Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tıp yöntemlerini kullanma durumu ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tıp yöntemlerini kullanma durumu ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkisi"

Transkript

1 Original Article Spatula DD. 2013; 3(3): Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tıp yöntemlerini kullanma durumu ve umutsuzluk düzeyi ile ilişkisi The relationship between hopelessness level and the use of complementary medicine methods in hemodialysis patients Zeynep Erdoğan 1, Sezgi Çınar 2, Saadet Şimşek 3 1 Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı. 2 Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sağlık Yüksekokulu, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı. 3 Türkmed Diyaliz Merkezi. ÖZET AMAÇ: Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tıp yöntemlerini kullanma durumu ve umutsuzluk düzeyi ile arasındaki ilişkiyi belirlemektir. GEREÇ ve YÖNTEM: Bu çalışma iki özel diyaliz merkezinde Nisan Haziran 2012 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmanın örneklemini basit rast gele yöntemle seçilen hastalar arasından çalışmaya katılmaya gönüllü olan, bilinci açık, 179 kronik hemodiyaliz hastası oluşturdu. Verilerin toplanmasında Hasta Tanılama Formu ve Beck Umutsuzluk Ölçeği kullanıldı. Verilerin analizinde; yüzdelik, ortalama, t testi, ANOVA ve ki-kare testleri kullanıldı. BULGULAR: Yaş ortalaması 53,97+ 13,96 yıl olan hastaların %57,5 i erkek olup, %78,8 i evli ve %39,7 si emeklidir. Hastaların %35,8 i tamamlayıcı tıp yöntemlerini kullandığı belirlendi. Tamamlayıcı tıp yöntemlerini kullanan hastalarını bitkisel ürünleri %85,5, bitkisel olmayan destekleri ve diyet takviyelerini %10, beden zihin müdahaleleri ve manüpülatif yöntemleri ise %46,9 oranında kullandıkları saptandı. Tamamlayıcı tıp yöntemi kullanımı açısından cinsiyet, medeni durum, maddi durum, yaş ve hemodiyaliz yılı arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05); eğitim durumlarına göre anlamlı fark bulundu (p<0,05). Hemodiyaliz hastalarının umutsuzluk düzeyi puan ortalaması 7,59+4,85 dır. Tamamlayıcı tıp yöntemi kullanan ve kullanmayanlar arasında umutsuzluk düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). SONUÇ: Hemodiyaliz hastalarının %35,8 inin tamamlayıcı tıp yöntemi kullandığı, umutsuzluk düzeyinin tamamlayıcı tıp yöntemi kullanımını etkilemediği bulundu. Anahtar kelimeler: Tamamlayıcı tıp, hemodiyaliz hastaları, umutsuzluk. SUMMARY AIM: The aim of this study was to determine the relationship between hopelessness level and using complementary medicine methods in hemodialysis patients. METHODS: This study was performed in two private dialysis centers between April 2011 and June The sample of this study composed 179 patients who selected simple randomly method, volunteered to participate and conscious. The data were collected using a questionnaire containing socio-demographic and related disease characteristics and Beck Hopelessness Scale. The data were evaluated using percentage, average, t test, ANOVA and chi-square tests. RESULTS: The mean age of patients was years and 57.5 % men and most of these patients were married (78.8%) and retired (39.7 %). It was found that 35.8 % of the hemodialysis patients used complementary medicine methods. It was observed that hemodialysis patients used herbal treatments (85.5 %), non-herbal supplements and diet supplement (10 %), and mind body and manipulative interventions (46.9%). While there was no relationship between socio-demographic characteristics and using complementary medicine methods (p>0.05), there was relationship between education level and using complementary medicine methods in hemodialysis patients (p<0.05). The average of total hopelessness score of patients was There was no statistically significant difference between patients using and patients not using complementary medicine methods according to hopelessness scores (p>0.05). CONCLUSION: It was found that 35.8 % of the hemodialysis patients used complementary medicine methods; the hopelessness levels did not affect using complementary medicine methods. Key words: Complementary medicine, hemodialysis patients, hopelessness. Corresponding Author: Zeynep Erdoğan, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Göztepe, İstanbul, Türkiye. Received July 13, 2013; accepted October 24, 2013 DOI /spatula Published online in ScopeMed (www.scopemed.org). Spatula DD. 2013; 3(3): Spatula DD 107

2 Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tedaviler GİRİŞ Kronik böbrek yetmezliği (KBY), glomerüler filtrasyon değerinde azalma sonucu böbreğin sıvısolüt dengesini ayarlama ve metabolik-endokrin fonksiyonlarında kronik ve ilerleyici bozulma hali olarak tanımlanabilir [1]. Kronik bir hastalık olan böbrek yetmezliğinde renal replasman tedavileri (RRT) uygulanmakta olup, en sık kullanılanı hemodiyaliz (HD) dir. Nefroloji Derneği Kayıtları na göre ülkemizde 2011 yılı itibariyle RRT hastası bulunup, % 81 i ( kişi) HD tedavisi almaktadır [2]. Kronik bir hastalık olan böbrek yetmezliğinde tedavi yöntemlerinden biri olan HD tedavisine bağımlı yaşama kişinin rol ve fonksiyonlarını olumsuz etkiler. Özellikle haftanın belirli günlerinde kliniğe gelme zorunluluğu, tedavinin ömür boyu sürmesi, bu nedenle yaşanan iş gücü kayıpları, aile bireylerine bağımlı olma, hastalığa bağlı fizyolojik, ekonomik ve ruhsal sorunları beraberinde getirmektedir. En sık karşılaşılan ruhsal sorunlar; anksiyete, depresyon, gelecek hakkında belirsizlik, sosyal yaşamın kısıtlanması, bağımsızlığını kaybetme düşüncesi, üzüntü ve umutsuzluktur [3, 4]. Geleceğe yönelik olumsuz beklentiler olarak tanımlanan umutsuzluk, depresif belirtilerin temel öğelerinden biri olup, intihar eğiliminin belirleyicisidir. KBY hastaları geleneksel tedavilerle yonetilmesi zor olan, yaşam kalitesini azaltan birçok rahatsızlık ve komplikasyon deneyimlerler. Günümüzde hastalıkların tanı, bakım ve tedavilerinde gözlenen hızlı gelişmelere paralel olarak hastaların kendi tedavilerinde daha fazla kontrol ve sorumluluk almak istemeleri, semptomları azaltıcı girişimlere ulaşma çabaları, sağlık ekibinin yeterli zaman ayıramayışı, güncel tedavilerin yüksek maliyeti, ruhsal olarak daha iyi hissetme, geleneksel tedavi yöntemlerinden doyum sağlayamama gibi durumlar Tamamlayıcı Tıp (TT) yöntemlerine olan ilgiyi artırmıştır [5-9]. KBY gibi kronik sağlık sorunu olan hastalar; hipertansiyon, uykusuzluk, depresyon, ankiyete, yorgunluk, ağrı, kas krampları, kaşıntı gibi bazı semptomları gidermek ve yaşam kalitelerini artırmak için TT yöntemlerini tercih etmektedirler [10-16]. TT insanoğlu var olduğu andan itibaren kullanılmasına rağmen 1990 lı yıllardan sonra dramatik olarak artış göstermiştir. TT yöntemi kullanımı; Amerika da % 42,1, Avustralya da % 48,2, Fransa da % 49,3, Çin de % 70 oranındadır [8, 9]. Ülkemizde kanserli hastalarda yapılan farklı çalışmalarda ise % 22,1 ile % 84,1 gibi değişen oranlarda TT yöntemi kullanılmaktadır [7,9,17,18]. Kronik böbrek yetmezliği (KBY) olan hastalarda ise TT yöntemi kullanımı % 25,2 ile % 57 arasında değişmektedir [19,20-22]. Ulusal Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Merkezi (NCCAM) TT i geleneksel tıbbın bir parçası olarak kabul edilmeyen ürünler, uygulamalar ve sağlık bakım sistemleri olarak tanımlamaktadır [23]. NCCAM bu tedavileri 4 kategoride toplamıştır: 1)Doğal ürünler (bitkiler, vitaminler, diyet takviyeleri), 2)Beden-zihin müdaheleleri (Mind- Body Medicine) (meditasyon, yoga, akupunktur), 3)Manüpülatif ve beden temelli tedaviler (şiropraktik manipülasyon ve masaj) 4)Diğer TT uygulamalarıdır (hareket terapileri ve enerji tedavileri (reiki, elektormagnetik tedaviler, qi gong, terapotik dokunma) [23]. Ülkemizde TT yöntemlerine olan ilginin artması ve halk arasında kullanımının yaygınlaşması sağlık profesyonellerinin bu alana yönelmesini zorunlu kılmıştır. Ayrıca TT yöntemi kullanımına ilişkin yapılan çalışmalarda hastaların çoğunluğunun hemşire ve doktorunu bilgilendirmediği bunun nedeninin de sağlık profesyonellerinin bu konuya karşı farklı tutumları olduğu bildirilmiştir [7, 9, 17]. Bu durumda TT yöntemi ile geleneksel tedaviler arasında etkileşimler nedeniyle istenmeyen durumlar ortaya çıkmaktadır. Böbrek yetmezliği olan hastalarda yanlış kullanılan TT yöntemleri rezidüel böbrek fonksiyonları için zararlı olabilmektedir. Bu yöntemler ayrıca nefrotoksik etki gösterip, glomeruler filtrasyon hızını azaltarak hemodinamiyi bozabilirler [10]. Bu nedenle hemşirelerden geleneksel tedavilerle birlikte TT yöntemi kullanımına ilişkin uygulamalarını geliştirmeleri, bu tedavilerle ilgili kanıt düzeyi yüksek olan bilimsel çalışmaları takip edip sonuçlarını kullanmaları ve sağlıklı/hasta bireyi doğru bir şekilde yönlendirmeleri beklenmektedir [17, 18]. Literatürde TT yöntemi kullanımı ve umutsuzlukla ilgili sınırlı çalışma olup bu çalışmalar da kanser hastalarında yapılmıştır [24, 25]. HD hastalarında TT yöntemi kullanımı ve umutsuzluk düzeyi arasındaki ilişkiyle ilgili herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu eksiklikten yola çıkarak planladığımız bu çalışma, hemodiyaliz hastalarında umutsuzluk düzeyi ve TT yöntemlerini kullanma arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı. GEREÇ ve YÖNTEM Bu çalışma iki özel diyaliz merkezinde Nisan- Haziran 2012 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmanın örneklemini basit rast gele yöntemle seçilen hastalar arasından çalışmaya katılmaya gönüllü olan, bilinci açık, 179 kronik hemodiyaliz 108 Spatula DD

3 Erdoğan, Çınar, Şimşek hastası oluşturdu. Verilerin toplanmasında Hasta Tanılama Formu ve Beck Umutsuzluk Ölçeği kullanıldı. Araştırmacı tarafından hazırlanan Hasta Tanılama Formu sosyodemografik özellikler ve TT kullanımına ilişkin 16 soruyu içermektedir. Beck ve arkadaşları tarafından geliştirilen, Durak ve arkadaşları tarafından 1994 yılında geçerlilik ve güvenirliği yapılan umutsuzluk ölçeği, ergen ve yetişkin bireylerin geleceğe dönük beklentilerini ölçmektedir. Ölçek 20 maddeden oluşur ve maddeler 0-1 puanla puanlandırılır. Maddelerin seçenekleri Evet, Hayır şeklindedir. Ölçeğin puanlanmasında 11 maddenin (2, 4, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 20) evet, 9 maddenin (1, 3, 5, 6, 8, 10, 13, 15, 19) hayır cevabı 1 puanla değerlendirilir. Ölçekten elde edilecek puan aralığı 0-20 arasındadır. Puan değerinin yüksekliği umutsuzluğun yüksek olduğunu gösterir [26]. Çalışmamızda Beck Umutsuzluk Ölçeği nin cronbach alfa değeri 0,84 olarak bulundu. Verilerin analizinde; t testi, ANOVA ve ki-kare testleri kullanıldı. Örneklem grubundaki hastalar aktif D vit, B12 ve folik asit, Fe tabletlerini tedavilerinde kullandıkları için bu vitamin ve destekler sorgulanmamıştır. Şekil 1: Hemodiyaliz hastalarının TT kullanma durumu BULGULAR Yaş ortalaması yıl olan hastaların % 57,5 i erkek, % 78,8 i evli, % 69,3 ünün maddi durumu orta düzeyde ve % 39,7 si emeklidir. Çalışmamızda HD hastalarının TT yöntemlerini kullanma durumu % 35,8 olarak bulundu (Şekil 1). TT yöntemi kullanımı açısından cinsiyet, medeni durum, maddi durum, yaş ve hemodiyaliz yılı arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05); eğitim düzeyi arttıkça, TT yöntemi kullanma durumunun fazla olduğu görüldü (p<0,05). Hastaların kullandığı TT yöntemlerinin dağılımı Tablo 1 de gösterildi. Bitkisel destekleri % 85,5 oranında kullandıkları bulundu, en çok tercih edilen bitkisel desteklerin sarımsak (% 17,3), maydanoz (% 12,8) ve nane (% 9,5) olduğu saptandı. Bitkisel olmayan destekleri ve diyet takviyelerini ise % 10 oranında tercih ettikleri ve en çok arı sütü polen kullandıkları (% 6,1) belirlendi. Hastaların diğer TT yöntemlerinden beden zihin müdahaleleri ve manüpülatif yöntemleri ise % 46,9 oranında kullandıkları ve en çok duanın (% 21,2) tercih edildiği bulundu (Tablo 1). Tablo 1: Kullanılan Tamamlayıcı Tıp Yöntemi Türü (n=179) Bitkisel Destekler (%) Sarımsak 17,3 Isırgan 3,9 Keten tohumu 2,8 Maydanoz 12,8 Kekik 8,4 Karadut 3,9 Nane 9,5 Çörek otu 6,7 Kırmızıturp 5,6 Kara üzüm/çekirdeği 7,3 Yeşil çay 7,3 Toplam *85,5 Manüpilatif Yöntemler, Beden Zihin Müdaheleleri, Diğer (%) Dua 21,2 Nefes terapisi 1,7 Masaj 3,9 Müzik 14,5 Kaplıca 4,5 Biyoenerji-reiki 1,1 Toplam 46,9 Bitkisel olmayan destekler Diyet Takviyeleri (%) Koenzim Q10 1,7 Omega ,1 Magnezyum 1,1 Arı sütü-polen 6,1 Toplam 10,0 *Birden fazla seçenek işaretlendiği için yüzdeler yüksek çıkmıştır. TARTIŞMA Günümüzde kronik hastalıklarda TT yöntemi kullanımı gittikçe artış göstermiştir. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda TT yöntemi kullanımı % 25,2 ile % 57 arasında değişmektedir [19-22]. Çalışmamızda HD hastalarının TT yöntemi kullanma durumu % 35,8 olarak bulundu. HD hastalarının TT yöntemi kullanma durumuyla ilgili yapılan çalışmalarda, Akyol ve ark. kronik böbrek yetmezliği Spatula DD 109

4 Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tedaviler olan hastaların % 25,2 sinin; Nowack ve ark. % 57 sinin; Uçan ve ark. HD hastalarının % 49,4 ünün; Hess ve ark ise renal transplantasyon hastalarının % 11,8 oranında TT yöntemi kullandığını bildirmişlerdir. Çalışma bulgularımız hasta sayısı, çalışılan örneklem grubu ve coğrafik bölgesel farklılıklardan dolayı literatürle uyumluluk göstermemiştir. Tablo 2: TT Yöntemi Kullanımıyla İlgili Özellikler (n=64) TT yöntemi kullanma durumu Sayı (%) Evet Hayır TT yöntemi kullanımından sağlık personelinin haberdar olma durumu (n= 64) Evet 24 37,5 Hayır 40 62,5 Sağlık Personelinin Haberdar olmama nedeni Genel kanı yasak 1 1,6 Sorulmadığı için söylemedim 63 98,4 TT yöntemi kullanma nedenleri Yararlı olduğunu düşünüyorum 32 50,0 Kendimi iyi hissettiriyor 26 40,6 Tıbbi tedavimden fayda görmüyorum 2 3,0 Yan etkisi daha az 2 3,0 Vücut savunmamı artırıyor 2 3,0 TT yöntemi hakkında bilgiyi nereden aldığı Arkadaş 27 42,0 Sağlık personeli 13 20,0 Medya 15 24,0 İnternet 9 14,0 TT ile ilgili çalışmalar incelendiğinde, bu tedavileri daha çok kadınların, eğitim düzeyi sosyoekonomik düzeyi yüksek olanların tercih ettiği görülmüştür [8]. Kronik böbrek hastalarında sosyodemografik özelliklere göre TT yöntemi kullanımının incelendiği çalışmalarda, Akyol ve ark., kadınlarda, yaş arasındaki hastalarda, eğitim düzeyi yüksek olanlarda, ev hanımlarında, Nowack ve ark. kadınlarda, Kleshinski ve ark. [27] eğitim düzeyi yüksek olanlarda ve çalışanlarda, Hess ve ark. da kadınlarda ve genç yaşta olan hastalarda, Kara ise [28] evli olanlarda TT yöntemi kullanımının daha yaygın olduğunu bildirmişlerdir. Biçen ve ark. [29] ile Uçan ve ark. sosyodemografik özelliklerle TT yöntemi kullanımı arasında farklılık bulmamıştır. Çalışmamızda TT yöntemi kullanımı açısından cinsiyet, medeni durum, maddi durum, yaş ve hemodiyaliz yılı arasında anlamlı fark bulunmazken, eğitim düzeyi yüksek olan grupta TT in daha çok tercih edildiği saptanmıştır Bu sonuçlar literatürle uyumludur. Ülkemizde yapılan farklı hasta grubu çalışmalarında TT türlerinden en çok tercih edilenler bitkisel desteklerdir [17]. Bizim çalışmamızda da bitkisel destekler en çok kullanılan TT yöntemi türü olup, kullanan hasta oranı % 85,5 dir. En çok tercih edilen bitkisel desteklerin sarımsak (% 17,3), maydanoz (% 12,8) ve nane (% 9,5) olduğu saptandı. Akyol ve ark., bitkisel desteklerin % 16,8 oranında kullanıldığını, en çok tercih edilen bitkisel desteklerin sırasıyla sarımsak (%17,74), ıhlamur çayı (% 16,13) ve ada çayı (% 14,52) olduğunu, Uçan ve ark da bitkisel desteklerin en çok tercih edildiğini (% 31,2), Nowack ve ark. bitki çayları (% 50) ve meyve sularının (% 35) düzenli olarak tüketildiğini bildirmişlerdir. Böbrek yetmezliği olan hastalarda bitkisel ürün kullanımının değerlendirildiği çalışmalarda Kara ise HD hastalarının % 28,1 inin bitkisel ürün kullandığını, sarımsağın (% 53,3), ıhlamurun (% 46,7) ve ısırganın (% 40) tercih edildiğini, Biçen ve ark. kronik böbrek hastalarının % 37 oranında bitkisel destek kullandığını, en çok tercih edilenlerin sırasıyla internet üzerinden veya aktardan alınan hazır ürünler (pelinotu, altın otu, yoğurt otu) (% 19), ısırgan otu (% 19), maydanoz (% 13,5), limon ve sarımsak (% 9) olduğunu bildirmişlerdir. Çalışma bulgularımıza göre bitkisel destekler en çok tercih edilen TT yöntemi türü olup, kullanma oranı literatürden farklıdır. Bunun nedeni hastalarımızın birden fazla bitkisel destek kullanmaları olabilir. Tercih edilen bitkisel desteklerin ise literatürle uyumlu olduğu görülmüştür. Hastaların yarısının diğer TT yöntemlerinden beden zihin müdahaleleri ve manüpülatif yöntemleri kullandığı, en çok dua (% 21,2), müzik (% 14,5), kaplıca (% 4,5) ve masajı (% 3,9) tercih ettikleri belirlendi (Tablo 1). Uçan ve ark, HD hastalarının diğer kullandığı yöntemlerin şifalı içme suyu (% 14), hocaya gitme (% 7,2) ve hipnoz (% 4) olduğunu, Akyol ve ark. beden zihin müdahelelerinin (relaksasyon teknikleri, imgeleme ve dua) % 50,6, manüpülatif yöntemlerin % 32,6 oranında kullanıldığını, Hess ve ark. homeopati (% 42,9), Çin tıbbı (% 23,8), refleksoloji (% 4,8) ve reikinin (% 2,4) en çok tercih edildiğini bildirmişlerdir. Çalışma sonuçlarımız Akyol ve Uçan ın çalışmalarıyla paralellik gösterip, Hess ve ark. nın çalışmasıyla uyumlu değildir. Bunun nedeni, ülkemizde TT yöntemleri ve TT uygulayıcılarının çok yaygın olmaması, hastalarımızın bu yöntemlerden haberdar olmayışıdır. Bu nedenle en 110 Spatula DD

5 Erdoğan, Çınar, Şimşek çok tercih edilen yöntemler; yan etkisiz, minimal riske sahip ve tıbbi tedaviyle etkileşime girmediği için dua, müzik, kaplıca ve masajdır. Çalışmamızda hastaların % 50 si yararlı olduğu, % 40,6 sı kendini iyi hissettiği, % 3 ü tıbbı tedaviden fayda görmediği, % 3 ü vücut savunmasını artırdığı ve % 5 i yan etkisi geleneksel tedaviden daha az olduğu için bu yöntemleri kullanmaktadır. Akyol ve ark. TT yöntemi kullanım nedenlerini incelediğinde hastaların büyük çoğunluğunun hastalıklarını tedavi etmek (% 78,2) ve kendilerini fiziksel ve duygusal olarak iyi hissetmek için, Uçan ve ark. çaresizlik (% 45,1), tedavilerine ek yarar sağlama (% 32,2), maddi yetersizlik (% 17,8) ve tedaviden fayda göremedikleri (% 4,9) için kullandıklarını, Kara ise HD hastalarının, hastalığı tedavi etmek (% 81,3) ve sağlık sorunlarını önlemek (% 12,5) için bitkisel destekleri kullandıklarını ve % 37,5 inin fayda gördüğünü bildirmişlerdir. Çalışmamızda TT yöntemi kullanan hastaların % 62,5 i sağlık personeline bilgi vermediğini, büyük çoğunluğu (% 98,4) sağlık personeli sormadığı için söylemediğini belirtmektedir. Kara ve ark. hastaların tamamımın bitkisel destekleri tıbbi tedavileriyle birlikte aldıklarını ve % 87,5 inin doktorunu bilgilendirmediklerini, çünkü kendilerine bitki kullanıp kullanılmadığının sorulmadığı, Akyol ve ark. hastaların % 67,3 ünün nefrologlarına ve nefroloji hemşirelerine TT yöntemi kullanımıyla ilgili bilgi vermediklerini ve bir hastanın yan etki deneyimlediğini, Uçan ve ark hastaların % 87,1 inin, Biçen ve ark. % 78.4 oranında sağlık ekibine bilgi vermediğini bildirmişlerdir. Nowack ve ark. ise HD hastalarının yarısının, transplantasyon hastalarının ise %73 ünün TT yöntemi kullanımı hakkında hekimlerini haberdar ettiklerini, HD hastalarının TT yöntemi kullanımının riskleriyle ilgili farkındalıklarının transplant hastalarına göre düşük olduğunu bulmuştur. Nowack ın çalışmasında da hekimlere bilgi veren hasta sayısı az olmakla birlikte, sağlık personelini haberdar eden hasta sayısı, bizim çalışma grubumuzdakinden fazladır. Çalışmamız Türkiye de yapılan çalışmalarla paralel olup, Nowack ın çalışmasıyla farklılık göstermiştir. Bunun nedeni, ülkemizde TT yöntemleri ve yan etkileri hakkında sağlık personelinin yeterli bilgiye sahip olmaması, bu yöntemlere karşı temkinli olmaları, hastaya bu yöntemleri kullanıp kullanmadıklarını sormamaları, hastaları TT yöntemi kullanımıyla ilgili olarak iletişim konusunda cesaretlendirmemeleri ve TT yöntemi kullanımıyla ilgili kanıt temelli çalışmaların yetersizliğinden kaynaklanabilir. Hastaların TT yöntemleri hakkında nereden bilgi aldıkları incelendiğinde; % 42 si bu yöntemleri arkadaş ve aile çevresinden, % 24 i medyadan, % 14 ü internet ve % 20 si sağlık personelinden duyduklarını belirttiler. Akyol ve ark. bu yöntemleri böbrek yetmezliği olan diğer hastalardan (% 48,1), aile ve arkadaş çevresinden (% 26,9), internetten, televizyondan (% 19,2) ve sağlık personelinden (% 5,8), Biçen ve ark, komşu, akraba ve arkadaşlardan (% 67,6), medyadan (% 24,3), internetten (% 2,7) ve sağlık personelinden (% 2,7) Uçan ve ark. arkadaş (% 54,9), aile (% 19,3), sağlık ekibi (% 12,9) ve klinikteki diğer hastalardan (% 12,9), Kara ise hastaların büyük çoğunluğunun (% 84,4) aile ve arkadaş çevresinden, TV, radyo, internetten (% 9,4) ve aktardan (% 9,4) bilgi aldıklarını bildirmişlerdir. Bu sonuçlar çalışma bulgularımızı desteklemektedir. Çalışmamızda HD hastalarında TT yöntemi kullanımının umutsuzluk düzeyiyle ilişkili olup olmadığını incelediğimizde; hastalarımızın orta derecede umutsuzluk deneyimlediğini ve TT yöntemi kullanımının umutsuzluk düzeyinden etkilenmediğini saptadık. Literatürde umutsuzluk düzeyi ve TT yöntemi kullanımı arasında ilişkiyi gösteren sınırlı çalışma olup, bu çalışmalar da kanserli hastalarda yapılmıştır. Gross ve ark. over kanserli hastalarda umutsuzluk ve tamamlayıcı terapi kullanımını incelediği çalışmada masaj terapisi alan hastaların daha az umutsuzluk yaşadığını bildirmiştir. Malak ve ark. da kanserli hastalarda yaptıkları çalışmada total umutsuzluk skorunu 8,09 ± 2,59 saptamışlar, TT yöntemi kullanan ve kullanmayan hastalarla umutsuzluk puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulmamışlardır. Farklı hasta grubuyla çalışmamıza rağmen bulgularımız Malak ve ark. nın çalışmasıyla paralellik göstermiş olup, TT kullanımının umutsuzluk düzeyinden etkilenmediğini saptadık. SONUÇ ve ÖNERİLER Sonuç olarak; hemodiyaliz hastalarının % 35,8 inin TT yöntemlerini kullandığı, en çok tercih edilen yöntemlerin bitkisel destekler olduğu, eğitim düzeyinin TT yöntemi kullanma durumunu etkilediği, hastaların büyük çoğunluğunun sağlık personelinin bilgisi dışında bu yöntemleri kullandığı ve TT yöntemi kullanımının umutsuzluk düzeyinden etkilenmediği bulundu. Bu yöntemler geleneksel tedavilerle kullanıldığında toksik etkilere neden olabileceğinden, hastayla yapılan görüşmelerde hastanın almış olduğu tedavi, ilaç-bitki, ilaç-ilaç etkileşimleri göz önünde bulundurularak, TT yöntemlerinin sorgulanmasını önermekteyiz. Spatula DD 111

6 Hemodiyaliz hastalarında tamamlayıcı tedaviler KAYNAKLAR 1. (Erişim Tarihi: ) 2. (Erişim Tarihi: ). 3. Özer FG, Beydağ DT, Cengiz Ş, Kiper S. Hemodiyalize giren hastaların umutsuzluk düzeyleri. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi.2009;4(10): Tan M, Karabulutlu E, Okanlı A, Erdem N. Hemodiyaliz hastalarında sosyal destek ve umutsuzluk arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2005;8(2): Cassileth B. Evaluating complementary and alternative therapies for cancer patients. CA Cancer J Clin 1999; 4(9): Ernst E. Prevalence of use of complementary/alternative medicine: a systematic review. Bulletin of the World Health Organization. 2000; 78(2): Altun R, Özden A. Tamamlayıcı ve alternatif tıp. Güncel Gastroenteroloji. 2004;8(3): Barnes P, Powell-Griner E. Complementary and alternative medicine use among adults: United Sates. Advance Data. 2004; 343:(27): Araz A, Harlak H, Meşe G. Sağlık davranışları ve alternatif tedavi kullanımı. Kor Hek. 2007; 6(2): Kara B. Kronik böbrek yetmezliğine bitkisel ürünlerin etkisi. Gülhane Tıp Derg. 2006; 48: Tsay SL, Chen ML. Acupressure and quality of sleep in patients with end-stage renal disease-a randomized controlled trial. Int J Nurs Stud. 2003; (40): Tsay SL, Rong JR, Lin PF. Acupoints massage in improving the quality of sleep and quality of life in patients with end-stage renal disease. J Adv Nurs. 2003; 42(2): Cho YC, Tsay SL. The effect of acupressure with massage on fatigue and depression in patients with end-stage renal disease. J Nursing Research. 2004; 12(1): Tsay SL. Acupressure and fatigue in patients with endstage renal disease a randomized controlled trial. Int J Nurs Stud. 2004; 41: Kim KH, Lee MS, Choi SM, Ernst E. Acupuncture for treating uremic pruritus in patients with end-stage renal disease: a systematic review. J Pain Symptom Manage. 2010; 40(1): Kim KH, Kim TH, Kang JW, Sul JU, Lee MS, Kim JL, et al. Acupuncture for symptom mamagement in hemodialysis patients: a prospective, observational pilot study. The J Altern Complement Med. 2011;17(8) Kav S, Hanoğlu Z, Algıer L. Türkiye de kanserli hastalarda tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerinin kullanımı: literatür taraması. UHOD. 2008; 18(1): Turan N, Öztürk A, Kaya N. Hemşirelikte yeni bir sorumluluk alanı: tamamlayıcı terapi, Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. (2010);3(1): Uçan Ö, Ovayolu N, Pehlivan S. Hemodiyaliz hastalarının alternatif yöntem kullanımına ilişkin bilgi ve uygulamaları. Sağlık ve Toplum Dergisi. 2007; (17): Nowack R, Bale C, Birnkammer F, Koch W, Sesler R, Birck R. Complementary and Alternative Medications Consumed by Renal Patients in Southern Germany. J Ren Nutr. 2009;19(3): Hess S, De Geest S, Halter K, Dickenmann M, Denhaerynck K. Prevalence and correlates of selected alternative and complementary medicine in adult renal transplant patients. Clin Transplant. 2009; 23(1): Akyol A, Yıldırım Y, Toker E, Yavuz B. The use of complementary and alternative medicine among chronic renal failure patients. J Clin Nurs. 2011; (20): (Erişim Tarihi: ). 24. Malak A, Karayurt Ö, Demir E, Yümer AS. Complementary and alternative medicine in cancer patients analysis of influencing factors in Turkey. Asian Pacific J Cancer Prev. 2009; (10): Gross AH, Cromwell J, Fonteyn M, Matulonis UA, Hayman LL. Hopelessness and complementary therapy use inpatients with ovarian cancer. Cancer Nursing. 2013; 36(4): (Erişim Tarihi: ). 27. Kleshinski J, Crews C, Fry E, Stewart B, Reinhart C, Tolliver J, Khuder S. A survey of herbal product use in a dialysis population in Northwest Ohio. J Ren Nutr. 2003; 13(2): Kara B. Herbal product use in a sample of Turkish patients undergoing haemodialysis. J Clin Nurs. 2009;(18): Biçen C, Erdem E, Kaya C, Karataş A, Elver Ö, Akpolat A. Kronik böbrek hastalarında bitkisel ürün kullanımı. Turk Neph Dial Transpl. 2012; 21(2): Spatula DD

Kalp Hastalarının Tamamlayıcı Tedavileri Kullanma Durumu

Kalp Hastalarının Tamamlayıcı Tedavileri Kullanma Durumu Original Article Spatula DD. 2012; 2(3):135-139 Kalp Hastalarının Tamamlayıcı Tedavileri Kullanma Durumu Use of Complementary Therapies in the Patients with Heart Disease Zeynep Erdoğan 1, Sıdıka Oğuz

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Bitkisel Ürün Kullanımı Herbal Product Use in Patients with Chronic Kidney Disease

Kronik Böbrek Hastalarında Bitkisel Ürün Kullanımı Herbal Product Use in Patients with Chronic Kidney Disease doi: 0.5262/tndt.202.002.06 Özgün Araştırma/Original Investigation Kronik Böbrek Hastalarında Bitkisel Ürün Kullanımı Herbal Product Use in Patients with Chronic Kidney Disease Öz AMAÇ: Günümüzde hastalıkların

Detaylı

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal Kronik Böbrek Yetmezliğinde Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Yöntemlerinin Kullanımı Complementary and Alternative Medicine Methods in Chronic Renal

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler ÖZGEÇMİŞ Adı : Derya Soyadı: : Özcanlı Atik Doğum Yeri : ADANA-Kozan Doğum Tarihi : 01.03.1981 Medeni Hali : Evli Tel: 0534 970 1568 E-posta: deryaatik@osmaniye.edu.tr EĞİTİM DURUMU: Mezun Olduğu Üniversite:

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti

Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 14: 69-75/Mayıs 2013 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / RESEARCH STUDY Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti Afyon Kocatepe Üniversitesi, Ahmet Necdet Sezer Araştırma

Detaylı

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI

SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI SÜT ÇOCUKLARINDA UZUN SÜRELİ PERİTON DİYALİZİNİN SONUÇLARI Gülseren PEHLİVAN, Nur CANPOLAT, Şennur ERKUT, Ayşe KESER, Salim ÇALIŞKAN, Lale SEVER İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı

Detaylı

TAMAMLAYICI TERAPĠLERLE AVRUPA BĠRLĠĞĠ SATANDARTLARINDA HEMġĠRELĠK BAKIMINI GELĠġTĠRME (BestCARE)

TAMAMLAYICI TERAPĠLERLE AVRUPA BĠRLĠĞĠ SATANDARTLARINDA HEMġĠRELĠK BAKIMINI GELĠġTĠRME (BestCARE) TAMAMLAYICI TERAPĠLERLE AVRUPA BĠRLĠĞĠ SATANDARTLARINDA HEMġĠRELĠK BAKIMINI GELĠġTĠRME (BestCARE) Hemşirelik bakımı bireyi, fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal boyutlarıyla birlikte bir bütün olarak

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Hastalarının Yaşam Kalitesi ve Etkileyen Faktörler

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Hastalarının Yaşam Kalitesi ve Etkileyen Faktörler Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Hastalarının Yaşam Kalitesi ve Etkileyen Faktörler GİZEM ÖZBUDAK Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği ABD Yüksek Lisans Öğrencisi Kronik böbrek

Detaylı

THE INVESTIGATION OF INFLUENCE FACTORS ON SELF-CARE AGENCY AND OUALITY OF LIFE ON HEMODIALYSIS PATIENTS

THE INVESTIGATION OF INFLUENCE FACTORS ON SELF-CARE AGENCY AND OUALITY OF LIFE ON HEMODIALYSIS PATIENTS Ege Tıp Dergisi (): 9-0, 00 HEMODİYALİZE GİREN HASTALARIN YAŞAM KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLİ DEĞİŞKENLERİN İNCELENMESİ VE ÖZBAKIM GÜCÜ İLE BUNLAR THE INVESTIGATION OF INFLUENCE FACTORS ON SELF-CARE AGENCY AND

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Türkiyede Kanserli Hastalarda Tamamlay c ve Alternatif Tedavi Yöntemlerinin Kullan m : Literatür Taramas

Türkiyede Kanserli Hastalarda Tamamlay c ve Alternatif Tedavi Yöntemlerinin Kullan m : Literatür Taramas ULUSLARARASı HEMATOLOJI-ONKOLOJI DERGISI MAKALE / ARTICLE International Journal of Hematology and Oncology Türkiyede Kanserli Hastalarda Tamamlay c ve Alternatif Tedavi Yöntemlerinin Kullan m : Literatür

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

Astımda Alternatif Tedaviler

Astımda Alternatif Tedaviler Bölüm 19 Astımda Alternatif Tedaviler Dr. Yusuf AKYÜZ ve Dr. Mustafa DİNÇ Genel Bilgi Astım, yaşam kalitesini düşüren, işgücü kaybına ve sağlık harcamalarının artmasına neden olan hava yollarının kronik

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ ve ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Bahar (VARDAR) İNKAYA Ünvanı: Yard. Doç. Dr. Derece Bölüm/Program Üniversite Öğretim Yılı Lisans Hemşirelik Abant İzzet Baysal Üniversitesi 2001-2002 Yüksek Lisans

Detaylı

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İçerik Yaşam kalitesi kavramı Kanser hastalarının bilgi gereksinimleri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Adı Soyadı: Zeynep Erdoğan. Doğum Tarihi: 09.02.1978. Yabancı Dil: İngilizce. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Adı Soyadı: Zeynep Erdoğan. Doğum Tarihi: 09.02.1978. Yabancı Dil: İngilizce. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Zeynep Erdoğan Doğum Tarihi: 09.02.1978 Yabancı Dil: İngilizce ÖĞRENİM DURUMU Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Y. Lisans Hemşirelik Doktora

Detaylı

ARAŞTIRMA. Anahtar Kelimeler: Yaşlı birey, tamamlayıcı tedaviler, kırsal kesim.

ARAŞTIRMA. Anahtar Kelimeler: Yaşlı birey, tamamlayıcı tedaviler, kırsal kesim. ARAŞTIRMA F.Ü.Sağ.Bil.Tıp Derg. 2013; 27 (1): 19-26 http://www.fusabil.org Tülay SAĞKAL 1 Sibel DEMİRAL 2 Hatice ODABAŞ 2 Eda ALTUNOK 2 1 Ege Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İzmir,

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

Özgün Araştırma/Original Investigation. Nazan KILIÇ AKÇA Dilek ARSLAN. doi: 10.5262/tndt.2015.1003.04

Özgün Araştırma/Original Investigation. Nazan KILIÇ AKÇA Dilek ARSLAN. doi: 10.5262/tndt.2015.1003.04 doi: 10.5262/tndt.2015.1003.04 Özgün Araştırma/Original Investigation Hemodiyaliz Tedavisi Alan 65 Yaş Altı Bireylerde Ağrı ve Baş Etme Yöntemleri Pain and Coping Methods of Individuals under 65 Years

Detaylı

TAF Preventive Medicine Bulletin, 2008: 7(3)

TAF Preventive Medicine Bulletin, 2008: 7(3) Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2008; 7(3):23-236 Lisansüstü Eğitime Devam Eden Evli Kadınların Üreme Sağlığı Sorunları ve Etkileyen Faktörler [Reproductive Health Problems of Married Women

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi. Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD

Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi. Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD Diyaliz tedavisinde ilk seçenek: Periton diyalizi Neslihan SEYREK, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji BD KBY PREVALANSI Dünyada SDBY Prevalans ve Prevalans İnsidansı İnsidans USRDS 2009 Önümüzdeki

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı

Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı Yrd. Doç. Dr. Ayda ÇELEBİOĞLU Proje Araştırmacısı Proje kapsamında verilerin elde edileceği hastanede onkoloji hastaları ile çalışan tüm hemşireleri içine alan bir program yapılması kararlaştırıldı. Hemşirelerle

Detaylı

Hemodiyaliz Hastalarında Öz Bakım Gücünün Yaşam Kalitesine Etkisinin Değerlendirilmesi - Hatice Alemdar, Sezgi Çınar Pakyüz

Hemodiyaliz Hastalarında Öz Bakım Gücünün Yaşam Kalitesine Etkisinin Değerlendirilmesi - Hatice Alemdar, Sezgi Çınar Pakyüz Hemodiyaliz Hastalarında Öz Bakım Gücünün Yaşam Kalitesine Etkisinin Değerlendirilmesi - Hatice Alemdar, Sezgi Çınar Pakyüz Uzm. Hem., Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi, Hemodiyaliz Ünitesi.

Detaylı

BİTKİSEL ÜRÜNLERİN KULLANIMINDA ARKA PLAN Prof. Dr. Mine Sibel Gürün Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı

BİTKİSEL ÜRÜNLERİN KULLANIMINDA ARKA PLAN Prof. Dr. Mine Sibel Gürün Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı BİTKİSEL ÜRÜNLERİN KULLANIMINDA ARKA PLAN Prof. Dr. Mine Sibel Gürün Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Bitkilerin hastalıkların tedavisi veya hastalıklardan korunmak amacıyla

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ Şengül Özdemir¹Esma Iravul¹,Ayşegül Temizkan Kırkayak¹,Fatma Kaban²,Filiz Akdeniz ²,Tevfik Ecder²,Asiye Akyol³ 1-Diaverum

Detaylı

Renal Replasman Tedavilerinde Maliyet Karşılaştırma. Hemş.Hatice Gönül TOPRAK Aydın Devlet Hastanesi Periton Diyalizi Ünitesi

Renal Replasman Tedavilerinde Maliyet Karşılaştırma. Hemş.Hatice Gönül TOPRAK Aydın Devlet Hastanesi Periton Diyalizi Ünitesi Renal Replasman Tedavilerinde Maliyet Karşılaştırma Hemş.Hatice Gönül TOPRAK Aydın Devlet Hastanesi Periton Diyalizi Ünitesi RRT (Renal Replasman Tedaviler) NEDİR? Böbrek işlevleri vücut ihtiyaçlarına

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Sağlık Bilimleri Fakültesi. : 0 212 414 15 00 Dahili: 40142 : 0 212 414 15 15 : asiyegul@istanbul.edu.tr

ÖZGEÇMİŞ. : Sağlık Bilimleri Fakültesi. : 0 212 414 15 00 Dahili: 40142 : 0 212 414 15 15 : asiyegul@istanbul.edu.tr 1. Adı Soyadı : Asiye Gül İletişim Bilgileri Adres Telefon Fax Mail 2. Doğum Tarihi : ÖZGEÇMİŞ : Sağlık Bilimleri Fakültesi 3. Unvanı : Yrd.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu : : 0 212 414 15 00 Dahili: 40142 :

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY GİRİŞ Yaşlılık Dünya Sağlık Örgütü tarafından 65 yaş ve üzeri dönem olarak tanımlamakta; Fiziksel görünüm, güç ve rol kaybı yaşanılan, yaşlılık dönemindeyeti

Detaylı

Diyaliz Hastalarında Yaşam Kalitesi Belirleme Ve İyileştirme Stratejisi

Diyaliz Hastalarında Yaşam Kalitesi Belirleme Ve İyileştirme Stratejisi Diyaliz Hastalarında Yaşam Kalitesi Belirleme Ve İyileştirme Stratejisi Dr. Kübra Kaynar Öğrenim Hedefleri Yaşam kalitesini tanımlar Sağlık ilişkili yaşam kalitesi açıklar Diyaliz ilişkili yaşam kalitesinin

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Zekeriya AKTÜRK Şifa Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği AD 22 Mart 2016 zekeriya.akturk@sifa.edu.tr, http:aile.sifa.edu.tr 1 Sunum planı Akupunktur nedir? Akupunkturun

Detaylı

DİYALİZ HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİNİ NASIL DEĞERLENDİRELİM?

DİYALİZ HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİNİ NASIL DEĞERLENDİRELİM? DİYALİZ HASTALARINDA YAŞAM KALİTESİNİ NASIL DEĞERLENDİRELİM? Dr İbrahim GÜNEY Konya Eğt. ve Arş Hastanesi Nefroloji Kliniği TND-2012 Kasım 1. Yaşam Kalitesi Nedir? 2. Yaşam Kalitesi Neden Önemlidir? 3.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. Adı Soyadı: Melike DEMİR DOĞAN İletişim Bilgileri: Telefon: 0(456) 2331172-3810 (Dahili) Yazışma Adresi: Gümüşhane Üniversitesi SYO / Hemşirelik Bölümü

Detaylı

Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin İnternet Kullanımına Yönelik Görüşleri*

Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin İnternet Kullanımına Yönelik Görüşleri* Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin İnternet Kullanımına Yönelik Görüşleri* Hamza FİDANCIOĞLU**, K.Derya BEYDAĞ***, Fadime GÖK ÖZER***, Mehtap KIZILKAYA*** ÖZET Amaç: Bu çalışma, sağlık yüksek okulu öğrencilerinin

Detaylı

Attitudes of a Group of Family Physicians on Complementary and Alternative Treatments

Attitudes of a Group of Family Physicians on Complementary and Alternative Treatments Original Research Turkish Journal of Family Medicine & Primary Care www.tjfmpc.com Attitudes of a Group of Family Physicians on Complementary and Alternative Treatments Bir Grup Aile Hekiminin Tamamlayıcı

Detaylı

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Sibel Yıldırım*, İlknur İnanır**, Zerrin Kaya*** * Acıbadem Hastanesi,

Detaylı

Department of Nursing, Osmaniye Korkut Ata University School of Health, Cardiovascular surgery, Private New Life Hospital, Osmaniye, Turkey

Department of Nursing, Osmaniye Korkut Ata University School of Health, Cardiovascular surgery, Private New Life Hospital, Osmaniye, Turkey The Effect of Perceived Social Support by Hemodialysis Patients on their Social Appearance Anxiety [Hemodiyaliz Hastalarında Algılanan Sosyal Desteğin Sosyal Görünüş Kaygısına Etkisi] Derya Atik 1, Cem

Detaylı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı ÇOCUKLARDA DİYALİZ Prof. Dr. Mesiha Ekim Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi 19-23 Mayıs 2010 Antalya 2008 yılında ilk defa RRT

Detaylı

Bitkisel Tedavi Neden Tercih Ediliyor? Why is Phytotherapy Preferred?

Bitkisel Tedavi Neden Tercih Ediliyor? Why is Phytotherapy Preferred? Ankara Med J, 2015, 15(2):48-58 DOI:10.17098/amj.05190 Bitkisel Tedavi Neden Tercih Ediliyor? Why is Phytotherapy Preferred? Gökhan Özçelik 1, Dilek Toprak 2 1 Sur 8 Nolu Aile Sağlığı Merkezi, Diyarbakır

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

PRE DİYALİZ DÖNEMDE HASTA EĞİTİMİNİN ROLÜ AYTEN KARAKOÇ

PRE DİYALİZ DÖNEMDE HASTA EĞİTİMİNİN ROLÜ AYTEN KARAKOÇ PRE DİYALİZ DÖNEMDE HASTA EĞİTİMİNİN ROLÜ AYTEN KARAKOÇ Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyaliz Ünitesi Hasta Eğitimi Amerikan Aile Hekimleri Eğiticileri Topluluğu (STFM) hasta eğitimini: Sağlığı

Detaylı

14 KASIM 2015 - CUMARTESİ

14 KASIM 2015 - CUMARTESİ ULSULARARASI KATILIMLI 2. ULUSAL İNTEGRATİF TIP KONGRESİ -KANITA DAYALI MULTİDİSİPLİNER BÜTÜNCÜL SAĞLIK- 14 KASIM 2015 - CUMARTESİ 08:00-09:00 Kayıt 1. Bölüm Oturum Başkanı: Prof.Dr. Hakan Yaman Açılış

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Ayaktan Kemoterapi Ünitesinde Tedavi Alan Hastaların Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Uygulamalarına Başvurma Sıklığı ve Nedenleri*

Ayaktan Kemoterapi Ünitesinde Tedavi Alan Hastaların Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Uygulamalarına Başvurma Sıklığı ve Nedenleri* Uğurluer ve ark. Van Tıp Dergisi: 14 (3):68-73, 2007 Ayaktan Kemoterapi Ünitesinde Tedavi Alan Hastaların Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Uygulamalarına Başvurma Sıklığı ve Nedenleri* Gamze Uğurluer**, Aktan

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Hemodiyaliz mi? Dr. Mehmet Özkahya Ege Üniversitesi Nefroloji B.D

Hemodiyaliz mi? Dr. Mehmet Özkahya Ege Üniversitesi Nefroloji B.D Hemodiyaliz mi? Dr. Mehmet Özkahya Ege Üniversitesi Nefroloji B.D Dünyada yaşanan nedir? ABD de hastaların % 6 sı PD Dünyada hastaların % 11 i PD Dünyada yüksek PD oranları gelişmekte olan ülkelerde United

Detaylı

Pediatrik Onkoloji Hastalarında Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi Yöntemlerinin Kullanımı: Bir Literatür Taraması

Pediatrik Onkoloji Hastalarında Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi Yöntemlerinin Kullanımı: Bir Literatür Taraması 102 Pediatrik Onkoloji Hastalarında Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi Yöntemlerinin Kullanımı: Bir Literatür Taraması Ebru Kılıçarslan Törüner *, Gülzade Uysal**, Ziyafet Hanoğlu*, Lale Algıer*** ÖZET Giriş:

Detaylı

Reiki: Eski Bir İyileștirme Sanatı Modern Hemșirelik Uygulaması Reiki: An Ancient Healing Art Modern Nursing Practice

Reiki: Eski Bir İyileștirme Sanatı Modern Hemșirelik Uygulaması Reiki: An Ancient Healing Art Modern Nursing Practice DERLEME / REVIEW Kafkas J Med Sci 2011; 1(2):86 91 doi: 10.5505/kjms.2011.70288 Reiki: Eski Bir İyileștirme Sanatı Modern Hemșirelik Uygulaması Reiki: An Ancient Healing Art Modern Nursing Practice Zeynep

Detaylı

YATAKLI SAĞLIK KURULUġUNDA GÖREV YAPAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN TAMAMLAYICI VE ALTERNATĠF TEDAVĠ YÖNTEMLERĠNĠ BĠLME VE KULLANMA DURUMLARI

YATAKLI SAĞLIK KURULUġUNDA GÖREV YAPAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN TAMAMLAYICI VE ALTERNATĠF TEDAVĠ YÖNTEMLERĠNĠ BĠLME VE KULLANMA DURUMLARI Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi / Gümüşhane University Journal of Health Sciences: 0;() YATAKLI SAĞLIK KURULUġUNDA GÖREV YAPAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN TAMAMLAYICI VE ALTERNATĠF TEDAVĠ YÖNTEMLERĠNĠ

Detaylı

YATAKLI SAĞLIK KURULUġUNDA GÖREV YAPAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN TAMAMLAYICI VE ALTERNATĠF TEDAVĠ YÖNTEMLERĠNĠ BĠLME VE KULLANMA DURUMLARI

YATAKLI SAĞLIK KURULUġUNDA GÖREV YAPAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN TAMAMLAYICI VE ALTERNATĠF TEDAVĠ YÖNTEMLERĠNĠ BĠLME VE KULLANMA DURUMLARI Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi / Gümüşhane University Journal of Health Sciences: 0;() YATAKLI SAĞLIK KURULUġUNDA GÖREV YAPAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN TAMAMLAYICI VE ALTERNATĠF TEDAVĠ YÖNTEMLERĠNĠ

Detaylı

ÜREMİK KAŞINTI VE AROMATERAPİ UYGULAMASI

ÜREMİK KAŞINTI VE AROMATERAPİ UYGULAMASI ÜREMİK KAŞINTI VE AROMATERAPİ UYGULAMASI Mehtap KAVURMACI 1 Mehtap TAN 2 ÖZET Yaşamsal önemi çok büyük olan böbreklerin işlevlerinin gittikçe bozulması, birçok organ ve sistemde değişik sorunlara yol açar.

Detaylı

18.11.2015. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ

18.11.2015. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ GİRİŞ Yirminci yüzyılın ortalarından başlayarak, hastalıkların tanı ve tedavilerinde

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık

Detaylı

Hemodiyaliz Hemşirelerinde Sağlık Algı Düzeylerinin Belirlenmesi

Hemodiyaliz Hemşirelerinde Sağlık Algı Düzeylerinin Belirlenmesi Hemodiyaliz Hemşirelerinde Sağlık Algı Düzeylerinin Belirlenmesi Bahar ÇETİN, Özel Lüleburgaz Diyaliz Merkezi Seher ÜNVER, Trakya Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi Tevfik ECDER, İstanbul Bilim Üniversitesi,

Detaylı

Temel Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Hizmet İçi Eğitimin Değerlendirilmesi

Temel Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Hizmet İçi Eğitimin Değerlendirilmesi Okmeydanı Tıp Dergisi 28(3):146-15, 12 doi:.5222/otd.12.146 Araştırma Temel Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Hizmet İçi Eğitimin Değerlendirilmesi Hacer Özkul Özel *, Demet Yurtsever **, Sevginaz Mutlu

Detaylı

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ Yük.Hemş.Vildan TANIL Yük.Hemş.Fatma COŞAR BAYKAL Uzm.Hemş.Münevver SARSILMAZ Öğr. Gör. Müjgan SOLAK KABATAŞ Prof. Dr. Meryem YAVUZ 1 HASTA

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalığında Kolekalsiferol ün Etkisi

Kronik Böbrek Hastalığında Kolekalsiferol ün Etkisi Kronik Böbrek Hastalığında Kolekalsiferol ün Etkisi Taner Baştürk 1, Abdülkadir Ünsal 2 1Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği Serum Kalsidiol

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

SAĞLIK BĠLĠMLERĠ FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠLERĠNĠN TIP DIġI ALTERNATĠF VE GELENEKSEL UYGULAMALAR KONUSUNDAKĠ GÖRÜġLERĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ

SAĞLIK BĠLĠMLERĠ FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠLERĠNĠN TIP DIġI ALTERNATĠF VE GELENEKSEL UYGULAMALAR KONUSUNDAKĠ GÖRÜġLERĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ FAKÜLTESĠ ÖĞRENCĠLERĠNĠN TIP DIġI ALTERNATĠF VE GELENEKSEL UYGULAMALAR KONUSUNDAKĠ GÖRÜġLERĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Nilgün ÇÖL ARAZ 1, Hatice Serap TAŞDEMİR 2, Serap PARLAR KILIÇ 3 ÖZET

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

Bitkisel ürünler: Böbreklere dost mu, düģman mı?

Bitkisel ürünler: Böbreklere dost mu, düģman mı? Bitkisel ürünler: Böbreklere dost mu, düģman mı? Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Liv Hospital-ĠSTANBUL 16 Kasım 2013-ANTALYA www.tekinakpolat.net İşine gelince doktorum, ilacım işine gelmeyince doğal tedavi, bitkisel

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri YATAN HASTALARDA, HASTANE HİZMET KALİTESİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Aydemir KAYABAŞI İstatistikçi

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Diyaliz Sıklığını Azaltma ve Diyalizden Çıkarma Kararı Nasıl Verilmeli. Dr. Hüseyin ÇELİKER Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Diyaliz Sıklığını Azaltma ve Diyalizden Çıkarma Kararı Nasıl Verilmeli. Dr. Hüseyin ÇELİKER Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Diyaliz Sıklığını Azaltma ve Diyalizden Çıkarma Kararı Nasıl Verilmeli Dr. Hüseyin ÇELİKER Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Hemodiyaliz Normal Diyaliz İşlemi Kronik böbrek yetmezliği

Detaylı

Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD / Nefroloji BD

Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD / Nefroloji BD Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD / Nefroloji BD PD NEDİR? TARİHÇE 1744 İlk parasentez ve peritoneal lavaj TARİHÇE 1923 İlk Peritoneal Diyalizi, Georg

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Uzm.Dr., Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye

Uzm.Dr., Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye Smyrna Tıp Dergisi 35 Smyrna Tıp Dergisi Araştırma Makalesi Bir İlçe Entegre Hastanesi Sağlık Çalışanlarının Sosyodemografik Özellikleri ile Depresyon Arasındaki İlişki Relationship Between Depression

Detaylı

EV HEMODİYALİZİ MEDİKAL VE TEKNİK SORUNLAR

EV HEMODİYALİZİ MEDİKAL VE TEKNİK SORUNLAR EV HEMODİYALİZİ MEDİKAL VE TEKNİK SORUNLAR Sibel Çavuşoğlu Atıl ÖZEL FMC İZMİR EGE NEFROLOJİ DİYALİZ MERKEZİ MEDİKAL PROBLEMLER Tüm tıbbi tedavilerde olduğu gibi hemodiyaliz sırasında da bazen komplikasyonlar

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version Knee injury and Osteoarthritis Outcome Score (KOOS), Turkish version LK.1.0 Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version DİZ İNCİNME VE OSTEOARTRİT SONUÇ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1. KİŞİSEL BİLGİLERİ Adı Soyadı : Bahar (VARDAR) İNKAYA Doğum Yeri ve Tarihi : Salihli/MANİSA, 16.03.1980 Ünvanı : Öğretim Görevlisi Adres : Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

KONU 24A HEPATİT C. Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ

KONU 24A HEPATİT C. Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ 165 KONU 24A HEPATİT C Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ Hepatit C virusu (HCV) hemodiyaliz hastalarında kronik karaciğer hastalığının en sık nedenidir. Hepatit C virus infeksiyonu, ülkemizde hemodiyaliz ünitelerinin

Detaylı

YÜKSEK LİSANS TEZ BAŞLIĞI VE DANIŞMAN

YÜKSEK LİSANS TEZ BAŞLIĞI VE DANIŞMAN KİŞİSEL BİLGİLER: Adı- Soyadı: ESRA KÜÇÜK Ünvanı: Bilim uzmanı Öğrenim Durumu: Doktora Devam Ediyor (2013) Üniversite/fakülte/departman: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Bölümü: Hemşirelik

Detaylı

Hemodiyaliz Hastalarında Üremik Kaşıntı ve Akupresör Uygulaması*

Hemodiyaliz Hastalarında Üremik Kaşıntı ve Akupresör Uygulaması* Hemodiyaliz Hastalarında Üremik Kaşıntı ve Akupresör Uygulaması* ÖZET Nazan KILIÇ AKÇA**, Sultan TAŞCI*** Hemodiyalizde son 10 yılda biouyumlu diyaliz membranlarının kullanılmaya başlanmasıyla birlikte

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ YETERLİ DİYALİZ HAKKINDA BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ VE BU KONUDA EĞİTİLMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARININ YETERLİ DİYALİZ HAKKINDA BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ VE BU KONUDA EĞİTİLMESİ HEMODİYALİZ HASTALARININ YETERLİ DİYALİZ HAKKINDA BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ VE BU KONUDA EĞİTİLMESİ The Analysis of Information Levels of Haemodialysis Patients About Sufficient Dialysis and Training

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi DANS TERAPİ MSc Sevinç RENKVER Dokuz Eylül Üniversitesi 1 Dans terapi nedir? Tarihçesi İlkeleri Yaratıcı süreç Kimler yararlanabilir? Nerelerde uygulanabilir? Türk halk danslarıyla meditasyon, Meditatif

Detaylı

Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE Esansiyel Hipertansiyonlu Hastaların İlaç Tedavisine Uyum/Öz Etkililik Düzeylerinin Ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Determination Of Medical Treatment Adherence, Self-Efficacy

Detaylı

ORGAN NAKLİ. Uzm Hem. NURŞEN ALTUĞ ORGAN NAKLİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ

ORGAN NAKLİ. Uzm Hem. NURŞEN ALTUĞ ORGAN NAKLİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ ORGAN NAKLİ Uzm Hem. NURŞEN ALTUĞ ORGAN NAKLİ UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ RENAL PRELASMAN TEDAVİSİ UYGULANAN HASTA SAYILARI 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 Turk Neph Dial Transpl 2015;24(1):10-16

Detaylı

Cerrahi Kliniklerde Çalışan Hemşirelerin Mesleki Profesyonelliklerinin Değerlendirilmesi

Cerrahi Kliniklerde Çalışan Hemşirelerin Mesleki Profesyonelliklerinin Değerlendirilmesi İ.Ü.F.N. Hem. Derg (2012) Cilt 20 - Sayı 3: 193-199 ISSN 1304-4869 Araştırma Yazısı Cerrahi Kliniklerde Çalışan Hemşirelerin Mesleki Profesyonelliklerinin Değerlendirilmesi Evaluation of Professionalism

Detaylı

HEMODİYALİZDE NİTELİKLİ VE MALİYET ETKİN BAKIMIN SUNUMUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ

HEMODİYALİZDE NİTELİKLİ VE MALİYET ETKİN BAKIMIN SUNUMUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ HEMODİYALİZDE NİTELİKLİ VE MALİYET ETKİN BAKIMIN SUNUMUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Uzman Hemşire Emine DANE Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi edane69@hotmail.com Sunu Akışı Kronik bo brek yetmezliğine

Detaylı