T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ. BÖBREK YETMEZLĠĞĠNDE TEDAVĠ YAKLAġIMLARI. Hazırlayan ġebnem YÜREKLĠ. DanıĢman Yrd. Doç. Dr.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ. BÖBREK YETMEZLĠĞĠNDE TEDAVĠ YAKLAġIMLARI. Hazırlayan ġebnem YÜREKLĠ. DanıĢman Yrd. Doç. Dr."

Transkript

1 1 T.C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ BÖBREK YETMEZLĠĞĠNDE TEDAVĠ YAKLAġIMLARI Hazırlayan ġebnem YÜREKLĠ DanıĢman Yrd. Doç. Dr. YeĢim AKTAġ Bitirme Ödevi Haziran 2014 KAYSERĠ

2 i BĠLĠMSEL ETĠĞE UYGUNLUK Bu çalıģmadaki tüm bilgilerin, akademik ve etik kurallara uygun bir Ģekilde elde edildiğini beyan ederim. Aynı zamanda bu kural ve davranıģların gerektirdiği gibi, bu çalıģmanın özünde olmayan tüm materyal ve sonuçları tam olarak aktardığımı ve referans gösterdiğimi belirtirim. ġebnem YÜREKLĠ

3 ii Böbrek yetmezliğinde tedavi yaklaģımları adlı Bitirme Ödevi Erciyes Üniversitesi Lisansüstü Tez Önerisi ve Tez Yazma Yönergesi ne uygun olarak hazırlanmıģ ve Eczacılık Fakültesi nde Bitirme Ödevi olarak kabul edilmiģtir. Tezi Hazırlayan ġebnem YÜREKLĠ DanıĢman Yrd. Doç. Dr. YeĢim AKTAġ Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı BaĢkanı Yrd. Doç. Dr. YeĢim AKTAġ ONAY: Bu tezin kabulü Eczacılık Fakültesi Dekanlığı nın / /. tarih ve..sayılı kararı ile onaylanmıģtır..../ / Prof. Dr. Müberrra KOġAR Dekan

4 iii TEġEKKÜR Tezimin her aģamasında bilimsel katkılarıyla tezime yön veren danıģman hocam Yrd. Doç. Dr. YeĢim AKTAġ a, beni yetiģtiren, bundan sonra da bilgi ve tecrübelerine her zaman baģvuracağım hocalarıma, eğitim- öğretim hayatım boyunca benden her türlü yardım ve desteklerini esirgemeyen aileme, kardeģim AyĢe Betül e sonsuz saygı ve teģekkürlerimi sunarım. ġebnem YÜREKLĠ

5 iv BÖBREK YETMEZLĠĞĠNDE TEDAVĠ YAKLAġIMLARI ġebnem YÜREKLĠ Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı Bitirme Ödevi, Mayıs 2014 DanıĢman: Yrd. Doç. Dr. YeĢim AKTAġ ÖZET Böbrekler kanı zararlı maddelerden temizlemekle görevlidirler. Vücut sağlığı için gerekli maddeleri üretirler. Böbrekler iģlevlerini yerine getiremediği zaman böbrek yetmezliği oluģur. Böbrek nefron kitlesi, geri dönüģümsüz olarak hasar görür ve bunun sonucunda böbrek yetmezliği oluģur. Kronik böbrek yetmezliğinde anemi en önde gelen problemlerden biridir. Son dönem böbrek yetmezliğinde aneminin baģlıca nedeni eritropoietinin (Epo) yetersiz üretimidir. Hedeflenen hemoglobin düzeylerine ulaģacak ilaç dozu ayarlaması yapılır. Avrupa Klinik Nütrisyon ve Metabolizma Derneği (ESPEN)'ne göre ve Ulusal Böbrek Vakfı (NKF)'na göre belirlenmiģ glomerüler filtrasyon hızına göre alınması gereken besin öğelerinin miktarları belirlenir. Böylece yetmezliğin ilerlemesi önlenmiģ olur. Yetmezliğin derecesine göre tedavi yöntemleri değiģir. Renal replasman tedavileri(periton diyalizi, hemodiyaliz, renal transplantasyon) uygulanır. Diyaliz tedavilerinin yetersiz kalması durumunda transplantasyona gidilir. Bu çalıģmada böbrek yetmezliğinin tedavi yaklaģımlarını araģtırmak amaçlanmıģtır. Anahtar Kelimeler: Böbrek yetmezliği, Hemodiyaliz, Periton diyalizi

6 v RENAL FAILURE TREATMENT ġebnem YÜREKLĠ Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı Bitirme Ödevi, Mayıs 2014 DanıĢman: Yrd. Doç. Dr. YeĢim AKTAġ ABSTRACT The kidneys are responsible for cleaning blood from harmful substances. Produce the necessary materials for body health. When the kidneys are unable to fulfill the functions ofrenal failure occurs.kidney nephron mass is irreversibly damaged. Anemia in chronic renal failure is one of the most prominent problems. The main cause of anemia in end stage renal failure is the insufficient production of erythropoietin(epo). Dose of the drug Will reach The target hemoglobin level adjustment in done. According to the European and National Associations of Clinical Nutrition and metabolism, renal glomeruler filtration rate determined by the foundation according to the amount of nutrients that need to be determined. Thereby prevents failure progression. Varies according to the degree of treatment failure. Renal replacement(periton dialysis, Hemodialysis, renal Transplantation) therapy is applied. In case of inadequate dialysis treatment go to transplant. In this study we aimed to investigate the treatment of renal failure. Key Words: Chronic Renal Failure, Hemodialysis, Periton Dialysis

7 vi ĠÇĠNDEKĠLER BĠLĠMSEL ETĠĞE UYGUNLUK... i KABUL VE ONAY... ii TEġEKKÜR... iii ÖZET... iv ABSTRACT... v ĠÇĠNDEKĠLER... vi KISALTMA VE SEMBOLLER DĠZĠNĠ... viii TABLOLAR LĠSTESĠ... ix ġekġller LĠSTESĠ... x 1. GĠRĠġ GENEL BĠLGĠLER BÖBREĞĠN ANATOMĠSĠ VE FĠZYOLOJĠSĠ Sinüs renalis Medulla Korteks Nefron Glomerülüs Proksimal tübül Henle kulpu Distal tübül Toplayıcı tübüller ve kanallar BÖBREĞĠN FONKSĠYONLARI Böbreğin düzenleyici fonksiyonu Böbreğin idrar oluģturma fonksiyonu Böbreğin endokrin fonksiyonu Renin anjiotensin aldosteron sistemi... 5

8 vii Renal kallikrein-kinin sistemi Prostaglandinler ,25 dihidroksikolekalsiferol Eritropoietin BÖBREK FONKSĠYONLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Üre Kreatinin AKUT BÖBREK YETMEZLĠĞĠ-KRONĠK BÖBREK YETMEZLĠĞĠ TANIMLARI,EVRELERĠ,AÇIKLAMALARI Akut böbrek yetmezliği Kronik böbrek yetmezliği Kronik böbrek yetmezliğinin epidemiyolojisi Kronik böbrek yetmezliğinin etyolojisi: Kronik böbrek yetmezliğinin klinik özellikleri BÖBREK YETMEZLĠĞĠNDE TEDAVĠ YAKLAġIMLARI Böbrek hastalığının ilerlemesinin önlenmesi Böbrek yetmezliği destek tedavisi Anemi Renal osteodistrofi ve vitamin D tedavisi Malnütrisyon Diyaliz kararı ve transplantasyona hazırlık Hemodiyaliz Böbrek transplantasyonu BÖBREK YETMEZLĠĞĠ HASTALARINDA DĠYET BÖBREK YETMEZLĠĞĠ HASTALARINDA ĠLAÇ KULLANIMI KONUSUNDA DĠKKAT EDĠLECEK HUSUSLAR TARTIġMA VE SONUÇ KAYNAKLAR... 34

9 viii ÖZGEÇMĠġ KISALTMA VE SEMBOLLER DĠZĠNĠ KISALTMA KBY SAPD APD SDBY r-huepo ABY BUN RRT GFR PEM Hb Hct EPO TKS WBC NKF HD AÇIKLAMA :Kronik Böbrek Yetmezliği :Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi :Ayaktan Periton Diyalizi :Son Dönem Böbrek Yetmezliği :Rekombinant Ġnsan Eritropoietini :Akut Böbrek Yetmezliği :Serum Üre Nitrojeni :Renal Replasman Tedavileri :Glomerüler Filtrasyon Hızı :Protein Enerji Malnütrisyonu :Hemoglobin :Hematokrit :Eritropoietin :Tam Kan Sayımı :Beyaz Kan Hücresi :Ulusal Böbrek Vakfı :Hemodiyaliz

10 ix TABLOLAR LĠSTESĠ TABLO Böbrek-hormon iliģkisi... 6 TABLO Kronik böbrek hastalığının evreleri... 11

11 x ġekġller LĠSTESĠ ġekġl Böbreğin vücuttaki yeri... 2 ġekġl Ġlaçların itrahı ġekġl Periton diyalizi uygulanması ġekġl Hemodiyaliz uygulanması ġekġl 3.4. Renal transplantasyon uygulanması... 25

12 1 1. GĠRĠġ Ġnsanda, omurganın her iki tarafında bir çift böbrek bulunur. Her böbrek insanın boyuyla doğru orantılı olarak ortalama 9-12 cm uzunluğunda, 4-6 cm eninde ve 3-5 cm kalınlığındadır. Ġki böbreğin toplam ağırlığı yaklaģık 300 gramdır. Böbreklerin hemen üzerinde böbrek üstü bezleri bulunur. Etrafı ise yumuģak fakat sağlam bir koruyucu zarla kuģatılmıģtır. Böbrekler insan vücudu için önemli iģlevleri yerine getirmesinden dolayı kalp debisinin % unun yönlendiği yoğun bir damar ağına sahiptir. Böbrek korteksinde glomerül adı verilen birçok küçük kılcal kan damarı yumağı bulunur. Vücut ağırlığı 70 kg olan bir insanda geçen kan miktarı yaklaģık 1200 ml/dk dır. Vücutta iç ortamın normal durumunun korunması çok önemlidir. Ġç ortamın dengeli tutulması, büyük ölçüde akciğerler ve böbrekler tarafından sağlanır (1).

13 2 2. GENEL BĠLGĠLER Böbrekler kanın osmotik basıncını sabit tutmak için değiģik miktarda elektrolit atılmasını sağlayarak vücudu zararlı maddelerden temizler ve metabolizma sonucu meydana gelen atık maddelerden üre, kreatinin, ürik asit gibi toksik maddelerin atılmasını sağlarlar. Aynı zamanda vücut için gerekli olan maddelerin geri emilimini sağlayarak da (glikoz, aminoasit gibi) madde kaybını önler ve asit baz dengesinin düzenlenmesine de yardımcı olurlar (1). 2.1.BÖBREĞĠN ANATOMĠSĠ VE FĠZYOLOJĠSĠ Böbrekler karın arka duvarında retroperitoneal olarak yerleģmiģlerdir. ġekil 2. 1 de görüldüğü gibi üst uçları 12.torakal vertebra üst seviyesine, alt uçları 2. Lomber vertebra alt seviyesine kadar uzanır (1). ġekġl Böbreğin vücuttaki yeri (1)

14 3 Böbreğin iç tarafında, böbreğe giren ve çıkan damarlardan ve pelvisten meydana gelen topluluğa hilus denir (1) Sinüs renalis: Hilus un merkezi girintisidir (1) Medulla: Böbreğin iç kısmıdır (1) Korteks: Ġki piramid basisi arasında kalan, iki kolumnayı birleģtiren bölümdür (1) Nefron: En küçük fonksiyonel ünitesidir (1). Nefronların temel iģlevi Kan plazmasını böbrekten geçerken istenmeyen maddelerden temizlemektir. Arındırılması gereken maddeler; üre, kreatinin, ürik asit, gibi metabolizma artıkları ile Na+, K+, Cl-, H+ iyonları gibi vücutta bırakılma eğilimi gösteren maddelerdir (1) Glomerülüs: Glomerülü oluģturan kılcal damar duvarı, kandaki çeģitli maddelerin geçiģine imkân sağlar. Bu tabakanın kapillerdeki kanla, idrar boģluğunu birbirinden ayıran bir filtrasyon engeli oluģturduğu bilinmektedir (1) Proksimal tübül: Proksimal tübül hücreleri uzun olup hücrenin tepesinde fırçamsı kenarı oluģturan çok sayıda mikrovillüsler bulunan yapılardır. Su, elektrolit ve metabolitlerin en çok geri emildiği bölümdür (1) Henle kulpu: Ġdrarın konsantre ve dilüe edilmesinde önemli rol oynar (1) Distal tübül: Distal tübül hücrelerinde bulunan bazal membranlarındaki yoğun invajinasyonlar ve bunlarla iliģkili mitokondriler, bu hücrelerin iyon taģımasında rol oynadıklarını göstermektedir. Distal tübülüste, sodyumun emildiği, potasyumun dıģarı verildiği bir iyon değiģim bölgesi bulunur. Burada vücuttaki total su ve tuzları kontrol eden düzenekler bulunur (1) Toplayıcı tübüller ve kanallar: Distal tübüllerden geçen idrar birbirlerine bağlanarak daha büyük, düz toplayıcı kanalları oluģturan toplayıcı tübüllere boģalır.

15 4 Medullada gerçekleģtirilen idrar yoğunlaģtırma iģleminde en önemli rolü toplayıcı kanallar oynar (2). 2.2 BÖBREĞĠN FONKSĠYONLARI Böbrekler vücuttaki bileģiklerin ve yabancı maddelerin miktarını düzenler. Kanın ph ının ayarlanmasında da rolleri vardır (1) Böbreğin düzenleyici fonksiyonu Böbreğin idrar oluģturma fonksiyonu Böbreklerin temel fonksiyonlarından en önemlisi potansiyel toksik atık ürünlerin vücuttan uzaklaģtırılması ve metabolik atıklarca zengin bir çözelti olan idrarın oluģumudur (1). Ġdrar, böbrekler tarafından salgılanan, üreterlerden geçen, mesanede depolanan ve üretra yoluyla dıģarı atılan bir sıvıdır. Ġdrar oluģumu böbreklerde glomerüler filtrasyon, tübüler reabsorbsiyon ve tübüler sekresyon olmak üzere üç basamakta meydana gelir. Böbreklerin oluģturdukları idrar sayesinde organizmada birçok fonksiyonları vardır. Bunlar: 1. Vücut sıvı elektrolit dengesini düzenlerler. 2. Kanın osmotik basıncını sabit tutmak için değiģik miktarda elektrolit çıkarılır. Bundan dolayı idrarın osmotik basıncı daima değiģik olup kanın basıncı ise sabittir. 3. Vücudu zararlı maddelerden arındırırlar. Üre, ürik asit, kreatinin gibi metabolizma artıklarının atılmasını sağladıkları gibi ilaçlar, toksinler metabolitlerin detoksifikasyonu ve atılımını da sağlarlar. 4. Vücut için gerekli olan maddelerin geri emilimini sağlayarak glikoz, aminoasit gibi maddelerin kaybını önlerler. 5. Vücuttaki iyon dengesini sağlayarak vücuttaki iyon dengesini korurlar. K+, Na+, Ca++, P, Mg++ gibi iyonlar günde belli miktarda böbrekten atılırken bir kısmı ise geri emilir. 6. Vücutta normal asit-baz dengesinin düzenlenmesine yardımcı olur. Böbrekler; hücre içi ve dıģı sıvıların H+ iyonu deriģimi normalden saptığı zaman, asit ya da baz

16 5 bileģikleri tutarak dengenin oluģmasını sağlar. Vücutta ph ın sabit tutulmasına yardımcı olurlar (3, 4, 5) Böbreğin endokrin fonksiyonu Böbrekler, hem kendileri hormon sentezler hem de herhangi bir yerde üretilen veya aktive edilen hormonların hedef bölgesidir. Ayrıca insülin ve aldosteron gibi hormonların yıkım bölgesidir (6) Renin anjiotensin aldosteron sistemi Sistemik kan basıncı, Na+-K+ dengesi ve bölgesel kan akımını düzenleyen baģlıca sistemdir. Kanama, sodyum kaybı ya da kalp yetmezliği gibi renal perfüzyonu bozan veya düģüren olaylarda renin salınımı artar. Sodyum kaybı gibi kronik uyarıcılarda anjiotensin II, adrenal zona glomerülozasından aldesteron salınımını uyararak homeostazisi sağlar. Aldesteron distal tübülde Na+ retansiyonuna yol açar. Normal kiģilerde sodyum kaybında renin artarken fazlalığında ise düģer. Böylece plazma renini aktivitesini, klinik olarak ve volüm indikatörü olarak kullanabiliriz. Renin-Anjiotensin- Aldosteron sistemi renal ve sistemik birçok fizyolojik ve patolojik önemli olayda rol oynamaktadır. Kan basıncı, vücut su ve tuz metabolizması ve bunlarla ilgili intravasküler volüm, hücrelerde hipertrofi, hiperplazi, kalp, damar, böbrek dokusundaki yeniden Ģekillenmede önemli rolü vardır (3, 4, 5) Renal kallikrein-kinin sistemi Bu sistem böbrek baģta olmak üzere birçok dokuda yapılan vazodilatör bir sistemdir. Böbrek fonksiyonlarında, hipertansiyonda, bazı böbrek hastalıklarında rolü olduğu ve bazı ilaçların etkilerinde aracılık yaptığı anlaģılmıģtır. Kallikrein, α2 maddesine etkiyle kinini ortaya çıkarak bradikinin oluģumunu sağlar. Bradikinin renal bir vazodilatör olup aynı zamanda prostaglandin salınımını ve proreninin renine dönüģümünü de uyarır (3, 4, 5).

17 Prostaglandinler Böbrek medullasında yapılan önemli maddelerdir. Renin salınımında direkt ve indirekt etkileri vardır. ADH un etkilerini azaltırken ve natriüretik etkileri de vardır (3, 4, 5) ,25 dihidroksikolekalsiferol Normalde D3 vitamininin birinci hidroksilasyonu karaciğerde olur ve 25 hidroksikolekalsiferol haline gelir. Ġkinci hidroksilasyonu ise böbrekte yapılır. Böbreğin kortikal hücrelerindeki mitokondri vasıtasıyla 1,25 dihidroksikolekalsiferol meydana gelir. Böbrekten salgılanan bu hormon bağırsaktan kalsiyum emilimini, kemiklerden kalsiyum mobilizasyonunu, proksimal tübülüslerden ise fosfat emilimini artırmaktadır (3, 4, 5) Eritropoietin Eritropoietin böbreklerdeki özel hücreler tarafından üretilen, ilik içinde kırmızı kan hücrelerinin üretimini düzenleyen, glikoprotein yapısında bir hormondur (1). Böbreğin hormonlarla iliģkisini, Tablo 2. 1 de görüldüğü gibi 3 grupta inceleyebiliriz. TABLO Böbrek-hormon iliģkisi (3) Böbreği Etkileyen Hormonlar Paratroid hormon, Vazopressin, Anjiyotensin, Atriyalnatriüretikpeptid, Kalsitonin, Ġnsülin, Kalsitriol, Prostaglandin, Aldesteron, Troid hormonu, Katekolaminler, Ġnsüline benzer büyüme faktörü Böbrekte Üretilen Hormonlar Renin, Kalsitriol, Prostaglandin, Eritropoietin, Kinin, Anjiotensin, Epidermal büyüme faktörü, Ġnsüline benzer büyüme faktörü Böbrekte Katabolize Olan Hormonlar Ġnsülin, Parathormon, Glukagon, Büyüme hormonu, Prolaktin, Gastrointestinal hormonları, Kalsitonin, Vazopressin, Anjiotensin, Atriyalnatriüretikpeptid, Kinin, Steroid hormonlar, Troid hormonları, Katekolaminler, Hipotalamik salgılatma faktörü, Bradikinin, anjiotensin 2

18 7 2.3.BÖBREK FONKSĠYONLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Kan ve idrarın niteliği sadece nefronun fonksiyon bozukluklarının yanı sıra çeģitli sistemik hastalıkların varlığını da gösterir. Renal hastalığa sahip bireylerde böbreğin durumunun pratik değerlendirilmesi dört döneme ayrılarak yapılır (5). 1. Dönem: Protein olmayan azotlu bileģiklerin dolaģımdaki düzeylerine bakılır. 2. Dönem: Nefron iģlevi açısından glomerüler filtrasyonun değerlendirilmesi yapılır. 3. Dönem: Belirli endojen ve ekzojen bileģiklerin salgılanma kapasiteleri değerlendirilir. 4. Dönem: Ġdrarın yoğunlaģtırılması yeteneği ile ilgili olarak böbreğin su ve elektrolitler için geri emilim kapasitesinin incelenir (5) Üre Aminoasitin deaminasyonu ile oluģan amonyağın kanda toksik düzeylere ulaģması, karaciğerde üre sentezi ile önlenmektedir. Karaciğerde fazla aminoasit metabolize edildiğinde üre oluģumu ve BUN (kan üre azotu) düzeyleri artmaktadır. Bu durum yüksek proteinli diyet alınımında, doku yıkımında ve azalmıģ protein sentezinde ortaya çıkabilmektedir. DüĢük proteinli diyet alınımında, karaciğer hastalıklarında ve malabsorbsiyonda üre ve BUN düzeylerinin azaldığı gözlenmektedir. Sağlıklı kiģilerde üre sentezi, renal üre atılımını açtığı için kalan üreyi bağırsak bakterileri amonyağa parçalamaktadır. Kolayca filtre olan ürenin % kadarı proksimal tübüllerde geri emilmektedir (5, 7). Plazma üre ve kreatinin konsantrasyonları genellikle birlikte ölçülür. Plazma kreatinin düzeyi üre konsantrasyonuna oranla glomerüler fonksiyonun daha doğru bir göstergesidir. Ancak, üre düzeyleri böbrek fonksiyonundaki bir bozulmanın yanı sıra bazı klinik problemleri de düģündürür. Plazma üre düzeyleri, ayrıca üremik semptomlar ile kreatinine oranla daha iyi korelasyon gösterir ve kronik böbrek yetmezliğinin tayininde önemli bir faktör olan protein alınımını da yansıtır (5, 7) Kreatinin Kreatinin, kreatin fosfattan nonenzimatik olarak meydana gelen bir metabolik son üründür. Kreatinin çoğunlukla kaslarda bulunduğu için kreatinin düzeyi erkeklerde kadınlardan, eriģkinlerde çocuklardan fazla olmakla birlikte diyet değiģikliklerine çok az yanıt vermektedir. Erkeklerde günlük ortalama mg/kg, kadınlarda ise ortalama mg/kg idrarla atılır. Kreatinin normal kiģilerde glomerüllerden filtre olur ve

19 8 tübüllerden geri emilmez. Kreatinin düzeyleri GFR ile ters orantılıdır. Ancak GFR daki orta dereceli bir düģmede kreatinin seviyesinde de belirgin bir artma olmaz. Bu nedenle hafif bir böbrek bozukluğu için duyarsız bir göstergedir. Ancak pek çok hasta için kreatinin ölçümlerinin takibi renal fonksiyonlardaki değiģimi izlemekte kullanılır (4, 5, 7). 2.4.AKUT BÖBREK YETMEZLĠĞĠ-KRONĠK BÖBREK YETMEZLĠĞĠ TANIMLARI, EVRELERĠ, AÇIKLAMALARI Böbreğin görevlerini yapamaması ve fonksiyonlarını yitirmesine böbrek yetmezliği denir. Böbrek yetmezliğinde böbreğin temel fonksiyonlarında bozulmalar olur ve değiģik adaptif sistemler devreye girer. Böbrek yetmezliği akut ve kronik böbrek yetmezliği olmak üzere ikiye ayrılır (3, 8) Akut böbrek yetmezliği Akut böbrek yetmezliği (ABY), böbrek fonksiyonlarında saatler veya birkaç gün içinde bozulmanın yol açtığı, yani akut olarak baģlayan, 24 saatlik idrar miktarının, çoğu hastada 400 ml nin altına düģmesi ve kanda nitrojen artıklarının (üre, nitrojen ve kreatinin gibi) birikimi ile karakterize, glomerüler filtrasyon hızında ani düģme ve sıvı elektrolit homeostazisindeki anormalliklerin hakim olduğu klinik tablodur (3, 7, 8). ABY ndeki glomerüler filtrasyon hızının düģüģü daha hızlıdır ve günler ile haftalar içerisinde gerçekleģir. GFR daki azalma önceden herhangi bir renal hasarı olmayan bireylerde oluģabileceği gibi, önceden kronik bir renal bozukluğu olan bireylerde de akut ekzaserbasyon Ģeklinde ortaya çıkabilmektedir. ABY nadiren toplumsal bir hastalık olup, genellikle hastanede yatmakta olan bireylerde geliģir. Hastanede yatmakta olan bireylerin yaklaģık olarak %5 inde ABY mevcut hastalığı komplike edebilmekte ve bunların yaklaģık olarak %0,05 inde diyaliz gereksinimi olabilmektedir. Ciddi hastalığı olan bireylerde, hastaneye yatıģ sırasında bu oran çok daha yüksek olup, %20 lere ulaģabilmektedir (1). Akut böbrek yetmezliği üç dönemde oluģur. Bunlar: A) Oligürik Dönem:% 40 a varan olguda idrar miktarı 400 ml/gün altına düģmemesine rağmen, oligüri akut böbrek yetmezliğinin en tipik bulgusu olarak kabul edilir. Oligüri genellikle gün sürer. Eğer 4 haftadan fazla sürerse akut böbrek yetmezliğinin kortikal nekroz, hızlı progresif glomerülonefrit veya

20 9 vaskülit gibi akut tübüler nekroz dıģındaki nedenleri düģünülmelidir. Bu dönemde, GFR çok düģüktür. Azotlu atık ürünler, elektrolitler ve H+ iyonlarının idrar ile atılımı bozulmuģtur (1, 7). B) Diüretik Dönem: Bu dönemin baģlaması genellikle iyileģmenin baģladığını gösterir. Diüretik dönem GFR nin artıģı sonucu olup buna tübüler fonksiyonda bir düzelme eģlik etmez. Bu nedenle aģırı su ve elektrolit kaybı riski vardır. Kan üre ve kreatinin düzeyleri daha fazla artmaz (1). C) ĠyileĢme Dönemi: BUN ve kreatinin düzeylerinde azalma ile birlikte iyileģme baģlar. Hücreler rejenere oldukça tübüler fonksiyon geri döner (7) Kronik böbrek yetmezliği Kronik böbrek yetmezliği (KBY), glomerüler filtrasyon değerinde azalmanın sonucu böbreğin sıvı-solüt dengesini ayarlama ve metabolik-endokrin fonksiyonlarında kronik ve ilerleyici bozulma hali olarak tanımlanabilir (1). Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) ise böbrek fonksiyonlarının diyaliz ya da transplantasyon gibi bir tedavi olmadan yaģamın mümkün olmayacağı derecede geri dönüģümsüz olarak bozulmasıdır (9) Kronik böbrek yetmezliğinin epidemiyolojisi GeliĢme sıklığı, ülkemizde ve kayıt sistemlerinin geliģtiği diğer ülkelerde iyi bilinmemektedir. Tanımlama kriterleri uzmanlara göre farklılıklar göstermektedir. Bununla birlikte hastanede yatan yoğun bakım hastalarının % inde, tüm hastaların ise %5 inde böbrek yetmezliği geliģtiği düģünülmektedir (10) Kronik böbrek yetmezliğinin etyolojisi: Özellikle son 20 yılda SDBY nin insidansında dramatik bir artıģ olmuģtur. Bunun yanında KBY nin etyolojisinde ise göreceli bir değiģim yaģanmıģtır. GeçmiĢte KBY ye götüren en sık sebebi glomerülonefritler iken günümüzde ise toplumlara göre değiģiklik göstermekle beraber en sık neden diabetik ve hipertansif nefropatilerdir (11). USRDS verilerine göre 0-19 yaģ KBY li hastanın etiyolojik faktörleri sırasıyla; konjenital/herediter/kistik böbrek(%31,5)

21 10 primer glomerülonefrit (%25) sekonder glomerülonefrit/vaskülitler(%11) etiyolojisi bilinmeyen (%8,9) piyelonefrit/interstisyel nefrit (%6,9) hipertansiyon/damar hastalıkları (%4,6) olarak bulunmuģtur (11) Kronik böbrek yetmezliğinin klinik özellikleri Kronik böbrek yetmezliğinden etkilenmeyen organ veya sistem yoktur. Glomerüler filtrasyon değeri ml/dk nın altına inmedikçe hastalar genellikle klinik bulgu vermezler. Hastaların ilk semptomları genellikle noktüri ve anemiye bağlı halsizliktir. Glomerüler filtrasyon değeri ml/dk olunca hastada üremik semptomlar ortaya çıkmaya baģlar. Glomerüler filtrasyon değeri 5-10 ml/dk ya inince son dönem böbrek yetmezliğinden bahsedilir ve hastalar diyaliz, renal transplantasyon gibi renal replasman tedavisine ihtiyaç duyarlar. Böbreğin ilk bozulan fonksiyonlarından biri idrarı konsantre etme yeteneğinin azalmasıdır. Diürinal ritim bozulur ve hastalarda noktüri baģlar. KBY nin tüm formlarında erken fazda böbrek rezervi kaybı olur. GFD %30 altına düģtüğü zaman klinik belirtiler artar, böbrek yetmezliği ilerledikçe klinik tablo ağırlaģır ve biyokimyasal anormallikler geliģir. Örneğin idrar yolları, solunum ve gastrointestinel sistem (GIS) enfeksiyonları, kontrolsüz hipertansiyon, hipovolemi, nefrotoksik ilaç kullanımı, radyokontrast ajanlarının nefropatisi gibi durumlarda hafif ve orta derecedeki böbrek yetmezliği hızla ilerleyebilir (2). Ġlerleyici böbrek parankim hastalığında olası komplikasyonları tahmin ederek önlem almak ve tedaviyi planlamak için Evreleme yöntemi kullanılır. Ulusal Böbrek Vakfının (NKF) önerdiği evreleme tablo 2. 2 de gösterilmiģtir (11).

22 11 TABLO Kronik böbrek hastalığının evreleri (11) Evre Tanım GFD(ml/dk/1.73m²) 1 Normal veya artmıģ GFH ile böbrek hasarı 90 2 Hafif derecede azalmıģ GFH ile birlikte böbrek hasarı Orta derecede azalmıģ GFH ile birlikte böbrek hasarı 4 Ağır derecede GFH azalması ile birlikte böbrek hasarı Son dönem böbrek yetmezliği <15 veya diyaliz Kronik Böbrek Yetmezliği Klinik Tablosu Glomerüler filtrasyon hızının azalmasına bağlı olarak serum üre ve kreatinin konsantrasyonları yükselse de, GFR 30 ml/dk nın altına düģmedikçe hastalar asemptomatik kalırlar. Fakat dikkatli bir Ģekilde yapılan muayenede renal yetmezliğin erken klinik ve laboratuvar bulguları (noktüri, hafif anemi, hafif güç kaybı, iģtah azalması, kalsiyum ve fosfor düzeylerinde bozukluklar) ortaya çıkarılabilir. GFR 30 ml/dk nın altına düģtüğü zaman üremik belirtiler artar, klinik tablo ağırlaģır ve biyokimyasal bozukluklar ortaya çıkar. GFR 5-10 ml/dk nın altına düģtüğü zaman (son dönem böbrek yetmezliği) hayatın devam etmesi için mutlaka renal replasman tedavisi gerekmektedir. Üremi tüm organ ve sistemlerin fonksiyonlarında bozukluklara yol açar. Kronik diyaliz bu bozuklukların sıklığını ve ağırlığını azaltır. Fakat en iyi diyaliz tedavisi uygulansa da temel renal yetmezlikten kaynaklanan bozukluklardan dolayı tedaviye tam olarak cevap alınamaz (12). Serum üre nitrojeni (BUN) ve plazma Cr düzeyleri ile semptom ve bulguların geliģimi arasında bir korelasyon yoktur. Klinik tabloların oluģumuna, hastalıkların ve kiģilerin bireysel özellikleri yanında, böbreklerin hasarlanma varlığında geliģtirdikleri uyum mekanizmaları da katkıda bulunur. Böbreğin ilk bozulan fonksiyonlarından birisi, idrarı konsantre etme yeteneğinin azalmasıdır. Hastaların ilk semptomları; halsizlik, noktüri,

23 12 nefes darlığı, idrar miktarında azalma, el-ayak ve göz çevresinde ödemdir. Ġlerleyen dönemlerde KBY de tüm sistemler etkilenmektedir (12). KBY nin klinik özellikleri Ģu Ģekilde sınıflandırılabilir (12). 1- Nöromüsküler Bozukluklar: Yorgunluk, uyku bozuklukları, mental bozukluklar, letarji, asteriksis, müsküler irritabilite, periferik nöropati, huzursuz bacak sendromu, paralizi, miyoklonus, epilepsi, koma, adele krampları, diyaliz disekilibrium sendromu, miyopati. 2- Gastrointestinal Bozukluklar: ĠĢtahsızlık, bulantı, kusma, üremik ağız kokusu, gastroenterit, peptik ülser, peritonit. 3- Kardiyovasküler ve Pulmoner Bozukluklar: Arteryel hipertansiyon, konjestif kalp yetmezliği, pulmoner ödem, perikardit, kardiyomiyopati, hipotansiyon, aritmiler, damar kalsifikasyonları, hızlanmıģ ateroskleroz, üremik akciğer. 4- Hematolojik ve Ġmmünolojik Bozukluklar: Anemi, lenfopeni, lökopeni, kanama bozukluğu, enfeksiyonlara eğilim, splenomegali, hipersplenizm. 5- Dermatolojik Bozukluklar: Solukluk, hiperpigmentasyon, kaģıntı, ekimoz, üremik yüz. 6- Endokrin Metabolik Bozukluklar: Sekonder hiperparatiroidizm, adinamik osteomalazi, vitamin D eksikliğine bağlı osteomalazi, karbonhidrat intoleransı, hiperürisemi, artmıģ lipoprotein-a düzeyi, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) kolesterol düzeyinin azalması, protein-enerji malnütrisyonu, büyüme ve geliģme bozukluğu, infertilite, amenore, hipotermi, amiloidoz. 7- Sıvı-Elektrolit Bozuklukları: Hipervolemi veya hipovolemi, hipernatremi veya hiponatremi, hiperkalemi veya hipokalemi, metabolik asidoz, hiperfosfatemi, hipokalsemi.

24 13 3. BÖBREK YETMEZLĠĞĠNDE TEDAVĠ YAKLAġIMLARI Böbrekler ilaçların itrahında önemli rollere sahiptir. Ġtrah bölgeleri Ģekil 3 te gösterilmiģtir. Böbrek yetmezliği tedavisindeki amaç atık maddeleri kandan uzaklaģtırmak ve bozulmuģ dengeleri yerine koymaktır. Primer hastalık kadar sekonder nedenlerin inhibisyonuna yönelik giriģimler de kronik böbrek hastalığı progresyonunun önlenmesine katkıda bulunur. Renal replasman tedavileri üremik durumun ciddi komplikasyonlarını önlemek için mümkün olduğu kadar erken baģlanmalıdır. Diyalize erken baģlamanın hastada morbidite ve mortaliteyi azalttığı, bunun tedavi maliyetlerini yükseltmediği, tam tersine hastanede yatıģ süresini azaltarak maliyetleri düģürdüğü bildirilmiģtir (12). ġekġl Ġlaçların itrahı (13)

25 14 Böbrek yetmezliği tedavisinde temel yaklaģımlar Ģöyledir (14). Böbrek hastalığının ilerlemesinin önlenmesi Böbrek yetmezliği destek tedavisi Diyaliz kararı ve transplantasyona hazırlık 3.1.Böbrek hastalığının ilerlemesinin önlenmesi Böbrek yetmezliği teģhisinden hemen sonra tedavi baģlatılmaktadır. Bozulan böbrek fonksiyonlarını tedaviyle eski haline getirmek olanaksız olmasına karģın, belirtileri kontrol altına almakla komplikasyonları minimuma indirmeye ve hastalığın ilerleme seyrini yavaģlatmaya yönelik tedavi uygulanmaktadır. Son dönem böbrek yetmezliğine gidiģi yavaģlatmak için, 1-Protein kısıtlı diyet uygulanmalı. 2-Etkili bir antihipertansif tedavi sağlanmalı 3-Anemi htc %33-36 olacak Ģekilde tedavi edilmeli. 4-Hiperlipidemi tedavisi yapılmalı. 5-Fosfor retansiyonu önlenmeli. 6-Metabolik asidoz önlenmeli 7-Nefrotoksik ilaç kullanımından sakınılmalı 8-Dehidratasyon engellenmelidir 9-RAS blokajı 10-Kalsiyum kanal blokerleri Amilodipin, Nifedipin Verapamil, Diltiazem 11-Beta blokerler Metoprolol, Carvedilol 12-Kan basıncının gece gündüz ritminin düzenlenmesi 13-Dislipidemi tedavisi 14-Eritropoetin tedavisi 15-Beslenme ve vitamin D tedavisi 16-Sıvı-elektrolit dengesi(14).

26 Böbrek yetmezliği destek tedavisi Anemi, malnütrisyon, büyüme geriliği, renal osteodistrofi, hipertansiyon, asidoz gibi durumların tedavi edilmesi amaçlanır (14). Geleneksel Risk Faktörleri Diyabet, hipertansiyon, ateroskleroz, dislipidemi, renal osteodistrofi, anemi (14). Yeni Risk Faktörleri Oksidatif stres, malnütrisyon, karbonil stres, fetuin A, inflamasyon, anormal mineral metabolizması (14) Anemi Kronik böbrek hastalarında anemi ilk kez 1836 yılında Richard Bright tarafından hastalardaki solukluk ile tanımlanmıģ daha sonra 1922 yılında kronik glomerulonefritli hastalarda eritrosit üretiminin kemik iliği düzeyindeki yetersizliğe bağlı olması nedeniyle anemi oluģtuğu ifade edilmiģtir (15) yılında yayınlanan NKF-DOQI (National Kidney Foundation Clinical Practice Guidelines For Ġnitiation of Dialysis) nin tedavi Kılavuzuna göre kronik böbrek hastalığı olan eriģkin erkek ve postmenapozal kadınlarda hemoglobin (Hb) 12 gr/dl veya hematokrit (Hct) %37 nin altında ise aneminin varlığından bahsedilir (1). Aneminin nedenleri EPO eksikliği Demir eksikliği Kesin Yetersiz alım Kayıp (GĠS, diyaliz sırasında, tetkikler) Fonksiyonel Ġhtiyacın artması (EPO kullanımı) Demir kullanımının bozulması (Hepsidin birikimi) Enteral demir emiliminin engellenmesi RES den demir salınımının engellenmesi Kronik inflamasyon

27 16 Ciddi sekonder hiperparatiroidi (kemik iliği fibrozisi) Alüminyum toksisitesi Vitamin B12, folat eksikliği, karnitin eksikliği Ġmmunsupresifler, ACEĠ (14). Böbrek hastalıklarında aneminin tedavisi Hedef Hb g/dl Transferrin satürasyonu> %20 Ferritin>100 mg/dl (NKF-K/DOQI) (15). Diyaliz hastalarında anemi tedavisinin amacı, EPO ve demir eksikliğinden etkilenen hastalarda terapötik hedef aralığındaki hemoglobini sağlamaktır. Demir tedavisinin iki amacı vardır. Hemoglobini demir eksikliğine bağlı hedef düzeyinin altına düģmekten korumak ve pahalı eritropoez-stimülan ajanların dozunu minimuma indirgemektir (1) Renal osteodistrofi ve vitamin D tedavisi KBY-mineral ve kemik bozukluğu mineral ve kemik metabolizmasının sistemik bir hastalığı olarak ortaya çıkan geniģ bir klinik sendromdur (16). Bu sendrom: 1. Anormal kalsiyum, fosfor, paratiroit hormon ve D vitamini metabolizması, 2. Kemik döngüsü, mineralizasyon, hacim ve güç anormallikleri, 3. Damar veya yumuģak doku kireçlenmeleridir(16). Renal osteodistrofiyi önlemek ve tedavi etmek için KBY nin düzenli kontrol altında tutulması gerekmektedir. KBY nin tedavi yaklaģımında, protein kısıtlanması, aneminin düzeltilmesi, KBY ne yol açan hipertansiyon, diyabet gibi kronik hastalıkların kontrolü, elektrolit ve mineral dengesizliğinin düzeltilmesi bulunmaktadır (8) Malnütrisyon Üremik ortam ve sonuçlarının anlaģılmasındaki ilerlemelere, böbrek yerine koyma tedavilerindeki geliģmelere rağmen kronik böbrek yetmezliği (KBY) hastalarında birçok metabolik ve beslenme ile iliģkili bozukluk gözlenmektedir. Birçok çalıģmada kronik

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA SIVI KONTROLÜ

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA SIVI KONTROLÜ PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA SIVI KONTROLÜ LALE AKKAYA Periton Diyaliz Hemşiresi CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ 25. ULUSAL BÖBREK HASTALIKLARI DİYALİZ VE TRANSPLANTASYON HEMŞİRELİĞİ

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

RENAL REPLASMAN TEDAVĠ SEÇENEKLERĠ

RENAL REPLASMAN TEDAVĠ SEÇENEKLERĠ RENAL REPLASMAN TEDAVĠ SEÇENEKLERĠ HAZIRLAYAN :HEMŞİRE SULTAN ÖZER Kronik Böbrek Hastalığı Evreleri EVRE TANIM GFH Yüksek Risk 90 Ġzlem, risk azaltılması Tanı ve tedavi 1 Böbrek Hasarı (+) GFH normal veya

Detaylı

BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006

BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006 BÖBREK FONKSİYON TESTLERİ I Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2006 1 Böbreklerin işlevleri (fonksiyonları) Düzenleyici işlevler Endokrin işlevler Metabolik işlevler Ekskretuvar işlevler 2 Böbreklerin

Detaylı

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ İĞİ

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ İĞİ KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ Dr. Mürvet M YILMAZ ŞİŞLİ ETFAL HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ İĞİ Kronik Böbrek Yetmezliği KBY, glomerüler ler filtrasyon değerinde erinde azalmanın

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3 ADIM ADIM YGS LYS 184. Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3 2) Geri Emilim (Reabsorpsiyon) Bowman kapsülüne gelen süzüntü geri emilim olmadan dışarı atılsaydı zararlı maddelerle birlikte yararlı maddelerde kaybedilirdi.

Detaylı

1. Hemadiyaliz sırasında en sık görülen komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir? a. Ateş b. Hipotansiyon c. Hemoliz d. Tamponad e.

1. Hemadiyaliz sırasında en sık görülen komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir? a. Ateş b. Hipotansiyon c. Hemoliz d. Tamponad e. SORUMLU HEKİM SORULARI 1. Hemadiyaliz sırasında en sık görülen komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir? a. Ateş b. Hipotansiyon c. Hemoliz d. Tamponad e. Baş ağrısı 2. Aşağıdakilerden hangisi hemodiyaliz

Detaylı

genellikle böbrek yetmezliği göstergesi preanalitik hata kaynakları çok sağlıklı değerlendirme için

genellikle böbrek yetmezliği göstergesi preanalitik hata kaynakları çok sağlıklı değerlendirme için Kreatinin yüksekliği genellikle böbrek yetmezliği göstergesi olarak bilinir ama birçok testte olduğu gibi farklı hastalıkların da tanısında kullanılır ve testi etkileyen faktörler yine her testte olduğu

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar

Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar Böbrek Naklinde Bazal İmmunsupresyonda Kullanılan Ajanlar Kalsinörin İnhibitörleri Siklosporin Takrolimus Antiproliferatif Ajanlar Mikofenolat Mofetil / Sodyum Azathiopurine Kortikosteroidler Sirolimus

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

Konu 10-11: Yaşlılığa Bağlı Üriner Sistem Değişiklikleri ve Yaşlılıkta Sık Görülen Üriner Sistem Hastalıkları

Konu 10-11: Yaşlılığa Bağlı Üriner Sistem Değişiklikleri ve Yaşlılıkta Sık Görülen Üriner Sistem Hastalıkları Konu 10-11: Yaşlılığa Bağlı Üriner Sistem Değişiklikleri ve Yaşlılıkta Sık Görülen Üriner Sistem Hastalıkları 1. Yaşlılığa Bağlı Üriner Sistem Değişiklikleri Genital sistemde atrofi, mukozalarda kuruluk

Detaylı

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Nefronların yapısını ve idrar oluşumunu, Glomerul filtrasyon hızı ve klirens kavramını, Jukstaglomeruler aparatus ve renin-anjiotensin

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

Böbreklerin İşlevi. D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

Böbreklerin İşlevi. D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Boşaltım Fizyolojisi Böbreklerin İşlevi D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. scanan@baskent.edu.tr Böbrek İşlevi: Genel Bakış ş İdrar oluşumunun merkezi Homeostatik

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

Normalde kan potasyum seviyesi 3,6-5,0 mmol/l arasındadır.

Normalde kan potasyum seviyesi 3,6-5,0 mmol/l arasındadır. POTASYUM K+; Potasyum yaşam için gerekli önemli bir mineraldir. Hücre içinde bol miktarda bulunur. Hücre içindeki kimyasal ortamın ana elementidrir. Hergün besinlerle alınır ve idrarla atılır. Potasyum

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

KRONĠK BÖBREK HASTALIĞINDA TEDAVĠ. Doç.Dr. Nurcan Cengiz

KRONĠK BÖBREK HASTALIĞINDA TEDAVĠ. Doç.Dr. Nurcan Cengiz KRONĠK BÖBREK HASTALIĞINDA TEDAVĠ Doç.Dr. Nurcan Cengiz KDOQI: KBH Evreleme Evre Tanım GFR (ml/min/1.73 m 2 ) 1 Böbrek hasarı, GFR normal 90 2 Böbrek hasarı, hafif GFR 60-89 3 Orta derecede GFR 30-59 4

Detaylı

Adrenal Korteks Hormonları

Adrenal Korteks Hormonları Adrenal Korteks Hormonları Doç. Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji AD Bu derste öğrencilerle Adrenal korteks hormonlarının (AKH) sentez ve salgılanması, organizmadaki hücre, doku ve sistemlerde genel fizyolojik

Detaylı

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI 2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI Doğru cevap: B Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Ders Notları Cilt 2 Sayfa: 10 Doğru cevap: A Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Cilt 1 Ders Notları Sayfa: 233

Detaylı

NEFRO-CARNITIN ŞURUP

NEFRO-CARNITIN ŞURUP PROSPEKTÜS NEFRO-CARNITIN ŞURUP FORMÜLÜ 1 ölçü kabı (3,3 ml), etken madde olarak, 1 gram Levo-karnitine (L-carnitine) içerir. Yardımcı maddeler olarak, Sorbitol, limon aroma, hidroklorik asid, saf su,

Detaylı

İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları

İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları İntradiyalitik Sıvı Elektrolit Bozuklukları Doç. Dr. Eyüp KÜLAH Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi İstanbul Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi Kronik Böbrek yetmezliği (KBY) sıvı, asit-baz

Detaylı

HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar

HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Dr. Bülent Tokgöz Erciyes Üniversitesi HEMODİYALİZ DOZU Uygulamada Yaşanan Sorunlar Diyaliz dozu nasıl belirlenir? Kt/V hesabı nasıl yapılır? Yeterli diyaliz

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

NEFRİTİK SENDROMLAR. Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013

NEFRİTİK SENDROMLAR. Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013 NEFRİTİK SENDROMLAR Dr.LATİFE ERDOĞAN Ekim 2013 NEFRİTİK SENDROM NEDİR? Akut böbrek yetmezliği bulguları ile gelen bir hastada gross hematüri, varsa tanı nefritik sendromdur. Proteinürü

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 22.07.2014 Hemodiyaliz Makinesini Hazırlama Talimatı yerine 01 Diyaliz Ünitesi Enfeksiyon Kontrol Önlemleri Talimatı na atıfta bulunuldu. Hazırlayan:

Detaylı

Normalde kan potasyum seviyesi 3,6-5,0 mmol/l arasındadır.

Normalde kan potasyum seviyesi 3,6-5,0 mmol/l arasındadır. POTASYUM K+; Potasyum yaşam için gerekli önemli bir mineraldir. Hücre içinde bol miktarda bulunur. Hücre içindeki kimyasal ortamın ana elementidrir. Hergün besinlerle alınır ve idrarla atılır. Potasyum

Detaylı

Toksikolojide Hemodiyaliz, Hemoperfüzyon, Hemofiltrasyon. Dr. Evvah Karakılıç Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği

Toksikolojide Hemodiyaliz, Hemoperfüzyon, Hemofiltrasyon. Dr. Evvah Karakılıç Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Toksikolojide Hemodiyaliz, Hemoperfüzyon, Hemofiltrasyon Dr. Evvah Karakılıç Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Zehirlenmelerde vücuda alınan toksinin uzaklaştırılmasında birçok

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

FOKAL SEGMENTAL GLOMERÜLOSKLEROZ (FSGS) VAKA SUNUMU ÖZGE ÖZEROĞLU

FOKAL SEGMENTAL GLOMERÜLOSKLEROZ (FSGS) VAKA SUNUMU ÖZGE ÖZEROĞLU FOKAL SEGMENTAL GLOMERÜLOSKLEROZ (FSGS) VAKA SUNUMU ÖZGE ÖZEROĞLU NEFROTİK SENDROM VE FOKAL SEGMENTAL GLOMERÜLOSKLEROZ (FSGS) Nefrotik sendrom yoğun proteinüri sonucu gelişen hipoalbüminemi ve yaygın ödem

Detaylı

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

BMT209 TIBBİ CİHAZ TEKNOLOJİSİ II Ders Notları Öğr. Gör. Alper TONGAL

BMT209 TIBBİ CİHAZ TEKNOLOJİSİ II Ders Notları Öğr. Gör. Alper TONGAL BMT209 TIBBİ CİHAZ TEKNOLOJİSİ II Ders Notları Öğr. Gör. Alper TONGAL DERS içerik Hemodiyaliz Cerrahi aspiratörler Hastabaşı monitörleri Solunum-destek cihazları Anestezi sistemleri Koroner ve yoğun bakım

Detaylı

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı

Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi. Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı Yüksekte Çalışması İçin Onay Verilecek Çalışanın İç Hastalıkları Açısından Değerlendirilmesi Dr.Emel Bayrak İç Hastalıkları Uzmanı Çalışan açısından, yüksekte güvenle çalışabilirliği belirleyen etkenler:

Detaylı

[embeddoc url= /10/VÜCUT-SIVILARI.docx download= all viewer= microsoft ]

[embeddoc url=  /10/VÜCUT-SIVILARI.docx download= all viewer= microsoft ] VÜCUT SIVILARI [embeddoc url= http://enfeksiyonhastaliklari.com/wp-content/uploads/2015 /10/VÜCUT-SIVILARI.docx download= all viewer= microsoft ] SODYUM ( Na+) Na+; Sodyum klor ile birlikte serumun en

Detaylı

DİYALİZE ERKEN BAŞLANMALI (?) Dr. Oktay OYMAK Erciyes Üniversiresi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

DİYALİZE ERKEN BAŞLANMALI (?) Dr. Oktay OYMAK Erciyes Üniversiresi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı DİYALİZE ERKEN BAŞLANMALI (?) Dr. Oktay OYMAK Erciyes Üniversiresi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13. Ulusal Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi, Antalya, 2011 KBY de Böbrek Yetmezliği 5

Detaylı

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği SUNU PLANI Tanım ve Epidemiyoloji Adrenal bez anatomi Etiyoloji Tanı Klinik Tedavi TANIM-EPİDEMİYOLOJİ Adrenal

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Boşaltım Sistemi Fizyolojisi 1 Boşaltım sistemi (üriner sistem) Homeostasise katılan en önemli organ sistemlerinden biridir. Vücut sıvılarının hacim ve içeriğinin kontrolü Kan basıncının düzenlemmesi ph

Detaylı

SİSTİNOZİS KAYIT SİSTEMİ VERİ ALANLARI (*) ile belirtilen alanların doldurulması zorunludur. Hasta Demografik Bilgileri

SİSTİNOZİS KAYIT SİSTEMİ VERİ ALANLARI (*) ile belirtilen alanların doldurulması zorunludur. Hasta Demografik Bilgileri SİSTİNOZİS KAYIT SİSTEMİ VERİ ALANLARI (*) ile belirtilen alanların doldurulması zorunludur. Hasta Demografik Bilgileri Adı Soyadı*... Hastanızın ad, ikinci ad (varsa) ve soyadının baş harflerini giriniz

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

DEHİDRE KÖPEKLERDE BİKARBONATLI SODYUM KLORÜR SOLÜSYONUNUN HEMATOLOJİK VE BİYOKİMYASAL PARAMETRELERE ETKİSİ

DEHİDRE KÖPEKLERDE BİKARBONATLI SODYUM KLORÜR SOLÜSYONUNUN HEMATOLOJİK VE BİYOKİMYASAL PARAMETRELERE ETKİSİ T.C. ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI VİH-YL 2007 0002 DEHİDRE KÖPEKLERDE BİKARBONATLI SODYUM KLORÜR SOLÜSYONUNUN HEMATOLOJİK VE BİYOKİMYASAL PARAMETRELERE

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU HEMODİYALİZ HEKİM RESERTİFİKASYON SINAV SORULARI

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU HEMODİYALİZ HEKİM RESERTİFİKASYON SINAV SORULARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU HEMODİYALİZ HEKİM RESERTİFİKASYON SINAV SORULARI Adı Soyadı: Tarih: Kronik hemodiyaliz programında olan bir hastada serum Ca=7.5 mg/dl alkalen fosfataz=

Detaylı

DİYALİZ: GENEL BİLGİLER

DİYALİZ: GENEL BİLGİLER 15 KONU 2 DİYALİZ: GENEL BİLGİLER Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ Diyaliz tedavisi hemodiyaliz ve periton diyalizi olmak üzere iki şekilde uygulanır. Bu bölümde diyaliz tedavisinin tanım ve tarihçesi, fizyolojik

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

KRONİK BÖBREK YETERSİZLİĞİ. Tanım Böbrek fonksiyonlarının vücut homeostazisini sağlayamayacak derecede ve geriye dönüşümsüz olarak bozulmasıdır.

KRONİK BÖBREK YETERSİZLİĞİ. Tanım Böbrek fonksiyonlarının vücut homeostazisini sağlayamayacak derecede ve geriye dönüşümsüz olarak bozulmasıdır. KRONİK BÖBREK YETERSİZLİĞİ Tanım Böbrek fonksiyonlarının vücut homeostazisini sağlayamayacak derecede ve geriye dönüşümsüz olarak bozulmasıdır. İnsidans 10 / milyon çocuk nüfus (0-19 yaş) Tanımlar ve GFR

Detaylı

RUTİN KONTROLLERDE HEMŞİRENİN ROLÜ. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ Ferda Demirkale /KIBRIS

RUTİN KONTROLLERDE HEMŞİRENİN ROLÜ. AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ Ferda Demirkale /KIBRIS RUTİN KONTROLLERDE HEMŞİRENİN ROLÜ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ Ferda Demirkale 16.05.2015/KIBRIS YÖNETMELİKTE GEÇEN PERİTON DİYALİZ HEMŞİRESİ; Periton Diyaliz Hemşiresi

Detaylı

Öğr.Gör.Dürdane Yalçın İstanbul Bilim Üniversitesi SHMYO

Öğr.Gör.Dürdane Yalçın İstanbul Bilim Üniversitesi SHMYO Öğr.Gör.Dürdane Yalçın İstanbul Bilim Üniversitesi SHMYO Böbreğin Fonksiyonları A. Metabolik Görevler Zararlı atıkların temizlenmesi Sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesinin sağlanması İlaçların detoksifikasyonu

Detaylı

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert

DİYABETES MELLİTUS. Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABETES MELLİTUS Dr. Aslıhan Güven Mert DİYABET YÖNETİMİ Kan şekeri ayarını sağlamaktır. Diyabet tedavisinde hedef glukoz değerleri NORMAL HEDEF AKŞ (mg/dl)

Detaylı

Ne Zaman Acil Diyaliz. Yard.Doç.Dr Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD 4.Ulusal Acil Tıp Kongresi

Ne Zaman Acil Diyaliz. Yard.Doç.Dr Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD 4.Ulusal Acil Tıp Kongresi Ne Zaman Acil Diyaliz Yard.Doç.Dr Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD 4.Ulusal Acil Tıp Kongresi Sunum Planı Diyaliz ile ilgili tanımlar Akut böbrek yetmezliğinde acil diyaliz Acil diyalizin diğer endikasyonları

Detaylı

DĠYALĠZDE GEBELĠK VE CANLI DOĞUM FİGEN GÜL BİRGÜL PALABIYIK BİRGÜL KÜÇÜKAKSOY

DĠYALĠZDE GEBELĠK VE CANLI DOĞUM FİGEN GÜL BİRGÜL PALABIYIK BİRGÜL KÜÇÜKAKSOY DĠYALĠZDE GEBELĠK VE CANLI DOĞUM FİGEN GÜL BİRGÜL PALABIYIK BİRGÜL KÜÇÜKAKSOY GİRİŞ Kronik böbrek yetmezliği nedeniyle diyaliz programında olan hastalarda nadir de olsa gebelik görülebilmektedir. BaĢarılı

Detaylı

İntrasellüler Sıvı (Hücre İçi Sıvı) Extrasellüler Sıvı (Hücre Dışı Sıvı) Total Vücut Suyu 60 = 42 lt Vücut Sıvı Bölmelerini Etkileyen Faktörler

İntrasellüler Sıvı (Hücre İçi Sıvı) Extrasellüler Sıvı (Hücre Dışı Sıvı) Total Vücut Suyu 60 = 42 lt Vücut Sıvı Bölmelerini Etkileyen Faktörler Vücut ağırlığının yaklaşık %60 ını su oluşturur. Ölçümünde Deuterium Oksid kullanılır. Yağ dokusu ve yaş ile ters, kas dokusu ile doğru orantılıdır. Total vücut suyu, genel anlamda iki büyük kompartmanda

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi DİYALİZ-MORTALİTE 200 ölüm/1000 hasta-yıl. USRDS-2011 En önemli ölüm nedeni kardiyak hastalıklardır. USRDS -2011:

Detaylı

KAN TRANSFÜZYON TEDAVİSİ. Dr. Emre ÇAMCI

KAN TRANSFÜZYON TEDAVİSİ. Dr. Emre ÇAMCI KAN TRANSFÜZYON TEDAVİSİ Dr. Emre ÇAMCI Amaç ve Hedefler Kan grupları Kan transfüzyon endikasyonları Kan ve kan ürünlerinin hazırlanması ve saklanması Komponent tedavisi Transfüzyon komplikasyonları Masif

Detaylı

Doç.Dr. Sezgi ÇINAR PAKYÜZ. Celal Bayar Ünv. SYO,Hemşirelik Bölümü, İç Hastalıkları Hemşireliği AbD.-MANİSA

Doç.Dr. Sezgi ÇINAR PAKYÜZ. Celal Bayar Ünv. SYO,Hemşirelik Bölümü, İç Hastalıkları Hemşireliği AbD.-MANİSA Doç.Dr. Sezgi ÇINAR PAKYÜZ Celal Bayar Ünv. SYO,Hemşirelik Bölümü, İç Hastalıkları Hemşireliği AbD.-MANİSA 1 Böbrek yetersizliğine ve diyalize eşlik eden morbidite ve mortalitenin azaltılması, yaşam kalitesinin

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği

Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği Kronik Hipotansif Diyabetik Hemodiyaliz Hastalarında Midodrin Tedavisinin Etkinliği M E T I N S A R I K A Y A, F U N D A S A R I, J I N I G Ü N E Ş, M U S T A F A E R E N, A H M E T E D I P K O R K M A

Detaylı

HEMODİYALİZDE NİTELİKLİ VE MALİYET ETKİN BAKIMIN SUNUMUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ

HEMODİYALİZDE NİTELİKLİ VE MALİYET ETKİN BAKIMIN SUNUMUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ HEMODİYALİZDE NİTELİKLİ VE MALİYET ETKİN BAKIMIN SUNUMUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Uzman Hemşire Emine DANE Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi edane69@hotmail.com Sunu Akışı Kronik bo brek yetmezliğine

Detaylı

Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan kat daha yüksektir.*

Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan kat daha yüksektir.* GİRİŞ Diyaliz hastalarında morbidite ve mortalite oranı genel populasyondan 10-20 kat daha yüksektir.* Çok sayıda çalışmada hemodiyaliz dozu ile morbidite ve mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.

Detaylı

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); popülasyonun

Detaylı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA DİYALİZ. Prof. Dr. Mesiha Ekim. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı ÇOCUKLARDA DİYALİZ Prof. Dr. Mesiha Ekim Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Kongresi 19-23 Mayıs 2010 Antalya 2008 yılında ilk defa RRT

Detaylı

Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır.

Hasar Kontrol Cerrahisi yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Doç. Dr. Onur POLAT Hasar Kontrol Cerrahisi 1992 yılında Rotonda ve Schwab hasar kontrol kavramını 3 aşamalı bir yaklaşım olarak tanımlamışlardır. Hasar Kontrol Cerrahisi İlk aşama; Kanama ve kirlenmenin

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER Boşaltım Sistemi İNSANLARDA BOŞALTIMIN AMACI NEDİR? VÜCUDUMUZDAN HANGİ ATIK MADDELER UZAKLAŞTIRILIR? İDRAR SU TUZ KARBONDİOKSİT BESİN ATIKLARI ÜRE ATIK MADDELERİ VÜCUDUMUZDAN HANGİ

Detaylı

Diyaliz Sıklığını Azaltma ve Diyalizden Çıkarma Kararı Nasıl Verilmeli. Dr. Hüseyin ÇELİKER Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Diyaliz Sıklığını Azaltma ve Diyalizden Çıkarma Kararı Nasıl Verilmeli. Dr. Hüseyin ÇELİKER Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Diyaliz Sıklığını Azaltma ve Diyalizden Çıkarma Kararı Nasıl Verilmeli Dr. Hüseyin ÇELİKER Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Hemodiyaliz Normal Diyaliz İşlemi Kronik böbrek yetmezliği

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol

Detaylı

TRANSPLANTASYON- KRONİK REJEKSİYON. Dr Sevgi Şahin Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Nefroloji B.D.

TRANSPLANTASYON- KRONİK REJEKSİYON. Dr Sevgi Şahin Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Nefroloji B.D. TRANSPLANTASYON- KRONİK REJEKSİYON Dr Sevgi Şahin Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Nefroloji B.D. KRONİK REJEKSİYON SÜRECİ Diyalize dönüş Rejekte transplantlı diyaliz hastalarında morbidite

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

PERİTON DİYALİZİNİN ANATOMİSİ & FİZYOLOJİSİ Hayriye PELENK Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH Ankara

PERİTON DİYALİZİNİN ANATOMİSİ & FİZYOLOJİSİ Hayriye PELENK Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH Ankara PERİTON DİYALİZİNİN ANATOMİSİ & FİZYOLOJİSİ Hayriye PELENK Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH Ankara 18. ve 19. yy bilim ve tıptaki gelişmeler ile birlikte Periton Diyalizi tedavisi de kayda değer bir gelişme

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ

AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ Böbrek Yetmezliği; ABY; Acute Renal Failure; ARF; Böbrek fonksiyonlarının aniden durmasıdır. Böbrekler vücudumuzdaki atık maddeleri kandan süzerek atan ve sıvı dengesini sağlayan

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı DİYALİZ BAŞLANGICI SDBY hastalarında o Malnütrisyon o Hipervolemi o Kanama o

Detaylı

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA KARDİYOVASKÜLER HASTALIK GELİŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA KARDİYOVASKÜLER HASTALIK GELİŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA KARDİYOVASKÜLER HASTALIK GELİŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erol Demir¹, Sevgi Saçlı¹,Ümmü Korkmaz², Ozan Yeğit², Yaşar Çalışkan¹, Halil Yazıcı¹, Aydın Türkmen¹, Mehmet Şükrü

Detaylı

ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 16.08.2011

ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 16.08.2011 ANKARA NUMUNE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ NEFROLOJİ KLİNİĞİ HEMODİYALİZ KURSU HEMŞİRE SINAV SORULARI 16.08.2011 1. Hemodiyaliz sırasında kan akımının yetersizliğinin nedenleri nelerdir? (en az 4 adet)

Detaylı

İDRARI OLAN DİYALİZ HASTASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR? Dr. İdris ŞAHİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD Nefroloji BD

İDRARI OLAN DİYALİZ HASTASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR? Dr. İdris ŞAHİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD Nefroloji BD İDRARI OLAN DİYALİZ HASTASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR? Dr. İdris ŞAHİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları AD Nefroloji BD Giriş Diyaliz hastalarının tedavisi ile uğraşan hekimlerin başlıca

Detaylı

Eser Elementler ve Vitaminler

Eser Elementler ve Vitaminler Doç. Dr. Onur POLAT Eser Elementler ve Vitaminler Esansiyel eser elementin temel özellikleri diyetten kesilmesi veya yetersiz alımıyla yapısal ve biyokimyasal değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ

Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ Kronik Böbrek Hastası Ne Kadar Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ Hipertansiyon i Diyabet Nefrotoksinler Kilo kontrolü Su/sıvı tüketimi Clin J Am Soc Nephrol. 6: 2558-2560, 2011. Doktorum bana

Detaylı

Dahiliye kliniğinde hemodiyaliz kararı vermek? Dr. Funda Türkmen

Dahiliye kliniğinde hemodiyaliz kararı vermek? Dr. Funda Türkmen Dahiliye kliniğinde hemodiyaliz kararı vermek? Dr. Funda Türkmen Willien J.Kolff(1911 2009)1943 Hemodiyaliz tedavisi Üremik toksinlerin uzaklaştırılması, asit baz, sıvı elektrolit dengesinin sağlanması

Detaylı

Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu

Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu Membranoproliferatif Glomerülonefriti Taklit Eden Trombotik Mikroanjiopatili Bir Olgu Sevcan A. Bakkaloğlu, Yeşim Özdemir, İpek Işık Gönül, Figen Doğu, Fatih Özaltın, Sevgi Mir OLGU 9 yaş erkek İshal,

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler:

LÖKOSİT. WBC; White Blood Cell,; Akyuvar. Lökosit için normal değer : Lökosit sayısını arttıran sebepler: Lökosit sayısını azaltan sebepler: LÖKOSİT WBC; White Blood Cell,; Akyuvar Lökositler kanın beyaz hücreleridir ve vücudun savunmasında görev alırlar. Lökositler kemik iliğinde yapılır ve kan yoluyla bütün dokulara ulaşır vücudumuzu mikrop

Detaylı

1. HAFTA PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA. Kuramsal Ders Diabetes mellitus: Tanı, sınıflama ve klinik bulgular Nilgün Başkal.

1. HAFTA PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA. Kuramsal Ders Diabetes mellitus: Tanı, sınıflama ve klinik bulgular Nilgün Başkal. 1. HAFTA Volüm dengesi bozuklukları Böbrek hastalıklarında tanısal yöntemler Diabetes mellitus: Tanı, sınıflama ve klinik bulgular Nilgün Başkal Diabetes mellitus komplikasyonları Sevim Güllü Artritlere

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı