TÜRKİYE NİN STRATEJİK HEDEFİ: İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞIN AZALTILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE NİN STRATEJİK HEDEFİ: İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞIN AZALTILMASI"

Transkript

1 Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi TÜRKİYE NİN STRATEJİK HEDEFİ: İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞIN AZALTILMASI Şubat 2015 Prof. Dr. Mübariz Hasanov

2 Yayıncı Hazar Strateji Enstitüsü ISBN Hazırlayan Prof. Dr. Mübariz HASANOV Yazışma Adresi Maslak Meydan Sokak Veko Giz Plaza No: 3 Kat: 4 D: 10 Sarıyer, İstanbul, Türkiye T: F:

3 Prof. Dr. Mübariz Hasanov Mübariz Hasanov, Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi Uzmanı ve İstanbul Okan Üniversitesi Bankacılık ve Finans Bölümü öğretim üyesidir. Okan Üniversitesi ne katılmadan önce Hacettepe Üniversitesi nde çalışmıştır. Gazi Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü nden mezun olduktan sonra, aynı üniversitede İktisat yüksek lisansını tamamlamış, ardından Hacettepe Üniversitesi nde İktisat alanında doktora yapmıştır. Temel uzmanlık alanları; makroekonomi, finansal ekonomi, ekonometri ve enerji ekonomisidir. Çalışmaları; Energy Policy, Energy Economics, Economic Modelling, Applied Economics, Applied Economics Letters, Eastern European Economics, Emerging Markets Finance and Trade, Post-Communist Economies, Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, Applied Econometrics, Central Bank Review gibi önemli uluslararası ve ulusal dergilerde yayınlanmıştır. Ayrıca, ulusal ve uluslararası kitap, kitap bölümü yazmış, uluslararası saygın konferanslara katılmıştır. Ulusal düzeyde birçok ödül almıştır.

4 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti Önemli Bulgular Türkiye Ekonomisinin Genel Görünümü Türkiye nin Dış Ticaret Yapısı İthalatın Yapısı İhracatın Yapısı Türkiye nin Dış Ticaret Açığı Sorunu Dış Ticaret Dengesinin Sektörler İtibariyle Analizi İthal Ara Girdi Bağımlılığı Türkiye nin Sanayi ve Dış Ticaret Politikalarının Analizi Dış Ticaret Politikalarının Analizi Türkiye de Sanayi Yatırımlarının Analizi Sonuç ve Politika Önerileri Sonuç ve Genel Değerlendirme Politika Önerileri Kaynakça Ek 1 Ek 2. Ekonometrik Model: Yatırım Denkleminin Tahmini

5 Tablo 1. Yıllık Ortalama Büyüme Oranları Grafik 1. Türkiye Ekonomisinin Sektörel Yapısı Kutu 1. Temel Ara Girdilerin Üretim Dinamikleri Tablo 2. Türkiye Cumhuriyeti nin Dış Ticaret İstatistikleri Grafik 2. Ana Sektörlere Göre İthalat, Tablo 3. Ana Sektörler İtibariyle İthalatın Gelişimi Grafik 3. Sektörlerin Türkiye İthalatındaki Göreli Payları, 2014 Grafik 4. Türkiye İhracatının Yıllara Göre Seyri, Tablo 4. Ana Sektörler İtibariyle İhracatın Gelişimi Grafik 5. Türkiye de Ekonomik Büyüme ve Dış Ticaret Açığı Grafik 6. Ekonomik Büyüme ve Dış Ticaret Açığı İlişkisi Grafik 7. Seçilmiş Ana Sektörlerin 2014 Yılı Dış Ticaret Dengesi Tablo 5. Seçilmiş Alt Sektörler için 2014 İthalat, İhracat ve Ticaret Açığı Grafik 8. Mal Gruplarına Göre İthalatın Dağılımı, Tablo 6. Ana Sektörlerin Katma Değerleri ve İthal Ara Girdi Bağımlılığı Grafik 9. Çalışan Başına Katma Değer Kutu 2. Dış Ticarette Katma Değer Tablo 7. Seçilmiş İmalat Sanayi Ürünlerinde İşçi Başına Ortalama Verimlilik Artış Oranları Tablo 8. İmalat Sanayinde İthalatın Yurt İçi Üretime Oranları Grafik 10. İthalatın Yurt İçi Üretime Oranı Tablo 9. Sektörler İtibariyle Çalışan Başına Katma Değerler Grafik 11. Seçilmiş İmalat Sanayi Ürünlerinde Çalışan Başına Katma Değer Tablo 10. İmalat Sanayi Dış Ticaret Dengesi Grafik 12. İmalat Sanayinde Dış Ticaret Dengesi Tablo 11. Seçili Ülkelerde İş Yapma Kolaylığı Kutu 3. Türkiye nin AB ye İhracatta Karşılaştığı Teknik Engeller: REACH ve CLP Örneği Kutu 4. Dâhilde İşleme Rejimi Grafik 13. Sabit Sermaye Yatırımlarının GSYH İçindeki Payı Grafik 14. İmalat Sanayi Yatırımlarının Toplam Sabit Sermaye Yatırımlarındaki Payı Grafik 15. Konut Dışı (İş) Yatırımların GSYH ya Oranı Tablo 12. Yatırım Denkleminin Tahmin Sonuçları Tablo 13. Yatırım Ortamındaki İyileşmelerin İş Yatırımları Üzerindeki Hesaplanan Etkileri Kutu 5. Piyasaya Olumsuz Kamu Müdahalesi: Petrol Kanunu ve EPDK Örneği Kutu 6. Yatırım Teşvikleri Tablo 1A Yılı Ana Sektörlere Göre Dış Ticaret Rakamları Tablo 1B. Türkiye nin Net İthalatında En Büyük Paya Sahip İmalat Sanayi Ürünleri Tablo 2A. Regresyon Tahmin Sonuçları

6 YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye ekonomisi, 2001 ekonomik krizinden sonra gerçekleştirilen yapısal reformlar ve sağlanan istikrarlı ortam sayesinde önemli başarılar elde etmiştir. Küresel ekonomik krize ve durgunluğa rağmen ekonomi ciddi oranda büyümüş, enflasyon oranı 35 yıl aradan sonra tek haneli rakamlara inmiştir. İç ekonomik istikrarın sağlanmasına rağmen dış ticaret açığı sorunu giderilememiştir. İhracatın hızla artmasına karşın ithalat da hızla artmış ve sonuç olarak dış ticaret açığı büyümüştür. Dış ticaret açığı, 2011 yılında 105,9 milyar dolar ile tarihsel olarak en üst düzeyine çıktıktan sonra 2014 yılı itibariyle 84,5 milyar dolara kadar gerilemiştir. Türkiye ekonomisinin bu kadar yüksek dış ticaret açığı vermesinin temel nedeni, imalat sanayinin yeterince gelişmemiş olması ve ithal ara girdiye bağımlı hale gelmesidir. Zira 2014 yılı itibariyle imalat sanayinin toplam ithalat içindeki payı, %77,5 dolaylarında gerçekleşmiştir. İmalat sanayinin ithal ara girdiye bağımlı hale gelmesinin en önemli nedeni, sanayinin dış ticarete açık olmasına rağmen yerli üretimin yeterince desteklenmemiş olmasıdır. Sanayileşmiş ve gelişmekte olan ülkelerin yurt içi yatırımları ciddi oranda teşvik etmesine ve sanayilerini dolaylı olarak desteklemelerine karşın, Türkiye Cumhuriyeti yerli sanayisine yeterince destek olmamıştır. 15 Haziran 2012 tarihinde ilan edilen yatırım teşvik sistemi önceki teşvik sistemlerine göre çok daha iyileştirilmesine rağmen, hâlâ yeterli değildir. Diğer ülkeler sanayilerini hem yatırım hem de işletme aşamasında desteklemekteyken, Türkiye de yürürlükte olan teşvik sistemi yatırımları ağırlıklı olarak işletme aşamasında desteklemektedir. Türkiye nin ithalata olan bağımlılığını kırması için hem yatırım ortamının iyileşmesini sağlayacak yapısal reformları ivedilikle yapması hem de teşvik sistemini gözden geçirmesi gerekmektedir. Türkiye de sadece stratejik yatırımlara ve gelişmişlik düzeyine göre geride kalmış olan bölgelerdeki yatırımlara faiz desteği sağlanmaktadır. Ancak, örneğin Almanya, özellikle KOBİ ve yeni kurulan işletmeler olmak üzere, tüm yatırımlara düşük faizli yatırım kredisi ve bazı bölgelerdeki yatırımlar için yatırım tutarının %40 ına kadar nakit yatırım hibesi vermektedir. Benzer şekilde, Güney Kore, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına %40 oranında yatırım hibesi vermektedir. Türkiye nin de sanayi yatırımlarını artırabilmesi için, sanayi yatırımlarına ve üretime diğer ülkelerden daha avantajlı koşullar oluşturması gerekmektedir. Bununla birlikte, yatırım aşamasındaki maliyetleri düşürmek için mevcut teşvik uygulamalarına ek olarak, ciddi oranlarda doğrudan yatırım desteği vermesi gerekmektedir. 6 Yapılan analizler sonucunda, sanayi yatırımlarının arzu edilen düzeye çıkarılabilmesi için tüm sanayi yatırımlarının ortalama %30-50 oranında kamu yardımı ile desteklenmesi gerektiği tespit edilmiştir. Türkiye nin net ithalatında en yüksek paya sahip olan rafine edilmiş petrol ürünleri, petrokimya ve temel kimyasal ürünler, elektrikli ve optik aletler, makine ve teçhizat üretimi için yapılacak yatırımlarda, yatırım tutarının %30 oranında nakit yatırım hibesi ve yatırımın geri kalan

7 kısmının %50 si oranında vergi indirimi vermesi gerekmektedir. Türkiye nin teknoloji kapasitesini ve sanayinin rekabet gücünü artırabilmek için AR-GE yatırım ve işletme maliyetlerinin %50 oranında devlet yardımı ile desteklenmesi oldukça önemlidir. Ayrıca, sanayicilerin yürütmekte olduğu hizmet içi mesleki ve teknik eğitime de %100 oranında kamu desteği verilmesi gerekmektedir. İş ortamında karşılaşılan bürokratik ve adli engeller, sanayi yatırımlarını ciddi oranda düşürmektedir. Yapılan hesaplamalar sonucunda, iş ve yatırım ortamının ekonomik özgürlükler açısından dünyanın en özgür ülkesi olarak kabul edilen Singapur düzeyine getirilmesi durumunda, yatırımların %17,5 oranında artacağı tespit edilmiştir. Bu oran, yatırım kredilerine %100 oranında verilecek faiz desteğinin yol açacağı artıştan çok daha fazladır. Dolayısıyla, Türkiye, iş dünyasının karşılaştığı idari ve bürokratik engelleri kaldıracak ve adli süreçleri hızlandıracak reformları da ivedilikle yapmalıdır. Uygulanmakta olan dış ticaret politikaları da ithalatı daha cazip hale getirirken yerli üreticiler için haksız rekabet ortamı oluşturmaktadır. Özellikle, Gümrük Birliği kapsamında AB nin Serbest Ticaret Anlaşması imzaladığı ülkeler Türkiye iç pazarına serbestçe girebilmekteyken Türkiye de yerleşik üreticiler bu ülkelerin pazarlarına girerken ticareti engelleyici düzenlemelerle karşılaşmaktadırlar. Ayrıca, Türkiye nin uygulamakta olduğu dâhilde işleme rejimi, üretimin yüksek katma değer yaratan alanlardan emek yoğun düşük katma değerli faaliyetlere doğru kaymasına yol açmaktadır. Bu uygulama, yüksek katma değerli teknoloji yoğun ürünlerin sanayileşmiş ülkelerde üretilirken gelişmekte olan ülkelerin emek ve sermaye yoğun montaj işlerinde uzmanlaştığı bir ortamda, Türkiye nin toplam ihracatı artmasına rağmen ihraç edilen ürünlerde yerli katkı payının düşmesine neden olmuştur. Dolayısıyla, Türkiye dış ticaret politikalarını gözden geçirmeli, yerli üreticilerin maruz kaldığı haksız rekabeti giderici önlemleri ivedilikle almalıdır. Türkiye nin sanayi ve dış ticaret politikaları, yerli üretimi ithalattan daha cazip hale getirecek şekilde yeniden tasarlanmalıdır. 7

8 ÖNEMLİ BULGULAR Türkiye Cumhuriyeti AB ile Gümrük Birliği ne girdikten sonra gıda, içecek ve tütün hariç tüm imalat sanayi ürünlerinde ithalatın yurtiçi üretime oranı artmıştır. İthalat oranındaki en yüksek artış, sırasıyla, kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı, ulaşım araçları imalatı, optik ve elektrikli aletler imalatı ve kimya sanayinde gözlemlenmiştir. Türkiye de sanayi malı üretimi ithal ara girdiye bağımlı hale gelmiştir. Birçok imalat sanayinde ithal ara girdinin toplam ara girdiye oranı ciddi oranlarda artmıştır. Temel girdisi ithal petrol olan rafine edilmiş petrol ürünleri sanayisi haricinde, ithal ara girdiye olan bağımlılık, en çok ulaşım araçları ile ana metal ve metal eşya sanayilerinde artmıştır. Türkiye imalat sanayinde döneminde çalışan başına katma değer ciddi oranda düşmüştür sonrasında tüm imalat sanayi sektörlerinde katma değerin artmasına rağmen, birçok sektörde hâlâ 1995 düzeyine dönmemiştir. En büyük katma değer düşüşü, rafine edilmiş petrol ürünleri, ulaşım araçları imalatı, makine ve teçhizat imalatı, optik ve elektrikli aletler imalatı ve kauçuk ve plastik ürünler imalatı gibi ölçek ekonomilerinin geçerli olduğu sektörlerde yaşanmıştır. Türkiye, giyim ve tekstil, gıda ve içecek ürünleri ve mobilya gibi katma değeri düşük emek yoğun sanayilerde dış fazla vermekteyken, kimyasal madde ve ürünler, rafine edilmiş petrol ürünleri, metal eşya sanayi, makine ve teçhizat sanayi ve elektrikli ve optik aletler imalatı gibi sermaye yoğun ürünlerde net ithalatçı konumundadır. Türkiye de sanayi yatırımlarının az olmasının temel nedeni, sanayi yatırımlarının ve üretiminin diğer ülkelere kıyasla çok az desteklenmesidir. Sanayileşmiş ülkeler yatırım hibeleri şeklinde yatırımlara doğrudan destek olurken, Türkiye de sanayi yatırımları yatırım aşamasında desteklenmiyor. Sanayi yatırımlarının artabilmesi için yatırımların işletme aşamasında değil, yatırım aşamasında desteklenmesi gerekmektedir. Yatırımların az olmasının bir nedeni de, sanayicilerin karşılaştığı bürokratik engeller ile yargı sisteminin etkin bir şekilde çalışmamasıdır. Sanayi yatırımları önündeki bürokratik ve adli engellerin kaldırılması halinde, yatırımların %17,5 oranında artacağı hesaplanmıştır. Yatırımların arzu edilen düzeylere gelebilmesi için sanayi yatırımlarına yatırım aşamasında en az %30 oranında nakit yatırım hibesi verilmesi gerekmektedir. Türkiye ithalatında en yüksek paya sahip olan rafine edilmiş petrol ürünleri, petrokimya ürünleri, temel kimyasal maddeler, iletişim donanımları, elektrikli ve optik aletler, iletişim donanımları, makine ve teçhizat imalatına ise daha yüksek teşvik verilmesi gerekiyor. 8

9 Türkiye Ekonomisinin Genel Görünümü İstiklâl-i tam için şu düstur var: Hâkimiyet-i Milliye, Hâkimiyet-i İktisadiye ile tarsin edilmelidir. Mustafa Kemal Atatürk 17 Şubat 1923 İzmir İktisat Kongresi Açılış Konuşması 1923 yılında cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra, Türkiye Cumhuriyeti değişik ekonomik kalkınma politikaları uygulamıştır. Cumhuriyetin kurulmasından önceki dönemde yaşanan savaşlar, milli istiklal mücadelesi döneminde işgal kuvvetlerinin yol açtığı tahribat ve Lozan Antlaşması nın Türkiye Cumhuriyeti ne yüklediği ağır şartlar, cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomik gelişme önündeki en büyük engellerdi. Özel sektörün deneyimsizliği ve sermaye eksikliği, sanayileşmenin devlet önceliğinde yapılmasını gerekli kılmaktaydı. Devlet önceliğinde sanayileşme stratejisi, 17 Nisan 1934 tarihinde yürürlüğe giren Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile uygulamaya kondu. Bu plan çerçevesinde, dokuma, maden işleme, kâğıt, kimya, taş-toprak sanayi gibi yerli hammadde ve ara girdi kullanabilecek sanayi tesislerinin kurulmasına öncelik verilmişti. Türkiye Cumhuriyeti İkinci Dünya Savaşı na katılmasa da, ülkede savaş ekonomisi uygulanması ve yaklaşık bir milyon çalışabilir durumdaki insanın silahaltına alınması, üretimin ciddi oranlarda düşmesine yol açmış, sanayi yatırımları da neredeyse durmuştur. Savaş sonrasında, özellikle Demokrat Parti nin iktidara gelmesinden sonra, ekonomi politikalarında devlet eliyle sanayileşme ve kalkınma stratejisinden vazgeçilmiş, özel sektör desteklenmeye çalışılmış ve yabancı yatırımlar teşvik edilmiştir. Bu dönemde, ağır sanayi yerine tarım, ormancılık, hayvancılık, taş-toprak ve hafif metal sanayinin geliştirilmesi hedefi ön planda tutulmuştur döneminde ise planlı kalkınma ve ithal ikameci sanayileşme stratejisi benimsenmiştir. Özellikle ağır sanayi alanlarında yapılan kamu yatırımları ile Türkiye söz konusu dönemde hızlı sanayileşme sürecine girmiştir. Ancak, üretim ithal ara girdiye bağımlı olduğu için ithal ikameci sanayileşme süreci beklenen sonuçları vermemiş, dışa olan bağımlılık artmıştır li yıllarda dünya ekonomisinde yaşanan olumsuzlukların da etkisiyle ülke dış borçlarını ödemekte zorlanmış ve yıllarında ekonomik gerileme yaşanmıştır. İçe yönelik planlı sanayileşme politikaları beklenen sonuçları vermeyince, 24 Ocak 1980 tarihinde duyurulan ekonomik istikrar programı ile ithal ikameci sanayileşme stratejisi terk edilerek ihracata yönelik sanayileşme stratejisi benimsenmiştir. Bu kapsamda, fiyat kontrolleri kaldırılmış, esnek döviz kuru rejimine geçilmiş, dış ticaret rejimi kademeli olarak serbestleştirilmiş, devletin üretimdeki payının 9

10 azaltılması hedeflenmiş, yabancı sermaye yatırımları desteklenmiş, ihracatı teşvik etmek için vergi iadesi, düşük kredili faiz, ithal ara girdi kullanımında gümrük muafiyeti uygulanmaya başlanmıştır. Bunun dışında, faiz oranları kademeli olarak serbestleştirilmiş, Türk Lirası na konvertibilite kazandırılmış, kambiyo rejimi liberalleştirilmiştir. Ekonomik serbestleşme alanında bir diğer önemli gelişme de 1996 yılında Türkiye nin Avrupa Birliği (AB) ile Gümrük Birliği ne girmesi olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti, 31 Temmuz 1959 tarihinde Avrupa Ekonomik Topluluğu na (AET) ortak üyelik için müracaat etmiş ve 12 Eylül 1963 tarihinde AET ile Ankara Anlaşması olarak da bilinen bir Ortaklık Antlaşması imzalamıştır. 31 Aralık 1995 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti ile AB arasında Gümrük Birliği tesis edilmiştir. Böylece, AB ile Türkiye Cumhuriyeti arasında sanayi ürünleri ticareti tam anlamıyla serbestleştirilmiştir. Ancak, hizmetler ve işlenmemiş tarım ürünleri, bu birliğin dışında tutulmuştur li yılların başlarında başlatılan ekonomik serbestleşme reformları 1990 lı yıllarda arka plana itilmiş ve 2001 ekonomik krizinden sonra tekrar hız kazanmıştır li yılların ilk yarısında yapılan köklü reformlar ve büyük kapsamlı özelleştirmeler yolu ile piyasalar daha da serbestleştirilmiş, bankacılık, enerji, ulaştırma, haberleşme sektörleri daha rekabetçi hale getirilmiş ve yabancı sermaye yatırımları teşvik edilmiştir. Cumhuriyet döneminde Türkiye ekonomisinin ortalama sektörel büyüme oranları Tablo 1 de sunulmuştur. Tablodan da görüleceği üzere, cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye ekonomisi yıllık ortalama %4,53 oranında büyümüştür. Tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerindeki üretim artışı, sırasıyla, %2,85, %6,14 ve %5,22 oranlarında gerçekleşmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında tüm sektörlerde yüksek üretim artış yaşanırken, ekonomi büyüdükçe artış oranları da zamanla düşmüştür. Özellikle sanayi sektörünün ekonomi içindeki payı arttıkça bu sektörün büyüme hızı da düşüş göstermiştir. 10

11 Ekonomik gelişmeyle birlikte Türkiye ekonomisi de ciddi bir dönüşüm göstermiştir li yıllarda Türkiye bir tarım ekonomisi iken, günümüzde sanayileşmiş bir ülke ekonomisi görünümündedir yılında üretimin yaklaşık %44 ü tarım ve hayvancılık alanında yapılıyorken, sanayinin payı %15 dolaylarında idi yılında ise sanayinin payı %20 in üzerine çıkmışken tarımın payı %8 in biraz üzerinde gerçekleşmiştir. Hizmetlerin payı ise, %71 olarak gerçekleşmiştir ve 2013 yılları için sektörlerin ekonomi içindeki payları, Grafik 1 de sunulmuştur. Hızlı ekonomik büyüme ve yapısal dönüşümle birlikte, özellikle 1980 li yıllarda yapılan ekonomik reformlardan sonra Türkiye nin dış dünya ile olan ticareti de hızla gelişmiştir yılında ihracat ve ithalatın Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya (GSYH) oranı sırasıyla %3,89 ve %4,21 iken, 2013 yılında %19,35 ve %32,08 düzeyine çıkmıştır. 1 Sanayinin süratli gelişimine rağmen sanayiye ara girdi ve sermaye malı sağlayan ağır sanayi sektörlerinin üretimi yeterince gelişmediği için Türkiye ekonomisinin ithal ara girdi ve sermaye mallarına olan bağımlılığı da artmıştır. Bazı temel sanayi ürünlerinin üretimindeki değişimler, Kutu 1 de kısaca açıklanmıştır. Bu çalışmada, Türkiye nin ithalat ve ihracat dinamikleri kısaca açıklandıktan sonra sanayinin ithal ara girdiye olan bağımlılığı ve nedenleri analiz edilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye Cumhuriyeti nin uyguladığı sanayi ve dış ticaret politikalarının ithalata bağımlılıktaki rolü de irdelenmiştir. Daha sonra, yatırımları etkileyen faktörler analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar ışığında Türkiye nin ithalata olan bağımlılıktan kurtulması için atması gereken adımlar tespit edilmiştir. 1. T.C. Kalkınma Bakanlığı, Ekonomik ve Sosyal Göstergeler, 11

12 Kutu 1. Temel Ara Girdilerin Üretim Dinamikleri 1980 sonrasında Türkiye de sanayi üretiminin yıllık ortalama %5,2 oranında büyümesine karşın, bazı sanayi ürünlerinin üretimi ya çok daha düşük oranda artmış ya da zamanla azalmıştır. Örneğin, 1987 yılında 2,0 milyon ton petrokimya ürünü üretilmişken, 2013 yılında üretim ancak 2,8 milyon tona yükselmiştir. Bu, yıllık ortalama %1,22 artış oranına denk gelmektedir yılında başlıca petrokimya ürünlerinde ithalatın payı yaklaşık olarak %52 iken, bu oran 2013 yılında %83 e kadar çıkmıştır yılında rafinerilerde üretilen petrol ürünleri 12,3 milyon ton iken, 1995 yılında 27,4 milyon ton ile en yüksek düzeyine çıkmıştır. Bu, yıllık olarak %5,13 lük artış yaşandığı anlamına gelmektedir yılında 18,8 milyon tona gerileyen rafineri üretimi, yıllık ortalama %2,33 oranında reel düşüş göstermiştir. Rafine edilmiş petrol ürünleri ve kok kömürü sanayi alanında ithalatın yurt içi üretime oranı 1995 yılında %7,1 iken, bu oran 2010 yılında %77,4 e kadar yükselmiştir. Çelik üretiminin döneminde yıllık ortalama %5,31 oranında büyümesine karşın, ana metal ve metal eşya sanayi mallarında ithalatın yurt içi üretime oranı 1995 yılındaki %17,4 oranından 2010 yılında %52,4 düzeyine kadar çıkmıştır. Benzer şekilde, kimya madde ve ürünleri sanayinde ithalatın yerli üretime oranı 1995 yılında %44,4 iken, bu oran 2010 yılında %86,1 e kadar yükselmiştir. Kaynak: : T.C. Kalkınma Bakanlığı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler ve WIOD veri tabanı. Sektörel ürünlerin büyüme oranları, Tablo 1 in açıklamasında verilen formül kullanılarak hesaplanmıştır. Türkiye nin Dış Ticaret Yapısı yılında başlatılan ekonomik serbestleşme reformlarına kadar Türkiye dış ticarette korumacı politikalar uygulamakta idi. Dolayısıyla, Türkiye nin dış ticareti 1980 li yıllara kadar göreli olarak düşük düzeylerde seyretmekteydi. Örneğin, 1950 yılında ihracatın GSYH ya oranı %3,9, ithalatın oranı ise %4,2 idi döneminde uygulanan ithal ikameci sanayileşme politikaları sonucunda ekonomi hızla büyürken, dış ticaret hacminin mutlak değer olarak artmasına karşın ihracat ve ithalatın göreli payları azalmıştı yılına gelindiğinde, ihracatın payı %2,3 e, ithalatın payı ise %3,7 ye kadar gerilemişti. Ancak, başta petrol krizleri olmak üzere, 1970 li yıllarda dünya ekonomisinde yaşanan olumsuzluklarla birlikte dünya emtia fiyatlarının artması sonucunda, ithalatın yurt içi üretime oranı 1980 yılında %8,7 ye kadar yükselmişti. Aynı yıl, ihracatın yurtiçi üretime oranı ise %3,2 olarak gerçekleşmiştir yılında başlayan ekonomik serbestleşme ile Türkiye nin dış ticaret hacmi de hızla artmıştır. Uygulamaya konulan ihracatı teşvik politikaları ile ihracatın yurt içi üretime oranı daha 1985 yılında %8,9 a kadar yükselmiştir. Türkiye nin dış ticaret göstergeleri, Tablo 2 de sunulmuştur.

13 Türkiye nin sanayileşme sürecine paralel olarak, ihracatın yapısında da ciddi değişiklikler olmuştur yılında tarım ürünlerinin ihracat içindeki payı %92,9 iken, bu oran 1980 yılında %57,4 e, 1985 yılında ise %21,6 ya kadar düşmüştür. Buna karşın, imalat sanayinin toplam ihracat içindeki payı 1950 yılında %1,4 iken, 1980 yılında %36 ya, 1985 yılında ise %75,3 e kadar çıkmıştır yılında ise toplam ihracatın %93,3 ünü imalat sanayi ürünleri oluşturmuştur li yılların ikinci yarısından itibaren enflasyonun hız kazanması ve ekonomik büyümenin ivme kaybetmesi sonucunda ekonomi politikalarının hedefi, dış rekabet gücünün korunmasından iç ekonomik istikrarın sağlanmasına doğru kaymıştır. 2 Dış ekonomik dengenin sağlanması hedefi arka plana itilince, Türkiye nin uluslararası rekabet gücü de zayıflamış ve ithalat hızla artarken ihracattaki artış sınırlı olmuştur. Sonuç olarak, 2000 yılında ihracatın yurt içi üretime payı ancak %10,5 e ulaşırken, ithalatın payı %20 lerin üzerine çıkmıştır ekonomik krizinden sonra yapılan reformlar ve uygulanan ekonomi politikaları sonucunda ekonominin dış rekabet gücü ve dolayısıyla ihracat da artmıştır yılından sonra ihracatın yurt içi üretime oranı %15 in üzerinde gerçekleşmiştir. Ancak, imalat sanayinin ithal ara girdiye ve sermaye mallarına olan bağımlılığı kırılamadığı için ekonomik büyümeye paralel olarak ithalat da hızla artmıştır sonrasında ithalatın yurt içi üretime oranı, ortalama %24 dolaylarında seyretmiştir. 2. Bkz., örneğin, Aşıkoğlu ve Uçtum (1992) ve Hasanov ve Omay (2008). 13

