ÝSTANBUL UN FETHÝ ÝSTANBUL UN FETHÝ. Uyarý. Fetih Ýçin Yapýlan Hazýrlýklar. Bizans ýn Hazýrlýklarý. Ýstanbul un Fethini Gerektiren Nedenler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÝSTANBUL UN FETHÝ ÝSTANBUL UN FETHÝ. Uyarý. Fetih Ýçin Yapýlan Hazýrlýklar. Bizans ýn Hazýrlýklarý. Ýstanbul un Fethini Gerektiren Nedenler"

Transkript

1

2 ÝSTANBUL UN FETHÝ ÝSTANBUL UN FETHÝ Roma Ýmparatorluðu ikiye ayrýlýnca Ýstanbul Doðu Roma (Bizans) Ýmparatorluðu nun ve Ortodoks Hristiyanlarýnýn merkezi haline gelmiþtir. Ýstanbul da halkýn çoðunluðunu Ortodoks Rumlar oluþturmuþtur. Rumlarýn dýþýnda þehirde Yahudiler, Araplar, Türkler, Venedik ve Cenevizliler de yaþamýþlardýr. Asya ve Avrupa kýtalarýnýn kesiþme noktasý bulunan Ýstanbul siyasi ve ekonomik önemi nedeniyle tarih boyunca Araplar, Türkler gibi birçok millet tarafýndan kuþatýlmýþsa da alýnamamýþtýr. Ancak XV. yüzyýla gelindiðinde eski gücünden uzaklaþan Bizans etrafýný çeviren surlarla sýnýrlanan küçük bir devlet haline dönüþmüþtür. Osmanlýlar Bizans ý batý yönünde ilerlemelerinin önünde bir engel olarak gördüklerinden Yýldýrým Bayezid, Musa Çelebi ve II. Murat dönemlerinde Ýstanbul u kuþatmýþlardýr. ll. Murat ýn 1451 yýlýnda vefatý üzerine Osmanlý tahtýna çýkan ll. Mehmet Ýstanbul un alýnmasýna büyük önem vermiþ ve saltanatýnýn ilk dönemlerinde bu amaç doðrultusunda bir siyaset izlemiþtir. ll. Mehmet batý dünyasýna üstünlük kurmak, toprak bütünlüðünü saðlamak, Ýslam dünyasýnda itibar kazanmak ve Türk ekonomisini canlandýrmak gibi amaçlardan dolayý Ýstanbul u almak istemiþtir. Ýstanbul un Fethini Gerektiren Nedenler Osmanlý Devleti nin, Anadolu ve Rumeli topraklarý arasýnda baðlantýyý saðlamak istemesi Bizans ýn, Osmanlý þehzadelerini ve Anadolu beylerini Osmanlý Devleti ne karþý kýþkýrtmasý Bizans ýn, Hristiyan dünyasýndan yardým isteyerek Haçlý Seferlerinin düzenlenmesine neden olmasý Bizans ýn, Osmanlýlarýn Anadolu dan Rumeli ye asker göndermesine engel olmasý Ýstanbul un önemli kara ve deniz ticaret yollarý üzerinde bulunmasý Hz. Muhammed in Ýstanbul un alýnacaðýný haber vermesi, Ýstanbul u fethedecek komutan ve askerleri övmesi Fetih Ýçin Yapýlan Hazýrlýklar Karadeniz den Bizans a gelebilecek yardýmlarý önlemek ve üs olarak kullanmak üzere Yýldýrým Bayezid döneminde yapýlan Anadolu Hisarý nýn karþýsýna Rumeli Hisarý (Boðazkesen) yapýlmýþtýr. Bizans ýn batý dünyasý ile baðlantýsýný kesmek amacýyla Vize ve Silivri kaleleri alýnmýþtýr. Avrupa dan gelebilecek yardýmlarý önlemek için Balkanlara ve Mora ya ordu gönderilmiþtir. Bizans ýn en büyük dayanaðý olan surlarý yýkabilmek amacýyla Edirne de büyük kuþatma toplarý dökülmüþtür. Kuþatmayý denizden de desteklemek amacýyla 400 gemiden oluþan donanma hazýrlanmýþtýr. Surlarý aþmak için tekerlekli kuleler yapýlmýþtýr. Top güllerini surlarýn üzerinden aþýrtmaya yarayan havan toplarý yapýlmýþtýr. Macaristan, Sýrbistan, Eflak, Venedik ve Karamanoðullarýyla antlaþmalar yapýlmýþtýr. Bizans ýn Hazýrlýklarý Osmanlý Devleti nin bu hazýrlýklarý karþýsýnda Bizans Ýmparatoru Xl. Konstantin de savunma tedbirlerini artýrmýþtýr. Bizans ýn hazýrlýklarý þunlardýr: Surlarý güçlendirmiþlerdir. Grejuva adý verilen suda yanan ateþi geliþtirmiþlerdir. Haliç in giriþini zincirle kapatmýþlardýr. Ýmparator Avrupa dan gelecek yardýma güvenerek Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleþmesini kabul etmiþtir. Ancak halkýn yaný sýra devlet ve din adamlarýnýn çoðu bu birleþmeye karþý çýkmýþtýr. Ortodokslarýn bu tutumunda, Osmanlý Devleti nin hoþgörülü bir politika izleyerek halka din ve vicdan hürriyeti tanýmasý Katolik Latinlerin lv. Haçlý Seferi sýrasýnda (1204) Ýstanbul u yaðmalamalarýnýn Bizanslýlarýn hafýzasýnda kötü izler býrakmýþ olmasý etkili olmuþtur. 10. Sýnýf / Tarih 43

3 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Ýstanbul un Kuþatýlmasý ve Fethi ll. Mehmet, büyük bir orduyla Edirne den hareket etti ve 6 Nisan da kuþatma baþladý. 20 Nisan da denizde mücadeleler baþladý. Bizans a yardýma gelen Venedik, Papalýk ve Ceneviz gemileri Osmanlý donanmasýný yararak Haliç e girdi. Buna karþýlýk Nisan gecesi 72 parçalýk Osmanlý donanmasý kýzaklar üzerinde Kasýmpaþa sýrtlarýndan Haliç e indirildi. Böylece donanmanýn da desteðiyle taarruza geçen Osmanlý ordusu, 29 Mayýs 1453 te Ýstanbul u fethetti. ÝSTANBUL UN FETHÝNÝN SONUÇLARI Ýstanbul un fethedilmesi hem Türk tarihi hem de dünya tarihi açýsýndan önemli sonuçlar doðurmuþtur. Türk Tarihi Açýsýndan Sonuçlarý Osmanlý Devleti nin Anadolu ve Rumeli topraklarý birleþtirildi. Böylece Osmanlý toprak bütünlüðü saðlanmýþ oldu. Osmanlý Devleti nin baþkenti Edirne den Ýstanbul a taþýndý. Ýstanbul Türk Ýslam dünyasýnýn idare, ticaret ve kültür merkezi haline geldi. Karadeniz ile Akdeniz arasýndaki ticaret yolunun denetimi Osmanlýlara geçti. Böylece Osmanlý ekonomisi güçlendi ve Türk deniz ticareti geliþti. Bu olaydan sonra Venedik ile iliþkiler bozuldu. Osmanlý Devleti Yükselme Dönemi ne girdi. ll. Mehmet e Fatih unvaný verildi. Dünya Tarihi Açýsýndan Sonuçlarý Bizans Ýmparatorluðu sona ermiþtir. Ýstanbul un fethinden sonra Bizanslý bilginler Ýtalya ya gitmiþtir. Bu durum Rönesans hareketlerinin baþlamasýnda etkili olmuþtur. Büyük toplarýn güçlü surlarý yýkabileceði anlaþýlmýþtýr. Bu geliþme Avrupa da krallarýn, derebeylerin egemenliklerine son vermesinde etkili olmuþtur. Ticaret yollarýnýn Türklerin eline geçmesi Avrupalýlarýn yeni yollar aramasýna dolayýsýyla Coðrafi Keþiflere neden olmuþtur. Ýstanbul un fethi ile Orta Çað sona ermiþ, Yeni Çað baþlamýþtýr. Bu durum Ýstanbul un fethinin evrensel nitelikte bir olay olduðunu gösterir. Fetihten sonra halka iyi davranan ll. Mehmet, Ortodoks Kilisesi ni himaye altýna almýþ, Ermeni Kilisesi nin teþkilatlanmasýna da olanak saðlamýþtýr. II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet) bu yolla, Hristiyan halka hoþgörülü davrandýðýný göstermiþtir. Ortodokslarýn Katoliklerle birleþerek Haçlý ittifaký kurmalarýný önlemeyi amaçlamýþtýr. Ortodoks Kilisesi ni kontrol altýnda tutmayý ve Avrupa seferlerinde Ortodokslarýn desteðini almayý hedeflemiþtir. Osmanlý merkez kuvvetleri SOL KANAT TOPLAR TOPLAR EYÜP EDÝRNEKAPI TOPKAPI SAMATYA SARAYI KASIMPAÞA HALÝÇ Galata ÝSTANBUL Osmanlý Gemilerinin Karadan yürütülmesi SARAYBURNU ÜSKÜDAR BOÐAZÝÇÝ SAÐ KANAT YEDÝKULE KAPISI MARMARA DENÝZÝ Sýnýf / Tarih

4 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) ASKERÝ VE SÝYASÝ GELÝÞMELER ( ) Fatih Sultan Mehmet Ýstanbul u fethettikten sonra Balkanlarda, Anadolu da ve denizlerde yeni fetih hareketlerini baþlatmýþtýr. Kitabýmýzýn bu bölümünde kronolojik olarak bu seferler üzerinde duracaðýz: Sýrbistan seferi Taþoz, Limni ve Midilli nin fethi Mora nýn fethi Eflak ýn fethi Karamanoðullarýnýn hakimiyet altýna alýnmasý Otlukbeli Savaþý Arnavutluk seferi Akkoyunlu Hükümdarý Uzun Hasan ile yaptýðý ittifaka güvenen Trabzon Rum Ýmparatoru, Osmanlý Devleti - ne ödemesi gereken vergiyi ödememiþti. Bunun üzerine harekete geçen Fatih, denizden ve karadan þehri kuþatarak ele geçirmiþtir. Trabzon un alýnmasý ile Karadeniz in Anadolu sahillerinin güvenliði tam olarak saðlanmýþtýr Mora ve Trabzon un alýnmasýyla Bizans ý diriltmeye kalkýþabilecek bütün Bizans kalýntýlarýna da son verilmiþtir. Amasra nýn Sinop un fethi fethi Bosna nýn Eðriboz, Zenta ve Kýrým ýn fethi Kefalonya nýn fethi fethi Trabzon un fethi Eflak Seferi (1462) Sýrbistan Seferi ( ) Sýrplar, sürekli olarak Osmanlýlara karþý hazýrlanan Haçlý ittifaklarýna katýlarak mücadele ediyordu. Fatih 1459 yýlýnda Belgrat hariç bütün Sýrbistan ý fethetti. Amasra nýn Alýnmasý (1459) Amasra, Anadolu nun Orta Karadeniz sahilinde bulunan bir þehirdir. Fatih döneminde düzenlenen bir seferle Amasra alýnmýþ, buradaki Ceneviz hakimiyetine son verilmiþtir. Amasra nýn alýnmasý Osmanlý Devleti nin Karadeniz de hakimiyet kurmasýna katký saðlamýþtýr. Mora nýn Alýnmasý (1460) Mora Yarýmadasý, son Bizans imparatorunun kardeþleri tarafýndan yönetilmekteydi. Bunlar Venedik, Ceneviz ve Napoli gibi devletleri Türkler aleyhine kýþkýrtarak Bizans ý yeniden kurmak istiyorlardý. Mora halkýnýn da bu despotlardan þikayetçi olmasý üzerine fethe karar veren Fatih düzenlenen iki sefer sonunda Mora yý ele geçirdi. Mora nýn fethedilmesi Osmanlý Devleti nin Akdeniz hakimiyetine katkýda bulunmuþtur. Sinop un Alýnmasý (1461) 1461 de Sinop alýnarak Ýsfendiyaroðullarý Beyliði ne son verilmiþtir. Böylece Anadolu da Türk birliðini saðlama yolunda bir adým daha atýlmýþtýr. Trabzon un Fethedilmesi (1461) lv. Haçlý Seferi nde Ýstanbul un iþgal edilince þehirden kaçarak Karadeniz e gelen Rum soylularý Trabzon Rum Devleti ni kurmuþlardý (1204). Eflak (Romanya), Yýldýrým Bayezid döneminde yýllýk vergiye baðlanmýþtý. Ancak Fatih döneminde Eflak voyvodasý Vlad Tepeþ (Kazýklý voyvoda) ödemesi gereken vergiyi ödemediði gibi halka büyük iþkenceler yapýyordu. Fatih in Trabzon seferinde bulunmasýndan yararlanarak Macarlarla anlaþýp Osmanlý topraklarýna saldýrýnca Fatih, Eflak üzerine sefer düzenledi. Bu sefer sonucunda Eflak Osmanlý Devleti ne baðlý bir eyalet haline getirilmiþtir. Bosna ve Hersek Seferi (1463) Yýldýrým Bayezid zamanýnda vergiye baðlanan Bosna, Eflak beyi ile birlikte hareket ederek Osmanlýlara karþý düzenlenen Haçlý Seferlerinde yer almýþtý yýlýnda düzenlenen seferle Bosna Osmanlý hakimiyetine alýndý. Böylece henüz denizlerde Venedik ile mücadele edecek seviyede olmayan Osmanlý Devleti, Venedik i karadan kuþatma imkanýna kavuþmuþtur. Bosna nýn alýnmasýndan bir süre sonra Hersek de Osmanlý hakimiyetini kabul etmiþtir (1465). Karamanoðullarý Ýle Mücadele (1466) Karamanoðullarý, kurulduðundan itibaren Osmanlý Devleti ni rakip olarak görüyor ve Osmanlýya karþý deðiþik devletlerle ittifak yapýyordu. Ýstanbul un fethi sýrasýnda da Venediklilerle anlaþma yapmýþlardý. Anadolu da birliði ve huzuru saðlamak isteyen Fatih, Karamanoðullarý üzerine sefere çýkarak Konya ve Karaman ý aldý. Böylece beyliðin topraklarýnýn büyük bir kýsmý Osmanlý hakimiyetine girdi. 10. Sýnýf / Tarih 45

5 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Osmanlý - Venedik Savaþlarý ( ) Osmanlý Devleti nin Ege ve Akdeniz deki bazý adalar ile Mora, Sýrbistan ve Bosna yý ele geçirmesi, Arnavutluk ta da üstünlük kurmasý ekonomisi ticarete baðlý olan Venedik in doðu ticaretine zarar veriyordu. Ayrýca Osmanlý nýn hýzlý yükseliþi karþýsýnda da kaygýlanan Venedik Haçlý ittifaklarýnda yer alýyordu te Mora da baþlayan Osmanlý - Venedik Savaþlarý on altý yýl devam etti. Venediklilerden 1462 de Taþoz, Semadirek, Limni ve Midilli, 1470 te Gökçeada ve Eðriboz alýndý. Ýþkodra nýn fethedilmesi üzerine zor durumda kalan Venedik barýþ istedi (1479). Ýki devlet arasýnda yapýlan antlaþmaya göre, Venedik, Osmanlý Devleti ne savaþ tazminatý ödeyecek ve yýllýk vergi verecekti. Arnavutluk taki Kroya ve Ýþkodra kaleleri Osmanlýlarda kalacaktý. Venedik Ýstanbul da sürekli elçi bulundurabilecek ve Osmanlý ülkesinde serbestçe ticaret yapabilecekti. Fatih, Venediklilere kapitülasyonlar vererek ticaret faaliyetlerini geliþtirmeyi ve Avrupa da Hristiyan birliðini zayýflatmak istemiþtir. Akkoyunlu Devleti Ýle Ýliþkiler ve Otlukbeli Savaþý (1473) Akkoyunlular ile iliþkilerin bozulmasýnda, Karamanoðullarýný himaye etmeleri ve Anadolu da siyasal bütünlüðü tehdit etmeleri Sýnýrlarýný Osmanlý topraklarý yönünde geniþletmek istemeleri Osmanlýlara karþý Venedik le ittifak yapmalarý gibi nedenler etkili olmuþtur. Erzincan yakýnlarýndaki Otlukbeli nde yapýlan savaþ daha geliþmiþ silahlar kullanan Osmanlý Devleti nin galibiyetiyle sonuçlanmýþtýr (1473). Otlukbeli Savaþý nýn sonucunda, Akkoyunlu Devleti yýkýlýþ sürecine girdi. Osmanlý Devleti, Doðu Anadolu da güvenliði saðladý. Anadolu da Türk siyasal birliðini saðlama yolunda önemli bir adým atýldý. Kýrým ýn Osmanlýlara Baðlanmasý (1475) Karadeniz in Anadolu kýyýlarýnda Türk egemenliðini saðlayan Fatih, Karadeniz in kuzeyine de hakim olabilmek amacýyla Kýrým a bir sefer düzenlenmesini saðladý. Bu sefer sonunda Cenevizlilerden Kefe, Azak ve Menkub alýndý. Kýrým ýn Osmanlý Devleti ne baðlanmasýyla, Ýpek Yolu nun Karadeniz in kuzeyinden geçen kolu Osmanlý kontrolüne alýnmýþtýr. Karadeniz Türk gölü haline gelmiþtir. Lehistan üzerine doðudan yapýlacak seferler için üs elde edilmiþtir. Boðdan ýn Alýnmasý (1476) Fatih döneminde Osmanlý Devleti ne ödediði vergiyi kesen Boðdan üzerine bir sefer düzenlenmiþ ve Boðdan Osmanlý topraklarýna katýlmýþtýr. Arnavutluk Seferi (1479) Osmanlý - Venedik Savaþlarý devam ederken isyan eden Arnavutluk üzerine üç sefer düzenlenmiþ, bu seferler sonucunda Venedik egemenliðindeki Arnavutluk Osmanlý topraklarýna katýlmýþtýr. Yunan Adalarýnýn Alýnmasý (1479) Venedikliler vergiye baðladýktan sonra Gedik Ahmet Paþa komutasýnda bir ordu Adriyatik Denizi nde bulunan Zenta, Kefalonya ve Ayamavra adalarýný fethetmiþtir. Ýtalya Seferi (1480) Fatih Sultan Mehmet, Venedik ve Napoli Krallýðý arasýndaki savaþtan yararlanmak için Gedik Ahmet Paþa komutasýnda bir Osmanlý donanmasýný Ýtalya ya gönderdi. Bu sefer sonucunda Napoli Krallýðý na ait Otranto fethedildi (1480). Ancak Fatih in vefatýndan sonra tahta çýkan II. Bayezid Gedik Ahmet Paþa komutasýndaki donanmayý geri çaðýrýnca Napoli Krallýðý Otranto yu geri almýþtýr Sýnýf / Tarih

6 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Fatih Sultan Mehmet Dönemi Fetihleri Balkanlarda Osmanlý hakimiyetinin kurulmasýna katký saðlayan seferler Anadolu da siyasi birliði kurmaya yönelik seferler Anadolu da Türk birliðini kurmaya yönelik seferler Karadeniz hakimiyeti için yapýlan seferler Sýrbistan, Mora, Eflâk, Bosna - Hersek, Boðdan ve Arnavutluk un fethedilmesi Amasra, Sinop ve Trabzon un alýnmasý Akkoyunlularýn Otlukbeli Savaþý nda yenilgiye uðratýlmasý Karamanoðullarý üzerine sefer düzenlenmesi Ýsfendiyaroðullarýndan Sinop un alýnmasý Akkoyunlularýn Otlukbeli Savaþý nda yenilgiye uðratýlmasý Karamanoðullarýndan Konya ve Karaman ýn alýnmasý Amasra, Sinop ve Trabzon un fethedilmesi Kýrým ýn Osmanlý topraklarýna katýlmasý Ege adalarýnýn fethedilmesi Ege ve Akdeniz Adriyatik te Zenta, Kefalonya ve hakimiyeti için yapýlan seferler Ayamavra adalarýnýn alýnmasý Ýtalya seferi ve Otranto nun fethi FATÝH SULTAN MEHMET Babasý: II. Murat Annesi: Hüma Hatun Doðumu - vefatý: Padiþahlýk sýrasý: 7 Saltanat süresi: Tahta çýkan oðlu: II. Bayezid Eþsiz bir devlet adamý ve komutandý. Çok iyi bir eðitim almýþtý. 7 dil (Arapça, Farsça, Rumca, Latince, Slavca, Ýbranice ve Çaðatayca) biliyordu kilometrekare olan Osmanlý topraklarýný kilometrekareye çýkarmýþtýr. Kanunname-i Âl-i Osman ý yaparak devlet teþkilatýný düzene koymuþtur. Ýstanbul da Fatih Camii, Topkapý Sarayý, Kapalý Çarþý ve Sahn-ý Seman Medresesi ni yaptýrmýþtýr. Ýlk Osmanlý altýn parasýný bastýrmýþtýr. Bilim adamlarý ve sanatçýlara önem vermiþtir. Ayný zamanda hocalýðýný da yapan Akþemseddin, Fatih in en çok deðer verdiði alimlerdendir. Yabancý ülkelerdeki büyük bilginleri de Ýstanbul a getirtmiþtir. Astronomi bilgini Ali Kuþçu, onun döneminde Ýstanbul a gelmiþtir. Fatih ünlü ressam Bellini yi Ýstanbul a davet ederek kendi resmini yaptýrmýþtýr da Batlamyos haritasýný yeniden tercüme ettirip haritadaki adlarý Arap harfleriyle yazdýrmýþtýr. CEM SULTAN OLAYI ( ) Fatih in ölümü üzerine Osmanlý tahtýna devþirme kökenli devlet adamlarýnýn yardýmýyla II. Bayezid geçti. II. Bayezid in hükümdarlýðýný kabul etmeyen Fatih in diðer oðlu Cem, Türkmen kökenli devlet adamlarýnýn da desteðini alarak saltanat mücadelesine giriþti. Bursa yý alan Cem Sultan kendi adýna para bastýrdý ve hutbe okuttu. Kendisinin Anadolu da, Bayezid in Rumeli de hükümdar olmasý teklifi Bayezid tarafýndan kabul edilmedi. Bursa yakýnlarýnda (Yeniþehir) yapýlan savaþý kaybeden Cem Sultan önce Karamanoðullarýna, sonra da Memluklere sýðýndý. Karamanoðullarýnýn desteðiyle yeniden Anadolu ya gelen Cem Sultan, II. Bayezid e karþý giriþtiði mücadeleyi bir kez daha kaybetti. Önce Rodos þövalyelerine sýðýnan Cem Sultan, buradan Avrupa ya götürüldü yýlýna kadar Papanýn yanýnda ve Fransa da tutulan Cem Sultan bu tarihte zehirlenerek öldürüldü. Cem Sultan Olayý, Osmanlýlarýn dýþ politikada etkinliðini azaltmýþ ve büyük fetihlerin yapýlmasýný engellemiþtir. Osmanlý Devleti nin geliþimini olumsuz yönde etkilemiþ ve Avrupa ya yapýlacak seferlerde tehdit unsuru olarak kullanýlmýþtýr. Ýç sorun olarak baþlamýþ Avrupa devletlerinin olaya karýþmasýyla dýþ soruna dönüþmüþtür. 10. Sýnýf / Tarih 47

7 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) OSMANLILARDA YÖNETÝM, ASKERÝ TEÞKÝLAT VE EÐÝTÝM OSMANLILARDA YÖNETÝM Merkezi Yönetim Osmanlý Devleti merkeziyetçi bir yönetim anlayýþýný benimsemiþtir. Bu yönetim anlayýþýnda padiþah ve saray önemli bir konumda bulunmaktadýr. Kavram Bilgisi Merkeziyetçi yönetim (mutlakiyet): Devlet kurumlarýnýn doðrudan hükümdara baðlý olduðu ve üst düzey yöneticilerin hükümdar tarafýndan belirlendiði yönetim anlayýþýdýr. Topkapý Sarayý Osmanlý Devleti nde saray ayný zamanda bir yönetim merkezidir. Merkez ve taþra birimleri saraya baðlýdýr. Osmanlý Yükselme Dönemi nde yönetim merkezi olarak da kullanýlan Topkapý Sarayý Fatih döneminde yaptýrýlmýþ, daha sonraki dönemde geliþtirilmiþtir. Birun Topkapý Sarayý nýn Bölümleri Enderun Harem Birun Bölümü Topkapý Sarayý nýn dýþ kýsmýdýr. Bu bölümde dýþ hizmetlere bakan görevliler bulunurdu. Divanýhümayun un toplandýðý Kubbealtý ile padiþahlarýn, Divan üyelerini ve yabancý elçileri kabul ettiði Arz Odasý da Birun bölümünde idi. Enderun Bölümü Topkapý Sarayý nýn iç bölümünüdür. Enderun, devþirme sistemiyle saraya alýnan çocuklarýn eðitildiði yer idi. Saray okulu da denilen bu bölümde devletin yönetim ve askerlik görevlerini yerine getirecek kadrolar yetiþtirilirdi. Harem Bölümü Topkapý Sarayý nda padiþah ve ailesinin bulunduðu bölümdür. Burada bulunan kadýnlarýn eðitimlerinin de yapýldýðý yer olmasý yönüyle harem, okul iþlevi de görüyordu. Padiþah Osmanlý padiþahlarý mutlak yönetme gücüne sahiptir. Padiþahlar Divanýhümayun a baþkanlýk yapmýþ, baþkomutan olarak orduyu yönetmiþlerdir. Örfi hukukun oluþmasýnda da etkili olan padiþahlar Ýslam hukuku ile çeliþmemesi koþuluyla yeni kanunlar (kanunname, ferman, berat gibi) çýkarmýþlardýr. Osmanlý padiþahlarýnýn tahta çýkma merasimine cülus töreni denmiþtir. Osmanlý padiþahlarýnýn görevleri þunlardýr: Üst düzey yöneticileri atamak Osmanlý ordusuna komuta etmek Savaþa ve barýþa onay vermek Ülkesini adaletle yönetmek Halkýn refah ve güvenliðini saðlamak Divanýhümayun Orhan Bey döneminde kurulan Divan, I. Murat döneminde tam olarak teþkilatlanmýþtýr. Kuruluþ Dönemi nde padiþahýn katýldýðý ve baþkanlýk yaptýðý Divanýhümayun a Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren veziriazamlar baþkanlýk yapmaya baþlamýþtýr. Bu uygulama veziriazamlarýn önemini artýrmýþtýr. Ancak Divan da alýnan kararlarýn kesinlik kazanmasý padiþahýn onayýna baðlýydý. Bu durum Divan ýn danýþma kurulu haline geldiðini göstermektedir. Divanýhümayun da siyasi, idari, askeri, adli ve mali konular ile þikayet ve davalar görüþülür, alýnan kararlar veziriazamlar tarafýndan padiþahýn onayýna sunulurdu. Divan da görüþülemeyen bazý konular ise veziriazamlarýn ikindi ezanýndan sonra topladýklarý ikindi divanýnda görüþülürdü. Osmanlý padiþahlarý son söz hakký kendilerinde olmak üzere bazý yetkilerini yüksek rütbeli devlet adamlarýna býrakmýþlardý. Divanýhümayun da padiþahýn yetkilerini kullanmak üzere görevlendirilmiþ olan üç kolun temsilcileri yer alýyordu. Bunlar; seyfiye, ilmiye ve kalemiyedir. Bu kollar Osmanlý bürokrasinin temelini oluþturmuþlardýr Sýnýf / Tarih

8 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Padiþah Divanýhümayun Seyfiye Kalemiye Ýlmiye Askeri bürokrasi Ýdare ve askerlik görevlerini üstlenen sýnýftýr. Divan daki temsilcileri veziriazamlar, kubbealtý vezirleri ve kaptanýderyadýr. Yönetim ve askerlik görevlerini padiþah adýna yerine getirirler. Sivil bürokrasi Maliye ve yönetim görevlerini üstlenen sýnýftýr. Divan daki temsilcileri niþancý ve defterdarlardýr. Devletle ilgili yazýþmalarý ve hazine ile ilgili kayýtlarý tutan sýnýftýr. Din, eðitim, hukuk bürokrasisi Eðitim-öðretim, yargý, fetva çýkarma ve yönetimi denetleme görevlerini üstlenen sýnýftýr. Divan daki temsilcileri kazaskerlerdir. Þeyhülislam bu sýnýfýn en önemli temsilcisidir. Padiþah adýna adaleti saðlamakla görevli sýnýfdýr. Divan Üyeleri ve Görevleri Veziriazam (Sadrazam) Osmanlý Devleti nde vezirlik makamý Orhan Bey döneminde oluþturulmuþtur. Zamanla sýnýrlarýn geniþlemesi ile birlikte vezir sayýsý artýnca birinci vezire veziriazam denilmiþtir. Veziriazam, padiþah adýna tam yetkiliydi ve padiþahýn mührünü taþýma yetkisine sahipti. Büyük devlet memurlarýnýn tayini ve görevden alma iþlerinden sorumluydu. Padiþah sefere çýkmadýðý zaman serdarýekrem unvaný ile orduya komuta ederdi. Vezirler Çeþitli devlet iþlerinde yetiþmiþ kiþilerdi. Devlet iþlerinde görüþlerine baþvurulur ve veziriazamýn verdiði iþleri yaparlardý. XVI. yüzyýlýn sonlarýnda sýnýrlarýn geniþlemesine paralel olarak sayýlarý yediye çýkmýþtýr. Bu vezirlere kubbealtý vezirleri de denilmiþtir. Kazaskerler Osmanlý Devleti nde kazaskerlik makamý ilk kez I. Murat zamanýnda kurulmuþtur. Kazaskerler Divan da hukuki iþlere bakmak, kadý ve müderrislerin atanmasý ile ilgili iþlere bakmakla görevliydiler. Defterdarlar Osmanlý Devleti nde mali iþlerden sorumlu en üst rütbeli kiþidir. Devletin gelir ve giderlerini tespit eder, bütçeyi hazýrlayýp padiþaha sunardý. Devletin ilk dönemlerinde bir defterdar varken, sayýlarý Fatih döneminde biri Anadolu, diðeri Rumeli defterdarý olmak üzere ikiye, XVI yüzyýlda ise üçe çýkarýlmýþtýr. Bu durum Osmanlý Devleti nin gelirlerinin ve mali iþlerinin arttýðýný göstermektedir. Niþancý Divan dan çýkarýlan belgelere, padiþah adýna yazýlan ferman, berat ve mektup gibi belgelere padiþahýn imzasý niteliðinde olan tuðrasýný çekmekle görevlidir. Niþancýlar, Fethedilen yerlerin tahrir denilen defterlere yazýlmasý, dirliklerin daðýtýlmasý, tapu defterlerinin iþlenmesi ve kayýtlarýnýn düzenlenmesi Gerektiðinde Divan toplantýlarýnda örfi kanunlar ile ilgili açýklama yapýlmasý Padiþaha ve sadrazama gelen mektuplara cevap hazýrlanmasý Yabancý ülkelerle yapýlan anlaþma ve yazýþmalarýn takip edilmesi gibi görevler de üstlenmiþlerdir. 10. Sýnýf / Tarih 49

9 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Kaptanýderya Donanma ve denizcilikten sorumluydu. XVI. yüzyýlda Divan üyesi durumuna gelmiþtir. Divan görevlilerinin günümüzdeki karþýlýklarý Veziriazam Vezirler Kazasker Defterdar Niþancý Kaptanýderya Yeniçeri Aðasý Divan toplantýlarýna katýlmaz, ancak Divanýhümayun a yeniçerilerle ilgili bilgi verirdi. Ayrýca emrindeki askerleri Divan da alýnan kararlarla ilgili olarak bilgilendirirdi. Þeyhülislam Divan üyesi deðildi. Ancak Divan da alýnan kararlarýn Ýslâmiyet e uygunluðuyla ilgili fetva verirdi. Ýlmiye sýnýfýnýn en üstünde bulunan görevliydi. Baþkent Ýstanbul un Yönetimi Fatih döneminde Osmanlý Devleti nin baþkenti, Edirne den Ýstanbul a taþýnmýþtýr. Ýstanbul baþkent olduðu için özel bir yönetimle idare edilmiþtir. Sadrazam, sefere çýktýðýnda yerine Ýstanbul la ilgilenmek üzere sadaret kaymakamýný býrakýrdý. Þehrin genel düzeni En yüksek mülki amir (vali) Ýstanbul un asayiþ ve güvenliði Belediye iþleri Ýmar iþleri Çarþý, pazar ve ticaret iþleri Baþbakan Devlet bakanlarý Adalet ve eðitim bakanlarý Maliye bakaný Dýþiþleri bakaný Deniz kuvvetleri komutaný Ýstanbul un Yönetimi Veziriazam (sadrazam) Ýstanbul kadýsý (Taht kadýsý) Yeniçeri aðasý Ýstanbul þehremini Mimarbaþý Muhtesip Taþra ve Eyalet Yönetimi Osmanlýlarda baþkent dýþýndaki topraklar için taþra tabiri kullanýlmýþtýr. Taþra teþkilatýnýn temelini týmar sistemi oluþturmuþtur. Dolayýsýyla devletin tarým faaliyetleri, ekonomik yapýsý, ordusu ve vergi düzeni týmar sistemiyle iç içedir. Týmar sistemi devlete ait topraklarda uygulanýrdý. Bu topraklarýn vergi gelirleri küçük birimlere bölünerek askerî hizmetler karþýlýðýnda devlet görevlilerine rütbe ve derecelerine göre verilirdi. Osmanlý Devleti nde, sýnýrlarýn geniþlemesiyle birlikte merkezi yönetimi kolaylaþtýrmak için taþra teþkilatý kurulmuþtur. Eyaletler sancaklara, sancaklar kazalara, kazalar da köylere ayrýlmýþtýr. Osmanlý sýnýrlarýnýn geniþlemesi ile eyalet sayýsý artmýþtýr. Yönetim Birimi Yönetici Eyaletlerin Ýdaresi Güvenlik Ýþleri Eyalet Beylerbeyi Subaþý Kadý Sancak Sancak beyi Subaþý Kadý Kaza Kadý Subaþý Kadý Adliye Ýþleri Köy Köy kethüdasý Yiðit baþý Kadý naibi Osmanlý taþra teþkilatýnýn en üst düzey görevlileri olan beylerbeyi eyalet merkezinde (Paþa sancaðý) otururdu. Anadolu Beylerbeyliði nin merkezi Kütahya, Rumeli Beylerbeyliði nin merkezi ise Manastýr idi. Eyaletle ilgili idari, askeri, mali iþler beylerbeyi baþkanlýðýnda toplanan divanda görüþülürdü. Beylerbeyi eyalet yönetiminin sürdürülmesinin yaný sýra savaþ sýrasýnda kendine baðlý birliklerle sefere katýlmakla yükümlüydü. Eyaletlerde adli ve hukuki iþler kadý; hazineye ait iþler, mal defterdarý; zeamet iþleri týmar kethüdasý; týmar iþleri týmar defterdarý tarafýndan yürütülürdü. Anadolu Beylerbeyi terfi ettiðinde, Rumeli Beylerbeyiliði ne; Rumeli Beylerbeyi terfi ettiðinde Divanýhümayun vezirliðine atanýrdý. Bu durum Rumeli deki makamlarýn rütbece Anadolu dan önde olduðunu gösterir Sýnýf / Tarih

10 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Osmanlý Eyalet Sistemi Salyaneli (Yýllýklý) Eyaletler Salyanesiz Kalemiye Eyaletler Özel Yönetimi Olan Eyaletler Týmar sisteminin uygulanmadýðý eyaletlerdir. Toplanan gelirin bir kýsmý ile eyalet yöneticilerinin maaþlarý karþýlanýr, geri kalan miktar doðrudan merkeze gönderilir. Yemen, Habeþ, Mýsýr, Trablusgarp, Tunus ve Cezayir bu eyaletlerdendir. Týmar sisteminin uygulandýðý eyaletlerdir. Bu eyaletlerin topraklarý gelirine göre has, zeamet ve týmar olarak bölümlere ayrýlmýþtýr. Eyalet gelirleri merkeze aktarýlmamýþ, yönetici maaþlarýna ve asker yetiþtirilmesine ayrýlmýþtýr. Anadolu, Karaman, Sivas, Erzurum, Musul, Baðdat, Rumeli, Bosna, Budin bu eyaletlerdendir. Ýç iþlerinde serbest, dýþ iþlerinde Osmanlý Devleti ne baðlý eyaletlerdir. Bu eyaletlerin yöneticileri padiþah tarafýndan belirlenmiþtir. Hicaz, Kýrým, Erdel, Eflak ve Boðdan bu eyaletlerdendir. Eflak, Boðdan ve Erdel yýllýk vergi öder, gerektiðinde asker gönderir; Kýrým yalnýzca asker gönderir; Hicaz ise kutsal bir bölge kabul edilir, asker ve vergi vermezdi. Osmanlý Devleti, merkezden uzak olan eyaletlerde týmar sistemini uygulamamýþ, buralarýn vergi gelirini yýllýk olarak toplamýþtýr. Týmar sisteminde asker yetiþtirilmesi ve bu askerlerle savaþa girilmesi esas amaçlardan biriydi. Devlet merkezinden uzak olan eyaletlerde bu amaç verimli þekilde saðlanamayacaðýndan dolayý týmar sistemi uygulanmamýþtýr. Sancaklarýn Ýdaresi Osmanlý sancak beyleri, sancaktaki zeamet sahiplerinin ve týmarlý sipahilerin komutanýdýr. Savaþ zamaný kendine baðlý birliklerle sefere katýlmak zorunda olan sancak beyinin idari görevi ise sancakta düzen ve emniyetin saðlanmasýdýr. Kazalarýn Ýdaresi Osmanlý kazalarý kadýlar tarafýndan idare edilmiþtir. Kazalarda görev yapan kadýlar askerlik dýþýndaki bütün iþlerden sorumludur. Kadýlarýn kazalardaki baþlýca görevleri þunlardýr: Belediye hizmetlerini yürütmek Devlet merkezinden gelen emirleri halka duyurmak Halkýn dilek ve isteklerini Divan a iletmek Her türlü belgeyi onaylamak (Bu durum kadýlarýn günümüzdeki noterlik hizmetine benzeyen görevleri olduðunu gösterir.) Mahkemeye gelen davalarý çözüme kavuþturmak Vergilerin toplanarak merkeze gönderilmesini saðlamak Taþra teþkilatýnda beylerbeyi, sancak beyi ve kadýlara baðlý olarak görev yapan çeþitli görevliler vardý. Bu görevliler, hazineden ücret almazlardý. Geçimlerini reayadan gördükleri hizmetler karþýlýðýnda, kanunlarda belirtilen vergi, resim ve harçlarla karþýlarlardý. Taþrada görev yapan belli baþlý görevliler þunlardý: Muhtesip: Taþrada sosyal düzenin korunmasýný saðlayan memurlardý. Esnaf denetiminin yapýlmasý, çarþý pazarýn düzenlenmesi ve belirlenmiþ fiyatlara esnafýn uyup uymadýðýnýn kontrol edilmesi muhtesiplerin göreviydi. Kapan Eminleri: Büyük þehirlere çevre bölgelerden gelen tarým ürünleri kapan adý verilen büyük tartýlarýn olduðu, bugünkü sebze ve meyve hallerine benzeyen pazarlarda toplanýrdý. Bu ürünlerin kapanlarda tartýlýp vergilendirilmesini, adaletli bir þekilde daðýtýmýnýn yapýlmasýný saðlayan kiþiye kapan emini denirdi. Gümrük ve Bac Eminleri: Kasaba ve þehirlerde çeþitli zanaat, ticaret ve gümrük faaliyetleriyle ilgili vergileri toplamakla görevli olan kiþilerdir. 10. Sýnýf / Tarih 51

11 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) OSMANLILARDA ASKERÝ TEÞKÝLAT Osmanlý ordusu, kara ve deniz kuvvetleri olarak ikiye ayrýlýyordu. Kara ordusu; kapýkulu askerleri, eyalet askerleri ve yardýmcý kuvvetlerden meydana geliyordu. Osmanlý Devleti nin sýnýrlarýnýn geniþlemesi ve giderek güçlenmesine baðlý olarak ordusunda da güçlenme olmuþtur. Yükselme Dönemi nde Osmanlý ordusuna yeni sýnýflar eklenmiþtir. Humbaracýlar: El bombasý ve top mermisi yapan ve kullanan sýnýftýr. Laðýmcýlar: Kuþatýlan kalelerin duvarlarýný tünel kazarak ve fitil döþeyerek yýkan sýnýftýr. Bostancýlar: Saray ve köþklerin korunmasýnda görevli askerlerdir. Sað ve Sol Ulufeciler: Savaþ sýrasýnda saltanat sancaklarýný korurlardý. Sað ve Sol Garipler: Savaþta ordunun aðýrlýklarýný ve hazineyi korumakla görevlidirler. Yörükler: Konargöçerlerin oluþturduðu yardýmcý birliklerdir. Deliler: Sýnýr boylarýný koruma görevini üstlenmiþlerdir. Akýncýlara benzer görevler yapmýþlardýr. Beþliler: Sýnýrlarda yaþayan her beþ haneden bir kiþi alýnarak oluþturulan bu birlikler, bulunduklarý kasaba, þehir ve kalelerin korunmasýyla görevlidirler. Sakalar: Ordunun su ihtiyacýný karþýlamakla görevli askerlerdir. Yardýmcý kuvvetler: Kýrým, Eflak, Boðdan, Arnavutluk ve Anadolu beylikleri gibi Osmanlý Devleti ne baðlý beylik ve devletlerden ihtiyaç duyulduðu zamanlarda alýnan kuvvetlerdir. XIV. ve XV. yüzyýllarda Osmanlý kara ordusunda kýlýç, topuz, kalkan, gürz gibi hafif silahlar kullanýlýyordu. XVI. yüzyýlda silah teknolojisindeki deðiþmelere baðlý olarak Osmanlý askerleri ateþli silahlar da kullanmaya baþlamýþlardýr. Fatih döneminde büyük kuþatma toplarýný savaþ alanlarýna taþýmak için Top Arabacýlarý Ocaðý kurulmuþtur. Tophane, baruthane, demirhane gibi atölyelerde surlarý yýkabilecek güçte büyük toplar, havan toplarý ve bombalar yapýlmýþtýr. Osmanlý Devleti geliþmiþ silahlar kullanarak askeri alanda önemli baþarýlar kazanmýþtýr. Bu durum Osmanlý Devleti nin silah teknolojisinde ileri bir düzeye ulaþtýðýný gösterir. XVI. yüzyýlda Osmanlý kara ordusunda olduðu gibi donanmasýnda da önemli geliþmeler yaþanmýþtýr. Hafif ve manevra yeteneði fazla olan Osmanlý gemilerine II. Bayezid döneminde uzun menzilli toplar da yerleþtirilmiþtir. Bu dönemde her yöne dönebilen ve taþýnabilir yivli toplar sayesinde önemli zaferler kazanýlmýþtýr. Yavuz un Mýsýr ý almasýnda bu teknolojinin önemli katkýlarý olmuþtur. Osmanlý Ordusu Kara Kuvvetleri Deniz Kuvvetleri Kapýkulu Askerleri Eyalet Askerleri Yardýmcý Kuvvetler Baðlý beylik ve devletlerin göndediði kuvvetler Piyadeler Süvariler Yükseliþ Dönemi Acemi Oðlanlar Silahtar Yeniçeriler Sipah Cebeciler Topçular Týmarlý Sipahiler Yaya ve Müsellemler Azaplar Akýncýlar Kuruluþ Dönemi Top Arabacýlarý Sað Ulufeciler Yörükler Humbaracýlar Sol Ulufeciler Deliler Laðýmcýlar Sað Garipler Beþliler Bostancýlar Sol Garipler Sakalar Yükseliþ Dönemi Sýnýf / Tarih

12 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM Osmanlý devlet anlayýþýnda eðitimin hedefi; hoþgörülü, sorumluluklarýný bilen, kanunlara uyan, baþkalarýna saygýlý ve çevresine yararlý kiþiler yetiþtirmekti. XVII. yüzyýla kadar Osmanlý Devleti nde Sýbyan Mektepleri, medreseler, Acemi Oðlanlarý Ocaðý, Yeniçeri Ocaðý, Enderun Mektebi, camiler, tekkeler, zaviyeler, loncalar önemli eðitim kurumlarýydý. Osmanlýlar gayrimüslim halka da eðitim ve öðretim alanýnda özgürlük vererek, kendi okullarýný açma izni vermiþlerdir. Saray Eðitimi Osmanlý sarayý yalnýzca devletin yönetildiði bir yer deðil ayný zamanda yönetici yetiþtirilmesinden hanedan mensuplarýnýn eðitilmesine kadar birçok yönü olan bir okuldu. Enderun Enderun Sarayda Eðitim Verilen Kurumlar Harem Þehzadegan Mektebi XV. yüzyýlda Osmanlý Devleti nde yönetici yetiþtirmek için açýlan saray okuluna Enderun denir. Enderun un kuruluþu Fatih döneminde tamamlanmýþtýr. Enderun a baþlangýçta devþirme sistemiyle toplanan Hristiyan ailelerin çocuklarý alýnmýþtýr. Devþirilen çocuklar Türk ailelerinin yanýnda Ýslam dinini ve Türkçe yi öðrendikten sonra ilk eðitimlerini Acemi Oðlanlar Ocaðý nda görmüþ, burada baþarýlý olanlar Enderun a alýnmýþlardýr. Enderun da öðrenciler bedeni ve askeri eðitim yaparlar, saray iþlerini öðrenirler, yeteneklerine uygun bir sanatta uzmanlaþýrlar ve Ýslâmi bilgilerini artýrýrlardý. Enderun da eðitim birbirlerinin devamý olan yedi oda içinde verilirdi. Bu odalar: Büyük Oda, Küçük Oda, Doðancýlar Odasý, Seferli Odasý, Kiler Odasý, Hazine Odasý ve Has Oda dýr. Her odanýn eðitimi öðrencilerin kabiliyetlerine göre bir ya da iki yýl sürerdi. Öðrenciler alt odalardan eðitime baþlar, baþarýlý olduklarý takdirde üste doðru yükselirlerdi. Enderun da eðitimlerini tamamlayanlar Birun da ya da taþrada yönetici olarak görevlendirilirdi. Buna çýkma denirdi. Enderun dan birçok sadrazam, vezir, komutan, müzisyen, þair, nakkaþ ve ressam yetiþmiþtir. Harem Topkapý Sarayý nda padiþahýn annesi, eþi ve çocuklarýnýn yaþadýðý bölüme Harem denir. Harem de padiþahýn yaþadýðý bölüme Hünkâr Dairesi denirdi. Harem ayný zamanda saray kadýnlarýnýn yetiþtirildiði bir okul gibidir. Hareme alýnan cariyeler disiplini bir eðitimden geçirilir; müzik, resim, edebiyat, gibi dersler alýr, dinî bilgiler de öðrenirlerdi. Þehzadegan Mektebi Osmanlý padiþahlarýn erkek çocuklarýna þehzade denmiþtir. Þehzadegan Mektebi, þehzadelerin ilköðrenimlerini gördükleri saray okuludur. Askerî Eðitim Osmanlý Devleti nin merkez ordusu olan Kapýkulu ordusunun içerisinde ocak adý verilen askeri bölümler vardý. Her ocak uzman olduðu alanla ilgili eðitimin verilmesinden de sorumluydu. Kapýkulu ocaklarýna girmeleri için alýnan devþirmelere Türk ailelerin yanýnda Türk Ýslam geleneklerini öðrendikten sonra Acemi Ocaðý na alýnýr, buradan kabiliyetlerine göre diðer ocaklara geçerlerdi. Tophane Top döküm ve yapýmý ile ilgili askerî sanat mektebidir. Humbarahane Havan toplarýný ve el bombalarýný yapan askerî sanat mektebidir. Tüfekhane Tüfek yapýmý, bakýmý ve onarýmý ile ilgili askerî sanat mektebidir. Kýlýçhane Kýlýç gibi kesici silahlarýn yapýmý ile ilgili askerî sanat mektebidir. Mehterhane Askerî mýzýka mektebidir. 10. Sýnýf / Tarih 53

13 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Eski bir Türk geleneði olan ve Osmanlýlarda da görülen sürek avlarý da bir tür askeri eðitimdir. Osmanlýlar denizciliðe de önem vermiþlerdir. Yükselme Dönemi nde Barbaros Hayrettin Paþa, Turgut Reis, Piri Reis, Seydi Ali Reis ve Kýlýç Ali Reis gibi önemli denizciler yetiþmiþtir. Kanuni döneminde Barbaros Hayrettin Paþa nýn kaptanýderyalýk makamýna getirilmesinden sonra Osmanlý donanmasý, çaðýn teknolojisine uygun gemi yapýmýna önem vermiþ ve uygulamalý eðitimle denizciler yetiþtirmiþtir. Osmanlý deniz seferlerine çýkan leventler ve azaplarýn yetiþtirilmesinde Tersane önemli görevler üstlenmiþtir. TÜRK ORDUSU Osmanlý Devleti ne gelen yabancýlar Türk ordusuna hayran kalmýþlardýr. Busbecg e göre Türk ordusu aþaðýdaki özellikleri ile diðer ordulara üstünlük saðlamaktadýr. Birlik, düzen, disiplin Kanaatkârlýk ve uyanýklýk Eðitim ve savaþ tecrübesi Zafer alýþkanlýklarý Güçlüklere dayanma kabiliyeti Mesleki Eðitim Türkiye Selçuklu Devleti nde zanaatkarlar arasýnda örgütlenmeyi saðlayan ahilik Osmanlý Devleti nde lonca teþkilatý adýyla devam etmiþtir. Osmanlý Devleti nde zanaatkarlarýn örgütlendiði loncalarda usta - çýrak iliþkisi içerisinde mesleki eðitim verilmiþtir. Meslek sahibi olup iþyeri açmak isteyenler bu eðitim tamamlamak zorundadýr. Mesleki eðitimi tamamlayýp ustalýk belgesi almaya icazet denirdi. Loncalar meslek eðitiminin yanýnda ahlaki ve kültürel eðitimin geliþmesine de önem vermiþlerdir. Medrese Eðitimi Osmanlý eðitim sisteminin temel kurumlarý medrese adý verilen okullardýr. Eðitim öðretim faaliyetlerine önem veren Osmanlý Devleti nde ilk Osmanlý medresesi Orhan Bey döneminde kurulmuþtu. Fatih ve Kanuni dönemine gelindiðinde medrese eðitimi zirve dönemine ulaþmýþtýr. Osmanlý medreselerinde müftü, kadý, müderris, hekim, astronom ve matematikçiler yetiþtirilmiþtir. Osmanlý medreselerinin öðretim verdikleri alanlara göre uzmanlaþmýþlardýr. Darüttýp Darulhadis Darülkurra Darülhendese Osmanlý Medreseleri Osmanlýlarda sýbyan mektebini (mahalle mektebi) bitirenler isterlerse medrese eðitimi alabilirlerdi. Eðitimini sürdürmek isteyen öðrenci ilk derslerine haþiyeyi tecrit denilen medreselerde baþlar daha sonra Hariç ve Dahil medreselerinin derslerini de gördükten sonra Sahnýseman ve Süleymaniye Medreselerine devam ederdi. Sahnýseman ve Süleymaniye Medreselerini bitiren öðrencilere müderrislik veya kadýlýk yapabileceðine dair diploma verilirdi. Osmanlý Devleti nde medrese eðitimi alanlar ilmiye sýnýfýna dahil olarak þeyhülislamlýk makamýna kadar ulaþabilirlerdi. Sahnýseman Medreseleri, Ýlahiyat ve Ýslam hukuku fakülteleri gibi çalýþmýþtýr. XV. yüzyýldan sonra kurulan Osmanlý medreseleri Sahnýseman Medreseleri göre þekillenmiþtir. Dinî Kurumlardaki Eðitim Týp eðitimi verilir, doktorlar yetiþtirilir. Hadis eðitimi verilir. Hafýzlar yetiþtirilir. Matematik ve astronomi eðitimi verilir. Osmanlý Devleti nde her eðitim kurumunda din eðitimi verilirdi. Cami, tekke ve zaviyelerde ibadet için toplanan halka dinî öðütler ve ahlak kurallarý anlatýlýrdý. Tefsir, fýkýh, hadis, hat (güzel yazý) ve tezhip (süsleme) dersleri verilirdi. Mahalle Mektepleri çoðu zaman camilerin içerisinde veya yanýndaydý. Tekke ve zaviyelerde görülen eðitim ise daha çok dinî konulardaydý. Buralarda tefsir, hadis gibi derslerin yanýnda Arapça ve Farsça dersleri de verilirdi. Osmanlý Devleti nde loncalarda meslek eðitiminin yanýnda ahlaki ve kültürel eðitim de verilmiþtir Sýnýf / Tarih

14 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) AVRUPA DAKÝ GELÝÞMELER FEODALÝTE Orta Çað Avrupasý nda merkezi yönetimlerin zayýflamasýyla, yönetimin bir bölümünü elinde bulunduran soylularýn baðýmsýz hareket etmeleri sonucunda feodalite (derebeylik) denilen yönetim þekli ortaya çýkmýþtýr. Federal bir yönetim sistemi olan feodalitenin egemen olduðu ülkelerde devlet, iç iþlerinde baðýmsýz hareket eden küçük siyasal yapýlardan olmuþtur. XV. yüzyýldan itibaren Avrupa nýn feodal yapýsý deðiþmeye baþlamýþtýr. Feodalitenin zayýflamasýnda, Haçlý Seferleri sonunda derebeylerin çoðunun ülkesine dönmemesi, dönenlerin ise güçlerini ve ordularýný kaybetmesi Ýstanbul un fethinin güçlü surlarýn yýkýlabileceðini ortaya koymasýnýn derebeylerin þato ve kalelerinin yýkýlmasýna zemin hazýrlamasý Coðrafi Keþiflerin yapýlmasýndan sonra keþfedilen yerlere yapýlan göçlerin etkisiyle nüfusun azalmasýyla feodalitenin dayanaðý olan tarýmsal faaliyetlerin gerilemesi ve bu durumun senyörlerin askeri güçlerini olumsuz yönde etkilemesi Ýngiltere ve Fransa daki iç savaþlarýn derebeyleri olumsuz etkilemesi etkili olmuþtur. Ýngiltere ve Fransa arasýnda yapýlan Yüzyýl Savaþlarý soylularýn zayýflamasýna yol açmýþtý. Fransa kralý XI. Louis (Lui) bu durumdan yararlanarak feodal sisteme son vermiþtir. Ýngiltere de ise Çifte Gül Savaþý sonrasý feodal sistem zayýflamýþ, mutlakiyet rejimi ortaya çýkmýþtýr. Feodalitenin yýkýlmasýyla, merkezi krallýklar kurulmuþ, böylece Avrupa nýn siyasal yapýsý deðiþmiþ, mutlakiyet yönetimleri güçlenmiþtir. KATOLÝK KÝLÝSESÝ VE PAPALIK Orta Çað da siyasi ve toplumsal hayata yön veren önemli kurumlardan biri de Katolik Kilisesi ve papalýktýr. Feodalitenin etkisiyle ortaya çýkan bölünmüþlükten en iyi yararlanan kurum Katolik Kilisesi dir. Bu nedenle feodal sistemin zayýflamasý ve krallarýn güçlenmesi kilisenin siyasi otoritesinin azalmasýna neden olmuþtur. Orta Çað Avrupasý nda Katolik Kilisesi ve papalýk, dini etkinliðinin yanýnda siyasi güce de sahipti. Krallar papanýn elinden taç giydiklerinden otoritelerinin papa tarafýndan verildiði kabul edilirdi. Ancak XV. yüzyýlda feodalitenin zayýflamasý ve krallarýn papalara karþý üstünlük saðlamasýyla Avrupa nýn siyasi ve sosyal yaþamýnda önemli deðiþikliklere ortaya çýktý. Avrupa da yeni kavramlar, yeni deðerler önem kazandý. Krallar, güçlerini artýrmak için keþifleri ve bilimsel faaliyetleri desteklemeye baþladýlar. Avrupa da meydana gelen bu siyasi deðiþikliklerin yaný sýra teknolojik geliþmelere etki eden en önemli etken Haçlý Seferleridir. Haçlý Seferleri sonucunda barut, matbaa, kâðýt, pusula gibi buluþlar Avrupa ya taþýnmýþtýr. Bu buluþlarý geliþtiren Avrupalýlar bilim, teknik, ekonomi ve kültür alanlarýnda hýzla ilerlemeye baþlamýþlardýr. Avrupa da bilim - teknik alanlarýnda meydana gelen geliþmelerin sonuçlarý Barutun ateþli silahlarda kullanýlmasý Pusulanýn geliþtirilmesi Kaðýt ve matbaanýn yaygýnlaþmasý COÐRAFÝ KEÞÝFLER XV. ve XVI. yüzyýllarda Avrupalýlarýn yeni ticaret yollarý ve yeni yerler bulmalarýna Coðrafi Keþifler denir. Coðrafi Keþiflerin Nedenleri Feodalitenin zayýflamasý Coðrafi Keþiflerin yapýlmasý Rönesans ve Reform hareketlerinin oluþmasý Ýpek ve Baharat yollarýnýn Türklerin ve Müslümanlarýn eline geçmesi üzerine Avrupalýlarýn ham madde kaynaklarýna doðrudan ulaþma istekleri Avrupalýlarýn nüfus artýþý ve ekonomik durumun kötüleþmesi sonucunda doðu ülkelerinin zenginliklerini elde etmeyi düþünmeleri Avrupalýlarýn dünyayý tanýmak ve Hristiyanlýðý yaymak istemeleri Coðrafya ve harita bilgisinin ilerlemesi Gemicilik bilgisinin ve tekniðinin geliþmesiyle okyanuslara dayanýklý gemilerin yapýlmasý Pusulanýn geliþtirilerek kullanýlmasý 10. Sýnýf / Tarih 55

15 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Önemli Keþifler 1487 yýlýnda Bartelmi Diaz Afrika nýn güneyini dolaþarak Fýrtýnalar Burnu na ulaþtý. Gemicilerin cesaretini kýrmamak için buraya Ümit Burnu adý verildi. Ümit Burnu adý verilen bu yolu dolaþan Vasko dö Gama Hint Okyanusu na ve Hindistan a ulaþtý (1498). Hindistan a ulaþan deniz ticaret yolunu bulan Portekizliler Uzak Doðu ya kadar olan bölgeleri sömürgeleþtirmiþlerdir. Kristof Kolomb 1492 de Amerika yý keþfetti, ancak burasýný Hindistan zannetti yýlýnda Ýtalyan denizci Ameriko Vespuçi buranýn yeni bir kýta olduðunu anladý. Yeni kýtaya Ýtalyan gemicinin isminden dolayý Amerika adý verildi. Fernando Kortez Ýspanya adýna Meksika yý zapt etti. Portekizli Macellan, hep batýya giderek baþladýðý yere geri dönme düþüncesiyle çýktýðý yolculukta Filipinler e ulaþtý. Ancak burada yerlilerle yaptýðý savaþta öldü. Yardýmcýsý Del Kano seyahati devam ettirerek Ýspanya ya geldi (1522). Bu ilk dünya seyahati dünyanýn yuvarlak olduðunu ispatlanmýþtýr. Ýngilizler adýna keþiflere katýlan John Cabot ile Fransýzlar adýna katýlan Cartier Kuzey Amerika kýyýlarýný keþfetmiþlerdir (1497). Keþiflerin Sonuçlarý Keþfedilen yerlerde sömürge imparatorluklarý kurulmuþtur. Keþfedilen yerlerden Avrupa ya göçler olmuþ, buna baðlý olarak Batý uygarlýðý ve Hristiyanlýk yeni yayýlma alanlarý bulmuþtur. Keþifleri destekleyen krallar güçlenmiþ ve kilisenin etkisi azalmýþtýr. Keþfedilen yerlerin deðerli madenleri Avrupa ya taþýnmýþtýr. Buna baðlý olarak o zamana kadar toprak asýl zenginlik kaynaðý iken, bundan sonra altýn ve gümüþ temel zenginlik kaynaðý haline gelmiþtir. Soylular eski güçlerini kaybetmiþ ticaretle uðraþan burjuva sýnýfý zenginleþmiþtir. Avrupalýlarýn zenginleþmesi sonucunda sanata ve bilime deðer veren mesen sýnýfý ortaya çýkmýþtýr. Yeni ticaret yollarý bulunmuþtur. Böylece Ýpek ve Baharat yollarý ile Akdeniz limanlarý önemini kaybetmiþtir. Atlas Okyanusu kýyýsýndaki Lizbon, Bordo, Anvers, Londra gibi þehirler önem kazanmýþtýr. Yeni kýtalar, ýrklar, uygarlýklar keþfedilmiþ, hayvan ve bitki türleri tanýnmýþtýr. Keþifler Avrupalýlarda araþtýrma ve yeni þeyler bulma isteði uyandýrmýþtýr. Bu istek Rönesans a zemin hazýrlamýþtýr. Bu durum Avrupa nýn bilim, düþünce ve dinî hayatýnda önemli deðiþikliklere ortam hazýrlamýþtýr. RÖNESANS XV. ve XVI. yüzyýllarda Ýtalya da baþlayan, daha sonra diðer Avrupa ülkelerine de yayýlan edebiyat, sanat, düþünce ve bilim alanlarýndaki büyük yenilik, geliþme ve anlayýþlara yeniden doðuþ anlamýna gelen Rönesans denir. Kavram Bilgisi Hümanizm: Orta Çað Avrupasý nýn baskýcý Skolastik düþüncesine karþý çýkarak insan ve doða sevgisini temel alan düþünce sistemidir. Hümanistler Eski Yunan ve Latin eserlerini inceleyerek özgür insan tipini ortaya koymuþlar ve eserlerinde bu modeli iþlemiþlerdir. Ýtalya da edebiyat alanýnda ortaya çýkan Hümanizm mimari ve güzel sanatlarý da etkilemiþtir. Rönesans ýn Ýtalya da baþlamasýnda, Coðrafi konumu nedeniyle Mýsýr, Yunan, Helen ve Ýslam uygarlýklarýyla iliþki içerisinde bulunmasý Ýstanbul un fethinden sonra Ýtalya ya giden bilginlerin Latince eserleri çevirmeleri Zengin þehir devletlerine sahip olan Ýtalya da bilimsel ve kültürel çalýþmalarýn desteklenmesi Ýtalya nýn ticaret merkezi olmasý nedeniyle deðiþik medeniyetlerle sürekli bir etkileþim içinde olmasý etkili olmuþtur. Rönesans ýn Nedenleri Doðu uygarlýðýndaki bilimsel ve teknolojik geliþmelerin Haçlý Seferleri ile batýya taþýnmasý Coðrafi Keþiflerle Avrupa halkýnýn zenginleþmesi sonucu düþünce ve sanat eserlerine deðer veren mesen sýnýfýnýn ortaya çýkmasý Sýnýf / Tarih

16 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Kaðýt ve matbaanýn yaygýnlaþmasýyla düþüncelerin hýzlý ve kolay yayýlmasý Eski Yunan, Roma ve Ýslam medeniyetlerine ait eserlerin incelenmesiyle akýlcý düþüncenin geliþmesi Kiliseye duyulan güvenin azalmasý, Skolastik düþüncenin öneminin azalmasý Coðrafî Keþiflerle dünyanýn tanýnmasý Yetenekli bilim adamý ve sanatkârlarýn yetiþmesi Rönesans ýn Ortaya Çýkmasý ve Yayýlmasý Ýslam bilginleri eski Yunan ve Roma eserlerini tercüme etmiþlerdi. Ýspanya nýn Müslümanlarca fethinden sonra Avrupalýlar Arapçaya tercüme edilen bu eserlerle tanýþtýlar ve bunlarý okumak için Arapça öðrenmeye baþladýlar. XII. yüzyýl boyunca Avrupa da birçok Arapça eser Latinceye çevrildi. Avrupa da kurulan üniversitelerde Ýbni Sina nýn týp, Ýbni Heysem in fizik ve astronomi hakkýnda yazdýðý eserler ders kitabý olarak okutuldu. XIII. yüzyýlda Ýtalyan tüccarlar ticari iliþkileri sýrasýnda Müslümanlardan kâðýt yapýmýný öðrendiler. Bu geliþmeler Rönesans hareketlerinin ortaya çýkmasýnda Ýslam uygarlýðýnýn önemli katkýlarýnýn olduðunu gösterir. Rönesans hareketlerin Avrupa nýn deðiþik ülkelerinde farklý alanlarda geliþmiþtir. Ýngiltere Rönesans hareketleri Ýngiltere de edebiyat alanýnda geliþmiþtir. Þekspir; Hamlet, Makbet, Otello, Kral Lear adlý tiyatro eserlerini yazmýþtýr. Fransa Fransa da krallarýn desteðiyle baþlayan Rönesans hareketleri sonucunda Eski Yunan ve Roma eserleri tercüme edilmiþtir. Montaigne önemli edebi eserler yazmýþtýr. Polonya Rönesans hareketleri Polonya da daha çok bilim alanýnda etkili olmuþtur. Kopernik, Dünya nýn yuvarlak olduðunu ve güneþin etrafýnda döndüðünü açýklamýþtýr. Rönesans ýn Sonuçlarý Özgür düþünce ve bilimi engelleyen skolastik düþünce yýkýlmýþtýr. Deney ve gözleme dayalý pozitif düþünce yayýlmaya baþlamýþtýr. Mimari, edebiyat, resim ve heykel sanatlarýnda önemli ilerlemeler ortaya çýkmýþtýr. Bilimdeki geliþmeler teknolojinin ve sanayinin geliþmesine ortam hazýrlamýþtýr. Doða olaylarý ve insan vücudu hakkýnda yeni bilgilere ulaþýlmýþtýr. Kutsal kitaplarýn ve din adamlarýnýn eleþtirilmesiyle Reform hareketlerine ortam hazýrlamýþtýr. Ýtalya Rönesans hareketleri Ýtalya da daha çok sanat alanýnda ön plana çýkmýþtýr. Resim, mimari ve güzel sanatlar gibi alanlarda birçok eser verilmiþtir. Leonardo da Vinci, Mona Lisa portresi, Milano da bir manastýrdaki Son Akþam Yemeði tablosu ve birçok þehir planý gibi çalýþmalar yapmýþtýr. Michelangelo ve Rafael de önemli sanatçýlardandýr. Almanya Rönesans hareketleri Almanya da din alanda geliþmiþtir. Erasmus, Röklen ve Luhter gibi hümanistler dinî metinleri incelemiþlerdir. Luther, Ýncil i Almancaya çevirmiþtir. Bu çalýþmalar Reform hareketlerine ortam hazýrlamýþtýr. Rönesans Hareketleri ve Osmanlý Devleti Osmanlý Devleti, Rönesans hareketlerinin gerçekleþtiði XV. ve XVI. yüzyýllarda bilim, teknik ve mimari alanlarýnda Avrupa dan ileri düzeydeydi. Bu nedenle Osmanlý Devleti Avrupa da yaþanan bu geliþmelerden yararlanma ihtiyacý duymadý. Ancak Rönesans la birlikte geliþimini sýnýrlayan engellerden kurtulan Avrupalýlar hýzla ilerlemeye baþladý. Osmanlýlar bu geliþmelere yabancý kalýnca ve yeterince takip edemeyince Osmanlý Devleti ile Avrupa arasýnda bilim ve teknik alanlardaki fark giderek açýldý. Bunun sonucunda Osmanlý Devleti Avrupa nýn gerisinde kalmaya baþladý. 10. Sýnýf / Tarih 57

17 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) I. SELÝM (YAVUZ) DÖNEMÝ ( ) OSMANLI SAFEVÝ ÝLÝÞKÝLERÝ Fatih in Otlukbeli Savaþý nda büyük darbe vurduðu Akkoyunlu Devleti nin giderek zayýflamasýndan yararlanan Þah Ýsmail, bu devleti yýkarak Ýran ve Azerbaycan da Safevi Devleti ni kurdu (1502). Þah Ýsmail in amacý Anadolu yu alarak Türkistan, Ýran ve Kafkasya yý içine alan büyük bir devlet kurmaktý. Þiî mezhebini benimseyen ve Þiîliði devlet siyaseti haline getiren Þah Ýsmail, Anadolu da da Þiîliði yayarak bu yolla Osmanlý topraklarýný ele geçirmek istiyordu. Bu amaçla Anadolu ya halife adý altýnda ajanlar göndererek propaganda yaptýrdý. Osmanlý Devleti nde taht mücadelesi yaþanmasý Þah Ýsmail in iþini kolaylaþtýrdý. Þah Ýsmail in Anadolu ya gönderdiði adamlardan birisi olan Þahkulu, Teke yöresinde (Göller Bölgesi) ayaklanma çýkardý (1511). Anadolu da büyük yýkýma neden olan Þahkulu isyaný önce baþarýlý olduysa da Þahkulu daha sonra yakalanarak öldürüldü. Yavuz, Trabzon valiliði sýrasýnda Safevilerin uyguladýðý bu politikayý yakýndan izliyor ve babasý II. Bayezid e bildiriyordu. II. Bayezid in Safevi tehlikesini önemsememesi üzerine devlet adamlarý ve askerlerin desteðini alan Yavuz babasýný tahttan indirerek Osmanlý tahtýna çýkmýþtýr. Türk Ýslam dünyasýný tek yönetim altýnda toplamayý hedefleyen Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlý Devleti Ýran ve Mýsýr seferlerini düzenlemiþtir. Ýran Seferi ve Çaldýran Savaþý (1514) Yavuz Sultan Selim in Ýran seferine çýkmasýnda, Safevilerin Þiîliði yayarak Anadolu yu ele geçirme düþüncesi Osmanlý Devleti nin Van Tebriz Ýpek yolu hattýný ele geçirmek istemesi Safevilerin Orta Asya dan Anadolu ya gelen Türklerin geçiþini engellemesinin Balkanlardaki iskân politikasýnýn olumsuz etkilenmesi önemli rol oynamýþtýr. Ýran seferi sonucunda iki devlet arasýnda Van Gölü nün kuzeybatýsýndaki Çaldýran Ovasý nda yapýlan savaþ Osmanlý Devleti nin üstünlüðü ile sona ermiþtir. Çaldýran zaferi ile Doðu Anadolu da Safevilerin etkisi kýrýlmýþ, Osmanlý egemenliði güçlenmiþtir. Turnadað Savaþý (1515) Çaldýran seferi dönüþünde Maraþ üzerine yürüyen Osmanlý kuvvetleri Turnadað Savaþý nda Dulkadiroðullarýný maðlup ederek bu beyliðe ait Maraþ ve Elbistan ý Osmanlý topraklarýna katmýþtýr (1515). Turnadað zaferi ile, Anadolu da Türk siyasal birliði tam olarak saðlanmýþtýr. Maraþ ve çevresinin Osmanlý egemenliðine girmesiyle Memluklerle komþu olunmuþtur. OSMANLI MEMLUK ÝLÝÞKÝLERÝ Osmanlý - Memluk iliþkileri, Yýldýrým Bayezid in Malatya ve çevresini Osmanlý topraklarýna katmasý ile bozulmuþtu. Fatih döneminde Dulkadiroðullarý ve Hicaz su yollarý sorunlarý yüzünden iki devlet arasýndaki gerginlik artmýþtý. Fatih döneminde yaþanan sorunlar II. Bayezid döneminde savaþa dönüþtü. Yapýlan mücadelede taraflar birbirine üstünlük saðlayamadýlar. Yavuz Sultan Selim in Mýsýr Seferi Yavuz Sultan Selim in Dulkadiroðullarý Beyliði ne son vermesi üzerine Osmanlý - Memluk iliþkileri yeniden bozulmuþtur. Yavuz bu sorunlarý kesin olarak çözmek amacýyla Mýsýr seferine çýkmýþtýr. Mýsýr seferinin düzenlenmesinde, Yavuz Sultan Selim in Ýslam dünyasýnda birliði saðlamak istemesi Abbasi halifelerinin Memluklerin himayesinde olmalarýndan dolayý Memluklerin Ýslam dünyasýndaki etkinliðinin fazla olmasý Memluklerin Osmanlýlara karþý Safevilerle ittifak yapmalarý Dulkadiroðullarýnýn Osmanlýlara katýlmasýna Memluklerin tepki göstermesi Baharat Yolu nun Mýsýr dan geçmesi ve Mýsýr ýn ekonomik açýdan zengin olmasý etkili olmuþtur Sýnýf / Tarih

18 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Mýsýr seferi sýrasýnda Osmanlýlarla - Memluklar arasýnda Mercidabýk (1516) ve Ridaniye (1517) Savaþlarý yapýlmýþtýr. Bu Savaþlar Osmanlý ordularýnýn zaferi ile sonuçlanmýþtýr. Mýsýr Seferi nin Sonuçlarý Memluk Devleti yýkýlmýþtýr. Suriye, Filistin ve Mýsýr Osmanlý topraklarýna katýlmýþtýr. Kýbrýs, Girit ve Rodos dýþýnda Doðu Akdeniz Osmanlý hakimiyetine girmiþtir. Hicaz Osmanlý himayesine girmiþ, kutsal emanetler Ýstanbul a getirilmiþtir. Halifeliðin Osmanlý Devleti ne geçmesiyle Osmanlý Devleti nin Ýslam dünyasýndaki önemi artmýþtýr. Elde edilen ganimetler ve vergilerle Osmanlý hazinesi zenginleþmiþtir. Venedikliler, Kýbrýs için Memluklere ödedikleri vergiyi Osmanlý Devleti ne ödemeye baþlamýþlardýr. Kuzey Afrika nýn fethi için önemli bir üs elde edilmiþtir. Baharat Yolu Osmanlý egemenliðine girmiþtir. Avrupalýlarýn Coðrafi Keþiflerle Ümit Burnu Yolu nu bulmasý Osmanlý Devleti nin Baharat Yolu ndan istediði kazancý elde etmesini engellemiþtir. YAVUZ SULTAN SELÝM Babasý: II. Bayezid Annesi: Gülbahar Hatun Doðumu - vefatý: Padiþahlýk sýrasý: 9 Saltanat süresi: Tahta çýkan oðlu: Kanuni Sultan Süleyman Þehzadeliðinde Trabzon da vali olarak görev yapmýþ, devlet iþlerinin yanýnda okumaya ve bilim tahsiline önem vermiþtir. Binicilik, kýlýç kullanma, okçuluk, yay çekme ve güreþçilik alanlarýnda ustalaþtý. Tahtý devraldýðýnda yaklaþýk kilometrekare olan Osmanlý topraklarýný sekiz yýl gibi kýsa bir sürede kilometrekareye çýkarmayý baþarmýþtýr. Aðzýna kadar doldurduðu Osmanlý hazinesini mühürledikten sonra Benim altýnla doldurduðum hazineyi torunlarýmdan her kim doldurabilirse kendi mührü ile mühürlesin, aksi halde Hazineihümayun benim mührümle mühürlensin. demiþtir. Yavuz dan sonraki Osmanlý hükümdarlarý hazineyi dolduramadýklarýndan dolayý hazinenin kapýsý daima onun mührüyle mühürlenmiþtir yýlýnda þirpençe denilen bir çýban yüzünden vefat etmiþtir. Yavuz Sultan Selim döneminde yapýlan savaþlar ve fethedilen topraklar 10. Sýnýf / Tarih 59

19 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) OSMANLI DEVLETÝ NDE EKONOMÝK GELÝÞMELER VE TOPLUM YAPISI EKONOMÝK GELÝÞMELER Osmanlý halký daha çok kýrsal alanlarda yaþadýðýndan ekonomik faaliyetler büyük ölçüde tarýma dayalýydý. Osmanlýlar topraklarýn iþlenmesinde týmar sistemini uygulamýþlardýr. Böylece üretim faaliyetlerinin sürekliliðini saðlanmýþlardýr. Osmanlý Devleti nde ekonomik faaliyetler halkýn refahýný saðlamak üzere düzenlendiðinden, Ýhtiyaç oranýnda üretim yapýlmasýna Bölgelerin kendi kendilerine yeterli hale getirilmeye çalýþýlmasýna Üretim faaliyetlerinin halkýn gereksinimlerini karþýlayamamasý durumunda dýþarýdan satýn alma yoluna gidilmesine Üretim faaliyetlerinin sürekliliðinin saðlanmasýna ve korunmasýna yönelik önlemlerin alýnmasýna önem verilmiþtir. Sýnýrlarýnýn geniþlemesi ile Osmanlý Devleti tarým faaliyetlerinin yanýnda ticaret faaliyetlerine de önem vermiþtir. Bu nedenle ekonomik açýdan önemli olan Ýpek ve Baharat Yollarý üzerinde denetim kurmaya yönelik seferler yapýlmýþtýr. Osmanlý Devleti nin ticaret faaliyetleri geliþtirilmek için aldýðý önlemler þunlardýr: Mevcut ticaret yollarýnýn güvenliðini saðlamýþ, yeni ticaret yollarý yapmýþlardýr. Tüccar ve kervanlarýn ihtiyaçlarýný gidermek için yollar üzerinde hanlar, kervansaraylar, imarethaneler, camiler, çeþmeler, hamamlar, köprüler kurmuþlardýr. Güvenlik eksikliði nedeniyle zarara uðrayan tüccarlarýn kayýplarýný devlet hazinesinden karþýlamýþlardýr. Osmanlýlar döneminde ticaret faaliyetlerini desteklemek için bazý teþkilatlar oluþturulmuþtur: Menzil Teþkilatý: Osmanlý topraklarýndan geçen yollarda posta ve haberleþme faaliyetlerinin hýzlý ve güvenli yapýlmasýný saðlamakla görevli teþkilattýr. Derbentçiler: Ticaret yollarý üzerindeki geçitlerin güvenliðini saðlamakla görevli teþkilattýr. Mekkârî Taifesi: Ticaret yollarý üzerinde taþýmacýlýk faaliyetlerini yürütmüþlerdir. XV. ve XVI. yüzyýllarda Ýpek ve Baharat Yollarý üzerinden Osmanlý ülkesine gelen mallar, Osmanlý tüccarlarý tarafýndan Avrupa ya götürülüyordu. Bu dönemde Osmanlý Devleti ticaretten saðladýðý vergi gelirlerini artýrmak için bazý Avrupa ülkelerine Osmanlý topraklarýnda ticaret yapabilme hakký tanýmýþtýr. Para ve Devletin Gelirleri Osmanlý Devleti nin ilk dönemlerinde gümüþten paralar bastýrýlýrken Fatih döneminden itibaren altýn para bastýrýlmaya baþlanmýþtýr. Bu durum Osmanlý Devleti nin güç kazandýðýný göstermektedir. XV. ve XVI. yüzyýllarda Osmanlýlarýn tarým ve ticaretten elde edilen gelirlerin yaný sýra, Halktan toplanan þer i ve örfi vergiler Gümrük, maden, ormanlardan alýnan vergiler Savaþlarda elde edilen ganimetler Baðlý devletlerin ödediði yýllýk vergiler devlet ekonomisinin güçlü olmasýný ve hazinenin dolu olmasýný saðlamýþtýr. OSMANLI TOPLUMU Osmanlý toplumu yönetenler ve yönetilenler olarak ikiye ayrýlabilir. Askerîler adý altýnda toplanan yönetici sýnýf vergiden muaf tutulmuþtur. Þehirliler, köylüler ve göçebe aþiretlerden oluþan yönetilen sýnýf (reaya) ise vergi vermekle yükümlüdür. Yönetenler Seyfiye Kalemiye Ýlmiye Osmanlý Toplumu Yönetilenler Þehirliler Köylüler Göçebeler Osmanlý toplumunda Avrupa dan farklý olarak sýnýflar kesin hatlarla birbirinden ayrýlmamýþtýr. Padiþah beratýyla yönetici gruptan olanlar reaya sýnýfýna geçebilirken reayadan olanlar da yönetici sýnýfa geçebilmiþlerdir. Osmanlý toplumunu oluþturan her birey kanunlara uymak zorundadýr. Osmanlý halký ýrký ve inancý ne olursa olsun eþit hak ve hukuka sahiptir Sýnýf / Tarih

20 Dünya Gücü: Osmanlý Devleti ( ) Yönetenler (Askerîler) Osmanlý Devleti nde padiþahýn askerî, siyasi, idari ve dinî yetki tanýdýðý devlet görevlileri yönetenler sýnýfýný oluþturmuþtur. Yönetenler seyfiye, ilmiye ve kalemiye olmak üzere üçe ayrýlmýþtýr: Seyfiye: Temel görevleri yönetim ve askerlik olan sýnýftýr. Sadrazam, yeniçeri aðasý, kaptanýderya, beylerbeyleri, sancak beyleri, kapýkulu zabitleri, týmarlý sipahiler ile deniz askerleri seyfiye sýnýfýna mensuptur. Ýlmiye: Temel görevleri eðitim, öðretim ve hukuk olan sýnýftýr. Kazaskerler, müderrisler, noterlik ve hâkimlik görevi bulunan kadýlar ve cami görevlileri bu sýnýfa mensuptur. Kalemiye: Bürokrasi ile ilgili görevleri olan sýnýftýr. Anadolu ve Rumeli defterdarlarý, niþancýlar, reisülküttaplar, defter eminleri bu sýnýfa mensupturlar. Kalemiye sýnýfý devletin yazýþma iþlerini, maliye ve dýþ iþlerini üstlenmiþtir. Yönetilenler (Reaya) Osmanlý Devleti nde yönetilen sýnýfý oluþturan halka reaya denmiþtir. Reayayý, çeþitli din, mezhep, ýrk ve dilden topluluklar oluþturmuþtur. Geçimlerini tarým, ticaret ve sanayi alanlarýnda üretim yaparak sürdüren reaya, yöneticilerden farklý olarak vergi vermekle yükümlü sayýlmýþtýr. Osmanlý Devleti nde Yaþayan Topluluklar Osmanlý Devleti nin toplumsal, hukuki, siyasi ve idari yapýsý ýrk esasýna göre deðil, halkýn inançlarýna göre þekillenmiþtir. Buna Millet Sistemi denmiþtir. Osmanlý Devleti nde Türkler, Araplar, Acemler, Boþnaklar ve Arnavutlar Müslüman milletler topluluðunu; Rumlar, Eflak - Boðdanlýlar, Karadaðlýlar, Sýrplar, Bulgarlar, Ermeniler, Museviler, Süryaniler, Nasturiler, Keldaniler ise gayrimüslim milletler topluluðunu oluþturmuþtur. Osmanlýlar gayrimüslim topluluklara hoþgörüyle davrandýðý, inançlarýna ve kültürlerine karýþmadýðý için Osmanlý ülkesinde yaþayan azýnlýklar dinî ve millî kültürlerini koruyabilmiþtir. Osmanlý Devleti nde Ermeniler Ermeniler Anadolu da yaþayan en eski topluluklardan dýr. Osman Bey döneminde Bizans baskýsýndan kurtarýlan Ermenilerin Osmanlý topraklarýnda özgürce yaþamalarýna izin verilmiþtir. Yine Bursa ve Kütahya nýn fethinden sonra bu bölgede yaþayan Ermenilerin dini önderleri Osmanlý Devleti tarafýndan resmen tanýnmýþtýr. Fatih, 1461 de Ýstanbul da Gregoryen Ermeni Patrikhanesi nin kurulmasýna izin vermiþtir. Bu kurumun baþýna Bursa Metropoliti Ovakim getirilerek Osmanlý ülkesinde yaþayan Ortodokslarýn devletle olan iliþkilerini düzenlemesi için tek yetkili kurum olarak tanýnmýþtýr. Böylece Ermeniler dini ve toplusal yaþayýþlarýný kendi geleneklerine göre düzenleme fýrsatý elde etmiþlerdir. Fatih döneminde tanýnan bu haklar Ýstanbul a yoðun bir Ermeni göçü yaþanmasýna yol açmýþtýr. Yavuz döneminde Suriye ve Mýsýr ýn fethiyle Kudüs Ermeni Patrikhanesi de Osmanlý yönetimine girmiþtir. Yavuz, Kudüs çevresindeki kiliselerin tasarruf hakkýný Kudüs Ermeni Patrikhanesi ne vermiþtir. Ayrýca Habeþ, Süryani ve Kýpti Kiliseleri nin yönetimi de bu patrikhaneye býrakýlmýþtýr. Kanuni döneminde de Ermeni toplumuna yeni ayrýcalýklar verilmiþtir. XVI. yüzyýlda Osmanlý topraklarýnda yaklaþýk Ermeni yaþamaktaydý. XVIII. yüzyýlda Katolik ve Ortodoks Ermeni cemaatleri arasýnda mezhep kavgalarý baþlayýnca Osmanlý Devleti Katolik Ermeni Patrikhanesi nin kurulmasýna izin vererek bu anlaþmazlýklarý engellemeye çalýþmýþtýr (1831). II. Mahmut Ermenilerin kalpaklarýna tuðra takmalarýna izin vermiþtir. Abdülmecit döneminde Hazineyihassa Amirliði Ermenilere býrakýlmýþtýr. Osmanlý hoþgörüsünün sonucu olarak Türklerle en fazla kaynaþan topluluk olan Ermeniler, Türkçe konuþtular, hatta ibadetlerini bile Türkçe yaptýlar. Islahat Fermaný ndan sonra bakanlýk, mebusluk, askerlik, elçilik, öðretim üyeliði gibi çeþitli görevler üstlendiler. Kýrsal kesimde yaþayan Ermeniler kendilerine ait topraklarý iþlerken þehirde yaþayanlar bankerlik, sarraflýk, mimarlýk ve ticaret sayesinde zenginleþmiþlerdi. Týp ve tiyatro alanlarýyla da uðraþmýþlardýr yýlýnda Apkar Týbir Ýstanbul da ilk Ermeni matbaasýný kurmuþtur. Osmanlý Devleti nde Yahudiler Kuruluþ Dönemi nde Osmanlý topraklarýnda yaþayan Yahudilerin sayýsý çok azdý. II. Bayezid 1492 de Ýspanya da baskýya uðrayan Yahudileri Osmanlý ülkesine getirterek Ýstanbul a yerleþtirmiþtir. Burada kýsa sürede zenginleþen Yahudiler Osmanlý sosyal hayatýnda yer almaya baþlamýþlardýr. Osmanlýlar Yahudilere de Ermenilere tanýnan hak ve özgürlükleri tanýmýþ, hahamlýk kurmalarýna izin vermiþlerdir. Vergiden muaf tutulan saray doktorlarýnýn önemli bir kýsmý Yahudiler arasýndan çýkmýþtýr. Yahudiler Osmanlý ülkesinde ticaret hayatý canlý yerleþim yerlerinde toplanarak ülke içindeki etkinlikleri artýrmýþlardýr. 10. Sýnýf / Tarih 61

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman

Detaylı

4. Osmanlýlar topraðýný iyi ekip biçmeyen ya da üç yýl üst üste boþ býrakanlardan topraðýný alýp baþkasýna vermekle neyi amaçlamýþtýr?

4. Osmanlýlar topraðýný iyi ekip biçmeyen ya da üç yýl üst üste boþ býrakanlardan topraðýný alýp baþkasýna vermekle neyi amaçlamýþtýr? Soru - Yanýt 7 1. Selçuklularda ülke topraklarý kime aittir? Yanýt: Selçuklularda ülke topraklarý devlete aittir. 2. Týmar sisteminin Selçuklulardaki adý nedir? Yanýt: Týmar sisteminin Selçuklulardaki

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

OSMANLI DEVLETI NDE TAŞRA VE EYALET YÖNETIMI

OSMANLI DEVLETI NDE TAŞRA VE EYALET YÖNETIMI OSMANLI DEVLETI NDE TAŞRA VE EYALET YÖNETIMI OSMANLI DA TAŞRA TEŞKILATI TAŞRA VE EYALET YÖNETIMI İstanbul un merkez kabul edildiği Osmanlı Devleti nde, başkentin dışındaki tüm topraklar için taşra ifadesi

Detaylı

Toprak Ana. sebze ve meyve bahçeleri, zeytinlikler ve nadas alanlarý) vb. topraklarýmýzýn üçte birini oluþturmaktadýr.

Toprak Ana. sebze ve meyve bahçeleri, zeytinlikler ve nadas alanlarý) vb. topraklarýmýzýn üçte birini oluþturmaktadýr. 215 Toprak Ana Toprak, yeryüzündeki bütün canlýlarýn hayat kaynaðýdýr. Dünyada yaþam toprak sayesinde devam eder. Tarýmsal faaliyetler de insanlarýn topraktan yararlanma þekillerinden biridir. Toprak,

Detaylı

DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEVLETİ (1453-1600)

DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEVLETİ (1453-1600) 82 2. Ünite DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEVLETİ (1453-1600) 1. Dünya Gücü Osmanlı Devleti (1453-1600)... 34 2. Osmanlılarda Yönetim, Askeri Teşkilat ve Eğitim... 41 3. Avrupa daki Gelişmeler... 47 4. I. Selim (Yavuz)

Detaylı

DENÝZ LÝSESÝ KOMUTANLIÐI Denizcilik tarihin en eski ve en köklü mesleðidir. Bu köklü ve þerefli mesleðin insanlarýnýn eðitimi için ilk adým atacaklarý Deniz Lisesi, bu güne kadar Türk ve dünya denizcilik

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

1. Mondros Ateþkes Antlaþmasý ndan sonra baþlayan iþgallere karþý ilk direniþ nerede, kimlere karþý olmuþtur?

1. Mondros Ateþkes Antlaþmasý ndan sonra baþlayan iþgallere karþý ilk direniþ nerede, kimlere karþý olmuþtur? Soru - Yanýt 4 1. Mondros Ateþkes Antlaþmasý ndan sonra baþlayan iþgallere karþý ilk direniþ nerede, kimlere karþý olmuþtur? Yanýt: Ýþgallere karþý ilk direniþ güneyde Hatay Dörtyol da Fransýzlara karþý

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI. 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2

İÇİNDEKİLER GİRİŞ BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI. 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1. Dersin Amacı ve Önemi... 1 2. Kaynaklar-Tetkikler... 2 BÖLÜM 1 OSMANLI SARAYLARI 1. OSMANLI SARAYLARININ TARİHİ GELİŞİMİ... 7 2. İSTANBUL DAKİ SARAYLAR... 8 2.1. Eski Saray... 8 2.2.

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI HANGÝ OKULDA OKUMAK ÝSTEDÝÐÝNE KARAR VERDÝN MÝ? Genel Liseler Fen Liseleri Sosyal Bilimler Anadolu Spor Güzel Sanatlar Askeri

Detaylı

HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için

HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için düzenledikleri seferlere "Haçlı Seferleri" denir. Haçlı Seferlerinin

Detaylı

ÖRNEK RESTORASYONLAR SERGÝSÝ

ÖRNEK RESTORASYONLAR SERGÝSÝ 210 ÖRNEK RESTORASYONLAR SERGÝSÝ Örnek Restorasyonlar Sergisi Vakýf eseri için restorasyon, adeta ikinci bahar demektir. Zor, çetin ve ince bir iþtir. Bu nedenle, tarihi ve kültürel deðerlerimizin baþarýlý

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ

ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ SOSYAL BÝLGÝLER - DÝN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BÝLGÝSÝ TESTÝ 1 [ 9 ] A kitapçýðý soru numarasý B kitapçýðý soru numarasý 1[9] Anadolu uygarlýklarýndan Ýyonyalýlar denizcilik ve deniz ticaretiyle uðraþmýþlardýr.

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

Evvel zaman içinde, eski zamanlarýn birinde, zengin bir ülkenin gösteriþ meraklýsý bir kralý varmýþ. Kralýn yaþadýðý saray çok büyükmüþ.

Evvel zaman içinde, eski zamanlarýn birinde, zengin bir ülkenin gösteriþ meraklýsý bir kralý varmýþ. Kralýn yaþadýðý saray çok büyükmüþ. Evvel zaman içinde, eski zamanlarýn birinde, zengin bir ülkenin gösteriþ meraklýsý bir kralý varmýþ. Kralýn yaþadýðý saray çok büyükmüþ. Her yeri altýn kaplý olan bu sarayda onlarca oda, odalarda pek çok

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

Ahmet NARÝNOÐLU Keþan Kaymakamý

Ahmet NARÝNOÐLU Keþan Kaymakamý 2 0 1 1 Ahmet NARÝNOÐLU Keþan Kaymakamý Kültür ve Tabiat Varlýklarý bakýmýndan çok az ülkenin sahip olduðu zenginlik ve çeþitliliðe sahip olan ülkemizde bu deðerlerin korunmasý ve geliþtirilmesi konusu

Detaylı

II. BÖLÜM LK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLER

II. BÖLÜM LK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLER İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... V GİRİŞ...1 1. Eğitime Neden İhtiyaç Vardır?...1 2. Niçin Eğitim Tarihi Okuyoruz?...2 I. BÖLÜM İSLAMİYET TEN ÖNCEKİ TÜRK EĞİTİMİ 1. Eski Türklerde Eğitim Var mıdır?...5 2. Hunlarda

Detaylı

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý

BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý BASIN DUYURUSU (25.08.2002) 2002 Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) Yerleþtirme Sonuçlarý 16 Haziran ve 23 Haziran 2002 tarihlerinde yapýlan Öðrenci Seçme Sýnavý (ÖSS) ve Yabancý Dil Sýnavý (YDS) sonuçlarýna aðýrlýklý

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 'HEDEFÝMÝZ EN BÜYÜK 10 EKONOMÝ ARASINA GÝRMEK' Baþbakanýmýz, Ulusa Sesleniþ konuþmasýnda Türkiye'nin potansiyelinin de hedeflerinin de büyük

Detaylı

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ DERS NOTLARI VE ŞİFRE TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ EMEVİLER Muaviye tarafından Şam da kurulan ve yaklaşık

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Hangi þeklin tam olarak yarýsý karalanmýþtýr? A) B) C) D) 2 Þekilde görüldüðü gibi þemsiyemin üzerinde KANGAROO yazýyor. Aþaðýdakilerden hangisi benim þemsiyenin görüntüsü deðildir?

Detaylı

Resim 170- Hattat Halim Bey in istifli celî sülüs besmelesi. Ýmza kýsmýnda Halim Bey, Hamid Bey in talebesi olduðunu belirtmiþtir. (Ýsmail Yazýcý Koleksiyonu) 133 Resim 171- Sivas Burûciye Medresesi nde

Detaylı

2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor

2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor TD 161.qxp 28.02.2009 22:11 Page 1 C M Y K 1 Mart 2009 Sayý:161 Sayfa 6 da 2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor Saðlýkta Dönüþüm Programý nýn uygulanmaya baþladýðý 2003 yýlýndan bu yana çok

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Mustafa Kemal: Çocukluk, Eðitim ve Askerlik Hayatý. Dört Þehir - Liderlik Yolunda Mustafa Kemal. Deðer Yayýnlarý, temelde okul derslerinize yar-

Mustafa Kemal: Çocukluk, Eðitim ve Askerlik Hayatý. Dört Þehir - Liderlik Yolunda Mustafa Kemal. Deðer Yayýnlarý, temelde okul derslerinize yar- dýmcý olmak, bu paralelde sizleri sýnavlara da hazýrlamak amacýyla Öðrenci Takipli Eðitim Seti ni hazýrladý. Bu sette, T.C. Ýnkýlap Tarihi ünitelere göre düzenlenmiþ 3 fasikül bulunmaktadýr. Bu fasikül-

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Atama Yapýlacak Kadro Unvaný: Stajyer Kontrolör (Ýdari) Atama Yapýlmasý Planlanan Kadro Sayýsý: Ýdari+Mühendis Kadrolarý Toplamý : 5 Test Aðýrlýklarý: GY:0,1, GK:0,1, HU:0,2,

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýda verilen iþlemleri sýrayla yapýp, soru iþareti yerine yazýlmasý gereken sayýyý bulunuz. A) 7 B) 8 C) 10 D) 15 2. Erinç'in 10 eþit metal þeridi vardýr. Bu metalleri aþaðýdaki

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Kýzýlcaþar Geleceðe Hazýrlanýyor Gelin Birlikte Çalýþalým ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Mart 2014 ALPER YILMAZ Halkla Bütünleþen MUHTARLIK Ankara Gölbaþý Kýzýlcaþar Köyünde 4 Mart 1979

Detaylı

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 KÝMLER KATILABÝLÝR? Yarýþma, Türkiye Cumhuriyeti sýnýrlarý dahilinde veya yurtdýþýnda okuyan T.C. vatandaþlarý veya K.K.T.C vatandaþý, 35 yaþýný aþmamýþ, en az lise

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý CEBÝRSEL ÝFADELER ve DENKLEM ÇÖZME Test -. x 4 için x 7 ifadesinin deðeri kaçtýr? A) B) C) 9 D). x 4x ifadesinde kaç terim vardýr? A) B) C) D) 4. 4y y 8 ifadesinin terimlerin katsayýlarý toplamý kaçtýr?.

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik OSMANLI YAPILARINDA İZNİK ÇİNİLERİ Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik Çinileri, KültK ltür r Bakanlığı Osmanlı Eserleri, Ankara 1999 Adana Ramazanoğlu Camii Caminin kitabelerinden yapımına 16. yy da Ramazanoğlu

Detaylı

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye

Uğurböceği Yayınları, Zafer Yayın Grubu nun bir kuruluşudur. Mahmutbey mh. Deve Kald r mı cd. Gelincik sk. no:6 Ba c lar / stanbul, Türkiye Zehra Aydüz, 1971 Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

HELEN VE ROMA UYGARLIKLARI

HELEN VE ROMA UYGARLIKLARI HELEN VE ROMA UYGARLIKLARI DERS NOTLARI-ŞİFRE ETKİNLİK TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ HELEN UYGARLIĞI Makedonyalı İskender in doğu ile batı

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

KPSS PUANLARI. Avrupa Birliði Genel Sekreterliði. Atama Yapýlacak Kadro Unvaný: Avrupa Birliði Uzman Yardýmcýsý ( Uluslararasý Ýliþkiler )

KPSS PUANLARI. Avrupa Birliði Genel Sekreterliði. Atama Yapýlacak Kadro Unvaný: Avrupa Birliði Uzman Yardýmcýsý ( Uluslararasý Ýliþkiler ) KPSS PUANLARI AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken testler harflerle ifade edilmiþtir. Harflerin

Detaylı

OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ

OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ com Hakkýmýzda Firma Hakkýnda Otomasyon sektörünün önde gelen firmalarýndan olan ECM ENDÜSTRÝYEL OTOMATÝK KAPI SÝSTEMLERÝ, kurulduðu tarihten bu yana uzmanlaþtýðý her alanda, ülkemizde

Detaylı

Adý Soyadý :... Ödev Tarihi :... Ödev Kontrol Tarihi :... Kontrol Eden :...

Adý Soyadý :... Ödev Tarihi :... Ödev Kontrol Tarihi :... Kontrol Eden :... Ödev Tarihi :... Ödev Kontrol Tarihi :... Kontrol Eden :... LYS TARİH Ödev Kitapçığı 1 (TS) Tarih Bilimine Giriþ Eski Çaðlarda Türkiye ve Çevresi Ýslam Öncesi Türk Tarihi Ýslam Tarihi ve Medeniyeti Türk

Detaylı

Ünite 2 DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 1600) YENİ ÇAĞ AVRUPA TARİHİ (1453 1789)

Ünite 2 DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 1600) YENİ ÇAĞ AVRUPA TARİHİ (1453 1789) Ünite 2 DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 1600) YENİ ÇAĞ AVRUPA TARİHİ (1453 1789) ÜNİTE 2 DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 1600) YENİ ÇAĞ AVRUPA TARİHİ (1453 1789) Notlar DÜNYA GÜCÜ OSMANLI (1453 1600) Kavimler Göçü nden

Detaylı

ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ KURUMSAL KÝMLÝK KILAVUZU ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ 2006

ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ KURUMSAL KÝMLÝK KILAVUZU ADIYAMAN ÜNÝVERSÝTESÝ 2006 KURUMSAL KÝMLÝK KILAVUZU GÝRÝÞ KURUMSAL KÝMLÝK HAKKINDA Adýyaman Üniversitesinin misyon ve vizyonuna uygun kurumsal kimlik çalýþmasý bu dökümanda detaylandýrýlarak sunulmuþtur. Kurumsal kimlik oluþturulurken,

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

ŞANLIURFA YI GEZELİM

ŞANLIURFA YI GEZELİM ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım

Detaylı

II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ

II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ Halk arasında gâvur padişah ve püsküllü bela olarak adlandırılan padişah II.

Detaylı

Eðitim Baþvurularý Hakkýnda; -Eðitim katýlýmcý sayýsý ve eðitim tarih deðiþiklikleri Odamýz tarafýndan belirlenmektedir. -Eðitimlerimizle ilgili tüm güncel bilgiler www.corlutso.org.tr internet adresindeki

Detaylı

5. ÜNÝTE. Türklerde Eðitim A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII.

5. ÜNÝTE. Türklerde Eðitim A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII. 5. ÜNÝTE Türklerde Eðitim A. ÝLK TÜRK DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM B. TÜRK-ÝSLAM DEVLETLERÝNDE EÐÝTÝM C. OSMANLI DEVLETÝ NDE EÐÝTÝM (XIII XVIII. YÜZYILLAR). ß. K Ç. TANZÝMAT SONRASI OSMANLI EÐÝTÝMÝ D. CUMHURÝYET

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Duraklama Döneminin Sebepleri

Duraklama Döneminin Sebepleri Duraklama Döneminin Sebepleri A: İç Sebepler 1. Merkezi Yönetimin Bozulması Tahta geçen padişahların küçük yaşta tecrübesiz ve zayıf karakterli olması. (Sancağa çıkma usulünün kaldırılması) Saray kadınlarının

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

2014 2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ÝLKOKULLAR ARASI 2. Zeka Oyunlarý Turnuvasý 7 Mart Silence Ýstanbul Hotel TURNUVA PROGRAMI 09.30-10.00 10.00-10.45 11.00-11.22 11.35-11.58 12.10-12.34 12.50-13.15

Detaylı

www.uyanis.com.tr. NISAN 2008 ÝÇÝNDEKÝLER Hamid 3 Hayvanlar Alemi 4 Kanuni Sultan Süleyman 5 Ýstanbul un En Güzel 10 Çeþmesi 13 Ýlginç Resimler 17 Ýyi Olma Sanatý 20 KARDELEN SEÇKÝSÝ 3 HAMÝD Deniz aslanlarý

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

SENDÝKAMIZDAN HABERLER

SENDÝKAMIZDAN HABERLER SENDÝKAMIZDAN HABERLER Sendikamýza Üye Ýþyerlerinde Çalýþanlardan Yýlýn Verimli Ýþçisi Ve Ýþvereni Seçilenlere Törenle Plaketleri Verildi 1988 yýlýndan bu yana Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) nce gerçekleþtirilen

Detaylı

KARALARIN VE DENİZLERİN HÂKİMİ OSMANLI

KARALARIN VE DENİZLERİN HÂKİMİ OSMANLI Karaların ve Denizlerin Hâkimi Osmanlı İstanbul un Fethi İkinci Mehmet tahta geçer geçmez ilk iş olarak sosyal ve ticari açıdan son derece önemli olan İstanbul u almaya karar verdi. İstanbul u almak istemesinin

Detaylı

21-23 Kasým 2011 Çeþme Ýzmir www.tgdfgidakongresi.com organizasyon Ceyhun Atýf Kansu Caddesi, 1386. Sokak, No: 8, Kat: 2, 06520 Balgat / Ankara T:+90 312 284 77 78 F:+90 312 284 77 79 Davetlisiniz Ülkemiz

Detaylı

Engeller del Lift ile aþýlýr... Adel Kaset Tip Engelli Lifti del Þirket Profili ADEL Otomotiv, 2005 yýlýnda otomotiv yan sanayisi olarak Sn. Kamil Sölpüker tarafýndan kurulmuþtur. TEMSA Global A.Þ.'nin

Detaylı

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Hazýrlayan: Prof. Dr. Ýlter Turan RAPOR NO: 5

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Hazýrlayan: Prof. Dr. Ýlter Turan RAPOR NO: 5 TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR Hazýrlayan: Prof. Dr. Ýlter Turan RAPOR NO: 5 RAPOR NO: 5 Türk-Rus iliþkileri NOT: BÝLGESAM farklý disiplin ve görüþlere sahip bilim adamlarýný sinerji saðlayacak

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

İçindekiler. 1. Ünite BEYLİKTEN DEVLETE (1300-1453) 2. Ünite DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ. 3. Ünite ARAYIŞ YILLARI (XVII. YÜZYIL)

İçindekiler. 1. Ünite BEYLİKTEN DEVLETE (1300-1453) 2. Ünite DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ. 3. Ünite ARAYIŞ YILLARI (XVII. YÜZYIL) İçindekiler BEYLİKTEN DEVLETE (1300-1453) 1. Bölüm : Osmanlı Devleti nin Kuruluşu...5 2. Bölüm : Balkanlarda Osmanlı Fetihleri ve İskan Siyaseti... 9 3. Bölüm : Anadolu da Siyasi Birliği Sağlama Çalışmaları...15

Detaylı

B ölüm. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI

B ölüm. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI B ölüm 2. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI Temel Kavramlar Nüfus politikalarý Küresel etki Aile

Detaylı

Tablo 6A Ortaöðretimdeki Alanlar Ýle Ayný Alanlardaki Lisans Programlarý

Tablo 6A Ortaöðretimdeki Alanlar Ýle Ayný Alanlardaki Lisans Programlarý Tablo 6A Lise, Sosyal Bilimler Lisesi, Yabancý Dil Aðýrlýklý Lise, Özel Lise, Anadolu Lisesi, Yabancý Dille Öðretim Yapan Özel Lise, Askeri Lise, Polis Koleji, Akþam Lisesi, Özel Akþam Lisesi, Açýköðretim

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı

3T, metal iþleme sektöründe marka fuarlar arasýnda 3T Uluslararasý Metal Ýþleme, Kalýp, Otomasyon Teknolojileri ve Yan Sanayi Ürünleri Fuarý 15-18 Mayýs 2008 tarihleri arasýnda Ýzmir Kültürpark Uluslararasý

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

A D H I G B C E F 75 lik servis arabasý 100 lük servis arabasý 120 lik servis arabasý 140 lýk servis arabasý 210 luk servis arabasý Çocuk arabasý 25 lik A B C D E F 730 840 780 900 990 560 640 730 690

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti Filtre Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti statik seçenekleri, 1-200m2 temizleme alaný ve

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ

Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Dersin Adı İSLAM TARİHİ Sınıf 12 İSLAM TARİHİ Tarihi Öğretim Yılı Dönemi Sırası 2014-2015 2 1 B GRUBU SORULARI 12.Sınıflar Öğrencinin Ad Soyad No Sınıf Soru 1: Aşağıdaki yer alan ifadelerde boşluklara

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Tablo 6A Ortaöðretimdeki Alanlar Ýle Ayný Alanlardaki Lisans Programlarý

Tablo 6A Ortaöðretimdeki Alanlar Ýle Ayný Alanlardaki Lisans Programlarý Tablo 6A Lise, Sosyal Bilimler Lisesi, Yabancý Dil Aðýrlýklý Lise, Özel Lise, Anadolu Lisesi, Yabancý Dille Öðretim Yapan Özel Lise, Askeri Lise, Polis Koleji, Akþam Lisesi, Özel Akþam Lisesi, Açýköðretim

Detaylı

3. Ankara şehri yandaki haritada işaretli bölümlerden hangisinde yer almaktadır? ( Anket, soru:3 ). A. I B. II C. III D. IV

3. Ankara şehri yandaki haritada işaretli bölümlerden hangisinde yer almaktadır? ( Anket, soru:3 ). A. I B. II C. III D. IV 56 3. Ankara şehri yandaki haritada işaretli bölümlerden hangisinde yer almaktadır? ( Anket, soru:3 ). A. I B. II C. III D. IV Haritada işaretlenen Ankara şehrinin bulunduğu Bölüm ü bir dizi seçenek arasından

Detaylı

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir.

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir. 1/7 AMT FÜR SOZIALE DIENSTE FÜRSTENTUM LIECHTENSTEIN Sosyal Hizmetler Dairesi Çocuk ve gençlik hizmetleri Sosyal hizmetler Terapi hizmetleri Ýç hizmetler konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler

Detaylı

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði Türkiye Biliþim Derneði, biliþim sektöründe çalýþan üst ve orta düzey yöneticilerin mesleki geliþimi ve dayanýþmalarýný geliþtirmek amacýyla her yýl düzenlediði

Detaylı