AMERİKAN EKONOMİSİ ÜZERİNE GÖZLEMLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AMERİKAN EKONOMİSİ ÜZERİNE GÖZLEMLER"

Transkript

1 AMERİKAN EKONOMİSİ ÜZERİNE GÖZLEMLER I. GiRiŞ Kemal ÇAKlVIAN ( *) A. Sektörel Yap Değişiklikleri 920'den bu yana, istihdam edilen işgücü yüzdesi cinsinden, Amerikan ekonomisinde üç büyük sektörel değişiklik ortaya çkmştr. ~ Tarm sektörü, 92ü'de işgücünün % 28'ini istihdam ederken, bu oran, 978 sonunda % 3'ün altna düşmüştür. Dolaysyla tarmda çalşan bir kişi, kişinin gda ihtiyacn sağlar duruma gelmiştir. 2- Devlet sektöründe önemli oranda bir büyüme olmuş; 920'de, çalşan nüfusun sadece % 5'ini istihdam eden devlet, 980'de % 8'inin iş sahasn oluşturmaya başlamştr. 3 - Tahmin edileceği üzere, hiznetler sektörü, tarm ve endüstri sektörlerine nazaran çok daha hzl bir büyüme gösterrniş ve 920'de toplam işgücünün üçte birine istihdam sağlarken, bu oran 980 senesinde üçte ikiye çkmştr. Tablo, bu uzun vadeli sektörel değişmeleri göstermektedir. Tablo : İşgücünün Sektörel Dağlmnda Değişmeler: ( ) Seltörler 920(%) 980 ( %) Tarm Madencilik 6 3 İmalat Sanayi İnşaat Hizmetler ve Devlet Sadece Devlet Sektörünün pay 5 8 Kaynak: Rosow, Jerome M. (ed.), The Changing American Economy and Labour Force, Prentice Hall Ine. N.J., US Bureau of Labour Statistics, Handbook of Labour statistics~ Government Print. Off., " 7 ashington DC., 980. (*) Asistan~ AT!A Ekonomi Fakültesi. 27

2 Bu gelişmelere paralel olarak, baz iş kollarnda iş olanaklar diğerlerine nazaran daha süratli artnuştr. Örneğin, tarm işçileri ve çiftçilerin yan sra, vasfl olmayan işçi says da, 920'lerden bu yana, sadece göreli olarak değil, saysal olarah ta gerilene göstermiştir. Buna karşn, profesyonel bir teknik hizmetler, idari hizmetler, ofis hizmetleri, komünikasyon gibi iş kollarnda, işgücü endeksindeki ortalama yükselmenin iki mis lini aşan artşlar olmuştur. () B. Feclercl Hükümetin Yeri GSMH içinde, Federal Hükümet harcamalarnn yeri, 929' da sadece % 4 iken, bu oran, 960'lann ortasnda t;( 20'ye, 980' de ise fj;, 23'e yükselmiştir. 960'lardan bu yana, federal hükümet harcamalarnn kon~ pozisyonunda önemli değişiklikler olmuştur. Örneğin, 960'da federal hükümet harcamalarnn içinde transfer ödemelerinin pay % 20 dolaylarnda iken, bu oran sürekli yükselmiş ve 970' de (j~, 34'e 980'de ise % 49'a varmştr. (2) Savunma harcamala rnn pay ise, Eisenhower yllarnda % 50'nin üstündeyken. Vietnam harbine rağmen sürekli olarak düşmüş, 970'de % 40' n, yllar arasnda ise % 24'ün altna inmiştir. (3) Fakat bu dönende, federal harcamalar tümüyle artmş olduğu için, askeri harcamalar reel niktar cinsinden önemli bir düşüş kaydetmemiştir: Sabit fiatlarla, 970'den 976'ya kadar sürekli düşen federal savunna giderleri, 976'dan bu yana yükselme eğilini göstermiş; ve 980'de, (sabit fiatlarla) 972 ylndaki düzeyine erişniştir. Reagen'n yeni politikalar ile savunma giderlerinin, federal harcamalar içindeki yeri yeniden yüksel e- ceğe benzemektedir. Federal harcanalar içinde savunna giderlerinin pay sü~ rekli düşerken, devletin yaptğ faiz ödenelerinin toplam federal harcanalar içindeki pay giderek yüksehne eğilimi gösternektedir. Nitekim J 970 ~ 74 aras, hükümetin, ellerinde devlet () (2) (3 ' ) Rosow, Jerome lvf., The Clanging Arneriean Economy and Labour Foree, Prentice Hall Ine., Eng lewood Cliffs, N;J., 974. avrca; bkz. : US Bu eau of Labour Statistics, H andbook of Labour Statistics, Government Printing- Office, vvashiugto DC.. l 980. The J o int Economic Committee of the US Congress, Economic lndicators, Government Print. Office, \Vashington D.C. (monthly) Dec. 970, 75, 80. s. 3:3. Economic Indicators, a.g.y., Dec. 880, s. 32,

3 Tablo 2 : Federal Biitçe İçinde Savunma Harcanalar ve Faiz Ödeneleri }970-.L980 (% veya m.ilyar dolar olarak) Yllar tahvili bulunduranlara ödediği faiz'in GSMH'ya oran % 2.0'nin altndayken, bu oran giderek artnş ve 98ü'de 64.5 milyar do. lar ve GSMH'nin % 2.54'ü gibi büyük bir rakkama ulaşmştr. Tablo 2, bu gelişmeleri özetlenekte. -~- Savunma Harcamalar Fiatlar ile 8: Federal Bütçenin %'si : Faiz (cari fiatlarla) Fe d. Bütçenin %'si 9.3 8,9 0, Kaynak : The Joint Eeonomic Commitlee of the US Congress, Economic Indicators GoYennent Prin ting Office, \Vashington DC.. Aylk Ocak 977 ve Aralk 980, s. 32, 33. Tablo 3, 980 senesinde, federal,harcanalarn ve gelirlerin dağln? özetlemektedir. Federal gelirlerin yaklaşk % 75'i ücret ve maaşlardan kesilen gelir vergileri ve sigorta primlerinden oluşmaktadr. Şirketler gelir vergisi ise % 3 Civarndadr. Dolaysyla, federal bütçenin finansman büyük ölçüde gelir vergileri ile sağlannaktadr. C4) Gayri menkullerden alnan çok yüksek oranda vergiler ise, (satş vergileri ile birlikte) Eyq,let Hükünetlerinin ve yörel yönetim bütçelerinin finansmann sağlanaktadr. Gerçekten, ABD'de gayri menkulden alnan vergi oran hayret verici boyutlara ulaşmştr. Örneğin konut sahiplerinden alnan senelik vergi, konutun piyasa değerinin binde 60- BO'i arasnda değişmektedir. Oysa bu oran, örneğin ülke mizde, binde 4-6'dr; aradaki bu fark düşündürücüdür - vurgulamak isterim, çünki bu nülklerden alnan vergi oranlar, enflasyonist bir ortanda, tasarruflarn menkul değerlerden gay- ' ri menkule kaçş eğilimini freniernekte etkin bir rol oynar. (4) The Joint Economic Committee of tlc US CongTess, The 980 Joint Ecoomie Heport, Gon. Print. Office, \Vaslington D.C. 29

4 Tablo 3: Federal Bütçe Gelir ve Giderlerinin Dağln: 980 t% Olarakl Gelirler (%) Giderler (%) Gelir vergisi 47 Kişilere Yaplan Transfer Sosyal Sigorta primleri 30 Ödemeleri 38 Şirketler Gelir Vergisi 3 Savunma Giderleri 23 Borçlanma 5 Eyaletlere ve Yerel İda- Sair vergiler 5 relere Yardmlar 6 Faiz Ödemeleri ll Sair Federal harcamalar 2 Kaynak : The J o int Econonic Conmittee of the US Congress, The 980 Joint Econonic Report, US Government Printing Office, \Vashington, D.C., 980. Bu tabloda dikkate değer bir nokta da, luzlanan enflasyon ile birlikte, yllk faiz ödemelerinin 980 ylnda önemli boyutlara ulaşmş olmasdr. 980 ylnda yaplan borçlanmann iki kat kadar bir miktar, faiz ödemeleri olarak ellerinde devlet tahvili bulunduran gerçek ve tüzel kişilere ödenmiştir. Hzlanan enflasyon bu yükü giderek arttrmaktadr; çünki enflasyonla birlikte para piyasalarnda faiz oranlar üzerinde yukar doğtu basklar doğmaktadr. Öte yandan, federal bütçe açklar, GSMH'nin oran olarak belirgin artşlar göstermemiştir. (5) Federal hükümet yoluyla sermaye ve para piyasalarnda doğan enflasyonist etkiler, daha ziyade~ birikmiş federal borçlarn faiz yükünün ağrlğndan doğmaktadr. Bu yük, faiz oranlarndaki artşlada birlikte büyümektedir. Tablo 4 ise federal bütçe açklarnn arasnda GSMH'nin oran olarak belirgin bir artş göstermediğini, ve enflasyon ile birlikte dalgalanmadğn vurguluyor. Tablo 4: Bütçe AçğlGSMH ve enflasyon oran: Seneler HJ enflasyon% Federal.Açk/GSMH Kaynak : Econonic lndicators, Aralk 980, a.g.y., s. 32, 24 ve. (5) Economic Indicators, Dec. 980, s

5 Eyalet ve Yörel Yönetim Bütçeleri ise resesyon yllar haricinde, genellikle, fazla vermektedir. 980 ylnda 2 milyarlk bir açk belirmiştir. Bunun arkasnda iki neden yatmaktadr : ) 980 bir resesyon yl olmuştur. 2) daha da önemlisi, finansman gereksinimlerini karşlamak amacyla emlak vergi oranlarn sürekli yükseltmiş olan Eyalet ve Yörel Yönetim İdarelerinin bu tutununa karş California'da başlatlan hareket, tün eyaletlere yaylmş, ve düşme eğilimi gösteren reel ücretler karşsnda bunalan «orta snf,, Yörel İdarelere daha düşük bir emlak vergi oran ernpoze etmeyi başarrnştr. (6) C. Konsantrasyon ve Aneril~an Şirhetlerinin Dünya Pazarlarndaki Yeri 97'de, en büyük 500 şirket imalat sanayinde çalşan 8.6 nilyon işçinin 4.3 milyonunu, yani % 75'jni istihdam ediyordu. Fakat bunlarn toplan işgücü' içindeki yeri % 4'tü. (7) Son çeyrek yüzylda, dünya pazarlarnda, Amerikan kökenli şirketlerin paynda önenli gerhemeler oluştu. Uluslararas şirketlerin pazarlardaki göreli yeri giderek büyürken, ABD kökenli ÇUŞ'larn paylar son 20 yldr giderek gerilemekteydi. Bir başka deyimle, ABD, monopal ranuarn önemli ölçüde kaybediyor, diyebiliriz. Buna neden olarak iki açklama getireceğiz: f J Japonya ve Ortak Pazar ülkeleri, 2. Dünya Harbi sonras toparlanmalarn tamamlamşlardr. 2) Enerji fiatlarnda 973'ten bu yana ortaya çkan önemli artşlar nedeniyle, enerji- yoğun ve materyal- yoğun Amerikan mallan ve Amerikan teknolojileri, birçok sektörde, rekabetçi niteliklerinden bir. miktar kaybetnişlerdir. Tablo 5, arasnda, dünyann en büyük 2 şirketinin toplarn satşlar içindeki ABD şirketitrinin payndaki düşnelere çeşitli sektörlerden örnekler getirmektedir. ( 8 J (6) Newsweek~ «The Big Tax ReYelt ~ Newsweek June 9, 978, s Time Magazine~ ~ Revolt of the Home Owers», May 8, 978, s (7) Rosow, Jeromc, l\l a.g.y., s. 42. (8) ÜS National Plannig Assoeiatio, New International Realities, VoL 3, No., \Vinter

6 960ABD 9BOABD Sektörler Pay{%) Pay (%J İlaç sanayii 6 34 Kimya Endüstrisi Oto ve Ye dek Parçalar Elektrikli Aletler 77 5 Besin Endüstrisi Uçak Sanayi Kaynak : US National Planning Assoc, New International Realities, Vol. 3, No., Winter 978. ABD'nin göreli üstünlüğüncieki bu gerilerneye paralel olarak birçok sektörde oligopolistik konsantrasyonda da baz dü şüşler olduğuna dair verilere rastlanmaktadr. Oligopolistik Konsantrasyonu, H erfindahl Endeksi ile ölçüyoruz. Bir sektördeki şirketlerin pazar paylarnn dağlmn ölçen bu endeks, H- Endeksi veya Hirshman- Herfindahl Endeksi adyla da anlr. Kullandğ ağrlklandrma sisteminden ötürü, küçük firmalar arasnda olan değişikliklere karş duyarszdr; Fakat, tüm dağlm göz önünde tuttuğu için, ve «Oligopolistik- yoğunlaşma» ölçülürken genellikle üzerinde durulan öğe, küçük şirketler arasndaki değişiklikler değil. de, büyük şirketlerle küçük şirketlerin paza:r paylar arasndaki oranlar olduğu için, H -endeksi yeğlenebilir. (9) Tablo 6 baz sektörlerde, Herfindahl Endeksinde 950 ile 975 arasndaki düşüşlere örnekler vermektedir: (lo) Sektörler 950 H. Endeksi 975 H. Endeksi Oto Endüstrisi Aliminyum Petrol Üretimi Kağt ve Kağt Hamuru Plastik - Petrokimya Kaynak : Franko, Lawrence, G.,. Harvard lviultinational Proiect'e atfen Challenge, March- April Erlat, Güzin, -<-<Endüstriyel Y oğtmlaşmann Ölçülmesi, AlTiA Dergisi, Cilt 8, say - 2, 976. s. 00. Franko, Lawrence G., Harvard Multinational Proiect'e atfen Challenge (Dergi), March- April 980.

7 Gerçi ÇokUluslu Şirketler, ana şirketin üretim yaptğ sektörün dşnda üretime girişen bir çok yavru- şirket türetniş, ve dünya pazarlarndaki yaylmalarn yatay olarak da sürdür. nüştür. Bu açdan, yukar paragrafta değinilen eğilimin dşnda kalan gelişmelerin de varolduğuna; pazar pay açsndan tekelleşmenin tersine bir eğilimin yan sra, mülkiyet konsantrasyonu açsndan tekelleşme istikametinde bir eğilimin de, ayn anda varolabileceğine; ve bu gibi faktörlerin yukarda verilen Herfindahl Endeksi'nin kapsam. dşnda kalmş olacağna da dikkati çekmekte yarar vardr sanrz. Fakat gene de, salt pazar pay açsndan birçok sektörde oligopolistik konsantrasyonunun düşmüş olduğunu gösteren bu veriler ilginçtir. Veriler, uzun vadede gözlenen tekelleşme eğiliminin, bir süre için, tersine dönmüş olduğunu gösteriyor. Bu süre 30 yl kapsayan uzun bir süre. Öyleyse şu soruyu sormak gerekir : Kapitaliznin, global tekelleşme eğilimi hangi dinamiklerin etkisi ile, aras böyle bir gelişme göstermiş olabilir? Bu, çok geniş kapsaml bir soru olmakla beraber, konuya ksa bir açklama getirmek istiyorum. Kanmca, kapitalizm, yepyeni bir evreye girmek üzeredir. Milli snrlar, tarihte ilk defa gerçek anlamda ve önemli oranlarda aşma eğilimi gösteren çağdaş kapitalizn, global pazarlar ve örgütlemeler doğuruyor. ÇUŞ'larn gelişiini bunun bir boyutudur. Japonya ve Ortak Pazar'n ABD ile boy ölçüşebilir bir aşamaya gelmesi ile, ABD, dünya pazarlarndaki gerçek göreli yerine yavaş yavaş oturmak üzeredir. Bu elbette ABD için bunalnl bir dönemi beraberinde getirecektir. 2. Dünya Savaşn takip eden 20 yllk dönemde ABD üstünlüğü, savaş srasnda ykma uğramş Avrupa ve Japonya'nn özel durumu nedeniyle geçiciydi. 965'ten bu yana, bu bölgeler savaş sonras uyum süresini tamaniamşlardr. Dünya pazarlarndaki ohgopolistik konsantrasyon'un düşmekte olduğuna dair veriler aslnda genelbir eğilimi değil de, toparlanan Japon ve Ortak Pazar şirketlerinin büyümelerini ve pazarlarda yeni ve etkin bir rekabet durumu yaratmş olduklarn kantlamaktadr. Nitekim, tabii ve beşeri kaynaklar ve kapital birikimi açsndan Ortak Pazar ve ABD'nin potansiyeli kyaslanrsa, görülür ki, Ortak Pazar şirketleri ile ABD şirketlerinin pazar paylarnn bir çok sektörde aşağ yukar par durumuna gelmesi gayet doğaldr. «ABD, 33

8 dünya pazatlarndaki gerçek göreli yerine yavaş yavaş oturnaktadr.» derken, bunu kastediyorun. Kanmca, ABD şirketlerinin pazar paylar bir süre daha azalmaya devan edecek; havaclk endüstrileri, telekomünikasyon ve bilgisayar teknolojileri haricindeki birçok sektörde % arasnda stabilize olacaktr. Gene birçok sektörde, Ortak Pazar 'art Japonya'nin pay, ABD payn doğal olarak geride brakacaktr. Ortak Pazar, ekononik açdan, sanki bir «Avrupa Birleşik Devletleri» kurulmuş gibi bir yapya ve işleve, gderek, sahip olacaktr. Bloklarn pazar paylar da, beşeri, kapt~ tal ve doğal kaynaklar arasndaki oranlan daha gerçekçi bir biçimde yanstmaya başlayacaktr. Bu gelişnelerin olgunluğa varmas He birlikte, ve yeni dengeler içinde, yeni bir tekelleşme eğiliminin doğacağndan şüphe etmiyorum. Güçlü bir uluslararas tekelleşme eğilimi 980' ler ile birlikte başlayacak ve -bir :qükleer harp ile noktalannaz ise- yüzyln sonuna doğru iyice hz kazanacaktr kan- sndaym. Bu tekelleşne esnasnda ABD'nin eski üstünlüğünü korunasna olanak yoktur. Kapitalist pazarlar içinde, ABD'nin pay giderek dörtte- bir civarna doğru düşecektir. Bu arada, Çok Uluslu Şirketler ve «Uluslararas Kapital», nilh snrlan,. bugüne dek olduğundan çok daha güçlü bir şekilde aşacak, ve kapitalist pazarlarn global çapta entegrasyonu hz kazanacaktr. Gene_ bu esnada, politik kararlar üzerinde C ve endüstri! eş~ miş ülkelerin hükümetlerinin üzerinde) Çok Uluslu Şirketlerin etkenliği, ve söz- geçerliği artacaktr. Ksacas «gerçek» bir uluslararas tekelleşme 980'lerden itibaren hz kazanacaktr. Dolaysyla, yukanda verilen 950 ~- 75 aras Herfindahl Endel{S leri, kalc bir eğilini alisettirmekten uzaktr.... il ' '. ~! n. Ş]HI\ETLEH VE KAHLAn A. Baz Gözlenler Bu başlğa, ilginç bir gözlerne değinerek girmek istiyorun. Geleneksel Teori der ki: «Tekelci firmalarn hakim olduğu piyasalarda, fiatlar, diğer sektörlere nazaran daha süratji yükselir.» Nitekim, tekelci firnalara karş yaygn antipati, bu olgudan doğan refah kaybna bağldr, diyebiliriz. Oysa, Anerikan ekonomisinde tuhaf bir olay gözlüyoruz : Tekelleşmenin en yüksek olduğu dallarda, fiat artşlar, genel 34

9 Tüketici Fiat Endeksi artşlarnn ardnda kalmş. Bu bulgu, doğrusu bizi şaşrtt. Örnek vermek gerekirse, 960 ve 79 aras, TFE (Tüketici Fi-: at Endeksi) nd eki artşlarn gerisinde kalan fiat artşlar gösteren ürünler şunlar : TV, müzik setleri, çamaşr makinesi, buzdolab ve frnlar gibi dayankl tüketim mallar; telefon, telex ve telgraf; otomobil. Gene ayn tarihler arasnda TFE'nden daha süratli fiat artşlarna naruz kalmş ürünler: Giyecek, yiyecek, konut ve eğitim aras reel- fiat düşen sayl ürünlerden biri, telefon ücretleri -ki en etkin ve en ayrcalkl nonopol BELL Co.- ATT monopalünün ürettiği bir hizmettir. () 'Bu veriler ksa bir açklama gerektirir kansndaym : () Telefonda, monopolist üreticiye rağmen gözlenen önemli fiat düşüşünün tek bir i~ahat var: bu alandaki teknolojik gelişmenin sağladğ çok büyük emek tasarrufu ve buna paralel olarak düşen birim naliyetler... Telekomünikasyondaki teknolojik patlama bu sektörde işçi- saat başna düşen hiz- net çktsn o denli yükseltti ki, Beli Co., nonopolist olmasna rağnen elde ettiği artk - değerdeki çok büyük artşlara dayanarak hem karlarn büyük ölçüde yükseltebildi, hem de, bu sektördeki talep fonksiyonu esnek olduğu için, fiatlarda önemli indirimler yapma yoluna gidebildi. Ayn tür dinamiğe başka baz ürünlerde de rastlyoruz- örneğin, arasnda.elektronik hesap makinelerinde ortaya çkan fiat düşüşleri... Yalnz bu endüstri oligopolist değil, (şimdilik) rekabetçi bir endüstridir. (2) ABD'nin iç piyasasn gümrüklerle korumadğ sektörlerde, İç Piyasada tekelleşne oran yüksek te olsa, gümrük duvarlarnn olnayş veya zayf oluşu nedeniyle Japon ve Avrupa sanayinin ürünleri, piyasay «Serbest rekabeb> koşullarna benzer bir şekilde çalştrd. Bu açklama, kanmca, özellikle müzik setleri ve otomobil gibi dayankl tüketim mallar için geçerlidir. Örneğin oto endüstrisinde ABD'de üç dev firma var. Kesinlikle oligopolist bir sektör. Fakat ABD piyasasnda üç değil bir düzineyi aşkn firma rekabet halinde: Japonya'nn Toyota; Nissan~ Datsun ve Honda firmalar: Avrupa'nn Peugot- () ~{usiness " 7 eek~ February 5, 979, s

10 Renault, Citroen, Fiat, Volkwagen, BMvV, Audi, Mercedes, Volva- Saab firmalar... (3) Bu bulgularn altnda yatan nedenlerde.n biri de, şüp- ) hesiz, talebin fiat esnekliğidir. Örneğin, telefon konuşnalan gibi bir hizmet dalnda, müzik setleri, fotoğraf nakineleri v.s. gibi tüketim mallarnda, talebin fiat esnekliği, yiyecek, konut ve eğitim gibi alanlardaki talebin fiat esnekliğine nazaran oldukça büyüktür. Bu arada baz sektörler ve Anerikan ÇUŞ'lar, Anerikan Hükümetinin yansz ve ilgisiz tavrndan yaknyorlar. Diyorlar ki, «Hükümetimiz bize yardrn etmiyor. Oysa gerek Avrupal gerekse Japon şirketlere, hükümetleri yardmlar yapyor. Birçok Avrupal ve Japon şirket, devlet tarafndan finansman desteği görüp, Amerikan şirketlerini.n teklif edeniyeceği derecede cazip ve düşük faizli ödeme planlan tekhf ediyorlar. Bu ise, ürün kalitesinin ve fiatlarn birbirine, yakn olduğu piyasalarda, müşteri tercihini bizin aleyhimize etkiliyor; ve fiat ve kalite üstünlüğünü koruduğunuz baz ürünlerde bile, kontratn, devlet destegi gören Avrupal veya Japon firnalara gitnesine neden oluyor.» Keza, baz iş çevreleri, birçok yabanc şirketin, ABD iç paozanna, devletleri tarafndan sübvansiyon görerek girdiklerine işaret ediyor ve diyorlar ki: «Devlet bizi korusun deniyoruz ana, sübvansiyonla desteklenip Anerikan pazanna girenlere karş, o sübvansiyonun etltisüe eşit niktarda korurna getirilsin ki, rekabet 'haksz- bir- rekabet'. alnaktan çksn.» ABD Hüküneti, bu gibi taleplere karş bazen Priecirnan'c ve Serbest- Pazar' c bir görüşle karş çknş; bazen de, çelik, geni inşa sanayi ve kabotaj hakk gibi selitörlerde olduğu gibi karş ltoymarş ve koruna önlenleri getütniştir. Koruna taleplerine karş Friedman'clann argüman özetle şöyledir : 36 Eğer bir yabanc devlet, ihracatn arttnna anacyla, ba- z şirketlere sübvansiyon yapyor ve bu sayede o şirketler ürünlerini Amerikan piyasasnda çok ucuza satabiliyorlarsa, braknz satsnlar. Çünki, bu durumda yabanclar bize refah aldarnas yapyorlar demektir. Bu da, bizim, toplum olarak aleyhimize değil lehimizedir. Koruma talebinde bulunanlara gelince : Sübvansiyon-

11 larla desteklenen danpingler karşsnda bile rekabet ediniz. Rekabet edemezseniz, batnz; gene de Amerikan toplununun tün olarak çkarna olur; çünki, sübvansi~ yon ile korunan bir sektörün karşsna, korumasz bir sektör çkarsa, genellikle ve uzun vadede, bu l-\orunnasz sektör daha üstün teknolojiler geliştirmeye m.ecbur kalp, korunan sektörü yaya brak.r. OJur da tün sektör batarsa? Batsn: o zanan kapital başlta bir sektöre akar. Eğer tün sektör ya.nşanyorsa, denektir ki, ABD'nin o sektörele nukayeseli bir avanta j yoktur. Yapacağmz şey, o mal yabanclardan ucuza alnak; sermayenin narj i nal verini hangi sektörlerde üstünse, kapitalin o sektörlere akmasn sağlamaktr. Kald ki, eğer llerhangi bir nal veya girdiyi en ucuzun- dan alabilnek özgürjüğü kstlajyyorsa, orada, kaynaklann optinal dağlnn engelleniyor demektir. (2) «Friednan'c»lann, enflasyona ilişkin «loneterisb> goruş~ leri, tartşma götürür yaniara sahipse de, «illi şirketleri korurna'ya karşt, «rekabetçi,, ve «serbest- pazar, c görüşleri oldukça tutarl, ve Amerikan ekononisinin uzun vadeli geleceği açmndan, l\anmzca isabetlidir. Ne var ki, Kongre, giderek ''korunac, taleplere karş daha yunuşak bir tavr taknacağa benzenektedir. Bunun çeşitli nedenleri vardr : Herşeyden evvel «politik ~ ufuk», zanan süresi açsndan, Kongre üyeleri için 2 yl gibi çok ksa bir süreyi kapsanaktadr. Bu ise, uzun vadede başarl C ve fakat ksa va~ d.ede çeşitli seçnen ve çkar guruplarn yaralayjc) politikalarn uygulanaya konulamanas için başl başna bü- sebeptir. Yukanda. «Koruma, lwnusunda özetlediğüniz Friednanesqw görüşler, örgütlennliş çl.çar guruplarna taviz verme zorunluğu hisseden parlenenterler için fazlasyla serttir. Oysa, ABD ekonomisi, henüz, bu tür «E}?,ononik Darwinisn».i göğ üsleyebilecek ve bundan yararlar sağlayabilecek kadar güçlü, esnek ve sağlam bir görünüm arzetnektedir. «Sert, ve «haksz» rekabete karş korunmadğ takdirde, teknolojik aşam.alar ve patlanalar ile yant verebilecek durunda olan sektörlerin says, kanunca, kabanktr. Nitelün endüstrideki teknolojik gelişmelerin (J 2 Friedmcn. \li!to. Free to Choose - A Personal StaemenL Sed'-ee ;ud \Ymurg. LodoL D80. s Ozellikle l.kz. s

12 ve işçi- prodüktivitesini arttrc buluşlarn tabannda yatan en önenli nedenlerden birinin «Zorlana» ve <<zorunluk» olduğuna dair işaretler vardr. Yanlş anlamaya yol açmanak için, henen işaret edeyin ki, benzer «Ekononik Darwinist» önerileri, az - gelişnişler için yapmaya kalkmak abes olur. Çünki, belirli bir olgunluğa eriş m.iş, üstün bir kapital, teknoloji ve beşeri-kaynak birikimi elde etmiş bir ekononi için «optimal» addedilebilecek bir «Zorla ma dozaj», «az- gelişmiş» bir ekonomiye uygulannaya kalklrsa ykc sonuçlar doğurabilir.. B. Kar Oranlar Ka,r oranlannda 960'lardan bu yana önenli bir düşme göz~ leniyor. Endüstride, 60'l yllarn ortalamas ile, dönemi ortalamasn veren rakkamlar, Kar/Sermaye ve Kar/Satş Haslas cinsinden, aşağda verilmiştir: (3) 60'l Yllarn Ortalamas Ortalamas Kar/Sermaye 7.5 5A Kar/Satşlar Burada, «Kar» ile kastedilen, Vergiden Sonraki Net Kar' dr; ve enflasyon dolaysyla ortaya çkan «fiktif karlar» için bir düzeltme yaplnadan verilmiştir. Gerekli düzeltme yaplrsa, l978'den beri hazrlanan enflasyon nedeniyle büyüyen fiktif larlar, 977 ~ 80 için verilen ortalamay, şüphesiz daha da düşürecektir. Benim, doğrudan, Economic lnclicators isinli yayndan hesapladğn diziler ise, Amerikan şirketlerinin kar orta~ lanalann, Ckarlar/hasla cinsinden) daha da düşük olarak vermektedir. Aşağdaki tablo 7'cle verilen rakkamlar, finansiyel şirketlerin dşndaki Anerikan (yurt - içi) şirketlerinin, ürettik leri her oo dolarlk manülden elde ettikleri, net- düzeltilniş vergi- sonras- kar niktarlarn, seneler itibariyle göstermektedir. «Düzeltilmiş, kar ile burada kastettiğimiz, envanter ve anortisnan'larn, nuhasebe değerleri ve gerçek değerleri ara (3) Business Week, ~,The Profit IlJusion», l'vlnrcl 9, 979, s. 08. Econonic Indicators, a.g.y., s. 8 ve s

13 sndaki farklardan doğan yanlşlklarn hesaplanp, «kaba)) rak. kanlarda, buna göre gerekli toplana ve çkarnlann yaplmş olmasdr. Tablo 7: Aneriha'da Kar Oranlar: ( Kdr!Hasla Cinsinden) ; Seneler ortalanas Kar/Hasla 970'lerin ikinc yars, Kar/Hasla ortalarnas Kavak : Econonic ldicators, Aralk :t 980, a.g-. v., s. 3. H)74 senesinde ka,r oranlarnn «anorrral» bir oranda düş tüğünü, sonradan gene bir miktar toparlandğn görüyoruz. 974 yl, han petrol fiatlarnn aniden 2.5 misli arttrlmas neticesinde doğan şok dalgasnn, etkisi dolaysyla ~<özel» bir konuna sahiptir. Bu nedenle, 974 yln, ortalanasn aldğm iki gurubun da dşnda braktm... Aslnda, kar oranlannn düşmelüc oldugu tartşrna götürür bir öneridir. (4) Çünki, «düzeltilnemiş, kar oranlarnda bir düşme gözlennemektedir. Fakat «Envanter ve anortisman de~ gerlendirne düzeltnelerini>> ([nventory Valuation and Capital Consunption AdjustnentsJ içeren kar oranlar, bir düşne eğilini göstermektedir. Bu «düzeltm.eler» seneler itibariyle ayn şelülde hesapjandğ için, nukayeselerde güvenilir sonuçlar vermektedir, ve olduğu gibi kabul edilebilir. İlginç olan nokta şudur: Gerek federal hüküneti şirket. ka..rlan üzerine uyguladğ vergilerde, gerekse şirketlerin, vergi sonras karlarn, «temettüler» ve «dağtlmamş karlar» arasnda bölüştürürken uyguladklan kstaslarda, bu düzeltmeleri içerneyen rakkamlar (yani «kaba», «düzeltilnemiş» kf.trlar) esas alnr. Bunun sonucunda, «Dağtlnayan Şirket Karlar", sağlkl bir finans manejman açsndan arzu- edilir seviyelerin çok altna düşmektedir. Bu noktay, «Fiktif Ka,rlar»la ilgili CIV.J bölümde etraflca inceleyeceğiz. (~) J;"eldstein. i.vlarti; Sunners. Lawrence,,,Js the Rate of Profit Fallin:; Brool<ing s Pnpers on Eeonomic ActiYit~', l : 97D \Yashing'to, D.C. 39

14 Gene bu olgunun bir sonucu olarak, -Milli Gelir içinde tenettülerin pay ve «dağtlmayan- karlar, n pay üzerinde ilginç bir gözlende bulunduk arasndaki diziler, temettü Jerin Milli Gelir içindeki payn sabit kaldğn ve %2.6 ile % 2.9 arasnda değiştiğini; fakat «Dağtlnayan - Karlar» n Milli Gelire orannn önemli bir dalgalanma gösterdiğini ortaya koy. muştur. Aşağdaki tablo 8 bu dizileri sunmaktadr. Tabloda,. ve 2: kolonlar arasndaki fark, yani, «Düzeltilniş Karlar» ile «Düzeltilmeniş Karlar» arasndaki fark, «fiktif karlar»n miktarn verir. l! f i r. lll. l{ah ORii,NLARININ DÜŞME NEDENLERİ Bu noktada, kar oranlan neden düşüyor diye sormak gerekir. Kar oranlarnda, ve resesyonlarnda ortaya çkan düşme eğilimi nedenlerini iki başlk altnda irdelemek istiyorum : ) Ekononik Nedenler. 2) Sosyal ve Beşeri Nedenler.. Ekononik Nedenler Bilindiği üzere, kar, Toplam Hasla ile Toplan valiyet arasndaki fark olarak tannlanr. Bu açdan, «ekonomik nedenleri» de, iki başlk altnda incelemek münkündür... Toplarn Haslaya Etlü Eden Nedenler İşçi snfnn, büyük bir kesini ve enekliler gibi sabit gelirli guruplar için, 979-8'de hzlanan enflasyon ile birlikte reel gelirlerde -marjinal de olsa-- -düşmeler olduğu göz önüne alnrsa, bu snflardan doğan effektif tületin talebinde, bir niktar azalna olacağ tahmin edilebilir. Nitekin, rakkamlar arasndaki onbir yln altsnda, yani 970, ' ve senelerinde, «navi - tulumlu» işçilerin reel ücretlerinde düşmeler olduğunu gösternektedir (5). Gerçi ortaya çkan bu gelir azalmalar karşsnda tüketici kredisi artş hznda önenli yükselmeler kaydedilmiştir, ve dolaysyla tüketici talebinde aksi takdirde ortaya çkacak düşüş bir niktar frenlenmiştir. Yani, orta snf, artş hz yavaşlayan geliri karşsnda, yaşam standardn yükseltme konusundaki bek lentilerini doyurmak için tüketici kredisi kullanmn arttrmaya - ' (5) Economic Indieators, a.g.y., s

15 ----~,_,.~.~-~-.. ~.,...,-~-,...~----~- -~,. "..,.,, +U><+ ~---AL,, L'3%!Zf, ;, h.;.;.e»to c Al( ş niw.a :trmt!m Tablo 8: Karlar, Temettüler ve Dağtlnayan Karlar: () (2) (3) (4) (5) {6) (7) (8) Dağtlmayan Dağtlmayan Düzel- Düzel- Karlar Karlar tilmemiş tilmiş Federal Ternet fnominalj fgerçekj (6)/ Temettülerl Karlar Karlar Vergi mettü-- ()-(3)-(4) (2)-( 3)-( 4) Milli Gelir Milli Gelir % 2.5 % %.3 % %.9 % % 2.7 % % 2. % % 0.2 % %.2 % %.9 % % 2.3 % % 2. % %.7 % % 0.7 % 2.9 Kaynak : Economic lndicators, a.g.y., s. li ve s. S'deki dizilerden hesap-.. ~ -.. lanmştr..

16 yönelmiştir (6). Bunun ise faiz oranlar ve enflasyon üzerinde olumsuz etkileri olmuştur. Faiz oranlarndaki artşlar, şirketlerin kullandklar yatrm kredilerinin maliyetini arttrma yoluy~ la kar oranlar üzerinde olumsuz etkiler yapar. Keza enflasyon oranndaki artşlar, fiktif karlar yükseltme yoluyla gerçek kar oranlarn ve şirket tasarruflarn CDağtlmayan Karlar) düşürür. (Fiktif Karlara, aşağda, v bölümde ayrca ve etraflca de- ğ ineceğiz.) Her halikarda, 960'lann ikinci yarsna nazaran, 970'lerln ikinci yarsnda, toplam tüketici talebinde bir yunuşana olmuştur. Bu yunuşamann oluşnas, ve dolaysyla şirketlerin toplam satşlarnn büyüme hznda bir yavaşlanann doğmas için, top~ lan tüketici talebinde mutlah bir cliişne şart değildir. Sabit fiatlarla toplam - harcanabilir - gelir'in büyüme hznda meydana gelecek bir yavaşlama, şirketlerin toplam satş cirolarnn büyüme hznqa bir yavaşlanaya ve cet.par. ( 7) yatrmclarn beklentilerinde olumsuz bir gelişmeye ve kar oranlarnda göreli bir düşmeye neden olabilir. Fakat bu etkinin, kar oranlarndaki düşüşün yüzde kaçn açkladğn tesbit etmek zordur. Burada bu etkileşini yolunun varhğ na ve doğrultusuna işaret etmekle yetineceğiz. Toplam haslay belirleyen ikinci bir faktör, şirket baznda, satlan ürünün fiatdr. Enflasyonist bir ortamda, fiatlar genel seviyesi yükselmektedir; fakat baz fiatlarn artş hz diğerlerinden daha yüksekte oluşur. Sattğ ürünlerin fiatndaki artş hz, kullandğ girdilerin fiatndaki artş hznn üstünde kalan şirketlerde kar oranlar, kuşkusuz, artmştr. Diğerlerinde ise, aksine, azalmştr. Rakkamlar bu ikinci gurup şirketlerin büyük çoğunlukta olduklarn göstermektedir. Elbette bu açklana, peşinden yeni bir açklamay gerektiriyor: Girdi fiatlarndaki artş oranlar, neden, genelde, ürün- fiat artş oranlarnn üstünde seyretmiştir? Bu soruya ksmi bir yant, aşağda, «Toplmn Maliyete Etki Eden Nedenler» başlğ altnda vermeye çalşacağ m. Bu başlk altnda değinmek istediğim bir nokta daha var: «Toplam Haslay,, belirleyen ikinci bir faktör, şirket baznda, l r \ ('6) (7) Business 'Veek, <<Consumer Banking : \Vhy Everybody \Vants.-: Piese of the Business.., B.\Y., April 23, 979,. s ayrca : Eeonomic lndicators, a.g:.y., s. 27. cet. par. (ceterus paribus) Latince : «Diğ er bütün faktörler sabit varsayldth takdirde» anlamna g elen bir deyim. 42

17 satlan ürünün fiatdr,,, demiştik. Bu fiat belirleyen ögelerden biri de, kuşkusuz, şirketin tekelleşme derecesidir.- Şirket, sattğ ürünün fiatn manipule edebildiği derecede, girdi maliyetlerin~ deki artş ürün fiatna yanstabilir. Bu bağlamda ksa bir yorum yapmaya gerek duyuyorum: OPEC kartelinin ham petrol fiatla- rna büyük zamlar yaptğ ve yllarnda, ABD'li. petrol şirketleri yannda, elektrik enerjisi üreten sektörün de kar oranlarn koruduğunu gözlüyoruz. Maliyeti artan ham petrolü en yoğun girdi olarak kullanan bu iki gurup şirketin kar oranlarn korunasn iki nedene bağlyabiliriz: () Bunlar gö~ reli olarak tekelci şirketlerdir. (2) Bunlarn karş karşya olduklar talep fonksiyonlar az - esnek fonksiyonlardr..2, Maliyete Etli Eden Nedenler {a) Prodüktivite : Amerikan ekonomisinde emeğin prodüktivite artşlarnda düşmeler gözlenmektedir. 960'l yllarda orta~ lana % 3.4 olan senelik prodüktivite artş o:ran, aras, % 0.5'in, aras ise % 0.3'ün altna düşnüştür (8). Aşa- ğdaki tablo, arasndaki enek- saat başna, tarun haricindeki özel sektörde elde edilen prodüktivite artş oranlarn vernektedir : Seneler Prodüktivite artş oran , Kaynak : Econonic lndicators, a.g.y., Aralk 980, s. 6. t Prodüktivite senede ortalama % 3.4 orannda artş gösterir ken, belirli bir kar oran ortalamas tutturacak yapya sahip bir ekononli, prodüktivite artş oran negatif rakkamla~~a düştüğü zanan ayn kar orannda seyredeniyecektir. (b) OPEC Zarnlar: Maliyet artşlarna etki eden bir diğer faktör, girdi maliyetindeki artşlardr. Amerikan ekonomisinin özellikle, enerji -yoğun ve materyal- yoğun teknolojilere dayandğna işaret etmiştik. Böyle bir ekononi, 973'te ve daha sonra yllarnda hzl ham-~ petrol fiat artşlar ile karşlaşt- (8) Economic Indicalors~ a.g:.y., s

18 ğnda, kuşkusuz, maliyet artşlar ile de karşlaşr. «J\!Ialiyete Göre Fiatlana» yerleşik bir kurum şekline dönüştüğü derecede, şirketler, naliyet artşlarn fiatara yanstrlar. Fakat bu yanstma, söz konusu şirket saf nonopolist olnadğ derecede, ve sektördeki talep eğrisi esnel} olduğu ölçüde,satş haslas (ciro) üzerinde olumsuz etkilerde bulunur: fiat arttrm, talep - edilen -miktarda düşmelere yol açar. Neticede şirket, zarar edecek derecede kö,tülemese bile, kar hadlerinde bir düşme ile karşlaşr. Han petrol fiatlanndaki '::{ ü'luk bir artşn, yapm sektörü maliyetlerinde 7L 0.8- %.o arasnda artşlara neden olduğtl gözlenmiştir. Bu rakkamlar tartşlabilir. Fakat tartşlanyacak olan şey, maliyet artşlarna neden olan ve enflasyonun hzannasna ivme -katan faktörlerden birinin, OPEC zanlan olduğu- dur. - (c) Teknolojik Gelişmede Yavaşlanalar Jvialiyeti etkileyen etmenler arasnda belki de en önemlileri, bu geniş başlk altnda -ve prodüktivite oranlar ile birliktedüşünülebilir. Uzun dönemde, kar oranlarnn düşmesini frenleyen; Schunpeter'in vurguladğ gibi, ekononik gelişmeyi güçlü dürtülerle yönlendiren ve canl tutan; çağdaş kapitalist toplun- larda geniş tabanl bir refah yaratacak derecede büyük artk - değer üretilmesine yol açan; işçi saat başna prodüktiviteyi Cve umulnaz de dolaysyla işçi- saat başna üretilen artk- değeri) recede büyük ölçülerde arttrp, bunun büyükçe bir ksmn gerisin geriye emekçi snfara dağ tabilecek derecede bir üretkenlik gerçekleştiren çağdaş kapitalizmin yaşam, teknolojik gelişmeler ve işçi - prodüktivitesindeki artşlar sürüp gittiği sürece nünkündur. Emeğ in prodüktivitesindeki artşlar durduğu zaman, emeğ e ödenen reel- ücretlerdeki artşlar da duracaktr. Son yllarn Amerikan ekonomisinde işte böyle bir eğilin ortaya çkmştr, ve şüphesiz bu eğilim tüm kapitalist dünyann geleceğini tehdit edecek bir şekle bürünebilir. Nitekin, prodüktivite artş oranlar, 974, 979 ve 98ü'de negatif. değerler alrken, buna paralel olarak endüstriele çalşan «navi tulumlu,, işçilerin reel ücret artş değerleri de, keza, 973, 974, 979 ve 80 yllarnda negatif değerler almştr (9). Bu olgunun altnda yatan olas nedenlere aynca ve ksaca değinmekte yarar var: (9) Economic ldicators, a.g.y., s. 6, 9. 44

19 () Prodüktivite oranndaki düşüşler, artan enflasyon, enflasyona paralel olarak artan fiktir karlar ve azalan şirket tasarruflar, uluslararas para piyasalarndaki akşkan ve belirsiz durunlar, ABD içinde giderek sağa ve yukar kayan Philips Eğrisi (yani giderek yükselen işsizlik ve enflasyon oranlar), ABD'nin uluslararas politik arenada prestij kaybna uğramas gibi çeşitli nedenler, iş çevrelerindeki güvensizlik duygusunu arttrmş, beklentileri olumsuz yönde etkilemiş ve dolaysyla bu hissiyat yatrnlara yansmştr. Nitekim, özel sektör sabit sermaye yatrnarnn senelik ortalana artş hz düşmektedir (20). (2) Araştrma - Geliştirme CARGE) harcamalarnda düşmeler gözlenmektedir: 960'l yllarda GSMH'nn % 3'ü civarnda dolaşan ARGE harcamalar, yllarnda, GSMH'nn % -.5'u dolayarna düşmüştür (2). (3) Hükümet müdahaleleri ve regülasyonlar artmştr. EPA (Çevre Koruma Ofisi), CPA (Tüketici Koruma Dairesi) ve OSHA Cİşyerlerinde Emniyet ve Risk Kontrol Dairesi) gibi yeni. ve güçlü Federal Hükümet Ofis ve Daireleri, bu sahalardaki standartlar ve yaptrm güçlerini sürekli yükseltmişlerdir. Buna paralel olarak giderek artan ölçeklerde, yatrm fonlar bu alanlardaki Federal snrlarnalara uyabilmek amacyla kullanlmaya başlamştr. Baz tahminlere göre, bu maksatla yaplan Sabit Sermaye Yatrmlar, 979 ylnda toplam Özel Sektör Sabit Sermaye Yatrmlannn % 5'ine varmştr (22). Endüstri sektörünün sadece çevre kirlenmesini kontrol etmek için yaptğ sabit sernaye yatrmlar, tarm -dş - özel - sektörün yaptğ toplam sabit sermaye yatrnlarnn % 7.7'sine erişmiştir. (4) Getirilen regülasyonlarn zorunlu kldğ sabit sermaye yatrmlar haricinde, Federal Hükümet müdahalelerinin başka tür, ve iş çevrelerinin daha büyük bir hoşnutsuzlukla karşladğ, yönleri de vardr. Örneğin, Profesör Weidenbaum, federal regülasyonlar neticesinde ortaya çkan harcamalarn senede oo milyar dolar bulduğunu, bunun ancak yarsndan aznn konuy - (20) a.y., s. 9.. (2) lndustry and Trade Administration, The US Dept. of Connerce, The '.980 US lndustrial Outlook, US. Govn. Printing: Office, \Vashington DC. U)80. (22) Rutledge, Gary L., Trevethan, Susan L.. Polintion Ahatement and Control Expenditures~ Survey of Current Business, US Govn. Print. Office, vvashington DC. Şubat 980. ayrca : Ecoomic ldicators. a.g.y., s

20 la ilgili sabit sermaye yatrmarna gittiğini, geri kalan ksmn ise, bürokratik engellemeler, «red-tape» (mevzuat sorunlar) ve bu bu alana kaydrlan nenejeryel ve hulruki beyin gücünün doğurduğu frsat- maliyet olarak ortaya çktğn ileri sürmektedir. Profesör Weidenbaum'un verdiği rakkam abartlmş olsa bile, Rutledge ve Trevethan'n (23) verdiği, ve 979 ylnda endüstri'. nin sadece çevre kirlenmesini kontrol için yaptğ sabit sermaye yatrmlarn gösteren rakkam (42 nilyar dolar) abartlmş olamaz; resmi'dir. Bu büyük meblağlarn, çevre kirlenmesini kontrol altna almak, tüketici ve işçi emniyetini sağlamak gibi çok gerekli amaçlarla yapldğ şüphesizdir. Fakat öte yandan, bu harcamalarn bir frsat- maliyeti vardr. 50 milyar dolar, tüm Amerikan şirketlerinin, dağtlmamş (gerçek) karlarna eşittir. _ Tarm - Dş - Özel sektörün 979 sabit sermaye yatrmlar toplan ise 236 milyar dolar kadardr. Bu demektir ki, şirketlerin, büyük mikyasta kredi alarak yaptklar yatrmlarn önemli bir dilimi, işçi - prodüktivitesini arttrc tür yatrmlara değil, EPE, CP A, OSHA idareleri ile ilgili standartlarn gerektirdiği yatrmlara akmaktadr. Bu tür yatrmlarn gerekliliğini veya istenilirliğini tartşmyoruz: işaret etmek istediğimiz nokta, bu yatrmlarn frsat maliyetidir. İşçi prodüktivitesinde gözlenen düşüşlerin altnda yatan nedenlerden biri de, kuşkusuz, çevre sorunlarn çözme amacyla kanalize edilen fonlarn yatrm kompozisyonunda ortaya çkarttğ değişikliktir. Çevre sorunlarnn daha büyük boyutlara varmasn önlemek amacyla yaplmakta olan bu büyük çap harcamalar, 965 ve 6ü'larda olduğu gibi, işçi - prodüktivitesini arttrmaya yönelik sabit sermaye yatrmarna aktlabilseydi, nuhakkak ki, prodüktivite artşlarndaki düşüşler bu denli şiddetli olmazd. işaret etmek gerekir ki, ayr ayr başlklar altnda incelediğimiz bu faktörler arasnda önemli etkileşimler vardr. Örneğin, kar oranlarndaki düşüşleri açklarken, «prodüktivite» ve «enerji fiatlar» na ayr başlklar altnda değindik Oysa bu iki faktörün arasnda da bir bağnt vardr. Şöyle ki : Prodüktivite, sermaye/emek oran ile ilgilidir. Genellikle, sermaye yoğun endüstrilerde işçi - saat başna düşen üretim daha yüksektir. Oysa, sermaye- yoğun endüstrilerde, enerji- yoğun endüstriler arasnda da bir korelasyon vardr : Sermaye - yoğun endüstrilerin hemen hepsi ayn zamanda enerji -yoğun endüstrilerdir; ve bu endüst- (23) Rutledge, et. al., a.g.y. 46

Krizde 30 bin kişi birikimini, 1.8 milyon kişi de işsizliğe karşı harcamasını güvenceye aldı

Krizde 30 bin kişi birikimini, 1.8 milyon kişi de işsizliğe karşı harcamasını güvenceye aldı Krizde 30 bin kişi birikimini,. milyon kişi de işsizliğe karş harcamasn güvenceye ald Tarih: 5..200 Say: 200/ 22 Ekonomik krizin etkilerinin yoğun biçimde hissedildiği son iki ylda Türkiye de milyar 65

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz 2009 Aralık ayında vadeli piyasalarda 1230.0 dolar/ons seviyesine kadar yükselen altın fiyatları sonrasında yaklaşık % 15 düşüş ile Şubat ayı başında 1045.0 dolar/ons seviyesine geriledi.

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 27 Ekim 2014

Haftalık Piyasa Beklentileri. 27 Ekim 2014 Haftalık Piyasa Beklentileri 27 Ekim 20 1 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksinde düşen petrol fiyatlarının makro dengelere olumlu etkisi ve global hisse piyasalarında olumlu seyir paralelinde tepki yükselişi

Detaylı

olmaktadır. A- Faiz ihtiyacını artırarak enflasyonunun en büyük fiyatları yükseltir. Finansman maliyeti bankanın aldığı faizdir.

olmaktadır. A- Faiz ihtiyacını artırarak enflasyonunun en büyük fiyatları yükseltir. Finansman maliyeti bankanın aldığı faizdir. "Ji! " MALİYET ENFLASYONU Doç. Dr. Abdulaziz BAYINDIR* Maliyet enflasyonu, üretilen mal ve hizmetlerin maliyetinin sürekli artmasdr. Emek, sermaye ve tabii kaynaklar gibi üretim faktörleri, üretilen mal

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 10 Kasım 2014

Haftalık Piyasa Beklentileri. 10 Kasım 2014 Haftalık Piyasa Beklentileri 10 Kasım 2014 1 Kas 13 Ara 13 Oca 14 Şub 14 Mar 14 Nis 14 May 14 Haz 14 Tem 14 Ağu 14 Eyl 14 Eki 14 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksinde geçtiğimiz hafta 81,000 seviyesine

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti 15 Nisan 2014 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı Damla OR, Yardımcı Araştırmacı Yönetici Özeti Ocak dönemine işsizlik ve tarım dışı işsizlik oranlarında; bir önceki

Detaylı

Enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açık daralıyor

Enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açık daralıyor AYLIK RAPOR Enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açık daralıyor Mevsimsellik ve geçişkenlik nedeniyle yıllık enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açıkta daralma devam ediyor. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 48 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2004-31.12.2004

Detaylı

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001. I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler:

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001. I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler: EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001 I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler: 2000 yılının dördüncü çeyreğinde Euro Bölgesi ve AB-15 in GSYİH artışı bir önceki çeyreğe göre yüzde 0.7 olmuştur.

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

Mitler ve Gerçekler 1 *! &!&! $! " $ 2 $! " $ # & * " &!&0,!!! 2 /#! 3 4 & &!5. sürmekte olan yüksek enflasyonun temel sebepleri

Mitler ve Gerçekler 1 *! &!&! $!  $ 2 $!  $ # & *  &!&0,!!! 2 /#! 3 4 & &!5. sürmekte olan yüksek enflasyonun temel sebepleri Mitler ve Gerçekler sürmekte olan yüksek enflasyonun temel sebepleri " crowding-out etkisi nedeniyle yükselen faiz hadlerinin üretim " # yerel seçimler öncesinde artan (popülist) kamu $ % " $ temin edilen

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

MESLEK HASTALIKLARI YÖNÜNDEN İZMİR ANALİZİ. Saadet ÇAĞLIN saadetcaglin@gmail.com

MESLEK HASTALIKLARI YÖNÜNDEN İZMİR ANALİZİ. Saadet ÇAĞLIN saadetcaglin@gmail.com TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / 28-30 Kasım 2013 731 MESLEK HASTALIKLARI YÖNÜNDEN İZMİR ANALİZİ Saadet ÇAĞLIN saadetcaglin@gmail.com Giriş Tümüyle önlenebilir olan meslek hastalklar sonucu maddi ve manevi

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU İKİNCİ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU İKİNCİ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU İKİNCİ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emeklilik ve Hayat A.Ş. Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.04.2010-30.06.2010 dönemine

Detaylı

2005 Başlarında Türkiye Ekonomisi ve Bankacılık Sektörü

2005 Başlarında Türkiye Ekonomisi ve Bankacılık Sektörü 2005 Başlarnda Türkiye Ekonomisi ve Bankaclk Sektörü Prof. Dr. Sudi APAK Trakya Üniversitesi İİBF Özet Türkiye ekonomisinde yapsal değişikliklerin gözlemlendiği bir ylda bankaclk sektörü düşük enflasyon,

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 16 Mart 2015

Haftalık Piyasa Beklentileri. 16 Mart 2015 Haftalık Piyasa Beklentileri 16 Mart 2015 1 Mar 14 Nis 14 May 14 Haz 14 Tem 14 Ağu 14 Eyl 14 Eki 14 Kas 14 Ara 14 Oca 15 Şub 15 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksinde Ocak sonunda başlayan düşüş eğilimli

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Konut Kredisi Piyasasına Bakış

Konut Kredisi Piyasasına Bakış Konut Kredisi Piyasasına Bakış Türkiye Konut Kredisi İstatistikleri (Kasım 2010 - Ekim 2011) Kasım 2011 Uyarı: Bu raporda sunulan istatistiklerin bir kısmı Konutkredisi.com.tr web sitesinin ziyaretçilerinin

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MAYIS 2013 (SAYI: 51) 28.05.2013 GENEL DEĞERLENDİRME Türkiye de işsizlik artışını önlemek için işletmelerin maliyetlerini aşağıya çekecek ve istihdamı özendirecek politikalar

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Fitch, Türkiye nin kredi notu ve görünümünü korudu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu BBB- olarak korurken, kredi notunun Durağan olan görünümü de değiştirmedi.

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 15 Eylül 2014

Haftalık Piyasa Beklentileri. 15 Eylül 2014 Haftalık Piyasa Beklentileri 15 Eylül 2014 1 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksi FED baskısı altında doların genelde tüm varlıklara karşı değer kazanması paralelinde geçen hafta %6 ya yakın değer kaybederek

Detaylı

17 AĞUSTOS ETKİNLİKLERİ VE YAPILAN ANKET ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Abdullah İNCİR İnşaat Mühendisi abdullah_incir@yahoo.com.

17 AĞUSTOS ETKİNLİKLERİ VE YAPILAN ANKET ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Abdullah İNCİR İnşaat Mühendisi abdullah_incir@yahoo.com. 169 17 AĞUSTOS ETKİNLİKLERİ VE YAPILAN ANKET ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Abdullah İNCİR İnşaat Mühendisi abdullah_incir@yahoo.com.tr GİRİŞ Her yl 17 Ağustos tarihinde, Marmara Depreminin yldönümü

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

İhracatta düşüş sürüyor, iç talep ılımlı

İhracatta düşüş sürüyor, iç talep ılımlı AYLIK RAPOR İhracatta düşüş sürüyor, iç talep ılımlı Öncü veriye göre yılın ilk yarısında ihracat göre %8,1 gerilerken iç talep göstergeleri ılımlı toparlanmaya işaret etti. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER

Detaylı

10.1.Kar Zarar Tabloları

10.1.Kar Zarar Tabloları 10.1.Kar Zarar Tabloları Gelir ve giderler 2008 A- Brüt satışlar 563.752.599,33 573.579.296,04 654.817.545,31 1- Yurtiçi satışlar 522.960.763,29 533.708.451,93 604.193.703,98 2- Yurtdışı satışlar 40.791.836,04

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 14 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu 1

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 10:00 EUR Fransa İmalat Satın Alma Müdürleri Endeksi (PMI) (Ağu) ORTA 49,7 49,6 10:00 EUR Fransa Markit Bileşik Satın Alma Müdürleri Endeksi (PMI)

Detaylı

10.1.Kar Zarar Tabloları

10.1.Kar Zarar Tabloları 10.1.Kar Zarar Tabloları Gelir ve giderler 2011 A- Brüt satışlar 854.455.559,29 823.017.968,57 875.905.247,46 1- Yurtiçi satışlar 756.018.408,89 718.585.063,60 805.602.932,74 2- Yurtdışı satışlar 98.437.150,40

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

KARA YOLLARINDA TRAFiK GÜVENLİGİ VE TRAFiK KAZALARlN EKONOMİK AÇlDAN BİR DEGERLENDİRMESİ

KARA YOLLARINDA TRAFiK GÜVENLİGİ VE TRAFiK KAZALARlN EKONOMİK AÇlDAN BİR DEGERLENDİRMESİ SAÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5.Cilt, 1.Sayt (M art 2001) 29.. 35 KARA YOLLARINDA TRAFiK GÜVENLİGİ VE TRAFiK KAZALARlN EKONOMİK AÇlDAN BİR DEGERLENDİRMESİ Abdulmuttalip DEMiREL, Ali Paydar AKGÜNGÖR

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 09:00 CHF Tüketim Göstergesi (Tem) AZ 1,68 11:30 GBP BBA İpotek Onayları ORTA 46,0K 44,5K 13:00 GBP İngiliz Sanayi Birliği (CBI) Dağıtım İşi Anketi

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

ÇOCUK DOSTU SOKAK PROJESĠ ÖĞRETMEN EĞĠTĠMLERĠ ARA RAPORU

ÇOCUK DOSTU SOKAK PROJESĠ ÖĞRETMEN EĞĠTĠMLERĠ ARA RAPORU ÇOCUK DOSTU SOKAK PROJESĠ ÖĞRETMEN EĞĠTĠMLERĠ ARA RAPORU 1. Eğitimin Amac Eğitimin amac, ilkokullara bağl anasnf ve birinci snf öğretmenlerine Çocuk Dostu Sokak ve sokağn çocuklarn gelişimlerine katklarna

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz Ocak ayının ilk yarısını geride bırakırken piyasalardaki olumlu havanın sorgulanmaya başladığını söyleyebiliriz. Amerika kanadında Aralık ayında sürpriz bir iyileşme gözlenen tarım dışı istihdam

Detaylı

HAFTALIK BÜLTEN 28 ARALIK 2015 01 OCAK 2016

HAFTALIK BÜLTEN 28 ARALIK 2015 01 OCAK 2016 28 ARALIK 2015 01 OCAK 2016 HAFTANIN ÖZETİ ABD'de Noel tatilinin sonrasında geçtiğimiz hafta da yılsonu işlemleri nedeniyle yatay bantta dalgalı bir seyir izlendi. Avrupa piyasalarının, Noel tatilini yılbaşı

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Ekonomik Yaklaşım Kongresi Gazi Üniversitesi Erdem Başçı Başkan Yardımcısı Ankara 6 Kasım 2009 1 Ekonomik İstikrara Bütünsel Bakış 1. Fiyat İstikrarı 2. Finansalİstikrar

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

Dönemsel Basın Bilgilendirme Toplantısı. 11 Mart 2008, Doğuş OtoMotion İstanbul

Dönemsel Basın Bilgilendirme Toplantısı. 11 Mart 2008, Doğuş OtoMotion İstanbul Dönemsel Basın Bilgilendirme Toplantısı 11 Mart 2008, Doğuş OtoMotion İstanbul Akış I. Dünyada ve Türkiye de Ekonomik Gelişmeler II. Dünyada ve Türkiye de Otomotiv Sektörü III. 2007 Yılında Doğuş Otomotiv

Detaylı

SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003

SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003 SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003 VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI TÜRK FİNANSAL PİYASALARINDA YENİ BİR SIÇRAMA İçindekiler 1) VOB Hakkõnda 2) Dünyada Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarõ 3) Neden Vadeli İşlemler?

Detaylı

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 18 Ağustos 2014

Haftalık Piyasa Beklentileri. 18 Ağustos 2014 Haftalık Piyasa Beklentileri 18 Ağustos 2014 1 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksinde 84,500 seviyelerinden başlayan düşüş eğilimi; yükselen enflasyon beklentileri, kredi derecelendirme kuruluşlarının

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Faik Öztrak Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Tekirdağ Milletvekili 1 Temel Sorunlarımız- Yeni Riskler Sıcak paraya yaslanan büyüme modeli

Detaylı

BNP PARIBAS CARDIF EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON FAALİYET RAPORU 01.01.2015 30.06.

BNP PARIBAS CARDIF EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON FAALİYET RAPORU 01.01.2015 30.06. BNP PARIBAS CARDIF EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON FAALİYET RAPORU 01.01.2015 30.06.2015 1. GENEL BİLGİLER : Fon un Unvanı Fon un Türü Fon Tutarı ve Pay Sayısı

Detaylı

ABD Case Shiller ulusal konut fiyat endeksi Temmuz'da %4.7 yükseldi. GBPUSD 1.5130 1.5160 1.5190 1.5110 1.5210 1.5100 1.5235

ABD Case Shiller ulusal konut fiyat endeksi Temmuz'da %4.7 yükseldi. GBPUSD 1.5130 1.5160 1.5190 1.5110 1.5210 1.5100 1.5235 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 09:00 EUR Almanya Perakende Satışları (Yıllık) (Ağu) AZ 3,1% 3,3% 09:45 EUR Fransa Tüketici Giderleri (Aylık) (Tem) ORTA 0,1% 0,4% 09:45 EUR Fransa

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 1. Uluslararası Davraz Kongresi Erdem Başçı Başkan Yardımcısı Isparta 24 Eylül 2009 1 Ekonomik İstikrara Bütünsel Bakış 1. Fiyat İstikrarı 2. Finansalİstikrar 3. Sürdürülebilir

Detaylı

Rekabet Teorisi ve Politikalar

Rekabet Teorisi ve Politikalar Rekabet Teorisi ve Politikalar Berk KÜSBEC Bozok Üniversitesi berk.kusbeci@bozok.edu.tr 10 Aralk 2015 Berk KÜSBEC (Bozok) KT405 10 Aralk 2015 1 / 24 Overview Berk KÜSBEC (Bozok) KT405 10 Aralk 2015 2 /

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI ARALIK 14 Güncel Ekonomik Veriler Büyüme Oranı(Yıllık) Cari Açık/GSYİH 6,61% İşsizlik oranı(yıllık) 10,10% Enflasyon(TÜFE/Yıllık) 9,15% GSMH(milyar USD) 819,9 Kişi Başı Milli Gelir (USD) 10.800 Güncel

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 23 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Almanya sanayi üretimi endeksi beklenenin altında kaldı Almanya da bugün açıklanan PMI İmalat Sanayi Endeksi, küresel ekonomik daralmanın ülke ekonomisine

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Doğuş Otomotiv 2009 İlk Yarıyılı Finansal Göstergeleri. 26 Ağustos 2009

Doğuş Otomotiv 2009 İlk Yarıyılı Finansal Göstergeleri. 26 Ağustos 2009 Doğuş Otomotiv 2009 İlk Yarıyılı Finansal Göstergeleri 26 Ağustos 2009 Akış Dünyada ve Türkiye de Ekonomik Gelişmeler Dünyada ve Türkiye de Otomotiv Sektörü 2009 Yılında Doğuş Otomotiv 2009 İlk Altı Ay

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008

Bankacılık sektörü. 2002-2008 Mart. Mayıs 2008 Bankacılık sektörü 2002-2008 Mart Mayıs 2008 Sunumun içeriği I- Finansal sektörün büyüklüğü ve kamu ile ilişkisi II- Bankacılık sistemine ilişkin bilgiler III- Büyüme IV- Bilanço yapısında değişme V-Risk

Detaylı

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI ŞUBAT 15 FON BÜLTENİ Güncel Ekonomik Veriler Büyüme Oranı(Yıllık) Cari Açık/GSYİH 6,61% İşsizlik oranı(yıllık) 10,10% Enflasyon(TÜFE/Yıllık) 7,24% GSMH(milyar USD) 819,9 Kişi Başı Milli Gelir (USD) 10.800

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2013 (SAYI: 49) 27.03.2013 GENEL DEĞERLENDİRME Reel sektör borçlanma ile döviz cinsinden risk biriktirmeye devam ediyor Dünya ekonomisinde olumlu yöndeki işaretler az da

Detaylı