14 İthalatın Yapısı Türkiye nin yıllar itibariyle ithalatı, Grafik 2 de gösterilmektedir. Bu grafikten de görüleceği üzere, ekonomik durgunluğun yaşandığı yıllar hariç olmak üzere, Türkiye nin ithalatı genel olarak artış eğiliminde olmuştur. Ana sektörler itibariyle ithalatın dağılımı ve artış oranları, Tablo 3 te sunulmuştur. Bu tablodan da görüleceği üzere, yılları arasında Türkiye nin ithalatı, yıllık ortalama %9,4 oranında artarak, 1996 yılındaki 43,6 milyar dolar düzeyinden 2014 yılında 242,2 milyar dolara yükselmiştir. Kimyasal madde ve ürünlerin ithalatı, yaklaşık olarak toplam ithalat ile aynı hızda artmıştır. Buna karşın, petrol ve doğal gaz ile rafine edilmiş petrol ürünlerinin ithalatı, özellikle 2003 yılından sonra petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişe paralel olarak, ortalama ithalat artışının üzerinde bir oranla artmıştır. Ancak, tablodan da görüleceği üzere, petrol, doğal gaz ve maden ithalatı söz konusu dönemde yıllık yaklaşık olarak %11, rafine petrol ürünleri ithalatı ise ortalama %16,3 oranında artmıştır. Ayrıca, en yüksek ortalama artış oranı da rafine edilmiş petrol ürünlerinin ithalatında yaşanmıştır. Bu artışın en önemli nedeni, Kutu 1 de de belirtildiği üzere, rafine petrol ürünleri imalatının 1995 yılında en üst düzeye çıktıktan sonra reel olarak yıllık ortalama %2,3 oranında gerilemiş olmasıdır. 14 Rafineri ürünlerinden sonra en yüksek ithalat artışı yıllık ortalama %12,6 ile ana metal eşya sanayi ürünlerinde gözlemlenmiştir. Sanayi mallarının ithalatının artması, yerli üretimin toplam talebi karşılayacak kadar hızlı artmadığının bir göstergesidir.

15 2014 yılı itibariyle sektörlerin ithalat içindeki payları Grafik 3 te sunulmuştur. Bu grafikten de görüleceği üzere, kimyasal madde ve ürünler, makine ve teçhizat ve diğer sanayi malları, 2014 yılında Türkiye nin ithalatında en yüksek paya sahip sektörler olmuştur. Ayrıca, söz konusu sektörlerin ithalatı, petrol, doğal gaz ve diğer madenlerin ithalatından da fazla olmuştur. Genel olarak, imalat sanayi sektörünün toplam ithalat içindeki payı, 2014 yılında yaklaşık olarak %77,5 oranında gerçekleşmiştir. Bu da, Türkiye ekonomisinin sanayi mallarında ithalata olan bağımlılığının, enerji bağımlılığından daha yüksek olduğunu göstermektedir. 15

16 İhracatın Yapısı Yıllar itibariyle Türkiye ihracatının seyri, Grafik 4 te sunulmuştur. Grafikten de görüleceği üzere, döneminde Türkiye nin ihracatı sürekli artmıştır. İhracattaki artış, 2002 yılından sonra daha da hızlanmış, küresel ekonomik krizin etkisi ile 2009 yılında gerilemiştir yılından itibaren ihracat artmışsa da, dünya ekonomisindeki toparlanma zayıf olduğu için ihracat artış hızı da önceki yıllara kıyasla düşük olmuştur. Ana sektörler itibariyle ihracat dinamikleri, Tablo 4 te gösterilmiştir yılları arasında Türkiye nin ihracatı yıllık ortalama %11,6 oranında artarak 1996 yılındaki 23,2 milyar dolarlık düzeyinden 2014 yılında 157,7 milyar dolara kadar yükselmiştir. Sektörler itibariyle en yüksek artış oranı, yaklaşık %17 yıllık ortalama artış ile motorlu kara taşıtları ve römork imalatı sanayinde yaşanmıştır. Makine ve teçhizat, ana metal ve metal eşya ve diğer sanayi mallarının ihracatı da söz konusu dönemde hızlı yükseliş göstermiştir. Diğer sanayi malları arasında en yüksek yıllık ortalama artış %19,7 ile mobilya ve %17,7 ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünlerinde gözlemlenmiştir. İmalat sanayi ürünleri ihracatı daha hızlı arttığı için tarım sektörünün toplam ihracat içindeki payı da 1996 yılındaki %9,4 seviyesinden 2014 yılında %4 e kadar gerilemiştir. Ayrıca, Türkiye nin geleneksel olarak en çok ihracat yapan tekstil ve hazır giyim sektörünün payı da 1996 yılındaki %38 lik düzeyinden 2014 yılında %19 a kadar düşmüştür. 16

17 Türkiye nin Dış Ticaret Açığı Sorunu Türkiye ekonomisinin ve ihracatın hızla artmasına karşın, dış ticaret açığı da artmaya devam etmiştir yılında dış ticaret açığının GSYH ya oranı %6,2 iken, 2010 yılında %9,8 e kadar yükselmiştir. Dış ticaret açığının ve ekonomik büyümenin yılları arasındaki seyri, Grafik 5 te gösterilmiştir. 17

18 Grafikten de görüleceği üzere, ekonomik büyümenin arttığı dönemlerde dış ticaret açığı da artış eğiliminde olmuştur. Özellikle 2002 yılından itibaren hızlı ekonomik büyümeyle beraber dış ticaret açığının ulusal gelire oranı da hızla artmıştır. Ekonomik durgunluk yaşanan dönemlerde ise ticaret açığının gelire oranı düşüş eğiliminde olmuştur. Söz konusu dönemde ticaret açığı ile ekonomik büyüme arasındaki korelasyon katsayısı 0,655 olarak hesaplanmıştır. Buna göre, ekonomik büyüme ile dış ticaret açığı arasında pozitif yönlü kuvvetli bir ilişki bulunmaktadır. Grafik 6 da büyüme ve dış ticaret açığı arasındaki ilişkinin boyutu gösterilmektedir. Doğru ile gösterilen basit doğrusal regresyon sonucuna göre, ekonomik büyüme 1 puan arttığı zaman, dış ticaret açığı ortalama 0,22 puan artmaktadır. Ayrıca, ekonomik büyüme tek başına dış ticaret açığındaki değişimlerin yaklaşık olarak %42,8 ini açıklamaktadır. Bu sonuçlar, Türkiye ekonomisinin ithalata bağımlı bir yapıya sahip olduğunu ve ekonomi büyüdükçe ticaret açığının da arttığını göstermektedir. Dış Ticaret Dengesinin Sektörler İtibariyle Analizi 18 Seçilmiş ana sektörlerin 2014 yılı dış ticaret dengesi, Grafik 7 de sunulmuştur yılında ana sektörler bazında en yüksek dış ticaret fazlası veren sektör, yaklaşık 11 milyar dolarlık net ihracat ile giyim eşyası sektörü olmuştur. Bunu, 9,4 milyar dolarlık net ihracat ile tekstil ürünleri takip etmiştir. Giyim ve tekstil sektörlerinin net ihracatı yaklaşık olarak 20,45 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir. Buna karşın, en büyük açık, yaklaşık 34,5 milyar dolarlık net ithalat ile petrol ve doğal gazda verilmiştir. Türkiye hidrokarbon kaynaklarına sahip olmadığı için, bu beklenebilecek bir durumdur. Net ithalatta, petrol ve doğal gazı, 26,9 milyar dolarlık açık ile kimyasal madde ve ürünler, 13,1 milyar dolar ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri takip etmektedir. Bu iki sektörün toplam net ithalatı, yaklaşık 40 milyar dolar ile petrol ve doğal gaz ithalatının üzerinde gerçekleşmiştir. Grafikten de görüleceği üzere, Türkiye tekstil, gıda ve mobilya gibi emek yoğun ve düşük katma değerli sanayi ürünlerinde dış ticaret fazlası verirken, sermaye ve teknoloji yoğun ürünlerde net ithalatçı konumundadır.

19 Tablo 5 te, 2014 yılında en yüksek dış ticaret açığının verildiği alt sektörlerin ithalat, ihracat ve ticaret açığı değerleri yer almaktadır. Türkiye doğal kaynaklar açısından yeterince zengin olmadığı için dış ticaret açığında en büyük paya hammaddeler sahiptir. Tablodan da görüleceği üzere, en yüksek dış ticaret açığının verildiği kalem, ham petrol ve doğal gaz olmuştur. Petrol ve doğal gaz ithalatı, 2014 yılında Türkiye toplam ithalatının yaklaşık %14,4 ünü, dış ticaret açığının ise %41,1 ini oluşturmuştur. Hidrokarbonlar dışında, değerli ana metaller ve hurda (materyallerin geri kazanımı) ithalatı da, dış ticaret açığının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Genel olarak, hammadde ithalatı, 2014 yılı toplam ithalatının %34,4 ünü, dış ticaret açığının ise %60 ını oluşturmuştur. Ancak, başta rafineri ve petrokimya (birincil formda plastik ve sentetik kauçuk) ürünleri olmak üzere, sanayi mallarının ithalatı da Türkiye nin toplam ithalatında önemli bir paya sahip olmuştur. Rafineri, petrokimya ve temel kimya maddelerinin toplam ithalatı, Türkiye ithalatının yaklaşık olarak %16 sını oluşturmuştur. Bu üç ana ürünün 2014 yılı toplam ithalatı 38,75 milyar dolar ile 34,8 milyar dolarlık petrol ve doğal gaz ithalatının üzerinde gerçekleşmiştir. Bu ürünlerin dış ticaret açığındaki payı ise %35,3 oranında olmuştur. Doğal kaynak zengini olmayan ülkelerin bu maddelerde ticaret açığı vermesi normal bir sonuçtur. Ancak, Türkiye en büyük ticaret açığını madencilik sektöründe değil, imalat sanayinde vermektedir. Zira 2014 yılı itibariyle madencilik ana sektöründe ticaret açığı 33,7 milyar dolarken, imalat sanayi ana sektöründe 40,6 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 3 Otomotiv, kimya, elektrikli aletler, makine ve teçhizat sanayi gibi katma değeri yüksek sanayi dallarının Türkiye nin toplam ihracatında önemli yer tutmasına karşın imalat sanayinin bu kadar yüksek dış ticaret açığı vermesi, aslında Türkiye de imalat sanayinin yüksek katma değer yaratamadığı ve bu sektörlerde üretimin ithal girdiye bağımlı olduğu anlamına gelmektedir. 3. Ana sektörler itibariyle ithalat, ihracat ve dış ticaret açığı değerleri Ek 1 deki Tablo 1E de sunulmuştur. 19

20 İthal Ara Girdi Bağımlılığı İthalatın ana mal gruplarına göre dağılımı, Grafik 8 de sunulmuştur. Grafikten de görüleceği üzere, ara mallar ithalatta en büyük paya sahiptir. Ara girdi ithalatı, özellikle yılları arasında hızla artmıştır. Bu artışın temel nedeni, söz konusu dönemde petrol fiyatlarındaki artış ve bunun beraberinde getirdiği dünya emtia fiyatlarının hızlı yükseliştir yılında ara malların toplam ithalat içindeki payı yaklaşık olarak %80 iken, 1998 yılında %65 ile en düşük düzeyine inmiştir. Ara malların oranı, 2001 yılından başlayarak tedricen yükselerek 2008 yılında %75 e kadar çıktıktan sonra, 2009 ve 2010 yıllarında %71 düzeyine inmiştir. 20

TÜRKİYE NİN STRATEJİK HEDEFİ: İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞIN AZALTILMASI Şubat 2015

TÜRKİYE NİN STRATEJİK HEDEFİ: İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞIN AZALTILMASI Şubat 2015 Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi TÜRKİYE NİN STRATEJİK HEDEFİ: İTHALATA OLAN BAĞIMLILIĞIN AZALTILMASI Şubat 2015 Prof. Dr. Mübariz Hasanov www.hazar.org Yayıncı Hazar Strateji

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Eylül 2 ÖZET Ağustos ayında yıllık enflasyon, yüzde 1,2 olarak gerçekleşmiş ve önceki raporlarımızdaki öngörülerimizle tutarlı bir seyir izlemiştir. Aylık tüketici fiyat

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012 İstanbul Sanayi Odası tarafından bu yıl 45 incisi hazırlanan TÜRKİYE NİN İLK 500 BÜYÜK KURULUŞU içerisinde bu yılda 2011 yılına göre değişiklik olmamış ve 487 özel, 13 de kamu sanayi kuruluşu yer almaktadır.

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü. Temmuz 2010 ANKARA

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü. Temmuz 2010 ANKARA Belirli Göstergelerle İmalat Sanayindeki Aylık Gelişmeler TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Temmuz 21 ANKARA Hazırlayanlar Sektör Adı Sayfa No Dr. Serdar Şahinkaya

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı 32 ve Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Radyo, TV, Haberleşme Teçhizatı ve

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER...1 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE)... 2 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE)... 2 İTHALAT - İHRACAT...

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014 NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 214 213 YILI VAN İLİ DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ AYLAR İTHALAT ($) İHRACAT ($) OCAK 2.322.52 1.45.136 ŞUBAT 1.735.696 1.62.13 MART 1.346.793 1.41.747 NİSAN 1.443.495 2.82.915

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 28 Nisan 2014 MALEZYA-TÜRKİYE STA VE VİZE ANLAŞMASI MALEZYA-TÜRKİYE İHRACAT KOMPOZİSYONU TÜRKİYE İHRACATI (2013) % MALEZYA İTHALATI (2013) 1 Motorlu

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

TÜİK tarafında açıklanan verileri göre, Nisan 2012 döneminde sanayi üretim endeksi yıllık bazda % 1,8

TÜİK tarafında açıklanan verileri göre, Nisan 2012 döneminde sanayi üretim endeksi yıllık bazda % 1,8 01-15 Haziran 2012 SAYI: 38 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu Sanayi Çarkları İşlemeye Devam Ediyor TÜİK tarafında açıklanan verileri göre, Nisan 2012 döneminde sanayi üretim endeksi yıllık bazda

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Yeni bir Sanayi Politikası Çerçevesi Slide 2 Çerçeve 2001 krizinin

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ, MART 2014 1. GÜNEY KORE VE TÜRKİYE TEMEL GÖSTERGELER Güney Kore 1970 li yıllarda temelini attığı ihracata

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Aralık 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Aralık 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Aralık 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Ağustos 2009

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Ağustos 2009 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ağustos 29 ÖZET Temmuz ayında tüketici fiyat endeksi yüzde,2 oranında artmıştır. Yıllık enflasyon yüzde,39'a düşerken, temel (çekirdek) enflasyon göstergeleri yükselmiştir.

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 20 ŞUBAT 2014 ANKARA SUNUM PLANI 1.Teşvik Sistemi 2.Atık Geri Kazanım veya Bertaraf Tesisi Yatırımları 3.Alt Bölge Destekleri 2 SUNUM PLANI 1.Teşvik

Detaylı

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME EYLÜL Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYH), yılının. çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine göre %, oranında büyüdü.. çeyrek gelişim hızı ise, %, e yukarı yönlü revize edildi. Böylece Türkiye ekonomisi, yılın

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MAYIS 2014 (SAYI: 63) 04.06.2014 GENEL DEĞERLENDİRME BÜTÇE AÇIĞI İKAZ EDİYOR Küresel ekonomi krizden çıkış sinyalleri verdi. Hem OECD hem de AB ülkelerinde GSYH arttı. OECD

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- ŞUBAT 2016 (SAYI: 84) GENEL DEĞERLENDİRME 24.02.2016 Ekonomide Güven Azaldı, Riskler Arttı. Sanayinin Maliyetlerini Artıracak Uygulamalardan Kaçınılmalı Dünya ekonomisi 2015

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR KASIM 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İhracat Tarihsel Bakış 1980 yılına kadar tarım ağırlıklı ihracat hacmi; Tarım ürünlerinin payı: 1923 %86, 1963 %77.2, 1980 %57.4

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı. Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı. Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Büro Makineleri ve Bilgisayar Imalatı İçindeki Payı (%) İçindeki

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE OCAK 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2012

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2012 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2012 DÖRDÜNCÜ ÇEYREKTE CANLANMA Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen 12.12.2012 Yönetici Özeti Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 2,6

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALAR 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER... 9.11 1. 3.. 7. 9. 1.13 3.13.13 7.13 9.13 9.11 1. 3.. 7. 9. 1.13 3.13.13 7.13 9.13 9.11 1. 3.. 7. 9. 1.13 3.13.13 7.13 9.13 9.11 1. 3.. 7. 9. 1.13 3.13.13 7.13 9.13 ÖZET Eylül ayında tüketici fiyatları

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor Yılın ilk yarısında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3 olarak gerçekleşirken,

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Şubat 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Şubat 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Şubat 27 ÖZET Ocak ayında işlenmemiş gıda fiyatları, arz yönlü unsurların etkisiyle oldukça yüksek bir artış göstererek enflasyon üzerinde belirleyici olmuştur. İşlenmemiş

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

kanı CEO, Borusan Holding

kanı CEO, Borusan Holding TÜRKİYE SANAYİSİNE NE SEKTÖREL BAKIŞ Agah Uğur TÜSİAD, Sanayi Çalışma Grubu Başkan kanı CEO, Borusan Holding 27 Mayıs s 2008 AMAÇ NEDİR? Büyümenin motoru: Rekabet gücü yüksek Katma değer içeriği yüksek

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ocak 27 ÖZET 2 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artarak yılı yüzde, oranında artış ile tamamlamıştır. Giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarında mevsimsel

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 1 İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 4 EKİM 2013 2004-1 2004-4 2005-3 2006-2 2007-1 2007-4 2008-3 2009-2 2010-1 2010-4 2011-3 2012-2 2013-1 TÜRKİYE DE GSYH İTHALAT İLİŞKİSİ

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor AYLIK RAPOR Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor İlk dört ayda enflasyon MB nin sene sonu hedefine yaklaştı. İhracatta düşüş sürüyor. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Almanya ya ihracat yapan 1.073 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı