This article was checked by ithenticate. GÖSTERGEBİLİMSEL BİR YAKLAŞIMLA KUTADGU BİLİG. Münteha GÜL AKMAZ * ÖZET

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "This article was checked by ithenticate. GÖSTERGEBİLİMSEL BİR YAKLAŞIMLA KUTADGU BİLİG. Münteha GÜL AKMAZ * ÖZET"

Transkript

1 , p DOI Number: ISSN: , ANKARA-TURKEY Article Info/Makale Bilgisi Received/Geliş: Accepted/Kabul: Referees/Hakemler: Prof. Dr. Mehmet Dursun ERDEM Doç. Dr. Ahmet DEMİRTAŞ This article was checked by ithenticate. GÖSTERGEBİLİMSEL BİR YAKLAŞIMLA KUTADGU BİLİG Münteha GÜL AKMAZ * ÖZET Gösterge, kendi dışında bir şeyi temsil eden ve temsil ettiği şeyin yerini alabilecek özellikte olan her çeşit biçim, nesne, olgu vb. olarak tanımlanabilir. Temelleri çok eski çağlara kadar uzanmasına rağmen XX. yüzyılın başlarında bağımsız bir bilim dalı hâline gelen göstergebilim ise, anlamlı bütünler olan gösterge dizgelerini inceleyen, göstergeler arası bağıntıları tespit eden, göstergeleri ve gösterge dizgelerini sınıflandıran bilim dalıdır. İki etkinlik alanı olan göstergebilimde bildirişim göstergebilimi (semiology) bildirişim amacıyla oluşturulmuş dizgelerdeki göstergeleri bildirişim sürecindeki işlevleri açısından incelerken anlamlama göstergebilimi (semiotics) göstergelerden oluşan bir dizge içindeki anlamların oluşumunu araştırır. Günümüzde göstergebilim, özellikle anlamlama göstergebilimi, anlatıların çözümlenmesindeki yaklaşımlardan birisidir. Anlatıların anlamsal katmanlardan oluşan bir bütün (dizge) olarak kabul edildiği göstergebilimde, bu bütün içindeki göstergelerin gerçekleşme düzlemi ve birbirine nasıl eklemlendiği ortaya konulur. Bu çalışmada Yusuf Has Hacip tarafından yazılan Kutadgu Bilig, göstergebilim açısından okunarak metnin çatısını oluşturan şahıslar olan Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmiş ve Odgurmış ın gösterdiği kavramlar üzerinde durulup bunlar arasındaki ilişkiler ve ayrılıklar belirlenmeye çalışılmıştır. Zira metinde adalet, kut (saadet), akıl ve akıbeti (kanaat) temsil eden bu dört şahsın adları birer göstergedir. Göstergebilime göre, her metinde hem eski kültürün hem de çevresel kültürlerin metinleri bulunur. Böylece bütün metinlerin var oluş koşulu olan metinler arası ilişkiler ortaya çıkar. Bu çalışmada da metinler arası ilişkiler kurularak ele alının konular toplum ve tarih içerisinde değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: göstergebilim, Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip, Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmiş, Odgurmış * Yrd. Doç. Dr. Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, El-mek:

2 1242 Münteha GÜL AKMAZ A SEMIOTICAL APPROACH TO KUTADGU BİLİG ABSTRACT Sign can be described as a kind of form, object, fact, etc. which represents thing except it and can substitute the things it represent. Although its basis goes over to ancient times, as for significs became an independent field of science at the beginning of 20th century, and it is a kind of science which studies sign system that is meaningful totality, determines connection among signs and classifies signs and sign systems. In significs, which has two domains; semiolagy studies signs in system which is formed with the aim of communication, in terms of functions in communication process, on the other hand semiotics searches the forms of meanings in system formed by signs. Nowadays, significs, especially semiotics is one of the approaches which analyzes diegetics. In significs, in which the diegetics are accepted as a system(whole) formed by semantic stratum, realization surface of shear of signs and how they articulate to each other are revealed. In this study, Kutadgu Bilig written by Yusuf Has Hacip has been read in terms of significs and the notions represented by Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmiş and Odgurmış who are the creators of the text and also the relationships and the differences between them have been tried to determine. In as much as, these characters names which represent justice, happiness, mind and modesty have been signed. According to the significs, each text has both text of ancient cultures and enviromental cultures. So, the relationships between the textes that are the existence conditions of them appear. In this study, the relationships between the textes have been constituted and the subjects dealed have been evaluated within society and history. STRUCTURED ABSTRACT Significs is an approach to narratives which surrounds humanity. It studies on any sign system that takes which means by going through any phase. Each narrative is a sign system coded by definite intention. Kutadgu Bilig written by Yusuf Has Hacip, is also a kind of system consists of countless signs. These signs are strucured on the basis of making the people happy in both worlds. However, four signs of them come into prominence in shaping the intention. In text, four different concepts match with four different characters. Küntogdı is the sign of justice, Aytoldı is kut (happiness), Ögdülmiş is mind and Odgurmış is end (or modesty). The relationships between them which occur on field of discourse are associated with the concepts they represent. The happiness of state, society and individual are related to each other. If there isn t any problem in government, the society will be happy,

3 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1243 and also happiness of society reflects on individual. In Kutadgu Bilig government has been come up at first. From this aspect it has a feature of political treatise. In this work, an ideal fictional state is founded inspirated ancient successful states. Küntogdı who is given to emperor statue on discourse plane, is the sign of köni törü (right moral laws). It is not a coincidence matching the emperor who has the legislative preragative in his hand with the right moral laws. In the text, righ moral laws is told by the help of other signs. The emperor sits on a silver three-leged throne that is a sign of rightness. The three factors; adjudicating, justice and punishment are represented by knife, sugar and sour-tasting herb. Justice, which has an important role in individual, society and state, is directly propartionate to the place of Küntogdı on discourse plane. He has a role from the beginning to the end of the work. So that it is shown that justice is the basis of the state. It s not a coincidence that the name is given to emperor is Küntogdı. Just as the sun lightens the world, the society comes in order and has property with emperor. The sun makes this with its unfailing brightness and rays while he successes this with the help of right moral laws. Aytoldı, the vizier, is the second character in the text. He is the sign of happiness that is the one of the basis of political dominence. Kut (happiness) which means good and bad luck, the power of political sovereignty, the authority of the state governing also reflects overall happiness. Happiness signed by Aytoldı, is told by the help of different signs. It is expressed by deer and ball to show its looseness and ephemerality. The name of Aytoldı is not alsa a coincidence. Happiness which has an important role in either in indivudual s life or in society s, waxes and wanes like the moon. Thus it is not true to rely on it. This feature of its character is also shown with the little area of Aytoldı on discourse plane. Justice and happiness which are the main parts of state governity, are embodied as the indissociable concepts by the signs of Küntogdı and Aytoldı. Law needs political power to find practice area. Though, it is need to be that political power should be under the command of laws. In this way, a contemporary state of law was founded. It is shown with Ögdülmiş that mind governs the state on a regular basis. In Kutadgu Bilig, Ögdülmiş who represents the mind became a vizier after his father s illness. In this study intelligence and wisdom are the main characteristics wanted from an emperor. The practice of right moral laws depends on intelligence and wisdom. A hometown conquered with a sword keeps in reverse with only pencil. The name of Ögdülmiş, who signs mind, means glorified. In this circumstance, intelligent people are always appricated by both society and master. Through the text, the importance of justice, happiness and mind are mentioned. The happiness of afterlife is one of the aims of Kutadgu Bilig which is written by Islamic understanding after the acceptence of Islam. The world and the life have an end. Thus, people should work for

4 1244 Münteha GÜL AKMAZ afterlife. Odgurmış represents the end of life. Odgurmış, who is the sign of the end, appears at the end like the sign he represents. Odgurmş who is relatives of Ögdülmiş is a prayerful who draws away himself from fad and vanity. He is such a conservative person that he rejects coming to centre of the satate. Odgurmış lays emphasis on transience of life, so people shouldn t rely on wealth and happiness of life, and only wise men can understand this. Meanwhile, the name chosen for Odgurmış which means waken, very wise, the man understands the truth, reflects this idea. The important thing emphasized in the text is the relationships between the names given the cahracters and concepts represent the signs. In fact, these signs can be accepted as eikons, because each has clues evoke reference objects in the field of resemblance. Key Words: significs, Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip, Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmiş, Odgurmış 0. GİRİŞ Doğal diller, tutkular, törenler, trafik işaretleri, moda, müzik, mimari, resim gibi her anlamlı bütün, gösterge olarak adlandırılan birimlerden oluşmuş bir dizgedir. Gösterge, kendi dışında bir şeyi temsil eden ve temsil ettiği şeyin yerini alabilecek özellikte olan her çeşit biçim, nesne, olgu vb. olarak tanımlanabilir. Kelimeler, simgeler, işaretler... birer gösterge olarak kabul edilir. Göstergebilim ise, anlamlı bütünleri, bir başka deyişle gösterge dizgelerini betimleyen, göstergelerin birbirleriyle kurdukları bağıntıları saptayan, anlamların eklemlenerek oluşma biçimlerini tespit eden, göstergeleri ve gösterge dizgelerini sınıflandıran bilim dalıdır (Rifat, 2000a: 127). Kısaca göstergebilim, insanın insan için, dünyanın insan için taşıdığı anlamları araştıran bir bilimsel tasarı (Rifat, 1996: 7)dır. Temelleri Eskiçağ a kadar uzanmasına rağmen ancak XX. yüzyılın başlarında Ferdinand de Saussure ve Charles Sanders Peirce le birlikte bağımsız bir bilim dalı hâline gelmiştir. Göstergebilimin iki etkinlik alanı vardır: Bildirişim göstergebilimi (Fr. sémiologie) bildirişim amacıyla yaratılmış dizgelerdeki göstergeleri yine bildirişim sürecindeki işlevleri açısından incelerken anlamlama göstergebilimi (Fr. sémiotique) göstergelerden ibaret bir dizge içindeki anlamların oluşumunu araştırıp yeniden yapılandırır. Günümüzde göstergebilim, özellikle anlamlama göstergebilimi, anlatıların çözümlenmesindeki yaklaşımlardan birisidir. Anlatıları anlamsal katmanlardan oluşan bir bütün (dizge) olarak kabul eden göstergebilim, bu bütün içerisindeki göstergelerin gerçekleşme düzlemini ve birbirine nasıl eklemlendiğini, dizgenin kendisinden hareketle tutarlı bir şekilde ortaya koyar. Göstergebilim, göstergelerle ifade edilen anlamların eklemlenişini incelerken, anlam, bağıntıdan, ayrılıktan doğar ilkesini kalkış noktası olarak saptamıştır (Rifat, 2000a: 211). Bu çalışmada yılları arasında Yusuf Has Hacip tarafından yazılan Kutadgu Bilig 1, göstergebilim açısından okunarak metnin çatısını oluşturan şahıslar olan Küntogdı, Aytoldı, Ögdülmiş ve Odgurmış ın gösterdiği kavramlar üzerinde durulup bunlar arasındaki ilişkiler ve ayrılıklar belirlenmeye 1 Gerek dili gerekse içeriği bakımından sadece yazıldığı dönem için değil genel olarak Türk medeniyeti, Türk kültürü, Türk dili ve edebiyatı için çok önemli bir kaynak olan Kutadgu Bilig hakkında pek çok çalışma yapılmıştır. Bu konuda bk. Kaymaz, 2009: ; Uçar, 2015:

5 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1245 çalışılacaktır. Zira metinde adalet, kut (saadet), akıl ve akıbeti (kanaat) temsil eden bu dört şahsın adları birer göstergedir. Göstergebilime göre, bir metin hem tarihi görüp okur, hem de tarihin içinde yer alır. Her metinde hem eski kültürün hem de çevresel kültürlerin metinleri bulunur. Böylece bütün metinlerin var oluş koşulu olan metinler arası ilişkiler ortaya çıkar (Rifat, 2000a: 149). Bu çalışmada da metinler arası ilişkiler kurularak ele alının konular toplum ve tarih içerisinde değerlendirilecektir. 1. KUTADGU BİLİG DEKİ GÖSTERGELER Genel Olarak Göstergeler Her anlatı belli bir niyet etrafında şifrelenmiş bir göstergeler dizgesidir. Aslında temeli dile dayanan her şey bir göstergeler imparatorluğudur ve dille ifade edilen her şey göstergebilimin inceleme sahasına girer (Erdem, 2009: 122) beyitten oluşan Kutadgu Bilig de sayısız göstergeden oluşan bir dizgedir. Ancak bu göstergeler arasından dördü niyetin şekillenmesinde ön plana çıkar ve bir bakıma temel oluşturur. Metin bu dört gösterge etrafında şifrelenmiştir. Bu şifrenin anahtarı ise daha metnin başında, 353 ile 358. beyitler arasında, anlatıcı tarafından bize sunulmuştur: bu kün togdı ilig tidim söz başı yörügin ayayın ay edgü kişi Önce Küntogdı hükümdardan bahsettim; ey iyi insan, bunu izah edeyim. 2 basa aydım emdi bu ay toldını anı~dın yaruyur ıduk kut küni Sonra Aytoldı dan söz açtım; mübârek saâdet güneşi onunla parlar. bu kün togdı tigli törü ol köni bu ay toldı tigli kut ol kör anı Bu Küntogdı dediğim doğru kanundur; Aytoldı ise, kut tur. basa aydım emdi kör ögdülmişig ukuş atı ol bu bedütür kişig Bundan sonra Ögdülmiş i anlattım; o aklın adıdır ve insanı yükseltir. anı~da basası bu odgurmış ol munı akibet tip özüm yörmiş ol Ondan sonraki Odgurmış tır; onu ben akibet olarak aldım. bu tört ne~ öze sözledim men sözüg okısa açılgay yitig kıl közüg Ben sözü bu dört şey üzerine söyledim; okursan, anlaşılır; iyice dikkat et. 2 Beyitler ve günümüz Türkçesine çevirileri, Reşid Rahmeti Arat tarafından hazırlanan Kutadgu Bilig I Metin (1991) ve Kutadgu Bilig II Çeviri (1974)den alınmıştır. Beyitlerin sıra numaraları ilgili beyitin sonunda parantez içinde verilmiştir.

6 1246 Münteha GÜL AKMAZ Bu ifadeler şu şekilde özetlenebilir: söylem düzlemi Küntogdı Aytoldı Ögdülmiş Odgurmış Göstergeler dizgesi: Kutadgu Bilig anlatı düzlemi doğru töre kut akıl akıbet Küntogdı (kanaat) Kutadgu Bilig, manzum bir siyasetnamedir (Levend, 1988: 184). Eserde, tarih sahnesine daha önce çıkmış başarılı devletlerden de ilham alınarak 3, kurmaca bir ideal devlet oluşturulmuştur. Bu devletin hükümdarı ise Küntogdı dır. Söylem düzleminde kendisine hükümdarlık görevi verilen Küntogdı, Kutadgu Bilig in esasını teşkil eden dört ne~ (şey)den birisi olan köni törü (doğru töre)nün göstergesidir. Eserin yazıldığı dönemde yasama yetkisini elinde bulunduran hükümdarla, köni törü nün eşleştirilmesi keyfî değildir. Çünkü töre, kanun, nizam (Arat, 1979: 426) kavramlarının karşılığı olan törü, eski Türk devlet geleneğinde, toplumun gelenek ve göreneklerini içeren örfî hukukun, hükümdar tarafından şekillendirilmesiyle oluşan kurallar toplamıdır. Törenin önemi, Kutadgu Bilig le aynı dönemde kaleme alınmış olan Divanü Lûgat-it-Türk te ėl kalır törü kalmas = vilâyet bırakılır, görenek bırakılmaz. (DLT III, 1998: 221) biçiminde ifade edilmiştir. Türk devlet geleneğinde hükümdarın temel görevlerinden biri, kanunlar koyarak toplumun, dolayısıyla devletin düzenini sağlamaktır. Ancak bu düzenin sağlıklı işleyebilmesi kanunların adil olmasına bağlıdır. Nitekim Kutadgu Bilig de törü kavramı köni (doğru) sıfatıyla nitelendirilmiştir. Töre köni olmazsa düzen bozulur: bu kök tirgüki ol könilik törü törü artasa kök turumaz örü (3463) Adâlete istinat eden kanun bu göğün direğidir; kanun bozulursa, gök yerinde duramaz. Metinde köni törünün özellikleri başka göstergelerden yararlanılarak anlatılmıştır: kümüş kürsi urmış öze oldurur bu kürsi adakı üç adrı turur (771) Bir gümüş taht üzerine oturur; bu tahtın birbirine bağlanmamış üç ayağı vardır. bedük bir biçekig eligde tutar solındın uragun o~ındın şeker (772) 3 Metinde sık sık negü tir eşitgil ötüken beyi; sınap sözlemiş sözni yetrüp ögi (Tecrübeli, sözünü düşünerek söylemiş olan Ötüken beyi ne der, dinle. b. 1962), negü tir eşitgil biliglig çigil (Bilgili Çigil beyi ne der, dinle. b. 3491) gibi ifadelerle devletin çeşitli kademelerinde bulunmuş devlet adamlarının sözlerine yer verilmiştir.

7 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1247 Elinde büyük bir bıçak tutar; solunda bir acı ot ve sağında şeker bulunur. Burada üç ayaklı gümüş taht, bıçak, acı ot ve şeker göstergeleri öne çıkıyor. Bu göstergelerin hangi kavramları karşıladığını daha sonraki beyitlerde Küntogdı Aytoldı ya şöyle anlatır: bu kürsi özele öz oldurdukı adakı üç ol kör ay kö~lüm tokı (801) Bak, bu üzerinde oturduğum tahtın üç ayağı vardır; ey gönlümü doyuran. kamug üç adaklıg emitmez bolur üçegü turur tüz kamıtmaz bolur (802) Üç ayak üzerinde olan hiçbir şey bir tarafa meyletmez; her üçü düz durdukça, taht sallanmaz. meni~ kılkım ol kör emitmez köni köni egri bolsa könilik küni (808) Bak, benim tabiatım da yana yatmaz, doğrudur; eğer doğru eğilirse kıyamet kopar. könilik özele keser men işig adırmaz men begsig ya kulsıg kişig (809) Ben işleri doğruluk ile hallederim; insanları, bey veya kul olarak ayırmam. Bu tahtı ayakta tutan, onun dengede durmasını sağlayan üç unsur olan bıçak, şeker ve acı ot; sırasıyla hüküm verme, adalet ve cezanın göstergesidir. Bıçağın kesme, ayırma işlevinden yararlanılarak ona hüküm verme kavramı yüklenmiştir. Ayrıca bıçağın kesme işlemindeki çabukluğundan yararlanılarak adaletin asla gecikmemesi gerektiği gösterilmiştir: biçek teg bıçar men keser men işig uzatmaz men davi kılıglı kişig (811) Ben işleri bıçak gibi keser, atarım; hak arayan kimsenin işini uzatmam. Şeker tatlıdır, yiyen insanın ağzı tatlanır, yüzü güler. Zulme uğrayan bir insan da adaletle karşılaşınca şeker yemiş gibi memnun olur: şeker ol kişi bir a~ar küç tegip törü bulsa mindin kapugka kelip (812) Şeker gelince, o zulme uğrayarak, benim kapıma gelen ve adâleti bende bulan insan içindir. şeker teg süçiyü barır ol kişi sevinçlig bolur anda yazlur kaşı (813) O insan benden şeker gibi tatlı-tatlı ayrılır; sevinir ve yüzü güler. Kötü yolda olan insanlar ise cezalandırıldıklarında acı bir şey yemiş gibi rahatsız olurlar: uragun yime ol kişiler içer özi küçkey erse könidin kaçar (814)

8 1248 Münteha GÜL AKMAZ Zehir gibi acı olan bu Hind otunu ise, zorbalar ve doğruluktan kaçan kimseler içer. ma~a kelse tütşü törü birse men uragın içer teg açır körse men (815) Bunlar kavga edip, bana gelirler ve ben hüküm verince, bakarsın, acı Hind ilâcı içmiş gibi, yüzlerini ekşitirler. Cezanın bir başka göstergesi ise hükümdarın çatık kaşları ve asık suratıdır. Küntogdı zalimlere karşı aldığı tavrı şöyle gösterir: bu kaşım tügüki bu körksüzlüküm küçemçi kelirke bu yüzsüzlüküm (816) Benim bu sertliğim, kaşlarımın çatıklığı ve bu asık suratım bana gelen zâlimler içindir. Metindeki göstergelerden yola çıkılarak şöyle bir düzene ulaşılabilir: toplum düzeni hükümdar Küntogdı üç ayaklı gümüş taht (denge, doğruluk) bıçak (kesme, ayırma) şeker (tatlı) Hint otu (acı), çatık kaş, asık surat (hoşnutsuzluk) hüküm verme adaletin gerçekleşmesi suçluların cezalandırılması

9 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1249 Taht bu üç ayak sayesinde ayakta durur, dengesini korur, yani toplumsal düzen işler. Bu şekilde sağlanılan düzen, hükümdarın halka bir lütfu değil, zaten halkın hakkı olan şeydir: bayatka şükür kılgu emdi öküş budunka törü kılgu edgü ülüş (1686) Şimdi hâlika şükür ve halka da hakkı olan iyi nizam ile hükmetmeliyim. Kanunlar halk için olduğu kadar hükümdar için de bağlayıcıdır: neteg tutsa begler kör ö~di törü budun boldı andag ol ö~di körü (2111) Beyler örf ve kanuna nasıl riâyet ederlerse, halk da aynı şekilde örf ve kanuna itâat eder. törülüg köni beg kut ol belgülüg kutı birle tegrür tözüke ülüg (3461) Kanunlara riâyet eden, doğru bey, gerçekten, bir saâdettir; onun saâdetinden herkes kendisine hisse alır. Böylece yönetici, hâkimiyetini güçlendirir ve daimîleştirir: bekütmek tilese bu beglik ulı törü birgü tutgu könilik yolı (5172) Bu beyliğin temelini sağlamlaştırmak istersen, hükmederken, daima doğruluk yolunu tutmalısın. köni bol könilik öze kıl törü uzun turga beglik adakın örü (5170) Doğru ol ve doğruluk üzere hükmet; beylik ancak böylelikle pâyidar olabilir. Birey, toplum, dolayısıyla devlet hayatında önemli rolü olan adalete Kutadgu Bilig de verilen değer, Küntogdı nın söylem düzlemindeki yeri ile de doğru orantılıdır. Küntogdı eserin başından sonuna kadar rol alır. Adaletin devletin temeli olduğu bu şekilde de gösterilmiş olur. Toplum düzeninin temelini oluşturan adalet kavramının karşıtı ise küç (zulüm)tür. küç ėldin kirse törü tünğlüktin çıkar = zor vilâyetten girerse, görenek bacadan çıkar (DLT III, 1998: 120). İdeal devlet anlayışında zulme yer yoktur. Bir memleket kılıç ile ele geçirilebilir fakat bu hâkimiyet şiddet ve intikam ile uzun yıllar devam ettirilemez (b. 2427). Bir bey hükmünü sürdürmek isterse zulümden uzak durmalıdır, çünkü zalim bir yönetici karşısında halk elbet bir gün isyan edecektir: bu küçkey kişi kendü beglik yimez bu küçkey küçini budun kötrümez (2030) Zâlim adam uzun müddet beyliğe sâhip olamaz; zâlimin zulmüne halk uzun müddet dayanamaz. Bey hem kendisi halka zulmetmemeli, hem de devlet içindeki bireylerin birbirine karşı güç kullanmasına engel olmalıdır: takı bir budunka törü bir köni kötür bir ikidin küçin kör anı (5576)

10 1250 Münteha GÜL AKMAZ İkincisi halkı âdil kanunlar ile idâre et; birinin diğerine tahakküme kalkışmasına meydan verme, onları koru. Metinde, ateş göstergesinin yakıcılık özelliğinden hareketle, zulmün zarar vericiliği boyutuna geçilerek, ateş ile zulüm arasında bir ilişki kurulmuştur. Güç kullanmanın ateş kadar yakıcı, zarar verici olduğu vurgulanmıştır. Bu ateşi ise ancak törü(kanun) söndürebilir: köyer ot turur küç yagusa küyer törü suv turur aksa niʿmet öner (2032) Zulüm yanar âteştir, yaklaşanı yakar; kanun sudur; akarsa, nimet yetişir. Hükümdarın adının Küntogdı seçilmesi de rastgele değildir. Gösteren ile gösterilen arasında nispi bir nedenlilik söz konusudur. Çünkü gösterge, gönderim nesnesini çağrıştırmak için, benzerlik alanında yeterli ipuçları taşır. İdeal bir hükümdarın sahip olması gereken özellikler, eserde hükümdara verilen isim olan Küntogdı nın gönderme yaptığı güneş göstergesinin nitelikleriyle özdeşleştirilmiştir. Buna göre güneş ve hükümdarın öne çıkan en belirgin üç özelliği şunlardır: Işık ve adalet, parlaklık ve dürüstlük, sıcaklık ve erdem. (Demirtaş, 2004: 167) Nasıl ki güneşin doğuşuyla dünya aydınlanıyor ve düzene giriyorsa hükümdarla birlikte halk da nizama girer ve rahata kavuşur. Güneş, bunu hiçbir zaman eksilmeyen parlaklığı ve yeryüzüne gönderdiği ışınlarla yaparken hükümdarın aracı metinde göstergesi olduğu köni törüdür. Güneş her zaman aynı büyüklükte ve parlaklıktadır. Doğmadığı gün, aydınlatmadığı cisim, insan, yer yoktur. Güneşin burcu olan Aslan, güçlü ve uludur, evrendeki yeri sabittir, değişmez. İdeal bir hükümdar da her zaman adil davranır; zengin yoksul, güzel çirkin ayrımı yapmaz. Kararları sağlam ve sabittir, tabiatı kaypak değildir: künüg kör irilmez tolu ok turur yaruklukı bir teg talu ok turur (825) Güneşe bak, küçülmez, bütünlüğünü dâima muhâfaza eder; parlaklığı hep aynı şekilde kuvvetlidir. meni~ me kılınçım a~ar okşadı könilik bile toldı eksümedi (826) Benim tabiatım da ona benzer, doğruluk ile doludur ve hiçbir vakit eksilmez. ikinçi togar kün yarur bu ajun tözü halkka tegrür yokalmaz özün (827) İkincisi güneş doğar ve bu dünya aydınlanır; aydınlığını bütün halka eriştirir, kendinden bir şey eksilmez. meni~ me törüm bu yokalmaz özüm kamug halkka bir teg ne kılkım sözüm (828) Benim de hükmüm böyledir, ben ortadan kaybolmam; hareketim ve sözüm bütün halk için aynıdır. togar kün arıg ya arıgsız timez kamugka yarukluk birür eksümez (831) Güneş doğar, temiz veya kirli demeden, her şeye aydınlık verir; kendisinden bir şey eksilmez.

11 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1251 meni~ me kılınçım bu ol belgülüg tözüke tegir barça mindin ülüg (832) Benim de hareketim tıpkı böyledir; herkes benden nasîbini alır. yana ma bu kün burcı sabit turur bu sabit tidüküm tüpi berk bolur (833) Bir de güneşin burcu sâbittir; bu sâbit dediğim, temeli sağlam olduğu içindir. bu kün burcı arslan bu burc tepremez evi tepremezi üçün artamaz (834) Güneşin burcu Arslan dır ve bu burc yerinden kımıldamaz; yerinden kımıldamadığı için de evi bozulmaz. meni~ kılkımı kör yime bir ya~ın özüm tegşürülmez yarukta ö~in (835) Benim tavır ve hareketime bak, benim de parlaklığım katiyen değişmez. Güneş ısı ve ışık yayan bir enerji kaynağıdır. Güneş ışınları sayesinde renk renk çiçekler açar, insan ve hayvanların hayat kaynaklarından birisi olan meyve ve sebzeler yetişir. İnsanlar ve hayvanlar bu yiyeceklerle karınlarını doyururlar. Hükümdarın da temel görevlerinden birisi halkını en iyi şekilde doyurmaktır. Karnı doyan halk ise mutludur: üçünçi bu kün togsa yirke isig çiçek yazlur anda tümen mi~ tüsig (829) Üçüncüsü bu güneş doğunca, yere sıcaklık gelir; o zaman binlerce renkli çiçekler açılır. yaşık teg yarugıl ay ilçi bügü budun bulsu sindin kör içgü yigü (5359) Ey hakîm hükümdar, güneş gibi parla; halk senin sâyende bol yiyecek ve içeceğe kavuşsun. kut ol beg budunka kutadgu kerek kutadsa budun karnı todgu kerek (5355) Bey halk için bir saâdettir, halk mes ûd olmalıdır; halkın mes ûd olması için, karnının doyması lazımdır. Güneş bir meş ale gibi yanar ve etrafı aydınlatıp ısıtır. Kendisi yanar, başkaları faydalanır. Hükümdarın işi de pek kolay değildir. Halkını iyi idare etmek için çalışıp çabalar, tün udımaz küntüz olurmaz (gece uyumaz, gündüz oturmaz) (Ergin, 1996: 25, 71), birçok fedakârlıkta bulunur: yula teg küyer sen bu kün ay ilig yarukluk adınka turur ay silig (5166) Ey hükümdar, bugün sen bir meş ale gibi yanıyorsun, fakat bunun ışığı başkaları içindir; ey temiz kalpli insan. Çünkü bir yöneticide bulunması gereken en önemli özelliklerden biri de erdemdir: kamug türlüg erdem bu bilse tükel

12 1252 Münteha GÜL AKMAZ yırak erse andın yaragsız muhal (2074) Her türlü fazîleti tam olarak elde etmeli; uygunsuz ve olmayacak şeylerden uzak durmalıdır. Fakat güneş ile dünya arasındaki uzaklık gibi, hükümdarla ona tabi olanlar arasındaki mesafe de çok önemlidir. Dünya güneşten çok uzak kalırsa yeteri kadar ısı ve ışık alamaz, bu da dünyanın sonu olur. Güneşe fazla yaklaştığı takdirde ise her şey yanıp kavrulur. Hükümdarın etrafındakiler de çok ihtiyatlı davranmak zorundadır. Ona uzak olurlarsa yeteri kadar bağış ve ihsana sahip olamazlar. Hükümdara gerektiğinden yakın olup saygısızlık edenlerinse cezası oldukça ağırdır: eşitmezmü erdi~ bügüdin bu söz yakın bolsa begke küdezgü ked öz (650) Hakîmlerin şu sözünü duymadın mı: Beye yakın olursan, kendini iyice kolla! bu begler ot ol otka barma yaguk kalı bardı~ erse küyürmek anuk (653) Bu beyler ateştir, ateşe yaklaşma; yaklaşırsan, yanmak muhakkaktır. Hükümdarın bütün gezegenlerin sultanı olan güneşe benzetilmesinde Türklerin cihan hâkimiyeti düşüncesinin de etkisi vardır. Türklerin ilk yazılı kaynakları olan Orhun Abidelerindeki Üze kök te~ri asra yagız yir kılındukda ikin ara kişi oglı kılınmış. Kişi oglında üze eçüm apam Bumın Kagan İstemi Kagan olurmış. (Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insan oğlu kılınmış. İnsan oğlunun üzerine ecdadım Bumın Kağan, İstemi Kağan (hükümdar olarak) oturmuş) (Ergin, 1996: 20, 67) ifadesi, cihan hâkimiyeti anlayışının ezelî olduğunu gösterir. Divanü Lûgat-it-Türk ün daha girişinde Tanrının devlet güneşini Türk burçlarında doğdurmuş olduğunu ve onların milkleri üzerinde göklerin bütün teğrelerini döndürmüş bulunduğunu gördüm. (DLT I, 1998: 3) denilir. Kutadgu Bilig de ise bu anlayış güneş göstergesi 4 ile ifade edilir. Türk hükümdarı da güneş gibi doğarak bütün dünya halkını köni törüye göre yönetir. Bu düşünceye göre, Türk hükümdarları, hâkimiyetleri altındaki insanları soy, dil, din bakımından herhangi bir fark gözetmeden yönetmiş, çeşitli toplulukların rahat ve huzurlu bir biçimde yaşadığı bir siyasal ortam oluşturmuştur. Bu da törenin köni olmasının bir başka göstergesidir. Türk hükümdarı o kadar iyi, o kadar başarılıdır ki dünya halkı zaten kendi isteğiyle onun etrafında toplanır: tözü ilke tegdi ilig edgüsi ajunka yadıldı bu çavı küsi (458) Hükümdarın bu iyiliği bütün memlekete sirâyet etti; onun nâm ve şöhreti dünyaya yayıldı. ajunka badı kör tükel kut kurı kozı birle katlıp yorıdı böri (461) Dünya halkı bunu duyunca, onu arzuladı ve ona yakınlık göstererek, etrâfına üşüştü ve toplandı Aytoldı Kutadgu Bilig de karşımıza çıkan ikinci şahsiyet Aytoldı dır. Kut kavramının göstergesi olan Aytoldı, hükümdar Küntogdı nın ününü duyup ona hizmet etmek için başkente gelir. Orada tanıştığı Küsemiş in yardımıyla, hükümdarın huzuruna çıkmayı başarır. Söylem düzleminde meydana gelen 4 Çin de de cihan hâkimiyeti düşüncesi Gökte bir güneş, yeryüzünde bir hükümdar. biçiminde formüle edilmiştir (Kafesoğlu, 1994: 239).

13 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1253 bu buluşmayla birlikte, Türk devlet geleneğinde siyasi hâkimiyetin temellerini oluşturan kut ile töre bir araya gelmiş olur. Türk dilinin en eski, en yaygın kültür ve siyaset terimlerinden birisi olan kut, baht, talih, uğur, kutsallık 5 kavramlarını karşılar. Kutadgu Bilig de özellikle iyi ve kötü talih, siyasal egemenlik gücü, devlet yönetme yetkisi anlamlarında kullanılan kut kelimesi, genel olarak mutluluk kavramını da yansıtır (Clauson, 1972: 594): begi bolsa edgü budunka bütün anı~ asgı barça budun yir kutun (3266) Bey halka karşı iyi ve âdil olursa, onun faydası bütün halka dokunur ve halk saâdete kavuşur. Metinde kut göstergesi için yer yer Arapça devlet kelimesi 6 de kullanılmıştır. Bazen aynı beyit içerisinde bile aynı anlama gelirler: küvenme bu kutka kelir hem barır ınanma bu devlet birür hem alır (694) Bu saâdete güvenme, geldiği gibi gider; bu devlete inanma, verdiği gibi alır. Aytoldı nın gönderimde bulunduğu kut kavramının özellikleri, yine Aytoldı tarafından farklı göstergelerin de yardımıyla anlatılır. Bir gün hükümdarın huzuruna çıkan Aytoldı, hükümdarın gösterdiği yere oturmak yerine, cebinden bir top çıkararak onun üzerine oturur. Böylece kutun oynak, gelip geçici olduğunu ifade eder: orun birdi~ aşnu men oldurmadım orun yok ma~a sen munı uk tidim (660) Sen önce bana yer gösterdin, ben oraya oturmadım. Benim için yer yoktur, sen bunu anla! demek istedim. topık yirde urdum bu söz berkitü özüm ya~zagını sa~a körkitü (661) Söylediğimi teyit etmek ve neye benzediğimi sana göstermek için, yere bir top koydum. neteg kim orunsuz topık yuvlunur anı teg me devlet özüm yolunur (662) Düm-düz yerde top nasıl kendi kendisine yuvarlanırsa, saâdet de öyledir; ben sıyrılıp, giderim. 5 Ziya Gökalp e göre eski Türklerde kut, mana ile aynı anlama gelir. Mana, ilkel topluluklarda, varlığına inanılan yaygın bir kuvvettir ki dokunduğu cisme kutsallık kazandırır (Gökalp, 1976: 49, 85, 259). Altay Türk mitolojisine göre kut, doğanın ısı (sahibi)dır (Dilaçar, 1995: 15). 6 Divanü Lûgat-it-Türk te de kut için yer yer devlet kelimesi kullanılmıştır. kut: Kutluluk, devlet. (DLT I, 1998: 320) denilir. Kâmûs-ı Türkî de ise devlet kelimesinin anlamları şöyle sıralanmıştır: 1. Baht, tali, sa âdet. 2. Câh u ni met, servet ü semân. 3. Müstakilen idâre olunan hükûmet ve ülkesi. 4. Hükûmet süren sülâle, hânedân hükümdârı (Şemseddin Sâmi, 1317: ).

14 1254 Münteha GÜL AKMAZ Bu ifadeler şöyle gösterilebilir: t.o.p gösteren 1. gösterge: top (yuvarlak, toparlak) gösterilen 2. gösterge: top (bir yerde sabit duramama, yuvarlanma) gösteren top (oynak, gelip geçici) gösterilen Kutun geçiciliğini ifade etmek için geyik benzetmesinden de yararlanılır: bu ay toldı aydı meni~ bu özüm keyik teg turur kılkı kestim sözüm (698) Bu aytoldı şöyle cevap verdi: Kısaca benim kendim ve tabiatım bir geyiğe benzer. mini terk bulumaz tilegli seve kalı bulsa tutmaz kılur terk yava (699) Seven ve isteyen beni kolay bulamaz; bulsa bile, tutamaz ve çabuk kaybeder. Aytoldı ya ad olarak böyle bir ismin verilmesi de sebepsiz değildir. Dünyadan bakıldığında ay, her gün değişik biçimlerde görülür. Ayın değişik boyutlarda görüldüğü dört farklı evresi vardır: İnce hilâl şeklinde doğan ay, zamanla dolgunlaşıp bir dairenin sağ yarısı (D) şeklini alır (ilk dördün). Görülen yüzey büyüyerek tamamen parlak bir hâle gelir ki bu evre dolunay olarak adlandırılır. Bu evreden sonra küçülme başlar ve ay önce bir dairenin sol yarısı biçimine (son dördün), sonra hilal şekline gelerek görünmez olur (yeni ay). Yaklaşık dört haftada bir tekrarlanan ayın bu evreleriyle kut arasında bir paralellik söz konusudur. Kut da geldiği insanı yavaş yavaş zirveye ulaştırır ama sonra ortadan kaybolur, insan da eski hâline döner (b ): bu ay togsa aşnu idi az togar küni~e bedüyür yokaru agar Ay doğarken, önce küçük doğar; sonra gün geçtikçe büyür ve yükselir. tolun bolsa tolsa ajunka yarur ajun halkı andın yarukluk bulur Büyüyüp, dolun ay hâline gelince, dünyaya ışık saçar ve dünya halkı onun aydınlığından faydalanır. gider. tükel bolsa kör ay bu agsa ediz yana irlü türçir kiter körk me~iz Ay büyüyüp, tamamlanarak, en yüksek noktaya çıkınca, tekrar eksilmeye başlar ve güzelliği yaruklukı eksür yana yok bolur togar kiçe azın yana ok tolur

15 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1255 büyür. Onun parlaklığı azalır ve sonunda kaybolur; sonra tekrar, küçük olarak, doğar ve yine meni~ bu özüm me bu ya~lıg turur ara bar bolur ma ara yok bolur Benim de tabiatım bunun gibidir; bâzan var, bâzan da yok olurum. neçe yunçıg özke yüz ursa özüm baru körki artar keser men sözüm Ne kadar düşkün olursa-olsun, ben bir kimseye teveccüh edersem, onun ahvâli, muhakkak, gittikçe düzelir ve güzelleşir. bayusa bedüse yadılsa çavı kiter men anı~dın kiter yüz suvı Zenginleşip, büyüyerek, şöhreti yayılınca, ben ondan uzaklaşırım; onun da itibarı gider. Nitekim Aytoldı da önce sıradan bir insan iken Küsemiş ve has hâcip sayesinde hükümdarla tanışır. Uzunca bir sınamanın ardından hükümdar Aytoldı nın her türlü fazilete sahip olduğundan emin, onu vezirlik makamına getirir. Aytoldı nın başarılı hizmetleri sayesinde ülke refah ve düzene kavuşur. Kuzu ile kurt birlikte yaşamaya başlar, yeni şehir ve kasabalar artar, hazine altın ve gümüşle dolar, hükümdar da rahat ve huzura erer (b ). Ama: inigli agar ol agıglı iner yaruglı tunar ol yorıglı tınar (1049) İnen yükselir, yükselen iner; parlayan söner ve yürüyen durur. ne kim işler erse tükelin küder tükegli tükese inişke yanar (1050) Her şey kemâlini bekler; tam kemâle erişince, tekrar zevâle başlar. Aytoldı da hastalanarak günden güne kuvveti azalır ve ölür, yeni ay gibi görünmez olur. Vezirlik makamıyla dolunay gibi parlayan Aytoldı nın ışığı söner. Gerek bireylerin gerekse toplumların hayatında önemli rolü olan kut, ay gibi daima büyüyüp küçülür. Bu yüzden ona inanmak ve güvenmek doğru değildir. Ayrıca ayın yerini ve evini sürekli değiştirmesi de kuta güvenmemek gerektiğinin bir göstergesidir. bu ay ornı boldı evi münkalib orunsuz bolur münkalib ne~ kılıp (743) Bu ay hep yerini, evini değiştirir; dâimâ yer değiştiren, ne yapsan bir yere ısınamaz. bu ay burcı sertan bu ev evrilür evi evrilür hem özi çevrilür (744) Ayın burcu Seretân dır, bu ev döner; evi dönünce, kendisi de döner. Kutun dönekliği, kararsızlığı, geçiciliği metin boyunca sık sık okura hatırlatılmıştır: yayıg ol bu devlet iter hem buzar

16 1256 Münteha GÜL AKMAZ ne irsel turur terk iriksi tezer (548) Bu devlet dönektir, hem yapar, hem bozar; o kararsızdır da; bıkarsa çabuk kaçar. yayıg dünya irsel kutı evrülür negü birdi erse yana terk alur (3533) Dönek dünya vefâsızdır, saâdeti kararsızdır; ne verdi ise yine çabucak alır. kılınç edgü tut ay ajun tutguçı keligli turur kut yana barguçı (5086) Ey dünyaya hâkim olan, iyi hareket et; saâdet geldiği gibi, tekrar gidebilir. Onun bu tabiatı söylem düzleminde Aytoldı ya ayrılan yerle de gösterilmiştir. Aytoldı, 462. beyitle başlayan Aytoldı Küntogdı İlig Tapugı~a Kelmişin Ayur (Aytoldı nın Hükümdar Küntogdı Hizmetine Geldiğini Söyler) adlı bölümle birlikte karşımıza çıkar beyitte vezirlik unvanını alır ve beyitte hastalanıp beyitte ölür beyit civarında olan metinde Aytoldı ile ilgili beyit sayısı yaklaşık 1058 dir ki eserin boyutu içinde küçük bir alan kaplar. Vezir Aytoldı ya bu ismin verilmesinde bir başka etken de ayın iletken özelliğidir. Kendisi bir ışık kaynağı olmadığı hâlde ay, güneşten aldığı ışığı yansıtarak geceleri dünyayı aydınlatır. Güneş ile dünya arasında köprü vazifesi görür. Vezir de padişahtan aldığı emirleri gerekli birimlere ileterek düzen sağlar. Böylece kara budun (halk) aydınlanmış olur. Ay, güneşten gelen ışığı dünyaya yansıtmakla hem güneşe hem de dünyaya hizmet eder. Aytoldı da kendisini bir hizmetçi olarak görür: atım kul tapugçı kör ornum kapug kılınçım könilik me kılkım tapug (590) Benim adım kul ve hizmetkârdır, bak, yerim kapıdır; şiârım doğruluk ve tıynetim hizmettir. Kut her ne kadar vezir Aytoldı nın şahsında somutlaştırılmışsa da, devlet yönetiminin temel taşlarından birisi olduğu, kutla hükümdar eşitlenerek belirtilmiştir: kut ol begyakın bolsa kutka kişi tilekin bulur barça itlür işi (606) Bey ikbâldir; ikbâle yakın olan insan dileğine kavuşur; onun bütün işleri yoluna girer. Aytoldı, hükümdara şöyle hitap eder: yir öpti kör ay toldı turdı örü ayur ay ıduk kut ay edgü törü (939) Aytoldı yer öptü, ayağa kalktı ve: - Ey aziz ikbâl, ey iyi kanun - dedi. Ayrıca Aytoldı sık sık hükümdara ay ilig kutı (ey devletli hükümdar) 7 diye seslenir. Türk devlet geleneğinde hükümdar, kutun somutlaşmış, cisimleşmiş şeklidir. Kut, Tanrı nın hükümdara bir bağışıdır. M.Ö. 176 yılında Hun İmparatoru Mo-tun tarafından Çin İmparatoruna yazılan bir mektupta, bu Hun İmparatorunun adı şöyle geçmektedir: «Tengri kutı Tan-hu» (= Tanrının egemenlik verdiği büyük Hakan) (Arslan, 1987: 39). Orhun Abidelerinde Kül Tigin ve Bilge Kağan, Te~ri yarlıkadukın üçün [ö]züm kutum bar üçün kagan olurtum (Tanrı buyurduğu için, kendim 7 b. 589, 720, 776, 823, 836, 870, 907, 1070, 1085, 1350, 1393, 1418, 1482.

17 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1257 devletli olduğum için, kağan (olarak tahta) oturdum.) (Ergin, 1996: 18, 49, 66, 88). Bu örnekler kutun ilahî bir kaynağa bağlı olduğunun bir göstergesidir. bu beglik küçün almadı~ sen tilep bayat birdi fazlı bile belgülep (5469) Bu beylik mesnedine sen isteyerek gelmedin; onu Tanrı kendi fazlı ile sana ihsan etti. bu begler bayattan musallat turur budun edgü bolsa beg edgü bolur (5947) Bu beyler hâkimiyetlerini Tanrıdan alırlar; halk iyi olursa, bey de iyi olur. bayat kimke kılsa ʿinayet basut an~ boldı ajun bolu birdi kut (6192) Tanrı kime inâyet ve yardım ederse, dünya onun olur ve saâdete kavuşur. Kutadgu Bilig de de kut, ıduk sıfatı ile nitelendirilmiştir: basa aydım emdi bu ay toldını anı~dın yaruyur ıduk kut küni (354) Sonra Aytoldı dan söz açtım; mübârek saâdet güneşi onunla parlar. Iduk sıfatı gönder- anlamına gelen ıd- fiiline -duk sıfat-fiil eki getirilerek türetilmiştir. Gönderilmiş anlamına gelen kelime, Tanrı tarafından gönderilmiş, kutsal manalarını kazanmıştır (Clauson, 1972: 46). Karizmatik hâkimiyet anlayışına sahip Türk topluluklarında, hükümdarlık yetki ve kudreti Tanrı tarafından bağışlanır. 8 Bu anlayışa göre hükümdar, insanüstü yetenek ve özelliklere sahiptir. Bu yetenek ve özelliklerin kaynağı ise kanda gizli olarak bulunan karizma(=kut)dır. Karizma kan yoluyla babadan oğula geçer. Bu yüzdendir ki hükümdar ve onun soyundan gelen birinin kanının akıtılması yasaktır. Kut, Tanrı vergisi olmakla birlikte mutlak bir bağış değildir. erdemsizden kut çertilür = faziletsizden devlet uzaklaşır (DLT II, 1998: 229). İlahî olan hükümdarın kendisi değil, halk üzerine yönetici olarak atanmasıdır. Hükümdar ancak kendisine verilen görevi layıkıyla yerine getirebildiği müddetçe bu makamda kalabilir. Kendisine verilen ilahî göreve kendi kişisel nitelik ve yeteneklerini de eklemek zorundadır. Aksi hâlde hâkimiyet tehlikeye düşer. Tanrı her an kutu geri alabilir. Böylece siyasal hâkimiyetin kaynağı Tanrı ya bağlanıp hükümdar Tanrı huzurunda sorumlu tutulmakla, bugün millî irade olarak ifade edilen yüksek otorite meselesi daha o çağlarda çözülmüştür (Kafesoğlu, 1994: 245). Kendisine kut verilen kişi, onu elinde tutmak için şu özelliklere sahip olmalıdır: (1.) mini bulguçı kılkı alçak kerek kö~ül kodkı til sözde yumşak kerek (703) 9 Beni bulan kimse mütevâzi tabiatlı, alçak gönüllü ve tatlı dilli olmalıdır. (2.) özini küdezse ayı ertmese 8 Diğer hâkimiyet biçimleri ise gelenekçi hâkimiyet ve kanuni hâkimiyettir. Gelenekçi hâkimiyetin sınırlarını örf, âdet ve alışkanlıklar belirler. Kanuni hâkimiyetin özellikleri ise önceden kanunlarla belirlenmiştir (Kafesoğlu, 1994: 236). 9 b. 552, 1330, 1700, 1702, 1703, 2478, 6095.

18 1258 Münteha GÜL AKMAZ yavuz yunçıg işke yakın turmasa (704) 10 Kendisini gözetmeli ve hiçbir zaman ifrâta gitmemeli, kötü ve çirkin işlere yaklaşmamalıdır. (3.) te~i birle tutsa tirilmiş ne~in yorık tüzse kılkı kılınçı ya~ın (705) Toplamış olan malı yerine sarfetmeli; hayatını, işini, tavır ve hareketini düzenlemelidir. (4.) özinde ulugka tapug kılsa öz özinde kiçigke süçig tutsa söz (706) Kendinden büyüğe saygı göstermeli; kendinden küçüğe ise, rifk ve şefkatle muâmele etmelidir. (5.) kişig satgamasa küvezlik bile basıtmasa özde kiçigke küle (707) Kibir ve gurûr ile başkalarını incitmemeli, kendisini küçüklerin eğlence ve tahakkümüne bırakmamalıdır. düşün. (6.) yavalık bile borka baş sokmasa yavalıkka boşlag saçmasa (708) 11 Boşu boşuna kendisini içkiye vermemeli, boş yere malını saçıp, hebâ etmemelidir. (7.) oyunka katılmasa elgin tilin könilik öze tutsa kılkı ya~ın (709) 12 Eli ve dili ile oyuna karışmamalı, tavır ve hareketlerinde dürüst olmalıdır. (8.) ne edgü yaraşur ukuşlugka kut ya edgü kılınçlıg biligligke büt (1778) 13 Akıllıya saâdet ne güzel yakışır; akıllıya veya iyi hareket eden bilgiliye saâdet ne iyi uyar, (9.) silig erke devlet si~imlig bolur silig bolsa kutka tegimlik bolur (2446) Nâzik insan saâdeti hazmeder; insan nâzik olursa, devlete lâyık olur. (10.) fesad birle devlet turumaz kaçar kalı tursa ta~ yok tünerçe konuk (4415) 14 Saâdet ile fesad bir arada duramaz, kaçar; onun ancak bir gecelik misâfir olmasına hayret etmemelidir. yayıg kut kişeni bu ne~ler turur 10 b. 551, b. 2091, b. 865, 1714, 2759, b. 1712, b. 2104, 4412.

19 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1259 bu ya~lıg basa kutnı kaçmaz kalur (710) Dönek saâdetin kösteği bunlardır; saâdet bu şekilde bağlanırsa, kaçamaz, kalır Ögdülmiş Kutadgu Bilig de aklı temsil etmek üzere seçilen Ögdülmiş, vezir Aytoldı nın oğludur. Aytoldı hastalanarak yatağa düşer. Hükümdar Küntogdı nın yaptığı iyilik ve ihsanlar karşısında kendisini borçlu hissetmektedir. Öleceğini hissedince borcunu ödemek için, hükümdarın bundan sonraki hâl ve hareketlerine ışık tutması maksadıyla bir vasiyetname yazar. Bu vasiyetname birçok öğüt içerir. Ayrıca henüz çok küçük yaşta olan oğlu Ögdülmiş i de bilgi ve fazilet öğretmek üzere Küntogdı ya emanet eder. Vasiyeti hükümdara götürme görevi ise Ögdülmiş indir: GÖNDEREN GÖNDERİLEN NESNE ALICI Aytoldı Ögdülmiş Vasiyetname Küntogdı Küntogdı hem Aytoldı nın vasiyetini yerine getirmek hem de onun yaptığı iyilikleri karşılamak için Ögdülmiş i hizmetine alır. idi kiçki söz ol meselde kelir ata ornı atı ogulka kalır (110) Çok eski bir atasözü vardır: babanın yeri ve adı oğula kalır. Eski Türk devlet geleneğinde yüksek devlet memurları da hükümdar gibi karizmatik niteliğe sahipti ve karizma kalıtım yoluyla babadan oğula geçiyordu (Arslan 1987; 65, 66). negü ekse yirke yana ol önür ogul togsa kılkı ataka yanur (1624) Yere ne ekilirse, yine o biter; oğlunun tabiatı da babasına çeker. En az babası kadar akıllı, bilgili ve erdemli olan Ögdülmiş de babasının yerini alarak vezirlik makamına yükselir (b. 1766). Böylece ukuş (akıl), devlet yönetimine katılır. Metinde Ögdülmiş in göstergesi olduğu ukuş kelimesi anla- manasındaki uk- fiiline -uş fiilden isim yapma eki getirilerek yapılmış olup akıl, anlayış (Arat, 1979: 490) kavramlarını yansıtır. Bu kavramları karşılamak üzere düşün- anlamına gelen ö- fiil kökü ile -g fiilden isim yapma ekinden oluşan ög (Arat, 1979: 352) kelimesi de kullanılmıştır. Az da olsa yine uk- fiilinden -g fiilden isim yapma ekiyle türetilmiş ukug (Arat, 1979: 490) kelimesine de rastlanır. Bazı beyitlerde bu kelimelerin birlikte kullanıldığı görülür: törütti ödürdi seçü yal~ukug a~ar birdi erdem bilig ög ukug (148) Tanrı insanı yarattı, seçerek yükseltti; ona fazilet, bilgi, akıl ve anlayış verdi. ukuş birle işle kamug iş küdüg bilig birle bekle bu bulmış ödüg (161)

20 1260 Münteha GÜL AKMAZ Bütün işini gücünü anlayış yolu ile yap; eline geçen bu zamanı israftan bilgi ile koru. Kutadgu Bilig de üzerinde en çok durulan kavramlar akıl ve bilgidir. Bu kavramlar devlet ve toplum hayatının yapı taşları arasında yer alır. Ayrıca akıllı ve bilgili olmak, bireyi ötekilerden üstün kılan niteliklerdendir. Bilgi, akıl sayesinde zamanla elde edilir, akıl ise Tanrı vergisidir: biligsiz togar ol turu ögrenir bilig bilse ötrü kamug iş önür (1680) İnsan bilgisiz doğar ve yaşadıkça öğrenir; bilgi sahibi olunca, her işinde muvaffak olur. ukuş ol anı yal~uk ögrenmedi tadu birle katlıp törütür idi (1682) Çalışmakla elde edilemeyen şey akıldır; Tanrı onu insanın hamuruna katar. törütürde birse bayat ög kö~ül tükel maye buldı biligke ogul (1818) Tanrı yaratırken, akıl ve gönül ihsan ederse, çocuk bilgi için tam bir sermaye elde etmiş olur. Türk devlet geleneğinde toplum düzeninin güvencesi olan törenin tam olarak uygulanması için yöneticinin bilge sıfatına sahip olması gerekir. Türk dilinin en eski kelimelerinden birisi olan bilge sözü siyasi bir terim ve unvan olarak siyaset ve idarede hakîm anlamındadır. Türk devletinde başarıya ulaşan hükümdar, devlet adamı ve hatta hatun a bilge sıfatının verilmesi, bilgelik in Türk idarecilerinden istenen başlıca şart olduğunun göstergesidir (Kafesoğlu, 1994: 283). Nitekim bir siyasetname olan Kutadgu Bilig de de hükümdarda aranan başlıca özellik akıllılık ve bilgeliktir: ajun tutguka er ukuş bilse ked budun basguka er bilig bilse ked (224) Dünyayı elde tutmak için, insanın anlayışlı olması ve halkı itaat altına almak için de, bilgili bulunması elzemdir. bilig kimde erse ajun begleri törü edgü urmış kişi yigleri (252) Dünya beylerinden hangileri bilgili olmuş ise, iyi nizam koyanlar ve iyilikte ileri gelenler onlar olmuştur. bügü beg kim erse biligke yakın biliglig kişig kılmış özke yakın (254) Kim hakîm ve bilgili bir bey olmuş ise, o bilgili insanları kendisine yaklaştırmıştır. elig urmış işke bakıp işlemiş bilig işke tutmış budun başlamış (255) O eline aldığı her işi dikkatle yapmış ve bilginin gösterdiği yolda yürüyerek, halkı idâre etmiştir. ilin itmiş ötrü bayumış kara kara baylıkın kılmış özke tura (256)

21 Göstergebilimsel Bir Yaklaşımla Kutadgu Bilig 1261 Memleketini tanzim etmiş ve halkı zengin olmuş; halkın zenginliğini kendisine kalkan yapmıştır. Her iş akıl ve bilgi sayesinde başarıya ulaşır. Devlet işleri de bu iki kavramın ışığında yürütülmelidir. Halka ancak akıl ve bilgi ile hükmedilebilir. Törenin köni (doğru) uygulanması akıl ve bilgiye bağlıdır. Halk arasında çıkan uyuşmazlıklar da ancak bu iki üstün nitelik ile çözülebilir. Bilgi yolunda yürüyen yöneticiler memleket düzenini sağlayıp, halkı zenginliğe ve refaha ulaştırmayı başarmıştır. Eserde bilgi ile bey öyle özdeşleştirilmiştir ki bey kelimesi bilig (bilgi) kelimesi ile ilişkilendirilmiştir: beg atı bilig birle baglıg turur bilig lamı kitse beg atı kalur (1953) Bey adı bilig kelimesi ile ilgilidir; bilig in lâmı giderse, beg adı kalır. Burada bilig kelimesinin yazılış özelliklerinden faydalanılmıştır. Bilig biçiminde بلك yazılır. Kelime içindeki ل (lam) harfi düştüğünde şekline بك gelir ve beg olarak okunur. Siyasal egemenlik gücü olan kut da zaten akıllı ve bilgiliye yakışır. Kutun bilgisize gelmesi halk ve devletin geleceğinin tehlikeye düşmesi demektir. Bilgisize kut gelse de onda uzun süre kalamaz: düşün. ne edgü yaraşur ukuşlugka kut ya edgü kılınçlıg biligligke büt (1778) Akıllıya saâdet ne güzel yakışır; akıllıya veya iyi hareket eden bilgiliye saâdet ne iyi uyar, biligsizke devlet kelür erse kut budun barça buzlur bolur ilke yut (1780) Bilgisize devlet ve saâdet gelirse, halkın arasına fesât girer ve bu, memleket için, öldürücü bir felâket olur. ukuşlugka tegse adın begliki ilin inçke tegrür bu bir sözke büt (1781) Eğer beylik akıllı bir insanın eline geçerse, o ülkesini huzûra kavuşturur; sen bu söze inan. biligsizke devlet kelir erse kut turumaz bu devlet anı~ birle büt (1712) Bilgisize saâdet ve ikbâl gelirse de, bil ki, bu saâdet onda devamlı olmaz. Orhun Abidelerinde, Türk halkının yasalarını düzenleyip sınırlarını iyice genişleten, devleti iyi bir biçimde idare ederek dört taraftaki düşmana boyun eğdiren Bumin Hakan ve İstemi Hakan ın özellikleri şöyle anlatılır: Bilge kagan ermiş, alp kagan ermiş. Buyrukı yime bilge ermiş erinç, alp ermiş erinç. ((Onlar) bilgili kağan imiş, cesur kağan imiş. Buyruğu yine bilgili imiş tabii, cesur imiş tabii.) (Ergin, 1996: 20, 34, 67, 77). Fakat bu kağanlardan sonra Biligsiz kagan olurmış erinç, yablak kagan olurmış erinç. Buyrukı yime biligsiz erinç, yablak ermiş erinç. (Bilgisiz kağan (tahta) oturmuştur, kötü kağan (tahta) oturmuştur. (Onların) buyruğu da bilgisizmiş tabiî, kötü imiş tabiî.) (Ergin, 1996: 20, 34, 68, 78). İşte bu yüzden Türk devleti yıkılır ve Türkler Çin hâkimiyetine girer. Yazıtlarda hakanların başarısızlığı akılsızlık ve bilgisizliğe dayandırılır.

22 1262 Münteha GÜL AKMAZ Hükümdarlar bilgisizlikten dolayı bir hata yaptıklarında devlet hastalanır. Bu hastalığın en iyi ilacı yine akıl ve bilgidir: ya~ılsa bu begler ay ilig kutı anı~ begliki igler itgü otı (1969) Beyler işlerinde yanılırlarsa, ey devletli hükümdar, onların beyliği hastalanmış demektir; tedavi etmelidir. bu beglik igi~e otı ög bilig ukuş birle emle ay kılkı silig (1970) Beylik hastalığının ilâcı akıl ve bilgidir; ey yumuşak huylu, onu akıl ile tedavi et. biliglig ukuşlug kerek beg tetig anın kılsa ötrü igi~e itig (1971) Bey bilgili, akıllı ve zeki olmalıdır; beyliğin hastalığına ancak bunlar ile bir çare bulunabilir. Aklın kıymetini yine akıllı bilir; bilginin kıymetini bilgili bilir, akla hürmet bilgiden gelir (b. 470, 472). Bey bilgili olduğu kadar bilgi sahibi insanlara da gereken değeri vermeli, onları etrafına toplayıp bilgilerinden yararlanmalıdır. Özellikle âlimlere saygı göstermek ve yardım etmek gerekir. Eserde hükümdara halkı bir meşale gibi aydınlatan bu insanları dinlemesi ve karar verirken onları da dikkate alması tavsiye edilir: usa ʿilmi ögren biligleri bil ne~in edgülük kıl küdez bekrü til (4344) Mümkünse, ilimlerini öğren ve bilgilerini bil; onlara iyilik yap ve yardımda bulun; onlara dil uzatma. eşit ʿilmi işlet tilin so~dama ya kılkın kılınçın yavuz tip time (4351) Onları dinle, bilgilerine göre hareket et; tavır ve hareketleri hakkında arkalarından dedikodu yapma. Divanü Lûgat-it-Türk te de: Bilge eriğ edhgü tutup sözin işit Erdhemini ögreniben ışka sura Bilgin kimseyi hoş tutup sözünü dinle, faziletini öğren, öğrendiğini işte kullan. (DLT I 1998, 428) biçiminde öğütler vardır. Memleket idare etmek bir kişinin altından kalkabileceği bir yük değildir. Beyin çok sayıda yardımcıya ihtiyacı vardır. Fakat bey, bu insanları seçerken çok dikkatli davranmalıdır. İnsana yardım eden ve destek olan akıllı, bilgili ve hakîm idare adamları lazımdır. Akıllı ve tam bilgili insanlar halka âmir tayin edilmelidir (b. 427, 2603). biligsizke birse begi kur orun begi~e yazıglı munı bil burun (4077)

KUTADGU BİLİG DEKİ HÜKÜMDAR KÜNTOGDI TİPİNE GÖSTERGEBİLİMSEL AÇIDAN BİR YAKLAŞIM DENEMESİ

KUTADGU BİLİG DEKİ HÜKÜMDAR KÜNTOGDI TİPİNE GÖSTERGEBİLİMSEL AÇIDAN BİR YAKLAŞIM DENEMESİ KUTADGU BİLİG DEKİ HÜKÜMDAR KÜNTOGDI TİPİNE GÖSTERGEBİLİMSEL AÇIDAN BİR YAKLAŞIM DENEMESİ Dr. Ahmet DEMİRTAŞ * Özet: ler, kendileri dışında temsil ettikleri olgu veya nesnelerin yerini alarak toplumsal

Detaylı

Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal o f Turkish World Studies, Cilt: VI, Sayı 2, Sayfa: , İZMİR 2006.

Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal o f Turkish World Studies, Cilt: VI, Sayı 2, Sayfa: , İZMİR 2006. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal o f Turkish World Studies, Cilt: VI, Sayı 2, Sayfa: 289-296, İZMİR 2006. KUTADGU B İLİG DE KÜ * K ü in Kutadgu-Bilig Özet Bu yazıda şöhret anlamına gelen KÜ

Detaylı

KUTADGU BİLİG E GÖRE TÜRKLERDE ADALET ANLAYIŞI Mehmet Ali ÇAKMAK* - Rumeysa TEZCAN** SENSE OF JUSTICE IN TURKS ACCORDING TO KUTADGU BILIG

KUTADGU BİLİG E GÖRE TÜRKLERDE ADALET ANLAYIŞI Mehmet Ali ÇAKMAK* - Rumeysa TEZCAN** SENSE OF JUSTICE IN TURKS ACCORDING TO KUTADGU BILIG Akademik Hassasiyetler The Academic Elegance Makale Gönderim Tarihi: 05/04/2016 - Makale Kabul Tarihi: 23/05/2016 KUTADGU BİLİG E GÖRE TÜRKLERDE ADALET ANLAYIŞI Mehmet Ali ÇAKMAK* - Rumeysa TEZCAN** Öz

Detaylı

KUTADGU BİLİG'DE"KÜ" "Kü" in "Kutadgu-Bilig"

KUTADGU BİLİG'DEKÜ Kü in Kutadgu-Bilig 289 Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi i Journal ofturkish World Studies, Cilt: VL Sayı 2, Sayfa: 289-296, İZMİR 2006. KUTADGU BİLİG'DE"KÜ" "Kü" in "Kutadgu-Bilig" ErdoğanBOZ Özet Bu yazıda "şöhret" anlamına

Detaylı

KUTADGU BĐLĐG DE AHLAKLILIK, SOYLULUK VE SEÇKĐNLĐK ĐFADE EDEN SÖZLER

KUTADGU BĐLĐG DE AHLAKLILIK, SOYLULUK VE SEÇKĐNLĐK ĐFADE EDEN SÖZLER KUTADGU BĐLĐG DE AHLAKLILIK, SOYLULUK VE SEÇKĐNLĐK ĐFADE EDEN SÖZLER Tuncay BÖLER ÖZET Türk dili ve kültürünün en önemli eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig de devlet, yurttaşlık, yasa, saray örgütü,

Detaylı

KUTADGU BİLİG DE DEVLET YÖNETİMİ Hükümdar-Adalet İlişkisi * Governance of the State in Kutadgu Bilig: Relationship Between Ruler and Justice

KUTADGU BİLİG DE DEVLET YÖNETİMİ Hükümdar-Adalet İlişkisi * Governance of the State in Kutadgu Bilig: Relationship Between Ruler and Justice Governance Ardahan of the Üniversitesi State in Kutadgu İktisadi Bilig: Relationship ve İdari Bilimler Between Ruler Fakültesi and Justice Dergisi Hakkı Büyükbaş & Fahri Vargün Sayı / Number 4, Güz / Autumn

Detaylı

KUTADGU BİLİGDE ḳıl- YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE

KUTADGU BİLİGDE ḳıl- YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE KUTADGU BİLİGDE ḳıl- YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE Mustafa YILDIZ * ÖZET Türk dilinin çeşitli devir ve dönemlerinde isim+fiil şeklinde kurulan

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

Devleti yönetme hakkı Tanrı(gök tanrı) tarafından kağana verildiğine inanılırdı. Bu hak, kan yolu ile hükümdarların erkek çocuklarına geçerdi.

Devleti yönetme hakkı Tanrı(gök tanrı) tarafından kağana verildiğine inanılırdı. Bu hak, kan yolu ile hükümdarların erkek çocuklarına geçerdi. Orta Asya Türk tarihinde devlet, kağan adı verilen hükümdar tarafından yönetiliyordu. Hükümdarlar kağan unvanının yanı sıra han, hakan, şanyü, idikut gibi unvanları da kullanmışlardır. Kağan kut a göre

Detaylı

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler

İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler Hani, Rabbin meleklere, Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Onlar, Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamd

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Paragraftaki açıklamaya uygun düşen atasözü aşağıdakilerden hangisidir?

Paragraftaki açıklamaya uygun düşen atasözü aşağıdakilerden hangisidir? 1) İnsanlar, dağlar gibi yerlerinden kımıldamayan cansızlar değildir. Arkadaşlar, tanışlar birbirlerinden ne kadar uzakta olursa olsun ve buluşmaları ne kadar güç olursa olsun, günün birinde bir araya

Detaylı

Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, SAMSUN

Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, SAMSUN KUTADGU BİLİG İN BİLGESİ Doç. Dr. Serkan ŞEN Günümüzde milli romantizmin de tesiriyle Orta Asya nın kadim sakinleri olan atalarımızı, yalın kılıç cenk eden akıncılar şeklinde tahayyül etme eğilimi hayli

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR

(1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR ANABİLİM DALI ADI SOYADI DANIŞMANI TARİHİ :TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI : Yasemin YABUZ : Yrd. Doç. Dr. Abdullah ŞENGÜL : 16.06.2003 (1971-1985) ARASI KONUSUNU TÜRK TARİHİNDEN ALAN TİYATROLAR Kökeni Antik Yunan

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

Makbul Re y Tefsirinin Yöneldiği Farklı Alanlar. The Different Fields Twords That The Commentary By Judgement Has Gone

Makbul Re y Tefsirinin Yöneldiği Farklı Alanlar. The Different Fields Twords That The Commentary By Judgement Has Gone Ahmet ALABALIK *1 Özet Bilindiği üzere re y tefsiri makbul ve merdut olmak üzere iki kısma ayrılır. Bu makalede makbul olan re y tefsirlerindeki farklı yönelişleri ele aldık. Nitekim re y tefsiri denildiğinde

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. Cennet, Tanrı nın Harika Evi

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. Cennet, Tanrı nın Harika Evi Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Cennet, Tanrı nın Harika Evi Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Lazarus Uyarlayan: Sarah S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children www.m1914.org 2010 Bible

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

First Stage of an Automated Content-Based Citation Analysis Study: Detection of Citation Sentences

First Stage of an Automated Content-Based Citation Analysis Study: Detection of Citation Sentences First Stage of an Automated Content-Based Citation Analysis Study: Detection of Citation Sentences Zehra Taşkın, Umut Al & Umut Sezen {ztaskin, umutal, u.sezen}@hacettepe.edu.tr - 1 Plan Need for content-based

Detaylı

Cennet, Tanrı nın Harika Evi

Cennet, Tanrı nın Harika Evi Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Cennet, Tanrı nın Harika Evi Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Lazarus Uyarlayan: Sarah S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children www.m1914.org 2010 Bible

Detaylı

6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ .İLKBAHAR HAFTASI .SAĞLIK HAFTASI .POLİS TEŞKİLATI HAFTASI .23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI

6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ .İLKBAHAR HAFTASI .SAĞLIK HAFTASI .POLİS TEŞKİLATI HAFTASI .23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI 6 YAŞ NİSAN AYI BÜLTENİ.İLKBAHAR HAFTASI.SAĞLIK HAFTASI.POLİS TEŞKİLATI HAFTASI.23 NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI YARATICI ETKİNLİK: İlkbahar konumuz ile ilgili artık malzemelerden(su şisesi,pul,boncuk

Detaylı

Kutadgiı Bilig Üzerine Notlar

Kutadgiı Bilig Üzerine Notlar Türk Dilleri Araştırmaları ı 4 (2004): 79-94 Kutadgiı Bilig Üzerine Notlar Zafer Önler (Van) Türk Kültür tarihinin anıt niteliğindeki eserlerinden biri de Kutadgu Bilig' dir. Bilim dünyasınca bulunuşund67yüzlerce

Detaylı

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO

NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO Cilt:3 Sayı:4 Şubat 2013 Issn: 2147-5210 www.thestudiesofottomandomain.com NER TERİMİNDEN HAREKETLE TÜRK MİTOLOJİK DEĞERLERİNİN SÜNNET TÖRENLERİNE ETKİSİ THE EFFECT OF TURKISH MYTHOLOGICAL VALUES TO THE

Detaylı

POLİTİKADA LİYAKAT ÜZERİNE KUTADGU BİLİG VE KOÇİ BEY RİSALESİ NDEN ÖÐRENECEKLERİMİZ 1

POLİTİKADA LİYAKAT ÜZERİNE KUTADGU BİLİG VE KOÇİ BEY RİSALESİ NDEN ÖÐRENECEKLERİMİZ 1 POLİTİKADA LİYAKAT ÜZERİNE KUTADGU BİLİG VE KOÇİ BEY RİSALESİ NDEN ÖÐRENECEKLERİMİZ 1 Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Türkiye nin bugün içinde yaşadığı sorunların çözülememesinin temel nedeni bana göre siyasal

Detaylı

AİLEYE MUTLULUK YAKIŞIR! HAYAT SEVİNCE VE SEVİLİNCE GÜZEL

AİLEYE MUTLULUK YAKIŞIR! HAYAT SEVİNCE VE SEVİLİNCE GÜZEL AİLEYE MUTLULUK YAKIŞIR! HAYAT SEVİNCE VE SEVİLİNCE GÜZEL Ey İnsanlık! Sizi bir tek canlı varlıktan yaratan, ondan da eşini var eden ve her ikisinden de bir çok erkek ve kadın üreten Rabbınıza karşı sorumluluğunuzun

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 5.ÜNİTE :DÜNYA, GÜNEŞ VE AY KONU ÖZETİ

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 5.ÜNİTE :DÜNYA, GÜNEŞ VE AY KONU ÖZETİ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 5.ÜNİTE :DÜNYA, GÜNEŞ VE AY KONU ÖZETİ KONULAR A.GÖKYÜZÜ MACERASI B. DÜNYA VE AY IN HAREKETLERİ A.GÖKYÜZÜ MACERASI Güneş, Dünya ve Ay ın Şekli Yıllar önce insanlar Dünya, Ay ve Güneş'in

Detaylı

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar

1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar 1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar İÇİNDEKİLER KUR AN NEDİR? KUR AN-IN AMACI? İNANÇ NEDİR İBADET NEDİR AHLAK NEDİR KISSALAR AYETLER KUR AN NEDİR? Kur an-ı Hakîm, alemlerin Rabbi olan Allah ın kelamıdır.

Detaylı

YÛSUF HÂS HÂCİB. Kutadğu Bilig Metin. Hazırlayan Mustafa S KAÇALİN

YÛSUF HÂS HÂCİB. Kutadğu Bilig Metin. Hazırlayan Mustafa S KAÇALİN YÛSUF HÂS HÂCİB Kutadğu Bilig Metin Hazırlayan Mustafa S KAÇALİN KUTADGU BİLİG 1 T. C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI KÜTÜPHANELER VE YAYIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3137 KÜLTÜR ESERLERİ 420 ISBN 978-975-17-3359-7

Detaylı

Yusuf Has Hâcib ve Kutadgu Bilig

Yusuf Has Hâcib ve Kutadgu Bilig Yusuf Has Hâcib ve Kutadgu Bilig Karahanlı ve İslâm devri Türk edebiyatının ilk büyük eseri olan Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hâcib tarafından Balasagun'da yazılmaya başlanmış, 1069-1070'te Kâşgar'da tamamlanmış

Detaylı

TÜRKİSTANLI BİR BİLGE: YUSUF HAS HACİP

TÜRKİSTANLI BİR BİLGE: YUSUF HAS HACİP Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması Ferruh AĞCA * AĞCA, Ferruh (2014). Türkistanlı Bir Bilge: Yusuf Has Hacip. Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. 26-28 Mayıs

Detaylı

YUSUF HAS HÂCİB VE TÜRKLERDE İDARECİ TASAVVURU

YUSUF HAS HÂCİB VE TÜRKLERDE İDARECİ TASAVVURU Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması Sait AŞGIN * AŞGIN, Sait (2014). Yusuf Has Hâcib ve Türklerde İdareci Tasavvuru. Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. 26-28

Detaylı

Words of Revenge in The Divanu Lugat-it Turk and Kutadgu Bilig

Words of Revenge in The Divanu Lugat-it Turk and Kutadgu Bilig ACTA TURCICA Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi Online Thematic Journal of Turkic Studies www.actaturcica.com Yıl III, Sayı 1/2, Ocak 2011 Kültürümüzde İntikam, Editörler: Emine Gürsoy Naskali, Hilal

Detaylı

MM103 E COMPUTER AIDED ENGINEERING DRAWING I

MM103 E COMPUTER AIDED ENGINEERING DRAWING I MM103 E COMPUTER AIDED ENGINEERING DRAWING I ORTHOGRAPHIC (MULTIVIEW) PROJECTION (EŞLENİK DİK İZDÜŞÜM) Weeks: 3-6 ORTHOGRAPHIC (MULTIVIEW) PROJECTION (EŞLENİK DİK İZDÜŞÜM) Projection: A view of an object

Detaylı

YUSUF HAS HÂCİB VE TÜRKLERDE İDARECİ TASAVVURU

YUSUF HAS HÂCİB VE TÜRKLERDE İDARECİ TASAVVURU Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması Sait AŞGIN * AŞGIN, Sait (2014). Yusuf Has Hâcib ve Türklerde İdareci Tasavvuru. Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. 26-28

Detaylı

Sevgili dostum, Can dostum,

Sevgili dostum, Can dostum, Sevgili dostum, Her insanı hayatta tek ve yegâne yapan bir öz benliği, insanın kendine has bir kişiliği vardır. Buna edebiyatımızda, günlük yaşantımızda ve dini inançlarımızda çeşitli adlar vermişlerdir.

Detaylı

HÜRRİYET GAZETESİ: 1948-1953 DÖNEMİNİN YAYIN POLİTİKASI

HÜRRİYET GAZETESİ: 1948-1953 DÖNEMİNİN YAYIN POLİTİKASI T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI HÜRRİYET GAZETESİ: 1948-1953 DÖNEMİNİN YAYIN POLİTİKASI Doktora Tezi Selda Bulut Tez Danışmanı Prof.Dr.Korkmaz Alemdar Ankara-2007

Detaylı

(Bu örnekte görüldüğü gibi aktive cümlenin nesnesi, pasif cümlenin öznesi konumuna geçmektedir.)

(Bu örnekte görüldüğü gibi aktive cümlenin nesnesi, pasif cümlenin öznesi konumuna geçmektedir.) Passive voice "edilgen" anlamındadır. Bir cümlenin Active kullanımında yüklemi yapan bellidir ve özne olarak adlandırılır. Passive kullanımında ise özne yüklemden etkilenir. Eylemi yapanın, yani öznenin

Detaylı

SEVGİNİN GÜCÜ yılında Manisa da doğan İlhan Berk, Türk şiirinin en üretken, usta şairlerinden

SEVGİNİN GÜCÜ yılında Manisa da doğan İlhan Berk, Türk şiirinin en üretken, usta şairlerinden Kavrama 1 ECE KAVRAMA 21102516 TURK 101 Ali TURAN GÖRGÜ SEVGİNİN GÜCÜ 1918 yılında Manisa da doğan İlhan Berk, Türk şiirinin en üretken, usta şairlerinden biridir. Şiirlerinde genellikle değişim içinde

Detaylı

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN 1) XI. Yüzyıl dil ürünlerinden olan bu eserin değeri, yalnızca Türk dilinin sözcüklerini toplamak, kurallarını ve

Detaylı

1. A lot of; lots of; plenty of

1. A lot of; lots of; plenty of a lot of lots of a great deal of plenty of çok, bir çok many much çok, bir çok a little little az, biraz a few few az, birkaç 1. A lot of; lots of; plenty of a lot of ( en yaygın olanıdır ), lots of, plenty

Detaylı

57. Future Perfect Tense Konu Anlatımı (Gelecekte Tamamlanmış Zaman) (www.konuanlatımı.com)

57. Future Perfect Tense Konu Anlatımı (Gelecekte Tamamlanmış Zaman) (www.konuanlatımı.com) 57. Future Perfect Tense Konu Anlatımı (Gelecekte Tlanmış Zan) (www.konuanlatımı.com) Bu dersimizde Future Perfect Tense i anlatacağım. Bu zanı Gelecekte Tlanmış Zan şeklinde Türkçeye çevirebiliriz. Future

Detaylı

KUTADGU BİLİG DE ZEKÂ KAVRAMI ÖZET

KUTADGU BİLİG DE ZEKÂ KAVRAMI ÖZET , p. 593-604 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/turkishstudies.8712 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY Hocamın hocası Prof. Dr. Hacı Ömer Karpuz a saygıyla KUTADGU BİLİG DE ZEKÂ KAVRAMI İnan GÜMÜŞ ** ÖZET

Detaylı

Dünya, Güneş ve Ay'ın Şekli;

Dünya, Güneş ve Ay'ın Şekli; Dünya, Güneş ve Ay ın şekilleri hakkında eski çağlardan bu yana çeşitli fikirler öne sürülmüştür. Hatta günümüzden binlerce yıl önce insanlar Dünya mızın düz, Güneş ve Ay ın yuvarlak bir tepsi gibi olduğunu

Detaylı

KÜL TİGİN ABİDESİ VE KUTADGU BİLİG DEKİ ORTAK FİİLLERİN TAMLAYICI İLİŞKİSİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

KÜL TİGİN ABİDESİ VE KUTADGU BİLİG DEKİ ORTAK FİİLLERİN TAMLAYICI İLİŞKİSİ AÇISINDAN İNCELENMESİ KÜL TİGİN ABİDESİ VE KUTADGU BİLİG DEKİ ORTAK FİİLLERİN TAMLAYICI İLİŞKİSİ AÇISINDAN İNCELENMESİ Talat DİNAR * ÖZET Türk dilinin ana kaynakları arasında yer alan Kül Abidesi ve Kutadgu Bilig hem içerik

Detaylı

Bağlaç 88 adet P. Phrase 6 adet Toplam 94 adet

Bağlaç 88 adet P. Phrase 6 adet Toplam 94 adet ÖNEMLİ BAĞLAÇLAR Bu liste YDS için Önemli özellikle seçilmiş bağlaçları içerir. 88 adet P. Phrase 6 adet Toplam 94 adet Bu doküman, YDS ye hazırlananlar için dinamik olarak oluşturulmuştur. 1. although

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

Eski çağlara dönüp baktığımızda geçmişteki gç ş insan topluluklarının yazılı, yazısız kültür miraslarında Güneş ve Ay tutulmalarının nedeni hep doğaüstü güçlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan tasvirlerde

Detaylı

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet ANAYASAL ÖZELLİKLER Ulus devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde belirli bir nüfus ve egemenliğe sahip bir örgütlenmedir. Ulus-devlet üç unsura sahiptir: 1) Ülke (toprak), 2) Nüfus, 3) Egemenlik (Siyasal-Yönetsel

Detaylı

International Journal of Language Academy ON A DIFFERENT USAGE OF CONDITION SUFFIX SA IN KUTADGU BILIG 1

International Journal of Language Academy ON A DIFFERENT USAGE OF CONDITION SUFFIX SA IN KUTADGU BILIG 1 ISSN: 2342-0251 DOI Number: http://dx.doi.org/10.18033/ijla.437 Volume 4/4 Winter 2016 p. 78/87 ON A DIFFERENT USAGE OF CONDITION Article History: Received 25.10.2016 Received in revised form 02.11.2016

Detaylı

2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ

2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ 2014 2015 DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ 1. Alp Er Tunga öldi mü Issız ajun kaldı mu Ödlek öçin aldı mu Emdi yürek yırtılur

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

Kutadgu Bilig Dizini YAZITLAR GÖKTÜRKÇE TÜRKLER. 1. I Tanrı Azze Ve Cellenin Medhini Söyler. 2. II Peygamber Aleyhi's Selâmın Medhini Söyler

Kutadgu Bilig Dizini YAZITLAR GÖKTÜRKÇE TÜRKLER. 1. I Tanrı Azze Ve Cellenin Medhini Söyler. 2. II Peygamber Aleyhi's Selâmın Medhini Söyler YAZITLAR GÖKTÜRKÇE TÜRKLER Kutadgu Bilig Dizini 1. I Tanrı Azze Ve Cellenin Medhini Söyler 2. II Peygamber Aleyhi's Selâmın Medhini Söyler 3. III Dört Sahabenin Medhini Söyler 4. IV Parlak Bahar Mevsimini

Detaylı

YOL AYRIMI SENARYO ALĐ CEYLAN

YOL AYRIMI SENARYO ALĐ CEYLAN YOL AYRIMI SENARYO ALĐ CEYLAN 2011 PAZARTESĐ SAAT- 07:42 Sahne - 1 OTOBÜS DURAĞI Otobüs durağında bekleyen birkaç kişi ve elinde defter, kitap olan genç bir üniversite öğrencisi göze çarpar. Otobüs gelir

Detaylı

Selam vermekle karşımızdaki kimseye neyi ifade etmiş oluruz?

Selam vermekle karşımızdaki kimseye neyi ifade etmiş oluruz? DEĞERLER EĞİTİMİ SELAMLAŞMA Selam ne demektir? Selâm, kelime olarak; huzur, barış, sağlık ve iyi dileklerini sunma anlamlarına gelir. Selamlaşmak; insanların karşılıklı olarak birbirlerine sağlık, huzur,

Detaylı

Başlangıçta Söz vardı. Söz Tanrı'yla birlikteydi ve Söz Tanrı'ydı.

Başlangıçta Söz vardı. Söz Tanrı'yla birlikteydi ve Söz Tanrı'ydı. Başlangıçta Söz vardı. Söz Tanrı'yla birlikteydi ve Söz Tanrı'ydı. Yuhanna 1:1 Yaşam O ndaydı ve yaşam insanların ışığıydı. Yuhanna 1:4 1 İsa şöyle dedi: Ben dünyanın ışığıyım. Benim ardımdan gelen, asla

Detaylı

BİR BASKI GRUBU OLARAK TÜSİADTN TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞl'NE TAM ÜYELİK SÜRECİNDEKİ ROLÜNÜN YAZILI BASINDA SUNUMU

BİR BASKI GRUBU OLARAK TÜSİADTN TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞl'NE TAM ÜYELİK SÜRECİNDEKİ ROLÜNÜN YAZILI BASINDA SUNUMU T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANABİLİM DALI BİR BASKI GRUBU OLARAK TÜSİADTN TÜRKİYE'NİN AVRUPA BİRLİĞl'NE TAM ÜYELİK SÜRECİNDEKİ ROLÜNÜN YAZILI BASINDA

Detaylı

RESMİ YAZIŞMALARDA UYGULANACAK ESAS VE USULLER HAKKINDA YÖNETMELİK RESMİ YAZIŞMA PROTOKOLÜ

RESMİ YAZIŞMALARDA UYGULANACAK ESAS VE USULLER HAKKINDA YÖNETMELİK RESMİ YAZIŞMA PROTOKOLÜ RESMİ YAZIŞMALARDA UYGULANACAK ESAS VE USULLER HAKKINDA YÖNETMELİK RESMİ YAZIŞMA PROTOKOLÜ Yasemin ARAS 5 Mayıs 2005 YAZI, MEMURUN KALİTESİNİ; MEMUR DA KURUMUN KALİTESİNİ YANSITIR RESMİ YAZILAR Normal

Detaylı

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Τουρκικά Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Detaylı

Mart Ayı Değerler Eğitimi. Samimiyet

Mart Ayı Değerler Eğitimi. Samimiyet Mart Ayı Değerler Eğitimi Samimiyet Darüşşafaka Orta Okulu Mart Ayı değeri olan Samimiyet değeri kapsamında etkinlik ve paylaşımlar düzenlemiştir. Yabancı diller bölümü; Samimiyet konusuyla ilgili olarak

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ Türk Dilinin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri Türk Dilinin Gelişmesi ve Tarihî Devreleri TÜRK DİLİ - I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Türk dilinin dünya dilleri

Detaylı

1 9 1 4 1 0 1 6 1 9 1 1-2012

1 9 1 4 1 0 1 6 1 9 1 1-2012 1 3 1 4 1 9 1 1 1 2 1 9 1 4 1 1 1 2 1 9 1 7 1 4 1 9 1 4 1 7 1 1 1 8 1 9 1 0 1 4 1 9 1 7 1 1 1 7 1 9 1 8 1 7 1 8 1 2 1 9 1 9 1 8 1 2 1 9 1 0 1 2 1 4 1 1 1 6 1 1 1 9 1 9 1 8 1 8 1 8 1 1 1 9 1 8 1 7 1 9 1

Detaylı

Mitosta, arkaik anaerkil yapı Ay tanrıçalığı ile Selene figürüyle sürerken, söylencenin logosu bunun tersini savunur. Yunan monarşi-oligarşi ve tiran

Mitosta, arkaik anaerkil yapı Ay tanrıçalığı ile Selene figürüyle sürerken, söylencenin logosu bunun tersini savunur. Yunan monarşi-oligarşi ve tiran Ay tanrıçası Selene, Yunan mitolojisinde, Güneş tanrısı Helios un kız kardeşidir. Ay ı simgeler. Selene de Helios gibi bir arabayla dolaşırdı. Selene nin arabasını iki at, katır ya da boğa çekerdi. Zeus

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 SÖZCÜ / AKP de bir kişi konuşur, diğerleri asker gibi bekler! Tarih : 06.01.2012 CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu hem AKP deki tek adamlığı hem de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ın üslubunu ve liderliğini

Detaylı

Kafes Sistemler Turesses

Kafes Sistemler Turesses Kafes Sistemler Turesses Birbirlerine uç noktalarından bağlanmış çubuk elemanların oluşturduğu sistemlerdir. Turesses are a carrier system formed by the bar elements. Each bar element connects to others

Detaylı

dinkulturuahlakbilgisi.com

dinkulturuahlakbilgisi.com dinkulturuahlakbilgisi.com 1-Ülkemizde Kızılay, Sosyal hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Aşevleri -gibi kurumların varlığı aşağıdakilerden hangisine önem verildiğini göstermektedir? A- Milli eğitime

Detaylı

Adjectives in Turkish Language. . Abstract

Adjectives in Turkish Language. . Abstract [433] Adjectives in Turkish Language Abstract Adjectives in Turkish Language come before the nouns An adjective is known by the word which explains the meanings of nouns, its characteristics and things

Detaylı

Küresel Aynalar Testlerinin Çözümleri. Test 1 in Çözümleri

Küresel Aynalar Testlerinin Çözümleri. Test 1 in Çözümleri üresel Aynalar estlerinin Çözümleri 1 est 1 in Çözümleri. v 1,5 1. A B A B B A ışınının ʹ olarak yansıyabilmesi için ların odak noktaları çakışık olmalıdır. Aynalar arasındaki uzaklık şekilde gösterildiği

Detaylı

BAYAN DİN GÖREVLİSİNİN İMAJI VE MESLEĞİNİ TEMSİL GÜCÜ -Çorum Örneği-

BAYAN DİN GÖREVLİSİNİN İMAJI VE MESLEĞİNİ TEMSİL GÜCÜ -Çorum Örneği- T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı BAYAN DİN GÖREVLİSİNİN İMAJI VE MESLEĞİNİ TEMSİL GÜCÜ -Çorum Örneği- Lütfiye HACIİSMAİLOĞLU Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım Perşembe, 12 Kasım :53 - Son Güncelleme Çarşamba, 25 Kasım :14

Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım Perşembe, 12 Kasım :53 - Son Güncelleme Çarşamba, 25 Kasım :14 Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Flash Anlatım Kuruluş Dönemi Osmanlı Kültür ve Uygarlığı Ders Notu OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYETİ (1300-1453) 1. OSMANLI'DA DEVLET ANLAYIŞI Türkiye Selçuklu Devleti

Detaylı

M14 esnevi den (şirli) r H i k â y ele

M14 esnevi den (şirli) r H i k â y ele 14 Mesnevi den (şiirli) H i k â e y r l e ÖNSÖZ Sevgili Okur, Medeniyetimizin temeli olan değerlerimizi Hz. Mevlâna mızın Mesnevi sinden anlatmaya Adalet kavramıyla devam ediyoruz. Adalet kavramına işaret

Detaylı

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir. ZAMİR (ADIL) Kitapları dolabın diğer rafına koyalım. Bunları dolabın diğer rafına koyalım. Yukarıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri inceleyelim: ilk cümlede "kitap" sözcüğü bir varlığı kar şıladığından

Detaylı

ZAMANA HÜKÜMDAR OLMAK

ZAMANA HÜKÜMDAR OLMAK ZAMANA HÜKÜMDAR OLMAK Yard.Doç.Dr. Nadir İLHAN * Bilindiği gibi hükümdarlık; hâkimiyet sahibi olmak, bir ülkenin, devletin, bir imparatorluğun yönetimini elinde bulundurmaktır. Zamana hükümdar olmak ise

Detaylı

DAVACILARIN VARLIKLI OLMALARI DESTEK TAZMİNATI İSTEMELERİNE ENGEL DEĞİLDİR.

DAVACILARIN VARLIKLI OLMALARI DESTEK TAZMİNATI İSTEMELERİNE ENGEL DEĞİLDİR. DAVACILARIN VARLIKLI OLMALARI DESTEK TAZMİNATI İSTEMELERİNE ENGEL DEĞİLDİR. (1) Ana babanın parasal durumları iyi olsa bile, ilerde birgün yardıma muhtaç olmayacaklarını önceden kestirmek olanaksız bulunmasına

Detaylı

dinkulturuahlakbilgisi.com BUDİZM Memduh ÇELMELİ dinkulturuahlakbilgisi.com

dinkulturuahlakbilgisi.com BUDİZM Memduh ÇELMELİ dinkulturuahlakbilgisi.com BUDİZM Memduh ÇELMELİ BUDİZM Budizm, MÖ 6. yüzyılda Buda nın (asıl adı: Siddharta Gautama) görüşleri çerçevesinde oluşmuş bir dindir. Buda, ilhama kavuşmuş, aydınlanmış demektir. Hindistan da ortaya çıkmıştır.

Detaylı

BEP Plan Hazırla T.C Ağrı Valiliği ALPASLAN ORTAOKULU Müdürlüğü Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı

BEP Plan Hazırla T.C Ağrı Valiliği ALPASLAN ORTAOKULU Müdürlüğü Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı BEP Plan Hazırla T.C Ağrı Valiliği ALPASLAN ORTAOKULU Müdürlüğü Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Öğrenci : ALİ İHSAN ASLAN Eğitsel Performans Bismillâhirrahmanirrahim

Detaylı

Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok

Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok Question Kur an Kerim ayetlerinde ve masumlardan nakledilen hadislerde arş ve kürsî kavramlarıyla çok kez karşılaşmaktayız, bu iki kavramdan maksat nedir? Answer: Kuran müfessirleri ayet ve rivayetlere

Detaylı

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 6.ders. Dr. İsmail BAYTAK. İlk Türk Devletleri KÖKTÜRK DEVLET

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 6.ders. Dr. İsmail BAYTAK. İlk Türk Devletleri KÖKTÜRK DEVLET ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 6.ders Dr. İsmail BAYTAK İlk Türk Devletleri KÖKTÜRK DEVLET I. GÖKTÜRK DEVLETİ (552-630) Asya Hun Devleti nden sonra Orta Asya da kurulan ikinci büyük Türk devletidir. Bumin Kağan

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Eğitim Tarihi Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İslam Öncesi Türklerde Eğitimin Temel Özellikleri 2 Yaşam biçimi eğitimi etkiler mi? Çocuklar ve gençlerin

Detaylı

Mitoloji ve Animizm, Fetişizm. Dr. Süheyla SARITAŞ 1

Mitoloji ve Animizm, Fetişizm. Dr. Süheyla SARITAŞ 1 Mitoloji ve Animizm, Fetişizm Dr. Süheyla SARITAŞ 1 Animizm Canlıcılık olarak da bilinin animizmin mitolojinin gelişmesinde önemli rolü vardır. İlkel devirde, eski insanlar her bir doğa olayının, eşyanın,

Detaylı

Sultanım, müsaade buyurun, ben İstanbul'un çevresini dolaşıp, mevcut suları bir inceleyeyim!.

Sultanım, müsaade buyurun, ben İstanbul'un çevresini dolaşıp, mevcut suları bir inceleyeyim!. HEY GİDİ KOCA SİNAN.. MEKANIN CENNET OLSUN!.. Kanuni Sultan Süleyman devri.. O vakitler İstanbul da su sıkıntısı var.. Problemi çözmek için Sultan Süleyman, Mimar Sinan ı makama çağırır ve Mimarbaşı, milletin

Detaylı

NOKTA VE ÇİZGİNİN RESİMSEL ANLATIMDA KULLANIMI Semih KAPLAN SANATTA YETERLİK TEZİ Resim Ana Sanat Dalı Danışman: Doç. Leyla VARLIK ŞENTÜRK Eylül 2009

NOKTA VE ÇİZGİNİN RESİMSEL ANLATIMDA KULLANIMI Semih KAPLAN SANATTA YETERLİK TEZİ Resim Ana Sanat Dalı Danışman: Doç. Leyla VARLIK ŞENTÜRK Eylül 2009 NOKTA VE ÇİZGİNİN RESİMSEL ANLATIMDA KULLANIMI SANATTA YETERLİK TEZİ Resim Ana Sanat Dalı Danışman: Doç. Leyla VARLIK ŞENTÜRK Eylül 2009 Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Eskişehir RESİMSEL

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap. sunar. Akıllı Kral Süleyman

Çocuklar için Kutsal Kitap. sunar. Akıllı Kral Süleyman Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Akıllı Kral Süleyman Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Lazarus Uyarlayan: Ruth Klassen Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children www.m1914.org 2007 Bible for

Detaylı

KUTADGU. Yusuf Has Hacip

KUTADGU. Yusuf Has Hacip KUTADGU BĐLĐG Yusuf Has Hacip A BĐSMĐLLAHĐRRAHMANĐRRAHĐM A2 ı hamdu sırasü minnet ve öküş ögdi tengri azze ve 2 celleka kim uluğluk idisi tükel kudıgtlng padjşah turur 3 yirli kökli yaratğan kamuğ tınlnglarka

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 2 EDEBİ BİLGİLER (ŞİİR BİLGİSİ) 1. İncelediği şiirden hareketle metnin oluşmasına imkân sağlayan zihniyeti 2. Şiirin yapısını çözümler. 3. Şiirin

Detaylı

Yine onlar, sana indirilene ve senden önce indirilene iman ederler; ahiret gününe de kesin olarak inanırlar. Bakara suresi, 4. ayet.

Yine onlar, sana indirilene ve senden önce indirilene iman ederler; ahiret gününe de kesin olarak inanırlar. Bakara suresi, 4. ayet. BULUŞ YOLUYLA ÖĞRENME ETKİNLİK Ders: DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ Sınıf: 9.Sınıf Ünite: İslam da İman Esasları Konu: Kitaplara İman Etkinliğin adı: İlahi Mesaj Süre: 40 dak + 40 dak Yine onlar, sana indirilene

Detaylı

1) Aşağıdaki atasözlerinden hangisi gerçek anlamlıdır?

1) Aşağıdaki atasözlerinden hangisi gerçek anlamlıdır? 1) Aşağıdaki atasözlerinden hangisi gerçek anlamlıdır? 1. A. Ağacın kurdu içinde olur. 2. B. Denize düşen yılana sarılır. 3. C. Yalnız taş duvar olmaz. 4. D. Adam, arkadaşından belli olur. 2) Öyle durumlar

Detaylı

TEST 14-1 KONU IŞIK GÖLGE RENK. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ

TEST 14-1 KONU IŞIK GÖLGE RENK. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ KOU 14 ŞK GÖLG RK Çözümler TST 14-1 ÇÖÜMLR 1. şık bir enerji türü olup doğrusal yolla yayılır (örnek olayları), saydam maddelerden (cam-su) geçer. ve 5. ve de koyu rengin tercih edilmesi güneş ışınlarının

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. İlk Kilisenin Doğuşu

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. İlk Kilisenin Doğuşu Çocuklar için Kutsal Kitap sunar İlk Kilisenin Doğuşu Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Janie Forest Uyarlayan: Ruth Klassen Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children www.m1914.org 2011 Bible

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. İsa nın Doğuşu

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. İsa nın Doğuşu Çocuklar için Kutsal Kitap sunar İsa nın Doğuşu Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: M. Maillot Uyarlayan: E. Frischbutter ve Sarah S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children www.m1914.org 2010

Detaylı

Konforun Üç Bilinmeyenli Denklemi 2016

Konforun Üç Bilinmeyenli Denklemi 2016 Mimari olmadan akustik, akustik olmadan da mimarlık olmaz! Mimari ve akustik el ele gider ve ben genellikle iyi akustik görülmek için orada değildir, mimarinin bir parçası olmalı derim. x: akustik There

Detaylı

Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman

Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Tanrı Herşeyi Yarattığı Zaman Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: Byron Unger ve Lazarus Uyarlayan: Bob Davies ve Tammy S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children

Detaylı

"Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."

Satmam demiş ihtiyar köylü, bu, benim için bir at değil, bir dost. Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap. sunar. İsa nın Doğuşu

Çocuklar için Kutsal Kitap. sunar. İsa nın Doğuşu Çocuklar için Kutsal Kitap sunar İsa nın Doğuşu Yazarı: Edward Hughes Resimleyen: M. Maillot Uyarlayan: E. Frischbutter ve Sarah S. Tercüme eden: Nurcan Duran Üreten: Bible for Children www.m1914.org 2010

Detaylı

Ramazan Manileri // Ramazan Manileri. Editors tarafından yazıldı. Cuma, 25 Eylül 2009 17:55

Ramazan Manileri // Ramazan Manileri. Editors tarafından yazıldı. Cuma, 25 Eylül 2009 17:55 Ramazan Manileri // Ahmet ağa uyursun uyursun Uykularda ne bulursun Kalk al abdest, kıl namaz Sabahleyin cenneti bulursun Akşamdan pilavı pişirdim Gene karnımı şişirdim Çok mani diyecektim ama Defteri

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

1000 Yıllık Mutluluk Bilgisi Kutadgu Bilig'den 50 Kişisel Gelişim Dersi - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

1000 Yıllık Mutluluk Bilgisi Kutadgu Bilig'den 50 Kişisel Gelişim Dersi - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Kutadgu Bilig ve Yusuf Has Hacib 11. yüzyılın başlarında bugünkü Kırgızistan sınırları içinde yer alan Balasagun'da doğan Yusuf Has Hâcib, asil bir aileye mensuptur. Balasagun'da yazmaya başladığı Kutadgu

Detaylı

Atasözleri Sözlüğü T. Taşa çıkan keçinin, ağaca çıkan oğlağı olur. Bk. Ağaca çıkan keçinin, dala bakan... Atasözleri Sözlüğü T

Atasözleri Sözlüğü T. Taşa çıkan keçinin, ağaca çıkan oğlağı olur. Bk. Ağaca çıkan keçinin, dala bakan... Atasözleri Sözlüğü T Atasözleri Sözlüğü T Tan yeri ağarınca hırsızın gözü kararır. Doğru olmayan yollara başvurarak çıkar sağlayan, gizli kapaklı işler çeviren kişi, bu kirli ve karanlık işleri çevirmesine imkân sağlayan şartlar

Detaylı

Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu)

Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu) Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu) Türkçede 8 tane ünlü harfin 4 tanesi kalın, 4 tanesi ince ünlüdür. Büyük ünlü uyumu bir kelimedeki ünlü harflerin ince veya kalın olmasıyla ilgilidir. Kalın Ünlüler:

Detaylı

MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR MİTOLOJİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR Mit, Mitoloji, Ritüel DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Kelime olarak Mit Yunanca myth, epos, logos Osmanlı Türkçesi esâtir, ustûre Türkiye Türkçesi: söylence DR. SÜHEYLA SARITAŞ

Detaylı