları kullanma hakkıdır. Bu haklar iki ana kısma ayrılabilir: sağlık hizmetleri ile ilgili olanlar ve güvenli su, gıda, sanitasyon ve barınma gibi sağlığı etkileyen genel yaşam şartları ile ilgili olanlar. Daha açıkçası, sağlık hakkı sağlık hizmetlerini ve sağlığın belirleyicilerini kuşatan etkili ve entegre bir sağlık sistemi hakkı olarak anlaşılabilir. 1 Geniş bir sağlık kavramı Sağlık hakkı hem sağlık hizmetlerinin hem de sosyal şartların sağlığın önemli bölümleri olduğunu kabul eder. 2 Bunlar toplumsal cinsiyet, yaş farklılıkları ve kaynakların dağıtımı, kötü hijyen şartları yanı sıra şiddet ve silahlı çatışmalar gibi sağlığa zarar verebilen olaylar gibi faktörleri içerir. Sağlık hakkı, gıda, barınma, eğitim ve güvenli çalışma koşulları hakları gibi diğer insan haklarıyla ilişkilidir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 5

7 Sağlığa insan hakları yaklaşımı ne demektir? İnsan hakları özellikle dezavantajlı bireylerle ve gruplarla ilgilenir. Örneğin Birleşik Krallık bağlamında, ruh sağlığı sorunları olanlar, sığınmacılar ve gözaltında tutulanlar gibi ayrımcılığa maruz kalabilecek kişilerin ihtiyaçlarını dile getirirler. Bağışıklama programlarını ele alın. İnsan hakları çerçevesinde bağışıklıma çocuklar için basit bir tıbbi gereklilik ve sağduyulu bir halk sağlığı önemli değil, tüm çocukların hakkıdır ve hükümetlerin bu bakımdan yükümlülükleri vardır. O halde, bir hükümet geçerliliği kabul gören çok önemli bir neden olmaksızın, mali şartları öne sürerek bağışıklama programında kısıtlamalara gidemez. Hak sahibi, bahsettiğimiz konuda çocuk, odak noktasıdır. İnsan hakları yaklaşımı en fazla ihtiyacı olanlara gerekli kaynakların verilmesini garanti altına alır. Kamu fonlarının kırsal kesimde yaşayanlar ya da savunmasız gruplar en alt düzeyde sağlık hizmeti standardından dahi yoksun bırakılırken büyük şehirlerde daha fazla hastane yapmak için ya da sadece kentli nüfusun ve varlıklı kişilerin yararlanabileceği elektif işlemler için gerekli pahalı aletlerin alınması için kullanılıp kullanılmadığını ortaya koyar. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 6

8 Kadın sünneti Kadın sünneti sağlıklı kadın cinsel organlarının bir kısmının alınmasını ya da değiştirilmesini içeren bir grup uygulamaya verilen genel bir isimdir. Kadın sünneti kanama, tetanos, septisemi hatta ölüm gibi yakın ve uzak dönem sağlık risklerine yol açabilen son derece ağrılı bir işlemdir. Kadın sünneti uygulaması kadınların sağlık hakkının açıkça ihlal edilmesidir. Uzun dönemde cinsel ve üreme sorunlarına yol açabilir ve doğum sırasında ölümleri arttırdığı gösterilmiştir. Kadın sünneti, bazen yeni doğanlara ya da evlenecek kadınlara uygulansa da, tipik olarak 4-15 yaşlarındaki kızlara uygulanmaktadır. İşlem genellikle steril olmayan şartlarda ve herhangi bir anestezi yapılmadan uygulanmaktadır. Bazıları sağlık risklerinin azaltılması için kadın sünnetinin anestezi altında, steril şartlarda doktorlarca yapılmasını öne sürerler. Bu uygulama insan haklarının açıkça ihlalidir ve işleme sağlık çalışanlarının katılması bu zararlı ve suç oluşturan eylemi yasal hale getirebilir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 7

9 Sağlık hakkının ana unsurları Hesap verebilirlik Sağlık hakkını uluslararası insan hakları antlaşmalarını imzalayarak kabul eden bir devlet yurttaşlarının yanısıra uluslararası topluluğa da yükümlülüklerini yerine getirdiği konusunda hesap vermeyi taahhüt etmiş demektir. Katılım Karar verme süreçlerine katılım hakkı tüm insan haklarının yol gösterici ilkelerinden biridir. Sağlığa insan hakları yaklaşımı iyi sağlık hizmetlerinin ancak ve ancak insanların onların tasarlanmasına ve sunulmasına katılmasıyla başarılabileceğini vurgular. Toplum katılımının ihtiyaçların daha etkili biçimde karşılanma ihtimalini arttırdığı ve böylece daha sağlıklı bir topluma oluşmasına katkıda bulunduğu gösterilmiştir. Katılım sağlık sisteminin dezavantajlı grupların özel sağlık ihtiyaçlarına cevap verebilmesini garanti altına alınmasına yardımcı olur. 3 Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 8

10 Ruh sağlığı Sağlık hakkı ruhsal ve bedensel sağlık arasında fark görmez. Bunların her ikisi de insanın iyilik hali için vazgeçilmezdir. Ancak gerçek yaşamda bu sıklıkla göz ardı edilir. Ruh hastalıklarının önemli sosyal ve ekonomik yük getirmesine rağmen, ruh sağlığı için yapılanlar bedensel sağlıktan sonra gelir ve ona göre çok azdır. Ruhsal hastalığı olan bireyler sıklıkla bir çok adaletsizliğe, damgalanmaya ve marjinalleştirmeye maruz kalırlar. Dünyanın bir çok yerinde, ruhsal bozuklukları olanların özgürlükleri orantısız biçimde kısıtlanmaktadır. Kaynaklar olmadığında, acımasız kısıtlama kullanılır. Sağlık hakkının gerçekleştirilmesi ruh hastalarına yapılan ayrımcılığı her düzeyde reddetmek anlamına gelir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 9

11 Sağlık hizmetlerinin standartları Sağlık hakkı sağlık servisleri için dört temel standardı şart koşar: mevcudiyet, erişilebilirlik, kabul edilebilirlik ve kalite. 4 Mevcudiyet, ülkenin kalkınma ve ekonomik durumu hesaba katıldığında halk sağlığı ve sağlık bakımı kuruluşlarının yeterli sayıda olmasını gerektirir. Sağlık sistemi herkes için erişilebilir olmalıdır. Erişilebilirlik üst üste binen dört boyuttan oluşur: Ayrımcılık yapmama: sağlık kuruluşları,malzemeleri ve servisleri herkes için, özellikle de en korunmasızlar için erişilibilir olmalıdır. Fiziksel erişilebilirlik: sağlık kuruluşları,malzemeleri ve servisleri toplumun bütün kesimlerinin fiziksel olarak güvenle ulaşabileceği konumda olmalıdır. Ekonomik erişilebilirlik (ödenebilirilik): sağlık hizmetlerinin bedelini herkes ödeyebilmelidir. Bilgiye erişim: sağlıkla ilgili konularda bilgi arama, alma, açıklama haklarını içerir. Örneğin; hükümetler gençlerin yansız olarak sunulan cinsel ve üreme sağlığı eğitimine ve bilgilerine ulaşmalarını garantilemelidir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 10

12 Kabul edilebilirlik sağlık servislerinin etik ve kültürel olarak uygun olmasını gerektirir. Yani bireylerin, azınlıkların, toplulukların haklarını saygılı ve toplumsal cinsiyete ve hayat döngüsü ihtiyaçlarına duyarlı olmaları gerekir. Kalite sağlık servislerinin bilimsel ve tıbbi olarak uygun ve en yüksek kalitede olmalarını gerektirir. Sağlık hakkını yürürlüğe koymanın bedel i Çoğu hükümetler sağlık hakkının yerine getirilmesinin pahalı olduğunu ileri sürerler. Ancak bu iş büyük oranda mevcut kaynakların mümkün olduğunca etkili olarak dağıtılması ve insanların ayrımcılığın sağlığa olan kötü etkilerine maruz bırakılmamasından ibarettir. Ufak bir sağlık bütçesiyle bile, örneğin, ülkeler yoksulların, korunmasızların ve diğer dezavantajlı grupların hizmetlere ulaşımını arttıran sağlık sistemleri kurabilirler. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 11

13 Sri Lanka örneği Sağlık hakkını yerine getirme sadece parayla ilgili bir şey değildir. Az gelişmiş ülke statüsünde olmasına rağmen, Sri Lanka aynı düzeyde geliri olan diğer ülkelerden daha az harcama yaparak sağlık, beslenme ve aile planlaması alanlarında oldukça etkileyici sonuçlar aldı. Aynı bölgede yaşam beklentisi sadece 61 yıl iken, Sri Lanka da 73 yıldır. Bebek ölüm oranı 1,000 doğumda 16 civarında, doğurganlık aşağı yukarı ölüm oranı düzeyinde ve yıllık nüfus artış hızı % 1 dir ve daha da azalmaktadır. Anne ölüm oranı, 100,000 canlı doğumda 30 ile kişi başına düşen milli geliri benzer olan ülkelerin çok altındadır. Sağlık sistemlerinde, eğitimde, ve bilgilendirmede hedeflenmiş yatırımlar ve marjinalize gruplara odaklanma etkili olduğunu göstermiştir. Sağlık hakkı bir ülkenin ne kadar para harcadığıyla değil, bu parayı nasıl harcadığıyla ilgilidir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 12

14 SAĞLIK HAKKI SAĞLIK ÇALIŞANLARI ve ONLARIN MESLEK KURULUŞLARI İÇİN NE ANLAMA GELMEKTEDİR? Meslek birlikleri çok çeşitli örgütlerden oluşmaktadır. Aynı şekilde sağlık çalışanları da çok çeşitli bağlamlarda çalışmaktadırlar ve rolleri de etkinlikleri de farklı olmaktadır. Burada özetlenen şeylerin hepsi tüm sağlık çalışanlarına ya da tüm mesleki kuruluşlara uygulanamayabilir. Bazen sağlık çalışanları için kalkınma ya da sağlık alanında faaliyet gösteren yardım kuruluşlarıyla ya da diğer hükümet dışı kuruluşlarla çalışmak insan hakları açısından daha yararlı olabilir. Aşağıda sıralanan önerilerin bazıları hemen uygulanabilir olmakla beraber diğerleri sadece ilham vermekle kalabilir. Her halükarda sağlık çalışanları insan haklarıyla ilişkili konularla gündelik klinik pratik işlerden ulusal ve uluslararası düzeylerde sağlık politikalarının biçimlendirilmesine katılmaya kadar çok değişik bağlamlarda karşılaşmaktadırlar. Mesleki uygulamalara insan hakları-temelli yaklaşım İnsan hakları hem hükümetlere hem de hükümet için çalışanlara görevler yükler. Kamu sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık çalışanları sağlık hakkının gerçekleştirilmesi konusunda doğrudan sorumluluk sahibidir. Sağlık Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 13

15 çalışanlarının çoğu için sağlık hakkı konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmenin en etkili yolu hastalarının onurlarına saygı duyacak biçimde mümkün olan en yüksek bakım ve tedavi standartlarını sağlamalarını garantilemektir. Bu, birbirleriyle ilişkili olan şu faktörleri içerir: Tüm hastalara ayrımcılık yapmadan dürüst, nazik ve saygılı olmak Mesleki becerileri mümkün olan en yüksek düzeyde tutmak Hastaların otonomi ve haysiyetlerine ve kendileriyle ilgili karar verme haklarına saygı duymak Hastaların karar vermelerine yardımcı olmak için ayrımcılık yapmaksızın en güncel ve geçerli bilgileri sağlamak Hasta mahremiyetine saygı duymak Hastalara en yüksek etik standartlara uygun davranmak Bununla birlikte, sağlık çalışanlarının doğrudan katılımını da içeren çok çeşitli insan hakları suistimalleri vardır. Bunlar: bazı işkence biçimleri, ölüm cezasının uygulanması, acımasız ve insanlık dışı bedensel cezalandırmaları kolaylaştırma, zorla besleme, istek dışı sedasyon uygulama, yasadışı organ ticareti, kadın sünneti ve diğer zararlı geleneksel uygulamalar, zorla kısırlaştırma ve diğer cebri üreme sağlığı uygulamalarıdır. 5 İnsan denekler üzerindeki, özellikle de korumasız grupların üyesi olan bireyleri içeren, bilimsel deneyler insan hakları ihlali olasılığını yüksek olduğu bir diğer alandır. Tıbbi Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 14

16 araştırmalar ve klinik denemeler is kesinlikle iyilik için bir güç olmakla birlikte, kötüye kullanılmaları mümkündür ve dikkatle yaklaşılarak geçerli ulusal ve uluslararası etik kodlara uyulduğu garantilenmelidir. Bazı mesleki kuruluşlar ve bazı tıp akademisyenleri, tıp eğitimi müfredatını etkileyebilecek pozisyonlarda bulunabilirler. Bu kişiler mümkünse insan hakları eğitimini teşvik etmeye çalışmalı ve şunları yapmalıdır: Tıp etiği ve insan hakları konusunda uygun dersler içerip içermedikleri açısından tıp fakültelerinin ve sağlık çalışanlarının eğitildikleri diğer okulların müfredatını ve meslek uygulamak için diplomaları onaylayan kurumların şart koştuğu eğitim kriterlerini inceleyin; Meslek örgütleriyle ve diploma veren kurumlarla birlikte sağlık çalışanlarının tüm düzeylerdeki eğitimlerinde etik ve sağlık hizmetlerine insan hakları yaklaşımının benimsenmesini savunun; Tıp müfredatı içine, sağlık hakkının mevzuattaki çerçevesi hakkında bir bölüm yerleştirin. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 15

17 İyi iletişimin önemi Sağlık çalışanlarının kahir ekseriyeti için, hastalarının sağlık hakkından yararlanmaları için hemen yapabilecekleri en önemli etki onlara mümkün olan en yüksek standartta bakım sunmaktır. Bunun temel parçalarından biri iyi iletişimdir. Hastaların haysiyetlerine saygı duymak onların birey olduklarını kabul ederek, onları herhangi bir rahatsızlığa ya da hastalığa sahip varlıklar olarak değil insan olarak görerek dinlemeyi ve cevap vermeyi gerektirir. Özellikle hasta ve stres altındayken insanların bilgi ihtiyaçlarının, aldıkları bilgiyi özümseme yetenlerinin farklı farklı olduğunu anlamak ve buna saygı duymak demektir. İletişim yetenekleri bozulan kişilere özel önem verilmelidir. Sağlık çalışanları hastaları dinlemeye vakit ayırırsalar, korku ve endişelerini sempatik bir biçimde tartışırsalar ve destekleyici ve şefkatli bir davranışla geçerli bilgileri iletirseler, tedavi sonuçları daha başarılı olur, hasta memnuniyeti de artar. Bu evrensel bir deneyimdir. İnsan hakları tüm insanların onurunu ve bütünlüğünü korumaya ve geliştirmeye çalışır. Sağlık çalışanları ve hastaları arasındaki ilişki bağlamında bu iyi iletişimi zorunlu kılar. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 16

18 Başkalarınca yapılan insan hakları ihlallerine tepki verme Bazı sağlık çalışanlarının hükümetler, ordu ya da adli infaz görevlileri ya da hapishane personeli gibi kamu otoritelerinin davranışlarıyla ilgili hassas bilgilere ulaşma ayrıcalığı vardır. Bu insan haklarını geliştirmek için değerli bir fırsat sağlar. Mümkünse, meslek örgütleri sağlık çalışanlarının belirledikleri ve belgeledikler bilgilere dikkat çekebilecekleri kanalların farkında olmalarını sağlamak için çalışmalıdırlar. Bu açıdan, örneğin, ombudsmanlık kurumları, ulusal insan hakları kurumları, BM nin antlaşmalarla ilgili rapor hazırlayan organ sistemi ve BM Özel Raportörlerinin çalışmalarına aşinalık gereklidir. 6 Hastalarla ilgili mahrem bilgiler konusunda gerekli saygı daima gösterilmelidir. Sağlık çalışanları gündelik uygulamaları sırasında, sağlık hakkını ihlal eden sistemli ya da rasgele ayrımcılık kanıtlarıyla da karşılaşabilirler. Bu tür ayrımcılık biçimleri belgelenmeli ve uygun otoritelere bildirilmelidir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 17

19 Sağlık sistemlerinin idaresine ve sağlık politikalarının biçimlenmesine katılıma insan hakları-temelli yaklaşım Bazı sağlık çalışanları, gerek bireysel gerekse meslek örgütlerinin üyesi olarak, sağlık hizmetlerinin organizasyonunda ya da sunumunda danışman olarak çalışırlar. Mümkün olduğunda, sağlık çalışanlarının bu hizmetlerin insan haklarına saygılı biçimde verilmesini garantilemek üzere hükümetlerle birlikte çalışmaları önemlidir. Bunu hükümetler nezdinde hem ortak hem de gözlemci olarak yapabiliriler. Yapılacak işler arasında mevcut mevzuatı, politikaları ve uygulamaları gözden geçirmek ve ulusal düzeyde sağlık politikalarının biçimlenmesine yardım etmek de bulunmalıdır. Aynı biçimde, sağlık çalışanları insan hakları anlaşmalarının gözlemlenmesi sürecine, BM organlarına sunulan hükümet raporlarına katkıda bulunarak ya da gölge rapor hazırlayarak ya da böyle bir rapora katkıda bulunarak değerli girdiler sağlayabilirler. 7 Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 18

20 İngiltere de yaşla ilgili ayrımcılık sağlık hakkı yaklaşımı Yetenek, deneyim ya da eğitim ve yetişme durumu gibi faktörler dikkate alınmaksızın bir kişiye yaşı nedeniyle yanlı davranmaya yaşlı karşıtlığı denir. Hem yaşlıların hem de gençlerin iyilik hali önünde büyük bir engel olabilir. Yaş ayrımcılığı cinsiyetçilik, ırkçılık, homofobi ve dinsel ayrımcılık gibi öteki önyargılar kadar zararlıdır. Yaşla ilgili ayrımcılık böylesi önyargıların yasaları, politikaları ve uygulamaları etkilemesine izin verildiğinde ortaya çıkar. Sağlıkta doğrudan yaşla ilgili ayrımcılık yaşlı insanlar hizmetlere klinik kanıtlarla desteklenmeyen engellerle karşılaştıklarında ortaya çıkar. Sıklıkla yaşla ilgili ayrımcılık açık politikalarla değil yaşlılara karşı negatif tavırlarla ifade edilir. Bunu ortaya koymak ve yok etmek zordur. Yaşla ilgili ayrımcılık şu yollarla ortadan kaldırılabilir: Sağlık çalışanları: Bireyi görme yaş stereotipleri yaşlı hastaların birey olarak görülmesini engellemesin. İyi iletişim hastaları dinleyin, görüşlerini iyice anlatmaları için zaman ve izin verin. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 19

21 Hastalardan geri bildirim alın hizmet sunumu ve idaresinin her düzeyinde hasta geri bildirimi ve katılımı sağlanmalıdır. Sağlık yöneticileri: İyi uygulama standartlarına bağlı kalın ulusal iyi uygulama standartlarının yürürlüğe konmasını ve gerçekleştirilmesini garantileyin. Eğitim çalışanlar ayrımcılığın farkında olma eğitimi almalıdır. Ulusal Tabip Birlikleri (UTBler): Mesleki standartlar UTBler klinik ve etik uygulamaların en yüksek standartta yerine getirildiğini garantilemek için çalışmalıdır. Tıp eğitimi UTBler tıp etiğinin ve insan haklarının tıp müfredatının çekirdek parçalarından biri haline gelmesi ve yaşla ilgili ayrımcılığın tıp eğitiminin her düzeyinde özellikle dile getirilmesi için çalışmalıdır. Etkileme UTBler ayrımcılığın kanunla yasaklanması hükümetler nezdinde lobi faaliyetleri yürütmelidirler. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 20

22 SAĞLIK HAKKI HÜKÜMETLER İÇİN NE İFADE EDER? Sağlık hakkı konusuyla ilgili sağlık çalışanlarının bu hakkın hükümetlere şart koştuğu yükümlülüklere de aşina olmaları gerekir. Sağlık hakkı, tüm insan hakları gibi, hükümetlere üç düzeyde yükümlülük yükler. Bunlar saygı duyma, koruma ve yerine getirme yükümlülükleridir. Saygı duyma yükümlülüğü devletin eylemleriyle sağlık hakkını ihlal etmemesi anlamına gelir. 8 Devlet mahkumlar, göz altına alınanlar, azınlıklar, sığınmacılar ve yasadışı göçmenler de dahil olmak üzere herkesin eşit sağlık hizmeti almasını engellemekten ya da sınırlamaktan kaçınmalıdır; Devlet, cinsel sağlık eğitimi ve bilgisi de dahil olmak üzere sağlıkla ilişkili doğru bilgileri sansürlemekten, elinde tutmaktan ya da yanlış yorumlamaktan kaçınmalıdır. Koruma yükümlülüğü devletin sağlık hakkının başkalarınca ihlal edilmesini önleme görevini belirtir. Üçüncü şahısların sağlık hakkını ihlal etmemesin, ya da engellemesini önlemek için önlem alınmalıdır. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 21

23 Hükümet üçüncü şahıslarca tıbbi ekipman ve ilaçların pazarlanmasını kontrol edecek sistemler getirmeli ve uygulamalıdır; Hükümet tıbbi personel ve diğer sağlık çalışanlarının belirlenmiş uygun eğitim, beceri ve etik davranış kodu standartlarını sağladığını garantilemelidir. Yerine getirme yükümlülüğü hükümetlerin haklardan yararlanmayı garantilemesi anlamına gelmektedir. Hükümet sağlık kuruluşları, malzemeleri ve hizmetleri bakımından mevcut olan dengesizlikleri düzeltmeye odaklanmalıdır. Örneğin, devlet ülkenin en yoksun kalmış bölgelerine, özellikle yoksullara ve başka biçimlerde korunmasız ve dezavantajlı gruplara, yeterli kamu kaynağı ayırmalıdır. Hükümet sağlığa yararlı davranışları teşvik etmeli ve uygun bilginin yayılmasını garanti etmelidir. Hemen ve tedricen yerine getirilmesi gereken yükümlülükler Ülkeler arasında farklılıklar olması nedeniyle, sağlık hakkının tam olarak gerçekleştirilebilmesi için gereken zaman ve kaynaklar da değişiklikler gösterir. Sağlık hakkının yürürlüğe konabilmesi için en uygun yöntemler de bir ülkeden diğerine değişir. Uluslararası hukuk devletlere çeşitli yükümlülükler Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 22

24 getirmekle birlikte, her hükümet bu yükümlülükleri yerine getirmek için hangi önlemlerin daha uygun olduğunu kendisi belirlemelidir. Ancak, belli bir noktadan sonra aynı temel minimum standartlar her yerde geçerlidir. Bunlar hemen yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerdir. Hükümetlerin sağlık hakkını tedricen ileriye götürecek politikaları yürürlüğe koyma zorunluluğu da vardır. Daha fazla kaynak sağlandıkça hükümetler sorumluluklarının daha fazlasını yerine getirmelidirler. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 23

25 Doğu Cape de antiretovirallere kapsamlı erişim Güney Afrika nın kırsal kesiminde, özellikle şehirlerden uzak alanlarda, sağlık çalışanlarının süreğen biçimde yetersiz olmasının antiretroviral ilaç tedavisi uygulanmasında büyük bir engel olduğu belirlendi. Sınır Tanımayan Doktorlar adlı yardım örgütüyle çalışan hükümet, Güney Afrika nın en yoksul ve en uzak yerlerinde dahi kaliteden taviz vermeksizin antiretroviral tedaviye erişimi sağladı. Antiretroviral tedavi bir çok erişim noktasında test etme ve tedavi amacıyla klinik düzeyde sağlandı. Hizmetlerin yakınlığının ve kabul edilebilirliğinin sağlanması insanların tedavi programlarına çok daha çabuk katılmalarını garantilediği için başarılı klinik sonuçlar elde edildi ve mükemmel hasta koruması sağlandı. Sağlık hizmeti sunan kuruluşların kamuya ait olması ve katılımcılık sağlık hizmetlerinin kalitesini arttırmaya yardımcı oldu. Kaynakların ve sorumlulukların tedricen Sağlık Bakanlığı na devredilmesi süreci sonunda Sınır Tanımayan Doktorlar Lusikisiki den çekilmeye başladılar. 9 Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 24

26 Temel Yükümlülükler Temel yükümlülükler bütün insanların, en azından, onurlu bir biçimde yaşayabilecekleri şartların sağlandığının, sağlıklarını desteklemek için gerekli temel yaşam koşullarına sahip olmalarının ve kaçınılabilir mortaliteden uzak olmalarının garantilenmesini amaçlar. Temel yükümlülükler hemen ve etkili önlemler gerektirir ve tedricen yürürlüğe konmaları söz konusu değildir. Sağlık hizmeti olarak, hükümetler şunları sağlamalıdır: belli başlı enfeksiyon hastalıklarına karşı bağışıklama; epidemik ve endemik hastalıkları önlemek, tedavi etmek ve kontrol altında tutmak için önlemler; DSÖ Temel İlaçlar Eylem Planı nda tanımlanan ilaçları sağlama; üreme, anne (doğum öncesi ve doğum sonrası) ve çocuk sağlığı hizmetleri; Alma-Ata Bildirgesi nde tanımlanan temel sağlık hizmeti; 10 sağlık kuruluşlarına ayrımcılığa uğramadan erişim; tüm sağlık tesislerinin, malzemelerinin ve hizmetlerinin hakkaniyetli dağılımı. Sağlığın altta yatan belirleyicileri konusunda, hükümetler şunları sağlamalıdır: açlığa ve malnütrisyona maruz kalmamalarını garantilemek için uygun, nütrisyonel açıdan yeterli ve güvenli minimum miktarda gıdaya erişim; ve Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 25

27 yeterli, güvenli ve içilebilir suyla birlikte temel barınmaya, konut ve sanitasyona erişim. Sağlık eğitimi ve bilgilenme konusunda hükümetler şunları sağlamalıdır: toplumda ana sağlık sorunları hakkında, önleme ve kontrol yöntemleri dahil, eğitim ve bilgiye erişim; ve tıp mensupları ve diğer sağlık çalışanları için, sağlık ve insan hakları eğitimi dahil, uygun eğitim. Ayrıca hükümetler bir ulusal halk sağlığı stratejisi ve eylem planı, benimsemeli ve yürürlüğe koymalıdır. Sağlık hakkından kaynaklanan uluslararası yükümlülükler Uluslararası insan hakları hukuku devletlerin sorumluluğunun uluslararası yardım ve işbirliği ni içerdiğini açıkça ortaya koymaktadır. 11 Hükümet yükümlülüklerini mevcut kaynaklarla yerine getiremiyorsa, uluslararası topluluk, örneğin kalkınma yardımına katkıda bulunarak ya da sorumlu ticaret politikaları izleyerek sorumluluk almalıdır. Kaynakların mevcudiyetine bağlı olarak, gelişmiş ülkeler kaynakları kıt ülkelerde temel sağlık tesislerine, malzemelerine ve hizmetlerine erişimi geliştirmeli, ihtiyaç halinde gerekli yardımı sağlamalıdır. 12 Tüm uluslararası yardım ve işbirliği durumlarında öncelik sağlık hakkından Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 26

28 kaynaklanan çekirdek yükümlülükler in gerçekleştirilmesine verilmelidir. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 27

29 ÖZET: Sağlığa insan hakları yaklaşımının temel sonuçları Hükümetlerin sağlık konusunda hesap verebilirliklerinin artması; Yoksulluk ya da diğer nedenlerle korunmasız ya da dezavantajlı durumda olan insanların sağlık ihtiyaçlarına, farklı nüfus gruplarının sağlık durumları arasındaki kabul edilemez dengesizliklerin düzeltilmesine daha fazla önem verilmesi; Sağlık hizmetlerini ve sağlığın altında yatan belirleyicileri birlikte kapsayan, yerel ve ulusal önceliklere cevap verebilen ve herkesin erişilebildiği etkili ve entegre bir sağlık sistemi kurma ve sürdürmeye odaklanılması; Hükümetlerin sağlık mevzuatı ve bütçe ve idari uygulamalarda geriye götürücü engeller dayatmasının durdurulması; Hükümetlerin sağlık hakkından yararlanma için gerekli minimum standartları sağlamak için somut yükümlülükler kabul etmesi (çekirdek yükümlülükler); Hükümetler sağlık hakkının gerçekleştirilmesi yönünde ilerleyici adımlar atma ve ilerleme sağlamak için hemen bir şeyler yapma yükümlülükleri olduğunu kabul ederler. Bunlar Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 28

30 ilerlemeyi gösterecek amaçları (belirteçleri) ve hedefleri ortaya koymayı da içerir; Hükümetler, hem uluslararası yardım sağlayan hükmi şahsiyetler hem de uluslararası örgütlerin üyeleri olarak uluslararası yardım ve işbirliği konusundaki görevlerini yerine getirmelidirler; Sağlık çalışanları dahil olmak üzere toplumun tüm üyelerinin sağlık hakkının gerçekleştirilmesi konusunda sorumlulukları vardır. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 29

31 Kaynaklar: 1 Hunt P. Report of the Special Rapporteur of the Commission on Human Rights on the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical ve mental health. Sixtysecond session of the United Nations Human Rights Commission, Agenda item 10, E/CN.4/2006/48: para 4. 2 En çok imzalanan uluslararası insan hakları antlaşmalarından biri olan Çocuk Haklarına Dair Sözleşme nin, sağlık bakım hakkı; yeterli gıda; içme suyu; çevre sağlığı; bilgiye erişim ve zararlı geleneksel uygulamaların yasaklanmasını içeren geniş bir sağlık hakkı görüşüne özellikle yer vermesi dikkate değerdir. 3 Hunt P. Report of the Special Rapporteur, E/CN.4/2006/48. Ibid: para 7. 4 Bkz. UN CESCR General Comment 14 The Right to the Highest Attainable Standard of Health. 5 Sağlık çalışanları için insan haklarıyla ilgili tüm bu konularda mükemmel bir kaynak bir BMA yayınıdır: Human Rights and the Medical Profession, Handbook for a changing agenda. Zed Books in association with the BMA, dan beri, BM tarafından özel ülke durumlarını ya da temaları insan hakları bakış açısıyla incelemek için özel mekanizmalar oluşturuldu. BM İnsan Hakları Komisyonu belli başlı insan hakları konuları hakkında çalışmak üzere uzmanlar görevlendirdi. Bu uzmanlar şimdilerde BM insan hakları mekanizmaları ya da yetkilileri veya özel işlemler sistemi diye bilinen yapıları oluşturdu. Yetkililer, özel raportör, özel temsilci ya da bağımsız uzman gibi değişik ünvanlar taşımakla birlikte, her biri 1946 da kabul edilen Birleşmiş Milletlerin Ayrıcalık ve Muafiyetlerine Dair Sözleşme deki anlamıyla özel görev uzmanı olarak kabul edilirler. OHCHR. Seventeen frequently asked questions about UN Special Rapporteurs. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 30

32 7 BM antlaşma gözlem işlemlerine katılım konusunda rehberlik için, bkz. : Asher J. Right to Health: A Resource Manual for NGOs. London: Commat. 2004: pp Ciddi enfeksiyon hastalıklarının salgınlarının ya da epidemilerinin kontrol altına alınması ihtiyacı gibi istisnai acil halk sağlığı durumlarında devletin saygı duyma zorunluluğu yürürlükten kaldırılabilir. Örnek olarak tedaviyi reddeden açık akciğer tüberkülozlu bir hastayı karantinaya alarak enfeksiyonun sayılmasını önleme ve halk sağlığını güvene alma verilebilir. Ancak hükümetin aldığı bu önlemler geçici olmalı ve tamamen haklı nedenlere dayanmalıdır. Tüm bu istisnalar Siracusa prensiplerine uygun olmalıdır. Bkz. : United Nations, Economic ve Social Council, U.N. Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities. Siracusa Principles on the Limitation ve Derogation of Provisions in the International Covenant on Civil ve Political Rights. E/CN.4/1985/ Achieving and sustaining universal access to antiretrovirals in rural areas: the primary health care approach to HIV services in Lusikisiki, Eastern Cape. Médicins sans Frontières: Cape Town, Uluslararası Temel Sağlık Hizmetleri Konferansı 1978 de Kazakistan ın Alma-Ata şehrinde düzenlendi. Toplantı ya Dünya Sağlık Örgüt nün ve UNICEF in üyesi olan tüm ülkeler katıldılar. Sonuçta yayınlanan ve temel sağlık hizmetlerinin Herkes İçin Sağlık hedefine ulaşmaktaki anahtar rolünü vurgulayan Alma-Ata Bildirgesi 20. yüzyılda halk sağlığı alanındaki en büyük dönüm noktalarından biridir. 11 Uluslararası yardım ve işbirliği çağdaş kalkınma yardımı modellerinin temelini oluşturan küresel hakkaniyet ve paylaşılmış sorumluluk prensiplerinin yansıması ve tasdik edilmesi olarak görülebilir, Binyıl Bildirgesi örneğinde olduğu gibi. 12 CESCR. Ibid: para 39. Sağlık hakkı: sağlık çalışanları için rehber 31

Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi. Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi

Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi. Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi Mümkün olan en yüksek sağlık standardına sahip olma hakkımız Toplum Sağlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi 2 Adriaan van Es ve Paul Hunt ın önsözüyle Önsöz

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI 1948 yılında yayımlanan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi 19/11/2012 Aday Memur Eğitimleri-2012 1 ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

Birleşmiş Milletler Kadın Mahpuslar için. Bangkok Yasaları El Rehberi

Birleşmiş Milletler Kadın Mahpuslar için. Bangkok Yasaları El Rehberi Birleşmiş Milletler Kadın Mahpuslar için Bangkok Yasaları El Rehberi Dünya çapında hapishanelerde mahkûmiyeti takiben veya suçsuzluğunun ispatı için duruşma bekleyen bir buçuk milyondan fazla kadın bulunmaktadır.

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI Hazırlayan: Prof. Dr. Coşkun Can Aktan SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ Hazırlayan:

Detaylı

Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi*

Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* 23 Nisan 1999 tarihinde Uluslararası Savcılar Birliği tarafından onaylanmıştır. *Bu metin, HSYK Dış İlişkiler ve Proje

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik İdari Özet Türkçe Avustralya Hükümet hizmetlerinin Avustralya nın kültür ve dil bakımından çeşitlilikler gösteren nüfusuna duyarlılığı üzerine bir araştırma

Detaylı

HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI. Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda;

HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI. Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda; HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda; HAKLARINIZ İnsan, sadece insan olmasından dolayı doğuştan bazı hakları kazanarak dünyaya adımını atmaktadır.

Detaylı

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ Çalışma hayatı insan yaşamının vazgeçilmez bir parçasıdır. Günün en aktif döneminin yaşandığı çalışma ortamları,

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR.

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR. Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR 12 Ekim 2010 Sunuş Planı Erken Çocukluk Gelişimi (EÇG) Nedir? Binyıl

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KAMU İÇ KONTROL KONTROL ORTAMI İç kontrolün temel unsurlarına temel teşkil eden genel bir çerçeve olup, kişisel ve mesleki dürüstlük, yönetim ve personelin etik değerleri, iç kontrole yönelik destekleyici

Detaylı

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölüm Başkanı DSÖ ve UNİCEF, UNFPA ve ICM Ana-çocuk

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri Uzm.Nimet KALELİ Kırsalda Kadın Hizmetleri Koordinatörü 20 OCAK 2013 Tarımsal üretimi

Detaylı

Davranıs ve Çalısma İlkeleri

Davranıs ve Çalısma İlkeleri Davranıs ve Çalısma İlkeleri Saint-Gobain Grubu, hem yönetim hem de calışanlar tarafından uygulanan ve yıllar boyunca Grubun faaliyetlerine yön veren bir takım ilkeler geliştirmiştir. Günümüzde grup, bu

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

http://www.fisek.org ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı Faks. 0312.395 22 71

http://www.fisek.org ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı Faks. 0312.395 22 71 ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Prof. Dr. A. Gürhan Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı http://www.fisek.org Faks. 0312.395 22 71 İnsana verilen değerin bileşik göstergesi Güvence Sağlık Hak arama

Detaylı

KADIN DOSTU KENTLER - 2

KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENT NEDİR? KADINLARIN Sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere İstihdam olanaklarına Kaliteli, kapsamlı kentsel hizmetlere (ulaşım, konut vb) Şiddete maruz kaldıkları takdirde

Detaylı

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.]

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] [Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] Giriş Hekimler, hastaları ve geniş toplum kesimleri arasındaki ilişkilerde son yıllarda önemli değişikler

Detaylı

Bosna Kurbanlarına Yardım - Bosna ve Kosova dan Gelen Mültecilere Destek

Bosna Kurbanlarına Yardım - Bosna ve Kosova dan Gelen Mültecilere Destek Soydaş Uyum Eğitimi Bulgaristan dan göç eden soydaşlarımızın Türkiye de yerleşme, yaşama ve çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla 9 aylık bir sürede 4 ilde 33 seminer düzenlenmiş, 7.000 e yakın kişiye

Detaylı

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 34. Dünya Hekimler Toplantısı nda kabul edilmiş (Lizbon, Portekiz, Eylül/Ekim 1981), 47. Dünya Hekimler Birliği Kurultayı nda değişikliğe uğramış (Bali,

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Misyon: Evrensel Etik İlkelerin Türkiye de toplumun her kesiminde benimsenmesi ve uygulanmasına önderlik etmek

Detaylı

BİR ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE GİRİŞİMİ DRYNET PROJESİ

BİR ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE GİRİŞİMİ DRYNET PROJESİ BİR ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE GİRİŞİMİ DRYNET PROJESİ 11.09.2008, Kamu- STK Diyalog Toplantısı: Çölleşme ile Mücadelede Ortaklıklar AB Deneyimi ve CRIC7 için Fırsatlar ANKARA DRYNET PROJESİ Birleşmiş Milletler

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK

UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK KCS Danışmanlık Uluslararası okulları ve organizasyonları çocuklarınız için daha güvenli hale getirir Uluslararası lider uzamanlardan ve kuruluşlardan direk bilgiye

Detaylı

Nisan 2011. Tedarikçi Davranı Kuralları

Nisan 2011. Tedarikçi Davranı Kuralları Nisan 2011 Tedarikçi Davranı Kuralları Group_SupplierCodeofConduct_April2011_TUR.doc 1 GİRİŞ Sodexo için işlerin yürütülmesinde yüksek etik kuralları çok önemlidir. Bu sebepten dolayı ilişkide olduğumuz

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE 2 KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL SÖZLEŞMESİ 11 Mayıs 2011 tarihinde Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

UNESCO Raporu. İnsanın Savunmasızlığı ve Kişisel Bütünlüğüne Saygı İlkesi. Prof. Dr. Meral Özgüç

UNESCO Raporu. İnsanın Savunmasızlığı ve Kişisel Bütünlüğüne Saygı İlkesi. Prof. Dr. Meral Özgüç UNESCO Raporu İnsanın Savunmasızlığı ve Kişisel Bütünlüğüne Saygı İlkesi Prof. Dr. Meral Özgüç H.Ü.T. F. Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Mart 2015 Birleşmiş Milletler Eğitim

Detaylı

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının

Detaylı

Stratejik Planlama ve Politika Geliştirmede Katılımcılık

Stratejik Planlama ve Politika Geliştirmede Katılımcılık Stratejik Planlama ve Politika Geliştirmede Katılımcılık Kutluhan TAŞKIN Kurumsal ve Stratejik Yönetim Dairesi Başkanı Kamuda Katılım: İngiltere Örneği Paneli 4 Nisan 2012 1 Stratejik Yönetim Araştırması

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

ERICSSON Davranış Kuralları

ERICSSON Davranış Kuralları ERICSSON Davranış Kuralları Amaç Bu Davranış Kurallarının amacı insan haklarını korumak ve adil istihdam koşullarını, güvenli çalışma koşullarını, çevresel konuların sorumlu yönetimini ve yüksek etik standartları

Detaylı

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D. Dr. Şenay ÖZDEMIR Ph.D. İdeal İş sağlığı Ltd.şti. (HS(G)65 BAŞARILI SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİNİ (UK) TEMEL

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

İNSAN GENOMU VE İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ

İNSAN GENOMU VE İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ İNSAN GENOMU VE İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ UNESCO Genel Konferansı, UNESCO Anayasası Başlangıç Bölümü nün insan onuru, eşitliği ve insanın kişiliğine saygıya ilişkin demokratik ideal e atıfta bulunduğunu

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety

Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety Müfredat özeti International General Certificate in Occupational Health and Safety Mart 2011 Müfredat özeti - NEBOSH International General Certificate in Occupational Health and Safety (Mart 2011 spesifikasyonlarına

Detaylı

Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi (CPT)

Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi (CPT) AVRUPA KONSEYİ CPT/Inf/E (2002) 3 Türkçe / Turkish / Turc Avrupa İşkencenin ve İnsanlõkdõşõ veya Onurkõrõcõ Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi (CPT) CPT nin Tanõtõmõ CPT nin Tanõtõmõ İşkencenin Önlenmesine

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

Ġstanbul Üniversitesi Hastaneleri BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi. 30.4.2013 İTF Kalite Yönetim Birimi

Ġstanbul Üniversitesi Hastaneleri BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi. 30.4.2013 İTF Kalite Yönetim Birimi Ġstanbul Üniversitesi Hastaneleri BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi 30.4.2013 İTF Kalite Yönetim Birimi 1 SUNUM ĠÇERĠĞĠ Kalite nedir?- Sağlıkta Kalite nedir? İÜH Bütünleşik Kalite Yönetim Sistemi nedir?

Detaylı

Yeni Ruh Saπlıπı Yasası

Yeni Ruh Saπlıπı Yasası Yeni Ruh Saπlıπı Yasası Yeni Ruh Saπlıπı Yasası nın içeriπi nedir? Kısa Açıklama Bu broµür, Yasal Görevli Sandra McDougall tarafından yazılmıµtır. Scottish Association for Mental Health (SAMH), Cumbrae

Detaylı

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE MUAMELE EŞİTLİĞİ CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE Ayşegül Yeşildağlar Ankara, 08.10.2010 HUKUKİ KAYNAKLAR Md. 2 EC : temel prensip -kadın erkek eşitliğini sağlamak, Topluluğun özel bir yükümlülüğüdür,

Detaylı

Eğitim İhtisas Komitesi. Prof. Dr. Mustafa Safran Komite Başkanı Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi

Eğitim İhtisas Komitesi. Prof. Dr. Mustafa Safran Komite Başkanı Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Eğitim İhtisas Komitesi Prof. Dr. Mustafa Safran Komite Başkanı Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Bu sunuda 1 Ekibimiz 2 UNESCO Eğitim Sektörü 3 Herkes İçin Eğitim (EFA) Küresel İzleme Raporları (Hedefler,

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK Đnsan Hakları Başkanlığı

T.C. BAŞBAKANLIK Đnsan Hakları Başkanlığı ĐNSAN HAKLARI SÖZLÜKÇESĐ Bu sözlük Đnsan Haklarıyla ilgili kavram ve kurumların anlamlarını veriyor: I. Genel Kavramlar asylum seeker sığınmacı civil rights medeni haklar classic human rights klasik insan

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

Yüz Yüze Projesi Sorumlusu Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi

Yüz Yüze Projesi Sorumlusu Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Yüz Yüze Projesi Sorumlusu Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Uluslararası Af Örgütü insan haklarına saygı gösterilmesi, insan hakları ihlallerinin engellenmesi ve bu hakların korunması için çalışan

Detaylı

2 Kasım 2011. Sayın Bakan,

2 Kasım 2011. Sayın Bakan, SayınSadullahErgin AdaletBakanı Adres:06659Kızılay,Ankara,Türkiye Faks:+903124193370 E posta:sadullahergin@adalet.gov.tr,iydb@adalet.gov.tr 2Kasım2011 SayınBakan, Yedi uluslarası insan hakları örgütü 1

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 1 DÜNYA DAKİ ÇOCUKLARIN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALAR 1946 BM ye bağlı UNICEF kuruldu.

Detaylı

İletişim ve Bilgi Yönetimi (MCI) Copyright, Joint Commission International

İletişim ve Bilgi Yönetimi (MCI) Copyright, Joint Commission International İletişim ve Bilgi Yönetimi (MCI) Copyright, Joint Commission International MCI Altı Odak Alanı 1. Toplumla İletişim 2. Hasta ve Yakınları ile İletişim 3. Kurum İçindeki ve Dışındaki Sunucular Arası İletişim

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

Yirmi İkinci Oturum, 2000. Ulaşılabilecek En Yüksek Sağlık Standardına Sahip Olma Hakkı

Yirmi İkinci Oturum, 2000. Ulaşılabilecek En Yüksek Sağlık Standardına Sahip Olma Hakkı Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi nin 14 No lu Genel Yorumu: Ulaşılabilecek En Yüksek Sağlık Standardına Sahip Olma Hakkı 10,11,12 Yirmi İkinci Oturum, 2000 Ulaşılabilecek

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

2015 Sonrası Kalkınma Gündemi için Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Görev Tanım Belgesi

2015 Sonrası Kalkınma Gündemi için Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Görev Tanım Belgesi 2015 Sonrası Kalkınma Gündemi için Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Görev Tanım Belgesi 1. Seçkin Kişiler Üst Düzey Paneli (HLP) Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından oluşturulacak olup 2015

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI rt O ku ao l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - ARALIK 2015 ÇOCUK HAKLARI 10 Aralık 1948 de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi nin kabulüyle birlikte 10

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Örselenebilir Gruplar Hekim Tutumu. Doç.Dr. Aysun Balseven Odabaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD

Örselenebilir Gruplar Hekim Tutumu. Doç.Dr. Aysun Balseven Odabaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD Örselenebilir Gruplar Hekim Tutumu Doç.Dr. Aysun Balseven Odabaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD Sunum Planı Olgu örnekleri Örselenebilirlik, incinebilirlik, savunmasızlık Tartışma Öneriler

Detaylı

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİNİN TÜRKİYE NİN BM ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİNE EK ÇOCUK SATIŞI, ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ EK PROTOKOLÜNE İLİŞKİN İLK DÖNEMSEL RAPORUNA YÖNELİK NİHAİ GÖZLEMLERİ 1. Komite,

Detaylı

Özürlülerin Bilgiye Erişimi. AB 2012 Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ

Özürlülerin Bilgiye Erişimi. AB 2012 Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı E-Mail : aanac@ozida.gov.tr eniyihoca@hotmail.com Telefon : 0 (533) 636 90 99 Judith Butler Hangi hayatlar korumaya, kollamaya,

Detaylı

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER DUNYA GIDA GUNU ACLIGA KARSI BIRLESELIM Dr Aysegul AKIN FAO Turkiye Temsilci Yardimcisi 15 Ekim 2010 Istanbul Bu yılki kutlamanın teması, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde dünyadaki açlıkla mücadele

Detaylı

KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI (2011)

KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI (2011) KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL EYLEM PLANI (2011) Standart Kod No KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi sağlanmalıdır. KOS

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

İş Etiği Kodu. İş Etiği Kodunun Temel İlkeleri 1. Doğru ve Dürüst Davranmak:

İş Etiği Kodu. İş Etiği Kodunun Temel İlkeleri 1. Doğru ve Dürüst Davranmak: İş Etiği Kodu Doğruluk ve dürüstlük, Coca-Cola İçecek A.Ş.'nin ( CCI veya Şirket ) sürdürülebilir ticari başarısının ve güçlü itibarının temelini oluşturmaktadır. Her ikisi de temel önem taşıyan doğruluk

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

SOSYAL SORUMLULUK (SA 8000)

SOSYAL SORUMLULUK (SA 8000) Giriş MÜŞTERİNİN BEKLENTİSİ KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ Müşterinin istediği ürünün güvence altına alınması + ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ Ürünün Çevreyi Etkilemeyecek Bir Ürün Olması, Üretilirken Çevreye Mininmum

Detaylı

ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır?

ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır? ISO 9001:2000 KYS nedir, ne yapılacaktır? 1 Giriş Kurumumuz ISO 9001 Standardı na uyum sağlanması, Ülkeler arası sınırların ortadan kalkmakta olduğu günümüz dünyasında eğitimde rekabet gücümüzün artmasını

Detaylı

KOÇLUK SATIN ALMA SÜRECİNİN YÖNETİLMESİ

KOÇLUK SATIN ALMA SÜRECİNİN YÖNETİLMESİ KOÇLUK SATIN ALMA SÜRECİNİN YÖNETİLMESİ Şirketle çalışacak koç veya koçlar seçildikten sonra, koçun şirketi anlamasını ve koçluk ilişkisinin mümkün olduğunca sorunsuz ilerlemesini sağlamak için İnsan Kaynakları

Detaylı

YAPI KREDİ İHBAR VE BİLDİRİM KANALLARI BEYANI

YAPI KREDİ İHBAR VE BİLDİRİM KANALLARI BEYANI YAPI KREDİ İHBAR VE BİLDİRİM KANALLARI BEYANI İÇİNDEKİLER 1. Amaç ve Uygulama Kapsamı 1 2. Kabul Edilemez Davranışlar 1 2.1 Kabul Edilemez Davranışların Bildirimi 1 2.2 Kabul Edilemez Davranışların Sonuçlandırılması

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

İş ve İnsan Hakları politikası. 1 Giriş 2 Taahhüt 3 Uygulama 4 Yönetişim

İş ve İnsan Hakları politikası. 1 Giriş 2 Taahhüt 3 Uygulama 4 Yönetişim İş ve İnsan Hakları politikası 1 Giriş 2 Taahhüt 3 Uygulama 4 Yönetişim BP 2013 İş ve İ nsan Hakları Politikası 1. Giriş Dünyaya enerji sağlayan bir kurumuz; temel enerji kaynaklarını bulur, geliştirir

Detaylı

III. TÜRKİYE ÇOCUK POLİTİKASI: SAĞLIK SİSTEMİ

III. TÜRKİYE ÇOCUK POLİTİKASI: SAĞLIK SİSTEMİ III. TÜRKİYE ÇOCUK POLİTİKASI: SAĞLIK SİSTEMİ BM Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sağlığı, yalnızca hastalık ya da herhangi bir sakatlığın bulunmaması değil, bedensel ruhsal ve sosyal yönden de tam bir iyilik

Detaylı

Avrupa yı İnşaa Eden Gençler

Avrupa yı İnşaa Eden Gençler Avrupa yı İnşaa Eden Gençler Gençlik Politikasi Geliştirme Sosyal Uyum İnsan Hakları Kültürlerarasi Diyalog Katılım Araştırma AVRUPA KONSEYI VE GENÇLER 40 YILI AŞKIN BIR SÜREDIR AVRUPAYI BIRLIKTE INŞA

Detaylı

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları)

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları) 27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş

Detaylı

Kırıkkale Üniversitesi 1- KONTROL ORTAMI

Kırıkkale Üniversitesi 1- KONTROL ORTAMI Kırıkkale Üniversitesi 1- KONTROL ORTAMI Standart Kod No Kamu İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı Mevcut Durum Eylem Kod No Öngörülen Eylem veya Eylemler Sorumlu Birim veya Çalışma grubu üyeleri İşbirliği

Detaylı

TEDARİKÇİ TÜZÜĞÜ 1. GEÇİNMEYE YETECEK ÜCRETLER ÖDENİR. 1.1 Standart bir çalışma haftası için ödenen ücretler ve yardımlar

TEDARİKÇİ TÜZÜĞÜ 1. GEÇİNMEYE YETECEK ÜCRETLER ÖDENİR. 1.1 Standart bir çalışma haftası için ödenen ücretler ve yardımlar Bu Tüzük mümkün olan yerlerde üzerine çıkılması gereken minimum standartları sunmaktadır. Uygularken, tedarikçiler ulusal kanunlar ve yürürlükteki diğer kanunlara uyumlu olmalıdır; kanunların hükümleri

Detaylı

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI)

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve MALİ YARDIMLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hülya TEKİN AB Uzmanı

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK

ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK Etik Kavramı ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK Etik kelimesi köken olarak Eski Yunan'a kadar gider. Etik evrensel olarak kabul gören kurallardır. Etik; doğruyla yanlışı, haklı ile haksızı, iyiyle kötüyü, adil

Detaylı

Meslek tanımı için gerekenler

Meslek tanımı için gerekenler MESLEK Belli bir eğitimle kazanılan, sistemli bilgi ve becerilere dayanan insanlara yararı olacak mal üretmek, hizmet vermek ve karşılığında para kazanmak için yapılan, kuralları belirlenmiş iş olarak

Detaylı

BM Fotoğrafı/Larry Barns GLOBAL IMPACT METLIFE TA KURUMSAL SORUMLULUK

BM Fotoğrafı/Larry Barns GLOBAL IMPACT METLIFE TA KURUMSAL SORUMLULUK BM Fotoğrafı/Larry Barns GLOBAL IMPACT METLIFE TA KURUMSAL SORUMLULUK Kurumsal sorumluluk; riskleri minimize edecek, mali gücü muhafaza edecek ve finansal taahhütlerimizi uzun vadede yerine getirmemize

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

UNITE-IT digital. Dijital topluluk ağı

UNITE-IT digital. Dijital topluluk ağı UNITE-IT digital inclusion network Dijital topluluk ağı UNITE-IT 2014 GENEL BİR BAKIŞ Unite-IT ağı, ikinci proje yılı ile beraber yalnızca birinci tam faaliyet yılını kutlamış olup; her ay genişlemeye,

Detaylı