DİŞ HEKİMLİĞİNDE CİVA KULLANIMI VE CİVA TOKSİKOLOJİSİ BİTİRME TEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DİŞ HEKİMLİĞİNDE CİVA KULLANIMI VE CİVA TOKSİKOLOJİSİ BİTİRME TEZİ"

Transkript

1 T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı DİŞ HEKİMLİĞİNDE CİVA KULLANIMI VE CİVA TOKSİKOLOJİSİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Seval BİLMEN Danışman Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Aytaç KOÇAK İZMİR-2008

2 İÇİNDEKİLER Sayfa Giriş ve Amaç 1 Genel Bilgiler.2 1. Civa Nedir? Çevredeki Civa ve Besin Zincirleri Civa Saflığının Belirlenmesi Civanın Toksik Etkileri Civanın Vücuttaki Toksik Etkileri Nörotoksisite İmmün Sistem Bozuklukları Doğum Defektleri Böbreklere Etkisi Genel Sağlık Hipersensitivite Civanın Diş Hekimi ve Personeline Etkisi Civanın Ekotoksisitesi Civa Zehirlenmelerinde Tanı ve Tedavi Tanı Klinik Belirti ve Bulgular Akut Zehirlenmeler Elementer Civa Buharının Yüksek Konsantrasyonda Akut İnhalasyonu Civa Klorürün Akut Olarak Oral Yolla Alınımı..12

3 Kronik Zehirlenmeler Civa Buharının Kronik İnhalasyonu Tanı Diğer Laboratuvar Testleri Tedavi Acil ve Destek Tedavisi Şelasyon Tedavisi DMPS DMSA Dental Civa Hijyeni ile İlgili Öneriler Diş Hekimi Kliniğinde Civa Kaynakları Genel Civa Hijyeni Önerileri İşyeri Kuralları Amalgam Dolguların Hazırlanması ve Yerleştirilmesinde Öneriler Günümüzde Amalgam Dolgular ile İlgili İki Farklı Görüş ADA nın Görüşü Çevresel Diş Birliği nin Görüşü Civa ile Sağlıksız Gülüşler18 8. Amalgam Restorasyonlara Alternatifler Direk Restorasyonlar Posterior Kompozitler Cam İyonomer Simanlar Kompomerler İndirek Restorasyonlar Altın Alaşımlar 22

4 Porselen İndirek Kompozitler Olgu Sunumları Amalgama Karşı Oluşan Alerjik Reaksiyon Olgu Sunumu I Tartışma Olgu Sunumu II Amalgam ve Civaya Karşı Oluşan Alerjik Reaksiyonlar Alerjik Kontak Stomatitisler Alerjik Kontak Stomatitis Tedavisi Diş Hekimi ve Yardımcı Personelin Oluşabilecek Alerjik Reaksiyonlara Karşı Alması Gereken Önlemler Diş Hekimi ve Yardımcı Personelinde Görülen Mesleğe Bağlı Sağlık Şikayetleri Alerjiler ve Kronik Toksikasyonlar Amalgamın Güvenle Kullanılması için Alınacak Önlemler Adli Tıp ve Civa, Adli Toksikoloji Civa Bileşikleri Laboratuvar Bulguları 32 Sonuç Özet.. 33 Kaynaklar 35 Özgeçmiş 37

5 ÖNSÖZ Tezimin hazırlanması sırasında her türlü yardım ve bilgilerini benden esirgemeyen çok değerli hocam Sayın Doç. Dr. Aytaç KOÇAK a ve tüm eğitim ve öğrenim hayatım boyunca beni destekleyen aileme çok teşekkür ederim. Saygılarımla, İzmir-2008 Stj. Diş Hekimi Seval BİLMEN

6 GİRİŞ ve AMAÇ Amalgam yaklaşık 150 yıldır diş hekimliği alanında restoratif diş hekimliği materyali olarak kullanılmaktadır. Amalgam, civanın çeşitli materyallerle meydana getirdiği alaşımlardır. İlk amalgam 1800 lü yıllarda D Archets Mineral Siman adıyla kullanılmaya başlanmıştır. Bu ilk kullanılan amalgam günümüzde kullanılan amalgamla çok az benzerlik gösterir (1). Restoratif diş hekimliğinde amalgamın oda sıcaklığında yoğrulabilir haline getirilmesi ise 1819 yılında İngiltere de Bell, 1826 yılında Fransa da Taveaw tarafından gümüş ve civayı karıştırmaları ile elde edilmiştir (1). Ancak amalgamın restoratif diş hekimliği alanında kullanılmaya başlamasından beri yaklaşık olarak 150 yıldır birçok tartışmalara neden olmuştur. Bu tartışmaların en büyük nedeni içeriğindeki civadır (1). Bu çalışmada civanın toksik ve allerjik özelliklerini araştırırken, özellikle toksik özelliğinin genel popülasyon diş hekimleri ve sağlık çalışanları üzerindeki etkilerinin diş hekimliği ve adli tıp açısından değerlendirilmesi hedeflenmiştir.

7 GENEL BİLGİLER 1. CİVA NEDİR? Civa, hava, su ve toprakta bulunabilen bir elementtir ve bu ortamlarda birkaç şekilde bulunur (2); Elementer ya da metalik civa İnorganik civa veya civa tuzları Organik civa Diş hekimlerini ilgilendiren ise elementer civadır. Elementer civa yutulduğu zaman toksik etkisi hiç yoktur ya da çok azdır. Gastrointestinal yoldan %0.01 lik kısmı absorbe olur. Geri kalan miktar ise 10 gün içinde bağırsaklardan atılır (1). Elementer civanın en tehlikeli olanı inhalasyon yoluyla alınan civadır. Alveollerden absorbe olur, biyotransformasyona uğrayarak merkürik civa haline dönüşür. Böylece alınan civanın %80 i kan dolaşımına girerek eritrositlerde okside olur ve özellikle böbreklerde birikir. Civanın okside olmayan bölümü ise kan-beyin bariyerini aşarak beyinde birikir. Beyinde yüksek oranda bulunan lipit nedeniyle civa elimine edilemez. Civa böylece motor sinirlerinin koordinasyonunu da engellemiş olur (1). İnorganik civa doğada iki çeşit tuz şeklinde bulunur. Merkürik ve merküroz civa şeklindedir. Bu tuzlardan en toksik olanı merkürik civadır. Sebebi ise suda daha çok çözünmesidir. Bu tuzların en çok bilineni merkürik klorür son derece koroziv olup, ölümcül gastro-intestinal erozyonuna neden olabilir. İnorganik civa bileşikleri epitel hücreleri, kan hücreleri ve plazma proteinleri ile birleşerek organlarda, salgı bezlerinde ve merkezi sinir sisteminde birikebilirler (3). 2

8 Organik civa birleşikleri gastro-intestinal yoldan hızla absorbe edilir ve vücutta hızla yayılır. Özellikle serebral korteks, beyin, periferik duyu sinirlerinin membranlarında ve böbrekte birikime uğrar. Dolayısıyla duyusal ve motorik yetersizliğe neden olur. Eskiden dezenfektan maddelerinde organik civa bileşikleri kullanılırken; günümüzde daha az toksik maddelerin kullanıma girmesinden dolayı kullanılmamaktadır (3) ÇEVREDEKİ CİVA ve BESİN ZİNCİRLERİ Civa, doğada sülfür olarak birçok mineralin içinde bulunan ve biyosferde primer olarak okyanus ve yüksek tepelerden buharlaşarak doğal olarak sirkule olan bir elementtir. Yılda ile ton arasında civa doğal olarak emülsiyona uğrar (4) ton civa ise madenlerden elde edilir. Bunun yaklaşık %3 ü diş hekimliğinde kullanılır. Genel olarak tüm dünyada ton civa doğaya insan aktiviteleri sonucu bırakılırlar. Genel popülasyonun günlük olarak havadan 1 µg Hg/gün, sudan 2 µghg/gün ve yiyeceklerden yaklaşık 20 µghg/gün kadar civayı doğadan aldığı bildirilmiştir (4). Amalgam ayrıştırma sistemlerinin bazılarında amalgam ile kontamine olmuş materyaller pis su sistemlerine bırakılırlar. Genel olarak araçlardan bırakılan gaz atıklar ve diğer endüstriyel kirlenmelerle karşılaştırıldığında, dental civanın çevreyi kirletici etkisi azdır. Dental civanın çevreyi kirletici etkisi dental amalgam artıklarının doğaya bırakılmasından kaynaklanır. Civa ile kirlenmiş katı atıkların bir merkezde toplanması buharlaşma ile kirlenmeyi engellemeye yönelik bir adım olabilir (4). Su kanallarına giren elementer civa, bakteri ve mantarları içeren sediment mikroorganizmalar tarafından metil civaya dönüştürülürler. 3

9 Metil civa alımı 2 mekanizmayla gerçekleşmektedir. Ya direk olarak sudan alınabilir veya besin zincirleri ile alınabilir. Civanın direk olarak sudan alınmasının sebebi sülfür ve sülfahidril gruplarına olan yüksek affinitesi nedeniyledir. Metil civa plankton, algler ve küçük balıklar tarafından, onlar da büyük balıklar tarafından, onlar da yırtıcı kuşlar tarafından tüketilirler. Bu şekilde civanın besin zincirlerinde birikmesi sağlanmış olur (4). Sonuç olarak dental amalgam artıklarının doğaya bırakılması sonucu çevreye etkisi suları kirletmesi ile ortaya çıkmaktadır CİVA SAFLIĞININ BELİRLENMESİ Saf, kimyasal, distile, redistile, double distile, triple distile veya United State Pharmacopeia (U.S.P) veya Türk kodeksi gibi birçok terim civanın kalitesinin tarifinde kullanılmıştır. U.S.P nin haricinde bütün terimler hiçbir standardı belirtmez. American Dental Assosiation (A.D.A) spesifikasyonlarına göre yüzey görünüşü ve döküldüğünde bıraktığı uçmaz kalıntı testlerine göre civanın saflığını belirlemektedi (5). Yüzey görünüşü ve dökme kalıntısı testi ile başlıca metallerin %0,01 lik varlığı bile saptanabilir. Çünkü civaya %0,01 lik bakır, çinko, kalay, kurşun, bizmut, kadmiyum, arsenik, antimon ilavesi hemen civanın yüzey görünüşünde değişiklik meydana getirmektedir. Civa ayna gibi görüntüsünü kaybeder ve yüzeyde bir film veya deri teşekkül eder. Bununla birlikte %0,01 lik bir oranda altın ve gümüş ilavesi civanın yüzey görünümünü değiştirmemektedir. Bu basit ancak hassas test sınırlı olmakla birlikte; herhangi bir diş hekimi tarafından da yapılabilir ve birçok metalin tayininde kullanılabilir. Eğer civa yüzeyi ayna gibi parlaksa dental amalgamlarda 4

10 kullanılabilir. Bulaşmış civa ise içinde bulunduğu cam kabı ıslatarak kapta da kirlenmelere sebep olmaktadır (5). 2. CİVANIN TOKSİK ETKİLERİ Uzun zamandan beri civanın suda eriyen tuzlarının ve metalik civanın absorbe edildiğinde toksik olduğu bilinmektedir. Bir endüstri zehirlenmesi olarak civa zehirlenmesi Hindistan da M.Ö. 500 yılından beri bilinmektedir. Civadan ileri gelen stomatitisler ise ilk defa M.Ö. birinci yüzyılda tarif edilmiştir (5). Fransa da 1685 yılında şapkacılıkta civa nitratın kullanılmaya başlamasıyla civa zehirlenme vakaları o kadar çok görülmeye başladı ki Fransız dilinde Travailler du Chopeau, deli olmak şeklinde şapkacılığın sağlığa zararlı olduğuna değinen terimler türemiştir. Diş hekimliği literatüründe civa stomatitlerine ait yayınlara 1935 yılında civa ve bizmut ile yapılan sifiliz tedavileri sırasında rastlanılmıştır (5). 2.1.CİVANIN VÜCUTTAKİ TOKSİK ETKİLERİ Nörotoksisite Civa, vücutta beyin dokusunda birikim göstererek çeşitli belirtilere neden olabilmektedir. Bu nedenle özellikle nörolojik sistemi etkileyen hastalıkların beyindeki civa seviyesi ile artabileceği iddia edilmektedir. Bu hastalıklardan en önemlileri Multiple skleroz (MS) ve Alzheimer hastalığıdır (1) yılında Alzheimer hastalığı olan 68 kişi ve 33 kişilik kontrol grubu üzerinde yapılan bir çalışmada beyin civa seviyeleri belirlenmiş ve ağızda bulunan amalgam sayısı veya ağızda bulunduğu süre bakımından iki grup arasında hiçbir anlamlı sonuç elde edilemediği belirtilmiştir. Sonuç olarak 5

11 dental restorasyonun içerdiği civanın Alzheimer Hastalığı na neden olabilecek bir nörotoksik faktör olmadığını belirtmişlerdir (1). MS sinir dokusunda myelin kılıflarının hasarı sonucunda duysal ve motor sinir transmisyonunu etkileyen nörolojik bir hastalıktır. Kontrolü yapılmış olgu bildiriminde, amalgam restorasyon varlığı ve sayısı ile MS arasında bir ilişki saptanamamıştır. A.B.D. Ulusal Multipl Skleroz Derneği civa içeren dental restorasyon materyalleri ile MS veya diğer nörolojik hastalıklar arasında bağlantı kurabilecek bir bilimsel kanıt olmadığını ifade etmiştir (1) İmmun Sistem Bozuklukları Amalgamın immün sistem rahatsızlıklarına neden olduğunu iddia eden çalışmalar da yapılmıştır yılında Eggleston 2 hastadaki amalgam restorasyonların kaldırıldıktan sonra beyaz kan hücresi olan T lenfositlerin yüzdesinin arttığını rapor etmiştir. Bu hastalardan birinin ağzındaki 4 amalgam restorasyon yeniden yerleştirildiğinde T lenfosit sayısında azalma olduğu bildirilmiştir (1) yılında yapılan bir çalışmada 44 hastane çalışanından oluşan bir kontrol grubu ve 44 diş hekimi ve yardımcı personelden oluşan çalışma grubundan alınan kan örneklerinde lenfosit düzeyleri araştırılmış; beyaz kan hücreleri her iki grupta da normal olarak bulunmuştur. Yapılan çalışmaların sonuçlarına göre amalgamın immün sistem üzerine herhangi bir etkisi olmadığı kanıtlanmıştır (1) Doğum Defektleri Dünya Sağlık Örgütü; (WHO) çocuk doğurma yaşındaki bayanların doğum süresince mümkün olduğu kadar az civaya maruz kalmaları 6

12 konusunda açıklama yapmıştır. İngiliz Dişhekimleri Birliği (BDA) de bu konu üzerinde yaptığı açıklamada, amalgam kullanımı ve doğumsal defektler arasında bir ilişki saptanamadığını, yine de hamilelik ve süt verme süresince yapılacak olan müdahalelerin minimuma indirilmesinin makul olabileceğini tavsiye etmiştir (1) Böbreklere Etkisi Yapılan bazı hayvan çalışmaları ve in vitro çalışmalar sonucunda civanın renal disfonksiyonlara yol açtığı iddia edilmiştir. Fakat in vivo insan çalışmalarında organ fonksiyon bozukluğuna rastlanmamıştır. Yüksek oranda civa buharına sürekli maruz kalan kişilerin (>100 µg mg) santral sinir sisteminde toksik etkiler görülmektedir. Aynı zamanda bu seviyenin üstündeki oranlarda, tübuler ve glomerüler böbrek hasarları da rapor edilmiştir (1) yılında Molin ve ark. ağızlarında amalgam restorasyonlar bulunan 20 hasta üzerinde yaptıkları çalışmada, 10 hastanın amalgam restorasyonlarını çıkarırken, diğer 10 hastanın restorasyonlarına dokunmamıştır. Amalgamların kaldırılması sırasında açığa çıkan civa buharının plazma ve idrar civa seviyelerinin biraz arttığı saptanmış ancak bu oranın fonksiyonlarını etkileyebilecek düzeyde olmadığını belirtmişlerdir (1) yılında yapılan bir çalışmada; 100 yetişkin bireyin N-acetyl-Bglucosonidase (NAG) ve idrar civa seviyeleri ölçülmüştür. Bu kişilerden 66 tanesinin ağızlarında amalgam restorasyonlar varken, 34 kişinin ise civa içerikli restorasyonun bulunmadığı belirtilmiştir. Amalgam restorasyonlara sahip kişilerin idrarlarında yapılan ölçümlerde diğerlerine göre çok düşük seviyede NAG ve civa saptanmıştır (1). 7

13 Sonuç olarak diş hekimleri ve personeli üzerinde yapılan çalışmalarda kan ve idrar civa seviyeleri göreceli olarak yüksek bulunmuştur; fakat bu seviyeler güvenlik limitinin çok altındadır (1) Genel Sağlık Amalgam hastalığı ; amalgam karşıtı kişilerin sahip oldukları; çeşitli hastalıklara bağlı semptomların ağızdaki amalgam restorasyonlarına bağlı olduğunu, restorasyonların kaldırıldıktan sonra iyileşme belirtileri gösterdiklerini iddia etmektedirler. Bu hastalıklar kardiyovasküler, endokrin, hematolojik ve merkezi sinir sistemi hastalıklarıyla ilişkilendirilmiştir (1). Amalgam hastalığı ile ilgili birçok araştırma yapılmış ve bu çalışmalarda hastaların ağızlarındaki amalgamlar sökülüp yerlerine başka restorasyonlar yerleştirildiğinde hastaların semptomlarında dramatik olarak nitelendirilebilecek iyileşmeler gözlendiği iddia edilmiş ancak çalışmaya dâhil edilen kontrol gruplarının preoperatif ve postoperatif civa seviyeleri bu kişilerin ağızlarındaki amalgam restorasyonların varlığı, yokluğu veya sayısı, yaş ve cinsiyetleri belirtilmemiştir. Aynı zamanda kontrol grubu ile çalışma grubu arasındaki yaş, cinsiyet, amalgam restorasyonların varlığı, sayısı, beslenme alışkanlıkları ve sigara kullanma alışkanlıkları hakkında hiçbir raporun olmadığı ifade edilmiştir (1). Meso2.3-dimerkaptosüksinid asid (DMSA), toksik seviyede civaya maruz kalan hastalarda civayı bağlayan ve kişilerin civadan korunmasını sağlayan etkili bir metal şelasyon ajanıdır. Amalgam hastalığı semptomları gösteren kişilere DMSA verilmiş ve idrar civa seviyelerinde artış olduğu görülmüş fakat semptomların azalması ile ilgili bir bağlantı bulunamamıştır. 8

14 Tüm bu çalışmalar göz önünde bulundurularak amalgamın hastalar üzerinde herhangi bir hastalığa yol açmadığı görüşü düşünülebilir (1) Hipersensitivite Amalgam restorasyonların içerisinde bulunan elementer civaya karşı oluşan hipersensitivite reaksiyonları çok düşüktür. Hastalara amalgam içerisinde olduğu gibi civa ve çeşitli elementlerden oluşan karışım parafin içine gömülerek 1 cm çapında kesilmiş; alerjen olmayan bir flasterle kişinin sırt bölgesine yapıştırılmıştır. Uygulanan deri yama testi sonuçlarına göre yaklaşık %2 sinden daha azında bir reaksiyon gözlenmiştir. Bu hastalarında sadece %37 sinde civaya karşı alerji saptanmıştır (1). Amalgam restorasyonlar sonucu oluşan hipersensitivitelerde; ödem, ülser, intraoral belirti göstermeyen ürtiker, veziküller veya ekzamatöz dermal değişiklikler bulunmaktadır. Bu değişiklikler genellikle eski amalgamın sökülüp yerine yenisinin yerleştirilmesinden saat içinde görülür ve semptomların gün içinde kaybolduğu belirtilmektedir (1). Civa hipersensitivitesi ile oral liken planus arasında bir ilişki olduğunu belirten çalışmalarda bulunmaktadır. Likenoid lezyonlar gözlenen hastalarda gözlenmeyenlere göre çok daha fazla hipersensitif reaksiyonların gözlendiği ifade edilmiştir. Yapılan çalışmalarda kontak lezyonların bu lezyonlara temas eden amalgam restorasyonların sökülüp yerine başka restorasyonların yerleşmesinden sonra iyileştiği görülmüş; bu nedenle temas etmeyen amalgam restorasyonların değiştirilmesine gerek olmadığı belirtilmiştir(1). 9

15 3.CİVANIN DİŞ HEKİMİ ve PERSONELİNE ETKİSİ Civanın alerjik ve toksik etkisine maruz kalabilecek birinci derece risk grubu diş hekimleri ve personelidir. Bu riskler; alerjik reaksiyonlar, akut ve kronik civa zehirlenmeleri olabilir. Diş hekimi ve personeli doğrudan deri teması veya civalı bileşiklere dokunulması ve civa buharının salınması ile civadan etkilenebilirler. En tehlikelisi de civa buharının solunmasıdır. Uluslararası eşik civa buhar konsantrasyonu m³ de 0.05 mg. kadardır. Civanın letal dozu ise 1-4 gr. dır (3). Civa bireylerde kan, idrar, tükrük, saç ve tırnaklarda saptanabilir. Amerikan sağlık teşkilatının standart normal civa oranları; Kanda İdrarda 0.05 mg/lt mg/lt Tükrükte mg/lt dir (3). Akut civa zehirlenmesi birkaç saat içinde kusma, bulantı, kanlı diyare ve kramp biçiminde karın ağrıları ile başlar. Dokular tarafından absorbe edilen civa böbreklerde birikir, idrar atılımı azalır, sonra tamamen kesilir. Akut civa intoksikasyonu üremiye neden olup, ölümle sonuçlanabilir. Bu tür bir akut zehirlenmede gastrik lavaj, dimerkaprol ve penisilamin tedavileri uygulanabilir (3). Kronik civa zehirlenmelerinin semptomları 1-30 yıl sonra ortaya çıkabilmektedir. Civa iyonları hücre içinde enzim inhibitörlerini ve proteinlerini denatüre ederler ve hücrelerin metabolizmasını ve fonksiyonunu etkilediği gibi membran fonksiyonunu ve transportunu da değiştirirler. Beyindeki sinirsel ileti ve salgılamada etkilenir. Kronik civa intoksikasyonu nörolojik belirtilere, güçsüzlüğe, yorgunluğa, uykusuzluğa, kilo kaybına, iştahsızlığa, 10

16 gastrointestinal düzensizliklere, kaslarda titreme ve kronik spazmlara neden olur. Civa zehirlenmesinin ağız içi belirtileri; gingivitis, aşırı tükrük salgısı, metalik tat ve dişlerde mobilite artışıdır (3). 4.CİVANIN EKOTOKSİSİTESİ Kişisel tehlikelerin yanı sıra civanın ekotoksitesi ve çevre kirliliğine etkisi de göz ardı edilemez. Çünkü doğanın ve çevrenin zehirlenmesi yakın veya uzak gelecekte kişileri de etkileyecektir. Örneğin 60 lı yıllarda Japonya da endüstriyel atık kaynaklı civa ile kirlenen bölgelerden yakalanan balık yüzünden yaklaşık 100 kişi ölmüştür yıllarında Irak da civalı tarım ilaçları ile yetiştirilen buğdaydan 6 bin kişi zehirlenmiştir (6). Bu örneklerde de görüldüğü gibi diş hekimlerinden kaynaklı civa kirliliği ekolojik civa kirliliğinin sadece bir bölümüdür. İsviçre Çevre Bakanlığı nın verdiği sayılara göre ülkede bir yılda çevreyi kirleten civa 10 tondur. Bunlardan sadece 1 tonu diş hekimlerine aittir, geri kalanı pillerden, tarımdan, kimya endüstrisinden ve florosan lambalarının atıklarından kaynaklanmaktadır (6). Ekolojik problemler toplumsal ve politik çözümler gerektirdiğinden ve tüm ülke, hatta uluslararası coğrafyayı kapladığından şu an medyadaki amalgam tartışması sadece diş hekimleri ile sınırlanmış durumdadır (6). 5. CİVA ZEHİRLENMELERİNDE TANI ve TEDAVİ 5.1. Tanı Ağır metal zehirlenmelerinin tanısında kan testlerinden faydalanılır. Örneğin; kurşun (Pb) zehirlenmesinde vücutta ölçülebilecek oranda Pb varsa 11

17 kanda Pb tespit edilebilir. Ancak en önemli tanı yöntemi eritrositlerde Pb düzeyinin tespit edilmesidir. Saç ve idrar düzeyleri de kan düzeylerini yansıtabilir. Pb şelatör ajanlarla, bağlı olduğu organlardan ayrılabilir. Ancak civayı, kurşun gibi şelatörlerle dokudan ayırmak zordur. Civa intoksikasyondan sonra çok kısa bir süre kanda kalabilmektedir. Vücuttan hızla elimine edilmezse karaciğer, böbrek, gastro intestinal sistem (GİS) ve beyindeki sülfidril içeren enzim ve proteinlere bağlanabilmektedir. Kan, idrar ve saç civa düzeyleri vücuttaki civa düzeyi hakkında kesin bilgi vermez. Karaciğer, böbrek ve GİS te var olan civanın miktarını direkt ve net bir şekilde göstermek için tek yol organ biyopsisidir. Ancak invaziv bir teknik olması nedeniyle önerilmemektedir (4) Klinik Belirti ve Bulgular Akut Zehirlenmeler Elementer civa buharının yüksek konsantrasyonda akut inhalasyonu 1. Ciddi kimyasal pnömoni 2. Nonkardiojenik akciğer ödemi 3. Gingivostomatit Civa klorürün akut olarak oral yolla alınımı 1.Karın ağrısı ve hemorajik gastroenterit 2.Bağırsak nekrozu 3. Akut tubüler nekroz 4. Şok ve ölüm (7). 12

18 Kronik Zehirlenmeler Civa buharının kronik inhalasyonu 1. Tremor 2. Nöropsikiyatrik bozukluk Klasik triad 3. Gingivostomatit 4. Erken evrede tremor ve koreiform hareketler 5. Nöropsikiyatrik belirtiler (yorgunluk, hafıza kaybı) 6. Akrodini: Kronik civa maruziyetine bağlı oluşan nadir bir idiyosinkrotik reaksiyondur. Çoğunlukla ekstremitelerdeki renk değişikliği ve soyulmaların eşlik ettiği ağrı, hipertansiyon, aşırı terleme, anoreksi, uykusuzluk, huzursuzluk, apati ve döküntülerle seyreder (7). 5.3.Tanı Potansiyel kan veya bilinen ajanlara maruziyet Karakteristik bulgular Kan ve idrar civa düzeyi yüksekliği (7) Diğer Laboratuar Testleri Elektrolitler Kreatinin PA akciğer grafisi Glukoz Transaminaz BUN İdrar analizleri Görme alanı testleri (8). 13

19 5.4. Tedavi Acil ve destek tedavisi 1. İnhalasyon: Kapalı yerlerde birkaç saat içinde akut pnömoni ve akciğer ödemi gelişebilir. Hastaya hemen oksijen verilmelidir. 2. Civa tuzu yutulması: Ciddi gastroenterit ve şok sıvı replasmanıyla tedavi edilmelidir. Akut böbrek yetmezliği geri dönüşlüdür, ancak 1-2 hafta hemodiyaliz gerektirmektedir. 3. Organik civa yutulması: Semptomatik destek tedavisi sağlanmalıdır (8) Şelasyon Tedavisi DMPS (2,3 dimerkaptopropan sülfat) Ağır metallerle kompleks yapılabilen karşılıklı iki sülfidril grubu içeren suda iyi çözünen bir şelatördür. Civa dışında vücut için yararlı Cu, Zn, Se gibi minareleri de bağlayabilir. Bu nedenle DMPS tedavisi sırasında bu minarelerin suplemantasyonu gerekebilir. Bilinen mutajenik, teratojenik ve karsinojenik etkisi yoktur. Uzun süreli vücutta kalabilir. İntravenöz veya intramusküler 3-5 mg/kg. dozda ayda bir kez uygulanır. Çocuklarda güvenilir olup olmadığı tartışmalıdır (9) DMSA (Mezo, 2,3 dimerkaptosüksinid asid) Civa dışında kurşun intoksikasyonunda da kullanılır. Suda çözülebilir. Ratlarda yapılan bir çalışmada kan beyin bariyerini (KBB) geçtiği söylenmektedir, ancak insanlarda şüphelidir. Uygun bir şekilde kullanıldığında güvenli ve efektiftir. DMSA, 5-10 mg/kg dozda günde iki kez, iki hafta boyunca oral olarak kullanılır. Çocuklarda da kullanılabilir (10). 14

20 6. DENTAL CİVA HİJYENİ ile İLGİLİ ÖNERİLER Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), diş hekimleri ve yardımcı personelin sağlığını korumak amaçlı civa hijyeni ile ilgili uzun çalışmalar yapmışlardır. Bu çalışmalar sonucunda; 1999 ADA Konseyi, civa hijyeni konusunda bir program hazırlamışlardır. Diş hekimleri ve personelinin civaya elle temasını en aza indirmek ve çevreye verdiği zararı minimalize etmek bu program doğrultusunda amaçlanmıştır. Ancak tüm araştırmalar sonucunda standart bir kural koyulamamıştır (11). Günümüzde geçerli olan maddeler; 1. Sürekli olarak yeni bilgiler takip edilmelidir. 2. Civanın damlayacağı veya sıçrayabileceği yerlerde halı döşeme kullanılmamalıdır. 3. Mümkün olduğunca civa yere dökülmemelidir (11) Diş Hekimi Kliniğinde Civa Kaynakları Diş hekimleri ve personeli civaya ya direk deri teması ile ya da civa buharını soluyarak maruz kalırlar. Bazı durumlarda kazara civanın yere saçılması ile ya da bozuk amalgamatörler sebebiyle maruz kalabilirler. Aynı zamanda amalgam polisajı sırasında, amalgam kapsüllerinin kapaklarını açarken de civaya maruz kalınabilir (11) Genel Civa Hijyeni Önerileri Tüm personel, civa hijyeni konusunda eğitilmeli, amalgama elle dokunmanın veya amalgam buharı solunmasının zararları anlatılmalıdır. 15

21 Klinikten ayrılmadan önce iş kıyafetleri çalışılan yerden uzaklaştırılmalıdır İşyeri Kuralları Çalışılan bölgeler iyi havalandırılmalı, havalandırma filtreleri periyodik olarak değiştirilmelidir. Çalışılan yerdeki aksesuar ve yer döşemeleri civa damlacıklarını absorbe edemeyen bir materyalle kaplı olmalıdır. Asla halı kullanılmamalıdır. Periyodik olarak muayenehanede civa buharı düzeyi ölçümleri yaptırılmalıdır. Occupational Safety and Health Administration a (OSHA) göre güvenli doz 0.1 mg/m 3 tür (11) Amalgam Dolguların Hazırlanması ve Yerleştirilmesinde Öneriler 1.Sadece kapsüllü amalgamlar kullanılmalıdır. 2.Amalgamatör kapanabilen bir kutu içinde barındırılmalıdır. 3.Eğer mümkünse tek kullanımlık kapsül amalgamlar kullanılmalıdır. 4.Amalgama elle temas edilmemelidir. 5.Bitirme ve uzaklaştırma sırasında yüksek derecede tahliye çalıştırılmalıdır (11). 7. GÜNÜMÜZDE AMALGAM DOLGULAR ile İLGİLİ İKİ FARKLI GÖRÜŞ VARDIR 7.1.ADA nın Görüşü 150 yıldan fazla süredir ve 100 milyondan fazla hastanın ağzında amalgam dolgu malzemesinin güvenilir, sağlıklı ve dayanıklı olarak 16

22 kullanıldığını, içeriğindeki gümüş, bakır, kalay, gibi metallerin civayla kimyasal reaksiyonlarının sert, stabil ve güvenli bir yapı oluşturduğu belirtilmektedir (12). Amerikan Halk Sağlığı Servisi nin 1993 yılında, Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü, Diş hekimliği Araştırma Bölümü nün 1991 yılında yapmış oldukları geniş araştırmalar sonucu amalgamın içerdiği maddelere aşırı alerjisi olan kişiler haricinde güvenle kullanılabileceğini belirtmişlerdir (12). Ayrıca havadan, sudan ve yiyeceklerden, ağzımızdaki amalgam dolgunun içeriğindeki civanın buharlaşmasıyla alacağımızdan kat ve kat daha fazla civa almaktayız (12). 150 yıldır kullanılan bir materyal olmasına rağmen, bilimsel yayınlarda, amalgamın alerjik olmasından daha ciddi bir yan etkisi rapor edilmemiştir. Alerji olguları 150 yılda sadece 100 olguyu geçmemiştir (12) yılında Dünya Diş Hekimleri Birliği, Diş Hekimliği Malzemeleri Panelinde; belirgin bir şikâyet olmadan amalgam dolguların çıkarılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı sonucuna varılmış ve Amerikan Halk Sağlığı Servisi ise; 1993 yılında amalgam dolguların sökülerek değiştirilmesinin kişinin sağlığına yarar getirecek inandırıcı bir etkisinin olmadığını aksine gereksiz yere sökülen amalgam dolgunun, sağlıklı dişin yapısına zarar vereceğini belirtmiştir (12). Amalgam dolguların sökülmesiyle Multiple Skleroz hastalığının iyiye gitmesi veya amalgamın, arthritis, Alzheimer gibi hastalıklara neden olduğu gibi iddiaların kanıtlanmadığı ve bilimsel bir dayanağı bulunmadığını belirtilmektedir (12). 17

23 Amerikan Diş Hekimleri Birliği, amalgama alternatif ancak en az onun kadar etkili ve güvenli bir madde geliştirmek için yapılan çalışmalara destek vermektedir. Ancak günümüzde amalgama alternatif gösterilen kompozit rezinlerin, özellikle büyük dolgularda, amalgam kadar uzun ömürlü ve etkili olmadığı kanısındadırlar (12). Amerikan Diş Hekimleri Birliği ve Amerika Halk Sağlığı Servisi amalgamın ağız sağlığına yönelik kullanımının hala geçerli olduğu görüşünde birleşmektedirler (12). Amerikan Diş Hekimleri Birliği dergisinin 1995 Kasım sayısında yayınlanan bir araştırmada; 1700 diş hekiminin idrar tahlilleri yapılmış ve çok önemsiz seviyede civa bulunmuştur. Eğer muayenehanelerde amalgam kullanımıyla ilgili güvenlik önlemlerine uyulur, ortamda civa buharı bulunmazsa çalışan personel için zararlı bir etki görülmemektedir (12) Çevresel Diş Birliği nin Görüşü Civayla Sağlıksız Gülüşler Çoğu insanın dişlerindeki dolgular civa içeriyor. Çevresel Diş Birliği (EDS) Başkanı Joyal Taylor ; kullanılan gümüş dolgular, aslında yüzde 50 civa ve sadece yüzde 25 gümüş içerir. Bu bileşim de, bu tür dolguları özellikle zararlı hale getirir. Civa, bilinen bir karsinojendir ve bağışıklık fonksiyonunu bozma yeteneği vardır. Ayrıca otonom sinir sisteminde ve diğer dokularda blokajlar yapabilir. ABD de bir yıl içinde, hastaların ağızlarına, 100 milyondan fazla civa dolgusu yapıldığı hesaplanmış, bu dolgulardan salınan civa buharı, çok kolaylıkla kan tarafından absorbe edilebiliyor ve %80 ile %100 arasında miktarı eritrositlerde birikip %33 lük kısmı akciğerler 18

24 tarafından absorbe ediliyor. Bundan sonra da beyin dahil, vücuttaki her hücreye taşınıyor (13). Dolgulardaki civa oranı, balıkta ve deniz ürünlerinde bulunanın tam altı katıdır. Civa buharları, amalgam dolgulardan sürekli olarak salındıklarından yılda 365 gün, günde 24 saat, civa solunuyor demektir. Dolgulardan elementel civa solunduğunda, vücuttaki bakterilerin aktivasyonuyla, civanın organik formuna yani metilcivaya çevriliyor. Metilciva, kan-beyin engelini kolay geçebildiğinden, nörodejeneratif hastalıklarla bağlantısı olduğu düşünülmektedir. Bu hastalıklar arasında Alzheimer ve Multiple Sklerosis (MS) de vardır (13). Civa gibi ağır metaller serbest radikal görevi yaparlar ve vücudun kendi kendini zehirlerden arındırması için gerekli olan enzimleri bloke ederler. Bu arada, damarların iç duvarlarına ve sinir düğümlerine de (ganglion) hasar verirler. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki, yıl önce civa dolguları çıkarılmış olan hastaların bile vücutlarında, yüksek düzeyde civaya rastlanabilmektedir (13). Civanın vücutta yaptığı lezyonlar içinde şunlar vardır; böbrek fonksiyonlarında bozulma, kardiyovasküler sistemde bulgular (kalp-damar sistemi), sakat doğumlar, nöropsikolojik bozukluklara neden olabilir, üreme sisteminde bozukluklar yapabilir. Zehirlenme kronik ise belirtileri; anoreksia, depresyon, yorgunluk, uykusuzluk, artrit, MS, sinirlilik, hafıza kaybı, mide bulantısı, ishal, diş eti hastalıkları, baş ağrısı görülmektedir (13). Amalgam zehirlenmesinin önemi nedeniyle, çok sayıdaki kanser uzmanı, hastalarının ağızlarındaki civa dolguların çıkarılmasını istemektedir. 19

25 Hastanın hem bağışıklık sistemi zayıflatmakta, hem de belirli organlara toksik etki yapmaktadır (13). Uluslararası Oral Tıp ve Toksikoloji Akademisi (IAOMT) civa amalgamların, bağışıklık sisteminin bozulmasına ve kanser dahil, serbest radikal patolojilerine büyük ölçüde katkıda bulunduğuna ilişkin bir çok kanıt olduğunu ifade etmektedir. Alman Sağlık Bakanlığı amalgamı, civa buharı salınmasından dolayı, risk olarak kabul etmektedir. Bu salınma, yemek çiğneme ve dış fırçalama gibi gündelik aktivitelerden dolayı meydana gelebilir(13). Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) de araştırmalarına göre, tek bir amalgam, her gün 3-17 mcg civa salabilmektedir. Danimarka da yapılan bir araştırmaya göre, kanlarında civa düzeyi yüksek olan insanların en az 4 amalgam dolgusu bulunduğu saptanmıştır. Ayrıca Amerikan, İsveç ve Alman bilim adamlarının, kadavralarda yaptıkları araştırmalarda da, dolgu sayısıyla, beyin ve böbreklerde civa düzeyi arasında çok belirgin ilişki saptanmıştır (13). 8. AMALGAM RESTORASYONLARA ALTERNATİFLER 8.1. Direk Restorasyonlar Posterior Kompozitler Kompozit rezinlerdeki tüm gelişmelere rağmen, halen sekonder çürük, polimerizasyon büzülmesi ve kenar sızıntısı karşılaşılan problemlerdendir. Yeterince hassas çalışılmadığı takdirde başarılı bir restorasyon yapmak imkansızdır. Direk kompozit rezin restorasyonların yapılmasında incremental tekniğin kullanılması polimerizasyon büzülmesini azaltsa da tamamen 20

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI 2. SINIF RESTORATİF DİŞ TEDAVİSİ TEORİK DERS PROGRAMI 1. hafta Konservatif Diş Tedavisine giriş, Diş yüzeyi terminolojisi 2. hafta Kavite sınıflandırması ve kavite terminolojisi (Sınıf I ve II kaviteler)

Detaylı

Kurşun ile Zehirlenmeler

Kurşun ile Zehirlenmeler Kurşun ile Zehirlenmeler Dr. Müge Tecder-Ünal Başkent Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Farmakoloji Anabilim Dalı Klinik Toksikoloji Kursu, Nisan 2010, İzmir 15 aylık kız çocuk Şikayet: saçma yutma Öykü: 14.03.2010

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

8-Biyolojik İzleme. Volkan Dündar

8-Biyolojik İzleme. Volkan Dündar 8-Biyolojik İzleme Volkan Dündar Biyolojik izlemenin tanımı 1 Biyolojik izleme: Tehlikeli maddelerin, Metabolitlerinin ya da bunların biyokimyasal veya biyolojik etkilerinin parametrelerinin varlığında

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU DEMİR-3-KLORÜR SOLÜSYON GBF NO : 200-011 TARİH : EYLÜL 98 CAS NO: 7705-08-0 1-) KİMYASAL MADDE VEYA ÜRÜNÜN VE FİRMANIN TANIMI

GÜVENLİK BİLGİ FORMU DEMİR-3-KLORÜR SOLÜSYON GBF NO : 200-011 TARİH : EYLÜL 98 CAS NO: 7705-08-0 1-) KİMYASAL MADDE VEYA ÜRÜNÜN VE FİRMANIN TANIMI 1-) KİMYASAL MADDE VEYA ÜRÜNÜN VE FİRMANIN TANIMI Ürün adı : Demir-3-Klorür Solüsyon Formulü : FeCl 3 2-) KİMYASAL BİLEŞİMİ Maddenin kimyasal adı : Demir-3-klorür (FeCl 3 ) Sinonimleri : Demir (III) Klorür

Detaylı

OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY

OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY OROHEKS % 0,2 ORAL SPREY FORMÜL %0.2 klorheksidin glukonat içerir. Yardımcı madde olarak; gliserin, limon esansı ve nane esansı içerir. Bir püskürtme 0.15 ml dir ve 0.0003 g klorheksidin glukonat içerir.

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Madde/Müstahzar Adı : POLIROAD SU BAZLI YOL ÇİZGİ BOYASI Hazırlama Tarihi : 09.07..2009 Yeni Düzenleme Tarihi : - Kaçıncı Düzenleme Olduğu : 00

Madde/Müstahzar Adı : POLIROAD SU BAZLI YOL ÇİZGİ BOYASI Hazırlama Tarihi : 09.07..2009 Yeni Düzenleme Tarihi : - Kaçıncı Düzenleme Olduğu : 00 Form No : B-649 Sayfa No : 1/ 7 1. MADDE/MÜHTAHZAR VE ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANITIMI 1.1. Madde/Mühtahzarın Tanıtılması : Poliroad Su Bazlı Yol Çizgi Boyası 1.2. Madde/Mühtahzarın Kullanımı : Su bazlı yolçizgi

Detaylı

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ BASİT RİSK DEĞERLENDİRMESİ METODU (HSE/COSHH-Control of substances hazardous to health ) 1 TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 1. ÜRÜN ADI ÜRÜN BİLGİSİ CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 2. BİLEŞİM Etkin madde: Her 5 ml de; Amoksisilin Klavulanik asit 250.00 mg 62.5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır.

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. KULLANMA TALİMATI SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram jel etkin madde olarak 50 mg ibuprofen içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, karbomer 940, disodyum edta, etil alkol

Detaylı

ÇEVREYE SAYGI. Geri Dönüşümün Önemi 1.Doğal kaynaklarımızın korunmasını sağlar.

ÇEVREYE SAYGI. Geri Dönüşümün Önemi 1.Doğal kaynaklarımızın korunmasını sağlar. ÇEVREYE SAYGI Yeniden değerlendirilme imkânı olan atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerden geçirilerek ikincil hammaddeye dönüştürülerek, tekrar üretim sürecine dâhil edilmesine geri dönüşüm

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY)

ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) EĞİTİM MODÜLÜ I Kodlama İlkeleri 1 21-23 Haziran 2012 ANKARA UKAY KAPSAMI Ulusal Kaza Yaralanma

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır.

KULLANMA TALİMATI. VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır. KULLANMA TALİMATI VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır. Etkin madde: Her 1 g krem %5 a/a 50 mg asiklovir içerir. Yardımcı madde(ler): Poloksamer, setostearil alkol, sodyum lauril sülfat, beyaz yumuşak parafin,

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Zehirlenme durumunda UZEM in 114 no lu telefonunu arayın.

Zehirlenme durumunda UZEM in 114 no lu telefonunu arayın. Yeni Düzenleme Tarihi : Kaçıncı Düzenleme Olduğu : Form No : RFM018 Sayfa No : 1 / 6 1.Madde / müstahzar ve Şirketin Tanıtımı : TOMCAT 2 4 MEVSİM BLOK YEM Kullanım Amacı : Rodentisit Üretici Firma : Bell

Detaylı

KSİLEN GÜVENLİK BİLGİ FORMU : TEKKİM KİMYA SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ 1.MAMÜL VE FİRMA TANITIMI. Formülü : C 8 H 10 Firma

KSİLEN GÜVENLİK BİLGİ FORMU : TEKKİM KİMYA SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ 1.MAMÜL VE FİRMA TANITIMI. Formülü : C 8 H 10 Firma EC NO : 215-535-7 GBF No :042 Sayfa No : 1/5 1.MAMÜL VE FİRMA TANITIMI Ürün Adı : Ksilen Formülü : C 8 H 10 Firma : TEKKİM KİMYA Organize Sanayi Bölgesi. Mavi Cad. 8 Sokak. No: 1 BURSA Telefon : 0 (224)

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. KİMYASAL MADDE VEYA ÜRÜNÜN VE FİRMANIN TANIMI Ürün Adı : HMPlus Mikronütrient Şirket : Kayhan ÜNLÜALP HidroMetan Biyogaz ve Arıtma Teknolojileri 1768 Sokak No:4/5 Karşıyaka İZMİR Acil Telefon numarası

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. Emrah GÖKALTUN Anadolu Üniversitesi Müh-Mim. Fakültesi Mimarlık Bölümü İkieylül

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BATTICON Pomad. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BATTICON Pomad. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06 KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI BATTICON Pomad 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06 10.00 g Yardımcı Maddeler Yardımcı maddeler için 6.1 e bakınız.

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GRİZİNC 15 mg / 5 ml şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: Her 5 ml şurupta 15 mg çinkoya eşdeğer 66 mg çinko sülfat heptahidrat bulunur. Yardımcı maddeler: Şeker (sükroz), gliserin, nipajin

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

Atık pilleri ne yapmalı?

Atık pilleri ne yapmalı? Akdeniz Üniversitesi Atık Pil Toplama Kampanyası Atık pilleri ne yapmalı? Kapsam Pil bağımlılığı Atık pil Çevreye olan zararları Ne yapılabilir? Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Sorunları

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu Kullanma Talimatında:

KULLANMA TALİMATI. Bu Kullanma Talimatında: KULLANMA TALİMATI TEMETEX %0.1 krem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde : 1 gramında 1 mg diflukortolon valerat içerir. Yardımcı maddeler: Polioksietilen stearat, sıvı parafin, beyaz vazelin, disodyum

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI ÜREDERM

KULLANMA TALİMATI ÜREDERM KULLANMA TALİMATI ÜREDERM %20 krem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram kremde 200 mg Üre (Karbamid) içerir. Yardımcı maddeler: Beyaz yumuşak vazelin, Setostearil alkol, İzopropilmiristat, Gliserinmonostearat,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI ZİNCO şurup 100 ml Ağızdan alınır. Etkin madde: Her 5 ml (1 ölçek) şurup 15 mg çinko (çinko sülfat heptahidrat halinde) Yardımcı maddeler: Sukroz, metil paraben, gliserin, portakal esansı,

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GRİPİN kapsül Ağızdan alınır. Etkin maddeler: Her bir kapsül; etkin madde olarak 250 mg Parasetamol ve 15 mg Kafein içermektedir. Yardımcı maddeler: Mısır nişastası, Magnezyum Stearat,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ZİNCOPLEX 15 mg / 5 ml şurup Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her 5 ml şurupta 15 mg çinkoya eşdeğer 66 mg çinko sülfat heptahidrat Yardımcı maddeler: Gliserin, sorbitol, esans olarak raspberry

Detaylı

SODYUM HİPOKLORİT CAS NO : 7681-529-9

SODYUM HİPOKLORİT CAS NO : 7681-529-9 Sayfa No : 1/5 1. MAMÜL VE FİRMA TANITIMI Ürün Adı Formülü Firma : Sodyum Hipoklorit 6-15 % (w/w) : NaOCI : TEKKİM KİMYA Organize Sanayi Bölgesi. Mavi Cad. 8 Sokak. No: 1 BURSA Telefon : 0 (224) 243 21

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

İÇİNDEKiLER. Önsöz...,... v BÖLÜM I. TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ

İÇİNDEKiLER. Önsöz...,... v BÖLÜM I. TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ İÇİNDEKiLER Önsöz...,... v BÖLÜM I TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ 1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 2. 2.1 2.2 2.3 3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Toksikoloji de Temel Kavramlar...2 Toksikoloji'nin alt birimleri...2 Zehir ve Toksik

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU BLUESTEAM A 12

GÜVENLİK BİLGİ FORMU BLUESTEAM A 12 Sayfa No : 1/5 1. KİMYASAL MADDE VEYA ÜRÜNÜN VE FİRMANIN TANITIMI 1.1 Madde veya Ürünün Tanıtılması Ürün Adı : Kimyasal Adı : Organik kimyasallar karışımı CAS No : EINECS No : Kullanım Alanları : Kazan

Detaylı

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır? 1)Aşağıdakilerden hangisi kuvvetli patlayıcılar sınıfına girer? Dumansız barut Kibrit Roket yakıtı Havai fişek Dinamit** 2) Yanıcı sıvıları parlayıcı sıvılardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. GLYNOSE tablet formunda piyasaya sunulmaktadır ve her bir tablet 100 mg akarboz içerir.

KULLANMA TALİMATI. GLYNOSE tablet formunda piyasaya sunulmaktadır ve her bir tablet 100 mg akarboz içerir. KULLANMA TALİMATI GLYNOSE 100 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablette 100 mg akarboz. Yardımcı maddeler: Mısır nişastası, mikrokristalin selüloz, koloidal silikon dioksit, magnezyum stearat

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİOAK 5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet, 5 mg biotin (Vitamin H) içerir. Yardımcı madde(ler): Laktoz anhidr, mikrokristalin selüloz, krospovidon, povidon K-30 ve

Detaylı

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu)

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu) 1. KİMYASAL ÜRÜN & ŞİRKET TANIMI Ürün Adı: SPT-1657 Ürün tanımı: Tek komponentli Poliüretan yapıştırıcı Fabrika:. SAMHO CHEMICAL CO. LTD. Adres: 241-2, Chongwon-ri, Mado-myun, Hwasung-City Kyunggi-do,

Detaylı

TARKİM BİTKİ KORUMA SANAYİ ve TİCARET A.Ş.

TARKİM BİTKİ KORUMA SANAYİ ve TİCARET A.Ş. Sayfa 1 / 7 1.MADDE/ MÜSTAHZAR VE ŞİRKET / İŞ SAHİBİNİN TANITIMI Ürün hakkında bilgi Ürün İsmi Maddenin / karışımın kullanımı Şirket Adres Efdal Sülfür 80 WP Suda ıslanabilir toz Formülasyon Tarkim Bitki

Detaylı

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT)

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT) 1. KİMYASAL ÜRÜN VE FİRMA TANITIMI Ürünün Adı : KALSİYUM KARBONAT Ürünün Kimyasal Formülü : CaCO 3 Yapı malzemelerinin üretiminde; kimyasal proseslerde; metalürji ve cam Kullanım Alanları : üretiminde;

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İşe Giriş Muayeneleri Aralıklı kontrol muayeneleri (periyodik muayeneler) Sağlık Eğitimi 1 İşe Giriş

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

FİBRO GEL YayınTarihi: 01.08.2009

FİBRO GEL YayınTarihi: 01.08.2009 1. ÜRÜN ve ŞİRKET TANITIMI Ürün Adı : Kullanım Amacı : İnsektisit Kimyasal Grubu : phenylpyrazole Üretici ve Ruhsat Sahibi: Koru -San Çevre Koruma Kimyasalları San.ve Tic.Ltd.Şti Adres: : 104.Cadde No:138

Detaylı

Madde/Müstahzar Adı : NATURA A1 AKRİLİK Hazırlama Tarihi : 09.08..2005 Yeni Düzenleme Tarihi : - Kaçıncı Düzenleme Olduğu : 00

Madde/Müstahzar Adı : NATURA A1 AKRİLİK Hazırlama Tarihi : 09.08..2005 Yeni Düzenleme Tarihi : - Kaçıncı Düzenleme Olduğu : 00 Form No : B-350 Sayfa No : 1/ 6 1. MADDE/MÜHTAHZAR VE ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANITIMI 1.1. Madde/Mühtahzarın Tanıtılması : NATURA A1 AKRİLİK Su bazlı akrilik dış cephe boyası 1.2. Madde/Mühtahzarın Kullanımı

Detaylı

91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları'na (11/03/2002-24692) göre hazırlanmıştır.

91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları'na (11/03/2002-24692) göre hazırlanmıştır. Sayfa No : 1/5 Bölüm 1. Madde / Müstahzar ve Şirket / İş Sahibinin Tanıtımı 1.1. Madde / Müstahzar Tanıtılması Ürün Adı : Kimyasal Aile : Karışım CAS No : Yok EINECS No : Yok 1.2. Madde / Müstahzarın Kullanımı

Detaylı

Madde/Müstahzar Adı : NATURA TRANSFER Tarihi : 12.09..2005 ASTARI Yeni Düzenleme Tarihi : - Kaçıncı Düzenleme Olduğu : 00

Madde/Müstahzar Adı : NATURA TRANSFER Tarihi : 12.09..2005 ASTARI Yeni Düzenleme Tarihi : - Kaçıncı Düzenleme Olduğu : 00 Form No : B-592 Sayfa No : 1/ 7 1. MADDE/MÜHTAHZAR VE ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANITIMI 1.1. Madde/Mühtahzarın Tanıtılması : NATURA TRANSFER ASTARI 1.2. Madde/Mühtahzarın Kullanımı : Su bazlı, akrilik dönüşüm

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. VERTİN 16 mg Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM. Etkin madde: Betahistin dihidroklorür... 16 mg

1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. VERTİN 16 mg Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM. Etkin madde: Betahistin dihidroklorür... 16 mg KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VERTİN 16 mg Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Betahistin dihidroklorür... 16 mg Yardımcı maddeler: Mannitol... 50 mg Yardımcı maddeler

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür 500 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR İNSUFOR, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde, özellikle fazla kilolu

Detaylı

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Environment International Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Hoş Geldiniz 23 Temmuz 2010 Wim van Doorn TEMĠZ HAVA NEDĠR? Temiz hava bileşimi Azot Oksijen Su buharı Diğer kirleticiler Karbon dioksit Organik

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Z. Ş İ M Ş E K, C. D E M İ R, Z. KEKLİK, B. K A R A, M. A K B A B A Toplumların üretim biçimi, erken

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Posta kutusu 11 62, D-34201 Melsungen Fax ++49 +5664/9496-8444

Posta kutusu 11 62, D-34201 Melsungen Fax ++49 +5664/9496-8444 Sayfa 1/6 1. Madde/Müstahzar ve Firma Tanıtımı Ürünün adı: Üretici / Dağıtıcıya ait bilgiler: Telefon ++49 +5664/9496-0 Dr. Schumacher GmbH Posta kutusu 11 62, D-34201 Melsungen Fax ++49 +5664/9496-8444

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

KULLANMA TALİMATI 1/6

KULLANMA TALİMATI 1/6 KULLANMA TALİMATI ÜREDERM LİPO %10 emülsiyon Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram emülsiyonda 100 mg Üre (Karbamid) içerir. Yardımcı maddeler: Abil WE09, Sıvı parafin, Siklometikon, Tegosoft

Detaylı

Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal Ağız kokusunun nedenleri ve önlemenin yolları hakkında bilgi verdi.

Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal Ağız kokusunun nedenleri ve önlemenin yolları hakkında bilgi verdi. Ağız Kokusuna Karşı Dilinizi de Fırçalayın Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Bölüm Koordinatörü Prof. Dr. Yavuz Baykal Ağız kokusunun nedenleri ve önlemenin yolları hakkında bilgi verdi. İSTANBUL - Sağlıklı

Detaylı

Kanser Kemoterapi Rehberi ve Uygulamaya Yönelik Öneriler

Kanser Kemoterapi Rehberi ve Uygulamaya Yönelik Öneriler Kanser Kemoterapi Rehberi ve Uygulamaya Yönelik Öneriler İkinci Baskı Editörler Maryane Fishman, RN,MS Mary Mrozek Orlowski, RN, MSN, AOCN Amerikan Onkoloji Hemşireleri Derneği (ONS) bu baskıdaki değerli

Detaylı

16 yaş altı hastalarda viral grip/ soğuk algınlığı veya suçiçeği durumlarında hekime danışılmadan kullanılmamalıdır.

16 yaş altı hastalarda viral grip/ soğuk algınlığı veya suçiçeği durumlarında hekime danışılmadan kullanılmamalıdır. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI DENCOL Jel Sprey 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her 1 g jel, Etkin madde: Kolin salisilat içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol (%70) Karboksimetil selüloz sodyum 87.1 mg 70.0

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU ASETİK ASİT CAS NO: 64-19-7 EC NO :200-580-7 R:10-35 S: 23.2-26-36/37/39-45

GÜVENLİK BİLGİ FORMU ASETİK ASİT CAS NO: 64-19-7 EC NO :200-580-7 R:10-35 S: 23.2-26-36/37/39-45 TEKKİM KİMYA Sayfa No : 1/5 1. MAMÜL VE FİRMA TANITIMI Ürün Adı :Asetik Asit çözeltisi %80 Formülü : CH 3 COOH Firma : TEKKİM KİMYA Organize Sanayi Bölgesi. Mavi Cad. 8 Sokak. No: 1 BURSA Telefon : 0 (224)

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERDE AĞIR METAL SAFSIZLIKLARINA İLİŞKİN KILAVUZ

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERDE AĞIR METAL SAFSIZLIKLARINA İLİŞKİN KILAVUZ TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERDE AĞIR METAL SAFSIZLIKLARINA İLİŞKİN KILAVUZ Amaç MADDE 1- (1) Bu Kılavuz, kozmetik ürünlerde bulunması muhtemel ağır metal safsızlıklarına ve bu safsızlıkların

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU (MGBF)

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU (MGBF) 1. ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANIMI Ürünü Tanıtıcı Bilgiler Ürün Kodu 1202 Ürün Adı FIXCRETE (A Bileşeni) Tanımlama/ Kullanım MGBF Düzenleyen Hakkında Bilgiler Acil Durum telefon numarası İKİ BİLEŞENLİ, ÇİMENTO

Detaylı

CİVA ZEHİRLENMESİ. Farm.. Dr. Didem İkincioğulları Ulusal Zehir Danışma Merkezi

CİVA ZEHİRLENMESİ. Farm.. Dr. Didem İkincioğulları Ulusal Zehir Danışma Merkezi CİVA ZEHİRLENMESİ Farm.. Dr. Didem İkincioğulları Ulusal Zehir Danışma Merkezi Gelişimi normal sınırlarda giden 20 aylık kız çocuğu ve 12 yaşındaki ablası 1 aydır ortaya çıkan; Halsizlik Anoreksiya Papüler

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU ASETON

GÜVENLİK BİLGİ FORMU ASETON EC NO:20662-2 8 Sayfa No : 1/5 1. MAMÜL VE FİRMA TANITIMI Ürün Adı :Aseton Formülü : CH 3 COOH 3 Firma Telefon : 0 (224) 243 21 71 Acil Telefon : 05382084672 : TEKKİM KİMYA Organize Sanayi Bölgesi. Mavi

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı