Birleşmiş Milletler Çocuk Haklar Sözleşmesi ne Göre Türk Çocuklar n n Sağl k ve Sosyal Haklar Aç s ndan Durumu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Birleşmiş Milletler Çocuk Haklar Sözleşmesi ne Göre Türk Çocuklar n n Sağl k ve Sosyal Haklar Aç s ndan Durumu"

Transkript

1 Derleme Birleşmiş Milletler Çocuk Haklar Sözleşmesi ne Göre Türk Çocuklar n n Sağl k ve Sosyal Haklar Aç s ndan Durumu Emel ÖRÜN, Mustafa Mansur TATLI Fatih Üniversitesi T p Fakültesi, Çocuk Sağl ğ ve Hastal klar Anabilim Dal, ANKARA ÖZET Çocuk Haklar na sayg y öngören bir kültür yarat lmas nda çocuklarla birlikte ve çocuklar için çal şan profesyonellerin bu alanda eğitilmesi önemli bir boyuttur. Bu sayede sağl k çal şanlar n n kendi mesleki politikalar nda, kişisel uygulamalar nda, sağl k hizmetlerinin düzenlenmesinde/sunulmas nda ve çocuklar için tan t m ve savunu çal şmalar n n yürütülmesinde çocuk haklar n dikkate al p gözetmeleri sağlanm ş olacakt r. Bu makalenin düzenlenmesindeki amaç; başta çocuk doktorlar olmak üzere tüm doktorlar n BM Çocuk Haklar na dair Sözleşmesi ndeki ilkeleri tan tmak, bu sözleşmenin çocuk sağl ğ ve refah aç s ndan taş d ğ önem konusunda bilinç ve duyarl l k oluşturmak ve Türkiye de yaşayan çocuklar n haklar aç s ndan durumunu analiz etmektir. Anahtar Kelimeler: Birleşmiş Milletler Çocuk Haklar Sözleşmesi; Çocuk haklar ; Türkiye ABSTRACT The condition of the health and social rights in Turkish children according to the United Nations Convention on the Rights of the child The education of health care workers who are practicing in children care is an important issue for the establishment of culture that respects children rights. Thus, children rights will be considered and provided in health care workers own professional policies, personal implementations, organization/delivery of health services and execution of promotional and conservational work for children. The aim of this review is to introduce the principles of the UN Convention on the Rights of the Child to especially pediatricians and all of the physicians, the convention on the importance of children s health and well-being and to create awareness and sensitivity to the rights of children, as well to analyze children s situation living in Turkey. Key Words: UN Convention on the rights of the child; child rights; Turkey GİRİŞ Birleşmiş Milletler Çocuk Haklar Sözleşmesi ne göre Türk çocuklar n n sağl k ve sosyal haklar aç s ndan durumu Hak, bir şeyi yapma veya başkalar ndan bir şey yapmalar n, belirli bir şekilde davranmalar n isteme yetkisidir. Hukuk ise toplumsal düzeni düzenleyen ve uyulmas zorunlu kurallar bütünüdür. İnsan haklar na sayg, tüm hukuk sistemlerinin temelinde bulunmas gereken bir değerdir. Çocuklar n özel ilgiye, yard ma, gerekli koruma ve uygun yaklaş ma ihtiyac n n olmas, hukuk sistemlerinde çocuklara özgü düzenlemeler yap lmas n gerekli k lm şt r 1. Bir ülkede çocuklar n hak ve özgürlüklerinin en üst düzeye ç kar lmas için, çocuk politikas n n, evrensel standartlar göz önünde tutularak hak temelli bir yaklaş m çerçevesinde haz rlanmas gerekir. Dünyada sosyal devletin ortaya ç kt ğ tarihsel süreç dikkatle incelendiğinde sürecin, geçmişin Yaz şma adresi: Dr. Emel ÖRÜN Fatih Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Sağ. ve Hast. Anabilim Dal, Ankara Yaz n n geldiği tarih : Yay na kabul tarihi : hay rseverlik, hümanizm vb. anlay şlar ndan hak temelinde bir anlay şa doğru değiştiği görülmektedir 2. Ortaçağ ve öncesinde çocuklar gündelik yaşamda küçük birer yetişkin olarak görülmekteydi. Ayd nlanma dönemi ile beraber çağdaş çocukluk anlay ş oluşmaya başlam şt r. 20. yüzy lda yap lan çal şmalar n katk s yla, çocukluğun insan gelişiminde özel bir dönem olarak ele al nmas gerektiği görülmüştür. Çocuk ve Çocuk Haklar korunmal d r ilkesi çok eskiden beri kabul görmüştür Dünya Savaş n n politik ve özellikle ekonomik alandaki sonuçlar, gençleri ve çocuklar geniş ölçüde etkilemiştir. Genç kuşaklar açl k ve hastal klardan korumak ve yersizlikten kurtarmak çabalar milletleraras sahada yard m faaliyetlerinin artt r lmas n zorunlu k lm şt r 3. Londra Çocuklara Yard m Fonu ve Milletleraras Çocuklara Yard m Birliği kurucular ndan Eglantyne Jebb, 1922 y l nda esaslar ileride çocuklar her türlü ihmal ve istismardan uzak tutmak ve onlar her durumda yetişkinlerden ayr ve özel olarak korumak olan ve daha sonra Cenevre Çocuk Haklar Beyannamesi ad n alacak beyannamenin ön taslağ n haz rlam şt r y l nda Milletleraras Çocuklara Yard m 132

2 E. Örün ve M.M. Tatlı Birliği bu beyannameyi Cenevre Çocuk Haklar Beyannamesi ad yla yay nlam şt r y l nda BM İnsan Haklar Komisyonu Ekonomik ve Sosyal Haklar Meclisi, Çocuk Haklar Beyannamesi ni İnsan Haklar Evrensel Beyannamesine bağl kalarak yeni bir tasar haz rlam şt r. Bu süreçte Birleşmiş Milletler İnsan Haklan Komisyonu, daha önceki beyanamelerin ülkeler için hiçbir bağlay c l ğ n n olmamas üzerine Çocuk Haklar Sözleşmesi (Convention on the Rights of the Child) ad yla 20 Kas m 1989 y l nda son hali verilmiş sözleşme metni Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nca kabul edilmiştir 4. Türkiye, Çocuk Haklar na dair Sözleşme yi (ÇHS) 1990 y l nda imzalam ş ve 1995 y l n n baş nda Resmi Gazete de 4058 say l yasa olarak ç km şt r. Çocukluğu tan mlamada kullan lan yaş ölçütü konusunda henüz herkesin üzerinde anlaşt ğ bir s n r olmamakla beraber, Çocuk Haklar Sözleşmesi ne göre 18 yaş n alt ndaki her birey çocuktur (ÇHS Madde 1). 31 Aral k 2010 tarihi itibar yla Türkiye nüfusu kişidir ve bunun %25,3 ünü 0-14 yaş grubu oluşturmaktad r 5. Çocuklar yaşad klar toplumun sosyal ve kültürel yap s ile dünyada olup biten her türlü olay ve değişimden etkilenir. Yoksulluk, iç göç, h zl kentleşme, bölgesel farkl l klar, işsizlik, aile içi şiddet, çocuk yetiştirme konusunda mevcut gelenekler, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, çocuk ve genç nüfusunun büyüklüğü, ekonomik krizler, küreselleşme, bilgi teknolojileri, tutarl çocuk ve gençlik politikalar n n ve yasal uygulamalar n yetersizliği gibi olgular n tümü Türkiye deki çocuklar n yaşam n ve geleceğini olumsuz etkileyebilecek güce sahiptir. Çocuklar kendi haklar n n erişkinler taraf ndan savunulmas na ihtiyaç duymaktad r. Bu durumun nedenleri aras nda kendileri için iyinin ne olduğuna karar verebilecek gelişim düzeyine sahip olmamalar, oy kullanamamalar, yarg ya başvuramamalar, sendika ve meslek kuruluşlar na üye olmamalar say labilir. Bununla birlikte yetişkin savunucular ile birlikte çocuklar kendi korunmalar na katk da bulunabilirler 6. Çocuk haklar ile ilgili uluslar aras ilk yasa olan ÇHS elli dört maddeden oluşur. Kişisel, sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik haklar öngören bir anlaşmad r. Şemsiye Haklar Madde Taraf Devletler, bu sözleşmede yaz l olan haklar kendi yetkileri alt nda bulunan her çocuğa, kendilerinin, ana babalar n n veya yasal vasilerinin sahip olduklar, rk, renk, cinsiyet, dil, siyasal ya da başka düşünceler, ulusal, etnik ve sosyal köken, mülkiyet, sakatl k, doğuş ve diğer statüler nedeniyle hiçbir ayr m gözetmeksizin tan r ve taahhüt ederler. 2. Taraf Devletler, çocuğun ana-babas n n, yasal vasilerinin veya ailesinin öteki üyelerinin durumlar, faaliyetleri, aç klanan düşünceleri veya inançlar nedeniyle her türlü ay r ma veya cezaya tabi tutulmas na karş etkili biçimde korunmas için gerekli tüm uygun önlemi al rlar. Madde 3: 1. Kamusal ya da özel sosyal yard m kuruluşlar, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organlar taraf ndan yap lan ve çocuklar ilgilendiren bütün faaliyetlerde çocuğun yarar temel düşüncedir. 2. Taraf Devletler, çocuğun ana-babas n n vasilerinin ya da kendisinden hukuken sorumlu olan diğer kişilerin hak ve ödevlerini de göz önünde tutarak, esenliği için gerekli bak m ve korumay sağlamay üstlenirler ve bu amaçla tüm uygun yasal ve idari önlemleri al rlar. 3. Taraf Devletler, çocuklar n bak m veya korunmas ndan sorumlu kurumlar n; hizmet ve faaliyetlerin özellikle güvenlik, sağl k, personel say s ve uygunluğu ve yönetimin yeterliliği aç s ndan, yetkili makamlarca konulan ölçülere uymalar n taahhüt ederler. Madde 6: Yaşamak, her çocuğun temel hakk d r ve herkesin ilk görevi çocuklar n yaşam n korumakt r. Madde 12: 1. Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakk n bu görüşlere çocuğun yaş ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen gösterilmek suretiyle tan rlar. 2. Bu amaçla, çocuğu etkileyen herhangi bir adli veya idari kovuşturmada çocuğun ya doğrudan doğruya veya bir temsilci ya da uygun bir makam yoluyla dinlenilmesi f rsat, ulusal yasan n usule ilişkin kurallar na uygun olarak çocuğa, özellikle sağlanacakt r. ÇHS nin tüm maddelerinin temelinde Şemsiye Haklar olarak da bilinen yaşama ve gelişme hakk (Madde 6,1 ve 6,2), her konuda çocuğun en yüksek yarar n n düşünülmesi (Madde 3), ay r m gözetmeme (Madde 2), kendisi ile ilgili konularda kat l m hakk (Madde 12) bulunmaktad r. Bu haklar n her birinin diğer bütün haklar n uygulanmas nda dikkate al nmas gerekmektedir. Yaşama ve gelişme hakk : Her çocuğun yaşam, yaşama ve optimal gelişme hakk n vurgulamaktad r. Bu hak, yaln zca çocuklar n yaşamlar n korumaya yönelik sağl k hizmetlerinin verilmesi bak m ndan değil, ayn zamanda çocuklar n daha iyi gelişebilecekleri ortamlar ve çevreler sağlama bak m ndan da yükümlülükler getirir. Engellilik, cinsiyet, etnik köken gibi faktörler ne olursa olsun, tüm çocuklar n yaşamlar eşit biçimde korunmal d r 6. Her konuda çocuğun en yüksek yarar n n düşünülmesi: Kamusal ve özel sosyal refah kurumlar na, hukuk mahkemelerine, idari mercilere ve yasama organlar na, çocuklar etkileyen her eylemde çocuklar n yüksek yarar n birinci derecede gözetme yükümlülüğü getirir. İlke, tek tek çocuklar etkileyen durumlar kadar çocuklar bir kesim olarak etkileyen durumlar için de geçerlidir. Örneğin, bir çocuğun tedavisine ilişkin karar, yaln zca çocuğun yüksek yarar gözetilerek al nmal d r; burada, bir araşt rman n bulgular na 133

3 E. Örün ve M.M. Tatlı Yeni T p Dergisi 2012;29(3): katk veya bir doktorun daha fazla deneyim kazanmas gibi amaçlar söz konusu olmamal d r. Çocuk Hastanelerindeki çocuk servislerinin nas l yönetileceğine ilişkin kararlar çal şan personelin etkin çal şmas veya rahatl ğ gözetilerek değil, çocuğun yarar gözetilerek al nmal d r. Hükümetin ulaş m, çevre kirliliği, sağl k hizmetlerinden al nan hizmetler gibi konulara ilişkin politikalar, çocuğun yüksek yarar n birinci derecede gözetme görevini yans tacak içerikte olmal d r 6. Ayr mc l ğa maruz kalmama hakk : Hükümetler, sözleşme de yer alan tüm haklar n ülkedeki tüm çocuklar için herhangi bir ayr m gözetilmeksizin geçerli olmas n sağlayacak önlemleri almal d rlar. Ayr mc l ktan kastedilen, doğrudan veya dolayl ayr mc l kt r. Doğrudan ayr mc l k, belirli bir etnik veya yerli gruba mensup çocuklar n sağl k hizmetlerine eşit erişimi tan nmad ğ nda, k z çocuklara erkek çocuklara göre daha özensiz hizmet verildiğinde veya mültecilerle s ğ nmac lar aras ndaki çocuklara sağl k hizmetlerine erişimde diğer çocuklarla eşitlik tan nmad ğ nda söz konusudur. Dolayl ayr mc l k ise, örneğin k rsal yörelerdeki hizmetlere kentlerdeki hizmetlere göre daha az kaynak ayr ld ğ nda veya hizmetlerle ilgili bilgilerin az nl k gruplar n konuştuklar dillerden verilmemesi nedeniyle bu kesimler sağl k hizmetlerine daha s n rl ulaşabildiklerinde ortaya ç kar 6. Çocuklar n görüşlerinin dinlenilmesi ve görüşlerinin ciddiye al nmas : Tüm çocuklar n kendilerini ilgilendiren her konuda görüşlerini ifade etme, yaşlar na ve olgunluk düzeylerine göre bu görüşlerin ciddiye al nmas n bekleme hakk n öngörür. Başka bir deyişle, ister tek başlar na ister bir grup olarak çocuklar, kendilerini etkileyecek kararlar al n rken kendilerine dan ş lmas hakk na sahiptirler. Çocuklar n kendilerini ifade etme haklar na sayg, çocuklar n kendi sağl k ve korunmalar na katk da bulunmalar n sağlayacak önemli bir mekanizmad r. Yetişkinler de önce çocuklar n görüşlerine başvururlarsa daha yerinde kararlar alabilirler 6. Medeni Haklar ve Özgürlükler Madde 7: Her çocuğun bir isme ve vatandaşl ğa sahip olma hakk vard r. Devlet, çocuk doğduğunda bu ismi kaydeder ve çocuğa bir kimlik verir. Nüfus kayd çocuğun yasal statüsünü temin etmek, böylece temel haklardan ve hizmetlerden faydalanmas n sağlamak için gereklidir. Veriler Türkiye de çocuklar n %94 ünün doğduktan sonraki beş y l içerisinde nüfusa kaydettirildiklerini göstermektedir. Nüfus kayd yap lmayan çocuklar n yüzdesi TNSA-2003 te yüzde 16 iken, TNSA de yüzde 6 ya düşmüştür 7. Doğu Anadolu Bölgesi nde nüfusa kaydedilmeyen çocuklar n yüzdesi göreli olarak daha yüksektir. Nüfusa kay t olma durumu ile annelerin eğitim düzeyi ve hane halk refah aras nda pozitif bir ilişki vard r. Dernekler Kanunu (2004) e göre 15 yaş n bitiren çocuklar yasal temsilcilerinin yaz l izni ile çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilir. Oniki yaş n bitiren çocuklar ise yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine sadece üye olabilirler; yönetim ve denetim kurullar nda görev alamazlar. Aile Ortam Madde 8: Çocuklara verilen isim, vatandaşl k hakk ve aile bağlar korunmal d r. Tüm bunlar zorla değiştirilemez ve al namaz, değiştirilmek istenir ya da çocuğun elinden bu haklar al n rsa devlet bu duruma karş ç kmal d r. Madde 9: Her çocuğun ailesiyle birlikte yaşama hakk vard r. Anne baba çocuğa bakam yorsa, çocuk bu durumdan zarar görmemesi için ona başka bir bak m sağlanmal d r. Bu durumda da her çocuğun, anne babas yla düzenli olarak görüşebilme hakk vard r. Madde 10: Anne babas ayr ülkelerde yaşayan çocuklar n aileleriyle birlikte olabilmeleri için devletler kolayl k gösterir. Son 20 y lda k rsal nüfusun yar s kentlere göç etmiştir. Göçle beraber ortaya ç kan en önemli sosyal sorun yoksulluktur. Yoksulluk çocuklar n fiziksel, zihinsel, duygusal ve psikolojik esenliği üzerinde derin etkileri olan bir olgudur. Beslenme, bar nma, sağl k hizmetine ulaş m, eğitim f rsat, cinsiyet eşitsizliği, çocuk işçiliği, erken evlilik ve gebelikler, aile içi şiddet, çocuğa karş artm ş şiddet ve sosyal d şlanma şeklinde birçok sorunun temelinde yatmaktad r y l nda Türkiye de fertlerin yaklaş k % 0,48 i (339 bin kişi) sadece g da harcamalar n içeren açl k s n r n n, %18 i (12 milyon 751 bin kişi) ise g da ve g da d ş harcamalar içeren yoksulluk s n r n n alt nda yaşamaktad r. Türkiye genelinde 15 milyon 70 bin ailenin 3 milyon 600 bini yoksulluk s n r nda yaşamaktad r (TÜİK, 2009). Ülkemizde çocuk yoksulluğu verileri incelendiğinde 16 yaş alt ndaki nüfusta yoksulluk riski alt ndaki oran n n %34 olduğu, bu oran n yaklaş k olarak Avrupa Birliği ortalamas n n iki kat na denk geldiği görülmektedir (TÜİK 2009). Bu durumun en çarp c sonucu birçok çocuğun ailelerinin geçim s k nt s yaşamalar nedeniyle SHÇEK den yat l bak m hizmeti almalar d r. Temel Sağl k Haklar (Madde 18, 23, 24, 26, 27) Madde 18. Taraf Devletler, çocuğun yetiştirilmesinde ve gelişmesinin sağlanmas nda ana-baban n birlikte sorumluluk taş d klar ilkesinin tan nmas için her türlü çabay gösterirler. Çocuğun yetiştirilmesi ve geliştirilmesi sorumluluğu ilk önce ana babaya ya da durum gerektiriyorsa yasal vasilere düşer. Bu kişiler her şeyden önce çocuğun yüksek yarar n göz önünde tutarak hareket ederler. Madde 23. Taraf Devletler, zihinsel ya da bedensel özürlü çocuklar n sayg nl klar n güvence alt na alan, özgüvenlerini geliştiren ve toplumsal yaşama etkin 134

4 E. Örün ve M.M. Tatlı biçimde kat lmalar n kolaylaşt ran şartlar alt nda eksiksiz bir yaşama sahip olmalar n kabul ederler. Madde 24. Taraf Devletler, çocuğun olabilecek en iyi sağl k düzeyine kavuşma, t bbi bak m ve rehabilitasyon hizmetlerini veren kuruluşlardan yararlanma hakk n tan rlar. 2. Taraf Devletler, bu hakk n tam olarak uygulanmas n takip ederler ve özellikle: a) Bebek ve çocuk ölüm oranlar n n düşürülmesi; b) Bütün çocuklara gerekli t bbi yard m n ve t bbi bak m n; temel sağl k hizmetlerinin geliştirilmesine önem verilerek sağlanmas ; c) Temel sağl k hizmetleri çerçevesinde ve başka olanaklar n yan s ra, kolayca bulunabilen tekniklerin kullan lmas ve besleyici yiyecekler ve temiz içme suyu sağlanmas yoluyla ve çevre kirlenmesinin tehlike ve zararlar n göz önüne alarak, hastal k ve yetersiz beslenmeye karş mücadele edilmesi; d) Anneye doğum öncesi ve sonras uygun bak m n sağlanmas ; e) Bütün toplum kesimlerinin özellikle ana-babalar ve çocuklar n, çocuk sağl ğ ve beslenmesi, anne sütü ile beslenmenin yararlar, toplum ve çevre sağl ğ ve kazalar n önlenmesi konusunda temel bilgileri elde etmeleri ve bu bilgileri kullanmalar na yard mc olunmas f) Koruyucu sağl k bak mlar n n, ana-babaya rehberliğini, aile planlamas eğitimi ve hizmetlerinin geliştirilmesi; amaçlar yla uygun önlemleri al rlar. Madde 26. Taraf Devletler, her çocuğun sosyal sigorta dahil, sosyal güvenlikten yararlanma hakk n tan r ve bu hakk n tam olarak gerçekleşmesini sağlamak için ulusal hukuklar na uygun gerekli önlemleri al rlar. Madde 27. Taraf Devletler her çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaksal ve toplumsal gelişmesini sağlayacak yeterli bir hayat seviyesine hakk olduğunu kabul ederler. Çocuklar n temel sağl k haklar ele al n rken çocuklar n anne karn na düşmesi ile başlayan sürecin ard ndan yenidoğan, bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemini kapsayacak şekilde ele al nmal d r. Temel sağl k haklar n n kullan labilmesi fetusun ve annesinin gebelik boyunca izlenmesi, uygun koşullarda ve kişilerce doğurtulmalar, ilk beslenmenin anne sütü ile sağlanmas, uygun zamanda ve şekilde ek g da almalar, yeterli, dengeli ve temiz g dalarla beslenmeleri, büyüme ve gelişimlerinin izlenmesi, aş lar n n zaman nda ve eksiksiz yap lmas, hastal k durumunda sağl k hizmeti alabilmeleri, çevresel kirliliği olmayan güvenli bir ev ortam ve çevrede yaşamalar, bedensel veya zihinsel özel bak ma ihtiyaç göstermesi durumunda gerekli bak m ve desteğin sağlanmas ile mümkündür. Ülkemizde yaşayan çocuklar n temel sağl k haklar n kullanabilirlikleri metinde Türkiye Nüfus Sağl k Araşt rmas (TNSA) verileri kullan larak özetlenmeye çal ş lm şt r. Türk çocuklar n n yaşama hakk na ne ölçüde sahip olduklar çocukluk dönemine ait ölümlülük h zlar na bak larak analiz edilebilir. TNSA-2008 verilerine göre sağl k sistemindeki ilerlemelere rağmen, Türkiye de 2008 y l nda bebek ölüm hızı binde 17,6 dur. Bebek ölümlerinin %76 si yenidoğan döneminde gerçekleşmiş olup, bunlar n da %87 si erken dönem yenidoğan ölümleridir. Bu oran OECD ülkeleri ortalamas olan binde 5,2 nin üç-dört kat d r. Beş yaş alt çocuk ölüm h z incelendiğinde 1998 de binde 52 den, 2003 de binde 37 e, 2008 de binde 24 e düşmüştür. Anne/baba eğitim düzeyinin düşük olmas, iki doğum aras ndaki sürenin iki y ldan az olmas, gebelik izleminin olmamas, doğumun sağl kl ortamda gerçekleşmemesi, k rsal bölgede ve Doğu Anadolu Bölgesinde yaşayan aile bebekleri ölüm aç s ndan riskli grubu oluşturmaktad r 7. Bebek ve çocuklar n enfeksiyon hastal klar ndan korunmas nda en etkili yol olan aş lanma durumlar incelendiğinde TNSA-1998 de tam aş l çocuk s kl ğ %45,7 den TNSA-2008 verilerinde %80,5 e ç km şt r; hiç aş lanmam ş çocuk yüzdesi ise %3,6 dan, %1.6 ya gerilemiştir. Bununla birlikte Ulusal Aş Program nda son 5 y l içinde yap lan değişiklilerle (K zam k-k zam kç k-kabakulak aş s, Hemafilus influenza tip B aş s, konjuge pnömokok aş s, hepatit A aş s ) çocuklar n aş yla korunabilir hastal klara karş korunmalar gelişmiş ülkeler seviyesine ç kar lm şt r. Sağl kl büyümek için yeterli ve dengeli beslenmek her çocuğun hakk d r. Sürekli büyüme ve gelişme durumunda bulunan çocuklar n, esansiyel besinlere gereksinimleri erişkinlerden fazlad r 8. Kronik beslenme yetersizliğinin bir göstergesi olan boy k sal ğ n n Türk çocuklar aras ndaki s kl ğ %10 dur ve %3 ünde ciddi boy k sal ğ vard r. K rsalda ve Doğu Anadolu da yaşayanlarda s kl k daha yüksektir (s ras yla %17 ve %21). TNSA-2008 verilerine göre hem o andaki hem de geçmişteki beslenme durumunu gösteren yaşa göre ağ rl k değerine göre zay f çocuk s kl ğ %3 tür 7. Ergenlik dönemine özgü sağl k sorunlar na bak ld ğ nda ilk s rada erken evlenme yaş, adolesan gebeliği ve yetersiz dan şmanl k ve sağl k eğitimi almalar gelmektedir. ÇHS ye göre her çocuğun mümkün olan en üst sağl k düzeyine ulaşma ve sağl k hizmetlerinden yararlanma hakk vard r (Madde 24). Sosyal Güvenlik uygulamalar na bak ld ğ nda 5510 say l kanununa göre genel sağl k sigortal s say lanlar n çocuklar, ana ya da baban n tescil edilmiş olmas na bak lmaks z n ve ayr ca bir işleme gerek olmaks z n 18 yaş n dolduruncaya kadar genel sağl k sigortal s veya genel sağl k sigortal s n n bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sağl k hizmetlerinden ve diğer haklardan yararland r l r. Bu durum çocuklar n sağl k hizmeti alma haklar önündeki engelleri kald ran bir düzenlemedir. Çocuk istismar Madde 19: 1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler, çocuğun ana-babas n n ya da onlardan yaln zca birinin, yasal vasi veya vasilerinin ya da bak m n üstlenen taraf ndan bedensel veya zihinsel sald r, şiddet veya suiistimale, ihmal ya da ihmalkar muameleye, rza geçme dahil her 135

5 E. Örün ve M.M. Tatlı Yeni T p Dergisi 2012;29(3): türlü istismar ve kötü muameleye karş korunmas için; yasal, idari, toplumsal, eğitsel bütün önlemleri al rlar. 2. Bu tür koruyucu önlemler; çocuklara kötü muamele olaylar n n önlenmesi, belirlenmesi, bildirilmesi, yetkili makama havale edilmesi, soruşturulmas, tedavisi ve izlenmesi için gerekli olduğu takdirde adliyenin işe el koymas olduğu kadar durumun gereklerine göre çocuğa ve onun gereken desteği sağlamak amac ile sosyal programlar n düzenlenmesi için etkin usulleri de içermelidir. Madde 25: Yerleştirme Uygulamas n n düzenlenmesi Madde 34: Taraf Devletler, çocuğu her türlü cinsel sömürüye ve cinsel suiistimale karş koruma güvencesi verirler. Bu amaçla Taraf Devletler özellikle: a) Çocuğun yasad ş bir cinsel faaliyete girişmek üzere kand r lmas veya zorlanmas n ; b) Çocuklar n, fuhuş, ya da diğer yasad ş cinsel faaliyette bulundurularak sömürülmesini; c) Çocuklar n pornografik nitelikli gösterilerde ve malzemede kullan larak sömürülmesini; önlemek amac yla ulusal düzeyde ve ikili ile çok tarafl ilişkilerde gerekli her türlü önlemi al rlar. ÇHS de üç ayr maddede ele al nan çocuğa kötü muamele ve istismar ülkemizde özellikle son 20 y lda fark ndal ğ n/duyarl l ğ n artmas, hukuk ve bildirim sistemlerindeki gelişmelerle tan almakta, birçok hastane bünyesinde bulunan çocuk koruma birimlerince uygun tedavi ve yaklaş mlar yap labilmekte, hukuk süreçlerinin çocuğa en az zarar verecek şekilde sürdürülmesi sağlanabilmektedir. Ülkemizdeki sorunun boyutunu rakamlarla ifade etmek zor olmakla beraber en s k fiziksel ve cinsel istismar vakalar görülmektedir. Ankara Ceza Mahkemelerinde karara bağlanan davalar incelendiğinde, davalar n büyük çoğunluğunun rza geçme ve rza tasaddi suçlar n n olduğu (%70), bunu ihmal nedeniyle çocuğun yaralanmas veya ölmesi (%21), terk (%3,3), kötü muamele (%2,2) ve fuhşa teşvik (%2,8) suçlar n n izlediği görülmüştür 9. Eğitim, boş zaman ve kültürel etkinlikler (Madde 28,29,31) Madde 28: Taraf Devletler, çocuğun eğitim hakk n kabul ederler ve bu hakk n f rsat eşitliği temeli üzerinde tedricen gerçekleştirilmesini sağlarlar. Madde 29: Taraf Devletler çocuk eğitiminin aşağ daki amaçlara yönelik olmas n kabul ederler; a) Çocuğun kişiliğinin, yeteneklerinin, zihinsel ve bedensel yeteneklerinin mümkün olduğunca geliştirilmesi; b) İnsan haklar na ve temel özgürlüklere, Birleşmiş Milletler Antlaşmas nda benimsenen ilkelere sayg s n n geliştirilmesi; c) Çocuğun ana-babas na, kültürel kimliğine, dil ve değerlerine, çocuğun yaşad ğ veya geldiği menşe ülkenin ulusal değerlerine ve kendisininkinden farkl uygarl klara sayg s n n geliştirilmesi; d) Çocuğun, anlay ş, bar ş, hoşgörü, cinsler aras eşitlik ve ister etnik, ister ulusal, ister dini gruplardan, isterse yerli halktan olsun, tüm insanlar aras nda dostluk ruhuyla, özgür bir toplumda, yaşant y, sorumlulukla üstlenecek şekilde haz rlanmas ; e) Doğal çevreye sayg s n n geliştirilmesi, Madde 31: Taraf Devletler çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oynama ve yaş na uygun eğlence (etkinliklerinde) bulunma ve kültürel ve sanatsal yaşama serbestçe kat lma hakk n tan rlar. Türkiye de ilköğretim 6-14 yaş aras çocuklar n eğitimi ve öğretimini kapsamaktad r ve zorunlu eğitim süresi 8 y ld r 10. Zorunlu eğitimde bölgesel farkl l klar n azalt lmas ve cinsiyet eşitliği (k z çocuklar n n okula kay t ve devam n n artt r lmas ) konusunda pek çok ad m at lm şt r (Eğitim Reformu Girişimi). TÜİK 2009 verilerine göre Türkiye de 6-13 yaş grubu okullaşma oran 1991 y l nda k zlarda %85, erkeklerde %93 seviyesinde iken, bu oran 2006 y l nda k zlarda %89, erkeklerde %93 tir. İlkokulu bitirme oranlar ise y llar aras nda %87 den %97 e yükselmiştir. Eğitim yan s ra çocuklar n boş zaman değerlendirme, oyun oynama ve yaş na uygun eğlence etkinliklerine kat lma hakk için gerekli düzenlemelere ihtiyaç vard r. Bu düzenlemelerin yerel yönetimlerin kentleşme projeleri içinde yer almas ve göz ard edilmemesi gerekmektedir. Özel Koruma Önlemleri (Madde 22,30,32-35,37-40) Madde 22: Taraf Devletler, ister tek baş na olsun isterse ana babas veya herhangi bir başka kimse ile birlikte bulunsun, mülteci statüsü kazanmaya çal şan ya da uluslararas veya iç hukuk kural ve usulleri uyar nca mülteci say lan bir çocuğun, bu sözleşmede ve insan haklar na veya insani konulara ilişkin ve söz konusu devletlerin taraf olduklar diğer uluslar aras sözleşmelerde tan nan ve bu duruma uygulanabilir nitelikte bulunan haklar kullanmas amac yla koruma ve insani yard mdan yararlanmas için gerekli bütün önlemleri al rlar. Çocuk işçiliği sorunu gelişmekte olan her ülke için olduğu gibi, Türkiye için de önem taş yan bir konudur. Sorun; nüfus, eğitim düzeyi, ekonomik gelişim ve sosyal kalk nma kavramlar yla doğrudan ilgilidir. Uluslar aras Çal şma Örgütü (ILO) katk s yla TÜİK taraf ndan gerçekleştirilen Ekim 1999 Çocuk İşgücü Anketi temel göstergelerine bak ld ğ nda 6-17 yaş grubu içerisinde ekonomik faaliyette bulunanlar n oran %10,2 olarak tahmin edilmiştir. Ekonomik bir faaliyette bulunan çocuklar n %61,8 ini erkekler, %38,2 sini ise k zlar oluşturmaktad r. Çal şan çocuklar n okula devam oran %78,8 dir. Çal şma nedenlerine bak ld ğ nda çocuklar n ağ rl kl olarak hane halk gelirine katk da bulunmak amac yla çal şt klar görülmektedir (%38,4) 11. Çocuk Mahkemeleri Kanunu nun yürürlüğe girmesi ile k rka yak n Çocuk ve Çocuk Ağ r Ceza Mahkemeleri kurulmuştur. Bununla birlikte bu say yetersiz kalmakta ve çocuklar n yetişkin mahkemelerinde yarg land klar görülmektedir. Sonuç olarak; BM Çocuk Haklar na Dair Sözleşme çocuklara yönelik sayg felsefesini öne ç karmaktad r. Çocukla ilgilenen sağl k çal şanlar n n çocuklar n mümkün olan en iyi sağl k durumuna ulaşmalar için yaln zca hastal ğ tedavi etmenin 136

6 E. Örün ve M.M. Tatlı ötesinde, onlar n en iyi sağl k durumuna kavuşma hakk önündeki engellerin aş lmas nda çocuk haklar perspektifinden bakarak belirleyici rol alabilirler. Unutulmamal d r ki, çocuklar n içinde bulunduğu fiziksel, ekonomik ve sosyal ortamlar onlar n refah üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir. REFERANSLAR 1. Antakyal oğlu Ş, Kumcu D. Büyümeden adaleti beklemek mümkün mü? İçinde: Acar H, Çoban Aİ. Çocuk Haklar na Dair Sözleşme nin 20. y l nda Türkiye de Çocuk Haklar. Ankara: Maya Akademi Yay nevi, 1.bask, 2010, Karataş K. Sosyal politika aç s ndan Türkiye de çocuklar. İçinde: Acar H, Çoban Aİ. Çocuk Haklar na Dair Sözleşme nin 20. y l nda Türkiye de Çocuk Haklar. Ankara: Maya Akademi Yay nevi, 1.bask, 2010, (Ulaş lma tarihi: ). 4. (Ulaş lma tarihi: ). 5. Türkiye İstatistik Kurumu. id=39&ust_id=11. (Ulaş lma tarihi: ). 6. Landsdown G, Heykoop C, Hart S. Çev: Müftü G, Thibert AA. Sağl k Çal şanlar için CRED-PRO Çocuk Haklar Müfredat. Uluslar aras Çocuk Haklar ve Gelişimi Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (2009) Türkiye Nüfus ve Sağl k Araşt rmas, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, Sağl k Bakanl ğ Ana Çocuk Sağl ğ ve Aile Planlamas Genel Müdürlüğü, Başbakanl k Devlet Planlama Teşkilat Müsteşarl ğ ve TÜBİTAK, Ankara, Türkiye. (http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2008/data/tnsa- 2008_ana_Rapor-tr.pdf Ulaş lma tarihi: ) 8. Neyzi O, Ertuğrul T. Pediyatri. İçinde: Saner G, Durmaz Ö, Gökçe S. Protein Enerji Malnütrisyonu, Nobel T p Kitabevleri, 4.Bask, 2010 sayfa: Pasl F. Çocuk istismar na yönelik uygulamalar n çocuk haklar perspektifinden değerlendirilmesi. İçinde: Acar H, Çoban Aİ. Çocuk Haklar na Dair Sözleşme nin 20.y l nda Türkiye de Çocuk Haklar. Ankara: Maya Akademi Yay nevi, 1.bask, 2010, (Ulaşma tarihi: ) (Ulaşma tarihi: ). 137

http://www.fisek.org ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı Faks. 0312.395 22 71

http://www.fisek.org ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Fişek Enstitüsü Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı Faks. 0312.395 22 71 ÇOCUK HAKLARI VE YOKSULLUK Prof. Dr. A. Gürhan Çalışan Çocuklar Bilim ve Eylem Merkezi Vakfı http://www.fisek.org Faks. 0312.395 22 71 İnsana verilen değerin bileşik göstergesi Güvence Sağlık Hak arama

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org. 719 İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ Alpaslan ERTÜRK Maden Yüksek Mühendisi izmir@maden.org.tr Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.tr

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI rt O ku ao l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - ARALIK 2015 ÇOCUK HAKLARI 10 Aralık 1948 de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi nin kabulüyle birlikte 10

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi!

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Hasta Bilgilendirme Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! 2 AOK-Curaplan Diyabet Tip 2 AOK Curaplan nedir? AOK Curaplan, Tip 2 Diyabet hastal ğ olan

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim (TÜSİAD ve UNFPA Ortak Raporunun Değerlendirilmesi) Prof. Dr. Zafer Öztek 27 Kasım 2012 Fütürist Prof. David Passig 2050 adlı eserinde Türkiye nin 2050 yılında Dünyadaki

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Gümrük Ve Ticaret Bakanı Sn. Nurettin CANİKLİ nin Kredi Kefalet Kooperatifleri Ortaklarının Borçlarının Yapılandırılması Basın Toplantısı 24 Eylül 2014 Saat:11.00 - ANKARA Kredi Kefalet Kooperatiflerinin

Detaylı

2.000 SOSYOLOG İLE YAPILAN ANKET SONUÇLARINA DAİR DEĞERLENDİRMEMİZ. Anayasa nın 49. Maddesi :

2.000 SOSYOLOG İLE YAPILAN ANKET SONUÇLARINA DAİR DEĞERLENDİRMEMİZ. Anayasa nın 49. Maddesi : 2.000 SOSYOLOG İLE YAPILAN ANKET SONUÇLARINA DAİR DEĞERLENDİRMEMİZ Anayasa nın 49. Maddesi : A. Çalışma Hakkı ve Ödevi Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek,

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

Parti Program ve Tüzüklerin Feminist Perspektiften Değerlendirilmesi i

Parti Program ve Tüzüklerin Feminist Perspektiften Değerlendirilmesi i Parti Program ve Tüzüklerin Feminist Perspektiften Değerlendirilmesi i Parti içi disiplin mekanizması (cinsel taciz, aile içi şiddet vs. gibi durumlarda işletilen) AKP CHP MHP BBP HDP Parti içi disiplin

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi!

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Hasta Bilgilendirme Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Başlang çtan itibaren yan n zday z AOK Curaplan nedir? AOK Curaplan, Tip 2 Diyabet hastal

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ

ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu yönergenin amacı; Çankaya Belediye sınırları içinde yaşayan, yaş sınırı

Detaylı

YABANCI İŞÇİLERİN ÜÇ AYDAN SONRA SİGORTALI OLMALARI ZORUNLU MU? I- GİRİŞ :

YABANCI İŞÇİLERİN ÜÇ AYDAN SONRA SİGORTALI OLMALARI ZORUNLU MU? I- GİRİŞ : YABANCI İŞÇİLERİN ÜÇ AYDAN SONRA SİGORTALI OLMALARI ZORUNLU MU? I- GİRİŞ : Bilindiği üzere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. ve 6. maddelerine göre kimlerin sigortalı

Detaylı

ATAÇ Bilgilendirme Politikası

ATAÇ Bilgilendirme Politikası ATAÇ Bilgilendirme Politikası Amaç Bilgilendirme politikasının temel amacı, grubun genel stratejileri çerçevesinde, ATAÇ İnş. ve San. A.Ş. nin, hak ve yararlarını da gözeterek, ticari sır niteliğindeki

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIM İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIM İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIM İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu yönetmeliğin

Detaylı

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARINDA MERKEZİ KARŞI TARAF UYGULAMASI 13 MAYIS 2013 İSTANBUL DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın BDDK Başkanım, İktisadi Araştırmalar Vakfı, Borsamız

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME

ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME Bu Sözleşmeye Taraf Devletler: ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME Birleşmiş Milletler Andlaşmasında ilân edilen ilkeler uyarınca insanlık ailesinin tüm üyelerinin, doğuştan varlıklarına özgü bulunan haysiyetle

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA GÖNDERİLMEK ÜZERE ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA. : TMMOB Şehir Plancıları Odası (İstanbul Şubesi)

İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA GÖNDERİLMEK ÜZERE ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA. : TMMOB Şehir Plancıları Odası (İstanbul Şubesi) YÜRÜTMEYİ DURDURMA TALEPLİDİR. İSTANBUL ( ). İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA GÖNDERİLMEK ÜZERE ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI VEKİLİ DAVALI : TMMOB Şehir Plancıları Odası (İstanbul Şubesi) :

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

ENGELLİLERİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ. Ayşe Baysal İnşaat Mühendisi baysal.ayse@gmail.com

ENGELLİLERİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ. Ayşe Baysal İnşaat Mühendisi baysal.ayse@gmail.com 831 ENGELLİLERİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİ Ayşe Baysal İnşaat Mühendisi baysal.ayse@gmail.com GİRİŞ Ülkemizde olduğu gibi kentimizde de sadece engelliler için değil, yaşl, hasta, hamile, küçük çocuklu aile ve çocuklar

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır.

Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. Buradaki bilgiler özet olup genel hatları ile tanımlamalar bulunmaktadır. Derste anlatılan örnekler ve analizler bu dokümanda yer almaktadır. GİRİŞ İnşaat sektörü, barınma ihtiyacı başta olmak üzere insanların

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

Yönetici Çal tay. Oturum x: Ayr mc kla mücadele ve e itlik

Yönetici Çal tay. Oturum x: Ayr mc kla mücadele ve e itlik Yönetici Çal tay Oturum x: Ayr mc kla mücadele ve e itlik 6 ayr mc k zemini Cinsiyet Toplumsal cinsiyet Irk Ya Özürlülük Din Cinsel yönelim AB mevzuat n geçmi i 1957 (Roma Antla mas ) Uyruk / milliyet

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Gaziosmanpaşa Üniversitesi bünyesinde yaz okulunda uygulanacak olan

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Haklarım var, Hakların var, Hakları var...

Haklarım var, Hakların var, Hakları var... Haklarım var, Hakların var, Hakları var... Çocuk haklarına giriş Herkesin hakları vardır. Ayrıca, 18 yaşından küçük bir erkek veya kız çocuğu olarak sizin özel bazı haklarınız vardır. Bu hakların bir listesi

Detaylı

Bernard Brunhes International AB Sosyal Güvenlik Koordinasyonu

Bernard Brunhes International AB Sosyal Güvenlik Koordinasyonu Bernard Brunhes International AB Sosyal Güvenlik Koordinasyonu AB de Hasta Hareketlili i Hasta hareketlili i ba lam (1) Vatanda lar istedikleri yerde sa k hizmeti almakta özgürdür fakat e er para iadesi

Detaylı

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL Kurum ve kuruluşlarla ilişki bulunmamaktadır CEZA SORUMLULUĞU KALDIRILAN OLGULARDA ZORUNLU AYAKTAN TEDAVİYE UYUMU ETKİLEYEN ETMENLER Dr.Sena Yenel Özbay CEZA SORUMLULUĞUNUN KALDIRILMASI Suç eyleminin gerçekleştiği

Detaylı

Çocuğun Tanımı. Ulusal yasalarca daha genç bir yaşta reşit sayılma hariç, 18 yaşın altındaki her insan çocuk sayılır.

Çocuğun Tanımı. Ulusal yasalarca daha genç bir yaşta reşit sayılma hariç, 18 yaşın altındaki her insan çocuk sayılır. >1 Çocuğun Tanımı Ulusal yasalarca daha genç bir yaşta reşit sayılma hariç, 18 yaşın altındaki her insan çocuk sayılır. Soner HİZARCİ >2 Ayırım Gözetmeme Hakların hepsi, istisnasız bütün çocuklar için

Detaylı

Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı

Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı Overview Understanding Economic Growth: A Macro-level, Industrylevel, and Firm-level Perspective

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

6663 SAYILI KANUNLA SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDA YAPILAN DÜZELMELER. Değerli Meslek Mesubumuz, 10.02.2015

6663 SAYILI KANUNLA SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDA YAPILAN DÜZELMELER. Değerli Meslek Mesubumuz, 10.02.2015 6663 SAYILI KANUNLA SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDA YAPILAN DÜZELMELER Değerli Meslek Mesubumuz, 10.02.2015 6663 sayılı Kanun ile; emekli olduktan sonra Bağ-Kur kapsamında çalışmaya devam eden esnafın emekli

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

MUĞLA ÜNİVERSİTESİ GÜNDÜZ BAKIMEVİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak

MUĞLA ÜNİVERSİTESİ GÜNDÜZ BAKIMEVİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak MUĞLA ÜNİVERSİTESİ GÜNDÜZ BAKIMEVİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı, Muğla Üniversitesinde görevli personelin çocuklarının bakım ve eğitimi için açılan "Gündüz

Detaylı

KOOPERATİFLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ:

KOOPERATİFLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ: KOOPERATİFLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ: Soru: Bir yapı kooperatifi kaç kişi ile kurulur? Cevap: Bir yapı kooperatifi en az 7 gerçek ve/veya 1163 sayılı Kooperatifler kanununda belirtilen tüzel kişilerce

Detaylı

OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU

OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU Üst Politika Belgelerinde Okul Bazlı Bütçe: Amaç: OKUL BAZLI BÜTÇELEME KILAVUZU 1. Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) 154- Okul idarelerinin bütçeleme süreçlerinde yetki ve sorumlulukları artırılacaktır.

Detaylı

Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin Uygulanması

Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin Uygulanması Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme CRC/C/TUR/Q/2-3 Dağıtım: Genel 16 Kasım 2011 Aslı: İngilizce Çocuk Hakları Komitesi Altmışıncı Oturum 29 Mayıs 15 Haziran 2012 Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesinin

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. BirinciBölüm YABANCILARIN TÜRKİYE'YE GİRİŞ, İKAMET VE SEYAHATLERİ

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. BirinciBölüm YABANCILARIN TÜRKİYE'YE GİRİŞ, İKAMET VE SEYAHATLERİ İÇİNDEKİLER İKİNCİ BASIYA ÖNSÖZ ÖNSÖZ KISALTMALAR III V XV GİRİŞ I. Yabancılar Hukukunun Konusu 1 II. Yabancı Kavramı 1 III. Yabancılara İlişkin Mevzuat 5 A. Türk Yabancılar Yasasının Yokluğu 5 B. İltica

Detaylı

G ü vence Hesab. Uluslararas Motorlu Taş. ş t t Mali Sorumluluk Sigortas. Gökhan KARASU 21.06.2008

G ü vence Hesab. Uluslararas Motorlu Taş. ş t t Mali Sorumluluk Sigortas. Gökhan KARASU 21.06.2008 G ü vence Hesab Uluslararas Motorlu Taş ş t t Mali Sorumluluk Sigortas Gökhan KARASU 21.06.2008 Güvence Hesab Tan m Tarihçe Hesab n n Statüsü ve Yönetimi Y Kapsama Dahil Sigortalar Karş ş lanan Zararlar

Detaylı

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 Tarihinde Kabul Edilmiştir.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 Tarihinde Kabul Edilmiştir. ÇOCUK HAKLARINA DAIR SÖZLEŞME * Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 Tarihinde Kabul Edilmiştir. ÖNSÖZ Bu Sözleşmeye Taraf Devletler: Birleşmiş Milletler Antlaşmasında ilan edilen

Detaylı

Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 141 Türkiye Büyük Millet Meclisinin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (Resmî Gazele ile yayımı : 6.4.1990 Sayı : 20484) Kanun No. Kabul Tarihi Dış ilişkiler - MADDE 1. Türkiye Büyük Millet

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU

YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU Kanun Numarası : 2547 Kabul Tarihi : 4/11/1981 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 6/11/1981 Sayı : 17506 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 21 Sayfa : 3 * * * Bu Kanunun yürürlükte

Detaylı

BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ

BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ Amaç BEBEK FORMÜLLERİ TEBLİĞİ Yetki Kanunu: Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete :04.09.2008-26987 Tebliğ No: 2008/52 Bebek Formülleri Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Yayımlandığı

Detaylı

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum.

Hepinizi saygıyla sevgiyle selamlıyorum. Değerli konuklar, Yatırım Ortamını İyileştirme Koordinasyon Kurulu (YOİKK) çalışmaları kapsamında düzenlediğimiz Kurumsal Yönetim konulu toplantımıza hepiniz hoş geldiniz. 11 Aralık 2001 tarihli Bakanlar

Detaylı

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara ÇHS 1. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu hariç TCK 6. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu dahil ÇKK 3. maddesi 18 yaşından küçüklere

Detaylı

Destekli Proje Başvuru Prosedürü

Destekli Proje Başvuru Prosedürü Destekli Proje Başvuru Prosedürü Teknoloji Transfer Ofisi 2014 Yazan(lar) : Tarih : İlker KÖSE TTO Direktörü Onaylayan(lar) : Tarih : Prof. Dr. Ömer Ceran Genel Sekreter V. Prof. Dr. Sabahattin Aydın Rektör

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 Sunum Planı Giriş I)Literatür Uluslararası Literatür Ulusal Literatür II)Karşılaştırmalı Analiz III)

Detaylı

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 24 Mart 2016 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29663 YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

Ekonomi Bakanlığından: GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞININ KONTROLÜNE TABİ ÜRÜNLERİN İTHALAT DENETİMİ TEBLİĞİ (ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2013/5)

Ekonomi Bakanlığından: GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞININ KONTROLÜNE TABİ ÜRÜNLERİN İTHALAT DENETİMİ TEBLİĞİ (ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2013/5) Ekonomi Bakanlığından: GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞININ KONTROLÜNE TABİ ÜRÜNLERİN İTHALAT DENETİMİ TEBLİĞİ (ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2013/5) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, insan sağlığı

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

2. Söz konusu koruma amaçlı imar planı üst ölçek plana aykırı hususlar içermektedir.

2. Söz konusu koruma amaçlı imar planı üst ölçek plana aykırı hususlar içermektedir. İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Beykoz I. Bölge, 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Nazım İmar Planı ve Beykoz I. Bölge 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planı Bakanlık Makamının 30.12.2014

Detaylı

SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ

SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ LE LMES PROJES (Bu proje, T.C. Sa k Bakanl Türkiye Üreme Sa Program kapsam nda Avrupa Birli i taraf ndan finanse edilmi tir. Bu yay n içeri

Detaylı

Üniversite Hastaneleri Mali Sorunları ve Ortak Kullanım Yönetmeliği

Üniversite Hastaneleri Mali Sorunları ve Ortak Kullanım Yönetmeliği Üniversite Hastaneleri Mali Sorunları ve Ortak Kullanım Yönetmeliği Beklentiler Sorunlar Dr. A. Sadık Kılıçturgay ÜHBD Yönetim Kurulu Üyesi, ÜHB Geri Ödeme Çalışma Kurulu Üyesi Üniversite Hastaneleri Mali

Detaylı

DOĞAN GRUBU TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ POLİTİKASI

DOĞAN GRUBU TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ POLİTİKASI DOĞAN GRUBU TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ POLİTİKASI Sayfa : 1/7 1. AMAÇ Bu politikanın amacı Doğan Grubu nun tedarikçileri ile ilişkilerinde gözettiği standartları ve temel ilkeleri açıklamaktır. Doğan Grubu,

Detaylı

1111 SAYILI ASKERLİK KANUNUNUN 35/E MADDESİNE GÖRE SEVKLERİ TEHİR EDİLECEK SPORCULARA İLİŞKİN ÖZEL YÖNERGE

1111 SAYILI ASKERLİK KANUNUNUN 35/E MADDESİNE GÖRE SEVKLERİ TEHİR EDİLECEK SPORCULARA İLİŞKİN ÖZEL YÖNERGE 1111 SAYILI ASKERLİK KANUNUNUN 35/E MADDESİNE GÖRE SEVKLERİ TEHİR EDİLECEK SPORCULARA İLİŞKİN ÖZEL YÖNERGE 1-AMAÇ : BİRİNCİ BÖLÜM GENEL ESASLAR Bu Yönergenin amacı; 1111 sayılı Askerlik Kanunu ve/veya

Detaylı

İZMİR. 5.2.2010. Muhasebe Müdürlüğüne,

İZMİR. 5.2.2010. Muhasebe Müdürlüğüne, Sayı: YMM.03.2010-18 Konu: 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Form Ba ile Form Bs Bildirimlerinin 2010 Yılı ve Müteakip Yıllarda Verilmesine İlişkin İZMİR. 5.2.2010 Muhasebe Müdürlüğüne, 04.02.2010

Detaylı

Sayfa : 4 RESMÎ GAZETE 19 Ocak 2013 Sayı : 28533

Sayfa : 4 RESMÎ GAZETE 19 Ocak 2013 Sayı : 28533 Sayfa : 4 RESMÎ GAZETE 19 Ocak 2013 Sayı : 28533 SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun No. 6385 Kabul Tarihi: 10/1/2013 MADDE 1

Detaylı

YÖNETMELİK. MADDE 2 Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin ikinci ve sekizinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve dokuzuncu fıkra eklenmiştir.

YÖNETMELİK. MADDE 2 Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin ikinci ve sekizinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve dokuzuncu fıkra eklenmiştir. 19 Eylül 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28416 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından: YÖNETMELİK YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA DÖNER SERMAYE GELİRLERİNDEN YAPILACAK EK ÖDEMENİN DAĞITILMASINDA UYGULANACAK

Detaylı

Haklarımla Çocuğum!.

Haklarımla Çocuğum!. Haklarımla Çocuğum!. BM Çocuk Hakları Sözleşmesi Kitabı Çocuk Vakfı Yayınları: 111 I. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi Yayın Dizisi: 14 Yayıma hazırlayan : Mustafa Ruhi Şirin Kapak : Judo Reklam ve Tanıtım

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Yrd.Doç.Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ Orman Endüstri Makinaları ve İşletme Anabilim Dalı 1. Proje Konusunun

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş.

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. 27 Şubat 2016 ÜNSPED GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ VE LOJİSTİK HİZMETLER A.Ş. Kurumsal Yönetim Notu: 7.30 Priv. YÖNETİCİ ÖZETİ ÜNSPED Gümrük Müşavirliği ve

Detaylı

YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK 24 Aralık 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27795 YÖNETMELİK Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından: YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ

Detaylı

Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Bebek Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler

Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Bebek Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler Prof.Dr.Muzaffer Eskiocak Trakya Üni.Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı Bu yazı Türkiye de son 5

Detaylı

Boş zaman ve sosyo kültürel aktiviteler üzerine bir politika

Boş zaman ve sosyo kültürel aktiviteler üzerine bir politika AVRUPA GENÇ İNSANLARIN BELEDİYE VE BÖLGESEL YÖNETİMLERE KATILIMI ŞARTI Giriş: Genç insanlar n topluluk işleri ne dahil olmas, kenarda yaşamaktansa, belediyelerinde veya bölgelerindeki yaşamda yer almalar

Detaylı

Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun

Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun Tarihi:18.06.1992 Sayısı:3816 R.G. Tarihi:03.07.1992 R.G. Sayısı:21273 Kanun Numarası

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI 1948 yılında yayımlanan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,

Detaylı

Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Toplantısı

Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Toplantısı Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Toplantısı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKAN YARDIMCISI YADİGAR GÖKALP İLHAN: -GELİŞMEKTE OLAN SAĞLIK SEKTÖRÜ VE SAĞLIĞA ERİŞİMDEKİ ARTIŞ, KAMU HARCAMALARINI

Detaylı

Eğer sigortalı değilseniz...

Eğer sigortalı değilseniz... Tercüme edilmiş bu enformasyon daha iyi bir anlayış sağlamanıza katkıda bulunur. Güncel değerleri (Euro olarak) KESİNLİKLE almaca yazılmış yorumdan almanızı rica ederiz. Sağlık Sigortasında kendi kendini

Detaylı

GLOBAL YATIRIM HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ İNSAN HAKLARI POLİTİKASI

GLOBAL YATIRIM HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ İNSAN HAKLARI POLİTİKASI GLOBAL YATIRIM HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ Revizyon Yayın Tarihi V.1 Mayıs 2016 1. AMAÇ ve KAPSAM GİRİŞ GLOBAL YATIRIM HOLDİNG A.Ş. Global Yatırım Holding Anonim Şirketi ( GYH ) ve bağlı şirketleri (aksi belirtilmedikçe

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı