BOLGESEL!YEREL EKONOMIK KALKlNMA KURAMLARlNlN TARIHSEL SUREÇ IÇERISINDEKI GELIŞIMLERI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BOLGESEL!YEREL EKONOMIK KALKlNMA KURAMLARlNlN TARIHSEL SUREÇ IÇERISINDEKI GELIŞIMLERI"

Transkript

1 BOLGESEL!YEREL EKONOMIK KALKlNMA KURAMLARlNlN TARIHSEL SUREÇ IÇERISINDEKI GELIŞIMLERI Tanyel Özeiçi Ecarat' ABSTRACT Regional economics which have been dominant in the second half of the twentieth century made use of the general economic theories and adapted them to its own aims and requirements. "Traditional Regional Economic Development Theories" which have been affective until to the 1970s have been influenced from the general economic doctrine through some theories and approaches such as, neoclassical economy, Keynesian economy, neo-marxisı economy, supplyoriented monetarist approaches. After the 1970s, the flexible production systems, the supranationalization and localization of the economy, the geographical mobility of investment production and labour force, and transformatian of the institutional structures have been injluential in the development of the post-fordizm debate. The changing global, economic, social and spatial conditions generate the necessity to defıne the concepts of region and regional/local economic development. The limitations of the traditional modelsfor understanding the regional/local economic development have brought the new theorizations info the theoretical agenda in the post-fordisı era. Recently, theoretical agenda is devetoping in the framework of a general concept, socio-economic paradigm. Different strands such as, Knowledge Economy, Evolutionary Economy, Institutional Economy, have been attempting to redejine the nature of economics. The regional/local economic development theories and the economic geography discipline have been affecting from these debates. In this article the histarical development process of regional/local economic development theories which have been developed on the economy-location relations is examined fırst through the title, "Classical Economic Tlıeories and ' Öğ. Gör. Dr., Gazi Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü.

2 90.IL T._a_n~y_ef_O_.. z_e~~-ie ~_m_l Traditional Regional Economic Development Theories ". The development in the theories parauel to the changes in the world conditions after the 1970s is hand/ed under the title, "Efforts to Conceptualize the Economy-Location Relations in the Post-Fordisı E ra". Lastly, the recent developing theoretical agenda is introduced under the title, "Knowledge Economy, Evolutionary Economy, Jnstitutional Economy Theories and Regional/Local Economic Development Theories ". Key Words: Economy-Location Theories, Regional/Local Economic Development GiRiŞ Bu çalışmada mekan ile ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkiyi kuramsal olarak ortaya koyan bölgesevyerel ekonomik kalkınma kuramlarının tarihsel süreç içerisindeki gelişimleri dünyada ve genel ekonomi kurarnlarında yaşanan değişimler çerçevesindeki nedensellikleri ile ele alınmaktadır. Bu ele alıştaki temel amaç, bir yandan mekana dayalı kurarnların genel ekonomi kurarnlarından nasıl yararlandıklarını ortaya koyarken diğer taraftan da, klasik ekonomi kurarnlarında yok sayı lan mekanın, aslında ekonomik faaliyetlerin ve ekonomik ilişkilerin üzerinde yer aldığı bir birim olarak ekonomik analizlerde mutlaka içerilmesi gereken bir faktör olduğunu vurgulamaktır. Yirminci yüzyıl başlarına kadar ekonomi kuramlarının, zaman ve mekan ögelerini gözönüne almadan geliştirildikleri görülmektedir. 20. yüzyıl başlarında, ekonomik alanın kullanım biçiminin şekil değiştirmesi ile mekan ekonomik analizlere katılmaya başlanmıştır. İlk olarak mekanı ulaşırula ortadan kaldınlabilen bir mesafe olarak kabul eden ekonomistler, taşıma harcamalanna dayanarak, işletme lerin kuruluş yerini ve kentlerin hiyerarşisini saptamaya çalışmışlar, diğer yandan bir grup ekonomist ise alanı yüzey olarak kabul ederek görgül bulgulan genel formühere dönüştürerek etki alanı üzerinde çalışnuşlardır (Dinler, 2001). 20. yüzyılın ikinci yarısında gelişen -bölgesel ekonomi ise genel ekonominin geliştirmiş olduğu kurarnlan alarak kendi amaç ve gereksinimlerine uydurmuştıır. 1970'li yıllara kadar etkili olan "geleneksel bölgesel ekonomik kalkınma: kuramlan", neoklasik ekonomi, Keynezyen ekonomi, neo-marksist ekonomi, arz-yönlü monetarist yaklaşımlar gibi genel ekonominin geliştirmiş olduğu kurarnlardan etkilenmiştir. Değişen dünya koşulları çerçevesinde bölgesevyerel ekonomik gelişmeyi anlamada geleneksel modellerin kısıtlamalarının olması, yeni kuramlaştırma çalışmal arını gündeme getirmiştir. 1970'lerden itibaren esnek üretim sistemleri, ekonominin ulusüstüleşmesi ve yerelleşmesi, yatırım, üretim ve işgücünün coğrafi hareketliliği ve kurumların yeniden yapılanması ile gündeme gelen post-fordizm tartışma -

3 _B_öl.-"- ge_s_ei'-- W.-'--e_re_I.:..::E_ko-'--n-'--o-m_ik_K. _a_l._~ı_n_m_a_k_u_ra_m_l._an_n_ı_n _T._a_n"h_s_ei_S:..._u_ ~_..eç:..._j._._ çe_n...:_ s_in-'-- de-'--k-i...:. O_..! ş-'-. 91 lan bölge, bölgeseliyerel ekonomik kalkınma gibi kavramların yeniden tanımlanması gereğini ortaya çıkarmıştır. Bu dönemde gündeme gelen yeni kavram ve kuramların tamamlanmış bir kuramsal çerçeve olmaktan uzak olduğu ancak bölgesel ekonomilerin içinde bulunduğu koşullan anlama ve tanımlama çabası olduğu söylenebilir. Son dönemde bilgi ekonomisi, evrimsel ekonomi, kurumsal ekonomi gibi farklı isimlerle gelişmekte olan kuramsal gündem, ekonominin doğasını yeniden tanımlamaya çalışırken, bölgeseliyerel ekonomik kalkınma kurarnlan ve ekonomik coğrafya da bu tartışmalardan etkilenmektedir. Bu makalede ele alınacak olan ekonomi-mekan ilişkileri üzerine geliştirilen bölgeseliyerel ekonomik kalkınma kurarnlarının tarihsel süreç içerisindeki gelişim leri, "Klasik Ekonomi Kurarnları ve Geleneksel Bölgesel Ekonomik Kalkınma Kuramları" ve "Post-Fordist Dönemde Ekonomi Mekan İlişkilerini Kavramlaştır ma Çabaları" başlıkları altında incelenecektir. Son dönemde genel olarak sosyoekonomik paradigma çerçevesinde gelişen, Bilgi Ekonomisi, Evrimsel Ekonomi, Kurumsal Ekonomi gibi ekonomi kurarnlarının bölgesel ekonomik kalkınma kurarnları üzerindeki etkisi ise ayrı bir bölüm olarak ortaya konacaktır. KLASiK EKONOMi KURAMLARI ve GELENEKSEL BÖLGESEL EKONOMiK KALKlNMA KURAMLARI Mekanın ilk olarak ekonomik kurarnlarda ele alınmaya başlandığı 20. yüzyılın erken dönernlerinde neo-klasik eko:r:omjk kurarn baskındı. Dünyada yaşanan 1930 krizinden sonra ve özellikle de 1950'li yıllardan başlayarak kalkınma ekonomisinin güncellik kazanması, bölgesel politikalar ve bölge kavramının yükselen değer olarak gündeme gelmesini sağlamıştır. Ulusal kalkınma stratejilerinde benimsenen sektörel ve gelir dağılımında denge kavrarnlarına bölgeler arası denge kavramı eklemlenmiş ve ulusal kalkınmanın ayrılmaz bir parçası olarak sunulmuştur. 1950'lerde ve 1960'larda yaşanan Keynezyen devrim ile bölgesel ekonomik kalkınma kurarnlarında önemli gelişmeler olmuştur. Keynezyen kurarnlar 1970 ve 1980'lerde neo-marksist ve arz yönlü monetarist yaklaşımlar tarafından sorgulanmıştır. Ekonomik ögeler üzerine kurgulanan mekansal kurarnlar da bu sorgulamalardan etkilenmiştir. Neo-liberal kurarnlar ise 1980'lerden sonra etkili o_lmaya başlamış ancak bölgesel ekonomik kalkınma kuramıarına yeterince dahil edilemediği için daha az etkili olmuştur (Scott ve Storper, 1994). Neo-klasik ekonomik kurarn esas olarak bireyler, fırmalar ve bunların davranışlarını incelemektedir. Alıcıların, satıcı ların, üreticileri~ ve ' tüketi cilerin davranışlan diğer bütün mikro-ekonomik aktörlerin faaliyetleri tarafından belirlenmektedir. Neo-klasik ekonomistler kaynak dağıtırnma yönelik denge modelleri üzerine yo-

4 92 L T._a_n~y_e/_0_--z_e~~-iE~cr_m_l ğunlaşmaktadırlar. Sermaye ve emeğin muhtemel en yüksek kar ve ücretleri alabilecekleri alanlara doğru yöneleceklerini varsayarlar. Bireyler ve fırmalar için kar maksimizasyonu temel kaygıdır ve bu ekonomik gerekçeye göre hareket ederler. Bu çerçevede herhangi bir müdahaleye gerek yoktur. Çünkü tam rekabetçi bölgesel bir ekonomide dengeli bir dağıtım ve büyümeye uzun dönemde ulaşılacaktır. Analiz tek firmanın mikro-düzeydeki karar verme sürecine dayanmaktadır ancak ulaşım ve emek maliyetlerine dayalı olarak yer seçim seçeneklerini göstermek için bölgesel kapsama dahil edilmektedir. Bu çerçevede kuram, sermayenin düşükücretli alanlara yönleneceğini bekler ve ikame ilkesine göre sermaye-emek oranlannın yüksek-ücretli alanlarda yüksek olması beklenir. Buradaki en önemli sonuç piyasa mekanizmasının en etkin kaynak dağılımını sağlayacağı önermesidir ve piyasa optimalitesini bozacak herhangi bir müdahale arzu edilmemektedir. Bu çerçevede geliştirilen bölgesel kuramlarda, yığılmada ulaşım ve emek maliyetlerinin etkilerini ayırmak için birçok sınırlayıcı ve yapay varsayımın yapılması gerekmiştir. Örneğin Weber (1909) emek maliyetinin sabit ve ulaşım maliyetlerinin uzaklıkla orantılı olduğunu varsaymış, "yığılma faktörleri" ile ilgilenerek bölgesel kurarnlara katkıda bulunmuştur. Diğer taraftan Lösch (1944) bir ekonomik bölgeyi hammadde dağılımının, ulaşım yüzeyi dağılımının, nüfus dağılımının, zevk ve tercihlerin, teknik bilginin, üretim imkanlannın tekdüze olduğu homojen bir yüzey olarak tanımlamıştır. Isard (1960) tek bir homojen ürün için sabit fıyat ve ölçek ekonomilerinin olmaması gibi varsayımlan kullanmıştır. Hiyerarşik bir ekonomik düzlemde optimal kar maksimizasyonu için faaliyetlerin düzenlenmesinde piyasa mekanizmasının rolünü vurgulamıştır. Bu çalışmalar, topiam dolaşım maliyetlerinin minimize edilmesi ilkesine dayalı olarak ekonomik görünümün etkin bir biçimde düzenlenmesi için gerekli olan koşullann sistematik olarak incelenmesine olanak sağlamıştır. Bu görüşler tek tek yerleşmelerin ve bazen de tüm yerleşmeler sisteminin planlanmasında etkili olmuştur. Mekana dayalı geliştirilen kuramıann ekonomi kunimına katkısı ise, monopolistik ve eksik rekabetin mekansal sonuçlanna dikkat çekilerek mekanın üstesinden gelmenin maliyetlerinin neden gerçek ekonominin tam rekabet modeline göre işleyemeyeceğine yönelik önemli bir açık_iama getirmesidir. 1950'li ve 1960'lı yıllarda ekonomide etkili olan Keynezyan görüşlerin bölgesel ekonomik düşüncede önemli ve yaygın etkileri olmuştur. Bu dönemde neoklasik düşünceler, Keynezyan kavramlarla karşılaştırmak için bir temel olarak sıkça kullanılmıştır. Keynezyanizm kapitalizmin olgunlaşmasının bir sonucu olarak ortaya çıkmış, 1930 krizinden sonra kapitalist sistemin sürekli büyümesi ve istikrann sağlanmasında devletin müdahaleci rolünün öneminin ortaya konmasıyla po-

5 ...:.B_ö-"'lg_es_e.:.._ I!Y. _e_re_f_e.c_k_o_no_m_i_k K,...:. a_fk_ın_m_a_jg_u~_a_m_fa_n_n_ın_t._a_rih_s_ef_s.c_u_ ~_,eç,_j._. ç_er_is_in_d._e_kı_ G-'--l""-ş püler olmuştur. Bu dönemde devletin meşru müdahalesi 'ekonomik büyümenin teşvik edilmesi, tam istihdamın sağlanması ve gelirin yeniden dağıtılması' için önemli görülmüştür. Keynez, sermaye biriktikçe yeni sermaye yatınmı fırsatlannın tükeneceğini ve bunun sonucu olarak sermaye birikimi ve ilerlemenin yavaşlayacağını öne sürmüştür. Keynez, tüketim ve yatınm tarafından yaratılan toplam talebin sürekli gelişme ve büyüme için gerekli olduğuna inanmaktadır. Bu dönemde bölgesel ekonomik kalkınma kuramlannda da bölgesel gelişme sürecinin dengesizliğe dayalı doğasını vurgulayan Keynezyan görüş önem kazanmıştır. 1950'lerde eşitsiz gelişme süreci ve bağımlılık kurarnlan gibi kapitalizmin kendi içinde yarattığı dengesizliği analiz eden kurarnlar tartışılmaya başlanmıştır. Ekonomik faaliyetlerin diğer alanlan gözardı etme pahasına belli alanlarda yığılması tüm bu tartışmalarda kabul edilmekle birlikte, sebepleri farklı bakış açılan ile açıklanmaya çalışılmıştır. Analizlerde mekanın gözardı edildiği arz ve talep kısıtlannın ve sermaye ve emek akışlannın yerine fiziki ve maddi koşullann tarihsel gelişimi ile dinamik sosyal ve mekansal yapılar dikkate alınmaya başlamıştır. 'Birikimli nedensellik' (cumulative causation) görüşü 1950'lerin başında Perroux tarafından geliştirilmiş daha sonra Myrdal (1957) ve Hirschman (1958) tarafından geliştirilmiştir. Perroux, Schumpeter'in kalkınmanın temelinde yeniliklere (inovasyon) yaptığı vurgudan ve bununla bağlantılı olan 'itici (propulsive) sanayiler' görüşünden etkilenmiştir. Myrdal büyüme merkezlerinin olumsuz etkilerini bir bölgedeki ekonominin gelişmesinin başka bölgedeki bir ekonominin gelişimini kötü etkilemesini açıklayan "geri yıkama (backwash) etkileri", olumlu etkilerini ise bir bölgenin gelişmişliğini yaymasını açıklayan "yayılma (spread) etkileri" olarak tanımlamıştır. Hirschman ise büyüme kutuplannın uzun dönemde yaratacağı bir bölgenin gelişmişliğinin öteki bölgelere yayılmasını sağlayan etkileri (trickling down) vurgulamıştır. Yukandaki görüşlerin oluşturduğu bölgesel büyümenin birikimli nedensellik, dengesizlik modeli, tercih edilen bölgelerin değiştirilemez ve kaçınılmaz olarak ileri gideceğini diğer bölgelerin ise göreli olarak ve belki de mutlak olarak geri kalacağını varsaymaktadır. Olumlu yönden bakan kurarn ise devletin yeni yatınmlannı sınırlı sayıdaki merkezlerde yoğunlaşmasını sağlayacak tedbirler alması ile çarpan ve ölçek etkileri yaratarak kendi sürdürülebilirliğini devam ettirecek bir büyümenin sağlanabileceğinin mümkün olacağını ortaya koymaktadır. Dengesizlik kuramı genel olarak kalkınma sürecindeki tuzaklan ve içsel ve dışsal ekonomiterin güçsüzlüğünü analiz etmede başanlı olmuştur. Aynca kapitalist piyasanın özgür işleyişinin sonucu olarak eşitsiz gelişmeyi vurgulamıştır.

6 94 ~ Tc_a_n~ye~I~O_ z_el~çi~e~"c~e~_al 1970'lerin başından itibaren Keynezyanizmin hakimiyeti iki cepheden eleştirilmeye başlanmıştır. Bunlardan biri monetarizmin faziletlerini ve arz yönlü ekonominin önemini savunan ekonomistler tarafından geliştirilmiştir. Keynezyan görüş arz-yönlü konuların fiili dışlanmasında talep yönetiminin rolünü vurgularnıştı. Bölge tartışmalannda ise bölgesel ekonomilere ürünlere dışandan olan talebin ya da devlet tarafından dışandan enjekte edilen talebin hakim olduğu görüşü hakimdi. Arz-yönlü konular gözönünde bulundurulduğunda, neo-klasik kuramda nüfus dışsal bir faktör olarak ele alınıyor, farklı karşılıklara cevap olarak sermaye ve emeğin hareketliliğinin dengede eşitlik eğiliminde olduğu kabul ediliyordu. Arz-yönlü konuların yanısıra ekonomik büyürneyi hızlandıran teknolojik değişim ve girişimcinin rolü de gözardı ediliyordu (Chisholm,l990). Bölgesel düzeyde arz-yönlü pratiklerle ilgili dikkate değer gelişmeler olmasına rağmen bölgesel gelişmenin arzyönlü analizi kimse tarafından formüle edilememiştir. Keynezyanizme karşı diğer bir eleştri cephesini ise Marks'tan ve onun takipçilerinden etkilenen radikal görüşlü akademisyenler oluşturuyordu ve 1980'lerde etkili olan Neo-Marksist radikal yaklaşımlarda Marksist kavramlar birçok akademisyen tarafından farklı perspektiflerle bölgesel analizlerde kullanılmıştır. Massey'e (1978) göre ilk grup kurarncılar tarihi materyalizmin genel yasalarını ve bunların mekansal etkilerini kullanrnışlardır. Bu grupta Holland (1976) sermayenin belli alanlarda yoğunlaşmasının kaçınılmaz bir eğilim olduğunu analiz etmiştir. Lipietz mekanda şekillenen değer yasasını çalışmıştır. Lipietz eşitsiz gelişimi açıklamak için mekan üzerindeki sermaye hareketi yasalarını analiz etmiştir. Bölgesel farklılıklan göstermek üzere farklı üretim tarzlan arasındaki eşitsiz değişim üzerinde çalışmıştır. Tarım ve zanaate dayalı üretimin olduğu bölgeler kapitalist üretimin olduğu ve teknik ve kurumsal yapısı gelişmiş bölgelere göre daha dezavantajlı bir konumdadır. Castells (1977), kentsel alanı bir tüketim mekanı olarak, bölgeyi ise üretim mekanı olarak kabul etmektedir. Castells'e göre, tekelci kapitalizm olarak kabul edilen baskın üretim tarzı, sosyal yaşamı ve mekanı yapılandırmakta, mekanı farklı yollarla parçalara ayırmaktadır. Bunun sonucunda çokbölgeli, çok-uluslu fırmaların en uygun alanlarda yer seçmesi sonucunu op:aya çıkarmaktadır. Bu durum üretime dayalı olarak bölgesel eşitsizliklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Castells'in bu formülasyonu üretim ve tüketimin karşılıklı bağımlılığını gözardı etmesi ve üretimin sosyal ilişkilerinin temsili yerine kenti fazlasıyla hesaba katması nedeniyle eleştirilmiştir. İkinci grup kurarncılar eşitsiz bölgesel gelişmeyi bağımlılık, eşitsiz. değişim ve emperyalizm kurarnlan ile açıklamaya çalışmışlardır (Massey, 1978). Kurarncıların paylaştığı ortak görüş gelişmişliğin ve az gelişmişliğin birbiriyle ilişkili olduğudur.

7 ~B~ö~&_es_e/.~YY,~e-~_el~E~k_o_no_m_ı_k_K.~a-~_,_nm a_k._u_m_m_l._a_n_nı_n_t._a_n_~_se_l~s_ü_m~ç_iı~~-n~sı_ n_de_k_i~ç~~~ Eşitsizlikler sermaye birikimi ve kapitalist üretim tarzının yeniden üretilmesi için gerekli olarak kabul edilmektedir. Eşitsizlik, gelişmiş, az gelişmiş ülkeler ve bölgeler terimleri ile ulusal, uluslarası düzeylerde analiz edilmektedir. Bu kurarnlar da dünyanın statik olarak merkez ve çevre olarak bölünmesi nedeniyle eleştirilmiştir. Ayrıca 1970'lerde Güneydoğu Asya'da yeni sanayileşmekte olan ülkeler, gelişmiş ekonomilerio petrol krizleri karşısındaki kınlganlıklan ve sanayideki yeni işbölümü de eleştirilerin diğer gerekçeleri olarak ortaya çıkıyordu. Diğer taraftan bu kuramcılann bir büyüme kuramı geliştirememiş olmalan da bir eleştiri kaynağı idi. Kapitalist üretim tarzında eşitsiz coğrafi gelişmeyi açıklamak için çok sayıda kurarncı bağımlılık paradigmasını coğrafi mekana adapte etmeye çalışmıştır. Soja'ya (1980) göre, kapitalizmin hayatını sürdürebilmesi için bölgesel eşitsizlikleri yaratması, genişletmesi ve sürdürmesi gerekmektedir. Soja, ayrıca üretimin sosyal ve mekansal reddi arasındaki dialektik ilişkiyi de formüle etmeye çalışmıştır. Smith (1984) kapitalizm altındaki eşitsiz gelişmeyi farklı tarihsel koşullara göre kurmaya çalışmıştır. 1970'lerin sonunda ve 1980'lerde önem kazanan neo-liberal kurarolann monetarist arza dönük yaklaşımı, bölgesel düzeyde arzın kendi talebini yaratacağını öne sürmektedir. Bu çerçevede, teknolojide ileri gitme ya da geri kalma önemli bir duruma gelmektedir. Bölgesel gelişme ve geri kalma dinamikleri bir yanda girişimcilerin ve firmalann diğer yanda ise çalışaniann ve hanehalklannın çıkarlannın ve tepkilerinin kesişınesi olarak açıklanmaktadır. Özet olarak, neo-klasik ve Keynezyan modellerde, bölgesel gelişme ya da gerileme, ya toprak, emek, sermaye, girişimci gibi üretim faktörlerinin varlığına ve sermaye ve emeğin bölgeye cezbedilerek arz kısıtlannın gevşetilmesine ya da bölgenin ürünlerine talebi yaratan dış piyasalara ve bir bölgedeki temel sanayilerin hızlandıncı-çarpan etkisine dayalı olarak algılanmaktadır. Bu modeller üretim faktörlerini nicel olarak algılamakta teknolojide ve üretim süreçlerindeki fiziki ve maddi koşullardaki süregelen değişimi gözardı etınektedir. Ayrıca maddi ve mekansal yapılardaki değişime neden olan dinamik sosyal yapı da bu modellerde içerilmemektedir. Denge koşuhanna nasıl erişiidiğini gösterebilıpek için yapay varsayımlar gereklidir ancak bu varsayımlar da ~ünya üzerindeki eşitsizliklerin neden ortaya çıktığını açıklayamamakta ve bu problemin çözülebileceğine ilişkin herhangi bir değerlendirme ortaya koyamamaktadır. Üretim ve tüketim arasındaki teknik ilişkilerin sosyal ilişkilerle bağlantılı olarak anlaşılabileceğini öne süren neo-marksist eleştiri bu açıdan biraz daha yol almış gözükmektedir.

8 961 L T.~a~n~y~el~o~ z~el.lçı~ E~c~e~ml POST -FORDiST DÖNEMDE EKONOMi MEKAN ilişkilerini KA VRAMLAŞTIRMA ÇABALARI 1930'lardan 1970'lere kadar olan dönemde üretimde egemenlik kazanmış olan büyük ölçekli ve toplu üretime dayalı kitlesel üretim biçimi ve örgütlü kapitalizm, 1970'lerde dünyada yaşanan ekonomik bunalımla birlikte gerileme süreci içine girmiştir. Bu süreçte, esnek üretim kavramı giderek gündemin ana kavramı haline gelmiş ve post-fordist olarak tanımlanan yeni bir döneme girilmiştir. Ekonominin ulusüstüleşmesinin etkilen, yatırımların ve üretirnin coğrafi hareketliliği, büyük ve çok-uluslu şirketler ve devletlerin yeni yapılanması bu dönemde yerel ekonomileri istikrarsız bir konuma dönüştürmüş tür. Yerel ekonomilerio tutarlılığı ile sermaye ve ticaretin hareketliliği post-fordist dönemdeki yaklaşımların mücadele etmesi gereken birbiriyle çelişen iki süreç olarak ortaya çıkmıştır. Refah, ekonomi ve toplum arasındaki ilişkileri yeniden tanımlamak üzere geliştirilen tartışmalar ve kavramlar yeni yaklaşımların temelinde yer almaya başlamıştır. Bu dönemde ortaya çıkan olguların karmaşıklığı soyutlama düzeyi yüksek ku :amsal çerçevelerin de sorgulanmasına neden olmuş, ekonomik ögeler üzerine kurgulanan mekansal kurarnlar da bu sorgulamadan etkilenrniştir (Eraydın 2002a ). Bunalım öncesi neo-klasik ekonomik büyüme kuramma dayalı olarak ortaya çıkan bölgesel kuramlar, arz ve talep koşullan ve üretim faktörlerinin bileşimi üzerine kurulmuş olup üretim faktörlerinin akıcılığı ve farklılaşan niteliği nedeniyle 1970 sonrası gelişmeleri açıklamakta yetersiz kalmışlardır. Bölgesel ve kentsel gelişme sürecini tanımlamaya yönelik olarak Neo-klasik iktisat çizgisindeki Bölgesel Denge (Weber, Lösch, Isard), Bölgesel Eşitsizlik Kuramları, Keynezyan yaklaşımlar çeşitli ekonomik parametrelerin değişimine koşut bir gelişme çizgisi sunarken, yapıda belirli bir devamlılık kavramından hareket etmemektedirler. Kalkınma ekonomisi çerçevesinde geliştirilmiş bölgesel kurarnlar olan Büyüme Kutupları, Birikinıli Nedensellik ve Kutuplaşmış Büyüme ise belirli bir bölgede gelişmeyi başlatabilmenin koşullarını tanımlarken, bu dönüşümü belirli bir sürecin sonucu değil yapılan müdahalelerin bir yansıması olarak tanımlamaktadırlar. Öte yandan Marksist ideoloji çerçevesinde gelişen Merkez-Çevre, Bağımlılık ve Eşitsiz Deği şim Kuramları, Marksist kuramın teknolojik değişme-kriz analizleri dışında daha durağan bir çerçeve sunmaktadırlar. Söz konusu gelişme odaklı kurarnların genelde süreç içinde köktenci bir dönüşümü içeren bir mantık çerçevesinde geliştirilmemiş olmaları nedeniyle 1970'ler ve 1980'lerdeki değişim ve dönüşümleri açıklamakta yetersiz kaldıklan görülmektedir. 20. yüzyılın sonlarına gelindiğinde sosyal ve ekonomik kalkınmaya yönelik klasik paradigmalar kendi kendilerini geçersiz hale getirmişlerdir. Neo-

9 =B..:.. ö.ie /g.:..: es_:_e ::_ //Y. =-e:..:. ıc.:..: e/-=e:..:.k:..:. o no:..:.m..:..i...:. k -=K...:..a:..:. /k_ın_m_a:.:._::_k_:_u_:_ ra_m_:_/._:_ arı_n_:_ı_:_ n _Tı_a_rı_ h_.:..: <e_i _S_ü_re=ç ~İç,_e_ris_i_nd_e_k_i _02/ş_.,1. 97 Keynezyanizm'den Neo-Marksizme kadar uzanan solun paradigmalannın etkisi devletin ekonomik gelişmedeki önemine yönelik değerlendirmeleri nedeniyle a zalmıştır. Sağın neo-liberal paradigması ise ekonomik gelişmenin ve sosyal refahın ilerlemesinde piyasa mekanizmasının eksikliklerini farketmede yetersiz ve isteksiz kalmıştır. Son y;llık dönemde Yapısal Dönüşüm Kurarnları çerçevesinde çok sayıda kurarulaştırma çabası ortaya çıkmıştır. Kavramsal olarak klasik yaklaşımların bireyselciliği karşısında yeni yaklaşımlar ekonomik davranışın ortak ya da sosyal temellerini vurgulamaya başlamıştır. Ancak bu yaklaşımların arkasında ne tutarlı bir ekonomik kurarn vardır ne de bu yaklaşımlar bölgesel ekonomik kalkınma kuramı geliştirmek için yeterli bir altlık ortaya koymaktadır. Bu çabalar daha çok dünyadaki sosyal, ekonomik, politik ve mekansal yapıların karmaşık dönüşüm süreçlerini açıklamaya yönelik olarak geliştirilmiş yeni kavramlar olarak ortaya çıkmaktadır. Geleneksel bölgesel politikaların krize girdiği 1980'lerde içten kalkınmaya yönelik yerel ve bölgesel ekonomik kalkınma girişimleri gündeme gelmeye başla mıştır. Ulus-devletin bölgesel ekonomik kalkınmaya yönelik politikalarının alternatifi olarak yerel ve bölgesel kalkınmada içsel potansiyelin değerine yönelik görüşler vurgulanmaya başlanmıştır. İlk tartışmalar yereli ve bölgeyi temel alan ve rekabetçi üstünlük için yerel dinamikleri vurgulayan tartışmalardır. Bu tartışmalarda diğer yerellikler ve bölgelerle ilişkilere açık olarak bir referans verilmemektedir. Bu tartışmaların yazında yer alan örnekler çerçevesinde "Marshalgil sanayi bölgeleri" ya da "yeni sanayi odakları" (industrial districts) modeli ile somutlaştırtldığı görülmektedir. "Yeni Sanayi Odakları"nın ortaya çıkışı, üretimin yeniden örgütlenmesi ile ortaya çıkan esnek üretim biçiminin mekandaki en önemli sonucu olarak değerlendirilmiştir. Bu modelde bir noktada değişik faaliyetlerin yer almasının işlem maliyetlerinin düşürülmesi ve dışsallıkların sağladığı ekonomilerden yararlanılması üzerinde durularak, fason ilişkileri içinde esnek üretimin gerçekleşmesi açıklanmaya çalışılmıştır. Üretimde düşey ve yatay ayrışmanın mekansal yığılma sürecini hızlandırdığı ve bunun sonucu olarak esnek üretim merkezlerinin ve bölgelerinin ortaya çıktığı öne sürülmüştür (Brusco 1986; Stöhr 1990; Urry 1987). Bu bölgelerin bir bölümünün geleneksel becerilerin canlandırılması ile (Piore ve Sabel 1984), diğer bir bölümünün yüksek teknoloji sektörlerindeki gelişmeye dayalı olarak (Storper ve Scott 1986; Scott 1988) ortaya çıktığı ortaya konmuştur. Post-fordizmin ilk dönemlerinde ortaya çıkan bu yaklaşım ve modeller, yeni kavram ve yaklaşımlarla günümüze kadar farklı cephelerden eleştirilip geliştirilerek gelmiştir.

10 981.L T._a_n~y_el~o~ z~elıçı~ E~c~e~~al BiLGi EKONOMiSi, EVRiMSEL EKONOMi, KURUMSAL EKONOMi KURAMLARI VE BÖLGESEL EKONOMiK KALKlNMA KURAMLARI Son dönemde Bilgi Ekonomisi, Evrimsel Ekonomi, Kurumsal Ekonomi gibi farklı isimlerle gelişmekte olan kuramsal gündem, ekonominin doğasını yeniden tanımlamaya (Amin, 1999) çalışmaktadır. Bilgi toplumunun içinde bulunduğu ekonomik koşullar günümüzde bilgi ekonomisi adıyla anılmaktadır. Kuramsal tartışmalarda temel üretim faktörlerinin artık sanayi toplumundaki gibi sadece sermaye, doğal kaynaklar (toprak) ve emek olmadığı, ülkeleri refah artışına götüren en önemli üretim faktörünün bilgi olduğu iddia edilmektedir. Neo-klasik ekonomide teknoloji üretim için dıştan verilmiş bir parametredir. Böyle bir bakış açısının gerisinde emeğin homojen ve niteliksiz olduğu (fordist üretim), bilginin bir kamu malı olduğu, bilgi üretimi için gerekli tek girdinin bilgi olduğu bu nedenle de bilgi üretiminin sıfır maliyetli ve sıfır getirili olduğu kabulü bulunmaktadır (Tekeli, 2002). Oysa günümüzde bilgi üretimde açıklanamayan bir artık kısım olmaktan çıkarak sermaye ve emek gibi bir üretim faktörü haline gelmiştir. Bilgi ekonomilerinde rekabet gücü, doğal kaynaklar ve fiziksel işgücünün belirlediği mukayeseli üstünlük ile değil, bilgi yaratma ve sürekli gelişmenin belirlediği sürdürülebilir üstünlük ile sağlanmaktadır. Bilginin bir ekonomik kaynak olarak davranışı bugün için tam anlamıyla kavranmış değildir. Ekonomi biliminde ise henüz bir kurarn geliştirilip onu sınayacak kadar tecrübe sahibi olunamarnıştır. Şu an için söylenebilen bilgiyi servet üretme sürecinin merkezine yerleştiren bir ekonomi kuramının gerekliliğidir. Bugünün ekonomisini ve ekonomik büyümesini ancak böyle bir kurarn açıklayabilir. Bilginin üretim faktörü haline dönüştürülmesi üç şekilde olmaktadır; birincisi sürecin, ürünün ya da hizmetin sürekli olarak iyileştirilmesi, ikincisi var olan bilginin sürekli olarak işlenmesi yoluyla ondan yeni ve farklı süreçler, ürünler ve hizmetler elde edilmesi, üçüncüsü ise gerçek yeniliktir. Bilgiyi uygulayıp ekonomide ve toplumda değişiklik yapmanın yolu üç yöntemin de eş zamanlı ve eş güdümlü uygulanmasından geçmektedir. Ancak bilginin nicelleştirilmesinin zorluğu ekonomi kuramı açısından önemli bir engel olarak ortaya çıkmaktadır. Bunun da ötesinde asıl zorluk, bilginin verimliliğinin yani nitel etkisinin belirlenebilmesidir. Bilginin bu özellikleri çerçevesinde yeni büyüme modelleri (endojen-içsel modeller) bilginin ekonomiye olan katkısını iki temel kavramla açıklamaktadırlar; bu kavramlardan birincisi, bilginin ve teknolojinin yarattığı pozitif dışsallıktır. Yaratılan bilgi hangi düzeyde olursa olsun farklı sektörlerce alınıp kullanılabilmekte, farklı süreçlerle işlenerek verim sağlanabilmektedir. Her yeni bilgi bir sonrası için hareket noktası oluşturabilmektedir İkinci temel kavram ise, bilginin artan

11 _B_öl.-"-ge_s_el_YY._e_re_f_E_k_o_no_m_ı_ k_k._a_fk_ı_nm_a_k._u_ra_m_f._a_n_nı_n_t._a_r_ih_se_f_s_ü_re-"-ç_l,_çe_rı_ sı_ n_de_k_i_g~/ '- --~ - 99 ölçeğe göre getiri sağlamasıdır. Bu kavram sayesinde bilginin kullanıldıkça, yayıidıkça veriminin artacağına dair savunulan varsayımın doğruluğu da kanıtlanabilmektedir. Bilgi diğer üretim faktörlerinin aksine paylaşıldıkça artmaktadır. 1980'lerin ortasından itibaren uluslararası alanda yaşanan gelişmelerin yorumlamnası "yeni ekonomi" (new economy) denilen kavramın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yeni ekonominin dört temel özelliğinden söz etmek mümkündür; iletişim teknolojileri; araştırma geliştirme faaliyetleri, küreselleşme ve kurumların insan kaynaklanna dayalı yeniden yapılanması. Son dönemde, Shumpeter'in "teknik ve örgütsel yeniliğin sonucunda fırmaların neo-klasik kuramda kabul edilenden daha çok belirsizlik ve istikrarsızlıkla karşı karşıya olduğu; piyasa dışında sosyal kurumların önemli rol oynadığı bir süreç olarak kapitalizmin bir evrimsel süreç olduğu" anlayışından yola çıkan yeni bir ekonomi kurarnı geliştifilmeye başlanmıştır. Firma düzeyinde ürün, süreç ve organizasyonda yenilik, sanayi, bölge ve ulus düzeyinde sosyal ve kurumsal yenilik çerçevesinde ele alınan yenilik kavramı ekonomik kalkıruna kurarnlarında daha önemli bir yere sahip olmaya başlamıştır. Bilginin sürekli olarak üretilip, birikerek toplumu değiştirdiği kabul edilince, bu üretim sürecinin neo-klasik ekonominin denge arayıcı yaklaşımları içinde kavramsallaştırılması (Tekeli, 2002) anlamlı olmamaktadır. Bu süreci kavramak için kurumsal evrimsel ekonomi çerçevesi içinde ele almak gereklidir. Bu durumda daha başlangıçta yeniliklerle gelişen evrilmeye açık bir sistemin varlığı kabul e dilmektedir. Böyle bir sistemde insanların eylernlerinde toplumun varlığını hesaba kattığı ve ona uygun davrandığı kabul edilirken, insanların eylemlerinin de toplumu etkilediği kabul edilmektedir. Karşılıklı etkileşmeyle hem insanlar hem toplum evrim geçirmektedir. Ekonomik yapının kurumsal düzenlemeleri evrim geçirirken gerçekleşen yeni kurumsal düzenlemeler, işlem maliyetlerinin ( transaction cost) ve belirsizliklerin azaltılması mekanizmalannın kurulması ve bilgi temelinin oluşturulması için geliştirilmektedir. Yine son dönemde etkili olan kurumsal paradigma, ekonominin sosyal ve kültürel gömülülüğünü vurgulayarak ekonomik yaşamın çok sayıdaki belirleyicinin bir ürünü olduğunu ve zaman ve mekana bağlı olduğunu tartışmaktadır. Ekonomi, ne sadece soyut evrensel kurallarla, ne de kendi başlarına hareket eden ekonomik birimler tarafından belirlenmektedir. Ekonomik davranışın zaman ve mekana özel biçimleriyle, ekonomik yeniden üretimin genel gereksinimleri arasındaki sosyal aracılık, ekonomik aktivitenin evrensel olmayan çok sayıdaki belirleyicisini oluşturmaktadır. Bugün, ekonomik gelişme alanındaki araştırmalar, kurumların önemli rollerinin olduğunu kabul etmektedir. Klasik teori, ekonomiyi belli bir anda analiz

12 1001~ ~T.~a~n~ye~l~o~ z=e~l;~e~~~m~l ederken ve zaman ve yere ait bilgi sınırlıyken; kurumsalcılar, süreci gözden geçirerek neden bazı ekonomilerin gelişmiş, bazılanmusa gelişmemiş olduklannı açıklamaya çalışmaktadırlar. Bugün ekonomi ve mekansal gelişme yazınında "mekan" özellikle bilginin yayılmasının sağladığı dışsallıklar nedeni ile "bilgi -kalkınma" ilişkisinin aynlmaz bir parçası haline gelmiştir (Eraydın 2002b ). Yerelin gelişmesinin anlaşılmasında yenilikçiliğe verilen önem arttıkça evrimsel ekonominin araçlan merkezi bir konum kazanmaktadır. Bölgesel ekonomik kalkınma çerçevesindeki kuramsal tartışmalarda da bu evrimsel kurumsal ekonomik kurarndan yararlanılmaktadır. Özellikle bölgesel kalkınmada öğrenme, yenilik ve kururulann rolü çerçevesinde ortaya çıkan tartışmalar evrimsel ekonomik kuramın gelişmesi ile bağlantılı olarak gelişmektedir. Bu çerçevede post-fordizm tartışmalannın yeni sanayi odaklan modeli ile tanımlanan bazı bölgelerin, keskin çizgilerle belirlenen kurallara uymaması, gelişmede yeni olasılıklann dikkate alınması gereğini vurgularken, pek çok bölgenin bunalım döneminde ekonomik açıdan gerilemesi tek ve olumlu bir gelişme çizgisinin yeterli olmadığını göstermiş ve değişen dünya koşullanna uyum sağlamada belirli bir zamanda sahip olunan rekabetçi üstünlüğün yeterli olmadığı anlaşılmış tır. Bu noktada evrimsel yaklaşımlar bu yetersizliği açıklamak üzere önem kazan~ mış uyum, yenilik, öğrenme gibi kavramlar ön plana çıkmıştır. Sanayi alanlannın evrimi ile ilgili çalışmalar artan rekabetçi ekonomik koşul larda sanayi yığılmalannın öğrenme kapasitelerine odaklanmıştır (Amdt ve Stemberg 2000; Hudson 1999; Jin ve Stough 1998; Maskeli ve Malmberg 1999; Tödtling ve Kaufinann 2001). Burada bilginin ve öğrenme sürecinin yayılmasında mekan önemli bir faktör olarak tanımlanmaktadır (Amin ve Cohendet, 1999; Glasmeier 1999; Hudson 1999; Kırat ve Lung, 1999; Maskeli ve Malmberg 1999). Bu yazın çerçevesinde ortaya çıkan tartışmalarda yenilikçilik kapasitesine dayalı bölge modelleri (Cumbers vd., 2003), 'öğrenen bölge' (Florida 1995, Morgan 1997, Hudson, 1999, Bookema vd., 2000), 'yenilikçi çevre' (Camagni, 1991), 'bölgesel yenilik sistemleri' (Cooke vd., 1997; Asheim ve Isaksen, 2002) gibi farklı yaklaşımlar ile tanımlanmaktadır. Bilgi ve öğrenmenin sosyo-mekansal süreçleri tanımlanırken toplu öğrenme (Keeble ve Wilkonson 1999; Tödtling 1999; Antonelli 2000;), kodlanmış-kodlanmamış (tacit) bilgi (Grabher 1993; Lawson ve Lorenz 1999), ağlar (Camagni 1991; Freeman 1991; Asheim ve Cooke 1999; Callinson 2000; Keeble ve Wilkonson 2000; Koschatzky vd. 2001;), yakınlık dinamikleri (Kırat ve Lung 1999; Stemberg 1999; Simmie 2002; Freel 2003) gibi birçok kavram tartışmalann temelini oluşturmuştur.

13 _B_ö_,_lg_es_el'-/'Y._e_~_e!_E_k_o_no_m_ı_ k_k._a_!k_ı_nm_a_k._u_ra_m_j._a_n_nı_n_t._a_n_ h_se_l_s_ü_re.=..ç_i."-çe_n_ sı_ n_de_k_i_g,lş' , - JOJ Evrimsel ekonomik kuramın günümüzde gelişmekte olduğu, ve bu alanda yapılan çalışmaların, karmaşıklığın ve mekana dayalı gelişmelerin nedenini açıklamada, makro ve mikro düzeyler arasındaki dinamik etkileşimi analiz etmede ekonomik coğrafyaya önemli katkılar sağlayacağı söylenebilir. SONUÇ Bu çalışmada mekan ile ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkiyi kuramsal olarak ortaya koyan bölgesevyerel ekonomik kalkınma kuramlarının tarihsel süreç içerisindeki gelişimleri dünyada ve genel ekonomi kurarnlarında yaşanan değişimler çerçevesindeki nedensellikleri ile ele alınmıştır. Tablo 1 'de bu süreçlerin bir özeti verilmektedir. Bölgeler arası eşitlik hedefinin önemsendiği ve klasik ekonomi kurarnlarından etkilenerek oluşturulan geleneksel bölgesel ekonomik kalkınma kurarnlan pratikte başarılı olamamıştır. Eşitsiz büyürneyi tersine çevirmek için geliştirilen öneriterin karşısındaki en büyük engel neo-klasik ekonominin pareto optimumuna dayanan etkinlik anlayışı ve evrensellik iddiası taşıyan tek ve en doğru çözüm arayışı olmuştur (Tekeli, 2003). Neo-klasik ekonomik kuramın temel varsayımlarının modem ekonominin temel gerçeklikleri ile tutarlı olmaması nedeniyle ekonomik kuramda yaşanan gelişmeler mekansal ekonominin de katkılarıyla bağlam bağımlı kurarnlara dayanan çok çözümlülüğü kabul eden yaklaşımları gündeme getirmektedir. Bu gelişmeler ekonomi kuramma mekanın yeniden katılmasını sağlarken, bölgesel ekonomileri marjinal konumundan çıkararak ekonomi disiplini ile karşılıklı etkileşim içindeki önemini arttırmaktadır.

14 """'" ' "'""ııııuıuıuııııuıuıuıuınııuıııınıuıııııııwuı:uınnınıııuıınuı ı nu.ıımııııuıııııııı ı tı ı ıı ı ıı ı ı ıı ıı... Tablo I. Ekonomi Mekan İlişkilerinin ve Kurarnların Tarihsel Gelişimleri -= N ı Üretim türü Ekstansif (yaygın) Kitlesel üretim Esnek üretim Farklılaşmış kitlesel üretim+esnek üretim+yenilik Bölgesel büyümenin kaynagı Dıştan kışkırtılan talep; devletin yeniden dagıtıcı kararları, ulusaşırı firmaların kararları İçten gelişen Tabandan kalkınma İçten gelişen (teknik ve örgütsel yenilik) Eklenen ve güzergah bağımlı Bölgesel gelişme dinamiğinin ögeleri Sermaye birikimi-yatırım Düşey bütünleşmiş ekonomi Ticaret konusu karşılıklı bagımlılıklar (girdi-çıktı ilişkileri) İnsan sermayesi yatay bütünleşmiş ekonomi kollektif girişimcilik Ticaret konusu olmayan karşılıklı bagımlılıklar Teknik ve örgütsel yenilikler Yarı-düşey bütünleşme Sosyal sermaye Toplumsala gömülü ekonomik ilişkilerin Ticaret konusu plmayan karşılıklı bagımlılıklar Mukayaseli üstünlük için nedenler Verili üstünlükler (coğrafi üstiinlükler) Ölçek ekonomileri Yığılma ekonomileri Tarihsel birikmiş üstünlükler Kapsam ekonomileri Yığılma ekonomileri Ortak kullanılan altyapılar Tarihsel birikmiş üstünlükler Ağ dışsallıklan (yerel ağlar, yerel-üstü ağlar) Ekonomi Kuramı Neo-klasik Keynesgil talep Neo-klasik sanayi yer seçimi kuramı Neo-Marksist Neo-Liberal Monetarist Arz-yönlü ekonomi Bilgi ekonomisi Evrimsel ekonomi Kurumsal ekonomi Bölgesel/yerel Kaynak dağılımında kalkınma denge modelleri kuranıları Kalkınma kutupları Merkez-çevre kuranıları Dışsal etkiler tarafından kalkınma Eşitsiz bölgesel kalkınma Aşağıdan kalkınma Yeni Sanayi Bölgeleri Yenilikçi öğrenen bölge Yerel /küresel kalkınma Yer ve bağlam bagımlı kuranılar ır Kaynak: Chisholm (1990), Özeiçi (2002), Tekeli (2003)'den uyarlanmıştır. ~ "' 2...

15 .:..:.B_c_öl>:-ge.:..:.s;:...:e//Y...:.: e~.:..:.ei_e_c_k.:..:.o_no:_m_i_k.:..:.k.:_a_lk_ın_m_a.:..:.k_u_ra.:..:.m_l._an_n_ın...:.: Ta_r_ih_se_I.:..:.S_ü_re=--ç---'İç'-er_is_in_d_ek_i_G---'/ş_. 103 KAYNAKÇA AMIN, A., (1999), "An Institutionalist Perspective On Regional Economic Development", Int. J.Urban and Reg. Res. 23, AMİN, A., COHENDET, P., (1999), "Moving on Institutionalism in Economic Geography", Environment and Planning A, 33, ANTONELLI, C., (1999), "The evolution of the Industrial Organisation of the Production of Knowledge", Cambridge Journal of Economics, 23(2), p ARNDT, 0., STRENBERG, R., (2000), "Do Manufacturing Firms Profit from Intraregional Innovation Linkages? An Empirical B as ed Answer", European Planning Studies, 8(4), p ASHEIM, B., COOKE, P., (1999), "Local Network and Interactive Innovation Networks ina Global Economy", Making Connections: Technological Learning and Regional Economic Change, (der. E. Malecki, Oinas, P.), Ashgate, England. ASHEIM, B.J., ISAKSEN, A., (2002), "Regional Innovation Systems: The Integration of Local 'Sticky' and Global 'Ubiquitous' Knowledge", Journal of Technology Transfer, 27, pp BOEKEMA, F., MORGAN, K., BAKKERS, S., RUTTEN, R., (2000), Knowledge Innovation and Economic Growth: The Theory and Practice of Learning Region, Edward Elgar, UK. BRUSCO S., 1986, "Smail Firms and Industrial Districts: The Experience of Italy", (der. E. Keeble Ve E. Wever), New Firms and Regional Development, CAMAGNİ, R., (1991), 'Local Milieu, Uncertainity and Innovation Networks: Towards a New Dynamic Theory ofeconomic Space', in Innovation Networks, ed. by Roberto Camagni pp: CASTELLS, M., (1977), The Urban Question. Cambridge MIT Press. CHISHOLM, M., (1990), Regionsin Recession and Resurgence, Unwin Hyman, London COLLINSON, S. (2000) "Knowledge Networks for Innovation in Small Scottish Software Firms", Entrepreneurship & Regional Development, 12, p

16 104 ~ Ta_n~y_ei_O_.. z_el~çi_e_c_e~_a! COOKE, P., URANGA, M.G., EXTEBARRIA, G., (1997), "Regional Innovation Systems: Institutional and Organisational Dimensions", Research Policy, 26, p CUMBERS, A., MACKINNON, D., CHAPMAN, K., (2003), "Innovation, Collaboration and Leaming in Regional Clusters: A Study of SMEs in the Aberdeen Oil Complex", Environment and Planning A, 35, pp DINLER, Z., 2001, "Bölgesel İktisat", Ekin Kitabevi, Bursa. ERAYDIN, A., (2002a), Yeni Sanayi Odakları: Yerel Kalkınmanın Yeniden Kavramlaştırılması, METU, Faculty of Architecture Press, Ankara. ERA YDlN A., (2002b ), "Bilgi Çağına Geçiş Sürecinde Yerellik ve Bilgi", Bilgi. toplumuna Geçiş: Sorunsallar, Görüşler, Yorumlar, Eleştiriler ve Tartışmalar, (Dder. İ. Tekeli, S.Ç.Özoğlu, B. Akşit, G. Irzık, A. İnam), TUBA Yayını, Ankara. FLORİDA, R., (1995), 'Toward the Leaming Region', Futures 27, pg: FREEL, M.S., (2003), "Sectoral Patterns of Small Firm Innovation, Networking and Proximity", Research Policy, 32, pp FREEMAN, C., (1991), 'Network of Innovators: A Synthesis of Research Issues', Research Policy, vo1.20, pp:499-5 ı 4. GLASMEİER, A.K., (1999), "Territory-Based Regional Development Policy and Planning in a Leaming Economy: The Case of Real Service Centres in Industrial Districts", European Urban and Regional Studies, vol.6. ı : GRABHER, G., (ı993), The embedded firm (ed.) Routledge, London. HİRSCHMAN, A.O., (1958), The Strategy of Economic Development, Yale University Press, New Haven. HOLLAND, S., (ı976), Capital Versus The Regions, London Macmillan. HUDSON, R., (1999), "The Leaming Economy, the Leaming Firm and the Leaming Region: A Systematic Critics to Limits to Leaming, European Urban and Regional Studies, 6(1 ), p ISARD, W.,(1960), Location and Space Economy, MIT Press. JİN, DJ., STOUGH R.R., (1998), "Leaming and Leaming Capability in the Fordist and post-fordist age: An Integrative Framework", Environment and Planning A, vol.30, pg:ı255-ı278.

17 _B_öl""-ge_s_ei/Y. _ er_ei_e_k_o_no_m_i_k _K._a_lk_ın_m_a_K_u_ra_m_l_arı_n_ın_T._ar_ih_se_I_S_ü_re"-ç, İç'-er_is_in_cl_ek_i_G,Iş' KEEBLE, D., WILKINSON, F., (1999,) "Collective learning and knowledge development in the evolution of regional dusters of high technology SMEs in Europe", Regional Studies, 33.4, pp KEEBLE, D., WILKINSON, F., (2000), High-Technology Clusters, Networking and Collective Learning in Europe, Ashgate, England. KIRAT, T., LUNG, Y., (1999), 'Innovation and Proximity', European Urban and Regional Studies, vol.6.1, pg: KOSCHATZKY, K., KULICKE, M., ZENKER, A., (2001), Innovation Networks: Concepts and Challenges in the European Perspective, Verlag, Germany. LA WSON, C., LORENZ, E., (1999), "Collective Learning, Tacit Knowledge and Regional Innovative Capacity", Regional Studies, 33(4), p LÖSCH, A., (1944), Die raumliche Ordung der Wirtschaft, 2nd ed. Jena: Gustav Fischer English translation 1954 Woglom WH: The economics oflocation. New Haven: Yale University Press MASKELL, P., MALMBERG, A., (1999), "Localised Learning and Industrial Competitiveness", Cambridge Journal of Economics, 1999, V.23, p MASSEY D., (1978), 'In What sense a Regional Problem', Regional Studies, 13, pg: MORGAN, K., (1997). 'The Learning Region: Institutions, Innovation and Regional Renewal', Regional Studies 31, pg: MYRDAL, G., (1957), Economic Theory and Underdeveloped Regions, Duckkworth, London. ÖZELÇİ, T., (2002) 'Institutional Aspects of Regional/Loca] Development', Basılmamış Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, Ankara. PIORE, M., SABEL, C., (1984), The Second Industrial Divide: Possibilities for Prosperity, Basic Books, New York. SCOTT, A.J., (1988), "Flexible Production Systems and Regional Development, the Rise of Industrial Spaces in North America and Western Europe", International Jornal of Urban and Regional Research, 12, SCOTI, A.J., STORPER M., (1994), Pathways to Industrialisation, Routledge, London.

18 1061~ Ta_n~y~ef~O~ z_el.lçi~e~c_e~=al SIMMIE, J., (2002), "Knowledge Spillovers and Reasons for the Concentration oflnnovative SMEs", Urban Studies, 39, pp SMITH, (1984,) Uneven Development: Nature,Capital and the Production of Space, Oxford, Blacwell. SOJA E., (1980), "The Socio-spatial Dialect", Annals of the Association of American Geographers, vol.70, STERNBERG, R., (1999), "Innovative Linkages and Proximity: Empirical Results from Recent Surveys of Small and Medium Sized Firms in German Regions", Regional Studies, 33(6), p STORPER, M., SCOTT, A.J., (1986), "Productio!l, Work and Territory: Contemporary Realities and Theoretical Tasks", (der., A.J. Scott, M. Storper), Production, Work and Territory (Alien Unwin, London), STÖHR, B.W., (1990). "Synthesis" in Global Challenge and Local Response, (der., Walter B. Stöhr, Mansell), pg:l-19. TEKELi, İ. (2002) "Bilgi Toplumuna Geçerken Farklılaşan Bilgiye İlişkin Kavram Alanı Üzerine Bazı Saptamalar", Bilgi toplumuna Geçiş: Sorunsallar, Görüşler, Yorumlar, Eleştiriler ve Tartışmalar, (der. İ. Tekeli, S.Ç.Özoğlu, B. Akşit, G. Irzık, A. İnam), TUBA Yayını, Ankara. TEKELi İ., (2003), "Bir Bölge Plancısının Çözmeye Çalıştığı Sorunun Büyüklüğü Karşısında Yaşadığı İç Huzursuzlukları", Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, KEAS 2003, DPT, PAÜ. TÖDTLING, F., (1999), "Innovation Networks, Collective Leaming and Industrial Policy in Regions ofeurope", 7(6), pp TÖDTLING, F., KAUFMANN, A., (2001), "The Role of the Region for Innovation Activities of SMEs", European Urban and Regional Studies, 8(3), p URRY, J., (1987), "Survey 12:Society, space and locality" Environment and Planning D:Society and Space,5, WEBER, A., (1909). Theory of the Location of Industries, University of Chicago Press.

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Dünyada Bölge Planlama Egitimi Ela Babalık-Sutcliffe Tuna Taşan-Kok

Dünyada Bölge Planlama Egitimi Ela Babalık-Sutcliffe Tuna Taşan-Kok Dünyada Bölge Planlama Egitimi Ela Babalık-Sutcliffe Tuna Taşan-Kok ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü İÇERİK Şehir ve Bölge Planlama Lisans Eğitiminde Bölge Planlamanın yeri Bölge Planlamaya yönelik

Detaylı

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research KURAM VE ARAŞTIRMA NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research NEDEN? KURAM (TEORİ) NASIL? Hemen her araştırma bir kuram ile ilişkilidir. Kuramı nasıl kullanmalı? SOSYAL KURAM İDEOLOJİ İKİSİ DE olguları açıklar;

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ! Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi TR-06590 Cebeci, Ankara Tel.: (0312) 319 77 20 den 340 Faks: (0312) 319 77 36 E-posta: kibritci@dialup.ankara.edu.tr URL: http://dialup.ankara.edu.tr/~kibritci/

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Ekonomi Politik IR502 Seçmeli 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER Örnek 1 EEB Raporu Bu araştırma konusunun güncelliği, önemi ve yapacağı katkı 1. 1.1. Bölgesel Gelişme Yaklaşımı Bölge olgusunun tanımı ve rolü, Dünyada özellikle 1970 lerin

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

AB 7. Çerçeve Programı İşbirliği Programı Sosyo-Ekonomik ve Beşeri Bilimler (SSH)

AB 7. Çerçeve Programı İşbirliği Programı Sosyo-Ekonomik ve Beşeri Bilimler (SSH) AB 7. Çerçeve Programı İşbirliği Programı Sosyo-Ekonomik ve Beşeri Bilimler (SSH) Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler AMAÇ Avrupa nın karşı karşıya olduğu sosyoekonomik problemlere yönelik ortak çözüm yolları

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü

DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi Seçmeli Dersin Seviyesi Doktora ( İktisat ) Dersin AKTS Kredisi 8 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları 7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları Seda GÖKSU AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi Sunum Planı 7.ÇP SSH Araştırma Alanı 7.ÇP SSH alanı projelerine nasıl ortak olabilirim?

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ MÜŞTERİ ODAKLI YENİ EKONOMİ ESKİ EKONOMİ ARZ

Detaylı

TÜRKİYE DE BİRİNCİ BASAMAK SAĞLıK HİZMETLERİNDE NELER OLUYOR? SORUSUNU YANıTLAYABİLMEK İÇİN

TÜRKİYE DE BİRİNCİ BASAMAK SAĞLıK HİZMETLERİNDE NELER OLUYOR? SORUSUNU YANıTLAYABİLMEK İÇİN TÜRKİYE DE BİRİNCİ BASAMAK SAĞLıK HİZMETLERİNDE NELER OLUYOR? SORUSUNU YANıTLAYABİLMEK İÇİN 19. Pratisyen Hekimlik Kongresi 17 Mayıs 2015 - İSTANBUL Dr. Onur HAMZAOĞLU Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

YRD. DOÇ. DR. BİROL MERCAN ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ. AKADEMİK ÜNVANLARI (Üniversitesi ve Tarihi ) YÜKSEK LİSANS TEZİ VE DANIŞMANI

YRD. DOÇ. DR. BİROL MERCAN ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ. AKADEMİK ÜNVANLARI (Üniversitesi ve Tarihi ) YÜKSEK LİSANS TEZİ VE DANIŞMANI YRD. DOÇ. DR. BİROL MERCAN ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ Adı ve Soyadı Birol Mercan Doğum Yeri Karaman Doğum Tarihi 29.05.1968 Yabancı Dili Almanca Uzmanlık Alanı Kümelenme, İnovasyon, Rekabet Medeni Durumu

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

ÇALIŞMA PAKETİ 3 YÖNETİCİ ÖZETİ

ÇALIŞMA PAKETİ 3 YÖNETİCİ ÖZETİ ÇALIŞMA PAKETİ 3 YÖNETİCİ ÖZETİ Kentsel güvenlik yönetimi ile ilgili son modele ilişkin keşif çalışması Amaçlar ve önemli bulgular URBIS projesi Avrupa Birliği tarafından, Leonardo da Vinci Yenilik Geliştirme

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YÖNETİM İşletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetimin yapılması sürecidir. 2 YÖNETİM TEORİLERİ KLASİK

Detaylı

AB 7. Çerçeve Programı. Đşbirliği Programı Sosyo-Ekonomik ve Beşeri Bilimler (SSH)

AB 7. Çerçeve Programı. Đşbirliği Programı Sosyo-Ekonomik ve Beşeri Bilimler (SSH) AB 7. Çerçeve Programı Đşbirliği Programı Sosyo-Ekonomik ve Beşeri Bilimler (SSH) Đşbirliği Özel Programı Hedefi : Sanayi ve araştırma kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirerek kilit alanlarda Avrupa

Detaylı

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm MSGSÜ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ PLN 703 KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm 2014-2015 GÜZ YARIYILI Prof.Dr. Fatma ÜNSAL unsal.fatma@gmail.com TÜRKİYE NİN KENTLEŞME DİNAMİKLERİ Cumhuriyet öncesi Cumhuriyet

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Doktora, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Doktorası, Ankara, Türkiye 2003 2010

ÖZGEÇMİŞ. Doktora, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Doktorası, Ankara, Türkiye 2003 2010 ÖZGEÇMİŞ Suna S. (YAŞAR) ÖZDEMİR Çankaya Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Tel: 0 312 2844500/387 E-posta:sozdemir@cankaya.edu.tr sunayasar@gmail.com Eğitim Doktora, Orta

Detaylı

SANAYİ KÜMELERİNDE AĞLARIN MEKANSAL ÖRÜNTÜSÜ: İSTANBUL KUYUMCULUK SEKTÖRÜ ÜRETİM AĞLARI (1)

SANAYİ KÜMELERİNDE AĞLARIN MEKANSAL ÖRÜNTÜSÜ: İSTANBUL KUYUMCULUK SEKTÖRÜ ÜRETİM AĞLARI (1) METU SANAYİ JFA KÜMELERİNDE 2012/1 AĞLARIN MEKANSAL ÖRÜNTÜSÜ DOI: METU 10.4305/METU.JFA.2012.1.7 2012/1 119 (29:1) 119-138 SANAYİ KÜMELERİNDE AĞLARIN MEKANSAL ÖRÜNTÜSÜ: İSTANBUL KUYUMCULUK SEKTÖRÜ ÜRETİM

Detaylı

ULUSLARARASI İKTİSAT Yrd.Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

ULUSLARARASI İKTİSAT Yrd.Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü ULUSLARARASI İKTİSAT Yrd.Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü Dilek Seymen Giriş ve Temel Kavramlar Ülkeler niçin ticaret yaparlar? İktisadın alt bölümleri ve bunlar arasında dış ticaretin yeri

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi TR-06590 Cebeci, Ankara Tel.: (0312) 319 77 20 den 340 Faks: (0312) 319 77 36 E-posta: kibritci@dialup.ankara.edu.tr URL: http://dialup.ankara.edu.tr/~kibritci/

Detaylı

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu:

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Hacettepe Üniversitesi 1976 Y. Lisans Mezuniyet

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Oğuz Gündoğdu ACİL DURUMLAR PANELİ KalDer Bursa Şubesi Çevre ve İş Güvenliği Kalite Uzmanlık Grubu 27 Mayıs 2015 Ülkemizde çağdaş anlamda Afet Yönetimi

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER )

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) Genel denge teorisinin sonuçlarının yatırım kararlarında uygulanamamasının iki temel nedeni şunlardır: 1) Genel denge teorisinin tam bölünebilirlik varsayımı her

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS Ders Kodu Yarıyıl T + U Saat Kredi AKTS BÖLGESEL İKTİSAT VE KALKINMA Ön Koşul Dersleri DERS BİLGİLERİ ECON 584 2 veya 3 3 + 0 3 6 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji

Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Bourdieu den Sonra Ekonomik Sosyoloji Haz: Emrah GÖKER, 4 Mayıs 2007 Ekonomi insanların nasıl tercih yaptıklarıyla ilgili ise, sosyoloji insanlara nasıl yapacak hiçbir tercih bırakılmadığıyla ilgilidir.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. M. Arcan TUZCU

Yrd. Doç. Dr. M. Arcan TUZCU Yrd. Doç. Dr. M. Arcan TUZCU Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi EĞİTİM Doktora Yüksek Lisans Lisans Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü 1999 2003 Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

ADANA ÜNİVERSİTE SANAYİ ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZİ SWOT

ADANA ÜNİVERSİTE SANAYİ ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZİ SWOT ADANA ÜNİVERSİTE SANAYİ ORTAK ARAŞTIRMA MERKEZİ SWOT veya GZFT SWOT ANALİZİ SWOT Analizi; kuvvetli olduğumuz ve büyük fırsatların yattığı alanlara odaklanmamızı sağlar. SWOT Analizi Nedir? İncelenen Kişinin,

Detaylı

Özgeçmiş www.orhankocak.net okocak@yalova.edu.tr ; orkoc@hotmail.com. Đstanbul Üniversitesi 1998 Ens./Çalışma Ek. Doktora Sosyal Bilimler

Özgeçmiş www.orhankocak.net okocak@yalova.edu.tr ; orkoc@hotmail.com. Đstanbul Üniversitesi 1998 Ens./Çalışma Ek. Doktora Sosyal Bilimler Özgeçmiş www.orhankocak.net okocak@yalova.edu.tr ; orkoc@hotmail.com 1. Adı Soyadı : Orhan KOÇAK 2. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Đktisat Anadolu Üniversitesi 1994 Y.Lisans

Detaylı

TÜRKİYE DE KALKINMA AJANSLARINCA HAZIRLANAN BÖLGE PLANLARINA DAİR BİR KRİTİK: İZKA NIN İZMİR BÖLGE PLANI (2010-2013) ÖRNEĞİ. Özet

TÜRKİYE DE KALKINMA AJANSLARINCA HAZIRLANAN BÖLGE PLANLARINA DAİR BİR KRİTİK: İZKA NIN İZMİR BÖLGE PLANI (2010-2013) ÖRNEĞİ. Özet Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yayın Geliş Tarihi: 10.12.2010 Cilt: 12, Sayı: 4, Yıl: 2010, Sayfa: 07-18 Yayına Kabul Tarihi: 28.01.2011 ISSN: 1302-3284 TÜRKİYE DE KALKINMA

Detaylı

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sayın Bakan, Değerli Konuklar, Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Forumun Türkiye hakkındaki genel

Detaylı

Çalışma alanları. 19 kasım 2012

Çalışma alanları. 19 kasım 2012 Çalışma alanları 19 kasım 2012 Çalışma alanları Hizmet alanları Sanayi alanları Tarım tarımsal üretim tarım+ticaret kenti Sanayi imalat sanayi atölyeden hafif sanayi fabrikaya ağır sanayi seri üretim (fordizm)

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi toplumunda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı hız ve etkileşim ağı içinde, rekabet ve kalite anlayışının değiştiği bir kültür

Detaylı

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 516 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

25.03.2010. Açık Sistem Öğeleri

25.03.2010. Açık Sistem Öğeleri Eğitim insanların mükemmelleştirilmesidir (Kant). İyi yaşama imkanı sunan etkinliklerin tümüdür (Spencer). Fizik ik ve sosyal faktörlarin insan üzerinde meydana getirdiği tesirlerdir (Durkheim). Bireyin

Detaylı

SANAYİ KÜMELENMELERİNİN BÖLGESEL GELİŞMENİN AMAÇLARI AÇISINDAN İRDELENMESİ. Ayda Eraydın

SANAYİ KÜMELENMELERİNİN BÖLGESEL GELİŞMENİN AMAÇLARI AÇISINDAN İRDELENMESİ. Ayda Eraydın SANAYİ KÜMELENMELERİNİN BÖLGESEL GELİŞMENİN AMAÇLARI AÇISINDAN İRDELENMESİ Ayda Eraydın Bildirinin ana amacı ve 1990 lı yıllarda sanayinin toplulaştığı alanlar gözlenerek kavramsallaştırılan sanayi odakları/bölgeleri

Detaylı

RICHES Yenilenme ve Değişim: Miras ve Avrupa Topluluğu

RICHES Yenilenme ve Değişim: Miras ve Avrupa Topluluğu This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Yenilenme ve Değişim:

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ 2015 TEMMUZ- AĞUSTOS SEKTÖREL KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ Melisa KORKMAZ Küreselleşme Kavramı Günümüz dünyasında artık ülkeler ekonomik, sosyal ve teknolojik ağlar ile birbirlerine sıkı

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Altan Özkil Atılım Üniversitesi Sav. Tekno. Uyg. ve Arşt. Merkezi Müdürü Prof.Dr. Hasan AKAY Atılım Üniversitesi Rektör Yardımcısı ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

BASEL II BANKACILIK DÜZENLEMELERİ VE İÇ DENETİM Prof. Dr. Güler ARAS, Yıldız Teknik Üniversitesi aras@yildiz.edu.tr

BASEL II BANKACILIK DÜZENLEMELERİ VE İÇ DENETİM Prof. Dr. Güler ARAS, Yıldız Teknik Üniversitesi aras@yildiz.edu.tr BASEL II BANKACILIK DÜZENLEMELERİ VE İÇ DENETİM Prof. Dr. Güler ARAS, Yıldız Teknik Üniversitesi aras@yildiz.edu.tr İç denetim kredibilite kazandırır. Basel II Bankacılık Düzenlemeleri Son yıllarda globalleşme

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

TÜCAUM IX. COĞRAFYA SEMPOZYUMU (13-14 Ekim 2016) DUYURUSU. Değerli Coğrafyacılar, Coğrafyaya İlgi Duyan Değerli Bilim İnsanları ve Uygulayıcılar,

TÜCAUM IX. COĞRAFYA SEMPOZYUMU (13-14 Ekim 2016) DUYURUSU. Değerli Coğrafyacılar, Coğrafyaya İlgi Duyan Değerli Bilim İnsanları ve Uygulayıcılar, TÜCAUM IX. COĞRAFYA SEMPOZYUMU (13-14 Ekim 2016) DUYURUSU Değerli Coğrafyacılar, Coğrafyaya İlgi Duyan Değerli Bilim İnsanları ve Uygulayıcılar, Ankara Üniversitesi Türkiye Coğrafyası Araştırma ve Uygulama

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ

ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ Yük. Müh. Celalettin BİLGİN 1 2 Turkey, 20-24 April 2015. 1 KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ İnsanoğlu - toprak ilişkisini düzenleyen, kalkınmanın temeli

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

Sosyal Kalkınmada Kalkınma Ajanslarının Rolü: İZKA Deneyimi

Sosyal Kalkınmada Kalkınma Ajanslarının Rolü: İZKA Deneyimi Sosyal Kalkınmada Kalkınma Ajanslarının Rolü: İZKA Deneyimi Dr. Ergüder CAN İzmir Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri -19 Kasım 2009- Kalkınma Politikalarındaki Değişim Yönetimden Yönetişime Merkeziyetçi yaklaşımdan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Öğretim Görevlisi Serkan

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı