DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM ORTAMI DEĞERLENDĠRME ARAġTIRMASI RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM ORTAMI DEĞERLENDĠRME ARAġTIRMASI RAPORU"

Transkript

1 T.C. ĠZMĠR KALKINMA AJANSI TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU ĠZMĠR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM ORTAMI DEĞERLENDĠRME ARAġTIRMASI RAPORU (07 ġubat 2013) (ġubat 2013, ĠZMĠR) i

2 ĠÇĠNDEKĠLER I. ARAġTIRMANIN AMACI, KAPSAMI VE YÖNTEMĠ AMAÇ YÖNTEM COĞRAFİ KAPSAM SEKTÖREL KAPSAM KAPSANAN KİTLE TAHMİN DÜZEYİ ÖRNEKLEME YÖNTEMİ TANIMLAR UYGULAMA SORU FORMU ALAN UYGULAMASI VERİ GİRİŞİ ANALİZ VE RAPORLAMA... 4 II. DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM ORTAMI DEĞERLENDĠRME ARAġTIRMASI BULGULARI GĠRĠġĠM BĠLGĠLERĠ GĠRĠġĠMLERĠNĠN HUKUKĠ DURUMU... 6 Grafik 1. Girişimlerin hukuki durumu GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERĠ... 6 Grafik 2. Girişimlerin faaliyet yeri GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠ... 7 TABLO 1. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠ GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET SÜRESĠ... 8 Grafik 3. Girişimlerin faaliyet süresi GĠRĠġĠMLERĠN CĠRO DURUMLARI... 8 Grafik 4. Girişimlerin ciro durumları... 8 Grafik 5. Girişimlerin 2009, 2010 ve 2011 yılı ciro ortalamaları GĠRĠġĠMLERĠN ĠLK VE TOPLAM YATIRIM TUTARI... 9 TABLO 2. GĠRĠġĠMLERĠN ĠLK VE TOPLAM YATIRIM TUTARI GĠRĠġĠMLERĠN ÇALIġAN PROFĠLĠ (2012)... 9 TABLO 3. GĠRĠġĠMLERĠN ÇALIġAN SAYISI... 9 Grafik 6. Çalışanların Yerli-Yabancı Dağılımı Grafik 7. Çalışanların Cinsiyete Göre Dağılımı (Yerli) Grafik 8. Çalışanların Cinsiyete Göre Dağılımı (Yabancı) Grafik 9. Çalışan Sayısına Göre Girişimlerin Dağılımı GĠRĠġĠMLERĠN ĠġE ALMA KANALLARI Grafik 10. Çalışanların İşe Alınma Kanalları GĠRĠġĠMLERĠN SERMAYE DAĞILIMI (2011) Grafik 11. Girişimlerin Ortalama Sermaye Dağılımı GĠRĠġĠMLERĠN BAġKA ÜLKELERDE YATIRIMI OLMA DURUMU GĠRĠġĠMLERĠN TÜRKĠYE PAZARINA GĠRĠġ YÖNTEMĠ Grafik 12. Girişimlerin Türkiye pazarına giriş yöntemi GĠRĠġĠMLERĠN YEREL ORTAK BULMA YÖNTEMĠ VE NEDENLERĠ Grafik 13. Girişimlerin yerel ortak bulma yöntemi ve nedenleri ii

3 Grafik 14. Yerel Ortağı Seçme Nedenleri ĠTHALAT- ĠHRACAT DURUMU (2011) GĠRĠġĠMLERĠN SATIġLARININ DAĞILIMI Grafik 15. Girişimlerin satışlarının dağılımı GĠRĠġĠMLERĠN GĠRDĠ VE TAġERON TEDARĠK YERĠ Grafik 16. Girişimlerin Girdi Dağılımı Grafik 17. Girişimlerin Taşeron Dağılımı Grafik 18. Taşeron Kullanan Girişimlerin Kendi içinde Dağılımı YATIRIM BĠLGĠLERĠ GĠRĠġĠMLERĠN TÜRKĠYE YE YATIRIM YAPMA NEDENĠ Grafik 19. Girişimlerin Türkiye ye yatırım yapma nedeni GĠRĠġĠMLERĠN ĠZMĠR E YATIRIM YAPMA NEDENĠ Grafik 20. Girişimlerin İzmir e yatırım yapma nedeni GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET GÖSTERDĠKLERĠ ĠLÇELER VE NEDENLERĠ Grafik 21. Yatırım Yapılan İlçeler Grafik 22. İlçeye Yatırım Yapma Nedenleri GĠRĠġĠMLERĠN ÖZEL YATIRIM ALANINI SEÇME NEDENLERĠ Grafik 23. Girişimlerin özel yatırım alanını seçme nedenleri YATIRIM YERĠ OLARAK ĠZMĠR DEN ĠLK HABERDAR OLMA YÖNTEMĠ Grafik 24. Yatırım yeri olarak İzmir den ilk haberdar olma yöntemi YATIRIM KARARINDA DANIġMANLIK DESTEĞĠ ALINMA DURUMU Grafik 25. Yatırım kararında danışmanlık desteği alınma durumu FĠZĠBĠLĠTE ÇALIġMASINDA YARARLANILAN BĠLGĠ KAYNAKLARI Grafik 26. Fizibilite çalışmasında yararlanılan bilgi kaynakları YATIRIM TANITIM VE DESTEK AJANSI NIN YATIRIM KARARINA ETKĠSĠ Grafik 27. Yatırım Tanıtım ve Destek Ajansı nın Yatırım Kararına Etkisi YATIRIM AġAMASINDA TEġVĠKLERDEN YARARLANMA DURUMU Grafik 28. Yatırım aşamasında teşviklerden yararlanma durumu KURULUġ ĠġLEMLERĠNĠ GERÇEKLEġTĠRENLER Grafik 29. Kuruluş İşlemini Gerçekleştirenler KURULUġ SIRASINDA YAġANAN ZORLUKLAR Grafik 30. Kuruluş Sırasında Yaşanan Kurumsal Zorluklar Grafik 31. Kuruluş Sırasında Yaşanan Fiziksel Zorluklar GĠRĠġĠMLERĠN YENĠ YATIRIM YAPMA PLANLARI Grafik 32. Yeni yatırım yapma planı Grafik 33. Yeni Yatırım Yapılması Planlanan İller Grafik 34. Yeni Yatırım İçin Seçilen İlin Seçilme Nedeni Grafik 35. Yeni Yatırım Planının Faaliyet Gösterdiği Sektörle Aynı Olma Durumu Grafik 36. Yeni Yatirim Planinda Teşvik Sisteminden Yararlanma Durumu BUGÜN ĠTĠBARĠYLE GĠRĠġĠMLERĠN TEMEL ĠHTĠYAÇLARI Grafik 37. Bugün itibariyle girişimlerin temel ihtiyaçları GĠRĠġĠMLERĠN ĠZMĠR DE OLMAKTAN MEMNUNĠYET DÜZEYĠ GĠRĠġĠMLERĠN YAġADIKLARI TEMEL SIKINTILAR Grafik 38. Girişimlerin yaşadıkları temel sıkıntılar (Kurumsal) Grafik 39. Girişimlerin Yaşadıkları Temel Sıkıntılar (Fiziksel) MALĠ DESTEK PROGRAMLARINDAN YARARLANMA Grafik 40. Mali Destek Programlarından Yararlanma Grafik 41. Mali Destek Alınan Kurumlar Grafik 42. Mali Destek Almama Nedenleri GĠRĠġĠMLER TARAFINDAN ĠZKA BĠLĠNĠRLĠĞĠ Grafik 43. Girişimler tarafından İZKA bilinirliği Grafik 44. İZKA Yatırım Destek Ofisini'nin Bilinirliği GĠRĠġĠMLERĠN DĠĞER YABANCI YATIRIMCILARLA BĠR ARAYA GELME ĠSTEĞĠ Grafik 45. Girişimlerin Diğer Yabancı Yatırımcılarla Bir Araya Gelme İsteği GĠRĠġĠMLERĠN ĠZKA DAN MEVZUATLAR HAKKINDA BĠLGĠ ALMA ĠSTEĞĠ Grafik 46. Girişimlerin İZKA dan mevzuatlar hakkında bilgi alma isteği iii

4 GĠRĠġĠMLERĠN ĠZKA ĠLE ĠLETĠġĠM KURMAK ĠSTEDĠĞĠ ARAÇLAR Grafik 47. Girişimlerin İZKA İle İletişim Kurmak İstediği Araçlar YATIRIM YERĠ KONUSUNDA YATIRIMCIYA ULAġILMASINDA EN ETKĠLĠ YOLLAR ANKET SONUÇLARINA AĠT BAZI ÇAPRAZ TABLOLAR YABANCI SERMAYE PAYI %10 UN ÜZERĠNDE OLAN GĠRĠġĠMLERĠN BASKIN ÜLKEYE GÖRE DĠĞER PARAMETRELERLE ĠNCELENMESĠ III. DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN EKONOMĠK ĠSTATĠSTĠKSEL ANALĠZĠ FARKLI SERMAYE YAPISINDAKĠ GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELEME SONUÇLARI BAġKA ÜLKEDE YATIRIMI OLAN VE OLMAYAN GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELENMESĠ DANIġMANLIK DESTEĞĠ ALMA DURUMUNA GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELENMESĠ YENĠ YATIRIM PLANI OLMA DURUMUNA GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELENMESĠ YÖNETĠCĠ ÖZETĠ EKLER iv

5 TABLOLAR TABLO 1. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠ... 7 TABLO 2. GĠRĠġĠMLERĠN ĠLK VE TOPLAM YATIRIM TUTARI... 9 TABLO 3. GĠRĠġĠMLERĠN ÇALIġAN SAYISI... 9 TABLO 4. SERMAYE PAYI ORTALAMASINA GÖRE ĠLK 5 ÜLKE TABLO YILI ĠTHALAT-ĠHRACAT DURUMU TABLO 6. PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI VE ĠSTĠHDAM TABLO 7. YATIRIM YERĠ KONUSUNDA YATIRIMCIYA ULAġILMASINDA EN ETKĠLĠ YOLLAR TABLO 8. GĠRĠġĠMLERĠN NET CĠROLARINA GÖRE ÇALIġAN SAYILARI, TABLO 9. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET GÖSTERDĠKLERĠ YERE GÖRE ÇALIġAN SAYILARI TABLO 10. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET GÖSTERDĠKLERĠ YERE GÖRE NET CĠROLARI, TABLO 11. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETLERĠNE GÖRE ĠLK YATIRIM TUTARI TABLO 12. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERĠNE GÖRE ÖZEL YATIRIM ALANI SEÇME SEBEPLERĠ TABLO 13. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERLERĠNE GÖRE KURULUġ AġAMASINDA YAġANAN KURUMSAL ZORLUKLAR TABLO 14. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERLERĠNE GÖRE KURULUġ AġAMASINDA YAġANAN FĠZĠKSEL ZORLUKLAR TABLO 15. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE ĠZMĠR DE YATIRIM YAPMALARINI SAĞLAYAN ETKENLER TABLO 16. ANA FAALĠYETLERĠNE GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM YAPTIĞI ĠLÇELER TABLO 17. ANA FAALĠYETLERĠNE GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM YAPTIĞI ĠLÇELERĠ SEÇME NEDENĠ TABLO 18. CĠROLARINA GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERĠ TABLO 19. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE TOPLAM YATIRIM MĠKTARI TABLO 20. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE NET CĠROLARI ( ) TABLO 21. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE PART-TĠME ÇALIġAN SAYISI TABLO 22. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE AR-GE ÇALIġAN SAYISI TABLO 23. GĠRĠġĠMLERĠN CĠROLARINA GÖRE BAġKA ÜLKELERE YATIRIM DURUMU TABLO 24. GĠRĠġĠMLERĠN ĠLK YATIRIM TUTARLARINA GÖRE PAZARA GĠRĠġ YÖNTEMĠ (I) TABLO 25. GĠRĠġĠMLERĠN ĠLK YATIRIM TUTARLARINA GÖRE PAZARA GĠRĠġ YÖNTEMĠ (II) TABLO 26. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE PAZARA GĠRĠġ YÖNTEMĠ TABLO 27. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETLERĠNE VE CĠROLARINA GÖRE ĠHRACAT-ĠTHALAT DURUMU TABLO 28. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETLERĠNE GÖRE EN FAZLA ĠHRACAT YAPTIKLARI ÜLKE TABLO 29. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE GĠRDĠ, TAġERON VE SATIġLARININ DAĞILIMI TABLO 30. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETLERĠNE GÖRETÜRKĠYE DE YATIRIM YAPMALARINDA ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLER.. 51 TABLO 31. GĠRĠġĠMLERĠN TOPLAM YATIRIM MĠKTARINA GÖRE KARAR AġAMASINDA DANIġMANLIK DESTEĞĠ ALMA TABLO 32. GĠRĠġĠMLERĠN TOPLAM YATIRIM MĠKTARINA GÖRE KURULUġ ĠġLEMLERĠNĠ GERÇEKLEġTĠREN KĠġĠ TABLO 33. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERĠNE GÖRE KURULUġ SIRASINDA YAġADIKLARI KURUMSAL ZORLUKLAR TABLO 34. GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERĠNE GÖRE KURULUġ SIRASINDA YAġADIKLARI FĠZĠKSEL ZORLUKLAR TABLO 35. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE KURULUġ SIRASINDA YAġADIKLARI KURUMSAL ZORLUKLAR TABLO 36. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE KURULUġ SIRASINDA YAġADIKLARI FĠZĠKSEL ZORLUKLAR TABLO 37. YATIRIM YAPILAN ĠLÇEYE GÖRE KURULUġ SIRASINDA YAġANAN FĠZĠKSEL ZORLUKLAR TABLO 38. YATIRIM YAPILAN ĠLÇEYE GÖRE KURULUġ SIRASINDA YAġANAN KURUMSAL ZORLUKLAR TABLO 39. GĠRĠġĠMLERĠN CĠROLARINA GÖRE YATIRIM AġAMASINDA TEġVĠKLERDEN YARARLANMA DURUMU TABLO 40. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE YENĠ YATIRIM PLANLARI v

6 TABLO 41. GĠRĠġĠMLERĠN YENĠ YATIRIMLARINI FAALĠYET GÖSTERDĠKLERĠ ALANDA YAPMA DURUMLARI TABLO 42. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETLERĠ DIġINDA YAPMAYI PLANLADIKLARI YENĠ YATIRIMIN ANA FAALĠYETĠ TABLO 43. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE YENĠ YATIRIMLARINDA PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI TABLO 44. ANA FAALĠYETLERE GÖRE YATIRIM YAPILMASI PLANLANAN SEKTÖR TABLO 45. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE YENĠ YATIRIMLARINDA PLANLANAN ÇALIġAN SAYISI TABLO 46. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE YENĠ YATIRIM PLANINDA TEġVĠKLERDEN YARARLANMA DURUMU TABLO 47. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE YENĠ YATIRIMLARINI YAPMAYI PLANLADIKLARI ĠLLER TABLO 48. YATIRIM PLANLANAN SEKTÖRLERE GÖRE YATIRIM MĠKTARI, ÇALIġAN SAYISI VE TEġVĠKLERDEN YARALANMA DURUMU TABLO 49. ANA FAALĠYETE GÖRE PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI, ÇALIġAN SAYISI VE TEġVĠKLERDEN YARALANMA DURUMU TABLO 50. ANA FAALĠYETE GÖRE YENĠ YATIRIM YAPILMASI PLANLANAN ĠLLER VE SEÇME NEDENLERĠ TABLO 51. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE BUGÜNKÜ TEMEL ĠHTĠYAÇLARI TABLO 52. ANA FAALĠYETLERE GÖRE YENĠ YATIRIM PLANLARI TABLO 53. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE BUGÜNKÜ TEMEL KURUMSAL SORUNLARI TABLO 54. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE BUGÜNKÜ TEMEL FĠZĠKSEL SORUNLARI TABLO 55. GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠNE GÖRE MALĠ DESTEK ALMA DURUMU TABLO 56. GĠRĠġĠMLERĠN CĠROLARINA GÖRE MALĠ DESTEK ALMA DURUMU TABLO 57. ANA FAALĠYETE GÖRE YATIRIM YERĠ KONUSUNDA GĠRĠġĠMLERE ULAġMANIN ÜÇ YOLU HAKKINDA GÖRÜġLER.. 76 TABLO 58. CĠROLARINA GÖRE YATIRIM YERĠ KONUSUNDA YATIRIMCI GĠRĠġĠMLERE ULAġMANIN ÜÇ YOLU HAKKINDA GÖRÜġLER TABLO 59. YSP %10 UN ÜZERĠNDE OLAN GĠRĠġĠMLERĠN BASKIN ÜLKEYE GÖRE (YSP>%10 GBÜ) DAĞILIMI TABLO 60. YSP>%10 GBÜ CĠROLARI TABLO 61. YSP>%10 GBÜ ANA FAALĠYETLERĠ TABLO 62. YSP>%10 GBÜ FAALĠYET YERĠ TABLO 63. YSP>%10 GBÜ ĠLK YATIRIM TUTARI TABLO 64. YSP>%10 GBÜ TOPLAM YATIRIM MĠKTARI TABLO 65. YSP>%10 GBÜ ÇALIġAN SAYISI TABLO 66. YSP>%10 GBÜ BAġKA ÜLKEDE YATIRIMI OLMA DURUMU TABLO 67. YSP>%10 GBÜ TÜRKĠYE PAZARINA GĠRĠġ YÖNTEMĠ TABLO 68. YSP>%10 GBÜ DIġ TĠCARET TABLO 69. YABANCI SERMAYE PAYI %10 U AġAN FĠRMALARIN BASKIN ÜLKEYE GÖRE GĠRDĠ, TAġERON VE SATIġLARININ BÖLGESEL DAĞILIMI TABLO 70. YSP>%10 GBÜ TÜRKĠYE YE YATIRIM YAPMA KARARINI ETKĠLEYEN FAKTÖRLER TABLO 71. YSP>%10 GBÜ ĠZMĠR E YATIRIM YAPMA KARARINI ETKĠLEYEN FAKTÖRLER TABLO 72. YSP>%10 GBÜ YATIRIM YAPILAN ĠLÇENĠN SEÇĠLME NEDENĠ TABLO 73. YSP>%10 GBÜ ÖZEL YATIRIM ALANININ SEÇĠLME NEDENĠ TABLO 74 YSP>%10 GBÜ GÖRE YATIRIM YERĠ OLARAK ĠZMĠR DEN HABERDAR OLMA YOLLARI TABLO 75. YSP>%10 GBÜ YATIRIM KARIRINDA DANIġMANLIK ALMA DURUMU TABLO 76. YSP>%10 GBÜ YATIRIM AġAMASINDA TEġVĠKLERDEN YARARLANMA DURUMU TABLO 77. YSP>%10 GBÜ GĠRĠġĠMĠN KURULUġ ĠġLEMLERĠNĠ GERÇEKLEġTĠREN KĠġĠLER vi

7 TABLO 78. YSP>%10 GBÜ YENĠ YATIRIM YAPMA PLANLARI TABLO 79. YSP>%10 GBÜ KURULUġ SIRASINDA YAġANILAN FĠZĠKSEL ZORLUKLAR TABLO 80. YSP>%10 GBÜ KURULUġ SIRASINDA YAġANILAN KURUMSAL ZORLUKLAR TABLO 81. YSP>%10 GBÜ TEMEL ĠHTĠYAÇLARI TABLO 82. YSP>%10 GBÜ MEMNUNĠYET DÜZEYĠ TABLO 83. YSP>%10 GBÜ KURUMSAL SIKINTILARI TABLO 84. YSP>%10 GBÜ FĠZĠKSEL SIKINTILARI TABLO 85. YSP>%10 GBÜ MALĠ DESTEK ALMA DURUMU TABLO 86. GĠRĠġĠMLERĠN NACE 2 LĠ KODDA ANA FAALĠYET DAĞILIMI vii

8 I. ARAġTIRMANIN AMACI, KAPSAMI VE YÖNTEMĠ 1

9 1.1 AMAÇ Bu çalıģma ile Ġzmir e yatırım yapmıģ olan doğrudan yabancı yatırımlara yönelik bir anket yapılarak Ġzmir Kalkınma Ajansı Yatırım Destek Ofisi eliyle yürütülen yatırım tanıtım ve yatırım destek faaliyetlerinin geliģtirilmesi, yatırım ortamının iyileģtirilmesine yönelik yapılması gereken çalıģmaların belirlenerek politika önerilerinin geliģtirilmesi amaçlanmaktadır. ÇalıĢmanın özel amaçları ise; 1. Ġzmir de faaliyet gösteren Doğrudan Yabancı Yatırımlara iliģkin envanter çalıģması yapılması 2. Yatırım tanıtım stratejisinin ve faaliyetlerinin kurgulanmasına katkı sağlanması 3. KuruluĢ aģaması ve sonrasında yaģanan (fiziksel, kurumsal) sıkıntıların tespiti sonucunda yatırım ortamının iyileģtirilmesine yönelik çözüm önerileri getirilmesi, ilgili kurumlara bilgilendirme yapılması 4. Yatırım takip faaliyetlerinin geliģtirilmesine yönelik olarak Ģirket kuruluģ öncesi ve sonrası desteklerin Ģekillendirilmesi 5. Büyüme stratejilerinin öğrenilmesi ile yatırım destek faaliyetlerinin ve saha ziyaretlerinin belirlenmesi 6. Mekansal kümelenme politikaları oluģturulması (sektör; yatırım yerinin iliģkilendirilmesi, potansiyel küme alanlarının belirlenmesi) 7. UlaĢılan anket sonuçlarından hareketle politika önerileri geliģtirilmesi 8. Yabancı sermayenin cari açık üzerindeki etkisinin ölçülmesi 1.2 YÖNTEM COĞRAFĠ KAPSAM Ġzmir ili sınırları içinde bulunan tüm il ve ilçe merkezleri ile köyler kapsama dâhil edilmiģtir SEKTÖREL KAPSAM Ġzmir ilindeki doğrudan yabancı sermayeli giriģimler anketin sektörel kapsamını oluģturmaktadır KAPSANAN KĠTLE Ekonomi Bakanlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü nün tarihli verileri, Türkiye Ġstatistik Kurumu nun yaptığı 2010 Yıllık ĠĢ Ġstatistikleri Sanayi ve Hizmet AraĢtırması verileri, 2011 Yurt DıĢında Sahip Olunan ġirket, Ortaklık ve ġubeler AraĢtırması verileri, Ege Serbest Bölgesi Firma Listesi, Ġzmir Serbest Bölgesi Firma Listesi, KemalpaĢa Organize Sanayi Bölgesi Firma Listesi, Çiğli A.O.S.B. Firma Listesi, Menderes-ĠTOB Firma Listesi baz alınarak oluģturulan çerçeveye ait 1806 adet giriģim kapsanan kitleyi oluģturmaktadır TAHMĠN DÜZEYĠ Ġzmir ilinde doğrudan yabancı sermayeli giriģimlerin tamamı hakkında bilgi derlenmiģtir ÖRNEKLEME YÖNTEMĠ Tamsayım yöntemi kullanılmıģtır. Gözlem ve raporlama birimi giriģimdir. 2

10 1.2.6 TANIMLAR GiriĢim: Birinci derecede karar alma özerkliğini kullanarak, mal ve hizmet üreten bir organizasyon biçimidir. GiriĢim bir veya birden fazla faaliyet yürütebilir. GiriĢim ve yasal birim arasındaki iliģki Ģu tanımla doğrudan ifade edilir: Bir giriģim ya yasal birime ya da yasal birimlerin birleģimine karģı gelmektedir. Yerel Birim: Coğrafi olarak tanımlanan bir yerdeki mal ve hizmetlere iliģkin faaliyetleri ya da bunların bir kısmını yürüten bir birimdir. Yerel birim, giriģimin merkez, büro, mağaza, büfe, fabrika, atölye, maden ocağı, Ģantiye, otel, lokanta, kafe, okul, hastane, depo gibi adresi coğrafi olarak tanımlanabilen bir yerde yerleģik olan bölümüdür. Yerel birim, bir veya daha çok kiģinin tam gün veya kısmi olarak çalıģarak ekonomik faaliyet yürüttüğü yerdir. GiriĢim merkezinin bulunduğu yer de bir yerel birimdir. Ana faaliyet: ĠĢyerinin faaliyet konusu birden fazla ise ana faaliyet, gayri safi satıģ hâsılatının en çok yaratıldığı faaliyettir. Birden fazla faaliyetin gayri safi satıģ hâsılatı eģit ise daha fazla çalıģanın yürüttüğü faaliyet ana faaliyettir. Ücretli çalıģanlar: ĠĢyerinde iģlerinin yapılabilmesi için ücret karģılığı çalıģtırılan idari, teknik ve diğer iģlerde çalıģan personelin toplam sayısıdır. ÇalıĢan sayısı, bir iģveren için, bir çalıģma sözleģmesi olan ve ücret, maaģ, harç, bahģiģ, parça baģına ücret gibi emeğinin karģılığı için para alan iģ akdine sahip kiģilerin sayısı olarak tanımlanır. 1.3 UYGULAMA SORU FORMU Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlerin Yatırım Ortamı Değerlendirme AraĢtırması soru formu 3 bölümden oluģmaktadır. Raporun ekinde yer alan soru formunun kısa açıklaması Ģu Ģekildedir; Kapak bölümünde; form numarası, giriģimin adresi, anketör, kontrolör ve veri giriģ personelinin isimleri bulunmaktadır. Birinci bölümde; GiriĢim bilgileri ile ilgili sorular yer almaktadır. Ġkinci bölümde; Yatırım bilgileri ile ilgili sorular yer almaktadır ALAN UYGULAMASI Alan uygulaması, TÜĠK Ġzmir Bölge Müdürlüğü personeli tarafından yüz yüze görüģme tekniği ile ekteki soru formu kullanılarak gerçekleģtirilmiģtir. AraĢtırmanın alan uygulamasında, araģtırma kapsamındaki giriģimler TÜĠK personeli tarafından ziyaret edilerek anketin amaç ve önemine yönelik resmi bilgilendirme mektubu ve anket formu gerekli açıklamalarla birlikte giriģim idari personeli, proje sorumluları, finans sorumlusu ve personel sorumlusu gibi yetkili kiģilere sunulmuģtur. Anketin alan uygulaması yetkili kiģilerle yüz yüze görüģme tekniği ile gerçekleģtirilmiģtir. Ġzmir Ġli Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlerin Yatırım Ortamı Değerlendirme AraĢtırmasının kapsamı 1806 giriģimdir. Çerçeve oluģturulurken Ġzmir deki OSB, Serbest Bölge ve sanayi sitelerinin 3

11 üye listeleri, Ekonomi Bakanlığı TeĢvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü nün kayıtları, Ġzmir Ticaret Odası kayıtları incelenmiģ, bu listelerin birleģimi alınarak yaklaģık 2100 adetlik bir kaynak liste oluģturulmuģtur. Bu kaynak listedeki giriģimlerin faaliyet durumu vergi dairesinden sorgulanmıģ, ticari sicilden incelenmiģ, faaliyetine son vermiģ olanlar listeden çıkartılarak 1806 giriģimden oluģan çalıģmanın çerçevesi oluģturulmuģtur. Çerçevedeki giriģimlerin 14 tanesi Ege Serbest Bölgesi kayıtlarından, 296 tanesi Ġzmir Ticaret Odası kayıtlarından, 901 tanesi Ekonomi Bakanlığı TeĢvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü kayıtlarından, 595 taneside hem Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ve hem de Ġzmir Ticaret Odası kayıtlarında keģiģen giriģimlerdir. Alan çalıģması sonucunda giriģimlerin toplam 1013 tanesi; giriģimin kapanması (213), giriģimin baģka bölgeye taģınması sonucunda ulaģılamaması (28), giriģimin referans döneminde faal olmaması (128), giriģim yetkilisinin bilgi vermeyi red etmesi (2), giriģimin mükerrer çıkması (27), giriģimin var olan yabancı ortaklığının 2011 yılından önce sona ermesi (65), giriģimin bugüne kadar yabancı ortağının hiç olmaması (94) ve giriģime ulaģılamaması (456) nedenleriyle kapsamdan çıkarılmıģtır. AraĢtırma kapsamı nihai birim sayısı 793 olarak belirlenmiģtir. Raporda yer alan tablo, grafik ve açıklamalar 793 giriģim üzerinden verilmektedir. Alan uygulaması ve veri giriģinde Bölge Müdürlüğü personeli 26 anketör, veri kontrol ve analiz sürecinde 9 kontrolör görev almıģtır VERĠ GĠRĠġĠ Derlenen soru formlarının veri giriģ iģlemi TÜĠK Ġzmir Bölge Müdürlüğü nde gerçekleģtirilmiģtir ANALĠZ VE RAPORLAMA Veri kontrol ve analiz sürecinde anketteki sorular tek tek incelenmiģ, soruların içsel tutarlılıkları sağlanmıģ, Ģüpheli görülen değiģkenlere ait bilgiler kontrolörler tarafından irdelenerek telefonla teyit edilmiģ, bu Ģekilde veri edit ve kontrol aģaması tamamlanmıģtır. Raporlama, TÜĠK Ġzmir Bölge Müdürlüğü tarafından Ġzmir Kalkınma Ajansı çalıģanları ile iģbirliğinde gerçekleģtirilmiģtir. 4

12 II. DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN YATIRIM ORTAMI DEĞERLENDĠRME ARAġTIRMASI BULGULARI 5

13 2.1 GĠRĠġĠM BĠLGĠLERĠ GĠRĠġĠMLERĠNĠN HUKUKĠ DURUMU 0.13% 27.99% 71.88% FERDİ MÜLKİYET LİMİTED ŞİRKET ANONİM ŞİRKET Grafik 1. Girişimlerin hukuki durumu Ġzmir Ġli Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlerin Yatırım Ortamı Değerlendirme AraĢtırması na katılan giriģimlerin %71,88 ini limited Ģirketler, %27,99 unu anonim Ģirketler, %0,13 ünü ferdi mülkiyetler oluģturmaktadır. Hukuki durumu adi ortaklık, kolektif ve komandit Ģirket olan giriģim bulunmamaktadır GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET YERĠ GİRİŞİMİN FAALİYET YERİ YERLEġĠM ĠÇĠ SANAYĠ SĠTESĠ EGE SERBEST BÖLGE ĠZMĠR ATATÜRK OSB KEMALPAġA OSB GĠRĠġĠMĠN KENDĠ KAMPÜSÜ ĠZMĠR SERBEST BÖLGE ALĠAĞA OSB TĠRE OSB DĠĞER TEKNOPARK/TEKMER DĠĞER OSB ĠTOP 7% 7% 7% 5% 4% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 0% 66% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Grafik 2. Girişimlerin faaliyet yeri AraĢtırmaya katılan giriģimlerin %66 sı yerleģim yeri içinde faaliyet gösterirken, %14 ü Organize Sanayi Bölgelerinde, %8 i Serbest Bölgede, %7 si Sanayi Sitelerinde faaliyet göstermektedir. Organize Sanayi Bölgeleri içinde Atatürk Organize Sanayi Bölgesi nde % 6,6 sı ve KemalpaĢa Organize Sanayi Bölgesinde %4,5 i bulunmaktadır. Serbest Bölgede faaliyet gösteren 62 giriģimden 53 ü de Ege Serbest Bölgede faaliyetini sürdürmektedir. 6

14 2.1.3 GĠRĠġĠMLERĠN ANA FAALĠYETĠ Tablo 1. GiriĢimlerin ana faaliyeti Ana Hizmet Faaliyeti Sayı Yüzde Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara ,7 TaĢıtlarının Onarımı Ġmalat ,5 Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler 51 6,4 UlaĢtırma ve Depolama 38 4,8 ĠnĢaat 36 4,5 Ġdari ve Destek Hizmetleri 27 3,4 Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri 25 3,2 Gayrimenkul Faaliyetleri 23 2,9 Bilgi ve ĠletiĢim 19 2,4 Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı 18 2,3 Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık 13 1,6 Eğitim 12 1,5 Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri 8 1,0 Diğer Hizmet Faaliyetleri 5 0,6 Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor 5 0,6 Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri 2 0,3 Finans ve Sigorta 1 0,1 Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve 1 0,1 ĠyileĢtirme TOPLAM ,0 GiriĢimlerin faaliyet gösterdikleri alanların baģında %32,7 ile Toptan-Perakende Ticaret ve Motorlu TaĢıtların Onarımı ile %31,5 oranla Ġmalat gelmektedir. 7

15 2.1.4 GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET SÜRESĠ 20 YIL ÜZERĠ 8% YIL 19% 7-10 YIL 15% 4-6 YIL 19% 2-3 YIL 21% 0-1 YIL 18% 0% 10% 20% 30% Grafik 3. Girişimlerin faaliyet süresi Bilgi derlenen 793 giriģimin ortalama faaliyet süresi 7,89 yıl olarak hesaplanmıģtır. %21 ile en yüksek orana sahip giriģimlerin faaliyet süresi 2-3 yıl arası iken 20 yıl ve üzerinde faaliyeti olanların oranı %8 dir GĠRĠġĠMLERĠN CĠRO DURUMLARI CĠRO BĠLGĠSĠ OLMAYANLAR 25% TL ÜZERĠ TL ARASI 1% 2% TL ARASI TL ARASI TL ARASI TL ARASI 8% 9% 10% 12% TL ARASI 17% TL ARASI TL ARASI 8% 9% 0% 10% 20% 30% Grafik 4. Girişimlerin ciro durumları 2011 yılında giriģimlerin %17 sinin cirosu TL arasında yer alırken, TL üzeri ciroya sahip giriģim oranı %2 dir. GiriĢimlerin 197 sinin ciro bilgisi yoktur. 8

16 ORTALAMA 2011 CĠROSU 48,654,107 ORTALAMA 2010 CĠROSU 43,700,956 ORTALAMA 2009 CĠROSU 40,980,053 Grafik 5. Girişimlerin 2009, 2010 ve 2011 yılı ciro ortalamaları 2009 yılında TL olan ortalama giriģim ciroları 2011 yılında TL ye yükselmiģtir GĠRĠġĠMLERĠN ĠLK VE TOPLAM YATIRIM TUTARI Tablo 2. GiriĢimlerin ilk ve toplam yatırım tutarı Ġlk Yatırım Tutarı Toplamı 2012 Haziran Ayına Kadar Yapılan Toplam Yatırım Tutarı Ġlk Yatırım Tutarı Ortalaması 2012 Haziran Ayına Kadar Yapılan Toplam Yatırım Tutarı Ortalaması TL TL TL TL GiriĢimlerin 2012 Haziran ayı itibariyle toplam yatırım tutarı TL. dir GĠRĠġĠMLERĠN ÇALIġAN PROFĠLĠ (2012) Tablo 3. GiriĢimlerin çalıģan sayısı YERLĠ YABANCI TOPLAM ÇalıĢan Sayısı Part-time ÇalıĢan Sayısı AR-GE Biriminde ÇalıĢan Sayısı TOPLAM yılı Haziran ayı itibariyle giriģimlerde çalıģan sayısı toplam kiģidir. Personelin %3,7 si part-time çalıģmaktadır. Ar-Ge biriminde çalıģanların oranı ise sadece %0,86 dir. 9

17 1% YERLĠ YABANCI 99% Grafik 6. Çalışanların Yerli-Yabancı Dağılımı 33% KADIN 67% ERKEK Grafik 7. Çalışanların Cinsiyete Göre Dağılımı (Yerli) 22% KADIN ERKEK 78% Grafik 8. Çalışanların Cinsiyete Göre Dağılımı (Yabancı) GiriĢimlerde çalıģan personelin %99 u Türk tür. 793 giriģimde çalıģan yabancı kiģi sayısı 380 dir. Bu 380 kiģinin 371 i tam zamanlı, 6 sı part-time, 3 ü de AR-GE çalıģanıdır. Yerli personelin %33 ü kadın, %67 si erkek; yabancı personelin %22 si kadın, %78 i erkektir. 10

18 200 VE ÜZERĠ ÇALIġAN ÇALIġAN ÇALIġAN ÇALIġAN ÇALIġAN ÇALIġAN Grafik 9. Çalışan Sayısına Göre Girişimlerin Dağılımı Ġzmir Ġli Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlerin Yatırım Ortamı Değerlendirme AraĢtırması nda bilgi derlenen iģyerlerinin %62 sini oluģturan 491 giriģimin çalıģan sayısı 0-9 aralığında yer almaktadır. 200 ve üzerinde personeli bulunan 45 giriģimin oranı %6 dır GĠRĠġĠMLERĠN ĠġE ALMA KANALLARI 13% 10% 29% GiriĢimin imkanları (Cv havuzu vb.) Türkiye ĠĢ Kurumu Özel istihdam bürosu 17% 5% Personel, akraba, eģ ve dost aracılığıyla Ġnternet Siteleri 20% 6% Gazete ilanı Hiç bir seçeneği iģaretlemeyen Grafik 10. Çalışanların İşe Alınma Kanalları GiriĢimler personel alımını, %29 oranında kendi imkanları ile %20 oranında da çalıģan personeli, akraba ve yakınları aracılığı ile ve %17 oranında internet siteleri kanalıyla yapmıģlardır. Türkiye ĠĢ Kurumu aracılığıyla personel alımının oranı %5 tir. 11

19 2.1.9 GĠRĠġĠMLERĠN SERMAYE DAĞILIMI (2011) 33% Özel hukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzel kiģilerin payı Yabancı sermaye payı. 67% Grafik 11. Girişimlerin Ortalama Sermaye Dağılımı Ġzmir de faaliyet gösteren yabancı sermayeli giriģimlerin ortalama yabancı sermaye payı %67 dir. Ġzmir de Yabancı sermayenin ait olduğu ülke sayısına göre ilk üç sıralamasında Almanya, Hollanda ve Ġtalya yer almaktadır. Tablo 4. Sermaye Payı Ortalamasına Göre ilk 5 Ülke ÜLKE SAYI SERMAYE PAYI ORTALAMASI ALMANYA ,51% HOLLANDA 75 70% ĠTALYA 74 66% FRANSA 51 43% ĠNGĠLTERE 47 51% GĠRĠġĠMLERĠN BAġKA ÜLKELERDE YATIRIMI OLMA DURUMU Ġzmir de yatırımı olan 793 giriģimden 197 sinin, Türkiye ve kendi ülkesi dıģındaki toplam yatırım sayısı 2506 dır. 12

20 GĠRĠġĠMLERĠN TÜRKĠYE PAZARINA GĠRĠġ YÖNTEMĠ 47% 36% Ortak GiriĢim (Joint Venture) Lisans Verme (Licencing) Satın Alma (Acquisition) Franchising %100 Mülkiyete Sahip Olma 15% 1% 1% Grafik 12. Girişimlerin Türkiye pazarına giriş yöntemi GiriĢimlerin % 47 si %100 Mülkiyete Sahip olma yöntemi ile Türkiye pazarına girerken ikinci sırada % 36 oranı ile Ortak GiriĢim yöntemi gelmektedir GĠRĠġĠMLERĠN YEREL ORTAK BULMA YÖNTEMĠ VE NEDENLERĠ 5.3% Yatırım danıģmanlığı firması MüĢteri referansı 32.6% 22.0% Tedarikçi referansı 9.9% Yerli ortağın daha önce Ģirketimizin Türkiye Distribütörü/Temsilcisi veya Ġthalatçısı olması 0.4% 29.8% Oda, birlik veya yatırım ajansının yönlendirmesi Diğer Grafik 13. Girişimlerin yerel ortak bulma yöntemi ve nedenleri Ortak giriģimlerin yerli ortağı bulma yöntemlerinde diğer seçeneği birinci sırada yer alırken, ortaklarının daha önceki Ģirketin Türkiye distrübitörü/temsilci veya ithalatçısı olması %30 oranıyla ikinci sırada, müģteri referansı ile ortak olma da %22 oranıyla üçüncü sırada yer almaktadır. Ortağın yerel piyasadaki deneyimi ortaklık nedenlerinin baģında gelmektedir. 13

21 6% 12% Ortağın üretim kapasitesi (kalite 3% ve miktar) 9% Ortağın esnek üretim becerisi 28% Ortağın pazar gücü 42% Ortağın yerel piyasadaki deneyimi Ortağın mali gücü Diğer Grafik 14. Yerel Ortağı Seçme Nedenleri ĠTHALAT- ĠHRACAT DURUMU (2011) Tablo Yılı Ġthalat-Ġhracat Durumu TOPLAM ĠHRACAT ORTALAMA ĠHRACAT TOPLAM ĠTHALAT ORTALAMA ĠTHALAT TL TL TL TL Ġzmir deki yabancı sermayeli giriģimlerin 2011 yılında toplam ihracat rakamı TL iken en fazla ihracat yaptıkları ülkeler sırasıyla Almanya, Ġtalya ve Ġran dır GĠRĠġĠMLERĠN SATIġLARININ DAĞILIMI 32% 39% Ġzmir Ege (Ġzmir hariç) Türkiye (Ege hariç) YurtdıĢı 22% 7% Grafik 15. Girişimlerin satışlarının dağılımı GiriĢimler satıģlarının %39 unu Ġzmir e, %32 sini yurtdıģına yapmaktadırlar. 14

22 GĠRĠġĠMLERĠN GĠRDĠ VE TAġERON TEDARĠK YERĠ GİRDİ (%) YurtdıĢı Türkiye (Ege hariç) Ege (Ġzmir hariç) 7.20 Ġzmir Grafik 16. Girişimlerin Girdi Dağılımı GiriĢimler faaliyetleri için gereken girdilerin %52 sini Ġzmir den karģılamaktadır. GiriĢimlerin %25 i girdilerini yurtdıģından temin etmektedir. TAŞERON (%) Kullanılmıyor YurtdıĢı 0,26 Türkiye (Ege hariç) 1.35 Ege (Ġzmir hariç) 0,83 Ġzmir Grafik 17. Girişimlerin Taşeron Dağılımı GiriĢimlerin %85,88 i taģeron hizmeti kullanmamaktadır. 15

23 YurtdıĢı 1.8 Türkiye (Ege hariç) 9.5 Ege (Ġzmir hariç) 5.9 Ġzmir Grafik 18. Taşeron Kullanan Girişimlerin Kendi içinde Dağılımı TaĢeron hizmeti alan giriģimler, %82,8 oranında Ġzmir, %5,9 oranında Ege Bölgesi ve %9,5 oranında Türkiye den taģeron temin etmektedir. 2.2 YATIRIM BĠLGĠLERĠ GĠRĠġĠMLERĠN TÜRKĠYE YE YATIRIM YAPMA NEDENĠ Coğrafi konum Pazarın büyüklüğü Olumlu ekonomik göstergeler Pazara yakınlık Nitelikli iģgücü Liman Ucuz iģgücü Hammaddeye yakınlık Güçlü tedarik zinciri Kaliteli hammadde Vergi ve TeĢvik Avantajları Ucuz hammadde Diğer Enerji maliyetlerinin düģüklüğü 6% 5% 4% 3% 3% 3% 2% 8% 9% 8% 11% 11% 14% 14% 0% 10% 20% Grafik 19. Girişimlerin Türkiye ye yatırım yapma nedeni GiriĢimlerin Türkiye de yatırım yapma nedenleri olarak ilk sırada %14 er oranla coğrafi konum ve pazarın büyüklüğü yer almaktadır. Bunu %11 ile olumlu ekonomik göstergeler ve pazara yakınlık takip etmektedir. Nedenler arasında en düģük orana sahip olan enerji maliyetlerinin düģüklüğü, %2 ile yer almıģtır. 16

24 GĠRĠġĠMLERĠN ĠZMĠR E YATIRIM YAPMA NEDENĠ İZMİR'E YATIRIM YAPMA NEDENİ Ġzmir limanı YaĢam kalitesi Önemli uluslar arası pazarlara yakınlık Nitelikli ve ucuz iģ gücü Hammaddeye yakınlık Güçlü tedarik zinciri Diğer Ilıman iklimi Güçlü fiziksel altyapısı Yenilenebilir enerji kaynaklarının 1% 14% 13% 12% 10% 9% 8% 8% 6% 20% 0% 10% 20% 30% Grafik 20. Girişimlerin İzmir e yatırım yapma nedeni GiriĢimlerin Ġzmir de yatırım yapma nedenleri olarak ilk sırada %20 oranla liman yer almaktadır. Bunu %14 oran ile yaģam kalitesi, %13 oranla önemli uluslararası pazarlara yakınlık takip etmektedir. Nedenler arasında en düģük orana sahip olan yenilenebilir enerji kaynaklarının olması %1 ile yer almıģtır GĠRĠġĠMLERĠN FAALĠYET GÖSTERDĠKLERĠ ĠLÇELER VE NEDENLERĠ KONAK BORNOVA GAZĠEMĠR ÇĠĞLĠ KEMALPAġA TORBALI KARġIYAKA BAYRAKLI ÇEġME URLA NARLIDERE DĠĞER MENEMEN ALĠAĞA BALÇOVA KARABAĞLAR TĠRE BUCA MENDERES BERGAMA SEFERĠHĠSAR GÜZELBAHÇE SELÇUK FOÇA DĠKĠLĠ KARABURUN BAYINDIR 12.99% 10.84% 8.58% 6.81% 5.30% 4.41% 4.04% 3.40% 1.89% 1.89% 1.64% 1.64% 1.64% 1.64% 1.51% 1.51% 1.39% 1.01% 0.76% 0.63% 0.63% 0.50% 0.50% 0.50% 0.38% 0.13% 23.83% 0% 10% 20% 30% Grafik 21. Yatırım Yapılan İlçeler GiriĢimlerin %23,83 ü Konak ilçesinde, %12,99 u Bornova ilçesinde ve %10,84 ü Gaziemir ilçesinde faaliyet göstermektedir. Ġzmir in tüm merkez ilçelerinde doğrudan yabancı sermayeli giriģimlerin 17

25 yatırımı bulunurken, Kınık, ÖdemiĢ, Kiraz ve Beydağ da araģtırma kapsamında yer alan giriģim bulunmamaktadır. 13 giriģimin irtibat yeri Ġzmir de olmasına rağmen ana faaliyetlerini sürdürdükleri ve yatırım yaptıkları ilçeler Ġzmir ili dıģında yer almaktadır. ġehir merkezine yakınlık 25% Limana yakınlık 17% Ġlçedeki yaģam kalitesi Diğer Fiziksel altyapısının güçlü olması Hammaddeye yakınlık Güçlü tedarik zinciri 12% 12% 11% 10% 9% Yerel yönetimlerin tutumu 4% 0% 10% 20% 30% Grafik 22. İlçeye Yatırım Yapma Nedenleri Doğrudan yabancı sermayeli giriģimlerin %25 i Ģehir merkezine yakınlık, %17 si de limana yakınlık sebebiyle faaliyet gösterdikleri ilçeleri seçtiklerini belirtmiģtir GĠRĠġĠMLERĠN ÖZEL YATIRIM ALANINI SEÇME NEDENLERĠ Güçlü fiziksel altyapı Sosyal imkanlar Yatırım yapmıģ diğer firmaların Sektörel ĠhtisaslaĢmanın olması Ġdarenin olumlu tutumu Ucuz arsa temini Enerji maliyetlerinin düģüklüğü Diğer Atık yönetiminin olması Mevzuatsal zorunluluk 3% 14% 13% 11% 9% 8% 7% 7% 6% 21% 0% 10% 20% 30% Grafik 23. Girişimlerin özel yatırım alanını seçme nedenleri GiriĢimlerin özel yatırım alanını seçme nedenleri olarak %21 oranında güçlü fiziksel altyapı, %14 oranında sosyal imkanlar, %13 oranında da yatırım yapmıģ diğer firmaların referansları belirtilmiģtir. 18

26 YATIRIM YERĠ OLARAK ĠZMĠR DEN ĠLK HABERDAR OLMA YÖNTEMĠ Diğer Ortaklık önerisi alınması 32% 30% Ġnternet araģtırması DanıĢman tavsiyesi 12% 16% Katılım sağlanan fuar sayesinde Reklam "Investinizmir" internet sitesi Oda, birlik veya yatırım ajansının yönlendirmesi 5% 4% 1% 0% 0% 10% 20% 30% 40% Grafik 24. Yatırım yeri olarak İzmir den ilk haberdar olma yöntemi GiriĢimlerin %30 u ortaklık önerisi, %16 sı internet araģtırması ve %12 si danıģman tavsiyesi sonucunda Ġzmir den ilk kez haberi olduğunu belirtmiģtir. %32 oranında diğer nedeni belirten giriģimlerin bunun için yaptıkları açıklamaları arasında aile, akraba, tanıdıklarının Ġzmir de yaģıyor olmaları ile Ġzmir de ikamet etmeleri olarak yer almaktadır YATIRIM KARARINDA DANIġMANLIK DESTEĞĠ ALINMA DURUMU 18% Evet 82% Hayır Grafik 25. Yatırım kararında danışmanlık desteği alınma durumu GiriĢimlerin 651 i yatırım yapma aģamasında dıģarıdan danıģmanlık desteği almadığını belirtmiģtir. 19

27 FĠZĠBĠLĠTE ÇALIġMASINDA YARARLANILAN BĠLGĠ KAYNAKLARI 5% 34% TÜĠK Internet araģtırması 8% 53% Oda, birlik veya yatırım ajansının yönlendirmesi Diğer Grafik 26. Fizibilite çalışmasında yararlanılan bilgi kaynakları Yatırım aģamasında gerçekleģtirilen fizibilite çalıģmasında giriģimlerin % 53 ü internetten, %8 i oda, birlik ve yatırım ajansı yönlendirmesinden, %5 i de TÜĠK verilerinden bilgi kaynağı olarak yararlandıklarını belirtmiģlerdir YATIRIM TANITIM VE DESTEK AJANSI NIN YATIRIM KARARINA ETKĠSĠ 3% Evet Hayır 97% Grafik 27. Yatırım Tanıtım ve Destek Ajansı nın Yatırım Kararına Etkisi GiriĢimlerin %3 ü yatırım kararı alınmasında BaĢbakanlık Yatırım Tanıtım ve Destek Ajansı nın etkisi olduğunu belirtmiģtir. 20

28 YATIRIM AġAMASINDA TEġVĠKLERDEN YARARLANMA DURUMU 8% Evet Hayır 92% Grafik 28. Yatırım aşamasında teşviklerden yararlanma durumu GiriĢimlerin 63 ü yatırım aģamasında teģviklerden yararlanmıģtır. TeĢviklerin kaynağı Hazine MüsteĢarlığı ve KOSGEB te yoğunlaģmaktadır KURULUġ ĠġLEMLERĠNĠ GERÇEKLEġTĠRENLER 4.79% 0,25% ġirket personeli 13.11% 17.78% Serbest Mali müģavir Hukuk danıģmanı DanıĢman firma 64.06% Diğer Grafik 29. Kuruluş İşlemini Gerçekleştirenler GiriĢimlerin ilk kuruluģ iģlemlerinin %64 ü Serbest Mali MüĢavir, %17,78 i ġirket Personeli ve %13,11 i Hukuk DanıĢmanı tarafından gerçekleģtirilmiģtir. 21

29 KURULUġ SIRASINDA YAġANAN ZORLUKLAR Ağır bürokrasinin oluģu 29.81% Ġzin ve ruhsat alma Zorlukla karģılaģmadı Yabancı çalıģma izni alma Kamu tüzel kiģilerinin yetersiz ilgisi Nitelikli personel bulma DanıĢmanlık hizmetlerinin yetersiz oluģu Diğer 16.96% 14.43% 12.62% 10.49% 10.49% 4.89% 0.32% 0% 10% 20% 30% 40% Grafik 30. Kuruluş Sırasında Yaşanan Kurumsal Zorluklar KuruluĢ aģamasında kurumsal kapsamda giriģimlerin %30 u ağır bürokrasi, %17 si izin ve ruhsat alma ve %13 ü de yabancı çalıģma izni alma konularında zorluk yaģamıģlardır. %14 ü herhangi bir zorlukla karģılaģmadığını belirtmiģtir. Zorlukla karģılaģmadı 41.53% Uygun yatırım alanı temini zorluğu 16.07% UlaĢım altyapısının eksikliği 14.86% HaberleĢme hizmeti yetersiz 14.64% Enerji temininde yaģanan zorluklar 6.78% Atık yönetimi eksikliği 6.01% Diğer 0.11% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Grafik 31. Kuruluş Sırasında Yaşanan Fiziksel Zorluklar KuruluĢ aģamasında fiziksel kapsamda giriģimlerin %41,53 ü herhangi bir zorlukla karģılaģmadığını belirtirken, %16,07 si uygun yatırım alanı temininde, %14,86 sı ulaģım altyapısı eksikliğinde, %14,64 ü de haberleģme hizmeti yetersizliğinde zorluk yaģandığını belirtmiģtir. 22

30 GĠRĠġĠMLERĠN YENĠ YATIRIM YAPMA PLANLARI 16% Evet Hayır 84% Grafik 32. Yeni yatırım yapma planı GiriĢimlerin %16 sı Türkiye de yeni bir yatırım yapmayı planladıklarını belirtmiģlerdir. Yeni yatırım yapma planı olan giriģimlerden derlenen bilgiler aģağıda yer almaktadır: ĠZMĠR ĠSTANBUL MANĠSA ANKARA ĠZMĠR-ĠSTANBUL ÇANAKKALE YURT DIġINDA SAMSUN ERZURUM MARDĠN ĠZMĠR-MANĠSA HATAY (ĠSKENDERUN) GAZĠANTEP 5% 3% 2% 2% 2% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 82% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Grafik 33. Yeni Yatırım Yapılması Planlanan İller Yatırım planı olan giriģlerin %82 si yeni yatırımlarını Ġzmir de, %5 i Ġstanbul da, %3 ü de Manisa da planlamaktadır. 23

31 Pazara yakınlık 29% Diğer Tedarikçi firmalara yakınlık Hammaddeye yakınlık TeĢvikler 17% 15% 13% 13% Ucuz iģgücü Yeni bir ortaklık teklifi 7% 7% 0% 10% 20% 30% Grafik 34. Yeni Yatırım İçin Seçilen İlin Seçilme Nedeni Pazara yakın olması %29 oranla baģta olmak üzere, tedarikçiye, hammaddeye yakınlık, teģvikler ve ucuz iģgücü nedenleri ile yeni yatırım yapılacak ilin seçildiği belirtilmiģtir. Ġzmir in yeni yatırım ili seçilmesinde de birinci neden olarak pazara yakınlık gösterilmiģtir. 17% Evet Hayır 83% Grafik 35. Yeni Yatırım Planının Faaliyet Gösterdiği Sektörle Aynı Olma Durumu GiriĢimlerin %83 ü yatırım yapmayı planladıkları sektörün, mevcut yatırımları ile aynı ana faaliyet alanında olmasını planlamaktadır. Ġzmir de yeniden yatırım yapmayı planlayan 103 giriģim aynı sektörde yatırım planlamaktadır. Tablo 6. Planlanan Yatırım Miktarı ve Ġstihdam YATIRIM MĠKTARI Planlanan toplam yatırım miktarı ĠSTĠHDAM Öngörülen toplam istihdam Öngörülen ortalama istihdam TL 2882 kiģi 25,96 kiģi 24

32 Yeni yatırım planları kapsamında planlanan yatırım miktarı hakkında 109 giriģim, öngörülen istihdam hakkında da 111 giriģimden bilgi derlenmiģtir. YENİ YATIRIM PLANINDA TEŞVİK SİSTEMİNDEN YARARLANMA DURUMU 21% Evet Hayır 79% Grafik 36. Yeni Yatirim Planinda Teşvik Sisteminden Yararlanma Durumu Yeni yatırım planı olan giriģimlerin %79 u bu yatırımlarında yeni teģvik sisteminden faydalanmayı düģünmektedir BUGÜN ĠTĠBARĠYLE GĠRĠġĠMLERĠN TEMEL ĠHTĠYAÇLARI 6% 8% Hizmet içi eğitimler Nitelikli personel 36% 30% GeniĢleme alanı Finansman 20% Diğer Grafik 37. Bugün itibariyle girişimlerin temel ihtiyaçları Ġzmir de bulunan yabancı sermayeli giriģimlerin güncel haliyle temel ihtiyaçlarını birinci sırada %36 ile finansman, %30 ile nitelikli personel ve %20 ile geniģleme alanı oluģturmaktadır GĠRĠġĠMLERĠN ĠZMĠR DE OLMAKTAN MEMNUNĠYET DÜZEYĠ GörüĢülen 793 giriģimin Ġzmir'de yatırımcı olmaktan memnuniyet düzeyi ortalaması 74,30 olarak tespit edilmiģtir. 100 üzerinden değerlendirildiğinde Ġzmir, yabancı sermayeli giriģimler tarafından 74 puan almıģtır. 25

33 GĠRĠġĠMLERĠN YAġADIKLARI TEMEL SIKINTILAR Ağır bürokrasinin oluģu 32% Nitelikli personel bulma 20% Kamu tüzel kiģilerinin yetersiz ilgisi Herhangi bir zorlukla karģılaģmadı Yabancı çalıģma izni alma 12% 12% 15% DanıĢmanlık hizmetlerinin yetersiz oluģu Diğer 4% 6% 0% 10% 20% 30% 40% Grafik 38. Girişimlerin yaşadıkları temel sıkıntılar (Kurumsal) GiriĢimler, bugünkü temel sıkıntılarının %32 sini ağır bürokrasinin varlığı, %20 sini nitelikli personel bulma, %15 ini de kamu tüzel kiģilerinin ilgisizliği olarak belirtmiģlerdir. Sürekli değiģen mevzuat Finansman Herhangi bir zorlukla karģılaģmadı 22% 22% 24% UlaĢım altyapısının eksikliği HaberleĢme ve online hizmet sunumunun yetersiz oluģu Enerji temininde yaģanan zorluklar Atık yönetimi eksikliği 5% 5% 8% 12% Diğer 2% 0% 10% 20% 30% Grafik 39. Girişimlerin Yaşadıkları Temel Sıkıntılar (Fiziksel) GiriĢimlerin %24 ü sürekli değiģen mevzuat, %22 si finansman sorunları olduğunu belirtirken, %22 si fiziksel anlamda bir sıkıntı yaģamadıklarını belirtmiģlerdir. 26

34 MALĠ DESTEK PROGRAMLARINDAN YARARLANMA 16% Evet Hayır 84% Grafik 40. Mali Destek Programlarından Yararlanma GiriĢimlerin %16 sı bugüne kadar mali destek programlarından faydalanmıģtır. 5% 22% 39% KOSGEB TÜBĠTAK Ġzmir Kalkınma Ajansı (ĠZKA) Hazine MüsteĢarlığı 17% 6% 11% BaĢbakanlık Yatırım ve Tanıtım Destek Ajansı Diğer Grafik 41. Mali Destek Alınan Kurumlar Mali destek programından faydalanan 129 giriģim en yüksek oranda KOSGEB den en düģük oranda da BaĢbakanlık Yatırım ve Tanıtım Destek Ajansı ndan destek aldığını belirtmiģtir. 27

35 16% 3% 11% Haberdar olmama 15% Bürokrasinin ağır olması Tam bilgiye ulaģma sorunu 12% Ġhtiyaç duymama 43% KarıĢık mevzuat Diğer Grafik 42. Mali Destek Almama Nedenleri ġimdiye kadar mali destek almayan giriģimlerin %43 ü ihtiyaç duymadığı, %16 sı haberi olmadığı, %15 i de bürokrasinin ağır olmasından dolayı kullanmadığını belirtmiģtir GĠRĠġĠMLER TARAFINDAN ĠZKA BĠLĠNĠRLĠĞĠ Evet 46% 54% Hayır Grafik 43. Girişimler tarafından İZKA bilinirliği AraĢtırma kapsamında bilgi derlenen giriģimlerden %54 ü Ġzmir Kalkınma Ajansı nı tanımaktadır. 28

36 31% Evet Hayır 69% Grafik 44. İZKA Yatırım Destek Ofisini'nin Bilinirliği AraĢtırma kapsamında bilgi derlenen giriģimlerden %31 i Ġzmir Kalkınma Ajansı bünyesinde yer alan Yatırım Destek Ofisi ni bilmektedir GĠRĠġĠMLERĠN DĠĞER YABANCI YATIRIMCILARLA BĠR ARAYA GELME ĠSTEĞĠ 47% Evet 53% Hayır Grafik 45. Girişimlerin Diğer Yabancı Yatırımcılarla Bir Araya Gelme İsteği GiriĢimlerin %53 ü diğer yatırımcılarla bir araya gelme isteğini belirtmiģtir. 29

37 GĠRĠġĠMLERĠN ĠZKA DAN MEVZUATLAR HAKKINDA BĠLGĠ ALMA ĠSTEĞĠ 29% Evet 71% Hayır Grafik 46. Girişimlerin İZKA dan mevzuatlar hakkında bilgi alma isteği GiriĢimlerin %71 i mevzuatlar ile ilgili geliģmeler hakkında ĠZKA dan bilgi almak istediğini belirtmiģtir GĠRĠġĠMLERĠN ĠZKA ĠLE ĠLETĠġĠM KURMAK ĠSTEDĠĞĠ ARAÇLAR 1% 7% E-posta Rutin toplantılar Diğer 92% Grafik 47. Girişimlerin İZKA İle İletişim Kurmak İstediği Araçlar GiriĢimlerin %92 si E-Posta ile ĠZKA tarafından iletiģime geçilmesini istemiģtir. 30

38 YATIRIM YERĠ KONUSUNDA YATIRIMCIYA ULAġILMASINDA EN ETKĠLĠ YOLLAR Tablo 7. Yatırım Yeri Konusunda Yatırımcıya UlaĢılmasında En Etkili Yollar GiriĢimlerin Önerisi SAYI ORAN YurtdıĢındaki ticaret ve sanayi odaları ile % birlikte yatırımcılara yönelik toplantılar yapmak Potansiyel yatırımcı Ģirketlere ziyaret yoluyla % tanıtım yapmak Fuarlara katılım sağlamak % YurtdıĢında iģ ve yatırım dergilerine reklam 139 6% vermek Uluslararası organizasyonlara evsahipliği % yapmak Web sitesi yoluyla tanıtım yapmak % Sosyal Medya aracılığıyla tanıtım yapmak 193 9% Diğer 15 1% Toplam % Yatırım yeri konusunda yatırımcıya ulaģmada giriģimlerin ilk üç önerisi sırasıyla, fuarlara katılım sağlamak %25, yurtdıģındaki ticaret ve sanayi odaları ile birlikte yatırımcıya yönelik toplantılar yapmak %19 ve uluslar arası organizasyonlara ev sahipliği yapmak %17 Ģeklinde sıralanmıģtır. 31

39 2.3 ANKET SONUÇLARINA AĠT BAZI ÇAPRAZ TABLOLAR Bu bölümde, Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlere iliģkin giriģim ve yatırım bulgularının önceki bölümlerde açıklanmasının ardından bazı sorular iliģkilendirilerek çalıģmanın amacı kapsamında bazı saptamalara yer verilmiģtir. Tablo 8. GiriĢimlerin Net Cirolarına Göre ÇalıĢan Sayıları, 2011 Ciro-TL ÇalıĢan Sayısı Toplam Toplam yılı net ciro bilgileri alınan giriģimlerin çalıģan sayısı gruplarına göre dağılımına bakıldığında en fazla giriģimin TL TL. ciro grubunda ve 0-9 çalıģan grubunda olduğu tespit edilmiģtir. Tablo 9. GiriĢimlerin Faaliyet Gösterdikleri Yere Göre ÇalıĢan Sayıları Faaliyet Yeri ÇalıĢan Sayısı Toplam Aliağa OSB Ġzmir Atatürk OSB ĠTOB OSB KemalpaĢa OSB Tire OSB Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi Sanayi Sitesi Teknopark/TEKMER YerleĢim Ġçi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Toplam GiriĢimlerin faaliyet gösterdikleri yere göre çalıģan gruplarına bakıldığında en fazla giriģim sayısının yerleģim içinde ve 0-9 çalıģan sayısı grubunda olduğu görülmüģtür. 32

40 Tablo 10. GiriĢimlerin Faaliyet Gösterdikleri Yere Göre Net Ciroları, 2011 Faaliyet Yeri Ciro 2011 Toplam Oran Sanayi Sitesi % Teknopark/TEKMER % YerleĢim Ġçi % GiriĢimin Kendi Kampüsü % Diğer % Aliağa Organize Sanayi % Bölgesi Ġzmir Atatürk Organize % Sanayi Bölgesi ĠTOB Organize Sanayi % Bölgesi KemalpaĢa Organize Sanayi % Bölgesi Tire Organize Sanayi % Bölgesi Diğer OSB % Ege Serbest Bölgesi % Ġzmir Serbest Bölgesi % Toplam % Oran 10% 12% 22% 13% 14% 12% 12% 2% 3% 100% 0% 2011 yılı ciro bilgisi olan 580 giriģimin faaliyet gösterilen yere göre incelendiğinde en fazla giriģimin yerleģim içi ve TL TL. ciro grubunda olduğu görülmüģtür. 33

41 Tablo 11. GiriĢimlerin Ana Faaliyetlerine Göre Ġlk Yatırım Tutarı Ana Faaliyet Ġlk Yatırım Tutarı-TL Toplam Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam Ġlk yatırım bilgisi olan 623 giriģimin sektörlere göre ilk yatırım tutarları incelendiğinde, en fazla giriģimin TL. yatırım tutarı grubunda ve Toptan Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe olduğu görülmüģtür. 34

42 Tablo 12. GiriĢimlerin Faaliyet Yerine Göre Özel Yatırım Alanı Seçme Sebepleri Faaliyet Yeri Güçlü Fiziksel Altyapı Sosyal Ġmkanlar Yatırım YapmıĢ Diğer Firmaların Referansı Yatırım yeri seçiminde etkili olan faktörler Sektörel ĠhtisaslaĢmanın Olması Ġdarenin Olumlu Tutumu Ucuz Arsa Temini Enerji Maliyetlerinin DüĢüklüğü Diğer Atık Yönetiminin Olması Mevzuatsal Zorunluluk Toplam Sanayi Sitesi Teknopark/ TEKMER YerleĢim içi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Aliağa OSB Ġzmir Atatürk OSB ĠTOB OSB KemalpaĢa OSB Tire OSB Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi Toplam Oran 8% 7% 13% 4% 10% 24% 0% 10% 16% 8% GiriĢimlerin faaliyet yerine göre özel yatırım alanı seçme sebepleri incelendiğinde, en etkili faktörün yerleģim içinde ucuz arsa temini olduğu belirtilmiģtir. 35

43 Toplam Oran Tablo 13. GiriĢimlerin Faaliyet Yerlerine Göre KuruluĢ AĢamasında YaĢanan Kurumsal Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Zorluklar Sanayi Sitesi Teknopark/ TEKMER YerleĢim içi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Aliağa Organize Sanayi Bölgesi Faaliyet Yeri Ġzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi ĠTOB Organize Sanayi Bölgesi KemalpaĢa Organize Sanayi Bölgesi Tire Organize Sanayi Bölgesi Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi Ġzin ve Ruhsat Alma % Yabancı ÇalıĢma Ġzni Alma % Nitelikli Personel Bulma % Ağır Bürokrasinin OluĢu % DanıĢmanlık Hizmetlerinin Yetersiz OluĢu Kamu Tüzel KiĢilerinin Yetersiz Ġlgisi Diğer Kurumsal Zorluklar % % % KuruluĢ Sırasında % YaĢanılan Kurumsal Bir Zorluk Yok Toplam GiriĢimlerin faaliyet yerlerine göre kuruluģ aģamasında yaģanan kurumsal zorluklar incelendiğinde en fazla yaģanan kurumsal zorluğun yerleģim içi ve ağır bürokrasinin oluģu grubunda toplandığı görülmüģtür. 36

44 Tablo 14. GiriĢimlerin Faaliyet Yerlerine Göre KuruluĢ AĢamasında YaĢanan Fiziksel Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Zorluklar Enerji Temininde YaĢanan Zorluklar HaberleĢme ve Online Hizmet Sunumunun Yetersiz OluĢu UlaĢım Altyapısının Eksikliği Uygun Yatırım Alanı Temini Zorluğu Sanayi Sitesi Teknopark/ TEKMER YerleĢim içi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Aliağa Organize Sanayi Bölgesi Faaliyet Yeri Toplam Oran Ġzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi ĠTOB Organize Sanayi Bölgesi KemalpaĢa Organize Sanayi Bölgesi Tire Organize Sanayi Bölgesi Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi % % % % Atık Yönetimi Eksikliği % Diğer Fiziksel Zorluklar % KuruluĢ Sırasında % YaĢanılan Fiziksel Bir Zorluk Yok Toplam GiriĢimlerin faaliyet yerlerine göre kuruluģ aģamasında yaģanan fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla yaģanan fiziksel zorluğun yerleģim içi ve uygun yatırım alanı temini zorluğu grubunda toplandığı görülmüģtür. 37

45 Tablo 15. GiriĢimlerin Ana Faaliyetine Göre Ġzmir de Yatırım Yapmalarını Sağlayan Etkenler Ana Faaliyet Ġzmir Limanı Önemli Uluslar arası Pazarlara Yakınlık Güçlü Fiziksel Altyapı Ġzmir'de Yatırım Yapılmasını Sağlayan Etkenler Güçlü Nitelikli ve Ham Ilıman Tedarik Ucuz ĠĢgücü maddeye Ġklimi Zinciri Yakınlık YaĢam Kalitesi Yenilenebilir Enerji Kaynaklarıın Olması Diğer Etkenler Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hiz. Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hiz. Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilim. Teknik Fa. Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balık. Toptan/ Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢ.Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam Oran 20% 13% 6% 9% 12% 10% 8% 14% 1% 8% Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetine göre Ġzmir de yatırım yapmalarını sağlayan etkenler incelendiğinde en fazla giriģimin Toptan-Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe Ġzmir Limanı olduğu görülmüģtür. 38

46 Tablo 16. Ana Faaliyetlerine Göre GiriĢimlerin Yatırım Yaptığı Ġlçeler Ana Faaliyet Bilgi ve Diğer Eğitim Finans Gayrim. Ġdari ve Ġmalat Ġnsan ĠnĢaat Kendi Adına Konakl. Kültür, Madencilik Mesleki, Su Temini; Tarım, Toptan/ UlaĢtırma Yatırım ĠletiĢim Hizmet ve Faal. Destek Sağlığı Menkul Yiyecek Sanat, ve TaĢ Bilimsel ve Kanaliz. Ormancılık Perakende ve Yapılan Faaliyetleri Sigorta Hizmet. vesos. Sermaye Hizmetleri Eğlence, Ocakçılığı Teknik,Atık ve Balıkçılık Ticaret; Depolama Ġlçe Hiz.Faa. Ġradı Faa. Dinlence Faaliyetler Yönetimi ve Motorlu ve Spor ĠyileĢ. Kara TaĢıt. Onarımı Balçova Bornova Buca Çiğli Gaziemir Güzelbahçe KarĢıyaka Konak Narlıdere Aliağa Bayındır Bergama ÇeĢme Dikili Foça Karaburu n KemalpaĢ a Menderes Menemen Seferihisa r Selçuk Tire Torbalı Urla Bayraklı Karabağla r Ġzmir DıĢı Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre yatırım yaptığı ilçeler incelendiğinde en fazla giriģimin Toptan-Perakende Ticaret sektöründe ve Konak ilçesinde olduğu görülmüģtür. 39 Toplam

47 Tablo 17. Ana faaliyetlerine göre giriģimlerin yatırım yaptığı ilçeleri seçme nedeni Ana Faaliyet Yatırım Yapılan Ġlçenin Seçilme Nedeni Toplam Limana Yakınlık Fiziksel Altyapısının Güçlü Olması ġehir Merkezine Yakınlık Güçlü Tedarik Zinciri Ham maddeye Yakınlık Ġlçedeki YaĢam Kalitesi Yerel Yönetimlerin Tutumu Diğer Etkenler Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/ Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam Oran 17% 11% 25% 9% 10% 12% 4% 12% GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre yatırım yaptığı ilçeleri seçme nedeni incelendiğinde en fazla sayının Toptan-Perakende Ticaret sektöründe ve Ģehir merkezine yakınlık nedeni olduğu görülmüģtür. 40

48 Tablo 18. Cirolarına göre giriģimlerin faaliyet yeri Faaliyet Yeri 2011 Ciro- TL Toplam Oran Aliağa OSB % Ġzmir Atatürk OSB % ĠTOB OSB % KemalpaĢa OSB % Tire OSB % Diğer OSB % Ege Serbest Bölgesi % Ġzmir Serbest Bölgesi % Sanayi Sitesi % Teknopark/ TEKMER % YerleĢim Ġçi % GiriĢimin Kendi Kampüsü % Diğer % Toplam % Oran 10% 12% 22% 13% 14% 12% 12% 2% 3% 100% GiriĢimlerin cirolarına göre faaliyet yerini seçme nedenleri incelendiğinde en fazla giriģimin yerleģim içi ve TL TL. ciro aralığında olduğu tespit edilmiģtir. 41

49 Tablo 19. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre toplam yatırım miktarı Ana Faaliyet Toplam Yatırım Miktarı-TL Toplam Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetine göre toplam yatırım miktarı incelendiğinde en fazla giriģimin Toptan-Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe ve TL. toplam yatırım grubunda olduğu görülmüģtür. 42

50 Tablo 20. GiriĢimlerin Ana Faaliyetine göre net ciroları ( ) Ana Faaliyet Toplam Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Gayrimenkul Faal Ġdari ve Destek Hiz Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hiz. Faal. ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faa. Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faal. Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢ. Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Mot. Kara TaĢıt. Onarımı UlaĢtırma ve Depo Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetine göre net ciroları incelendiğinde en fazla giriģimin Toptan-Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe TL. ciro grubunda olduğu görülmüģtür. 43

51 Tablo 21. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre part-time çalıģan sayısı Ana Faaliyet Part Time ÇalıĢan Sayısı Toplam 1-9 ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan 200+ ÇalıĢan Part-time ÇalıĢan Yok Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetine göre part-time çalıģan sayıları incelendiğinde en fazla giriģimin Ġmalat sektöründe 1-9 çalıģan grubunda olduğu görülmüģtür. 44

52 Tablo 22. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre Ar-Ge çalıģan sayısı Ana Faaliyet Ar-Ge ÇalıĢan Sayısı Toplam 1-9 ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan Ar-Ge ÇalıĢanı Yok Bilgi ve ĠletiĢim Diğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetine göre Ar-Ge çalıģan sayısı incelendiğinde en fazla giriģimin imalat sektöründe 1-9 çalıģan grubunda olduğu görülmüģtür. Tablo 23. GiriĢimlerin cirolarına göre baģka ülkelere yatırım durumu 2011 Ciro-TL Kendi Ülkesi ve Türkiye DıĢındaki Ülkelerde Yatırımı Olma Durumu Toplam Var 45 Yok Toplam GiriĢimlerin 2011 yılı cirolarına göre kendi ülkesi ve Türkiye dıģındaki ülkelerde yatırımı olanların durumu incelendiğinde en fazla giriģimin TL. ciro grubunda olduğu görülmüģtür.

53 Tablo 24. GiriĢimlerin ilk yatırım tutarlarına göre pazara giriģ yöntemi (I) Ġlk Yatırım Tutarı-TL Pazara GiriĢ Yöntemi Toplam Ortak GiriĢim Lisans Verme Satın Alma Franchising %100 Mülkiyete Sahip Olma Toplam GiriĢimlerin ilk yatırım tutarlarına göre pazara giriģ yöntemleri incelendiğinde en fazla giriģimin TL. ilk yatırım tutarı ve %100 mülkiyete sahip olma grubunda olduğu görülmüģtür. Tablo 25. GiriĢimlerin ilk yatırım tutarlarına göre pazara giriģ yöntemi (II) Ġlk Yatırım Tutarı-TL Pazara GiriĢ Yöntemi Toplam Ortak GiriĢim Lisans Verme Satın Alma Franchising %100 Mülkiyete Sahip Olma Toplam GiriĢimlerin ilk yatırım tutarlarına göre pazara giriģ yöntemleri incelendiğinde en fazla giriģimin TL. ilk yatırım tutarı ve %100 mülkiyete sahip olma grubunda olduğu görülmüģtür. 46

54 Tablo 26. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre pazara giriģ yöntemi Pazara GiriĢ Yöntemi Ana Faaliyet Ortak GiriĢim Lisans Verme Satın Alma Franchising %100 Mülkiyete Sahip Olma Toplam Bilgi ve ĠletiĢim Diğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam GiriĢimlerin ana faaliyete göre pazara giriģ yöntemi incelendiğinde en fazla giriģimin Toptan- Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe ve % 100 mülkiyete sahip olma grubunda olduğu görülmüģtür. 47

55 Tablo 27. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine ve cirolarına göre Ġhracat-Ġthalat durumu Ana Faaliyet Arası Ġhracat Top. Ġthalat Top. Ġhracat Oran Ġthalat Oran Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġthalat Ġhracat Ġhracat Ġthalat Bilgi ve ĠletiĢim % 1% Diğer Hizmet % 0% Faaliyetleri Eğitim % 0% Finans ve Sigorta % 0% Gayrimenkul % 0% Faaliyetleri Ġdari ve Destek % 1% Hizmetler Ġmalat % 51% Ġnsan Sağlığı ve % 0% Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat % 1% Kendi Adına % 0% Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve % 1% Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, % 1% Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ % 1% Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel % 4% ve Teknik Faaliyetler Su Temini; % 0% Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık % 1% ve Balıkçılık Toptan/Perakende % 37% Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve % 0% Depolama Toplam % 100% Oran 15% 8% 13% 11% 22% 26% 13% 17% 13% 14% 12% 13% 9% 8% 0% 1% 2% GiriĢimlerin ana faaliyetlerine ve cirolarına göre ihracat-ithalat durumu incelendiğinde en fazla giriģimin Toptan-Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe ve TL. grubunda olduğu görülmüģtür. 48

56 Tablo 28. Girişimlerin ana faaliyetlerine göre en fazla ihracat yaptıkları ülke En Fazla Ġhracat Yapılan Ülkeler Bilgi ve ĠletiĢim DĠğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmeti Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sos. Hiz. Faal. ĠnĢaat Kendi Adına Men.Ser. Ġradı Faal. Ana Faaliyet Toplam Oran Konaklama Madencilik Tarım, UlaĢtırma ve Yiyecek ve TaĢ Orman. ve Hizmeti Ocakçılığı ve Balık. Depolama Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlen. ve Spor Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Toptan/ Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢ. Onarımı A.B.D % ALMANYA % AVUSTURALYA % AVUSTURYA % AZERBAYCAN % BELÇĠKA % BAE % BULGARĠSTAN % CEZAYĠR % ÇEK % CUMHURĠYETĠ ÇĠN % DANĠMARKA % FRANSA % GÜRCĠSTAN % HĠNDĠSTAN % HOLLANDA % IRAK % ĠNGĠLTERE % ĠRAN % ĠSPANYA % ĠSRAĠL % ĠSVEÇ % ĠSVĠÇRE % ĠTALYA % K.K.T.C % KANADA % LĠBYA % LÜBNAN % MISIR % ÖZBEKĠSTAN % ROMANYA % RUSYA % SUUDĠ % ARABĠSTAN YUNANĠSTAN % DĠĞER % Toplam % Oran 1% 0% 0% 0% 0% 2% 54% 0% 0% 0% 0% 0% 2% 3% 0% 1% 31% 4% 100% GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre en fazla ihracat yaptıkları ülke durumu incelendiğinde en fazla giriģimin Ġmalat sektöründe Almanya ya olduğu görülmüģtür. 49

57 Tablo 29. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre girdi, taģeron ve satıģlarının dağılımı Bilgi ve ĠletiĢim Diğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama İzmir Ege (İzmir Hariç) Türkiye (Ege Hariç) Yurtdışı Kullanmıyor Toplam Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) TaĢeron (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre satıģlarının yüzde dağılımı incelendiğinde en fazla sayının Finans ve Sigorta sektöründe Türkiye (Ġzmir ve Ege hariç) grubunda olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre girdi tedarik yeri yüzdeleri incelendiğinde en fazla sayının Finans ve Sigorta sektöründe Türkiye (Ġzmir ve Ege hariç) grubunda olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre taģeron hizmetini tedarik yeri yüzdesi incelendiğinde en fazla sayının Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri sektöründe ve Ġzmir de olduğu görülmüģtür. 50

58 Tablo 30. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göretürkiye de yatırım yapmalarında etkili olan faktörler Ana Faaliyet Türkiye'ye Yatırım Yapılması Kararını Etkileyen Faktörler Toplam Oran Olumlu Ekonomik Göstergeler Nitelikli ĠĢgücü Ucuz ĠĢgücü Pazarın Büyüklüğü Enerji Maliyetlerinin DüĢüklüğü Güçlü Tedrik Zinciri Coğrafi Konum Liman Pazara Yakınlık Hammaddeye Yakınlık Ucuz Hammadde Kaliteli Hammadde Vergi ve TeĢvik Avantajları Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet % Faaliyetleri Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul % Faaliyetleri Ġdari ve Destek % Hizmetler Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal % Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul % Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek % Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, % Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ % Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve % Teknik Faaliyetler Su Temini; % Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve % Balıkçılık Toptan/Perakende % Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 11% 9% 8% 14% 2% 5% 14% 8% 11% 6% 3% 4% 3% 2% 100% GiriĢimlerin Türkiye de yatırım yapmalarında etkili olan faktörler incelendiğinde en önemli nedenin coğrafi konum olduğu görülmüģtür. Diğer Nedenler 51

59 Tablo 31. GiriĢimlerin toplam yatırım miktarına göre karar aģamasında danıģmanlık desteği alma GiriĢimlerin toplam yatırım miktarına göre karar aģamasında dıģarıdan danıģmanlık desteği alıp alma durumu incelenirken aynı tablo iki farklı toplam yatırım miktarı sınıflamasına göre verilmiģtir. Ġlk tabloda raporun tamanında kullanılan sınıf aralıkları kullanılmıģtır. Ġkinci tablo ise ĠZKA tarafından istenilen sınıf aralıkları kullanılarak hazırlanmıģtır. Toplam Yatırım Miktarı TL DıĢarıdan Destek Alındı Evet Hayır Toplam Toplam Toplam Yatırım Miktarı DıĢarıdan Destek Alındı Toplam Evet Hayır Toplam Toplam yatırım miktarı bilgisi veren 635 giriģimden 118 i danıģmanlık desteği almıģ 517 giriģim destek almamıģtır. DanıĢmanlık desteği almıģ olan 118 giriģimden 61 tanesinin 1 milyon TL toplam yatırım miktarından düģük olan firmalar olduğu görülmüģtür. 52

60 Tablo 32. GiriĢimlerin toplam yatırım miktarına göre kuruluģ iģlemlerini gerçekleģtiren kiģi Toplam Yatırım Miktarı KuruluĢ ĠĢlemlerini GerçekleĢtiren KiĢi Total ġirket Personeli Serbest Mali MüĢavir Hukuk DanıĢmanı DanıĢman Firma Toplam GiriĢimlerin toplam yatırım miktarına göre kuruluģ iģlemlerini gerçekleģtirenler incelendiğinde en fazla giriģimin TL. toplam yatırım miktarı grubuyla Serbest Mali MüĢavir grubunda toplandığı görülmüģtür. 53

61 Tablo 33. GiriĢimlerin faaliyet yerine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları kurumsal zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Zorluklar Sanayi Sitesi Teknopark/ TEKMER YerleĢim içi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Aliağa OSB Faaliyet Yeri Toplam Oran Ġzmir Atatürk OSB ĠTOB OSB KemalpaĢa OSB Tire OSB Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi Ġzin ve Ruhsat Alma % Yabancı ÇalıĢma Ġzni Alma Nitelikli Personel Bulma Ağır Bürokrasinin OluĢu DanıĢmanlık Hizmetlerinin Yetersiz OluĢu Kamu Tüzel KiĢilerinin Yetersiz Ġlgisi Diğer Kurumsal Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Bir Zorluk Yok % % % % % % % Toplam GiriĢimlerin faaliyet yerine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları kurumsal zorluklar incelendiğinde en fazla oranın % 30 ile ağır bürokrasinin oluģu olduğu tespit edilmiģtir. 54

62 Tablo 34. GiriĢimlerin faaliyet yerine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Zorluklar Sanayi Sitesi Teknopark/ TEKMER YerleĢim içi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Aliağa OSB Faaliyet Yeri Toplam Oran Ġzmir Atatürk OSB ĠTOB OSB KemalpaĢa OSB Tire OSB Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi Enerji Temininde YaĢanan Zorluklar % HaberleĢme ve Online Hizmet Sunumunun Yetersiz OluĢu UlaĢım Altyapısının Eksikliği Uygun Yatırım Alanı Temini Zorluğu % % % Atık Yönetimi Eksikliği % Diğer Fiziksel Zorluklar % KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Bir Zorluk Yok % Toplam GiriĢimlerin faaliyet yerine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla oranın %16 ile uygun yatırım alanı temini zorluğu olduğu görülmüģtür. 55

63 Tablo 35. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları kurumsal zorluklar Ana Faaliyet KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Zorluklar Toplam Oran Ġzin ve Ruhsat Alma Yabancı ÇalıĢma Ġzni Alma Nitelikli Personel Bulma Ağır Bürokrasinin OluĢu DanıĢmanlık Hizmetlerinin Yetersiz OluĢu Kamu Tüzel KiĢilerinin Yetersiz Ġlgisi Diğer Kurumsal Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Bir Zorluk Yok Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri % ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faa % Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve % ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara % TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 17% 13% 10% 30% 5% 10% 0% 14% 100% GiriĢimlerin ana faaliyetine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları kurumsal zorluklar incelendiğinde en fazla sayının Ġmalat sektöründe ağır bürokrasinin olduğu görülmüģtür. 56

64 Tablo 36. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar Ana Faaliyet Enerji Temininde YaĢanan Zorluklar HaberleĢme ve Online Hizmet Sunumunun Yetersiz OluĢu KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Zorluklar UlaĢım Uygun Yatırım Atık Altyapısının Alanı Temini Yönetimi Eksikliği Zorluğu Eksikliği Diğer Fiziksel Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Bir Zorluk Yok Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faa % ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faa % Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve % ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara % TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 7% 15% 15% 16% 6% 0% 42% 100% Toplam Oran GiriĢimlerin ana faaliyetine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla sayının Ġmalat sektöründe ulaģım altyapısının eksikliği olduğu görülmüģtür. 57

65 Tablo 37. Yatırım yapılan ilçeye göre kuruluģ sırasında yaģanan fiziksel zorluklar Yatırım Yapılan Ġlçe Enerji Temininde YaĢanan Zorluklar HaberleĢme ve Online Hizmet Sunumunun Yetersiz OluĢu KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Zorluklar UlaĢım Altyapısının Eksikliği Uygun Yatırım Alanı Temini Zorluğu Atık Yönetimi Eksikliği Diğer Fiziksel Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Bir Zorluk Yok ALĠAĞA % BALÇOVA % BAYRAKLI % BERGAMA % BORNOVA % BUCA % ÇEġME % ÇĠĞLĠ % DĠKĠLĠ % FOÇA % GAZĠEMĠR % GÜZELBAHÇE % KARABAĞLAR % KARABURUN % KARġIYAKA % KEMALPAġA % KONAK % MENDERES % MENEMEN % NARLIDERE % SEFERĠHĠSAR % SELÇUK % TĠRE % TORBALI % URLA % Ġzmir DıĢı % Toplam % Oran 7% 15% 15% 16% 6% 0% 42% 100% Toplam Oran GiriĢimlerin yatırım yaptıkları ilçeye göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla sayının Konak ilçesinde uygun yatırım alanı temini zorluğu olduğu görülmüģtür. 58

66 Tablo 38. Yatırım yapılan ilçeye göre kuruluģ sırasında yaģanan kurumsal zorluklar Yatırım Yapılan Ġlçe Ġzin ve Ruhsat Alma Yabancı ÇalıĢma Ġzni Alma Nitelikli Personel Bulma KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Zorluklar Ağır DanıĢmanlık Bürokrasinin Hizmetlerinin OluĢu Yetersiz OluĢu Kamu Tüzel KiĢilerinin Yetersiz Ġlgisi Diğer Kurumsal Zorluklar KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Kurumsal Bir Zorluk Yok ALĠAĞA % BALÇOVA % BAYRAKLI % BERGAMA % BORNOVA % BUCA % ÇEġME % ÇĠĞLĠ % DĠKĠLĠ % FOÇA % GAZĠEMĠR % GÜZELBAHÇE % KARABAĞLAR % KARABURUN % KARġIYAKA % KEMALPAġA % KONAK % MENDERES % MENEMEN % NARLIDERE % SEFERĠHĠSAR % SELÇUK % TĠRE % TORBALI % URLA % Ġzmir DıĢı % Toplam % Oran 17% 13% 10% 30% 5% 10% 0% 14% 100% Toplam Oran GiriĢimlerin yatırım yaptıkları ilçeye göre kuruluģ sırasında yaģadıkları kurumsal zorluklar incelendiğinde en fazla sayının Konak ilçesinde ağır bürokrasinin oluģu olduğu görülmüģtür. 59

67 Tablo 39. GiriĢimlerin cirolarına göre yatırım aģamasında teģviklerden yararlanma durumu 2011 Ciro-TL Yatırım AĢamasında TeĢviklerden Yararlanma Durumu Toplam Oran Evet Hayır % % % % % % % % % Toplam % Oran 10% 90% 100% GiriĢimlerin 2011 cirolarına göre yatırım aģamasında teģviklerden yararlananlardan en fazla sayının ve grubunda olduğu görülmüģtür. 60

68 Tablo 40. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre yeni yatırım planları Ana Faaliyet Yeni Yatırım Planları Toplam Var Yok Bilgi ve ĠletiĢim Diğer Hizmet Faaliyetleri Eğitim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Gıda Ürünleri İmalatı * İçeceklerin İmalatı * Tütün Ürünleri İmalatı * Tekstil Ürünlerinin İmalatı * Giyim Eşyalarının İmalatı * Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı * Ağaç, ağaç Ürünleri ve mantar ürünleri imalatı * Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı * Kayıtlı Medyanın basılması ve çoğaltılması * Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı * Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı * Kauçuk ve plastin ürünlerin imalatı * Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı * Ana metal sanayi * Fabrikasyon metal Ürünleri imalatı * Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı * Elektrikli Teçhizat imalatı * Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı * Motorlu kara taşıtı, treyler ve yarı treyler imalatı * Diğer ulaşım araçlarının imalatı * Mobilya imalatı * Diğer İmalatlar * Makine ve ekipmanların Kurulumu ve Onarımı * Ġmalat Toplam Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam * ĠĢaretli satırlar, Ġmalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların NACE 2'li kodda açılımıdır. Toplamı Ġmalat Toplama eģittir, alt toplama dahil değildir. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre yeni yatırım planları olup olmama durumu incelendiğinde en fazla yatırım planları olan giriģimlerin Toptan-Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe olduğu görülmüģtür. 61

69 Tablo 41. GiriĢimlerin yeni yatırımlarını faaliyet gösterdikleri alanda yapma durumları Ana Faaliyet Yeni Yatırım Planı Aynı Sektörde Toplam mi? Evet Hayır Bilgi ve ĠletiĢim Eğitim Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Gıda Ürünleri İmalatı * İçeceklerin İmalatı * Tekstil Ürünlerinin İmalatı * Giyim Eşyalarının İmalatı * Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı * Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı * Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı * Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı * Kauçuk ve plastin ürünlerin imalatı * Ana metal sanayi * Fabrikasyon metal Ürünleri imalatı * Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı * Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı * Motorlu kara taşıtı, treyler ve yarı treyler imalatı * Diğer ulaşım araçlarının imalatı * Diğer İmalatlar * Ġmalat Toplam ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam * İşaretli satırlar, İmalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların NACE 2'li kodda açılımıdır. Toplamı İmalat Toplama eşittir, alt toplama dahil değildir. GiriĢimlerin yeni yatırımlarını faaliyet gösterdikleri alanda yapma durumu incelendiğinde en fazla sayının, yeni yatırım planı aynı olan sektörün Ġmalat Sanayide olduğu görülmüģtür. 62

70 Tablo 42. GiriĢimlerin ana faaliyetleri dıģında yapmayı planladıkları yeni yatırımın ana faaliyeti Ana Faaliyet Yeni Yatırım Yapılması Planlanan Ana Faaliyet Toplam Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Ġmalat ĠnĢaat Toptan/Perak ende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Ġdari ve Destek Hizmetle r Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri Bilgi ve ĠletiĢim Gayrimenkul Faaliyetleri Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı Toplam Tablo 43. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre yeni yatırımlarında planlanan yatırım miktarı Ana Faaliyet Planlanan Yatırım Miktarı Bilgi ve ĠletiĢim Eğitim Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat ĠnĢaat Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre planlanan yatırım miktarları en fazla TL arasında yoğunlaģmaktadır. Ġmalat sektöründe faaliyet gösteren firmalardan yeni yatırım yapacağını belirtenlerin %36 sı TL arasında yatırım yapacağını belirtirken, Toptan/Perakende ticaret; motorlu kara taģıtlarının onarımı sektöründe faaliyet gösteren firmalardan yeni yatırım yapacağını belirtenlerin %50 si TL aralığında yatırım yapacaklarını belirtmiģlerdir.

71 Gıda Ürünleri Ġmalatı Ġçeceklerin Ġmalatı Tekstil Ürünlerinin Ġmalatı Giyim EĢyalarının Ġmalatı Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Deri ve Ġlgili Ürünlerin Ġmalatı Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Kayıtlı Medyanın basılması ve çoğaltılması Kok kömürü ve rafine edilmiģ petrol ürünleri imalatı Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı Kauçuk ve plastin ürünlerin imalatı Ana metal sanayi Fabrikasyon metal Ürünleri imalatı Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı Elektrikli Teçhizat imalatı BaĢka yerde sınıflandırılmamıģ makine ve ekipman imalatı Motorlu kara taģıtı, treyler ve yarı treyler Diğer imalatı ulaģım araçlarının imalatı Diğer Ġmalatlar Ġmalat Toplam ĠnĢaat Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Bilgi ve ĠletiĢim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Ġdari ve Destek Hizmetler Eğitim Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Toplam Tablo 44. Ana faaliyetlere göre yatırım yapılması planlanan sektör Ana Faaliyet Yeni Yatırım Yapılması Planlanan Sektör Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı Bilgi ve ĠletiĢim Gayrimenkul Faaliyetleri Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Gıda Ürünleri Ġmalatı Ġçeceklerin Ġmalatı Tekstil Ürünlerinin Ġmalatı Giyim EĢyalarının Ġmalatı Deri ve Ġlgili Ürünlerin Ġmalatı Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı Kok kömürü ve rafine edilmiģ petrol ürünleri imalatı Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı Kauçuk ve plastin ürünlerin imalatı Ana metal sanayi Fabrikasyon metal Ürünleri imalatı Bilgisayarların, elektronik ve optik

72 ürünlerin imalatı BaĢka yerde sınıflandırılmamıģ makine ve ekipman imalatı Motorlu kara taģıtı, treyler ve yarı treyler imalatı Diğer ulaģım araçlarının imalatı Diğer Ġmalatlar Ġmalat Toplam ĠnĢaat 7 7 UlaĢtırma ve Depolama 8 8 Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri 3 3 Finans ve Sigorta 1 1 Ġdari ve Destek Hizmetler 2 2 Eğitim 4 4 Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor 1 1 Toplam Not: Koyu renkli hücreler, Ġmalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların NACE 2'li kodda açılımıdır. Toplamı Ġmalat Toplama eģittir, alt toplama dahil değildir. Yeni yatırım yapmayı planlayan giriģimlerin %11 i kendi sektörü dıģında bir sektörde yatırım yapmayı planlamaktadır. ġu an faaliyet gösterdiği sektör ayrımı olmadan yeni yatırım planlayan giriģimlerden imalat sektörüne yatırım yapmayı planlayanların oranı %32 iken, Ġmalat sektörü içinde öne çıkan yatırım alanları gıda ürünleri imalatı, kauçuk ve plastik ürünleri imalatı ve fabrikasyon metal ürünleri imalatıdır. 65

73 Tablo 45. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre yeni yatırımlarında planlanan çalıģan sayısı Ana Faaliyet Planlanan ÇalıĢan Sayısı Toplam Bilgi ve ĠletiĢim Eğitim Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam Yeni yatırım yapmayı planlayan giriģimlerin öngörülen ilave istihdamlarının %35 i 10 kiģinin altındadır. 200 kiģiden fazla istihdam etmeyi planlayan, imalat sektöründe faaliyet gösteren 1 giriģim vardır. Tablo 46. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre yeni yatırım planında teģviklerden yararlanma durumu Ana Faaliyet 66 Planlanan Yatırımda TeĢviklerden Yararlanma Durumu Bilgi ve ĠletiĢim Eğitim Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Evet Hayır Toplam Toplam Yeni yatırım planı olan giriģimlerin %79 u yeni teģvik sisteminden yararlanmayı düģünmektedir. Ġmalat sektöründe faaliyet gösteren giriģimlerin %83 ü planladıkları yatırımlarda yeni teģvik sisteminden yararlanmayı düģünürken Toptan/Perakende ticaret; motorlu kara taģıtlarının onarımı sektöründe bu oran %88 dir.

74 Tablo 47. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre yeni yatırımlarını yapmayı planladıkları iller Ana Faaliyet Yatırım Yapılması Planlanan Ġl Çanakkale Gaziantep Hatay Ġstanbul Ġzmir Manisa Bartın Samsun Ankara Toplam Bilgi ve ĠletiĢim Eğitim Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Ġmalat ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam Yeni yatırım planı olan giriģimlerin, yatırım yapacakları ili belirtenlerinin %84 ü yeni yatırımlarının da Ġzmir de olacağını belirtmiģlerdir. Ardından %6 ile Ġstanbul ve 3 ile Manisa gelmektedir. Tablo 48. Yatırım planlanan sektörlere göre yatırım miktarı, çalıģan sayısı ve teģviklerden yaralanma durumu Yatırım Yapılması Planlanan Sektör Planlanan Yatırım Miktarı Planlanan Ġlave Ġstihdam Yeni Yatırımını Farklı Bir Sektörde Yapmayı Planlayanlar Yeni TeĢvik Sisteminden Yararlanılması DüĢünülüyor Yeni TeĢvik Sisteminden Yararlanılması DüĢünülmüyor Tarım, Ormancılık ve ÇalıĢan 1 0 Balıkçılık Ġmalat Belirtilmedi Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0 ĠnĢaat ÇalıĢan 1 0 Toptan/Perakende Ticaret; Belirtilmedi Belirtilmedi 1 0 Motorlu Kara TaĢıtlarının ÇalıĢan 0 2 Onarımı ÇalıĢan 1 0 Konaklama ve Yiyecek ÇalıĢan 1 0 Hizmetleri ÇalıĢan 1 0 Ġdari ve Destek Hizmetler Belirtilmedi Belirtilmedi 0 1 Ġnsan Sağlığı ve Sosyal ÇalıĢan 1 0 Hizmet Faaliyetleri Toplam 10 3 Yeni yatırım yapmayı planlayan giriģimlerden Ģu an faaliyette olduğu sektör dıģında bir sektörde faaliyet göstermeyi planlayan giriģimlerden 4 tanesi imalat sektöründe yatırım yapmayı planlamaktadır. Bu 4 firmadan 2 tanesi kaç kiģi istihdam edeceklerini ve kaç TL lik yatırım planladıklarını bildirmemiģ, 1 tanesi kiģi arası istihdam ve TL arası yatırım miktarı, 1 tanesi de kiģi arasında istihdam ve TL yatırım miktarı planladıklarını belirtmiģtir. 67

75 Tablo 49. Ana Faaliyete göre planlanan yatırım miktarı, çalıģan sayısı ve teģviklerden yaralanma durumu Ana Faaliyet Planlanan Yatırım Miktarı (TL) Planlanan Ġlave Ġstihdam (kiģi) 68 Planlanan yatırımda yeni teģvik sisteminden Yararlanılması DüĢünülüyor DüĢünülmüyor Bilgi ve ĠletiĢim ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0 Eğitim Belirtmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0 Gayrimenkul Faaliyetleri ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0 Ġdari ve Destek Hizmetler Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan 1 0 Ġmalat Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan 0 1 ĠnĢaat Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan 2 0 Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri ÇalıĢan ÇalıĢan 0 1 Belirtmedi ÇalıĢan 1 0 Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0

76 Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı ÇalıĢan 0 1 Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan 0 1 Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0 Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan 1 0 UlaĢtırma ve Depolama Belirtmedi Belirtilmedi ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan ÇalıĢan 0 1 GiriĢimlere Ģu an faaliyette olduğu ve yatırım yapmayı planladığı sektör farkı olmadan bakıldığında, yeni yatırım planlayanların %33 ü Toptan/Perakende ticaret; motorlu kara taģıtlarının onarımı sektöründe, %29 u ise imalat sektöründe faaliyette olduğu görülür. 69

77 Ana Faaliyet ANKARA GAZĠANTEP ĠSKENDERUN ĠSTANBUL ĠZMĠR MANĠSA MARDĠN SAMSUN ERZURUM ANKARA GAZĠANTEP ĠSTANBUL ĠZMĠR ANKARA GAZĠANTEP ĠSKENDERUN ĠSTANBUL ĠZMĠR MARDĠN SAMSUN ERZURUM ÇANAKKALE ĠZMĠR MANĠSA SAMSUN ERZURUM ĠSTANBUL ĠZMĠR GAZĠANTEP ĠZMĠR MANĠSA SAMSUN ERZURUM ANKARA ĠSTANBUL ĠZMĠR YURT DIġINDA Tablo 50. Ana faaliyete göre yeni yatırım yapılması planlanan iller ve seçme nedenleri Yeni Yatırım Yapılacak Ġlin Seçilmesinin Nedeni Yeni Yatırım Yapılması Planlanan Ġl TeĢvikler Tedarikçi Firmalara Yakınlık Pazara Yakınlık Hammaddeye Yakınlık Yeni Bir Ortaklık Teklifi Ucuz ĠĢgücü Diğer Sebepler Bilgi ve ĠletiĢim Gayrimenkul Faaliyetleri Ġdari ve Destek Hizmetler Eğitim Ġmalat ĠnĢaat Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Toplam GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre yeni yatırım planlanan illere ve nedenlerine bakıldığında teģviklerden dolayı seçilmesi planlanan il sayısının diğer sebeplerdeki il sayısına göre daha fazla olduğu ama yine de ilk sırada Ġzmir in olduğu görülmektedir. TeĢviklerden dolayı Ġzmir i seçmeyi planlayan giriģimlerin faaliyette oldukları sektörlerde ilk sırada olan ise imalat sektörüdür. 70

78 Tablo 51. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre bugünkü temel ihtiyaçları Ana Faaliyet Bugün Ġtibariyle GiriĢimin Temel Ġhtiyaçları Hizmet içi Eğitimler Nitelikli Personel GeniĢleme Alanı Finansman Diğer Ġhtiyaçlar Toplam Oran Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri % ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı % Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve % ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara % TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 8% 30% 20% 36% 6% 100% GiriĢimlerin bugün itibariyle temel ihtiyaçları arasında ilk sırada finansman gelmektedir. Ana faaliyetlerine göre bakıldığında ise, imalat sektöründe temel ihtiyacın en fazla nitelikli personel alanında olduğu, Toptan/Perakende ticaret; motorlu kara taģıtlarının onarımı sektöründe ise finansmanda olduğu görülür. 71

79 Tablo 52. Ana Faaliyetlere Göre Yeni Yatırım Planları Ana Faaliyet Planlanan Yatırım Miktarı Planlanan İlave İstihdam Yeni Teşvik Sisteminden Yararlanılma Durumu Ortalama (TL) Ortalama (kiģi) Evet Hayır GiriĢim Sayısı GiriĢim Sayısı Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Gıda Ürünleri İmalatı * İçeceklerin İmalatı * Tekstil Ürünlerinin İmalatı * Giyim Eşyalarının İmalatı * Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı * Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı * Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı * Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı * Kauçuk ve plastin ürünlerin imalatı * Ana metal sanayi * Fabrikasyon metal Ürünleri imalatı * Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı * Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı * Motorlu kara taşıtı, treyler ve yarı treyler imalatı * Diğer ulaşım araçlarının imalatı * Diğer İmalatlar * Ġmalat Toplam ĠnĢaat Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Bilgi ve ĠletiĢim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Ġdari ve Destek Hizmetler Eğitim Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor Toplam * ĠĢaretli satırlar, Ġmalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların NACE 2'li kodda açılımıdır. Toplamı Ġmalat Toplama eģittir, alt toplama dahil değildir. Ana faaliyete göre yeni yatırım planlarına özet olarak bakıldığında planlanan yeni yatırım miktarı ortalama TL, planlanan ilave istihdam ortalama 19 kiģidir. Ġmalat sektöründe ortalama planlanan yatırım miktarı ortalama TL, istihdam 44 kiģidir. Ġmalat sektörü içinde de yatırım miktarı olarak en büyük plan TL ile gıda ürünleri imalatı sektöründe, istihdam miktarı olarak da 255 kiģi ile baģka yerde sınıflandırılmamıģ makine ve ekipman imalatı sektöründedir. 72

80 Tablo 53. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre bugünkü temel kurumsal sorunları Ana Faaliyet Bugün YaĢanılan Temel Kurumsal Sıkıntılar Yabancı ÇalıĢma Ġzni Alma Nitelikli Personel Bulma Bürokrasinin Ağır OluĢu DanıĢmanlık Hizmetlerinin Yetersiz OluĢu 73 Kamu Kurumu ve KuruluĢlarının Yetersiz Ġlgisi Diğer Kurumsal Sıkıntılar YaĢanılan Kurumsal Bir Zorluk Yok Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri % ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı % Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faa % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve % ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara % TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 12% 20% 32% 6% 15% 4% 12% 100% GiriĢimlerin bugünkü temel kurumsal sorunları arasında ilk sırada gelen bürokrasinin ağır oluģudur ve sektörlerin hemen hepsi bu sorunun varlığını belirtmiģtir. En çok giriģimin olduğu imalat sektöründe ilk sırada bu sorun belirtilmiģ, ardından sırasıyla nitelikli personel bulma, kamu kurum ve kuruluģlarının yetersiz ilgisi, yabancı çalıģma izni alma ve danıģmanlık hizmetlerinin yetersiz oluģu gelmektedir. Ġmalat sektöründe %8 oranında yaģanılan herhangi bir kurumsal zorluk olmadığı belirtilmiģken toptan/perakende ticaret; motorlu kara taģıtlarının onarımı sektöründe hiç kurumsal zorluk yaģamadığını belirtme oranı %15 tir. Toplam Oran

81 Tablo 54. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre bugünkü temel fiziksel sorunları Ana Faaliyet Bugün YaĢanılan Temel Fiziksel Sıkıntılar Enerji Temininde YaĢanan Zorluklar HaberleĢme ve Online Hizmet Sunumunun Yetersiz OluĢu UlaĢım Altyapısının Eksikliği Atık Yönetimi Eksikliği Finansman Sürekli DeğiĢen Mevzuat Diğer Fiziksel Zorluklar YaĢanılan Fiziksel Bir Zorluk Yok Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faa % ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı % Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faa % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve % ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara % TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 5% 8% 12% 5% 22% 24% 2% 22% 100% Bugün yaģanan fiziksel zorluklara bakıldığında ilk sırada sürekli değiģen mevzuat, ardından da finansman, ulaģım alt yapısının eksikliği ve haberleģme ve online hizmet sunumunun yetersiz oluģu gelmektedir. %22 oranında yaģanılan bir fiziksel zorluk olmadığı belirtilmiģtir. En çok giriģimin olduğu imalat sektöründe sürekli değiģen mevzuat %28 oranında sorun olurken finansman %20 dir. Ġmalat sektöründeki giriģimlerin %13 ünün yaģadığı fiziksel bir sorun yoktur. Toplam Oran 74

82 Tablo 55. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre mali destek alma durumu Ana Faaliyet Bugüne Kadar Herhangi Bir Mali Destek Alınma Durumu Toplam Oran Alındı 75 Alınmadı Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet % Faaliyetleri ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı % Faaliyetleri Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi % ve ĠyileĢtirme Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu % Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 17% 83% 100% ÇalıĢma kapsamında görüģülen giriģimlerden bugüne kadar herhangi bir mali destek alanlarının oranı %17 dir. Ġmalat sektöründe ise bu oran %32 ye çıkmaktadır. Tablo 56. GiriĢimlerin cirolarına göre mali destek alma durumu 2011Ciro -TL Bugüne Kadar Herhangi Bir Mali Destek Alınma Durumu Toplam Oran Alındı Alınmadı % % % % % % % % % Toplam % Oran 22% 78% 100% GiriĢimlerin cirolarına göre bugüne kadar herhangi bir mali deste alma durumlarına bakılırsa 2011 cirosu TL arasında olan giriģimlerde mali destek alma oranı %8 iken, cirosu TL aralığında olanlarda %67, cirosu TL üzerinde olanlarda %32 dir.

83 Tablo 57. Ana faaliyete göre yatırım yeri konusunda giriģimlere ulaģmanın üç yolu hakkında görüģler Ana Faaliyet YurtdıĢındaki ticaret ve sanayi odaları ile birlikte yatırımcılara yönelik toplantılar yapmak Yatırım Yeri Konusunda Yatırımcıya UlaĢmanın En Ġyi Yolları Potansiyel yatırımcı Ģirketleri ziyaret yoluyla tanıtım yapmak Fuarlara katılım sağlamak YurtdıĢında iģ ve yatırım dergilerine reklam vermek Uluslararası organizasyonlara evsahipliği yapmak Web sitesi yoluyla tanıtım yapmak Sosyal Medya aracılığıyla tanıtım yapmak Bilgi ve ĠletiĢim % Diğer Hizmet Faaliyetleri % Eğitim % Finans ve Sigorta % Gayrimenkul Faaliyetleri % Ġdari ve Destek Hizmetler % Ġmalat % Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri % ĠnĢaat % Kendi Adına Menkul Sermaye Ġradı Faaliyetleri % Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri % Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor % Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı % Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler % Su Temini; Kanalizasyon, Atık Yönetimi ve ĠyileĢ % Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık % Toptan/Peraken.Ticaret; Mot. Kara TaĢıt. Onarımı % UlaĢtırma ve Depolama % Toplam % Oran 19% 11% 25% 6% 17% 14% 9% 1% 100% Diğer Toplam Oran Yatırım yeri konusunda yatırımcıya ulaģmanın en iyi yolu olarak fuarlara katılımın sağlanması genel olarak en çok tercih edilen seçenek olmuģtur. Bu seçenek ana faaliyeti imalat olan giriģimlerde de ilk sırada belirtilmiģ, ardından sırasıyla yurtdıģındaki ticaret ve sanayi odaları ile birlikte yatırımcılara yönelik toplantılar yapmak, uluslar arası organizasyonlara ev sahipliği yapmak ve potansiyel yatırımcı Ģirketlere ziyaret yoluyla tanıtım yapmak seçenekleri gelmiģtir. 76

84 Tablo 58. Cirolarına göre yatırım yeri konusunda yatırımcı giriģimlere ulaģmanın üç yolu hakkında görüģler 2011Ciro-TL YurtdıĢındaki ticaret ve sanayi odaları ile birlikte yatırımcılara yönelik toplantılar yapmak Yatırım Yeri Konusunda Yatırımcıya UlaĢmanın En Ġyi Yolları Potansiyel yatırımcı Ģirketleri ziyaret yoluyla tanıtım yapmak Fuarlara katılım sağlamak YurtdıĢında iģ ve yatırım dergilerine reklam vermek Uluslararası organizasyonlara evsahipliği yapmak Web sitesi yoluyla tanıtım yapmak Sosyal Medya aracılığıyla tanıtım yapmak % % % % % % % % % Toplam % Oran 19% 12% 25% 6% 17% 13% 8% 1% 100% Diğer Toplam Oran Yatırım yeri konusunda yatırımcıya ulaģmanın en iyi yolu, cirolara göre bakıldığında cirosu TL den az olan giriģimlerde de yine fuarlara katılım sağlamak olarak tercih edilmiģken, cirosu TL arasında olanlarda yurtdıģındaki ticaret ve sanayi odaları ile birlikte yatırımcılara yönelik toplantılar yapmak, cirosu TL arasında olanlarda uluslar arası organizasyonlara ev sahipliği yapmak daha fazla tercih edilen seçenekler olmuģtur. 77

85 2.4 YABANCI SERMAYE PAYI %10 UN ÜZERĠNDE OLAN GĠRĠġĠMLERĠN BASKIN ÜLKEYE GÖRE DĠĞER PARAMETRELERLE ĠNCELENMESĠ ÇalıĢmanın çerçevesi belirlenirken girģimin yabancı sermayesi olup olmamasına bakılmıģ, yabancı sermaye oranının ne olduğuna göre bir ayrım yapılmadan hepsiyle görüģülmüģtür. Yabancı sermaye payı %10 un üstünde olan giriģimler ile ilgili olarak ek analizlerin yapılması istenildiğinden, bu giriģimlerin sermaye paylarına ve sermaye sahibi ülkelere bakılmıģ, yabancı sermaye payı %10 dan büyük olan giriģimlerde hangi ülkenin sermaye payı en büyük ise o ülke baskın ülke olarak değerlendirilmiģ ve diğer değiģkenler ile iliģkilendirilerek bu bölümde incelenmiģtir. Tablo 59. YSP %10 un üzerinde olan giriģimlerin baskın ülkeye göre (YSP>%10 GBÜ) dağılımı Yabancı Sermaye Payı %10'u Aşan Firmalardaki Baskın Ülke Frekans Yüzde Yabancı Sermaye Payı %10'u Aşan Firmalardaki Baskın Ülke Frekans Yüzde A.B.D. 29 4,08% K.K.T.C 9 1,27% AFGANĠSTAN 2 0,28% KANADA 7 0,99% ALMANYA ,69% KAZAKĠSTAN 5 0,70% ARNAVUTLUK 1 0,14% KONGO 1 0,14% AVUSTRALYA 5 0,70% KUVEYT 2 0,28% AVUSTURYA 8 1,13% LĠBERYA 1 0,14% AZERBAYCAN 11 1,55% LĠBYA 1 0,14% BAHAMALAR 2 0,28% LÜBNAN 3 0,42% BELÇĠKA 14 1,97% LÜKSEMBURG 4 0,56% BEYAZ RUSYA 4 0,56% MACARĠSTAN 1 0,14% BĠRLEġĠK ARAP EMĠRLĠKLERĠ 3 0,42% MAKEDONYA 1 0,14% BULGARĠSTAN 5 0,70% MALEZYA 2 0,28% CEZAYĠR 1 0,14% MEKSĠKA 1 0,14% ÇĠN HALK CUMURĠYETĠ 7 0,99% MISIR 4 0,56% DANĠMARKA 6 0,85% MONAKO 1 0,14% ENDONEZYA 1 0,14% NĠJERYA 1 0,14% FĠNLANDĠYA 2 0,28% NORVEÇ 6 0,85% FRANSA 39 5,49% ÖZBEKĠSTAN 3 0,42% GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ 1 0,14% PAKĠSTAN 1 0,14% GÜNEY KORE 4 0,56% PANAMA 1 0,14% HĠNDĠSTAN 4 0,56% POLONYA 1 0,14% HOLLANDA 69 9,72% PORTEKĠZ 4 0,56% HONG KONG 4 0,56% ROMANYA 1 0,14% IRAK 3 0,42% RUSYA 11 1,55% İNGİLTERE 39 5,49% SAN MARĠNO 1 0,14% İRAN 44 6,20% SĠNGAPUR 3 0,42% ĠRLANDA 7 0,99% SUDAN 1 0,14% ĠSKOÇYA 1 0,14% SURĠYE 1 0,14% ĠSPANYA 13 1,83% SUUDĠ ARABĠSTAN 3 0,42% ĠSRAĠL 10 1,41% ġġlġ 1 0,14% ĠSVEÇ 8 1,13% TÜRKMENĠSTAN 1 0,14% İSVİÇRE 28 3,94% UKRAYNA 2 0,28% İTALYA 68 9,58% ÜRDÜN 1 0,14% ĠZLANDA 1 0,14% YUNANİSTAN 25 3,52% JAPONYA 1 0,14% Toplam ,00% Yabancı sermaye payı %10 un üzerinde olan giriģimlerin baskın ülkelere göre oranlarına bakıldığında tabloda renklendirilmiģ olan 9 ülke dıģındaki ülkelerin paylarının çok az olduğu (%2 den az) görülmektedir. Bu nedenle, en çok paya sahip 9 ülkeye ek olarak diğer ülkelerinin yüzdeleri birleģtirilip 10 kategoride analiz sonuçları değerlendirilmiģtir. 78

86 Toplam Tablo 60. YSP>%10 GBÜ Ciroları 2011 Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Ciro 2011 A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 10% 12% 21% 13% 15% 12% 11% 2% 3% 100% Yabancı sermaye payı %10 u aģan firmalardaki baskın ülkelerin cirolarının en çok TL aralığında olduğu görülmüģtür. Bunun dıģındaki ortalama cirolar genelde TL nin altında ve birbirlerine yakın yüzdelerdedir. 79

87 A.B.D. ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran Tablo 61. YSP>%10 GBÜ Ana Faaliyetleri Ana Faaliyet Yabancı Sermaye Payı %10'u Aşan Firmalardaki Baskın Ülke Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Madencilik ve TaĢ Ocakçılığı Gıda Ürünleri İmalatı İçeceklerin İmalatı Tütün Ürünleri İmalatı Tekstil Ürünlerinin İmalatı Giyim Eşyalarının İmalatı Deri ve İlgili Ürünlerin İmalatı Ağaç, ağaç Ürünleri ve mantar ürünleri imalatı Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı Kayıtlı Medyanın basılması ve çoğaltılması Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı Kauçuk ve plastin ürünlerin imalatı Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı Ana metal sanayi Fabrikasyon metal Ürünleri imalatı Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı Elektrikli Teçhizat imalatı Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı Motorlu kara taşıtı, treyler ve yarı treyler imalatı Diğer ulaşım araçlarının imalatı Mobilya imalatı Diğer İmalatlar Makine ve ekipmanların Kurulumu ve Onarımı Ġmalat Toplam Su Temini; Kanalizasyon, % % % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % * % % 80

88 Atık Yönetimi ve ĠyileĢtirme ĠnĢaat Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı UlaĢtırma ve Depolama Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Bilgi ve ĠletiĢim Finans ve Sigorta Gayrimenkul Faaliyetleri Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler Ġdari ve Destek Hizmetler Eğitim Ġnsan Sağlığı ve Sosyal Hizmet Faaliyetleri Kültür, Sanat, Eğlence, Dinlence ve Spor DĠğer Hizmet Faaliyetleri % % % % % % % % % % % % % Toplam % * ĠĢaretli satırlar, Ġmalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların NACE 2'li kodda açılımıdır. Toplamı Ġmalat Toplama eģittir, alt toplama dahil değildir. Bu satırlardaki % değerleri toplamdaki % oranları değil Ġmalat sektörü içindeki % oranlarıdır. Ana faaliyetlerine göre, %10 dan fazla yabancı sermayesi olan firmaların ağırlıklı olarak Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı (NACE-G kısmı) ile Ġmalat (NACE-C kısmı) sektörlerinde yoğunlaģtığı görülmektedir. Ülke bazında da her ülkede en fazla oranın bu iki sektördedir. 81

89 Sanayi Sitesi Teknopark/ TEKMER YerleĢim Ġçi GiriĢimin Kendi Kampüsü Diğer Aliağa OSB Ġzmir Atatürk OSB ĠTOB OSB KemalpaĢa OSB Tire OSB Diğer OSB Ege Serbest Bölgesi Ġzmir Serbest Bölgesi Toplam Tablo 62. YSP>%10 GBÜ faaliyet yeri Faaliyet Yeri Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 7% 0% 66% 3% 1% 1% 7% 0% 5% 1% 1% 7% 1% 100% Yabancı sermayeli giriģimlerin %66 sı yerleģim içinde faaliyet göstermektedir. Sonrasında OSB ler toplamda %14 ile ikinci sırada ve toplamda %8 ile Serbest Bölgeler üçüncü sırada yer almaktadır. Yabancı sermayeli giriģimlerin Özel Yatırım Alanı yönünde ağırlıklı bir tercihleri olduğu görülmemiģtir. OSB lerin toplamına bakıldığında firmaların yaklaģık %14 ü tercih etmiģtir. Ġtalya firmalarının %26 si, Ġran firmalarınınsa %5 i faaliyet yeri olarak OSB tercih etmiģlerdir. Serbest Bölgeler toplamına bakıldığında, firmaların ortalamada %8 serbest bölge tercih ettiği görülmüģtür. Serbest bölge tercihinde ilk sırada %14 oran ile A.B.D. firmaları bulunmaktadır. Serbest bölgede bulunan hiç Yunanistan firması yoktur. 82

90 Tablo 63. YSP>%10 GBÜ ilk yatırım tutarı Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Ġlk Yatırım Tutarı Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 50% 22% 14% 7% 3% 2% 2% 1% 100% GörüĢülen yabancı sermayeli firmalarından ilk yatırım tutarını bildirenlerinin %50 sinde bu tutar TL arasındadır. Bu sonuç yabancı sermayeli firmaların ilk yatırımlarını düģük tutma eğilimini göstermektedir. Tablo 64. YSP>%10 GBÜ toplam yatırım miktarı Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Toplam Yatırım Miktarı Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 31% 19% 20% 10% 8% 3% 7% 2% 100% Yabancı sermayeli firmaların toplam yatırım tutarları, ilk yatırım tutarlarına göre artmasına rağmen hala yatırım değeri çoğunlukla TL aralığındadır (%31). 83

91 Tablo 65. YSP>%10 GBÜ çalıģan sayısı Yabancı Sermaye Payı ÇalıĢan Sayısı %10'u AĢan Toplam Firmalardaki Baskın Ülke A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 63% 8% 13% 6% 4% 6% 100% Yabancı sermayeli firmaların az sayıda kiģi ile çalıģmak yolunda bir eğilimi olduğu söylenebilir, zira görüģülen firmaların %63 ünün çalıģan sayısı 0-9 dur. Tablo 66. YSP>%10 GBÜ baģka ülkede yatırımı olma durumu Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke GiriĢimin Bağlı Olduğu Yabancı Grubun Kendi Ülkesi ve Türkiye DıĢında Yatırımı Olma Durumu Var Yok Toplam A.B.D ALMANYA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 26% 74% 100% Yabancı sermaye payı %10 u aģan firmalara baskın ülkelere göre bakıldığında, ortalama olarak firmaların %26 sının kendi ülkesi ve Türkiye dıģında da yatırımı olduğu görülmektedir. Ancak, baskın ülkenin Ġran ve Yunanistan olduğu firmalarda genellikle baģka ülkelerde daha az yatırım yapıldığı söylenilebilir. 84

92 Tablo 67. YSP>%10 GBÜ Türkiye pazarına giriģ yöntemi Yabancı Sermaye Payı GiriĢimin Türkiye Pazarına GiriĢ Yöntemi Toplam %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Ortak Lisans Satın Franchising %100 GiriĢim Verme alma Mülkiyete Sahip Olma A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 35% 1% 15% 1% 48% 100% Yabancı sermayeli giriģimlerin Türkiye pazarına giriģ için en çok tercih ettikleri yöntem %100 mülkiyete sahip olma Ģeklindedir. Bunun tek istisnası baskın ülkenin Yunanistan olduğu giriģimlerdir. Bu giriģimlerde az bir farkla da olsa ortak giriģimi, %100 mülkiyete sahip olma yöntemine göre daha çok tercih edilmiģtir. Tablo 68. YSP>%10 GBÜ dıģ ticaret Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke 2011 ĠHRACAT RAKAMLARI Ortalama 2011 ĠTHALAT RAKAMLARI Ortalama Ġhracat-Ġthalat A.B.D , , ,41 1,51 ALMANYA , , ,60 1,67 FRANSA , , ,64 1,66 HOLLANDA , , ,81 1,04 ĠNGĠLTERE , , ,97 0,93 ĠRAN , , ,25 2,08 ĠSVĠÇRE , , ,93 6,74 ĠTALYA , , ,80 1,34 YUNANĠSTAN , , ,68 1,28 Diğer Ülkeler , , ,07 0,35 Ġhracat/Ġthalat 2011 de yabancı sermayeli firmaların ihracatları ortalaması TL dir. Ġhracatı en fazla olan baskın ülkenin Fransa olduğu firmalar, en az olan ise Ġran ve Yunanistan firmalarıdır. Ġthalat ortalaması ise 5, TL dir. Ġthalatı en fazla olan baskın ülkenin Hollanda olduğu firmalar, en az olan ise yine Ġran ve Yunanistan firmalarıdır. 85

93 Tablo 69. Yabancı Sermaye Payı %10 u AĢan Firmaların Baskın Ülkeye Göre Girdi, TaĢeron ve SatıĢlarının Bölgesel Dağılımı Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Girdi (%) Ġzmir Ege (Ġzmir Hariç) Türkiye (Ege Hariç) YurtdıĢı Kullanmıyor Toplam TaĢeron (%) SatıĢ (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) TaĢeron (%) Girdi (%) TaĢeron (%) SatıĢ (%) A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Yabancı sermayeli giriģimlerin satıģ dağılımlarına bakıldığında genel olarak Ġzmir ve yurtdıģına satıģ yaptıkları görülmektedir. Ġran firmaları Ġzmir içinden sonra en çok Türkiye nin Ege Bölgesi dıģındaki kısımlarına satıģ yaparak bir istisna oluģturmuģtur. Firmaların girdilerini sağladıkları yerlerde hep birinci sırada Ġzmir vardır. Yabancı sermayeli firmalar girdiler için genel olarak yerel kaynaklar kullanma eğilimindedirler. Ancak, yurtdıģından girdi temini de göz ardı edilemeyecek düzeydedir. Özellikle Ġngiltere, Ġsviçre ve Hollanda firmalarında yurtdıģı girdi temini yüksek orandadır. A.B.D. ve Yunanistan firmalarında ise diğerlerine göre oldukça azdır. Yabancı sermayeli firmaların genel olarak taģeron kullanmadıkları görülmüģtür. Kullananların ise neredeyse hepsi taģeronluk hizmetini Ġzmir den sağlamaktadırlar. 86

94 Olumlu ekonomik göstergeler Nitelikli iģgücü Ucuz iģgücü Pazarın büyüklüğü Enerji maliyetlerinin Güçlü düģüklüğü tedarik zinciri Coğrafi konum Liman Pazara yakınlık Hammadeye yakınlık Ucuz hammadde Kaliteli hammadde Vergi ve TeĢvik Avantajları Diğer Toplam Tablo 70. YSP>%10 GBÜ Türkiye ye yatırım yapma kararını etkileyen faktörler Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Türkiye'de Yatırım Yapma Kararını Etkileyen Faktörler A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 11% 9% 8% 13% 2% 5% 14% 8% 11% 6% 3% 4% 3% 2% 100% Yabancı sermayeli firmaların Türkiye ye yatırım yapma kararını etkileyen en önemli faktörler coğrafi konum ve pazarın büyüklüğüdür. En az etkili olan ise Enerji maliyetlerinin düģüklüğü ve burada belirtilmeyen diğer sebeplerdir. Oransal olarak bakıldığında, Ucuz ĠĢgücü seçeneği genel olarak % 8 civarında etkiliyken Ġran firmalarında bu oran %2 dir. Pazarın büyüklüğü seçeneği en çok Yunanistan firmaları için etkilidir, ortalama %13 iken Yunanistan firmalarında %18 dir. Pazara yakınlık ortalamada %11 seçim nedeniyken Yunanistan firmalarında bu neden ancak %5 etkili bir seçenek olmuģtur. Buna karģın hammaddeye yakınlık genelde %6 civarında etkiliyken Yunanistan firmalarında %10 etkili olmuģtur. Genel olarak Türkiye de yatırım yapma kararını etkileyen faktörler ülke bazında çok farklılaģmazken, birkaç noktada Yunanistan firmalarında ve bir noktada da Ġran firmalarında farklılaģmıģtır. 87

95 Ġzmir limanı Önemli uluslar arası pazarlara yakınlık Güçlü fiziksel altyapısı Güçlü tedarik zinciri Nitelikli ve ucuz iģ gücü Hammaddeye yakınlık Ilıman iklimi YaĢam kalitesi Yenilenebilir enerji kaynaklarının olması (rüzgar, jeotermal vb.) Diğer Toplam Oran Tablo 71. YSP>%10 GBÜ Ġzmir e yatırım yapma kararını etkileyen faktörler Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Ġzmir'de Yatırım Yapılmasını Sağlayan Etkenler A.B.D % ALMANYA % FRANSA % HOLLANDA % ĠNGĠLTERE % ĠRAN % ĠSVĠÇRE % ĠTALYA % YUNANĠSTAN % Diğer Ülkeler % Toplam % Oran 20% 13% 6% 9% 13% 10% 8% 13% 1% 7% 100% Yabancı sermayeli firmaların Ġzmir e yatırım kararlarını en çok etkileyen unsur %20 oranda Ġzmir limanıdır. A.B. D. Firmalarında ise limanın etkisi ancak %14 etkili olabilmiģtir. Önemli uluslar arası pazarlara yakınlık genel olarak %13 etkiliyken, Ġtalya firmalarında bu etki %18 olarak görülmektedir. Bir diğer etki olan nitelikli ve ucuz iģgücü ortalamada %13, Ġran firmalarında ise %5 etkili olmuģtur. Hammaddeye yakınlığın etkisi ülke ortalamasında %10 iken, A.B.D. firmalarında bu etki %5, Yunanistan firmalarında %19 olarak belirlenmiģtir. Ortalamada %8 orana sahip ılıman iklim etkisi A.B.D. için %14, Ġsviçre için %3 olmuģtur. Bu sonuçlara göre Ġzmir e yatırım yapılma nedenlerinin yatırımcı ülkenin önceliklerine göre ciddi değiģiklik gösterebileceği anlaģılmaktadır. 88

96 Limana yakınlık Fiziksel altyapısının güçlü olması ġehir merkezine yakınlık Güçlü tedarik zinciri Hammadeye yakınlık Ġlçedeki yaģam kalitesi Yerel yönetimlerin tutumu Diğer Toplam Tablo 72. YSP>%10 GBÜ yatırım yapılan ilçenin seçilme nedeni Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Yatırım Yapılan Ġlçenin Seçilme Nedeni A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 17% 12% 25% 9% 10% 12% 4% 12% 100% Yabancı sermayeli firmaların yatırım yaptıkları ilçeleri seçme nedenleri içinde en etkili faktör %25 oranı ile yatırım yapılan ilçenin Ģehir merkezine yakınlığıdır. Ġlçe seçiminde en az etkili olan faktör ise %4 ile yerel yönetimlerin tutumudur. Ancak bu seçenek görüģülen firmalar içindeki Fransız firmaları tarafından hiç belirtilmemiģ, buna karģın Ġran firmaları tarafından da %8 seçilmiģtir. Yatırım yapılan ilçenin seçilmesinde limana yakın olması ortalamada %17 etkili iken, Yunanistan firmalarında bu oran %9 a düģmektedir. 89

97 Enerji Maliyetlerinin DüĢüklüğü Atık Yönetiminin Olması Sektörel ĠhtisaslaĢmanın Olması Mevzuatsal Zorunluluk Ucuz Arsa Temini Güçlü Fiziksel Altyapı Yatırım YapmıĢ Diğer Firmaların Referansları Ġdarenin Olumlu Tutumu Sosyal Ġmkanlar Diğer Toplam Tablo 73. YSP>%10 GBÜ özel yatırım alanının seçilme nedeni Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Özel Yatırım Alanı Seçilmesinin Sebebi A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 7% 6% 11% 3% 9% 22% 12% 8% 14% 7% 100% Yabancı sermayeli firmaların özel yatırım alanı seçmelerinde en çok etkili olan seçenek bu alanlarının güçlü fiziksel altyapısıdır. Ortalamada %22 etkili olan bu seçenek, Hollanda firmaları için %30, Yunanistan firmaları için ise %7 etkilidir. Özel yatırım alanı seçmekte en az etkili olan %3 oranı ile mevzuatsal zorunluluklardır. Hollanda, Ġngiltere ve Yunanistan firmaları bu seçeneği hiç seçmemiģ buna karģın Fransa firmalarının %9 u mevzuatsal zorunluluğu özel yatırım alanı seçimi için etkili görmüģtür. Özel yatırım alanı seçilmesinde atık yönetimin olması Türkiye deki yabancı sermayeli firmalar için %6 etkili olurken A.B.D. firmalarından hiçbiri bu özelliği seçmemiģler, buna karģın Ġngiliz firmalarından %14 ü bu seçeneği tercih etmiģlerdir. Özel yatırım alanlarında sektörel ihtisaslaģma olması ortalama %11 seçim nedeni iken Fransa firmalarında bu oran %5, Ġngiltere firmalarında %3 lere düģmektedir. Ucuz arsa temini ortalama olarak %9 etkili bir özelliktir. Ancak Fransa ve Ġsviçre firmaları bu seçeneği hiç tercih etmemiģ olmalarına karģın Yunanistan firmaları %29 oranı ile ortalamayı etkileyen en önemli ülke olmuģtur. Yatırım yapmıģ diğer firmaların referansları %12 oranında özel yatırım alanı seçilmesinde etkilidir. Ancak Fransa firmalarında bu özellikten dolayı tercih edilmesi oranı %23, Yunanistan firmalarında %0 dır. 90

98 Reklam Ġnternet araģtırması "Investinizmir" internet sitesi Ortaklık önerisi alınması DanıĢman tavsiyesi Oda, birlik veya yatırım ajansının Katılım sağlanan fuar sayesinde Diğer Toplam Tablo 74 YSP>%10 GBÜ Göre Yatırım Yeri Olarak Ġzmir den Haberdar Olma Yolları Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Yatırım Yeri Olarak Ġzmir'den Haberdar Olma A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 4% 16% 1% 30% 12% 0% 5% 32% 100% Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların yatırım yeri olarak Ġzmir den haberdar olması %32 diğer kısmında değerlendirilen yollardandır. Diğer seçeneği içinde öne çıkanlar, aile, eģ, akraba, arkadaģlar sayesinde haberdar olma, zaten Ġzmir de ikamet edildiğinden Ģehri tanıyor olma, ortak olunan/satın alınan firmanın Ġzmir de olması, ziyaret/tatil/okul vb. sebeplerle Ģehri görmüģ olma ve distribütör/tedarikçi/ iģ yapılan firmadan dolayı haberdar olmadır. Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların %30 u Ġzmir den ortaklık önerisi alarak Ġzmir den haberdar olmuģtur. Oda, birlik veya yatırım ajansının yönlendirmesi ile haberdar olanlar %0,42, investinizmir internet sitesinden öğrenenler %0,56 dır. 91

99 Tablo 75. YSP>%10 GBÜ yatırım karırında danıģmanlık alma durumu Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Yatırım Kararı Alınırken DıĢarıdan DanıĢmanlık Desteği Alınma Durumu Alındı Alınmadı Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 18% 82% 100% Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların ortalamada %18 i yatırım kararı alırken dıģarıdan danıģmanlık desteği almıģtır. Fransa firmaları için bu oran %10, Ġsviçre firmaları için %21 dir. DanıĢmanlık desteği almayanlar ortalama %82 dir. Tablo 76. YSP>%10 GBÜ yatırım aģamasında teģviklerden yararlanma durumu Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Yatırım AĢamasında TeĢviklerden Yararlanılma Durumu Yararlanıldı Yararlanılmadı Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 8% 92% 100% Yabancı sermayeli firmaların %8 i yatırım aģamasında teģviklerden yararlanmıģ, %92 si yararlanmamıģtır. TeĢviklerden yararlanma oranı A.B.D. firmalarında %14, Ġran firmalarında %2 dir. 92

100 Tablo 77. YSP>%10 GBÜ giriģimin kuruluģ iģlemlerini gerçekleģtiren kiģiler Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke ġirketin KuruluĢ ĠĢlemlerininin Kimin Tarafından GerçekleĢtirildiği ġirket Personeli Serbest Mali MüĢavir Hukuk DanıĢmanı DanıĢman Firma Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 17% 65% 14% 5% 0% 100% Diğer Yabancı sermayeli firmalarda kuruluģ iģlemini gerçekleģtiren ortalama %65 oranla serbest mali müģavirlerdir. Bu oran Ġran firmalarında %91 e çıkmakta, Ġsviçre firmalarında %39 a düģmektedir. Yabancı sermayeli firmaların %17 sinde ise kuruluģ iģlemlerini Ģirket personeli gerçekleģtirmiģtir. ġirket personelinin kuruluģu gerçekleģtirdiği Ġran firması %2, Ġsviçre firması %46 dır. Tablo 78. YSP>%10 GBÜ yeni yatırım yapma planları Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Planlanıyor Yeni Yatırım Yapılması Planlanmıyor Toplam A.B.D ALMANYA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 16% 84% 100% Ġzmir deki yabancı sermayesi %10 u aģan firmaların %16 sı yeni yatırım yapmayı planlamaktadır. Yatırım yapma planlama oranı %25 ile en çok Ġsviçre firmalarında ve %24 ile A.B.D. firmalarındadır. Yani mevcut 28 Ġsviçre firmasından 7 tanesi yeni yatırım planlarken, Almanya firmaları sayıca daha fazla olmalarına rağmen (25 yeni yatırım plalayan ülke), yeni yatırım planlarında oransal olarak %16 da kalmaktadır. 93

101 Ġzin ve ruhsat alma Yabancı çalıģma izni alma Nitelikli personel bulma Ağır bürokrasinin oluģu DanıĢmanlık hizmetlerinin yetersiz oluģu Kamu tüzel kiģilerinin yetersiz ilgisi Diğer YaĢanılan Kurumsal Zorluk Yok Toplam Enerji temininde yaģanan zorluklar HaberleĢme ve online hizmet sunumunun yetersiz oluģu UlaĢım altyapısının eksikliği Uygun yatırım alanı temini zorluğu Atık yönetimi eksikliği Diğer YaĢanılan Fiziksel Zorluk Yok Toplam Tablo 79. YSP>%10 GBÜ kuruluģ sırasında yaģanılan fiziksel zorluklar Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke KuruluĢ Sırasında YaĢanılan Fiziksel Zorluklar A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 7% 14,9% 14,9% 15,7% 6,2% 0,1% 41,6% 100% Yabancı sermayeli firmaların yarısına yakını (%42) kuruluģ aģamasında herhangi bir fiziksel zorluk yaģamamıģtır. Fiziksel zorluk yaģayanlar içinde yaģanan fiziksel zorluklar sırasıyla uygun yatırım alanı temini zorluğu, ulaģım altyapısının eksikliği ve haberleģme ve online hizmet sunumunun yetersiz oluģudur. HaberleĢme ve online hizmet sunumunun yetersiz oluģu ortalamada %15 yaģanılan bir sorunken A.B.D. firmalarında bu oran %27 lere çıkmıģ, Hollanda firmalarında ise %10 da kalmıģtır. Tablo 80. YSP>%10 GBÜ kuruluģ sırasında yaģanılan kurumsal zorluklar Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Oran 17% 13% 10% 30% 5% 11% 0% 14% 100% KuruluĢ aģamasında yaģanılan kurumsal zorlukların baģında ağır bürokrasinin olduğu görülmektedir. Ortalamada %30 iken, Fransa firmalarının bu sorunu yaģama yüzdesi %39 dur. Kurumsal anlamda, soru formunda listelenen problemler hariç, diğer sorunların yaģanma ortalaması %0,35 tir. KuruluĢ sırasında herhangi bir zorluk yaģamayanların ortalaması %14 tür. 94

102 Tablo 81. YSP>%10 GBÜ temel ihtiyaçları Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Hizmet içi Eğitimler Bugün Ġtibariyle GiriĢimin Temel Ġhtiyaçları Nitelikli GeniĢleme Finansman Personel Alanı Diğer Ġhtiyaçlar Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 8% 30% 19% 36% 6% 100% Yabancı sermayeli giriģimlerin bugün itibariyle %36 sı temel ihtiyaç olarak finansmanı belirtmiģtir. Ġran firmalarının %55 inin finansman ihtiyacı varken, bu oran Ġsviçre firmalarının %29 dur.. Firmaların %30 unun nitelikli personel sorunu vardır. Fransa ve Ġngiltere firmalarında bu oran %33 e çıkarken Ġran firmalarında %22 ye düģmektedir. Tablo 82. YSP>%10 GBÜ memnuniyet düzeyi Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Ġzmir'de Yatırımcı Olmaktan Duyulan Memnuniyet Düzeyi Ortalama A.B.D. 74 ALMANYA 77 FRANSA 77 HOLLANDA 70 ĠNGĠLTERE 77 ĠRAN 75 ĠSVĠÇRE 74 ĠTALYA 74 YUNANĠSTAN 71 Diğer Ülkeler Ortalama 72 Genel Ortalama 74,13 Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların Ġzmir de yatırımcı olmaktan duydukları memnuniyet düzeyi ortalamada %74 tür. En çok memnun olanlar %77 ile Almanya, Fransa ve Ġngiltere firmalarıyken en az memnun olanlar %70 ile Hollanda firmalarıdır. 95

103 Yabancı çalıģma izni alma Nitelikli personel bulma Bürokrasinin ağır oluģu DanıĢmanlık hizmetlerinin yetersiz oluģu Kamu kurumu ve kuruluģlarının yetersiz ilgisi Diğer YaĢanılan Kurumsal Zorluk Yok Toplam Tablo 83. YSP>%10 GBÜ kurumsal sıkıntıları Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Bugün YaĢanılan Temel Kurumsal Sıkıntılar A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 12% 19% 32% 6% 14% 4% 12% 100% Yabancı sermayeli firmaların bugün yaģadıkları temel kurumsal sıkıntılardan baģta geleni %32 oranıyla bürokrasinin ağır oluģudur. Bürokrasinin ağır oluģu Ġsviçre firmalarının %44 ü için sorunken Yunanistan firmalarının %26 sı için sorundur. Firmaların %12 si yaģanan herhangi bir kurumsal zorluk olmadığını belirtirken Fransız firmalarında bu oran %7 dir. Nitelikli personel bulmak ortalamada firmaların %19 u için bir kurumsal sıkıntı kaynağıdır. Bu oran Ġngiltere firmalarında %24 iken, Ġran firmalarında sadece %4 tür. Yabancılara çalıģma izni alınması konusu %12 oranında sıkıntı olarak belirtilmiģtir. Bu konuda en çok Yunanistan firmaları sıkıntı yaģamaktadırlar, %21 i bu konuyu temel sıkıntıları arasında belirtmiģtir. 96

104 Enerji temininde yaģanan zorluklar HaberleĢme ve online hizmet sunumunun UlaĢım yetersiz oluģu altyapısının eksikliği Atık yönetimi eksikliği Finansman Sürekli DeğiĢen Mevzuat Diğer YaĢanılan Fiziksel Zorluk Yok Toplam Tablo 84. YSP>%10 GBÜ fiziksel sıkıntıları Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Bugün YaĢanılan Temel Fiziksel Sıkıntılar A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 5% 8% 12% 5% 21% 25% 2% 22% 100% Bugün yaģanılan temel fiziksel sıkıntılar içinde ilk sırada sürekli değiģen mevzuat gelmektedir. Bu sorun Ġsviçre firmalarının %32 si için temel sıkıntılar arasındayken Yunanistan firmalarında bu oran %13 tür. Firmaların %22 si yaģanılan herhangi bir fiziksel zorluk olmadığını belirtmiģtir. Ġtalya firmalarının sadece %14 ü herhangi bir fiziksel sıkıntı yaģamadığını belirtirken Yunanistan firmalarında bu oran %38 lere ulaģmaktadır. Tablo 85. YSP>%10 GBÜ mali destek alma durumu Yabancı Sermaye Payı %10'u AĢan Firmalardaki Baskın Ülke Bugüne Kadar Herhangi Bir Mali Destek Alınması Durumu Alındı Alınmadı Toplam A.B.D ALMANYA FRANSA HOLLANDA ĠNGĠLTERE ĠRAN ĠSVĠÇRE ĠTALYA YUNANĠSTAN Diğer Ülkeler Toplam Oran 17% 83% 100% Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların %17 si bugüne kadar en az bir mali destek aldığını belirtmiģtir. Bu oran Ġran firmalarında %5, Ġsviçre firmalarında %29 dur. Firmaların ortalamada %83 ü ise herhangi bir mali destek almamıģtır. 97

105 Tablo 86. GiriĢimlerin Nace 2 li Kodda ana faaliyet dağılımı ANA FAALĠYET(2 LĠ KODDA) SAYI (%) Toptan ticaret (Motorlu kara taģıtları ve motosikletler hariç) ,47 Perakende ticaret (Motorlu kara taģıtları ve motosikletler hariç) 38 4,79 BaĢka yerde sınıflandırılmamıģ makine ve ekipman imalatı 32 4,04 Mimarlık ve mühendislik faaliyetleri; teknik test ve analiz faaliyetleri 32 4,04 Gıda ürünlerinin imalatı 31 3,91 Bina inģaatı 30 3,78 Gayrimenkul faaliyetleri 23 2,90 Giyim eģyalarının imalatı 21 2,65 Kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı 21 2,65 Su yolu taģımacılığı 20 2,52 Motorlu kara taģıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticareti ile onarımı 19 2,40 Fabrikasyon metal ürünleri imalatı (makine ve teçhizat hariç) 17 2,14 Kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı 15 1,89 Bilgisayar programlama, danıģmanlık ve ilgili faaliyetler 15 1,89 Yiyecek ve içecek hizmeti faaliyetleri 14 1,77 Motorlu kara taģıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı 13 1,64 Seyahat acentesi, tur operatörü ve diğer rezervasyon hizmetleri ve ilgili faaliyetler 12 1,51 Eğitim 12 1,51 Bitkisel ve hayvansal üretim ile avcılık ve ilgili hizmet faaliyetleri 11 1,39 Kağıt ve kağıt ürünlerinin imalatı 11 1,39 Konaklama 11 1,39 Diğer madencilik ve taģ ocakçılığı 10 1,26 Ġçeceklerin imalatı 10 1,26 Diğer imalatlar 10 1,26 Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı 9 1,13 Büro yönetimi, büro destek ve iģ destek faaliyetleri 9 1,13 Tekstil ürünlerinin imalatı 8 1,01 TaĢımacılık için depolama ve destekleyici faaliyetler 8 1,01 Finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetler 8 1,01 Tütün ürünleri imalatı 7 0,88 Ġdare merkezi faaliyetleri; idari danıģmanlık faaliyetleri 7 0,88 Ana metal sanayii 6 0,76 Elektrikli teçhizat imalatı 6 0,76 Makine ve ekipmanların kurulumu ve onarımı 6 0,76 Özel inģaat faaliyetleri 6 0,76 Kara taģımacılığı ve boru hattı taģımacılığı 6 0,76 Madenciliği destekleyici hizmet faaliyetleri 5 0,63 Deri ve ilgili ürünlerin imalatı 5 0,63 Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı 5 0,63 Diğer mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler 5 0,63 Spor faaliyetleri, eğlence ve dinlence faaliyetleri 5 0,63 Diğer hizmet faaliyetleri 5 0,63 Kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması 4 0,50 Diğer ulaģım araçlarının imalatı 4 0,50 Hava yolu taģımacılığı 4 0,50 Reklamcılık ve piyasa araģtırması 4 0,50 Ağaç, ağaç ürünleri ve mantar ürünleri imalatı 3 0,38 Kok kömürü ve rafine edilmiģ petrol ürünleri imalatı 3 0,38 Mobilya imalatı 3 0,38 Bilimsel araģtırma ve geliģtirme faaliyetleri 3 0,38 Metal cevherleri madenciliği 2 0,25 Telekomünikasyon 2 0,25 Kiralama ve leasing faaliyetleri 2 0,25 Binalar ile ilgili hizmetler ve çevre düzenlemesi faaliyetleri 2 0,25 Ġnsan sağlığı hizmetleri 2 0,25 Ormancılık ile endüstriyel ve yakacak odun üretimi 1 0,13 Balıkçılık ve su ürünleri yetiģtiriciliği 1 0,13 Kömür ve linyit çıkartılması 1 0,13 ĠyileĢtirme faaliyetleri ve diğer atık yönetimi hizmetleri 1 0,13 Yayımcılık faaliyetleri 1 0,13 Programcılık ve yayıncılık faaliyetleri 1 0,13 Finansal hizmet faaliyetleri (Sigorta ve emeklilik fonları hariç) 1 0,13 Ġstihdam faaliyetleri 1 0,13 Güvenlik ve soruģturma faaliyetleri 1 0,13 98

106 III. DOĞRUDAN YABANCI SERMAYELĠ GĠRĠġĠMLERĠN EKONOMĠK ĠSTATĠSTĠKSEL ANALĠZĠ 99

107 3.1. FARKLI SERMAYE YAPISINDAKĠ GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELEME SONUÇLARI Ġzmir Ġli Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlerin Yatırım Ortamı Değerlendirme AraĢtırması kapsamında görüģülen 793 giriģimin, 2011 yılı sonu itibariyle sermaye dağılımları incelenerek, %50 ve daha fazla sermaye payı yabancı sermaye olan (yabancı kontrollü) ile olmayan (yerli kontrollü) giriģimler olarak ikiye ayrılmıģ, buna göre aģağıda açıklamaları bulunan çeģitli analizler yapılmıģtır. GiriĢimlerin Sermaye Yapısının Diğer DeğiĢkenlerle ĠliĢkileri % 50 VE ÜZERĠNDE YABANCI SERMAYE OLMA DURUMU Sayı (N) Ortalama Standart Sapma Ortalama Standart Hatası FAALĠYET SÜRESĠ HAYIR 199 8,81 8,788,623 EVET 594 7,59 7,949, YILI CĠROSU HAYIR , , ,575 EVET , , , YILI CĠROSU HAYIR , , ,712 EVET , , , YILI CĠROSU HAYIR , , ,696 EVET , , ,011 ĠLK YATIRIM TUTARI HAYIR , , ,103 EVET , , , HAZĠRAN AYINA DEK HAYIR , , ,216 YAPILAN TOPLAM YATIRIM EVET , , ,787 TOPLAM ÇALIġAN HAYIR ,79 114,323 8,104 EVET ,46 480,248 19,705 YATIRIM YAPILAN DĠĞER ÜLKE HAYIR 16 5,75 8,745 2,186 SAYISI EVET ,34 23,784 1, ĠHRACAT RAKAMI HAYIR , , ,43 EVET , , , ĠTHALAT RAKAMI HAYIR , , ,477 EVET , , ,929 ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ HAYIR ,81 41,874 3,147 EVET ,82 40,926 1,771 EGE'YE YAPILAN SATIġ HAYIR 177 5,26 14,364 1,080 EVET 534 8,16 17,356,751 TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ HAYIR ,29 31,725 2,385 EVET ,04 30,961 1,340 YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ HAYIR ,63 43,530 3,272 EVET ,98 40,919 1,771 ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ HAYIR ,28 42,962 3,407 EVET ,50 43,601 1,966 EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ HAYIR 159 5,21 14,703 1,166 EVET 492 7,85 22,850 1,030 TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ HAYIR ,34 27,123 2,151 EVET ,96 28,614 1,290 YURTDIġINDAN SAĞLANAN GĠRDĠ HAYIR ,18 38,378 3,044 EVET ,70 38,319 1,728 PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI HAYIR , , ,320 EVET , , ,977 ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM MĠKTARI HAYIR 27 14,70 18,441 3,549 EVET 84 29,58 61,178 6,675 ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET HAYIR ,53 29,188 2,069 EVET ,56 25,490 1,

108 Bağımsız Örneklemler Testi Levene Testi (varyansların eģitliği için) t Testi (ortalamaların eģitliği için) F Sig. t df Sig. (2 kuyruklu) Fark Ortalaması Fark Standart Hatası Fark için %95 Güven Aralığı Alt Üst FAALĠYET SÜRESĠ 2009 YILI CĠROSU 2010 YILI CĠROSU 2011 YILI CĠROSU ĠLK YATIRIM TUTARI 2012 HAZĠRAN AYINA DEK YAPILAN TOPLAM YATIRIM TOPLAM ÇALIġAN YATIRIM YAPILAN DĠĞER ÜLKE SAYISI 2011 ĠHRACAT RAKAMI 2011 ĠTHALAT RAKAMI ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ EGE'YE YAPILAN SATIġ TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ YURTDIġINDAN SAĞLANAN GĠRDĠ PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM MĠKTARI ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET EVA 3,819,051 1, ,068 1,222,669 -,092 2,535 EVNA 1, ,566,083 1,222,703 -,162 2,605 EVA 2,443,119 -, , , , , ,953 EVNA -1, ,883, , , , ,888 EVA 2,782,096 -, , , , , ,484 EVNA -1, ,373, , , , ,136 EVA 1,870,172 -, , , , , ,646 EVNA -, ,426, , , , ,051 EVA 1,432,232 -, , , , , ,287 EVNA -1, ,218, , , , ,118 EVA 1,007,316 -, , , , , ,495 EVNA -, ,448, , , , ,838 EVA 1,031,310 -, ,607-17,669 34,379-85,154 49,816 EVNA -, ,601,407-17,669 21,306-59,496 24,158 EVA 3,320,070-1, ,207-7,587 5,993-19,407 4,233 EVNA -2,699 39,622,010-7,587 2,812-13,271-1,903 EVA 6,062,014 1, , , , , ,02 EVNA, ,967, , , , ,98 EVA 1,356,245, , , , , ,778 EVNA, ,172, , , , ,726 EVA,727,394 -, ,778-1,007 3,570-8,016 6,003 EVNA -, ,320,781-1,007 3,611-8,114 6,101 EVA 10,732,001-2, ,045-2,897 1,445-5,735 -,060 EVNA -2, ,756,028-2,897 1,315-5,484 -,311 EVA,055,815 -, ,782 -,749 2,702-6,054 4,555 EVNA -, ,959,784 -,749 2,735-6,132 4,634 EVA 6,743,010 1, ,197 4,653 3,606-2,427 11,734 EVNA 1, ,090,212 4,653 3,720-2,669 11,976 EVA,122,727 1, ,229 4,775 3,963-3,008 12,557 EVNA 1, ,026,226 4,775 3,934-2,969 12,519 EVA 8,829,003-1, ,172-2,640 1,930-6,430 1,150 EVNA -1, ,797,090-2,640 1,556-5,698,418 EVA,199,656 -, ,811 -,616 2,578-5,678 4,446 EVNA -, ,424,806 -,616 2,508-5,553 4,322 EVA,001,977 -, ,664-1,519 3,497-8,386 5,348 EVNA -, ,280,665-1,519 3,500-8,409 5,371 EVA 5,344,023-1, , , , , ,753 EVNA -2, ,910, , , , ,818 EVA 2,868,093-1, ,217-14,880 11,977-38,618 8,859 EVNA -1, ,803,052-14,880 7,560-29,863,104 EVA 8,387,004-2, ,021-5,025 2,168-9,279 -,770 EVNA -2, ,448,031-5,025 2,318-9,587 -,

109 %50 ve daha fazla yabancı sermayeye sahip olan ve olmayan firmalar incelendiğinde; Yerli ve yabancı kontrollü giriģimler arasında; faaliyet süresi, yılı ortalama ciroları, ilk yatırım tutarı, 2012 Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım tutarı, toplam çalıģan sayısı, yatırım yapılan diğer ülke sayısı değiģkenleri açısından anlamlı bir farklılık görülmemiģtir. (EĢit varyans varsayımında ve eģit olmayan varyans varsayımında Sign>0,05, ortalamaların eģit olduğu hipotezi reddedilmemiģtir.) Bu firmaların 2011 ithalat rakamlarında anlamlı bir farklılaģma tespit edilmemesine rağmen, 2011 ihracat verilerinin farklılaģtığı görülmektedir. Yabancı kontrollü giriģimlerde 2011 ihracat ortalaması ,44 TL iken, yerli kontrollü giriģimlerde 2011 ihracat ortalaması ,97 TL dir. Bu bulgudan hareketle, yabancı kontrollü giriģimlerin daha fazla yerli pazara çalıģtığı, bunun aksine yerli kontrollü giriģimlerin daha çok yurt dıģı pazarına çalıģtığı sonucuna ulaģılabilir. Bu durumu daha ayrıntılı incelemek için giriģimler sermaye yapısına ve satıģ bölgelerine göre karģılaģtırılmıģ ve yurtdıģına yapılan satıģlarda istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaģma olduğu görülmüģtür. Yabancı kontrollü giriģimlerin toplam satıģlarının ortalama %30,98 i yurtdıģına yapılırken, yerli kontrollü giriģimlerin yurtdıģına satıģ ortalaması %35,63 tür. Ġzmir e ve Türkiye ye (Ege hariç) yapılan satıģ ortalamalarında her iki giriģim grubu arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemesine rağmen Ege ye (Ġzmir hariç) yapılan satıģlarda bir farklılaģmadan söz edilebilir. Yabancı kontrollü giriģimlerin toplam satıģlarının ortalama %8,16 sı Ege ye yapılırken, yerli kontrollü giriģimlerde bu oran %5,26 dır. Sermaye yapısına göre giriģimlerin girdilerini nereden sağladıkları incelendiğinde, Ġzmir den, Türkiye den(ege hariç) ve yurtdıģından sağlanan girdiler açısından bir fark gözlenememiģ, ancak Ege den (Ġzmir hariç) sağlanan girdiler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaģmanın söz konusu olduğu görülmüģtür. Yabancı kontrollü giriģimlerde girdilerin ortalama olarak %7,85 i Ege den (Ġzmir hariç) sağlanırken, yerli kontrollü giriģimlerde bu oran ortalama %5,21 dir. Sermayesi ağırlıklı olarak yabancı olan giriģimler Ġzmir için bir farklılık yaratmamakla birlikte, yerli kontrollü giriģimlere göre Ege den daha fazla girdi temin etmektedir. Yeni yatırım planları kapsamında öngörülen ilave istihdam miktarı açısından sermaye yapısına göre firmalar arasında bir farklılaģma görülmemesine rağmen, planlanan yatırım miktarı açısından anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Yabancı kontrollü firmaların planladıkları yatırım miktarı ortalaması ,90 TL iken yerli kontrollü firmaların planladıkları yatırım miktarı ,08 TL dir. Yabancı ağırlıklı firmaların planladıkları yatırım miktarları ortalaması yerlilerin yaklaģık 2,3 katıdır. Ġzmir de giriģimci olmaktan duyulan memnuniyet açısından sermaye yapısına göre de anlamlı bir fark çıkmaktadır. Sermaye yapısı ağırlıklı yabancı olan giriģimler, Ġzmir de giriģimci olmaktan duydukları memnuniyete 100 üzerinden ortalama 75,56 puan vermiģlerdir. Buna karģılık sermayesi ağırlıklı olarak yerli olan giriģimler, Ġzmir de giriģimci olmaktan duydukları memnuniyete 100 üzerinden ortalama 70,53 puan vermiģlerdir. Bu puanlar birbirine yakın gibi görünse de yapılan istatistiki testler sonucunda aradaki farkın anlamlı olduğu görülmüģtür. Özetle, yabancı kontrollü giriģimler daha çok yerli pazara yönelik çalıģmakta, yurtdıģına daha az satıģ yapmakta, Ege ye yapılan satıģlarda yerli kontrollü firmalardan daha önde gitmektedir. Buna paralel olarak yabancı kontrollü firmalar, yerli kontrollü firmalara göre Ege den daha fazla girdi temin etmekte, daha fazla miktarda yatırım yapmayı planlamakta ve Ġzmir de yatırımcı olmaktan dolayı daha yüksek memnuniyet belirtmektedirler. 102

110 3.2. BAġKA ÜLKEDE YATIRIMI OLAN VE OLMAYAN GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELENMESĠ GiriĢimin bağlı olduğu yabancı grubun kendi ülkesi ve Türkiye hariç, baģka ülkelerde yatırımı var mı? sorusuna giriģimlerin verilen yanıta göre BaĢka ülkede yatırımı olan giriģimler ve BaĢka ülkede yatırımı olmayan giriģimler olarak gruplandırılarak diğer değiģkenler ile iliģkileri incelenmiģtir, buna göre aģağıda açıklamaları bulunan çeģitli analizler yapılmıģtır. GiriĢimlerin Bağlı Olduğu Grubun Kendi Ülkesi ve Türkiye hariç, BaĢka Ülkelerde Yatırımı Olup Olmaması Durumunun Diğer DeğiĢkenlerle ĠliĢkileri BAġKA ÜLKELERDE YATIRIMI OLMA DURUMU Sayı (N) Ortalama Standart Sapma Ortalama Standart Hatası FAALĠYET SÜRESĠ VAR 197 9,08 9,992,712 YOK 596 7,50 7,453, YILI CĠROSU VAR , , ,407 YOK , , , YILI CĠROSU VAR , , ,496 YOK , , , YILI CĠROSU VAR , , ,294 YOK , , ,090 ĠLK YATIRIM TUTARI VAR , , ,303 YOK , , , HAZĠRAN AYINA DEK YAPILAN VAR , , ,730 TOPLAM YATIRIM YOK , , ,809 TOPLAM ÇALIġAN VAR ,70 285,511 20,342 YOK ,24 454,837 18,631 YATIRIM YAPILAN DĠĞER ÜLKE SAYISI VAR ,72 23,015 1,640 YOK 0 a 2011 ĠHRACAT RAKAMI VAR , , ,52 YOK , , , ĠTHALAT RAKAMI VAR , , ,391 YOK , , ,223 ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ VAR ,42 41,088 3,170 YOK ,92 41,183 1,767 EGE'YE YAPILAN SATIġ VAR 168 7,82 18,541 1,430 YOK 543 7,32 16,103,691 TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ VAR ,81 28,358 2,188 YOK ,11 31,862 1,367 YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ VAR ,95 43,208 3,334 YOK ,65 41,018 1,760 ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ VAR ,12 43,255 3,409 YOK ,85 43,572 1,968 EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ VAR ,63 26,638 2,099 YOK 490 6,08 18,934,855 TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ VAR ,73 25,836 2,036 YOK ,49 28,977 1,309 YURTDIġINDAN SAĞLANAN GĠRDĠ VAR ,52 36,977 2,914 YOK ,59 38,770 1,751 PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI VAR , , ,247 YOK , , ,140 ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM MĠKTARI VAR 35 39,57 86,100 14,553 YOK 76 19,70 28,868 3,311 ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET a. en az bir grup boģ olduğu için t değeri hesaplanamaz. VAR ,08 24,131 1,719 YOK ,37 27,304 1,

111 Bağımsız Örneklemler Testi Levene Testi (varyansların eģitliği için) t Testi (ortalamaların eģitliği için) F Sig. t df Sig. (2 kuyruklu) Fark Ortalaması Fark Standart Hatası Fark için %95 Güven Aralığı Alt Üst Faaliyet süresi EVA 10,701,001 2, ,019 1,573,670,257 2,889 EVNA 2, ,694,043 1,573,775,048 3,098 EVA 9,825,002 2, , , , , , yılı cirosu EVNA 1, ,649, , , , ,006 EVA 13,161,000 2, , , , , , yılı cirosu EVNA 1, ,814, , , , ,075 EVA 12,975,000 2, , , , , , yılı cirosu EVNA 1, ,664, , , , ,859 EVA 12,058,001 1, , , , , ,879 Ġlk yatırım tutarı EVNA 1, ,002, , , , ,921 EVA 11,791,001 1, , , , , , Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım EVNA 1, ,116, , , , ,504 EVA 2,655,104 1, ,169 47,462 34,459-20, ,105 Toplam çalıģan EVNA 1, ,036,086 47,462 27,584-6, ,649 EVA 8,671,003 2, , , , , , ĠHRACAT RAKAMI EVNA 2, ,987, , , , ,99 EVA 4,901,027 1, , , , , , ĠTHALAT RAKAMI EVNA 1, ,098, , , , ,994 EVA,155,694 -, ,680-1,502 3,634-8,636 5,632 ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ EVNA -, ,657,679-1,502 3,629-8,646 5,643 EVA 1,444,230, ,736,497 1,475-2,399 3,393 EGE'YE YAPILAN SATIġ EVNA, ,855,755,497 1,589-2,632 3,626 EVA 11,491,001-1, ,054-5,299 2,743-10,685,087 TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ EVNA -2, ,435,041-5,299 2,580-10,376 -,223 YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ EVA 5,575,018 1, ,086 6,304 3,668 -,897 13,

112 EVNA 1, ,723,096 6,304 3,770-1,118 13,726 ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ YURTDIġINDAN SAĞLANAN GĠRDĠ PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM MĠKTARI ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET EVA,104,747 -, ,855 -,723 3,951-8,481 7,036 EVNA -, ,494,854 -,723 3,936-8,472 7,027 EVA 18,025,000 2, ,018 4,550 1,916,787 8,313 EVNA 2, ,588,046 4,550 2,267,082 9,018 EVA 4,513,034-1, ,282-2,761 2,565-7,797 2,275 EVNA -1, ,675,255-2,761 2,421-7,524 2,002 EVA,897,344 -, ,760-1,066 3,482-7,904 5,772 EVNA -, ,327,754-1,066 3,400-7,758 5,626 EVA,491,485 -, , , , , ,784 EVNA -,032 86,211, , , , ,384 EVA 7,016,009 1, ,073 19,874 10,974-1,875 41,623 EVNA 1,332 37,566,191 19,874 14,925-10,352 50,101 EVA 5,924,015 -, ,896 -,286 2,182-4,570 3,997 EVNA -, ,868,889 -,286 2,051-4,319 3,

113 Faaliyet süresi açısından bakıldığında baģka ülkelerde yatırımı olan ve olmayan giriģimler arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüģtür. (Sig=0,001<0,05, ortalamanın eģit olduğu hipotezi reddedilmiģtir.) BaĢka ülkelerde de yatırımı olan firmaların ortalama faaliyet süresi 9,08 yıl iken, diğer firmaların ortalama faaliyet süresi 7,5 yıldır. Çokuluslu firmalar, çok daha uzun süredir Ġzmir de bulunmaktadır denilebilir. Cirolar açısından incelendiğinde baģka ülkelerde yatırımı olan ve olmayan firmalara baktığımızda, her üç yıl içinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiģtir. BaĢka ülkelerde yatırımı olan firmaların ortalama cirosu sırasıyla 2009, 2010 ve 2011 için ,99 TL, ,19 TL, ,53TL olmuģ, ciro artarak gitmiģtir. BaĢka ülkelerde yatırımı olmayanların ortalama cirosu sırasıyla 2009, 2010 ve 2011 için ,30 TL, ,77 TL ve ,15 TL olmuģtur. Yıllar itibariyle çok uluslu firmaların ciroları, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların cirolarının yaklaģık 3 katı olmuģ, her yıl bir önceki yıla göre artmıģtır. Buna karģılık sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ciroları 2010 da 2009 a göre düģüģ göstermiģ ama 2011 de yeniden artmaya baģlamıģtır. GiriĢimlerin yaptıkları ilk yatırım tutarları arasında da çokuluslu olup olmamalarına göre farklılık vardır. Çokuluslu firmaların ortalama ilk yatırım tutarları ,03 TL iken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ilk yatırım tutarları ,43 TL olmuģtur. Çokuluslu firmaların ilk yatırım tutarları çok belirgin bir Ģekilde diğerlerine oranla fazladır yılı Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım tutarına bakıldığında yine çokuluslu olup olmamalarına göre anlamlı bir fark çıktığı görülür. Çokuluslu olan firmaların 2012 yılı Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım tutarı ortalaması ,52 TL iken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ilk yatırım tutarları ortalaması ,47 TL olmuģtur. Çokuluslu firmaların yaptıkları yatırım miktarı diğerlerine göre çok fazla miktarda olsa da, ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģ, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģtan oransal olarak daha düģüktür. Yani, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların yatırımlarının artıģı, çokuluslu firmalara göre daha fazladır. Toplam çalıģan sayısı açısından baģka ülkelerde de yatırımı olan giriģimler ile sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar arasındaki fark istatistiki olarak anlamlı çıkmamıģtır yılı ithalat ve ihracat rakamları açısından bakılırsa, çokuluslu firmalar ile sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar yine farklı çıkmıģtır. Çokuluslu firmaların 2011 yılı ihracat ortalaması ,05 TL, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların 2011 yılı ihracat ortalaması ,62 TL olmuģtur. Ġthalata bakılırsa, çokuluslu firmaların 2011 yılı ortalaması ,87 TL, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ortalaması ,72 TL olmuģtur. Çokuluslu firmaların diğerlerine göre ihracatı yaklaģık 2,5 kat, ithalatı 2,3 kat daha fazladır. Bu firmaların satıģlarının dağılımına bakılırsa Ġzmir e ve Ege ye (Ġzmir hariç) yapılan satıģların ortalamalarında anlamlı bir fark gözlenmemesine rağmen, Türkiye ye (Ege hariç) ve yurtdıģına yapılan satıģlarda bu durum farklılaģmaktadır. Türkiye ye (Ege hariç) yapılan satıģlar, çokuluslu firmaların satıģlarını ortalama olarak %17,81 ini oluģturmakta iken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların satıģlarının ortalama %23,11 ini oluģturmaktadır. YurtdıĢına yapılan satıģlarda ise, çokuluslu firmaların satıģlarını ortalama olarak %36,95 i yurtdıģına, diğer firmaların ise ortalama olarak satıģların %30,65 i yurtdıģına olmaktadır. Ġzmir ve Ġzmir hariç Ege ye yapılan satıģlarda firmanın çok uluslu olup olmaması fark etmezken, Ege hariç Türkiye ye yapılan satıģlarda çokuluslu 106

114 olmayan firmalar daha önde, yurtdıģına yapılan satıģlarda da çokuluslu firmalar daha öndedir. Ġzmir ve Ege, firmalar için ortak bir pazar iken, Ege hariç Türkiye, daha çok sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların pazarı gibidir. Girdi temini açısından iki grup incelendiğinde, Ġzmir den ve yurtdıģından girdi sağlama konusunda giriģimin çokuluslu olup olmaması açısından fark görülmemiģtir, ancak Ege den (Ġzmir hariç) ve Türkiye den (Ege hariç) girdi sağlama oranlarında gruplar arası farklılaģma vardır. Sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar, girdilerinin ortalama olarak %6,08 ini Ege den (Ġzmir hariç) sağlarken çokuluslu firmalar girdilerinin ortalama %10,63 ünü Ege den sağlamaktadırlar. Sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar, girdilerinin ortalama olarak %15,49 unu Türkiye den (Ege hariç) sağlarken çokuluslu firmalar girdilerinin ortalama %13,73 ünü Türkiye den sağlamaktadırlar. Ġzmir ve yurtdıģından girdi sağlanması konusunda firmalar benzer davranıģlar sergilerken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar Ege hariç Türkiye den girdi tedarik etmeyi tercih etmektedirler. Sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar ile çokuluslu firmalar, planladıkları yatırım açısından farklılaģmamakta, ortalama olarak benzer rakamlarda yatırım yapmayı planlamaktadırlar. Ancak planlanan istihdam açısından bakıldığında farklılık gözlenmektedir. Sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar, ortalama 19,70 kiģilik istihdam planlarken çokuluslu firmaların istihdam planları 39,57 kiģidir. Çokuluslu firmalar yaklaģık aynı yatırım oranıyla 2 kat daha fazla kiģiyi istihdam etmeyi öngörmektedir. Ġzmir de giriģimci olmaktan duyulan memnuniyet açısından baktığımızda, çokuluslu firmaların, Ġzmir de giriģimci olmaktan duydukları memnuniyete 100 üzerinden ortalama 74,08 sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı bulunan firmaların ise 74,37 puan vermiģ olduğu görülmektedir.. Bu puanlar birbirine yakın gibi görünse de yapılan istatistiki testler sonucunda aradaki farkın anlamlı olduğu görülmüģtür. Sermaye yapısındaki yabancı/yerli oranı giriģimler için pek çok açıdan fark yaratmazken, çokuluslu olup olmaması giriģimler için pek çok açıdan fark yaratmaktadır. 107

115 3.3. DANIġMANLIK DESTEĞĠ ALMA DURUMUNA GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELENMESĠ AraĢtırma kapsamında görüģülen giriģimlerin Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alıp almamalarına göre gruplandırılarak diğer değiģkenler ile iliģkileri incelenmiģtir, buna göre aģağıda açıklamaları bulunan çeģitli analizler yapılmıģtır. GiriĢimlerin Yatırım Kararı Alırken DıĢarıdan DanıĢmanlık Desteği Alıp Almaması Durumunun Diğer DeğiĢkenlerle ĠliĢkileri YATIRIM KARARI ALIRKEN DIġARIDAN DANIġMANLIK DESTEĞĠ ALMA DURUMU Sayı (N) Ortalama Standart Sapma Ortalama Standart Hatası Faaliyet süresi EVET ,08 10,532,884 HAYIR 651 7,42 7,495, yılı cirosu EVET , , ,571 HAYIR , , , yılı cirosu EVET , , ,700 HAYIR , , , yılı cirosu EVET , , ,011 HAYIR , , ,262 Ġlk yatırım tutarı EVET , , ,676 HAYIR , , , Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım EVET , , ,377 HAYIR , , ,571 Toplam çalıģan EVET ,60 927,067 77,798 HAYIR ,31 159,349 6,245 Yatırım yapılan diğer ülke sayısı EVET 65 19,03 28,847 3,578 HAYIR 132 9,61 18,880 1, ĠHRACAT RAKAMI EVET , , ,06 HAYIR , , , ĠTHALAT RAKAMI EVET , , ,513 HAYIR , , ,005 ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ EVET ,24 40,626 3,678 HAYIR ,64 41,275 1,701 EGE'YE YAPILAN SATIġ EVET 122 6,87 18,303 1,657 HAYIR 589 7,55 16,362,674 TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ EVET ,48 29,183 2,642 HAYIR ,35 31,522 1,299 YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ EVET ,42 42,722 3,868 HAYIR ,46 41,370 1,705 ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET ,53 42,968 3,990 HAYIR ,61 43,536 1,882 EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET 116 5,16 19,168 1,780 HAYIR 535 7,65 21,572,933 TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET 116 9,17 22,272 2,068 HAYIR ,03 29,247 1,264 YURTDIġINDAN SAĞLANAN EVET ,15 40,232 3,735 GĠRDĠ HAYIR ,71 37,891 1,638 PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI EVET , , ,077 HAYIR , , ,745 ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM EVET 28 23,29 27,936 5,279 MĠKTARI HAYIR 83 26,87 60,755 6,669 ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET EVET ,08 22,520 1,890 HAYIR ,91 27,335 1,

116 Levene Testi (varyansların eģitliği için) t Testi (ortalamaların eģitliği için) F Sig. t df Sig. (2 kuyruklu) Fark Ortalaması Fark Standart Hatası Fark için %95 Güven Aralığı Alt Üst Faaliyet süresi 2009 yılı cirosu 2010 yılı cirosu 2011 yılı cirosu Ġlk yatırım tutarı 2012 Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım Toplam çalıģan Yatırım yapılan diğer ülke sayısı 2011 ĠHRACAT RAKAMI 2011 ĠTHALAT RAKAMI ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ EGE'YE YAPILAN SATIġ TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ EVA 20,320,000 3, ,000 2,668,752 1,192 4,145 EVNA 2, ,418,005 2,668,931,830 4,506 EVA 47,482,000 4, , , , , ,033 EVNA 2,271 90,334, , , , ,495 EVA 52,586,000 4, , , , , ,763 EVNA 2,200 98,767, , , , ,676 EVA 50,970,000 4, , , , , ,781 EVNA 2, ,712, , , , ,674 EVA 18,751,000 2, , , , , ,253 EVNA 1, ,001, , , , ,740 EVA 19,241,000 2, , , , , ,749 EVNA 1, ,033, , , , ,697 EVA 22,572,000 3, , ,288 38,642 45, ,142 EVNA 1, ,822, ,288 78,048-32, ,567 EVA 11,842,001 2, ,007 9,417 3,431 2,651 16,183 EVNA 2,392 91,851,019 9,417 3,937 1,597 17,237 EVA,815,367, , , , , ,51 EVNA, ,622, , , , ,74 EVA 11,997,001 2, , , , , ,214 EVNA 1, ,474, , , , ,637 EVA 1,045,307 -, ,922 -,401 4,095-8,440 7,639 EVNA -, ,612,921 -,401 4,052-8,398 7,596 EVA,092,762 -, ,681 -,685 1,662-3,948 2,579 EVNA -, ,451,702 -,685 1,789-4,217 2,848 EVA 2,075,150 -, ,354-2,874 3,097-8,955 3,206 EVNA -, ,333,330-2,874 2,944-8,683 2,934 EVA 1,517,219, ,339 3,960 4,138-4,165 12,085 EVNA, ,239,350 3,960 4,227-4,384 12,

117 ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ YURTDIġINDAN SAĞLANAN GĠRDĠ PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM MĠKTARI ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET EVA,043,835 1, ,184 5,911 4,449-2,825 14,647 EVNA 1, ,079,182 5,911 4,411-2,797 14,619 EVA 3,686,055-1, ,251-2,492 2,168-6,748 1,765 EVNA -1, ,854,217-2,492 2,009-6,456 1,473 EVA 15,540,000-2, ,018-6,854 2,882-12,513-1,195 EVNA -2, ,734,005-6,854 2,424-11,632-2,076 EVA 3,138,077, ,382 3,434 3,924-4,272 11,140 EVNA, ,197,401 3,434 4,079-4,620 11,489 EVA 1,244,267 -, , , , , ,729 EVNA -,591 78,376, , , , ,265 EVA,632,428 -, ,764-3,582 11,911-27,188 20,024 EVNA -,421 98,950,675-3,582 8,506-20,459 13,295 EVA 8,045,005, ,376 2,178 2,458-2,647 7,003 EVNA 1, ,791,317 2,178 2,172-2,101 6,

118 Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan firmalar ile almayanlar arasında faaliyet süresi açısından istatistiki olarak anlamlı bir fark vardır. DanıĢmanlık desteği alanların faaliyet süresi ortalamaları 10,08 yıl iken almayanların ortalaması 7,42 yıldır. Son 3 yılın ciroları açısından, yatırım kararı konusunda danıģmanlık desteği alınıp alınmaması farklılık yaratan diğer bir etken olmuģtur da destek alan firmaların ortalama cirosu ,50 TL iken destek almayanların ortalama cirosu ,00 TL olmuģtur da destek alanlarda ,10 TL, almayanlarda ,65 TL ve 2011 de destek alanlarda ,18 TL almayanlarda ,73 TL olmuģtur. Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan firmalarda ortalama cironun yıllar itibariyle arttığı gözlenmiģtir. DanıĢmanlık desteği almamıģ olanlarda ise ortalama ciroda 2010 da küçük bir düģüģ olmuģ, 2011 de yeniden yükselmiģtir. Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan firmaların cirosu her zaman için destek almayanlardan yüksek olmuģtur. Yatırım kararları konusunda danıģmanlık desteği almak da cironun artmasını etkileyen faktörlerden biridir. DanıĢmanlık desteği alan firmaların ciroları olduğu gibi ilk yatırım tutarları da almayanlardan farklı ve oldukça yüksektir. Destek alanlarda ilk yatırım tutarı ortalaması ,71 TL iken, destek almayanlar ,09 TL dir. Benzer Ģekilde 2012 Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım tutarı danıģmanlık alanlarda ,87 TL, almayanlarda ,45 TL dir. DanıĢmanlık alan firmaların yaptıkları yatırım miktarı diğerlerine göre çok fazla miktarda olsa da, ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģ, danıģmanlık almayan firmaların ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģtan oransal olarak daha düģüktür. Yani, danıģmanlık almayanların yatırımlarının oransal artıģı, çokuluslu firmalara göre daha fazladır. Toplam çalıģan sayıları açısından da danıģmanlık alan ve almayan giriģimler arasında anlamlı bir fark vardır. Ortalamalarına bakılırsa, danıģmanlık desteği alanlarda toplam çalıģan kiģi sayısı ortalaması 158,60 kiģi, almayanlarda ise 37,31 kiģidir. Yatırım yapılan ülke sayısında da danıģmanlık alan ve almayanlar arasında fark görülmektedir. DanıĢmanlık alanlarda yatırım yapılan ortalama ülke sayısı 19,03 iken almayanlarda 37,31 ülkedir. GeniĢ istihdam yaratan ve çok ülkede faaliyet gösteren firmalar aynı zamanda danıģmanlık desteği de alan firmalardır denilebilir. DanıĢmanlık desteği almak ile ithalat ve ihracat arasındaki iliģkiye bakıldığında da ihracatın anlamlı bir Ģekilde farklılaģmadığını ama ithalat rakamlarında anlamlı bir fark olduğu görülmektedir ithalat rakamları danıģmanlık desteği alanlarda ortalama ,41 TL olmasına rağmen danıģmanlık almayanlarda ,30 TL dir Ġhracat ortalamaları danıģmanlık desteği alan ve almayan firmalarda yakın seyrederken, ihracat ortalamaları yaklaģık 3 kat farklıdır. SatıĢlarda ise anlamlı bir fark gözlenmemiģtir. Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan ve almayan giriģimlerde, Ġzmir e, Ege ye (Ġzmir hariç), Türkiye ye (Ege hariç) ve yurtdıģına yapılan satıģların ortalama yüzdeleri arasında anlamlı bir fark yoktur. Girdilerin sağlandığı yerlere bakıldığında ise, Ġzmir den, Ege den (Ġzmir hariç) ve yurtdıģından sağlanan girdilerin ortalama yüzdelerinin danıģmanlık desteği alan ve almayan giriģimlerde anlamlı bir Ģekilde farklı olmadığı görülmüģtür. Buna karģın, Türkiye den (Ege hariç) sağlanan girdilerin ortalama yüzdesi anlamlı olarak farklılaģmaktadır. DanıĢmanlık desteği alanlarda, Türkiye den girdi sağlama oranı ortalama %9,17 iken, danıģmanlık desteği almayanlarda %16,03 tür. Ortalamada Ege den (Ġzmir hariç) sağlanan girdilerin yüzdesi her iki grup içinde düģüktür. DanıĢmanlık desteği alanların girdi temini için ya oldukları yerden, Ġzmir den tedarikçi kullandıkları ya da yurtdıģına yöneldiklerini, buna karģın danıģmanlık desteği 111

119 almayanların, ağırlıklı olarak Ġzmir ve yurtdıģından tedarikçi kullanmalarına rağmen Ege ve Türkiye den de tedarikçi kullandıkları söylenebilir. GiriĢimlerin gelecek planlarına baktığımızda, planlanan yatırım miktarları ve öngörülen istihdam miktarları arasında, danıģmanlık desteği alıp almama durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı gözlenmiģtir. DanıĢmanlık desteği almak yatırım planlarken etkili olan faktörlerden biri değildir denilebilir. Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan ve almayan giriģimlerim Ġzmir de giriģimci olmaktan memnuniyet düzeyleri de eģit değildir. DanıĢmanlık alanlar, Ġzmir de giriģimci olmaktan memnuniyetlerini 100 üzerinden 76,08 puan vererek ifade etmiģlerdir. DanıĢmanlık almayanlar ise 73,91 puan vermiģlerdir. Bu puanlar birbirine yakın gibi görünse de yapılan istatistiki testler sonucunda aradaki farkın anlamlı olduğu görülmüģtür. 112

120 3.4. YENĠ YATIRIM PLANI OLMA DURUMUNA GÖRE GĠRĠġĠMLERĠN ĠNCELENMESĠ GiriĢimlerin Yeni Yatırım Planlama Durumunun Diğer DeğiĢkenlerle ĠliĢkileri YENĠ YATIRIM PLANLAMA DURUMU Sayı Ortalama Standart Sapma Ortalama (N) Standart Hatası Faaliyet süresi EVET 125 6,94 7,890,706 HAYIR 668 8,07 8,226, yılı cirosu EVET , , ,465 HAYIR , , , yılı cirosu EVET , , ,223 HAYIR , , , yılı cirosu EVET , , ,921 HAYIR , , ,082 Ġlk yatırım tutarı EVET , , , Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım HAYIR , , ,413 EVET , , ,300 HAYIR , , ,962 Toplam çalıģan EVET ,02 986,518 88,237 HAYIR ,13 162,680 6,294 Yatırım yapılan diğer ülke sayısı EVET 38 9,45 14,032 2,276 HAYIR ,50 24,653 1, ĠHRACAT RAKAMI EVET , , ,41 HAYIR , , , ĠTHALAT RAKAMI EVET , , ,502 HAYIR , , ,994 ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ EVET ,23 42,461 4,184 HAYIR ,29 40,937 1,660 EGE'YE YAPILAN SATIġ EVET 103 5,82 13,752 1,355 HAYIR 608 7,71 17,143,695 TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ EVET ,91 32,144 3,167 HAYIR ,02 30,982 1,256 YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ EVET ,04 42,360 4,174 HAYIR ,99 41,505 1,683 ĠZMĠRDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET 94 56,78 43,708 4,508 HAYIR ,97 43,421 1,840 EGEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET 94 6,49 18,921 1,952 HAYIR 557 7,32 21,541,913 TÜRKĠYEDEN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET 94 13,60 27,867 2,874 HAYIR ,01 28,320 1,200 YURTDIġINDAN SAĞLANAN GĠRDĠ EVET 94 23,14 37,548 3,873 HAYIR ,69 38,457 1,629 PLANLANAN YATIRIM MĠKTARI EVET , , ,354 HAYIR ÖNGÖRÜLEN ĠSTĠHDAM MĠKTARI EVET ,96 54,273 5,151 ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET HAYIR 0 a 0 a EVET ,40 23,612 2,112 HAYIR ,90 27,047 1,

121 Bağımsız Örneklemler Testi Levene Testi (varyansların eģitliği için) t Testi (ortalamaların eģitliği için) F Sig. t df Sig. (2 kuyruklu) Fark Ortalaması Fark Standart Hatası Fark için %95 Güven Aralığı Alt Üst Faaliyet süresi 2009 yılı cirosu 2010 yılı cirosu 2011 yılı cirosu Ġlk yatırım tutarı 2012 Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım Toplam çalıģan Yatırım yapılan diğer ülke sayısı 2011 ĠHRACAT RAKAMI 2011 ĠTHALAT RAKAMI ĠZMĠR'E YAPILAN SATIġ EGE'YE YAPILAN SATIġ EVA 1,117,291-1, ,157-1,128,797-2,692,436 EVNA -1, ,207,147-1,128,774-2,655,400 EVA,180,671, , , , , ,074 EVNA,201 93,987, , , , ,373 EVA,064,800, , , , , ,901 EVNA, ,846, , , , ,191 EVA,004,947 -, , , , , ,713 EVNA -, ,791, , , , ,325 EVA,907,341 -, , , , , ,977 EVNA -1, ,189, , , , ,823 EVA,862,354 -, , , , , ,390 EVNA -1, ,030, , , , ,115 EVA 19,234,000 2, , ,890 40,753 20, ,888 EVNA 1, ,265, ,890 88,461-74, ,962 EVA 2,591,109 -, ,330-4,056 4,156-12,253 4,141 EVNA -1,352 99,096,180-4,056 3,001-10,010 1,898 EVA,304,582, , , , , ,59 EVNA, ,353, , , , ,48 EVA,062,803 -, , , , , ,081 EVNA -, ,716, , , , ,717 EVA,947,331, ,658 1,945 4,386-6,665 10,556 EVNA, ,085,666 1,945 4,501-6,956 10,846 EVA 2,717,100-1, ,287-1,895 1,779-5,388 1,598 EVNA -1, ,901,215-1,895 1,523-4,903 1,

122 TÜRKĠYE'YE YAPILAN SATIġ YURTDIġI'NA YAPILAN SATIġ ĠZMĠR DEN SAĞLANAN GĠRDĠ EGE DEN SAĞLANAN GĠRDĠ TÜRKĠYE DEN SAĞLANAN GĠRDĠ YURTDIġIN DAN SAĞLANAN GĠRDĠ ĠZMĠRDE GĠRĠġĠMCĠ OLMAKTAN MEMNUNĠYET EVA EVNA EVA,004,949 -, ,740-1,104 3,319-7,621 5,413 EVNA -, ,065,746-1,104 3,407-7,842 5,634 EVA,518,472, ,812 1,054 4,436-7,655 9,762 EVNA, ,265,815 1,054 4,501-7,846 9,953 EVA,212,645, ,322 4,802 4,846-4,715 14,318 EVNA, ,974,326 4,802 4,869-4,834 14,438 EVA,411,522 -, ,724 -,834 2,362-5,473 3,805 EVNA -, ,037,699 -,834 2,154-5,094 3,427 EVA,768,381 -, ,654-1,413 3,151-7,600 4,773 EVNA -, ,594,651-1,413 3,115-7,576 4,750 EVA,529,467 -, ,550-2,555 4,274-10,947 5,837 EVNA -, ,170,544-2,555 4,202-10,868 5,759 EVA 2,670,103, ,335 2,497 2,586-2,579 7,574 EVNA 1, ,237,291 2,497 2,357-2,152 7,146 EĢit Varyanslar Varsayımı EĢit Olmayan Varyanslar Varsayımı 115

123 AraĢtırma kapsamında görüģülen giriģim Yeni yatırım yapma planlarına göre gruplandırılarak diğer değiģkenler ile iliģkileri incelenmiģtir, buna göre aģağıda açıklamaları bulunan çeģitli analizler yapılmıģtır. Elde edilen sonuçlara göre, yeni yatırım planı olan ve olmayan giriģimler hemen hemen her değiģken açısından eģit kabul edilebilir (aralarında istatistiki olarak anlamlı bir fark yok) çıkmıģtır. Sadece toplam çalıģan sayısı bakımından farklılık tespit edilmiģtir. Yeni yatırım planı olan giriģimlerin toplam çalıģan ortalaması 144,02 kiģiyken planlamayanlarda 43,13 kiģidir. Zaten çok çalıģanı olan, büyük giriģimlerin daha da büyüme planı olduğu, diğer giriģimlerin ise mevcut durumda böyle bir eğilimleri olmadığı söylenebilir. Ġncelediğimiz değiģkenler en çok giriģimin baģka ülkelerde yatırımı olup olmaması durumunda birbirinden farklılaģmaktadır. Yani, baģka ülkelerde yatırımı olan ve olmayan firmaların pek çok özelliği birbirinden farklıdır ve giriģimleri sınıflandırma seçeneklerinden biri bu olabilir. Buna karģın, yeni yatırım planlayan ve planlamayan firmalar birbirinden çok farklılaģmamakta, hatta pek çok açıdan istatistiki olarak aralarında fark olmamaktadır. 116

124 3.5. YÖNETĠCĠ ÖZETĠ Ġzmir Ġli Doğrudan Yabancı Sermayeli GiriĢimlerin Yatırım Ortamı Değerlendirme AraĢtırması nda 793 giriģimden bilgi derlenmiģtir. Edinilen bilgilerden Ġzmir de faaliyet gösteren yabancı sermayeli giriģimlerin; %72 sini limited Ģirketler, %28 ini anonim Ģirketler oluģturmaktadır. Hukuki durumu adi ortaklık, kolektif ve komandit Ģirket olan giriģim bulunmamaktadır. AraĢtırmaya katılan giriģimlerin %66 sı yerleģim yeri içinde faaliyet gösterirken, %14 ü Organize Sanayi Bölgelerinde, %8 i Serbest Bölgelerde, %7 si Sanayi Sitelerinde faaliyet göstermektedir. GiriĢimlerin faaliyet gösterdikleri alanların baģında %33 ile Toptan-Perakende Ticaret ve Motorlu TaĢıtların Onarımı ile %32 oranla Ġmalat gelmektedir. Bilgi derlenen 793 giriģimin ortalama faaliyet süresi 8 yıl olarak hesaplanmıģtır yılında giriģimlerin %17 sinin cirosu TL arasında yer alırken, TL ve üzeri ciroya sahip giriģim oranı %2 dir 2011 yılı net ciro bilgileri alınan giriģimlerin çalıģan sayısı gruplarına göre dağılımına bakıldığında en fazla giriģimin TL TL. ciro grubunda ve 0-9 çalıģan grubunda olduğu tespit edilmiģtir yılı ciro bilgisi olan 580 giriģimin faaliyet gösterilen yere göre incelendiğinde en fazla giriģimin yerleģim içi ve TL TL. ciro grubunda olduğu görülmüģtür yılında yaklaģık 41 milyon TL olan ortalama giriģim ciroları 2011 yılında yaklaģık 49 milyon TL ye yükselmiģtir. GiriĢimlerin 2012 Haziran ayı itibariyle toplam yatırım tutarı yaklaģık 25.4 milyon TL. dir yılı Haziran ayı itibariyle giriģimlerde çalıģan sayısı toplam kiģidir. Personelin yaklaģık %4 ü part-time çalıģmaktadır. Ar-Ge biriminde çalıģanların oranı ise sadece %1 dir. GiriĢimlerde çalıģan personelin %99 u Türk tür. 973 giriģimde çalıģan yabancı kiģi sayısı 380 dir.yerli personelin %33 ü kadın, %67 si erkek; yabancı personelin %22 si kadın, %78 i erkektir. GiriĢimler personel alımını, %29 oranında kendi imkanları ile %20 oranında da çalıģan personeli, akraba ve yakınları aracılığı ile ve %17 oranında internet siteleri kanalıyla yapmıģlardır. Türkiye ĠĢ Kurumu aracılığıyla personel alımının oranı %5 tir. Ġzmir de faaliyet gösteren yabancı sermayeli giriģimlerin ortalama yabancı sermaye payı %67 dir. Yabancı sermayenin ait olduğu ülke sayısına göre ilk üç sıralamasında Almanya, Hollanda ve Ġtalya yer almaktadır. Ġzmir de yatırımı olan 793 giriģimden 197 sinin, Türkiye ve kendi ülkesi dıģındaki ülkelerde toplam 2506 yatırımı bulunmaktadır. 117

125 GiriĢimlerin % 47 si %100 Mülkiyete Sahip olma yöntemi ile Türkiye pazarına girerken ikinci sırada % 36 oranı ile Ortak GiriĢim yöntemi gelmektedir. Ġzmir deki yabancı sermayeli giriģimlerin 2011 yılında en fazla ihracat yaptıkları ülkeler sırasıyla Almanya, Ġtalya ve Ġran dır. GiriĢimler satıģlarının %39 unu Ġzmir e, %32 sini yurtdıģına yapmaktadırlar. GiriĢimler faaliyetleri için gereken girdilerin %52 sini Ġzmir den karģılamaktadır. GiriĢimlerin %25 i girdilerini yurtdıģından temin etmektedir. GiriĢimlerin %86 sı taģeron hizmeti kullanmamaktadır. TaĢeron hizmeti alan giriģimler, %83 oranında Ġzmir den taģeron temin etmektedir. GiriĢimlerin Türkiye de yatırım yapma nedenleri olarak ilk sırada coğrafi konum ve pazarın büyüklüğü yer almaktadır. Bunu olumlu ekonomik göstergeler ve pazara yakınlık takip etmektedir. GiriĢimlerin Ġzmir de yatırım yapma nedenleri olarak ilk sırada liman yer almaktadır. Bunu yaģam kalitesi, önemli uluslararası pazarlara yakınlık takip etmektedir. GiriĢimlerin %24 ü Konak, %13 ü Bornova ve %11 i Gaziemir de faaliyet göstermektedir. Ġzmir in tüm merkez ilçelerinde doğrudan yabancı sermayeli giriģimlerin yatırımı bulunurken, Kınık, ÖdemiĢ, Kiraz ve Beydağ da araģtırma kapsamında yer alan giriģim bulunmamaktadır. Doğrudan yabancı sermayeli giriģimlerin Ģehir merkezine yakınlık ve limana yakınlık sebebiyle faaliyet gösterdikleri ilçeleri seçtiklerini belirtmiģtir. GiriĢimlerin özel yatırım alanını seçme nedenleri olarak güçlü fiziksel altyapı, sosyal imkanlar ve yatırım yapmıģ diğer firmaların referansları belirtilmiģtir. GiriĢimler ortaklık önerisi, internet araģtırması ve danıģman tavsiyesi sonucunda Ġzmir den ilk kez haberdar olduklarını belirtmiģlerdir. Bunun dıģında Ġzmir den haberdar olma yolları arasında aile, akraba, tanıdıklarının Ġzmir de yaģıyor olmaları ile Ġzmir de ikamet etmeleri yer almaktadır. GiriĢimlerin 651 i yatırım yapma aģamasında dıģarıdan danıģmanlık desteği almadığı belirtmiģtir. Yatırım aģamasında gerçekleģtirilen fizibilite çalıģmasında giriģimlerin % 52 si internetten, %8 i oda, birlik ve yatırım ajansı yönlendirmesinden, %5 i de TÜĠK verilerinden bilgi kaynağı olarak yararlandıklarını belirtmiģlerdir. GiriĢimlerin %3 ü yatırım kararı alınmasında BaĢbakanlık Yatırım Tanıtım ve Destek Ajansı nın etkisi olduğunu belirtmiģtir. GiriĢimlerin 63 ü yatırım aģamasında teģviklerden yararlanmıģtır. TeĢviklerin kaynağı Hazine MüsteĢarlığı ve KOSGEB te yoğunlaģmaktadır. GiriĢimlerin ilk kuruluģ iģlemlerinin %64 ü Serbest Mali MüĢavir, %18 i ġirket Personeli ve %13 ü Hukuk DanıĢmanı tarafından gerçekleģtirilmiģtir. 118

126 KuruluĢ aģamasında kurumsal kapsamda giriģimler ağır bürokrasi, izin ve ruhsat alma ve de yabancı çalıģma izni alma konularında zorluk yaģamıģlardır. KuruluĢ aģamasında fiziksel kapsamda giriģimlerin çoğu herhangi bir zorlukla karģılaģmadığını belirtirken, diğerleri uygun yatırım alanı temininde, ulaģım altyapısı eksikliğinde, haberleģme hizmeti yetersizliğinde zorluk yaģandığını belirtmiģtir. GiriĢimlerin %16 sı Türkiye de yeni bir yatırım yapmayı planladıklarını belirtmiģlerdir. Yatırım planı olan giriģlerin %82 si yeni yatırımlarını Ġzmir de, %5 i Ġstanbul da, %3 ü de Manisa da planlamaktadır. Pazara yakın olması baģta olmak üzere, tedarikçiye, hammaddeye yakınlık, teģvikler ve ucuz iģgücü nedenleri ile yeni yatırım yapılacak ilin seçildiği belirtilmiģtir. Ġzmir in yeni yatırım ili seçilmesinde de birinci neden olarak pazara yakınlık gösterilmiģtir. GiriĢimlerin %83 ü yatırım yapmayı planladıkları sektörün, mevcut yatırımları ile aynı ana faaliyet alanında olmasını planlamaktadır. Yeni yatırım planları kapsamında planlanan yatırım miktarı hakkında 109 giriģim, öngörülen istihdam hakkında da 111 giriģimden bilgi derlenmiģtir. Yeni yatırım planı olan giriģimlerin %79 u bu yatırımlarında yeni teģvik sisteminden faydalanmayı düģünmektedir. Ġzmir de bulunan yabancı sermayeli giriģimlerin güncel haliyle temel ihtiyaçlarını finansman, nitelikli personel ve geniģleme alanı oluģturmaktadır. GörüĢülen 793 giriģimin Ġzmir'de yatırımcı olmaktan memnuniyet düzeyi ortalaması 100 üzerinden yaklaģık 74 olarak tespit edilmiģtir. GiriĢimler, bugünkü temel sıkıntılarının ağır bürokrasinin varlığı, nitelikli personel bulma ve kamu tüzel kiģilerinin ilgisizliği olarak belirtmiģlerdir. GiriĢimler, sürekli değiģen mevzuat, finansman sorunları olduğunu belirtmiģlerdir. GiriĢimlerin %16 sı bugüne kadar mali destek programlarından faydalanmıģtır. Mali destek programından faydalanan 129 giriģim en yüksek oranda KOSGEB den en düģük oranda da BaĢbakanlık Yatırım ve Tanıtım Destek Ajansı ndan destek aldığını belirtmiģtir. ġimdiye kadar mali destek almayan giriģimlerin %43 ü ihtiyaç duymadığı, %16 sı haberi olmadığı, %15 i de bürokrasinin ağır olmasından dolayı kullanmadığını belirtmiģtir. AraĢtırma kapsamında bilgi derlenen giriģimlerden %54 ü Ġzmir Kalkınma Ajansı nı tanımaktadır. AraĢtırma kapsamında bilgi derlenen giriģimlerden %31 i Ġzmir Kalkınma Ajansı bünyesinde yer alan Yatırım Destek Ofisi ni bilmektedir. GiriĢimlerin %53 ü diğer yatırımcılarla bir araya gelme isteğini belirtmiģtir. 119

127 GiriĢimlerin %71 i mevzuatlar ile ilgili geliģmeler hakkında ĠZKA dan bilgi almak istediğini belirtmiģtir. GiriĢimlerin %92 si e-posta ile ĠZKA tarafından iletiģime geçilmesini istemiģtir. GiriĢimlerin %48 i araģtırma kapsamındaki bireysel verilerini Ġzmir Kalkınma Ajansı ĠZKA ile paylaģılmasını kabul etmiģtir. Yatırım yeri konusunda yatırımcıya ulaģmada giriģimlerin ilk üç önerisi sırasıyla, fuarlara katılım sağlamak, yurtdıģındaki ticaret ve sanayi odaları ile birlikte yatırımcıya yönelik toplantılar yapmak ve uluslar arası organizasyonlara ev sahipliği yapmak Ģeklinde sıralanmıģtır. GiriĢimlerin faaliyet yerine göre özel yatırım alanı seçme sebepleri incelendiğinde, en fazla sayının yerleģim içinde ucuz arsa temini olduğu belirtilmiģtir. GiriĢimlerin faaliyet yerlerine göre kuruluģ aģamasında yaģanan kurumsal zorluklar incelendiğinde en fazla sayının yerleģim içi ve ağır bürokrasinin oluģu grubunda toplandığı görülmüģtür. GiriĢimlerin faaliyet yerlerine göre kuruluģ aģamasında yaģanan fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla sayının yerleģim içi ve uygun yatırım alanı temini zorluğu grubunda toplandığı görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre Ġzmir de yatırım yapmalarını sağlayan etkenler incelendiğinde en fazla sayının Toptan-Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe Ġzmir Limanı olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre yatırım yaptığı ilçeler incelendiğinde en fazla sayının Toptan- Perakende Ticaret sektöründe ve Konak ilçesinde olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin cirolarına göre faaliyet yerini seçme nedenleri incelendiğinde en fazla sayının yerleģim içi ve TL TL. ciro aralığında olduğu tespit edilmiģtir. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre toplam yatırım miktarı incelendiğinde en fazla sayının Toptan- Perakende Ticaret, Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı sektöründe ve TL. grubunda olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ilk yatırım tutarlarına göre pazara giriģ yöntemleri incelendiğinde en fazla sayının TL. ilk yatırım tutarı ve %100 mülkiyete sahip olma grubunda olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre en fazla ihracat yaptıkları ülke durumu incelendiğinde en fazla sayının Ġmalat sektöründe Almanya ya olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre satıģlarının yüzde dağılımı incelendiğinde en fazla sayının Finans ve Sigorta sektöründe Türkiye (Ġzmir ve Ege hariç) grubunda olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre girdi tedarik yeri yüzdeleri incelendiğinde en fazla sayının Finans ve Sigorta sektöründe Türkiye (Ġzmir ve Ege hariç) grubunda olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetlerine göre taģeron hizmetini tedarik yeri yüzdesi incelendiğinde en fazla sayının Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri sektöründe ve Ġzmir de olduğu görülmüģtür. GiriĢimlerin ana faaliyetine göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla sayının Ġmalat sektöründe ulaģım altyapısının eksikliği olduğu görülmüģtür. 120

128 GiriĢimlerin yatırım yaptıkları ilçeye göre kuruluģ sırasında yaģadıkları fiziksel zorluklar incelendiğinde en fazla sayının Konak ilçesinde uygun yatırım alanı temini zorluğu olduğu görülmüģtür. Ana faaliyetlerine göre, %10 dan fazla yabancı sermayesi olan firmaların ağırlıklı olarak Toptan/Perakende Ticaret; Motorlu Kara TaĢıtlarının Onarımı ile Ġmalat sektörlerinde yoğunlaģtığı görülmektedir. Ülke bazında da her ülkede en fazla oranın bu iki sektördedir. Yabancı sermayeli giriģimlerin %66 sı yerleģim içinde faaliyet göstermektedir. Sonrasında OSB ler toplamda %14 ile ikinci sırada ve toplamda %8 ile Serbest Bölgeler üçüncü sırada yer almaktadır. Yabancı sermayeli giriģimlerin Özel Yatırım Alanı yönünde ağırlıklı bir tercihleri olduğu görülmemiģtir. GörüĢülen yabancı sermayeli firmalarından ilk yatırım tutarını bildirenlerinin %50 sinde bu tutar TL arasındadır. Bu sonuç yabancı sermayeli firmaların ilk yatırımlarını düģük tutma eğilimini göstermektedir. Yabancı sermayeli firmaların toplam yatırım tutarları, ilk yatırım tutarlarına göre artmasına rağmen hala yatırım değeri çoğunlukla TL aralığındadır (%31). Yabancı sermayeli firmaların az sayıda kiģi ile çalıģmak yolunda bir eğilimi olduğu söylenebilir, zira Yabancı sermaye payı %10 u aģan firmalara baskın ülkelere göre bakıldığında, ortalama olarak firmaların %26 sının kendi ülkesi ve Türkiye dıģında da yatırımı olduğu görülmektedir. Ancak, baskın ülkenin Ġran ve Yunanistan olduğu firmalarda genellikle baģka ülkelerde daha az yatırım yapıldığı söylenebilir. Yabancı sermayeli giriģimlerin Türkiye pazarına giriģ için en çok tercih ettikleri yöntem %100 mülkiyete sahip olma Ģeklindedir 2011 de yabancı sermayeli firmaların ihracatları ortalaması 6.5 milyon TL dir. Ġhracatı en fazla olanlar baskın ülkesi Fransa olan firmalardır. En az olanlar ise baskın ülkesi Ġran ve Yunanistan olan firmalardır.. Ġthalat ortalaması ise 5.5 milyon TL dir. Ġthalatı en fazla olanların baskın ülkesinin Hollanda olduğu, en az olanların ise Ġran ve Yunanistan baskın firmalar olduğu görülmektedir. Yabancı sermayeli giriģimlerin satıģ dağılımlarına bakıldığında genel olarak Ġzmir ve yurtdıģına satıģ yaptıkları görülmektedir.. Firmaların girdilerini sağladıkları yerlerde hep birinci sırada Ġzmir vardır. Yabancı sermayeli firmalar girdiler için genel olarak yerel kaynaklar kullanma eğilimindedirler. Ancak, yurtdıģından girdi temini de göz ardı edilemeyecek düzeydedir. Yabancı sermayeli firmaların genel olarak taģeron kullanmadıkları görülmüģtür. Kullananların ise neredeyse hepsi taģeronluk hizmetini Ġzmir den sağlamaktadırlar. Yabancı sermayeli firmaların Türkiye ye yatırım yapma kararını etkileyen en önemli faktörler coğrafi konum ve pazarın büyüklüğüdür. En az etkili olan ise enerji maliyetlerinin düģüklüğü ve diğer sebeplerdir. 121

129 Genel olarak Türkiye de yatırım yapma kararını etkileyen faktörler ülke bazında çok farklılaģmamaktadır. Birçok ülkenin firmaları için en önemli faktör Türkiye nin coğrafi konmu olmuģtur. Genel durumdan değiģik olarak Ġsviçre ve Yunanistan firmaları için pazarın büyüklüğü coğrafi konumun önüne geçmiģtir. Ġtalya firmaları içinse pazara yakınlık çok az bir farkla coğrafi konumun önüne geçmiģtir. Yabancı sermayeli firmaların yatırım yaptıkları ilçeleri seçme nedenleri içinde en etkili faktör yatırım yapılan ilçenin Ģehir merkezine yakınlığıdır. Ġlçe seçiminde en az etkili olan faktör ise yerel yönetimlerin tutumudur. Yabancı sermayeli firmaların özel yatırım bölgelerini seçmelerinde en çok etkili olan seçenek bu alanlarının güçlü fiziksel altyapısıdır. Özel yatırım bölgesini seçmekte en az etkili olan ise mevzuatsal zorunluluklardır. Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların ortalamada %18 i yatırım kararı alırken dıģarıdan danıģmanlık desteği almıģtır. Fransa firmaları için bu oran %10, Ġsviçre firmaları için %21 dir. DanıĢmanlık desteği almayanlar ortalama %82 dir. Ġzmir deki yabancı sermayesi %10 u aģan firmaların %16 sı yeni yatırım yapmayı planlamaktadır. Yeni yatırım planlama oranı %25 ile en çok Ġsviçre firmalarında ve %24 ile A.B.D. firmalarındadır. KuruluĢ aģamasında yaģanılan kurumsal zorlukların baģında ağır bürokrasinin olduğu görülmektedir. Ortalamada %30 iken, Fransa firmalarının bu sorunu yaģama yüzdesi %39 dur. Kurumsal anlamda, soru formunda listelenen problemler hariç, diğer sorunların yaģanma ortalaması %0,35 tir. KuruluĢ sırasında herhangi bir zorluk yaģamayanların ortalaması %14 tür. Yabancı sermayeli giriģimlerin bugün itibariyle %36 sı temel ihtiyaç olarak finansmanı belirtmiģtir. Ġran firmalarının %55 inin finansman ihtiyacı varken, bu oran Ġsviçre firmalarında %29 dur. Firmaların %30 unun nitelikli personel sorunu vardır. Fransa ve Ġngiltere firmalarında bu oran %33 e çıkarken Ġran firmalarında %22 ye düģmektedir. Ġzmir deki yabancı sermayeli firmaların Ġzmir de yatırımcı olmaktan duydukları memnuniyet düzeyi ortalamada %74 tür. En çok memnun olanlar %77 ile Almanya, Fransa ve Ġngiltere firmalarıyken en az memnun olanlar %70 ile Hollanda firmalarıdır. Yabancı sermayeli firmaların bugün yaģadıkları temel kurumsal sıkıntılardan baģta geleni %32 oranıyla bürokrasinin ağır oluģudur. Bürokrasinin ağır oluģu Ġsviçre firmalarının %44 ü için sorunken Yunanistan firmalarının %26 sı için sorundur. Firmaların %12 si yaģanan herhangi bir kurumsal zorluk olmadığını belirtirken Fransız firmalarında bu oran %7 dir. Nitelikli personel bulmak ortalamada firmaların %19 u için bir kurumsal sıkıntı kaynağıdır. Bu oran Ġngiltere firmalarında %24 iken, Ġran firmalarında sadece %4 tür. Yabancılara çalıģma izni alınması konusu %12 oranında sıkıntı olarak belirtilmiģtir. Bu konuda en çok Yunanistan firmaları sıkıntı yaģamaktadırlar, %21 i bu konuyu temel sıkıntıları arasında belirtmiģtir. Yabancı kontrollü giriģimler (%50 ve daha fazla yabancı sermayeye sahip giriģimler) daha çok yerli pazara yönelik çalıģmakta, yurtdıģına daha az satıģ yapmakta, Ege ye yapılan satıģlarda yerli kontrollü firmalardan daha önde gitmektedir. Buna paralel olarak yabancı kontrollü firmalar, yerli kontrollü 122

130 firmalara göre Ege den daha fazla girdi temin etmekte, daha fazla miktarda yatırım yapmayı planlamakta ve Ġzmir de yatırımcı olmaktan dolayı daha yüksek memnuniyet belirtmektedirler. Kendi ülkesi ve Türkiye dıģında baģka ülkelerde de yatırımı olan firmaların ortalama faaliyet süresi 9 yıl iken, diğer firmaların ortalama faaliyet süresi 7,5 yıldır. Çokuluslu firmalar, çok daha uzun süredir Ġzmir de bulunmaktadır. Yıllar itibariyle çok uluslu firmaların ciroları, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların cirolarının yaklaģık 3 katı olmuģ, her yıl bir önceki yıla göre artmıģtır. Buna karģılık sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ciroları 2010 da 2009 a göre düģüģ göstermiģ ama 2011 de yeniden artmaya baģlamıģtır. GiriĢimlerin yaptıkları ilk yatırım tutarları arasında da çokuluslu olup olmamalarına göre farklılık vardır. Çokuluslu firmaların ortalama ilk yatırım tutarları yaklaģık 117 milyon TL iken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ilk yatırım tutarları 1.2 milyon TL olmuģtur. Çokuluslu olan firmaların 2012 yılı Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım tutarı ortalaması yaklaģık 130 milyon TL iken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ilk yatırım tutarları ortalaması 7.6 milyon TL olmuģtur. Çokuluslu firmaların yaptıkları yatırım miktarı diğerlerine göre çok fazla miktarda olsa da, ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģ, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģtan oransal olarak daha düģüktür. Yani, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların yatırımlarının artıģı, çokuluslu firmalara göre daha fazladır. Çokuluslu firmaların 2011 yılı ihracat ortalaması yaklaģık 12 milyon TL, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların 2011 yılı ihracat ortalaması yaklaģık 5 milyon TL olmuģtur. Ġthalata bakılırsa, çokuluslu firmaların 2011 yılı ortalaması 10.3 milyon TL, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların ortalaması 4.4 milyon TL olmuģtur. Çokuluslu firmaların diğerlerine göre ihracatı yaklaģık 2,5 kat, ithalatı 2,3 kat daha fazladır. Bu firmaların satıģlarının dağılımına bakılırsa Ġzmir e ve Ege ye (Ġzmir hariç) yapılan satıģların ortalamalarında anlamlı bir fark gözlenmemesine rağmen, Türkiye ye (Ege hariç) ve yurtdıģına yapılan satıģlarda bu durum farklılaģmaktadır. Ġzmir ve Ġzmir hariç Ege ye yapılan satıģlarda firmanın çok uluslu olup olmaması fark etmezken, Ege hariç Türkiye ye yapılan satıģlarda çokuluslu olmayan firmalar daha önde, yurtdıģına yapılan satıģlarda da çokuluslu firmalar daha öndedir. Ġzmir ve Ege, firmalar için ortak bir pazar iken, Ege hariç Türkiye, daha çok sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmaların pazarı gibidir. Ġzmir ve yurtdıģından girdi sağlanması konusunda firmalar benzer davranıģlar sergilerken, sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar Ege hariç Türkiye den girdi tedarik etmeyi tercih etmektedirler. Sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar ile çokuluslu firmalar, planladıkları yatırım açısından farklılaģmamakta, ortalama olarak benzer rakamlarda yatırım yapmayı planlamaktadırlar. Ancak planlanan istihdam açısından bakıldığında farklılık gözlenmektedir. Sadece kendi ülkesi ve Türkiye de yatırımı olan yabancı sermayeli firmalar, ortalamada 20 yaklaģık kiģilik istihdam planlarken çokuluslu firmaların istihdam planları 40 kiģidir. Çokuluslu firmalar yaklaģık aynı yatırım oranıyla 2 kat daha fazla kiģiyi istihdam etmeyi planlamaktadırlar. Sermaye yapısındaki yabancı/yerli oranı giriģimler için pek çok açıdan fark yaratmazken, çokuluslu olup olmaması giriģimler için pek çok açıdan fark yaratmaktadır. 123

131 Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan firmalar ile almayanlar arasında faaliyet süresi açısından istatistiki olarak anlamlı bir fark vardır. DanıĢmanlık desteği alanların faaliyet süresi ortalamaları 10 yıl iken almayanların ortalaması 7 yıldır. DanıĢmanlık desteği almamıģ olanlarda ise ortalama ciroda 2010 da küçük bir düģüģ olmuģ, 2011 de yeniden yükselmiģtir. Yatırım kararı alınırken dıģarıdan danıģmanlık desteği alan firmaların cirosu her zaman için destek almayanlardan yüksek olmuģtur. Yatırım kararları konusunda danıģmanlık desteği almak da cironun artmasını etkileyen faktörlerden biridir. DanıĢmanlık desteği alan firmaların cirolarında olduğu gibi ilk yatırım tutarları da almayanlardan farklı ve oldukça yüksektir. Destek alanlarda ilk yatırım tutarı ortalaması 164 milyon TL iken, destek almayanlar 1.4 milyon TL dir. Benzer Ģekilde 2012 Haziran ayına dek yapılan toplam yatırım tutarı danıģmanlık alanlarda 181 milyon TL, almayanlarda 8 milyon TL dir. DanıĢmanlık alan firmaların yaptıkları yatırım miktarı diğerlerine göre çok fazla miktarda olsa da, ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģ, danıģmanlık almayan firmaların ilk ve toplam yatırım tutarları arasındaki artıģtan oransal olarak daha düģüktür. Yani, danıģmanlık almayanların yatırımlarının oransal artıģı, çokuluslu firmalara göre daha fazladır ithalat rakamları danıģmanlık desteği alanlarda ortalama 13 milyon TL olmasına rağmen danıģmanlık almayanlarda 4.3 milyon TL dir Ġhracat ortalamaları danıģmanlık desteği alan ve almayan firmalarda yakın seyrederken, ihracat ortalamaları yaklaģık 3 kat farklıdır. DanıĢmanlık desteği alanların girdi temini için ya oldukları yerden, yani Ġzmir den tedarikçi kullandıkları ya da yurtdıģına yöneldikleri, buna karģın danıģmanlık desteği almayanların, ağırlıklı olarak Ġzmir ve yurtdıģından tedarikçi kullanmalarına rağmen Ege ve Türkiye den de tedarikçi kullandıkları söylenebilir. GiriĢimlerin gelecek planlarına baktığımızda, planlanan yatırım miktarları ve öngörülen istihdam miktarları arasında, danıģmanlık desteği alıp almama durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı gözlenmiģtir. Elde edilen sonuçlara göre, yeni yatırım planı olan ve olmayan giriģimler hemen hemen her değiģken açısından eģit kabul edilebilir (aralarında istatistiki olarak anlamlı bir fark yok) çıkmıģtır. Sadece toplam çalıģan sayısı bakımından farklılık tespit edilmiģtir. Yeni yatırım planı olan giriģimlerin toplam çalıģan ortalaması yaklaģık 144 kiģiyken planlamayanlarda 43 kiģidir. Zaten çok çalıģanı olan, büyük giriģimlerin daha da büyüme planı olduğu, diğer giriģimlerin ise mevcut durumda böyle bir eğilimleri olmadığı söylenebilir. Ġncelediğimiz değiģkenler en çok giriģimin baģka ülkelerde yatırımı olup olmaması durumunda birbirinden farklılaģmaktadır. Yani, baģka ülkelerde yatırımı olan ve olmayan firmaların pek çok özelliği birbirinden farklıdır ve giriģimleri sınıflandırma seçeneklerinden biri bu olabilir. Buna karģın, yeni yatırım planlayan ve planlamayan firmalar birbirinden çok farklılaģmamakta, hatta pek çok açıdan istatistiki olarak aralarında fark bulunmamaktadır 124

132 3.6. EKLER 125

133 126

ĠZKA MARKA BĠLĠNĠRLĠĞĠ ARAġTIRMASI RAPORU

ĠZKA MARKA BĠLĠNĠRLĠĞĠ ARAġTIRMASI RAPORU ĠZMĠR KALKINMA AJANSI T.C. BAġBAKANLIK TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU ĠZMĠR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ĠZKA MARKA BĠLĠNĠRLĠĞĠ ARAġTIRMASI RAPORU (AĞUSTOS 2010) ĠÇĠNDEKĠLER Sayfa No ġekġl DĠZĠNĠ... 6 TABLO DĠZĠNĠ... 10

Detaylı

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI Projenin GELĠġĠMĠ: KDEP-EYLEM 47 (Kısa Dönem Eylem Planı ) 4 Aralık 2003 tarihli BaĢbakanlık Genelgesi yle e-dönüģüm Türkiye

Detaylı

BALIKESİR MERKEZ İLÇELERDE BULUNAN İŞLETMELERİN DURUM, İHTİYAÇ VE BEKLENTİLERİNİN BELİRLENMESİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU

BALIKESİR MERKEZ İLÇELERDE BULUNAN İŞLETMELERİN DURUM, İHTİYAÇ VE BEKLENTİLERİNİN BELİRLENMESİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU BALIKESİR MERKEZ İLÇELERDE BULUNAN İŞLETMELERİN DURUM, İHTİYAÇ VE BEKLENTİLERİNİN BELİRLENMESİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI BALIKESİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ (MART 2015) BALIKESİR

Detaylı

T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI. Ġhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI. Ġhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI Ġhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Vizyonumuz Proje ve kümelenme yaklaşımını esas alan yerel dinamiklerin harekete geçirilmesine olanak sağlayarak,

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Nüfus Yapısı Hızlı Kentleşme Hızlı Nüfus Artışı Göç

Detaylı

İZMİR ÇALIŞMA VE İŞ KURUMU İL MÜDÜRLÜĞÜ TOPLUM YARARINA PROGRAM KATILIMCI DUYURUSU

İZMİR ÇALIŞMA VE İŞ KURUMU İL MÜDÜRLÜĞÜ TOPLUM YARARINA PROGRAM KATILIMCI DUYURUSU Katılımcı duyurusunda aşağıda yer alan bilgiler Kurum sistemine kaydedilerek ilânı sağlanır. Genel şartlar zorunlu alanlar olarak sistemde yer alacak olup, özel şartlar ise İl Müdürlüğü tarafından belirlenebilir.

Detaylı

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama AraĢtırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Örnekleme Süreci Anakütleyi Tanımlamak Örnek Çerçevesini

Detaylı

T.C. Ödemiş Belediyesi

T.C. Ödemiş Belediyesi EK-1: T.C. Ödemiş Belediyesi Ödemiş Belediyesi sınırları içerisindeki mahallelerde bulunan parkların yapısal ve bitkisel bakımları, ağaç budamaları ve bordür tamiratları 55 KİŞİ İŞKUR TORBALI HİZMET MERKEZİ

Detaylı

ODAMIZIN AMACI VE YAPISI

ODAMIZIN AMACI VE YAPISI ODAMIZIN AMACI VE YAPISI Hollandalı ve Türkiyeli giriģimcisinin çalıģmalarına öncülük ve liderlik eder. Özel sektörün ihtiyaçları doğrultusunda siyasi güce görüģ ve çözümlerini iletir, Ticari, ekonomik

Detaylı

EK-1. T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIġI YATIRIM VE HĠZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE. YURT DIġI OFĠS DESTEĞĠ BAġVURU FORMU

EK-1. T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIġI YATIRIM VE HĠZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE. YURT DIġI OFĠS DESTEĞĠ BAġVURU FORMU EK-1 T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIġI YATIRIM VE HĠZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE YURT DIġI OFĠS DESTEĞĠ BAġVURU FORMU 25/06/2012 tarihli ve 28334 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2012/3

Detaylı

2015 YILI ŞUBAT DÖNEMİ AÇIK İŞ İSTATİSTİKLERİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU

2015 YILI ŞUBAT DÖNEMİ AÇIK İŞ İSTATİSTİKLERİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 2015 YILI ŞUBAT DÖNEMİ AÇIK İŞ İSTATİSTİKLERİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU TÜRKĠYE Ġġ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015 ġubat DÖNEMĠ AÇIK Ġġ ĠSTATĠSTĠKLERĠ ARAġTIRMASI ġubat, 2015 SUNUŞ ĠĢsizlik ve istihdam sorunu

Detaylı

RAKAMLARLA KARAMAN'IN TÜRKĠYE'DEKĠ YERĠ

RAKAMLARLA KARAMAN'IN TÜRKĠYE'DEKĠ YERĠ RAKAMLARLA KARAMAN'IN TÜRKĠYE'DEKĠ YERĠ KARAMAN BaĢlık Değer Sıra Türkiye'de 1. Sıradaki Ġl Değer TÜRKĠYE COĞRAFĠ YAPI Alan Büyüklüğü (göl dahil - km²) 9.427,43 34. Konya 40.813,52 783.562,38 %1,20 2011

Detaylı

KKTC NĠN EKONOMĠK YAPISI VE YATIRIM ALANLARI

KKTC NĠN EKONOMĠK YAPISI VE YATIRIM ALANLARI KKTC NĠN EKONOMĠK YAPISI VE YATIRIM ALANLARI MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER ÜLKENİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI T.C. KKTC EKONOMİ PROGRAMLARI TEŞVİKLER VE YATIRIM ALANLARI (MĠLYON TL) GSMH CARĠ FĠYATLARLA 8.000

Detaylı

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18 I. GİRİŞ GENELGE 2009/18 2007-2013 döneminde Avrupa Birliğinden Ülkemize sağlanacak hibe niteliğindeki fonlar Avrupa Konseyinin 1085/2006 sayılı Katılım Öncesi Yardım Aracı Tüzüğü ve söz konusu Tüzüğün

Detaylı

YENİ DÖNEM VİZYONU VE DESTEKLER

YENİ DÖNEM VİZYONU VE DESTEKLER YENİ DÖNEM VİZYONU VE DESTEKLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 28 OCAK 2011, DİYARBAKIR Kapsam Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler Yeni KOSGEB

Detaylı

Diyarbakır Ekonomisinin Genel Görünümü BĠLGĠ NOTU Kasım 2011 Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi

Diyarbakır Ekonomisinin Genel Görünümü BĠLGĠ NOTU Kasım 2011 Diyarbakır Yatırım Destek Ofisi Diyarbakır Ekonomisinin Genel Görünümü BĠLGĠ NOTU Kasım 2011 % T. C. DĠYARBAKIR EKONOMĠSĠNĠN GENEL GÖRÜNÜMÜ 1. Diyarbakır Ġstatistikleri Tablo 1: Yıllara Göre Diyarbakır Nüfusu Yıllar Nüfus Yıllık Nüfus

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları. Karabağlar Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları. Karabağlar Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Karabağlar Özet Raporu Aralık 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Karabağlar Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Karabağlar

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1 1 SUNUM PLANI Okuma Yazma Bilme Durumu Tarihsel gelişim 15+ yaş Türkiye, İzmir ve İlçeleri Bitirilen Eğitim Düzeyi Durumu Türkiye, ilk beş ve son beş İl İlçelere göre yükseköğretim ve üstü mezunu oranları

Detaylı

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ... 1 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU... 2

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Seferihisar

Detaylı

UTĠKAD. HOġGELDĠNĠZ 25. YILIMIZI KUTLUYORUZ! 26.01.2011

UTĠKAD. HOġGELDĠNĠZ 25. YILIMIZI KUTLUYORUZ! 26.01.2011 HOġGELDĠNĠZ 25. YILIMIZI KUTLUYORUZ! 26.01.2011 GÜNDEM UTĠKAD FAALĠYETLERĠ VE YENĠ DÖNEM HEDEFLERĠ Kosta SANDALCI UTĠKAD Yönetim Kurulu BaĢkan Yrd. ĠZMĠR BÖLGESĠ FAALĠYETLERĠ Volkan BIKMAZ UTĠKAD Ġzmir

Detaylı

DİYARBAKIR METAL İŞLERİ YAPI KOOPERATİFİ

DİYARBAKIR METAL İŞLERİ YAPI KOOPERATİFİ DİYARBAKIR METAL İŞLERİ YAPI KOOPERATİFİ Baver AYDIN 28.06.2011 S.S. DĠYARBAKIR METAL ĠġLERĠ KÜÇÜK SANAYĠ SĠTESĠ (K.S.S) YAPI KOOPERATĠFĠ 1. Meslek Gruplarının SiteleĢmesi ve Kooperatifin KuruluĢ AĢaması

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı

2010-2013 İzmir Bölge Planı 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Tire Özet Raporu Aralık 2010 2 Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 2009 ADNKS verilerine göre Tire nin nüfusu 78.176 olarak belirlenmiştir. Aynı yıl

Detaylı

ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1

ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1 ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1 T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI ĠHRACAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KOBĠ VE KÜMELENME DESTEKLERĠ DAĠRESĠ 10 AĞUSTOS 2012 GÜNDEM

Detaylı

T.C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Ġzleme ve Değerlendirme Birimi 2013 YILI TEKNİK DESTEK PROGRAMI KAPANIŞ RAPORU

T.C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Ġzleme ve Değerlendirme Birimi 2013 YILI TEKNİK DESTEK PROGRAMI KAPANIŞ RAPORU T.C. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI Ġzleme ve Değerlendirme Birimi 2013 YILI TEKNİK DESTEK PROGRAMI KAPANIŞ RAPORU Haziran - 2014 1. GĠRĠġ 2013 YILI TEKNĠK DESTEK PROGRAMI Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet

Detaylı

Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi.

Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi. Nesrin Yardımcı SARIÇAY Raporumuzda; konuya iliģkin yeni düzenlemeler, eski (1 Numaralı) ve yeni

Detaylı

KALKINMA KURULU DİYARBAKIR KASIM 2015 BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI

KALKINMA KURULU DİYARBAKIR KASIM 2015 BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI KASIM 2015 T. C. KALKINMA KURULU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI DİYARBAKIR BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU İLERLEME RAPORU 2015/1 stajyer [Şirket adını yazın]

Detaylı

B E L E D Ġ Y E L E R D E EĞĠTĠM ĠHTĠYACI ARAġTIRMASI. Ankara 2005-2006

B E L E D Ġ Y E L E R D E EĞĠTĠM ĠHTĠYACI ARAġTIRMASI. Ankara 2005-2006 B E L E D Ġ Y E L E R D E EĞĠTĠM ĠHTĠYACI ARAġTIRMASI Ankara 2005-2006 Belediyelerde Eğitim İhtiyacı Araştırması Slide 2 ARAġTIRMANIN AMACI Türkiye de Belediye Personelinin Eğitim Ġhtiyacını Belirlemek

Detaylı

KOBĠGEL-KOBĠ GELĠġĠM DESTEK PROGRAMI. PROJE BAġVURU FORMU KOSGEB MÜDÜRLÜĞÜ NE

KOBĠGEL-KOBĠ GELĠġĠM DESTEK PROGRAMI. PROJE BAġVURU FORMU KOSGEB MÜDÜRLÜĞÜ NE KOSGEB MÜDÜRLÜĞÜ NE KOSGEB KOBĠGEL-KOBĠ GeliĢim Proje Destek Programından yararlanmak üzere hazırlamıģ olduğum bu projemin ilgili çağrı döneminde değerlendirilerek reddedilmediğini, hâlihazırda ikiden

Detaylı

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ

2010 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ MADEN TETKĠK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Sondaj Dairesi Başkanlığı 21 Yılı Ocak-Haziran Dönemi Faaliyet Raporu 21 YILI OCAK-HAZĠRAN DÖNEMĠ 1 ÜST YÖNETĠM SUNUMU SONDAJ DAĠRESĠ BAġKANLIĞI 21 YILI 1. 6 AYLIK

Detaylı

E-İmza Paketi Teklifi Sayfa 1 / 7 12.08.2014 GİZLİDİR

E-İmza Paketi Teklifi Sayfa 1 / 7 12.08.2014 GİZLİDİR E-ĠMZA PAKETĠ TEKLĠFĠ E-İmza Paketi Teklifi Sayfa 1 / 7 12.08.2014 1. YÖNETĠCĠ ÖZETĠ: Bu doküman Mersis Projesi için hazırlanan e-imza paketi teklifimizi içermektedir. E-imza Paketi; Ürün / Hizmet E-GÜVEN

Detaylı

Finansman BaĢlama bitiģ Yüklenici Ülke Toplam proje bütçesi. n adı 01 Ocak 2008- Türkiye 243.025 $ 100% 15 ĠSKUR-KOSGEB-BTC BTC

Finansman BaĢlama bitiģ Yüklenici Ülke Toplam proje bütçesi. n adı 01 Ocak 2008- Türkiye 243.025 $ 100% 15 ĠSKUR-KOSGEB-BTC BTC Bölgesel Kalkınma Girişimi Bakü- Tiflis- Ceyhan (BTC) Boru Hattı Projesi: Sektörler Arası ĠĢbirliğine Dayalı Ġstihdamı GeliĢtirme ve GiriĢimciliği Ref 3 Proje baģlığı Destekleme Projesi- Çukurova Bölgesi

Detaylı

İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU

İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇ KONTROL VE RİSK YÖNETİMİ ÇALIŞTAY RAPORU DENETİM GÖZETİM SORUMLUSU Ġdris YEKELER (1078) İÇ DENETÇİLER YaĢar ÖKTEM (1056) Sedat ERGENÇ (1028)

Detaylı

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU OCAK 2012 İçindekiler Bölüm 1 : Sağlık Turizminde Türkiye deki Gelişmeler... 2 Bölüm 2 : Kurumsal Kimlik Çalışmaları ve Yazışmalar... 3 Bölüm 3: Basılı Materyaller... 4 Bölüm4

Detaylı

ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ. EKOTEN TEKSTĠL A.ġ.

ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ. EKOTEN TEKSTĠL A.ġ. ÜCRET SĠSTEMLERĠ VE VERĠMLĠLĠK DERSĠ EKOTEN TEKSTĠL A.ġ. HAZIRLAYANLAR 2008463084 Gizem Özen 2008463055 Tuğba Gülseven 2009463097 Huriye Özdemir 2007463066 Raziye Sinem Sağsöz SUN GRUBU ŞİRKETLERİ SUN

Detaylı

ANKET-ARAġTIRMA- UYGULAMA ĠZĠN KOMĠSYONU

ANKET-ARAġTIRMA- UYGULAMA ĠZĠN KOMĠSYONU T. C. Ġ S T A N B U L V A L Ġ L Ġ Ğ Ġ Ġ s t a n b u l M i l l i E ğ i t i m M ü d ü r l ü ğ ü ANKET-ARAġTIRMA- UYGULAMA ĠZĠN KOMĠSYONU AYLIK FAALĠYET RAPORU ( HA ZĠR AN -E K ĠM AY LARI ARASI) KOMİSYON

Detaylı

Toplum Yararına Program Katılımcı Duyurusu

Toplum Yararına Program Katılımcı Duyurusu TYP Katılımcı Sayısı İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 30 İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE BAĞLI OKULLARIN TEMİZLİK İŞLERİNİN YAPILMASI 1000 KİŞİ (Ayrıntılı bilgi ilan ekindeki tabloda yer almaktadır.) Eski

Detaylı

KADIN ÇALIġMALARI ġube MÜDÜRLÜĞÜ KADIN DANIġMA MERKEZĠ BĠRĠMĠ 2013 YILI VERĠLERĠ

KADIN ÇALIġMALARI ġube MÜDÜRLÜĞÜ KADIN DANIġMA MERKEZĠ BĠRĠMĠ 2013 YILI VERĠLERĠ KADIN ÇALIġMALARI ġube MÜDÜRLÜĞÜ KADIN DANIġMA MERKEZĠ BĠRĠMĠ 2013 YILI VERĠLERĠ 01 Ocak 2013 tarihinden 31 Aralık 2013 tarihine kadar Kadın Danışma Merkezimize gelerek başvuru yapan kadın sayısı 286 dır.

Detaylı

FĠL FĠLTRE LTD. ġtġ. TANITIM 2011

FĠL FĠLTRE LTD. ġtġ. TANITIM 2011 2011 FABRĠKA & MERKEZ ( COĞRAFĠ KONUM ) FABRĠKA & MERKEZ ( COĞRAFĠ KONUM ) FABRĠKA & MERKEZ ( COĞRAFĠ KONUM ) FABRĠKA & MERKEZ ( GĠRĠġ FOTOĞRAF ) Güzelçay Mah. ġehit Cahit Tütüncü Cad. No: 8 P.K. 108 31200

Detaylı

ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK YURTİÇİ KARGO

ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK YURTİÇİ KARGO ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK YURTİÇİ KARGO ALĠ ARIMAN:2008463007 OSMAN KARAKILIÇ:2008463066 MELĠK CANER SEVAL: 2008463092 MEHMET TEVFĠK TUNCER:2008463098 ŞİRKET TANITIMI 1982 yılında Türkiye'nin ilk

Detaylı

T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI. DAMPĠNG ve SÜBVANSĠYON SORUġTURMALARI ĠTHALATÇI SORU FORMU

T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI. DAMPĠNG ve SÜBVANSĠYON SORUġTURMALARI ĠTHALATÇI SORU FORMU T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI DAMPĠNG ve SÜBVANSĠYON SORUġTURMALARI ĠTHALATÇI SORU FORMU ANKARA Ġthalat Genel Müdürlüğü Damping ve Sübvansiyon AraĢtırma Dairesi DAMPĠNG VE SÜBVANSĠYON SORUġTURMALARI ĠTHALATÇI

Detaylı

HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ. SÜREKLĠ EĞĠTĠM UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ FAALĠYET RAPORU

HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ. SÜREKLĠ EĞĠTĠM UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ FAALĠYET RAPORU HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ SÜREKLĠ EĞĠTĠM UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ FAALĠYET RAPORU 2012 ĠÇĠNDEKĠLER ÜST YÖNETĠCĠ SUNUġU I- GENEL BĠLGĠLER A- Misyon ve Vizyon.. B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar... C- Ġdareye

Detaylı

ÇELĠK TEKNE SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. Ticari Gizlidir

ÇELĠK TEKNE SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. Ticari Gizlidir ÇELĠK TEKNE SANAYĠ VE TĠCARET A.ġ. Ticari Gizlidir KURULUġ Çelik Tekne San. ve Tic.A.ġ. 1972 yılında kurulmuģtur Ġlk olarak Haliç Sütlüce mevkiinde faaliyete geçmiģ ve 1980 yıllarına kadar bu bölgede faaliyetine

Detaylı

T.C. BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Dairesi BaĢkanlığı. ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN)

T.C. BĠNGÖL ÜNĠVERSĠTESĠ REKTÖRLÜĞÜ Strateji GeliĢtirme Dairesi BaĢkanlığı. ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN) ÇALIġANLARIN MEMNUNĠYETĠNĠ ÖLÇÜM ANKET FORMU (KAPSAM ĠÇĠ ÇALIġANLAR ĠÇĠN) Düzenleme Tarihi: Bingöl Üniversitesi(BÜ) Ġç Kontrol Sistemi Kurulması çalıģmaları kapsamında, Ġç Kontrol Sistemi Proje Ekibimiz

Detaylı

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009)

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) Döküm ve dövme ürünleri, otomotivden beyaz eşya sanayine, demir-çelik sanayinden çimento sanayine, savunma sanayinden gemi inşa sanayine, tarımdan

Detaylı

DIġ TĠCARET VERĠ SĠSTEMĠ PROJESĠ

DIġ TĠCARET VERĠ SĠSTEMĠ PROJESĠ DIġ TĠCARET VERĠ SĠSTEMĠ PROJESĠ Ömer Tarık GENÇOSMANOĞLU Daire BaĢkanı DıĢ Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü ĠSTANBUL 8 ġubat 2011 1 NASIL DENETĠM YAPIYORUZ? ĠTHAL VE ĠHRAÇ ÜRÜNLERĠ, KALĠTE VE

Detaylı

ĠSHAKOL. Ġġ BAġVURU FORMU. Boya Sanayi A.ġ. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız. No:.. ÖNEMLĠ NOTLAR

ĠSHAKOL. Ġġ BAġVURU FORMU. Boya Sanayi A.ġ. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız. No:.. ÖNEMLĠ NOTLAR Ġġ BAġVURU FORMU ĠSHAKOL Boya Sanayi A.ġ. No:.. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız ÖNEMLĠ NOTLAR 1. BaĢvuru formunu kendi el yazınızla ve bütün soruları dikkatli ve eksiksiz olarak doldurup, imzalayınız. ĠĢ

Detaylı

TÜRKİYE YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJANSI BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

TÜRKİYE YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJANSI BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU TÜRKİYE YATIRIM DESTEK VE TANITIM AJANSI BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇİNDEKİLER 1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11

T.C. B A Ş B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/5464 30 NĠSAN 2010 GENELGE 2010/11 GENELGE 2010/11 Dokuzuncu Kalkınma Planında yer alan Ġstanbul un uluslararası finans merkezi olması hedefini gerçekleģtirmek üzere yapılan çalıģmalar kapsamında, Ġstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi

Detaylı

MERSİN BÜYÜKŞEHİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

MERSİN BÜYÜKŞEHİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU MERSİN BÜYÜKŞEHİR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ekim 2015 İÇİNDEKİLER 1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 2. DENETLENEN

Detaylı

Açıklama 1 VERGĠ GELĠRLERĠ 45,412,260.00. 2 Mülkiyet Üzerinden Alınan Vergiler 25,058,040.00. 9 Mülkiyet Üzerinden Alınan Diğer Vergiler 25,058,040.

Açıklama 1 VERGĠ GELĠRLERĠ 45,412,260.00. 2 Mülkiyet Üzerinden Alınan Vergiler 25,058,040.00. 9 Mülkiyet Üzerinden Alınan Diğer Vergiler 25,058,040. DÖRDÜNCÜ DÜZEY EKONOMİK SINIFLANDIRMAYA GÖRE GELİR TEKLİFLERİ İCMALİ (GENEL) KURUMSAL Kodu Düzeyi Açıklama KOD I 46 BELEDİYE II 6 ANKARA III 23 MAMAK BELEDİYESİ KODU I II III IV...AÇIKLAMA... BÜTÇE TEKLİFİ

Detaylı

Zorunlu çağrıyı doğuran pay edinimlerinden önceki ortaklık yapısı Adı Soyadı/Ticaret Unvanı. Sermaye Tutarı (TL)

Zorunlu çağrıyı doğuran pay edinimlerinden önceki ortaklık yapısı Adı Soyadı/Ticaret Unvanı. Sermaye Tutarı (TL) INFOTREND B TĠPĠ MENKUL KIYMETLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. PAYLARININ ZORUNLU ÇAĞRI YOLUYLA VBG HOLDĠNG A.ġ. TARAFINDAN DEVRALINMASINA ĠLĠġKĠN BĠLGĠ FORMU 1. Çağrıya Konu ġirket e ĠliĢkin Bilgiler: a) Ticaret

Detaylı

Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletme Politikalarının Etki Değerlendirmesi

Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletme Politikalarının Etki Değerlendirmesi Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletme Politikalarının Etki Değerlendirmesi (KOSGEB Uygulaması) Ahmet KARAKOÇ Strateji GeliĢtirme ve Mali Hizmetler Dairesi BaĢkanı 12 Aralık 2011 ANKARA SUNUM PLANI 1)

Detaylı

Ruhsat Harcı (2015 yılı için Jeotermal kaynak iģletme harç miktarı; 7.028,45 TL., mineralli su iģletme ruhsat harç miktarı 3.514,25 TL.

Ruhsat Harcı (2015 yılı için Jeotermal kaynak iģletme harç miktarı; 7.028,45 TL., mineralli su iģletme ruhsat harç miktarı 3.514,25 TL. JEOTERMAL KAYNAK VE DOĞAL MĠNERALLĠ SULAR ARAMA RUHSATI MÜRACAATI Talep sahibince 1/25000 ölçekli pafta adı ve altı derecelik dilim esas alınarak yedi basamaklı koordinat sistemine göre yirmi noktayı ve

Detaylı

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Uygulanmasındaki Ülkemizdeki Mevcut Durum. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Uygulanmasındaki Ülkemizdeki Mevcut Durum. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Uygulanmasındaki Ülkemizdeki Mevcut Durum Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü 23 OCAK 2013 GEBZE/KOCAELĠ Gürültü Mevzuatı Avrupa Birliği uyum

Detaylı

STAJ KABUL VE BAġLAMA BELGESĠ

STAJ KABUL VE BAġLAMA BELGESĠ STAJ KABUL VE BAġLAMA BELGESĠ ÖĞRENCĠ BĠLGĠLERĠ Adı Soyadı : T.C.Kimlik No : Bölümü : Sınıf : Telefon : STAJ YERĠ BĠLGĠLERĠ Staj Yeri Adı : Staj Yeri Yetkilisi : Staj Yeri Adresi : Telefon / Fax : E-posta

Detaylı

TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL

TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL TÜRKİYE DE KOBİ UYGULAMALARI YMM. NAİL SANLI TÜRMOB GENEL BAŞKANI IFAC SMP (KOBİ UYGULAMARI) FORUMU İSTANBUL 21 MART 2011 HOġ GELDĠNĠZ IFAC in Sayın Başkanı, Kurul Üyeleri, Dünyanın dört bir yanından gelmiş

Detaylı

(5 IN 1 ERBĠL) Hazırlayanlar: Baver AYDIN D.Bakır YDO Uzmanı. Hüseyin AKDOĞAN D.Bakır YDO Koordinatörü. M. Emin BAKIR Program Yönetimi Birimi Uzmanı

(5 IN 1 ERBĠL) Hazırlayanlar: Baver AYDIN D.Bakır YDO Uzmanı. Hüseyin AKDOĞAN D.Bakır YDO Koordinatörü. M. Emin BAKIR Program Yönetimi Birimi Uzmanı 5. ERBĠL YAPI & ĠNġAAT FUARI KATILIM RAPORU (5 IN 1 ERBĠL) Hazırlayanlar: Baver AYDIN D.Bakır YDO Uzmanı Hüseyin AKDOĞAN D.Bakır YDO Koordinatörü M. Emin BAKIR Program Yönetimi Birimi Uzmanı 05-08 ARALIK

Detaylı

BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI (BAKA) BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGELERDE SAĞLANAN TEġVĠKLER Hasan YÜKSEK Mayıs 2011 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENĠN TANIMI VE AMACI II. SERBEST BÖLGELER III. ANTALYA SERBEST BÖLGE IV. SERBEST

Detaylı

İZLEME VE DEĞERLENDİRME BİRİMİ

İZLEME VE DEĞERLENDİRME BİRİMİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME BİRİMİ 2011 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ FAALİYET RAPORU Temmuz 2011 Diyarbakır İÇİNDEKİLER 1 GENEL BĠLGĠ... 2 2 GERÇEKLEġTĠRĠLEN ĠZLEME FAALĠYETLERĠ... 4 2.1 2010 Yılı Ekonomik GeliĢme

Detaylı

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ (ADYÜ) 2016 YILI PROSES PLANLAMASI

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ (ADYÜ) 2016 YILI PROSES PLANLAMASI EĞT-PRS-02 SAT-PRS-01 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ (ADYÜ) Sayfa No 1/10 PRS. KODU PROSES ADI HİZMET TANIMI PROSES SORUMLUSU KULLANILACAK CİHAZLAR ÖLÇÜLECEK DEĞERLER PERFORMANS HEDEFİ PROSES HEDEFI Satın alma

Detaylı

BÖLGESEL YENĠLĠK STRATEJĠSĠ ARAġTIRMASI

BÖLGESEL YENĠLĠK STRATEJĠSĠ ARAġTIRMASI T.C. ĠZMĠR KALKINMA AJANSI TÜRKĠYE ĠSTATĠSTĠK KURUMU ĠZMĠR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ĠZMĠR KALKINMA AJANSI BÖLGESEL YENĠLĠK STRATEJĠSĠ ARAġTIRMASI (ARALIK 2011, ĠZMĠR) ĠÇĠNDEKĠLER I. ARAġTIRMANIN AMACI VE YÖNTEMĠ...

Detaylı

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ SIRA DERECE.ERE GÖRE İLAN EDİLEN MÜNHAL KADROLAR

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ SIRA DERECE.ERE GÖRE İLAN EDİLEN MÜNHAL KADROLAR İZMİR İLİ BİLGİSAYAR İŞLETMENİ, VERİ HAZRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ, MEMUR, AMBAR MEMURU, USTA ÖĞRETİCİ, ŞOFÖR, HİZMETLİ, AŞÇ, KALORİFERCİ, BEKÇİ KADROLAR İL GENELİ KONTENJAN TABLOSU BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

Detaylı

BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir.

BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan : KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI VE ĠZAHNAMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ (26.01.2007 tarih ve 26415 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.)

Detaylı

AKĠġ GAYRĠMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. / AKSGY [] 10.04.2015 16:53:00

AKĠġ GAYRĠMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. / AKSGY [] 10.04.2015 16:53:00 AKĠġ GAYRĠMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. / AKSGY [] 10.04.2015 16:53:00 ĠliĢkili Taraf ĠĢlemleri 1 MEHMET AKTAġ 2 NAĠLE BANUHAN YÜRÜKOĞLU Muhasebe Müdürü Genel Müdür Yardımcısı AKĠġ GAYRĠMENKUL YATIRIM

Detaylı

GÜLSER KAYA TEKNĠK BÖLGE MÜDÜR YARDIMCISI

GÜLSER KAYA TEKNĠK BÖLGE MÜDÜR YARDIMCISI YENĠ ÇEVRE MEVZUATLARI VE OSB LER GÜLSER KAYA TEKNĠK BÖLGE MÜDÜR YARDIMCISI KALDER -18.05.2011 ORGANĠZE SANAYĠ BÖLGESĠ NEDĠR? 1 2 3 4 Sanayinin, uygun görülen alanlarda yapılmasını sağlamak, KentleĢmeyi

Detaylı

DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU DENİZLİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU...

Detaylı

T.C. GELĠR ĠDARESĠ BAġKANLIĞI Ġzmir Vergi Dairesi BaĢkanlığı BASIN BÜLTENĠ (2011 / )

T.C. GELĠR ĠDARESĠ BAġKANLIĞI Ġzmir Vergi Dairesi BaĢkanlığı BASIN BÜLTENĠ (2011 / ) T.C. GELĠR ĠDARESĠ BAġKANLIĞI Ġzmir Vergi Dairesi BaĢkanlığı./05 /011 BASIN BÜLTENĠ (011 / ) Konu: 010 Dönemine Ait Kurumlar Vergisi Beyanları ve Rekortmenler 010 DÖNEMĠNE AĠT VERGĠSĠ BEYANLARI ĠLE TAHAKKUK

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Balçova Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Balçova Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Balçova Özet Raporu Aralık 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Balçova Özet Raporu Nüfus Yapısı -Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Balçova nın nüfusu

Detaylı

Ġzmir Kümelenme ÇalıĢmaları ve YönetiĢim

Ġzmir Kümelenme ÇalıĢmaları ve YönetiĢim Ġzmir Kümelenme ÇalıĢmaları ve YönetiĢim KÜMELENME ÇALIġMALARI 5. Bölgesel Kalkınma ve YönetiĢim Sempozyumu 27-28 Ocak 2011-Ankara Filiz Morova Ġneler Emin Çetin HaĢar Ġzmir Kalkınma Ajansı Planlama Programlama

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ. 2007 Yılı Kurumsal Mali Durum. Ve Beklentiler Raporu

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ. 2007 Yılı Kurumsal Mali Durum. Ve Beklentiler Raporu T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı TEMMUZ- NĠĞDE SUNUġ 518 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 uncu maddesi uyarınca,

Detaylı

ORTAKLIK YAPISI (%1'den fazla iģtiraki olanlar)

ORTAKLIK YAPISI (%1'den fazla iģtiraki olanlar) A. GiriĢ TEB PORTFÖY YÖNETĠMĠ ANONĠM ġġrketġ 1 OCAK 2011 30 EYLÜL 2011 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU TEB Portföy Yönetimi A.ġ. ( ġirket ), 2 Kasım 1999 tarih ve 428025-375607 sicil numarası ile Ana SözleĢmesi

Detaylı

BĠLĠM, SANAYĠ VE TEKNOLOJĠ BAKANLIĞINA (Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü)

BĠLĠM, SANAYĠ VE TEKNOLOJĠ BAKANLIĞINA (Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü) NA () 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında Teknogirişim Sermayesi Desteği ön başvurusu yapılmış olan isimli iş fikrime ait İş Planı Dosyası ekte sunulmuştur.

Detaylı

BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI

BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI BATI AKDENĠZ KALKINMA AJANSI TÜRKĠYE TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME VAKFI (TTGV) DESTEKLERĠ Sadık URANLI Mayıs 2011 SUNUM PLANI I. TTGV HAKKINDA II. DESTEKLER 1. AR-GE PROJE DESTEKLERĠ TEKNOLOJĠ GELĠġTĠRME PROJELERĠ

Detaylı

BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN

Detaylı

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 5746 Kabul Tarihi : 28/2/2008 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 12/3/2008 Sayı : 26814 Yayımlandığı Düstur : Tertip :

Detaylı

ANKET ÇALIġMA ve SONUÇ RAPORU - 2013 ĠÇĠNDEKĠLER :

ANKET ÇALIġMA ve SONUÇ RAPORU - 2013 ĠÇĠNDEKĠLER : BALMED Ġ Z M Ġ R K O L E J Ġ V E B O R N O V A A N A D O L U L Ġ S E S Ġ M E Z U N L A R D E R N E Ğ Ġ ANKET ÇALIġMA VE SONUÇ RAPORU - 2013 YAYIMLANMA TARİHİ : 08.05.2013 1 ANKET ÇALIġMA ve SONUÇ RAPORU

Detaylı

Ağaçlandırma 1330 KİŞİ

Ağaçlandırma 1330 KİŞİ BAYINDIR ORMAN İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ 1330 KİŞİ İşkur Torbalı Hizmet Merkezi Katılımcıların Bayındır Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı ILICA, OVACIK, BAYINDIR, KİRAZ, GÖLCÜK, BEYDAĞ, SELÇUK, TİRE ORMAN İŞLETME

Detaylı

ORTAKLIK YAPISI ( %1'den fazla iģtiraki olanlar)

ORTAKLIK YAPISI ( %1'den fazla iģtiraki olanlar) A. GiriĢ TEB PORTFÖY YÖNETĠMĠ ANONĠM ġġrketġ 1 OCAK 2011 30 HAZIRAN 2011 DÖNEMĠNE AĠT FAALĠYET RAPORU TEB Portföy Yönetimi A.ġ. ( ġirket ), 2 Kasım 1999 tarih ve 428025-375607 sicil numarası ile Ana SözleĢmesi

Detaylı

KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması

KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması KOBİ LERDE SEKTÖR ve ÖLÇEK BAZINDA İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ: Türkiye - Avrupa Birliği Karşılaştırması Müge ÜNAL Hasan Çağdaş KARAKAŞ Kalkınma Bakanlığı 5. Ulusal Verimlilik Kongresi 6 Ekim 2015 Sunum Akışı 1.

Detaylı

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇERİK BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2014 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU

Detaylı

BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ

BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ Kapsam Sektörel Kapsam 2003-2008 yılları için Avrupa Topluluğu nda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması NACE REV.1.1 e göre; B C D E F G H I J K M

Detaylı

T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK DERSİ GRUP SİSTEM

T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK DERSİ GRUP SİSTEM T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ÜCRET SİSTEMLERİ VE VERİMLİLİK DERSİ GRUP SİSTEM ABİDİN KUYUMCULUK BURCU ERGİNOĞLU 2009463120 HİLAL ARSLAN 2009463009 NURKAN AKGÜN

Detaylı

HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi

HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ. Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi HAVZA PROJELERĠNDE SOSYO-EKONOMĠK GĠRDĠLERĠN BELĠRLENMESĠ Prof.Dr.Özden GÖRÜCÜ KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü

Detaylı

TACĠRLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. 01.01.2013 30.06.2013 DÖNEMĠ YÖNETĠM KURULU FAALĠYET RAPORU (01.01.2013 31.06.2013)

TACĠRLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. 01.01.2013 30.06.2013 DÖNEMĠ YÖNETĠM KURULU FAALĠYET RAPORU (01.01.2013 31.06.2013) TACĠRLER YATIRIM ORTAKLIĞI A.ġ. 01.01.2013 30.06.2013 DÖNEMĠ YÖNETĠM KURULU FAALĠYET RAPORU (01.01.2013 31.06.2013) I. GĠRĠġ 1. Raporun Dönemi : 01.01.2013 30.06.2013 2. Ortaklığın Ünvanı: Tacirler Yatırım

Detaylı

T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI. YENĠ TEġVĠK SĠSTEMĠ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 19 Haziran 2012 ANKARA. TeĢvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI. YENĠ TEġVĠK SĠSTEMĠ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 19 Haziran 2012 ANKARA. TeĢvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI YENĠ TEġVĠK SĠSTEMĠ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 19 Haziran 2012 ANKARA TeĢvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü SUNUM PLANI 1. Neden Yeni Bir TeĢvik Sistemi? 2. Yeni

Detaylı

ĠZMĠR KATĠP ÇELEBĠ ÜNĠVERSĠTESĠ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

ĠZMĠR KATĠP ÇELEBĠ ÜNĠVERSĠTESĠ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU ĠZMĠR KATĠP ÇELEBĠ ÜNĠVERSĠTESĠ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015 ĠÇĠNDEKĠLER 1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ... 3 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU...

Detaylı

GÜNEġĠN EN GÜZEL DOĞDUĞU ġehġrden, ADIYAMAN DAN MERHABALAR

GÜNEġĠN EN GÜZEL DOĞDUĞU ġehġrden, ADIYAMAN DAN MERHABALAR GÜNEġĠN EN GÜZEL DOĞDUĞU ġehġrden, ADIYAMAN DAN MERHABALAR ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ BAġARILI YÖNETĠMDE ĠLETĠġĠM Hastane İletişim Platformu Hastane ĠletiĢim Platformu Nedir? Bu

Detaylı

SEPETÇĠ REHABĠLĠTASYON-KIZILĠNLER VE ERENKÖY AĞAÇLANDIRMA PROJE SAHALARINDA ĠġÇĠ GÜCÜ ĠLE FĠDAN BAKIMI

SEPETÇĠ REHABĠLĠTASYON-KIZILĠNLER VE ERENKÖY AĞAÇLANDIRMA PROJE SAHALARINDA ĠġÇĠ GÜCÜ ĠLE FĠDAN BAKIMI İhale Şehri Eskişehir İş Şehri Eskişehir Kurum Çevre Ve Orman Bakanlığı Eskişehir İl Çevre Ve Orman Müdürlüğü İşin Adı/Konusu/Cinsi Ağaçlandırma Proje Sahalarında İşçi Gücü İle Fidan Bakımı Hizmeti Alınacaktır

Detaylı

KONYA SU VE KANALĠZASYON ĠDARESĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

KONYA SU VE KANALĠZASYON ĠDARESĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU KONYA SU VE KANALĠZASYON ĠDARESĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ekim 2015 ĠÇĠNDEKĠLER 1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ... 1 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ

Detaylı

HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ SU ÜRÜNLERĠ VE SU SPORLARI. UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ

HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ SU ÜRÜNLERĠ VE SU SPORLARI. UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ HĠTĠT ÜNĠVERSĠTESĠ SU ÜRÜNLERĠ VE SU SPORLARI UYGULAMA VE ARAġTIRMA MERKEZĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Hitit Üniversitesi Su Ürünleri

Detaylı

AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/12/2012-31/12/2012)

AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/12/2012-31/12/2012) T.C. ADALET BAKANLIĞI KANUNLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 01/01/2013 AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/12/2012-31/12/2012) ĠÇĠNDEKĠLER 1- TOPLANTILAR... 3 1.1- TÜRKĠYE BÜYÜK MĠLLET MECLĠSĠNDE YAPILAN TOPLANTILAR... 3 1.2-

Detaylı

BURSA YILDIRIM BELEDĠYESĠ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

BURSA YILDIRIM BELEDĠYESĠ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU BURSA YILDIRIM BELEDĠYESĠ 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Eylül 2014 İÇİNDEKİLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ... 1 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU...

Detaylı

2010 YILI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU

2010 YILI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU 2010 YILI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU 1 İçindekiler I. GENEL BİLGİLER... 4 A. MİSYON VE VİZYON... 4 A.1. MİSYON... 4 A.2. VİZYON... 4 B. YETKİ, GÖREV VE SORUMLULUKLAR...

Detaylı

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015 ĠÇERĠK TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 TÜRK PATENT ENSTĠTÜSÜ 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 9 TÜRK

Detaylı

NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU

NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ. 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Eylül 2014 İÇERİK NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ 1 NECMETTĠN ERBAKAN ÜNĠVERSĠTESĠ DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 22 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI

Detaylı

TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM

TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM TOBB VE MESLEKĠ EĞĠTĠM Esin ÖZDEMİR Avrupa Birliği Daire Başkanlığı Uzman 15 Ocak 2010, Ankara 1 ĠÇERĠK Türk Eğitim Sisteminin Genel Yapısı Sorunlar Türkiye de Sanayi/Okul ĠĢbirliği TOBB ve Eğitim Oda

Detaylı

TEBLİĞ KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI. VE ĠZAHNAMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR TEBLĠĞ

TEBLİĞ KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI. VE ĠZAHNAMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR TEBLĠĞ 19 Nisan 2013 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28623 TEBLİĞ Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan: KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI VE ĠZAHNAMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA

Detaylı