RUSYA VE TÜRK YE DE ÜCRETLER, GEL R DA ILIM VE REFAH

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "RUSYA VE TÜRK YE DE ÜCRETLER, GEL R DA ILIM VE REFAH"

Transkript

1 Prof. Dr. Hasan SELÇUK* / Dr. Ercan SANCAK** RUSYA VE TÜRK YE DE ÜCRETLER, GEL R DA ILIM VE REFAH ÖZET Bu çal flmada 1990 sonras geçifl ekonomileri olarak adland r lan ülkelerden Rusya ile Avrasya co rafyas nda bu ülkelerle komflu olan Türkiye nin küreselleflme sürecinde makroekonomik istikrar programlar n n pratik hayata yans malar ele al nm flt r. ABSTRACT Wages, Income Distribution and Welfare in Russia and Turkey This study examines the affect of the Russia, which has been called transition economy, and Turkey s macroeconomic stability programs in daily life. Giriş Rusya halkı tarih boyunca pek çok zaman yoksullukla çekmiştir. Özellikle savaş yılları ve savaş sonrası yıllarda halk açlıkla karşı karşıya kalmış ve milyonlarca insan açlıktan ölmüştür lı yıllarda Sosyalist bloğun parçalanması ve SSCB nin dağılması sonucunda bağımsızlığını kazanan devletler bir ölçüde bekledikleri ancak daha önceden karşılaşmadıkları yeni ekonomik sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır. Şüphesiz bu sorunların somut anlamda görüntüsü fiyatların hızla yükselmesi ve satınalma gücünün önceki döneme göre azalmış olmasıydı. Bu süreçte geçiş ülkeleri bir yandan piyasa ekonomisine geçişin gerekliliğini halka anlatırlarken bir yandan da karşılarına çıkan makroekonomik sorunlarla baş edebilmek için gerekli yöntem ve mücadele araçları konusunda karar vermeleri gerekiyordu. Tam da bu yıllarda makroekonomik istikrar politikaları uygulayan ülkeler vardı ve uygulamaların sonuçları da yavaş yavaş alınmaya başlamıştı. Hem kuramsal hem de uygulama örnekleri geçiş ülkeleri için de yürürlüğe konuldu. Geçiş yıllarının ilk döneminde yürürlüğe konulan politikalar daha çok sıkı para ve maliye politikaları idi. Bu politikaların özelliği küresel sabit sermaye ve kısa vadeli sermaye akımları ile doğrudan doğruya bağlantılı olmasıydı. Makroekonomik istikrarın sağlanmasını engelleyen sorunları çözmek için geçiş ekonomileri kısa, orta ve uzun vadeli tedbirler aldılar. Uygulanan bütün bu politikaların benzer yanları olsa da ülkelerin ekonomik kaynakları, üretim kapasitesi, uygulanan ekonomik politikaların doğruluğu ve etkinliği de farklı sonuçların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ekonominin yapısındaki eşitsizlikleri, üretim yapısındaki bozuklukları, bütçe açıkları, devletin ekonomi politikasını, bu bağlamda fiyat politikasını, dış ekonomik ilişkilerin etkilerini Post Sovyet geçiş ekonomileri derinlemesine yaşadılar. Her ülkenin kendine has ekonomik, toplumsal, siyasi, coğrafi ve tarihi özellikleri vardır. Ülkelerin ekonomi politikalarında başarılı olabilme süreçlerini bu faktörler belirler. Ülkelerin siyasi rejimleri, bürokratik yapısı ve kurumsal sistemi de makroekonomik programlarının başarı kazanmasında etkili olur. Totaliter rejimlerde sert tedbirler uygulanması daha kolay iken buna karşılık sosyal kayıpları daha çok olur. Demokratik rejimlerde ise toplumun farklı kesimlerinin çeşitli taleplerini yerine getirmek ve çoğunluğun desteğini kazanmak gereklidir. Ancak bu şekilde istikrar sağlanabilir. Totaliter ülke ile demokratik ülke arasında kalan karmaşık bir politik yapı ve yerleşmemiş demokratik sistemin var olduğu ülkelerin durumu ise vahimdir. Bu ülkelerde toplumun kesimleri arasında uzlaşma olmadığı gibi çatışma da sözkonusudur. Bu tip ülkelerde siyasi istikrar gelişmiş demokratik toplumlara göre daha çabuk bozulmaktadır. Bütün bu ekonomik ve siyasi olumsuzluklar sözkonusu ülkelerin fiyat istikrarını sağlamaya yönelik politikalarının başarı şansını azaltmaktadır. Bu bakımdan denilebilirki Rusya devlet yönetimi demokrasiye geçiş sürecini başarı ile yürütmektedir. Bazı ülkelerde olduğu gibi demokrasiyi bütün kurum ve kuralları ile hemen uygulamaya geçirip ekonomik ve siyasal istikrar risk altına sokulmamıştır. Mutedil bir yol izlendiğisöylenebilir. Şüphesiz kazanılan makroekonomik istikrarın altında siyasi istikrarın büyük rolü vardır. Bu çalışmada 1990 sonrası geçiş ekonomileri olarak * Marmara Üniversitesi ve TASAM Ekonomi Çal flma Grubu Proje Yöneticisi ** Fatih Üniversitesi 21

2 Prof. Dr. Hasan SELÇUK / Dr. Ercan SANCAK adlandırılan ülkelerden Rusya ile Avrasya coğrafyasında bu ülkelerle komşu olan Türkiye nin küreselleşme sürecinde makroekonomik istikrar programlarının pratik hayata yansımaları ele alınmıştır. Rusya Ve Türkiye: Ekonomiye Genel Bir Bakış 1998 Rusya ekonomik krizinden sonra devalüasyon yanında bir dizi ekonomik reformlar yapılmış ve siyasi istikrar da sağlanmış olduğu için Rusya ekonomisi hızla gelişme imkanı bulmuştur. Türkiye 1999 ve 2001 yıllarında iki ekonomik kriz yaşamış ve 2003 yılından itibaren makroekonomik dengelerde hızlı bir iyileşme görülmüştür. Her konuda olduğu gibi ekonomide de verim almak ve üretimin kaliteli olmasını sağlamak için öncelikle istikrar ve düzenin sağlanması gerekmektedir. Ekonomide gelir ve refahın artması özellikle siyasi istikrarın ülkede sağlanması ile doğru orantılıdır ve belki de en önemli şartıdır. Rusya da nüfusun azalmasına, ekonomide bir kısım başarılar elde edilmesine rağmen işsizlikle arzulanan seviyede mücadele edilememiştir. Moskova ve Sank- Petersburg gibi şehirlerde işsizlik oranı daha düşük seviyededir. Bu şehirlerde yerli ve yabancı yatırımcılar daha çok yatırım yapmaktadırlar. Türkiye, 2002 yılından itibaren düzenli büyüyen ekonomisi yanında yabancı yatırımları da çekmeye başlamış ve 2006 yılı itibariyle Avrupa nın en büyük altıncı ekonomisi olmuştur. Türkiye nin en büyük sorunlarından biri yetersiz tasarruflardır. Ülkede hızlı bir şekilde yatırımlar gerçekleşmekte ancak tasarruflar yeterli olmamaktadır. Bu durumda cari işlemler dengesi açık vermektedir. Bu açıklar ise sıcak para denen kısa vadeli sermaye akımları ve dış borçla finanse edilmektedir. Rusya ekonomisi 2000 li yıllardan itibaren hızlı bir gelişme sürecine girmiştir. GSMH da istikrarlı artış hanehalklarının ve firmaların gelirlerindeki artışlara yansımıştır yılları arasında mal ve hizmet üretimindeki artışlar resmi kurumlarca düzenlenen tahmini bütçe kestirimlerinden daha hızlı gerçekleşmiştir. Tüketici fiyatları 2004 yılında % 11,7 iken 2005 de % 10,9 a 2006 da da %9. e düşmüştür. GSMH daki artışlar 2004 yılında % 7.2, 2005 de 6.4 ve 2006 da % 6.4 olarak gerçekleşmiştir yılında sanayi sektöründe %4.0 oranında artış olmuştur. Rusya milli parası ruble dünyanın başlıca değerli paralarına karşı değer kazanmış ve fiyatların yükselmesini engelleyen bir faktör olmuştur. Ruble dolara göre yüzde 10.5 reel efektif değer kazanmıştır. Rusya parasının değerlenmesi ve dünya piyasalarında konvertibl para olarak yaygın bir şekilde kullanılması için çalışmalar yapmaktadır. Ödemeler dengesi yüksek dış ticaret fazlalıklarının etkisi ile istikrarlı bir yapı arzetmektedir yılında cari işlemler dengesi 84.2 milyar dolar fazla vermiştir. Rusya nın uluslararası rezervleri hızla artmış 2007 Temmuz ayı itibariyle 406 milyar dolara yükselmiştir. Artan döviz rezervleri pek çok ülkede olduğu gibi kısa vadeli sermaye akımları ile değil büyük ölçüde dış ticaret fazlası ile sağlanmıştır. Kısaca, iç ve dış ekonomik koşulların iyileşmesi ve işletmelerin gelirlerindeki artışlar federal bütçe gelirlerinin beklenenden daha fazla artmasına neden olmuştur. Tablo 1: Temel ekonomik Göstergeler Kaynak: db.researc.com, RMB, World Bank. DPT Ekonomiye Harcamalar Açısından Bakış Ülkeler arasında geçim farklılıkları ve fert başına düşen gelir gibi ekonomik göstergeler ülkelerin gelişmiş seviyelerini ölçmek için kullanılmakta ve pek çok kişinin bu konulardaki merakını gidermektedir. Bu yazıda iki komşu ülkenin başkentleri arasındaki geçim şartlarını elimizden geldiği ölçüde objektif olarak yansıtamaya çalıştık. Tablo 2 deki rakamlar, 2005 ve 2006 yılında iki başkentte yapmış olduğumuz araştırmaların sonucunda elde edilen yaklaşık rakamlardır. Kesin değerlere ulaşmak için çok daha ayrıntılı bir çalışmanın yapılması gerekmektedir. Sovyetler Birliğinin dağılmasının hemen sonrasında Rusya da yapılan fiyat ıslahatı sonucunda perakende mal fiyatlarının artması ile halkın çoğunluğu yoksulluk sınırının altına düşmüştür. O yıllarda halkın satın alabileceği mal yok denecek seviyedeydi ve mağazalardaki malları almak için de uzun kuyruklar oluşuyordu. Pek çok ürün talon denilen karne ile satılıyordu. 22

3 RUSYA VE TÜRK YE DE ÜCRETLER, GEL R DA ILIMI VE REFAH 1994 sonrası mal ve hizmetlerin perakende fiyatlarının artması sonucunda geçim şartları zorlaşmış, masraflar artmıştır. Öte yandan ruble değerini yitirmiş, maaşlarda enflasyon seviyesinde artmamıştır. Bu da halkın hayat seviyesini çok aşağıya düşürmüştür. Rusya ekonomisi hızla düzelmesine ve bütçe açıklarını kapatmasına rağmen hükümet harcamalar konusunda sıkı maliye politikası uygulamaktadır. Bunun en önemli yansıması maaşlar ve hükümet harcamalarında ortaya çıkmaktadır. Tarihi olarak Rusya da hükümetler daima denk bütçe politikası ve dış ödemeler dengesinde de açık vermeme politikası takip etmiştir. Tablo 2. Rusya Federasyonu 2006 Bütçe Giderleri ( Fonksiyonel sınıflandırma) Tablo 3. Ankara ve Moskova da geçim şartları (ortalama harcamalar, aylık temelde, ABD doları) ( ) Kaynak: Şahsi tesbitlerimiz Not: 1 dolar=25.40 ( ) 2006 yılında Rusya da ekonomi alanında hızlı gelişmeler olmuş ve geçmiş dönemdeki hayat seviyesine ulaşılma noktasına gelinmiştir. Savunma alanına çok büyük kaynak aktarılmıştır. Bunun en önemli sebebi Rusya nın dünya siyasetindeki ağırlığını koruma çabasıdır. Savunma harcamalarından sonra bütçeden en fazla ayrılan kalemlerden biri de Rusya Federasyonu nun temel amaçlarına yönelik olarak planlanan harcamalardır. Bu harcamaların içerisinde devlet başkanlığı bünyesinde yapılan harcamalar, yargı sistemine, denetleme ve izleme faaliyetlerine, uluslararası ilişkilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalara ayrılan ödenekler vardır. Yukarıdaki Tabloda verilen bilgiler bir kişinin veya ailenin normal bir yaşantı sürdürebilmesi için gerekli olan gelir miktarıdır. Şüphesiz ki pek çok aile bu ölçüde gelire sahip değildir. Yeterli gelire sahip olmayan hanehalkları ise daha düşük seviyede bir hayat tarzına razı olmaktadırlar. Harcama kalemlerine baktığımızda en yüksek giderin konut kiralarının olduğu gözükmektedir. Moskova da kiralık daire bulmak sanıldığı gibi kolay değildir. Evler standartlarına göre oldukça pahalı sayılabilir. Bu durumun birkaç sebebi vardır. En önemli sebebi yeterli konut üretiminin olmamasıdır. Bir sebebi de emlâkçılardır. Emlâkçılar ev bulmanın karşılığı olarak bir kira bedeli alıyorlar. Yeni yapılmış kaliteli malzeme kullanılmış binalarda ve site içersindeki evlerin kira bedelleri 1000 dolardan başlamaktadır. Moskova da konutların kira bedeli İstanbul ve Ankara da olduğu gibi semtine göre değişmektedir. Metroya yakınlık, araba parkının olması kirayı artıran faktörler olmaktadır. İkinci önemli gider kalemi gıda harcamalarıdır. Moskova da Ankara ya göre gıda fiyatları oldukça pahalı- 23

4 Prof. Dr. Hasan SELÇUK / Dr. Ercan SANCAK dır. Bu yüzden iki şehri mukayese ettiğimizde farklı rakamlara ulaştık. Ayrıca, Moskova da karı-koca çalışmakta olduğundan yemekler genelde dışarıda yenmektedir. Bu durum hem masrafların çoğalmasına hem de kaliteli yemek yeme imkânından mahrumiyete sebep olmaktadır. Moskova da hemen hemen her çeşit meyveyi bulmak mümkündür. Bazı süpermarketlerde her mevsim her çeşit meyve bulunabilmektedir. Tabiî ki fiyatlarda fahiştir. Kışın kiraz canınız yemek istediğinde kilosunu 250 rubleden yani yani 8 dolardan satın alabilirsiniz. Tablo 4. Meyve fiyatları Tablo 5. Kurugıda fiyatları Kaynak: Şahsi tesbitlerimiz Kuru meyveler Moskova ve Ankara da çok tüketilmektedir. Ankara da hemen hemen bütün semtlerde kuruyemiş dükkânı görmek mümkündür. Moskova ya kayısı Türkiye, İran, Özbekistan ve Tacikistan dan getiriliyor. Moskova da dikkate aldığımız fiyatlar Töplistan pazarındaki fiyatlardır. Bu Pazar Moskova pazarları içerisinde en ucuz pazar sayılmaktadır. Tablo 6. Sebze Fiyatları Kaynak: Şahsi tesbitlerimiz Moskova ya yazın meyve genel olarak Özbekistan, Türkiye, Moldova, Azerbaycan, Gürcistan, İsrail, İspanya ve Tacikistan dan gelmektedir. Rusya nın güney sahillerinde Krasnodar da meyve yetişiyor ama genelde geç olgunlaşıyor. Karpuz Ağustosun 15 inden sonra Moskova ya geliyor. Meyveler kapalı ve açık pazarlardan ve marketlerden alınabilir. Kapalı pazarlarda kaliteli ürünler bulunmakla birlikte açık pazarlara göre iki kat daha pahalı oluyor. (Konkova pazarında bir gün alışveriş yaparken neden sizde bu ürün daha pahalı? diye sordum. Satıcı kadın bizde elektronik terazi var dedi. Açık pazarlarda aldığınız 1 kiloluk ürünü evde tartayım derseniz gr. eksik çıkma ihtimali çok yüksektir. Ben kendim iki-üç kez kontrol ettim ve bunun böyle olduğunu gördüm. )(Dipnota yazalım). Moskova da bir de üzeri kapalı ve nispeten daha düzenli pazarlar vardır. Bunlar hemen her bölgede bir adet bulunmaktadır. Burada meyve ve sebzeler biraz daha pahalı ama hem satıcılar daha kültürlü ve hem de daha temiz bir ortamda satılmaktadır. Kaynak: şahsi gözlem ve araştırmalarımız 24

5 RUSYA VE TÜRK YE DE ÜCRETLER, GEL R DA ILIMI VE REFAH Sebzeleri mevsimine göre pazarlarda bulmak mümkün. Fakat sebzeler oldukça pahalı. Rusya da sebze fiyatları ancak Temmuz ayı sonlarına doğru düşüyor. Maydanoz, taze soğan Türkiye de olduğu gibi bağ hesabı satılmaktadır. Burada kilo hesabı yaptık. Moskova da Tacikistan, Azerbaycan ve Özbekistan dan sebze geliyor ve pazarlarda meyve ve sebzelerin satışını de genelde bu ülke vatandaşları yapmaktadır. Pazarlarda getir-götür işlerini Tacikler ve Özbekler yapıyor ve çok az maaşa çalışıyorlar. Pazarlara bir nevi Ortaasya pazarlarını andırıyor. Satıcılar arasında çoğunlukla kadınlar var ve bunların birçoğu Ukraynalı ve Beyazrusya lıdır. Satış noktalarının kontrolü genel itibariyle Azerbaycanlı Türklerin elindedir. Satıcıların maaşları 400 dolar civarındadır. Tablo 7. Ankara ve Moskova da Bazı Gıdaların Fiyatı (2006 Mayıs) Kaynak: şahsi araştırmalarımız. Not: parantez içindeki değerler dolar olarak fiyatlardır. Moskova da et fiyatları Ankara ya göre daha ucuzdur. Rusya nın geniş meraları, işçilik ücretlerinin ve taşıma maliyetlerinin düşük olması Moskova da etin ucuz olmasını sağlamaktadır. Pazarda ve marketlerde et fiyatları farklı olmaktadır. Burada ortalama bir fiyat aldık. Pazarlarda et açıkta satılmakta özellikle yazın sinek ve tozdan etkilenmekte sağlıksız ortamlarda satış yapılmaktadır yılında bazı pazarlara çeki-düzen verilmekle birlikte kapalı alanların yanında açıkta et satılmaktadır. Sovyet döneminde halk taze et bulmakta güçlük çekmekte ve kişi başına 1 kilo et verilmekte idi. Genelde hayat seviyesinin değişim göstergesi olarak insanlar et fiyatlarını esas almaktadır yılında bir kilo donmuş etin kilosu 1.5 Ruble iken taze etin kilosu 2.5 Ruble idi. Bir kişinin aylık ortalama maaşı 120 ruble iken yaklaşık 50 kilo taze et alabiliyorken şimdilerde ise bir öğretmenin maaşı 300 dolar ve bu maaşla yaklaşık 57 kilo taze et alınabilmektedir. Moskova da günlük kurulan sabit pazarlar vardır. İstanbul da veya Ankara da olduğu gibi mahalle aralarına pazar kurulmamaktadır. Açık alanda kurulan pazarlar temizlik açısından sorunludur. Töplistan pazarı ucuz ama temizlik ve düzen açısından iç açıcı bir görüntüsü yoktur. Çalışanlar kir-pas içinde hizmet vemektedir. Ankara da dört kişi ile ikinci sınıf bir restoranda çorba, salata, yemek ve tatlıdan oluşan bir menü için en fazla dolar arasında bir tutar ödenmesine karşılık benzer bir menü Moskova da dolardan aşağı düşmemektedir. Kişi başına düşen enerji tüketim miktarı da önemli bir faktördür Bilindiği gibi savaş sonrası dönemde gerçekleşen Alman ekonomi mucizesine en önemli katkı enerji sahasında yapılan yatırımlardan gelmiştir. Türkiye de Rusya ya göre elektrik, doğalgaz ve telefon gibi giderler büyük meblağlar tutmaktadır. Birçok şehre doğalgaz daha yeni ulaşmaktadır. Bundan 15 yıl önce çoğu şehirlerde apartmanlar ya fueloil veya kömürle ısıtılıyor ve bu da ciddi hava kirliliğine yol açıyordu. Doğalgazla elektrik enerjisi maliyet olarak hemen hemen aynı olmasına rağmen Türkiye de son yıllarda doğalgazla ısınma tercih edilmiştir. Rusya da ise yüksek katlı binalarda elektrik enerjisi tercih edilmektedir. Doğalgaz ithalatının önemli bir kısmı da Rusya dan yapılmaktadır. Türkiye ülke bazında en fazla dış ticaret açığını Rusya ile olan ticaretinde vermektedir yılı itibariyle, Türkiye Rusya dan 17 milyar 494 milyon dolarlık ithalat yapmasına karşılık 3 milyar 226 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirmiştir. Bu ülkeye karşı 14 milyar 268 milyon dolarlık çok yüksek seviyede bir açık sözkonusudur. Buna rağmen Rusya gümrük yetkilileri Türk işadamlarına ciddi sorunlar çıkartmaktadırlar. Türkler Rusya ya mal satma konusunda büyük zorluklarla karşılaşırken, Ruslar için doğalgaz vanasını açıp kapatmak yeterli olmaktadır. Rusya doğalgaz ve elektrik enerjisi açısından çok büyük üretim kapasitesine sahip olmasına rağmen büyük şehirlerin dışında birçok yerde gaz ve elektrik kullanımı yoktur. Bir televizyon programında doğalgaz dağıtımı ile ilgili konuşma yapan bir devlet yetkilisi halen Rusya da 40 milyon insanın doğalgazdan yakacak olarak istifade edememekte olduklarını belirtmiştir. 25

6 Prof. Dr. Hasan SELÇUK / Dr. Ercan SANCAK İnsan yaşamında beslenme giderlerine göre ısınma giderlerinin daha düşük seviyede gerçekleşmesi beklenir. Ancak doğal kaynakların üretim ve dağıtımının tekel şeklinde yapılanmış olması fiyatları yükseltmektedir. Türkiye de 5 kişilik ailenin mutfak masrafı 350 dolar civarında olurken ısınma giderleri 100 doları geçmektedir. Bu açıdan enerji fiyatlarının ülkemizde anormal derecede yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Rusya ise bu kaynaktan oldukça büyük bir rant sağlamaktadır. Sosyal harcamalarda günlük hayatımızda vazgeçemediğimiz bir kalemdir Moskova halkı daha fazla sosyal harcama yapmaktadır. Zira burada kültürel yapıdan kaynaklanan etkiyle sosyal harcamalar gelenekselleşmiştir. Gençler diskoteğe gitmedikleri, orta yaşlılar tiyatro ve bale gibi sosyal etkinliklere katılmadıkları zaman strese girmekte ve hayatlarının çok monoton geçtiğini düşünmektedirler. Ankara da bu şekilde bir gelenek oluştuğunu söyleyemeyiz. Sağlık harcamaları Türkiye de sigortalı olanlar için düşük seviyededir. Muayeneler ücretsiz olmasına karşılık ilaçlar için emekliler %10 nunu, çalışanlar %20 sini ödemektedirler. Türkiye de özel polikniklerde muayene ücretleri ise 40 dolardan 80 dolara kadar değişmektedir. Bu fiyat farkı hastanenin kalitesine ve tanınmış doktora göre değişmektedir. Diş dolgusu 40 dolardan 100 dolara kadar farklılık gösterebilmektedir. Ankara daki devlet hastanelerinin daha modern olduğunu söylesek bile hizmet konusunda Moskova daki hastanelerden geri kalmaktadırlar. Ankara da bazı hastanelerde yığılma sözkonusu ve kuyruklar oluşmaktadır. Bunun sebebi de hastaların istediği hastaneye gidip muayene olabilmesidir. Moskova da ancak bulunduğun semtteki hastanede ücretsiz olarak muayene olabilme imkânı vardır. Başka mahalledeki hastaneye gidilince ücret ödenmektedir. Ulaşım harcamalarına baktığımızda, Türkiye de benzin fiyatı yüksek olduğundan ulaşım harcamaları aile bütçesinde önemli bir yer tutmaktadır. Ayrıca, otomobil fiyatları da Rusya ya göre daha pahalıdır. Rusya da araba fiyatları Türkiye ye göre neredeyse yarı yarıya ucuzdur. Bu da Türkiye de devletin arabalardan yüksek gümrük ve diğer vergiler almasından kaynaklanmaktadır. Rusya da bir yandan gümrük vergileri düşük diğer yandan yerli otomobil fabrikaları olduğu için yabancı firmalar Rusya ya daha ucuz otomobil satmak zorunda kalmaktadırlar. Yabancıların Türkiye de Türk ortaklarıyla birlikte ürettikleri araçlar yerli üretim sayılsa bile gerçek anlamda yerli üretim olarak kabul edilemezler. Bu yüzden yabancılar tamamen piyasa fiyatlarını belirleme şanslarına sahiptir. Yapılan açıklamalara göre, 2006 yılında Rusya da 2 milyon yabancı otomobil satışı olmuştur. Bunun sonucunda ise Moskova yollarında eski otomobiller yerine son model otomobilleri çok sayıda görülmektedir. Rusların pek çoğu Moskova da yeni otomobillerin olmasını övünçle anlatmaktadırlar. Tablo 8. Ulaşım harcamaları (2006) Kaynak: Şahsi tesbitler Refah ve gelir seviyesi Rusya nın ünlü ekonomistlerinden Valeri Sidirov Argümenti i Faktı gazetesine verdiği bir mülakatta ilginç konulara dokuneğinmiştir: Ona göre son 5 yılda milyarder sayısı 27 ye milyoner sayısı ise 35 bin kişiye ulaşmıştır larda ABD nin GSMH lası Rusya nın 2 katı iken 2004 de 17 katına çıkmıştır. Benzer şekilde o dönemde Japonya Rusya nın iki katı üretim hacmine ulaşmışken şimdi 5 kat daha fazla üretim yapmaktadır 1985 yılında SSCB liğinde fert başına düşen et tüketimi 78 kg iken 2004 de 48 kiloya kadar düşmüş durumdadır. Uluslararası norma göre günde 4,5 dolardan daha aşağı gelir elde edenler fakir olarak kabul edilmektedir. 20 milyon Rusyalı günde sadece 1 dolar, en az 30 milyon insan da günde 2-5 dolar arasında gelir elde etmektedir. Tablo 9. Kişi Başına Günlük harcaması satınalma gücü 2006 yılı Kaynak: Dünya Bankası Refahı artırmak için fert başına geliri artırmak yeterli olmuyor. Ekonomide yeterli üretim olmadıkça maaşların yükselmesi enflasyonist baskılara neden olduğu gibi bu kez enflasyon oranın yükselmesi maaşların artmasını gerekli kılacağından kısır bir döngüye girilmiş oluyor. Bu durumda yapılması gereken en önem- 26

7 RUSYA VE TÜRK YE DE ÜCRETLER, GEL R DA ILIMI VE REFAH li husus ülkede yeterli üretimin olmadığı alanlara devletin finansal destek sağlaması, ucuz kredi imkânları tanıyarak belli sektörleri güçlendirmesidir. Bu yöntem refahı artırmanın ve işsizliği önlemenin en sağlıklı yoludur. Tablo 10. Türkiye ve Rusya da ortalama maaşlar (ABD doları, 2006) Kaynak: Rosstat, DiE ve şahsi araştırmalarımız, 2007 Şubat Ülkede yaşlı nüfusun artması da emeklilere ödenecek maaşlara tesir etmektedir. Bugün ülkede 32 milyon 200 bin emekli bulunmaktadır. Sovyet döneminde 10 çalışana 2 emekli düşmekte iken şimdi 10 çalışan 6 emekliyi beslemek zorunda olup, 2020 de ise bu durum belki de 1 çalışan bir emekliyi beslemek zorunda kalacaktır 1. Bu durumdan dolayı emekli maaşlarının beklendiği gibi artması halinde bütçeden ayrılacak büyük miktardaki fonların bütçeyi zor duruma sokacağı bilinmektedir. İstikrar fonunda tutulan paraların emekli maaşlarında aşırı artışlardan dolayı kapanmak zorunda kalabileceği düşünülmektedir. Rusya da ekonomide artan yatırımlar kalifiye işgücüne olan talebi artırmış ve bu da ücret ve maaşların yükselmesine müsait zemin hazırlamıştır yılında ortalama maaşlar 100 dolar civarında iken 2006 yılında 300 dolara kadar çıkmıştır. Rusya da resmi maaşlara bakıp insanların geçim seviyesi hakkında fikir yürütmek yanıltıcı olabilir. Zira Özellikle Moskova da Moskoviç olanların yani doğma büyüme Moskovalıların pek çok avantajları vardır. Bu cümleden olarak pek çoğunun kiraya verebileceği mülkü vardır. Kendilerinin evleri olduğundan kira dertleri yoktur. Aylık yakıt, elektrik harcamaları ortalama 50 dolardır. Moskova da maaş ve ücretler diğer şehirlere göre en az yüzde 50 fazladır. Mesela Moskova da bir öğretmen resmi olarak 250 dolar maaş alıyorsa bu Nalçik şehrinde 140 dolardır. Türkiye de ise şehirlerarasındaki maaş ve ücret farkı o kadar yüksek değildir. Emekli maaşlarında düşük seviye hızla yükseltilmek istenmekte ve halkta da bu yönde ümit var olmaktadır. Gelecek 10 yılda emekli maaşlarının en az ortalama dolara yükseleceği beklenmektedir. Emekli maaşları çalışılan yıl sayısına ve işin ağırlığına göre değişmektedir. Şu an için hiç kimse emekli maaşlarından memnun değildir. (Yolda bindiğim bir taksinin şoförü ordudan kurmay albay olarak emekli olmuş, 8000 ruble maaş aldığını çocuğunun üniversiteye gittiğini ve bu maaşla geçinemediğim için taksicilik yapmak zorunda kalıyorum ifade etti.)( Bu kısım dipnota alınacak). Emekli maaşlarının yıllarca katı bir şekilde artırılmaması toplumun özellikle kimsesiz kalmış yaşlı kesimlerinin büyük zorluklarla yaşam mücadelesini sürdürmelerine sebep olmaktadır. Bu konuda sesler pek yüksek çıkmamaktadır yılında bir kaç yürüyüş yapılmış ama hala bu konuda insanları rahatlatacak gelir seviyesine ulaşılmış değildir. Oysaki bütçe 2004, 2005 ve 2006 yıllarında fazla vermiştir arasında maaşını alamayan 10 binlerce insan varken 1997 de bu durum kısmen azalmıştır krizinde ise ordudaki subaylar dahi maaşını alamamıştır. 17 Aralık 2005 tarihinde televizyon haberlerinde Rusya nın İrkuts şehrinde maaşını alamayan binlerce insan olduğunu ve bunların açlıkla karşı karşıya kaldıklarını haber vermesi oldukça şaşırtıcı idi. Doların rubleye karşı düşüşü Rus yöneticileri sevindirse de maaşlarını dolarla alan kişiler için üzücü olmaktadır. Rusya da 2003 yılında 31 rubleye denk gelen doların bu yıl 26 ruble civarına düşmesi ve enflasyonda ortalama %11 artış nedeniyle son 3 yıldaki reel kaybının yüzde 65 oranında olduğu ve buna göre maaşını dolar bazında alanların satınalma güçlerinin önemli oranda düştüğünü söyleyebiliriz. Yapılan araştırmalara göre Rus şirketlerinin geçen yıl yüzde 53 ünün personel maaşlarını dolarla ödemiş, bu rakamın 2006 yılı ağustos ayı itibariyle bu oran yüzde 41 e düşmüştür. Türkiye de maaşlar Rusya ya göre 2006 itibariyle daha yüksek olduğu gibi eldeki tasarruflarla kişilerin ala- 1 gor gorsom, Lovuflka dlya Pensionerov, 15 Agustos 2005, s. 5 27

8 Prof. Dr. Hasan SELÇUK / Dr. Ercan SANCAK bilecekleri konut türünden emlak da 2 kat daha ucuz olmaktadır. Ekonomide gelir ve refahın artması özellikle siyasi istikrarın ülkede sağlanması ile doğru orantılıdır ve belki de en önemli şartıdır. Sovyet döneminde hemen hemen herkes benzer şartlarda yaşıyordu. Sovyet sonrası dönemde ise ticari işlerle uğraşanlar ve devletin üst yöneticileri çok hızlı bir şekilde zenginleşmişlerdir. Zenginleşenler yabancı arabalar, villalar, yatlar gibi zenginlik statüsünü pekiştiren şeylere sahip olmuşlardır. Zenginler ve fakirler arasındaki uçurum artmış ve Rusya vahşi kapitalizmle tanışmıştır yılı verilerine göre Rusya da halkın yüzde 18,9 u yoksuldur 2. Halkın yüzde 55 i ise yoksulluk çizgine yakın yaşamaktadır yılı itibariyle ayda 5500 Ruble(195 dolar) ile yaşayan nüfusun yüzde 38,8 i iken 2005 yılında halkın ancak yüzde 1.8 i orta sınıfa terfi etmiş durumdadır. Uluslararası ölçülere göre orta sınıf bir hayat seviyesinde yaşamak için Moskova da 35 bin-70 bin ruble( dolar) diğer bölgelerde ise en az dolar arasında bir gelire sahip olmak gerekmektedir 3. Rusya da orta sınıf hayat tarzına uygun oturulabilecek iki odalı bir ev, araba, tasarruf imkânı, yılda en az bir defa dinlenme tesislerinde tatil, haftada bir kez restoranda ailece yemek yiyebilecek imkana sahip olanların sayısı 13 milyon civarında olup nüfusun yüzde 9 una tekabül etmektedir. Zengin sınıf seviyesinde yaşayan insan sayısı ise 2,2 milyon kişi olup bu da nüfusun yüzde 1,5 ini oluşturmaktadır. Rusya da bölgeler arasında da refah seviyesi hususunda ciddi farklar vardır. Neneçki bölgesinde adam başına düşen gelir 29 bin doları bulurken hemen yanıbaşındaki bir bölgede 400 doları bulmamaktadır. Bunun önemli sebebi bölgelerin yeraltı ve yerüstü kaynaklarına sahip olup olmamasıdır. Rusya da araba fiyatları Türkiye ye göre neredeyse yarı yarıya ucuzdur. Bu da Türkiye de devletin arabalardan yüksek vergi almasından kaynaklanmaktadır. Rusya nın yerli otomobil fabrikaları olduğundan yabancı firmalar Rusya ya daha ucuz otomobil satmaya uğraşmaktadırlar. Türkiye de ise yerli üretim olmadığından- yabancıların Türkiye de ürettikleri mallar yerli üretim sayılmakla birlikte- yabancılar tamamen piyasa fiyatlarını belirleme şanslarına sahiptir. Türkiye de elektrik, gaz ve telefon gibi giderler büyük meblağlar tutmaktadır. Pek çok şehre gaz daha yeni ulaşmıştır. Bundan 15 yıl önce çoğu şehirlerde konutlardaki kaloriferler fueloil veya kömürle ısıtılmakta ve bu da ciddi hava kirliliğine yol açmakta idi. Maliyet olarak gazla hemen hemen aynı olmasına rağmen Türkiye son yıllarda gazla ısınmayı tercih etmiş olması bu konuda tartışmaların eksik kaldığını göstermektedir. Doğalgazın önemli bir kısmı Rusya dan ithal edilmektedir. Rusya ile dış ticaret açığımız hızla büyüdü ve kapatılması oldukça zor olacağa benzemektedir. Rusya gaz ve elektrik enerjisi açısından çok büyük üretime sahip olmasına rağmen pek çok yerde gaz ve elektrik yoktur. Bir televizyon programında gaz dağıtımı ile ilgili konuşma yapan bir devlet yetkilisi halen Rusya da 40 milyon insanın gaz yakacağından istifade edemediğini belirtmiştir. Türkiye de ısınma giderlerine gıda giderlerine göre çok daha fazla oranda harcama yapılmaktadır. 5 kişilik ailenin mutfak masrafı 400 YTL civarında olurken ısınma giderleri 200 YTL yi bulmaktadır. Gıda sektöründe onlarca insan aracı olarak çalışırken gaz ve petrol sektöründe sadece musluğu açıp kapatma yeterli olmaktadır. Bu açıdan enerji fiyatları anormal derecede yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Rusya bu nimetten oldukça büyük bir rant sağlamaktadır. Geçim şartlarına baktığımızda Moskova Ankara ya göre hayli pahalı bir şehirdir. Diğer taraftan Türkiye de gelir dağılımının Rusya ya göre daha adil olduğu söylenebilir. Memur ve emekli maaşları Türkiye de daha yüksektir. Ancak Rusya bütçe açıklarını kapatmıştır ve artan bütçe gelirleri sayesinde maaşlarda da hızlı bir düzelme göze çarpmaktadır. Sonuç olarak şunu ifade edebiliriz: Ankara da yaşayan halkın geçim seviyesi veya refah düzeyi Moskova ya göre daha yüksek seviyededir. Ankara da çalışanların hem maaşları daha yüksektir ve hem de Moskova ya göre hayat daha ucuzdur. 2 Argümenti i Fakti, Strana a-dna jizn-raznaya, Dekab r 2005, No:4, s. 3 A.g.e. s.4 28

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Tarih: 14.06.2015 Sayı: 2015 / 2 AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Aktif Eğitimciler Sendikası (AKTİF EĞİTİM SEN) Ekonomi Servisi tarafından hazırlanan

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 i Bu sayıda; Haziran İşgücü ve İstihdam gelişmeleri; Ocak-Ağustos Bütçe verileri değerlendirilmiştir. i 1 Gerçek işsizlikte ciddi artış

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73 i Bu sayıda; 2012 Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları Anket sonuçları değerlendirilmiştir. i 1 Gelir düşerken, gelirin dağılımı düzelir mi?

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 48 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

BİRLEŞİK METAL-İŞ B İ RLEŞİK METAL İŞÇİLERİ SENDİKASI UNITED METALWORKERS UNION

BİRLEŞİK METAL-İŞ B İ RLEŞİK METAL İŞÇİLERİ SENDİKASI UNITED METALWORKERS UNION BİRLEŞİK METAL-İŞ B İ RLEŞİK METAL İŞÇİLERİ SENDİKASI UNITED METALWORKERS UNION ARAŞTIRMA DİZİSİ 2004/1 TÜRKİYE GENELİ VE İSTANBUL İÇİN 4 KİŞİLİK AİLENİN ASGARİ GEÇİM HARCAMASI Sendikamız 4 kişilik bir

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor AYLIK RAPOR Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor İlk dört ayda enflasyon MB nin sene sonu hedefine yaklaştı. İhracatta düşüş sürüyor. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Fırsat Maliyeti. Ayşe Güler Şubat 2007

Fırsat Maliyeti. Ayşe Güler Şubat 2007 Fırsat Maliyeti Ayşe Güler Şubat 2007 Ekonomi İnsanların ve toplumların para kullanarak ya da kullanmadan, zaman içinde çeşitli mallar üretmek ve bunları bugün ve gelecekte tüketmek üzere, toplumdaki bireyler

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

AKP ye Soruyoruz CHP EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI

AKP ye Soruyoruz CHP EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI AKP ye Soruyoruz CHP EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI AKP, Kendinden Önceki 42 Hükümetin, 56 Yılda Kullandığı Paranın 2 Katından Fazla Parayı 10,5 Yılda Kullandı Türkiye de, çok partili

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1 Bu sayıda; Ağustos ayı Enflasyon Gelişmeleri, Merkez Bankasının banka ekonomistleri ile gerçekleştirdiği toplantı ve Temmuz ayı sanayi

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Nüfus açısından, 205 milyon kişi ile dünyanın 5 nci büyük ülkesi olan Brezilya, son dönemde sağlanan ekonomik büyüme ve refah düzeyinin artması ile

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 i Bu sayıda; Haziran Ayı Ödemeler Dengesi Verileri, Haziran Ayı Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Cari açığı

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Eylül 2 ÖZET Ağustos ayında yıllık enflasyon, yüzde 1,2 olarak gerçekleşmiş ve önceki raporlarımızdaki öngörülerimizle tutarlı bir seyir izlemiştir. Aylık tüketici fiyat

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44 i Bu sayıda; Ekim ayı enflasyon verileri, Eylül ayı dış ticaret verileri; TİM Ekim ihracat verileri değerlendirilmiştir. i 1 2012 de Türkiye

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7 Bu sayıda; Ağustos ayı dış ticaret verileri, Eylül ayı enflasyon verileri, Döviz yükümlülüklere uygulanan munzam karşılıkların düşürülmesine

Detaylı

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 RİSKİN İŞTAHI KAÇARSA Bernanke nin Mayıs ayı içerisinde yaptığı açıklama ile başlayan riskten kaçınma eğilimi 19 20 Haziran FED toplantısı ile doruğa ulaştı. FED in 85 milyar

Detaylı

Yoksul, ayakkabı zengin araba peşinde

Yoksul, ayakkabı zengin araba peşinde Tarih: 15.04.2012 Sayı: 2012/5 EN ZENGİNLER, EN YOKSULLARIN TÜRKİYE HARCAMA GÖRÜNÜMÜ Yoksul, ayakkabı zengin araba peşinde Türkiye deki 19 milyon ailenin en zengin yüzde 20 lik ve en yoksul yüzde 20 lik

Detaylı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Mayıs ayında başlayan türbülansın nedenleri ve muhtemel sonuçları 1 Haziran 2006 Emin Öztürk 2002-2005 döneminin kısa özeti Büyüme performansı çok iyi (ortalama %7.8)

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği www.pwc.com.tr Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği Sermaye Piyasaları Giriş Pegasus un Nisan ayında gerçekleşen halka arzından 278 milyon Euro elde edildi ve bu, son 12 ayda gerçekleşen

Detaylı

Araştırma Raporu. Ekonomik ve Sosyal Konsey. Yozlaşmanın Yoksulluğa Etkisi. Çağla Bektaş, Ömer Sarıtaş. Pozisyon: Başkan, Başkan Vekili.

Araştırma Raporu. Ekonomik ve Sosyal Konsey. Yozlaşmanın Yoksulluğa Etkisi. Çağla Bektaş, Ömer Sarıtaş. Pozisyon: Başkan, Başkan Vekili. Forum: Sorun: Yazar: Ekonomik ve Sosyal Konsey Yozlaşmanın Yoksulluğa Etkisi Çağla Bektaş, Ömer Sarıtaş Pozisyon: Başkan, Başkan Vekili Araştırma Raporu Giriş Yozlaşma benliğini kaybetme asimile olmak

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Araştırma Notu 13/156

Araştırma Notu 13/156 Araştırma Notu 13/156 01 Kasım 2013 ALTIN HARİÇ CARi AÇIK DÜŞÜYOR Zümrüt İmamoglu, Barış Soybilgen ** Yönetici Özeti 2011-2013 yılları arasında altın ithalat ve ihracatında görülen yüksek iniş-çıkışlar

Detaylı

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Politika Notu Ocak 2011 Araştırmanın başlangıç noktası desendir. Edward Leamer İnsan, desen arayan

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİ. FED in faiz artırımı sürecine yönelik zamanlamayı fiyatlandırmakla güçlük çeken küresel piyasalar,

DÜNYA EKONOMİSİ. FED in faiz artırımı sürecine yönelik zamanlamayı fiyatlandırmakla güçlük çeken küresel piyasalar, AĞUSTOS 2015 DÜNYA EKONOMİSİ 2015 yılının Ağustos ayında; küresel ekonomiye olan güvensizlik ortamının sürdüğü ve buna bağlı olarak riskten kaçınma eğiliminin artış gösterdiği görülmektedir. 2008 krizi

Detaylı

Milletvekillerine mektup yazdı

Milletvekillerine mektup yazdı Milletvekillerine mektup yazdı 05 Nisan 2011 11:05 Kamu Harcamalarını İzleme Platformu, gözlem sonuçlarını milletvekillerine gönderdiği mektupla paylaştı. Paylaş İki yıldır kamu harcamalarını izleyen 52

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Fitch, Türkiye nin kredi notu ve görünümünü korudu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu BBB- olarak korurken, kredi notunun Durağan olan görünümü de değiştirmedi.

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

Bütçe Niçin Ek Ödenek İster?

Bütçe Niçin Ek Ödenek İster? Bütçe Niçin Ek Ödenek İster? Haldun DARICI (*) Ülkemizdeki bütçe uygulamalarıyla ilgili olarak yapılan bazı değerlendirmelerde, bütçelerin başlangıç hedefleriyle yılsonu gerçekleşmeleri arasında önemli

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel Bilgi Notu 8/2 23.7.28 Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri Seyfettin Gürsel Bu bilgi notunda büyümekte olan cari açığın (22-27) yatırım mallarının finansmanı, enerji fiyatları, reel kur

Detaylı