DÜNYA BANKASI KREDİLERİYLE DESTEKLİ TARIM PROJELERİNİN TÜRK TARIMINA ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DÜNYA BANKASI KREDİLERİYLE DESTEKLİ TARIM PROJELERİNİN TÜRK TARIMINA ETKİLERİ"

Transkript

1 T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI DÜNYA BANKASI KREDİLERİYLE DESTEKLİ TARIM PROJELERİNİN TÜRK TARIMINA ETKİLERİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Cemal DOĞAN Tez Danışmanı Doç. Dr. Mete TÖRÜNER Ankara

2 T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANA BİLİM DALI DÜNYA BANKASI KREDİLERİYLE DESTEKLİ TARIM PROJELERİNİN TÜRK TARIMINA ETKİLERİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Cemal DOĞAN Tez Danışmanı Doç. Dr. Mete TÖRÜNER Ankara

3

4 i ÖNSÖZ Tarım her ülke için oldukça önemli bir konuma sahiptir. Bu sebeple birçok araştırmaya konu olmuştur. Tarım destekleme politikaları, ekonomik nedenlerle değişimlere maruz kalmıştır. Dünya bankası kredileri tarafında desteklenen Tarım Reformu Uygulama Projesi Türk tarım politikasının şekillenmesinin en önemli unsuru olmuştur. Bu çalışma, ülkemizdeki tarımsal destekleme politikalarının Dünya Bankası kredilerinden nasıl etkilendiğini içermektedir. Bu çalışmanın hazırlanması sırasında bilgi ve tecrübesiyle bana yol gösteren ve çalışmanın hazırlanmasında büyük emeği olan değerli hocam Doç. Dr. Mete Törüner e teşekkürü bir borç bilirim. Beni bugünlere getiren merhum annem Elif Doğan ı saygıyla anıyorum. Ayrıca hayatımın her anında yanımda olan başta ablam Nazmiye Doğan ve aileme teşekkürlerimi bir borç bilirim. Cemal DOĞAN

5 ii İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...i İÇİNDEKİLER...ii KISALTMALAR...v TABLOLAR...vııı GRAFİKLER...ıx GİRİŞ BÖLÜM 1. TÜRKİYE DE TARIM SEKTÖRÜ VE TÜRKİYE EKONOMİSİN DEKİ YERİ Türkiye de Tarım Sektörü Cumhuriyet Öncesinde Tarım Sektörü Cumhuriyet Döneminde Tarım Sektörü Türkiye Tarımının Güçlü Ve Zayıf Yönleri Türkiye Tarımının Güçlü Yönleri Türkiye Tarımının Başlıca Zayıf Yönleri TARIM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ YERİ Tarımın GSMH daki Yeri Tarımın İstihdamdaki Yeri Tarımın Dış Ticaretteki Yeri Türk Tarım İşletmelerinin Yapısı Türk Tarım Sektörünün Ekonomi İçindeki Yerinin OECD Üyesi Çeşitli Ülkelerle Karşılaştırılması BÖLÜM 2. TÜRKİYEDE TARIM DESTEKLEME POLİTİKALARI Tarım Destekleme Politikalarının Amaçları Tarım Destekleme Politikalarının Araçları Türkiye de Uygulanan Tarım Destekleme Politikaları...41

6 iii Öncesi Türkiye de Uygulanan Tarım Politikaları Yılları Arası Uygulanan Tarım Politikaları Yılı ve Sonrası Uygulanan Tarım Politikaları BÖLÜM 3.1. DÜNYA BANKASI VE İŞLEVİ Dünya Bankasının Kuruluş Amacı Dünya Bankası Tarafından Sağlanan Kredi Türleri Uyum Kredileri Yatırım Kredileri Karma Krediler Dünya Bankası Finansman Kaynakları DÜNYA BANKASI VE IMF İLİŞKİLERİ DÜNYA BANKASI VE TÜRKİYE İLİŞKİLERİ DÜNYA BANKASI KREDİSİ İLE DESTEKLİ TARIM PROJELERİ Tarım Reformu Uygulama Projesi (TRUP) Doğrudan Gelir Desteği (DGD) Uygulaması Doğrudan Gelir Desteği Uygulaması Amaçları Doğrudan Gelir Desteği Uygulaması Esasları DGD Uygulamasından Beklenen Faydaları Doğrudan Gelir Desteği Uygulamasının Sonuçları DGD Uygulamalarının Olumsuz Sonuçları Çiftçi Geçiş Bileşeni Tarımsal Satış Kooperatifleri ve Tarım Satış Kooperatif Birliklerinin Yeniden Yapılandırılması (TSK ve TSKB)... 73

7 iv Destek Hizmetleri TRUP a Sonradan Eklenen Bileşenler Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı (KBKYP) Ekonomik Faaliyetlere Yönelik Yatırım Desteği Tarımsal Altyapı Yatırımı Desteği Çevre Destekleme Projesi (ÇATAK) Çiftçi Örgütlerinin Kurumsal Yapısının Güçlendirilmesi (IRFO) Tarımsal Araştırma Projesi (TARP) BÖLÜM 4.1. DÜNYA BANKASI KREDİ UYGULAMALARININ ETKİLERİ Dünya Bankası Kredilerinin Genel Etkileri Dünya Bankası Kredilerinin Türkiye nin Tarım Politikaları Üzerine Etkileri TÜRK TARIMININ GENEL SORUNLARI ÜZERİNE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ SONUÇ KAYNAKCALAR ÖZET ABSTRACT...123

8 v KISALTMALAR AB ABD ARIP ÇATAK ÇAYKUR DB DGD DPT DSF DTÖ EBK ERL FSAP GSMH GSYİH HIPC HKK IBRD IDA IFC İGSAŞ : Avrupa Birliği : Amerika Bileşik Devletleri : İngilizce Agricultural reform implementation : Çevre Amaçlı Tarım Alanlarının Korunması : Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü : Dünya Bankası : Doğrudan Gelir Desteği : Devlet Planlama Teşkilatınca : Borç Sürdürülebilirlik Çerçevesi : Dünya Ticaret Örgütü : Et Balık Kurumu : Ekonomik Reform Kredisi : Mali Sektör Değerlendirme Programı : Gayri Safi Mlli Hasıla : Gayri Safi Yurtiçi Hasıla : Ağır Borç Yükü Altındaki Yoksul Ülkeler Girişimi : Hazine Kontrolörleri Kuruluna : Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası : Uluslararası Kalkınma Birliği : Uluslararası Finans Kurumu : İstanbul Gübre Sanayi A.Ş

9 vi IMF IRFO KBKYP KİT MDRI MIGA OECD OR-KOOP PRSP SEK SÜR-KOOP TAKOG TBMM TCZB TEKEL TİGEM TKKMB TMO TRUP TSK TSKB TŞFAŞ : Uluslar arası Para Fonu : Çiftçi Örgütlerinin Kurumsal Yapısının Güçlendirilmesi : Bazlı Katılımcı Yatırım Programı : Kamu İktisadi Teşşeküleri : Çok Yönlü Borç Hafifletme Girişimi : Çok Uluslu Yatırım Garanti : Organizatiom For Economic Co- Operation And Development : Türkiye Ormancılık Kooperatifleri : Yoksulluğu Azaltma Stratejisi Belgesi : Süt Enstitüsü Kurumu : Su Ürünleri Kooperatifleri : Tarımsal Amaçlı Kooperatifler Ortak Girişimi : Türkiye Büyük Millet Meclisi : Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası : Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri : Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü : Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği : Toprak Mahsulleri Ofisi : Tarım Reformu Uygulama Projesi : Tarım Satış Kooperatifleri : Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri : Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi

10 vii TUS-KOOP TÜGSAŞ TZDK TZOB UÇK YEMSAN : Türkiye Sulama Kooperatifleri : Türkiye Gübre Sanayi A.Ş : Türkiye Zirai Donatım A.Ş. : Türkiye Ziraat Odaları Birliği : Ulusal Çiftçi Kayıt : Yem Sanayi

11 viii TABLOLAR Tablo1: Dönem İçerisinde Tarım Alet ve Makinelerin Sayıları...10 Tablo 2: Türkiye Nüfusunun Değişimi...13 Tablo 3: Dönemlere ve Faaliyet Kollarına Göre Gayri Safi Milli Hasıla...18 Tablo 4: İstihdam Edilenlerin Yıllar ve Cinsiyete Göre İktisadi Faaliyet Kolları...21 Tablo 5: ABD, AB ve Türkiye de Bazı Tarımsal Göstergeler...22 Tablo 6: Türkiye nin Dış Ticaretinde Tarımın Payı...25 Tablo 7: Tarım İşletmelerinin Büyüklüklerine Göre Dağılımı...27 Tablo 8: OECD Üyesi Çeşitli Ülkeler ile İlgili 2004 Yılına Ait Veriler...30 Tablo 9: Bazı AB Ülkeleri ile Türkiye de Tarımın Sektörünün GSYİH ve İstihdam İçindeki Payı...32 Tablo 10: OECD Ülkelerin Tarım Sektöründe İstatiksel Profili...33 Tablo 11: Destekleme Alımları Tutarları (TrilyonTL) Tablo 12: Tarımsal Girdi Sübvansiyonları İçin Yapılan Ödemeler...37 Tablo 13: Dünya Bankası ile İmzalanan Anlaşmaların Sektörel Dağılımı, Tablo 14: Doğrudan Gelir Desteğinden Yararlanan İşletmeler...66 Tablo 15: Bölgeler İtibariyle DGD den Yararlanan Çiftçi Sayısı...68 Tablo 16: Tarım Ürünlerinin Yıllık Üretim Miktarı ve Oranları...94 Tablo 17: Yıllık Nüfus Artışları ve Oranları...96

12 ix GRAFİKLER Grafik 1: 1923 Yılı Tarım ve Hizmetler Sektörünün GSMH İçindeki Payları...17 Grafik 2: İşletme Tipine Göre İşletme Dağılımı...28 Grafik 3: Yıllara Göre Sektörlerin Payı...91 Grafik 4: Dış Ticarette Tarım Ürünleri İthalat ve İhracat Payları...92 Grafik 5: Tarım Ürünlerinin Yıllık Üretim Miktarı ve Oranları...95 Grafik 6: Tarım Ürünlerinin Yıllık Üretim Miktarı ve Oranları...95 Grafik 7: Yıllık Nüfus ve Tarım Ürünleri Artış Oranlarının karşılaştırılması...97

13 1 GİRİŞ Tarım, yerleşik hayata geçiş ile beraber insanlık tarihinde önemli bir yer tutmuş ve bu önem insan nüfusunun artışı ile birlikte stratejik bir öneme sahip olmuştur. Bu önem tarihin her döneminde devam etmiştir. Tarım, toplumların ihtiyacı olan besin ürünlerini sağlaması yanında istihdam, ihracat, sanayi sektörü için hammadde temini gibi ekonomiye çeşitli şekillerde katkıda bulunur. Bu nedenle tarım sektörü bütün ülkeler için stratejik öneme sahiptir. Tarım sektörünün yapısından kaynaklanan üretiminin uzun zamana dayanması ve mevsimsel hava şartlarına göre üretim miktarının değişmesi, ürünleri kısa ömürlü olması gibi çeşitli faktörler, tarımı diğer sektörlerden farklı kılmakta ve devlet tarafından desteklenmesini gerektirmektedir. Bu özelliğinden dolayı ülkeler tarım sektörlerini koşullarına göre desteklemektedirler. Ancak serbest piyasa ekonomisinde gelişmekte olan ülkeler kendi tarım sektörlerini desteklemekte çokta başarılı olamamakta, bu nedenle kriz dönemlerinde bozulan ekonomik dengelerini düzeltebilmek için uluslararası kuruluşlardan destek alma ihtiyacı duymaktadırlar. Bu desteği uluslararası finansal kuruluşlar olan Dünya Bankası ve IMF den yapılacak olan anlaşmalar çerçevesinde temin edebilmektedirler. Küresel krizin baş gösterdiği 1980 li yıllarda Dünya Bankası ve IMF oluşturdukları istikrar programları kapsamında yapısal uyum projelerini, kredi almak isteyen ülkelere dayatmışlardır. Bu uyum projelerinin önemli bölümü tarım sektörüyle ilgilidir. Bu bağlamda tarımsal desteklerin kaldırılması, tarımın serbest piyasaya ekonomisine açılması, tarıma destek veren kamu kuruluşlarının özelleştirilmesi gibi çeşitli yaptırımlar getirilmiştir. Böylece gelişmiş ülkelerin tarım ürünleri için yeni pazarların açılmasına engeller kaldırılarak zaten zayıf ekonomilere sahip gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelere bağımlı hale getirilmeye çalışılmıştır.

14 2 Türkiye, Dünya Bankası ve IMF nin kuruluşundan günümüze kadar yakın ilişkide bulunan ve en çok anlaşma yapan ülkeler arasına girmektedir yılından sonra Türkiye de uygulanan istikrar programında tarım sektörüne ilişkin düzenlemeler geniş yer almıştır. Dünya bankasından alınacak olan kredi için IMF ile yapılan stand by anlaşması tarım reformu ile ilgili düzenlemelere geniş yer vermiştir. Agricultural Reform İmplementation (ARIP), Türkçe, Tarım Reform Uygulama Projesi (TRUP) olarak adlandırılan proje bunların başında gelmektedir. Dünya Bankası destekli 2001 yılında uygulanan istikrar programları kapsamındaki tarım projelerinin etkilerini ortaya koymak çalışmamızın ana hedefidir. Bu çerçevede yerli ve yabancı literatür taraması yapıldıktan sonra, gerekli kaynaklar temin edilmiş ve bu kaynaklar baz alınarak bu çalışma yapılmıştır. Tarım; bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık alanlarını kapsamaktadır. Bu çalışmada tarım bitkisel üretimle sınırlandırılmıştır. Çalışmamızda tarım politikaları genellikle tarım destekleme politikası açısından ele alınmıştır. Çalışmamız dönemini kapamaktadır. Çalışmada Agricultural Reform İmplementation (ARIP),Tarım Reformu Uygulama Projesi(TRUP) olarak adlandırılacaktır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Türk tarım sektörünün durumu ve ekonomideki önemi, konusu kapsamında, Türkiye de tarım sektörünün durumu ve yapısı incelenmiştir. Bu başlık altında tarımın Cumhuriyet öncesi durumu ve Cumhuriyet sonrası gelişmeler ele alındıktan sonra tarımın Türk ekonomisindeki yeri kapsamında tarımın GSMH daki yeri, istidamdaki yeri, dış ticaretteki yeri, Türk tarımının yapısı incelenmiş ve OECD üyesi çeşitli ülkelerle karşılaştırması yapılmıştır. İkinci bölümde; Türkiye de Tarım Destekleme Politikaları konu başlığı altında; tarım destekleme politikalarının amaçları, bu politikaların araçları, Türkiye de uygulanan tarım destekleme politika türleri,

15 3 döneminde Türkiye de uygulanan tarımsal politikaları, ele alınmıştır. Üçüncü bölümde; ilk olarak Dünya Bankası ve İşlevi başlığı altında Dünya Bankasının kuruluş amacı, Dünya bankası tarafından sağlanan kredi türleri ve bu kapsamda uyum kredileri, yatırım kredileri, karma krediler ve Dünya Bankasının Finansman kaynakları incelenmiştir. İkinci alt başlık altında Dünya Bankası ve IMF ile İlişkiler incelenmiş, üçüncü alt başlık altında Dünya Bankası ve Türkiye ilişkileri irdelenmiş, bir diğer alt başlıkta da Dünya Bankası Kredisi ile destekli tarım projeleri ele alınmış ve bu başlık altında Tarım Reform Uygulama Projesi (TRUP) ve bileşenleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu kapsamda Doğrudan Gelir Desteği Uygulaması (DGD), bileşeni ve bu bileşenin, esasları, beklenen faydaları ile sonuçları incelenmiştir. Diğer bileşenler olan, Çiftçi Geçiş bileşeni, ile diğer sonradan eklenen birleşenler hakkında bilgi verilmiştir. TRUP programına sonradan eklenen bileşenler başlığı altında ise, Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı (KBKYP), Çevre Destekleme Projesi (ÇATAK), Çiftçi Örgütlerinin Kurumsal Yapısının Güçlendirilmesi (IRFO), Tarımsal Araştırma Projesi (TARP) hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde ise Dünya Bankası Kredi Uygulamalarının Genel Etkileri, incelendikten sonra Dünya Bankası Kredilerinin Türkiye Tarım Sektörüne Etkileri tablolar ve grafikler yardımıyla ortaya konulmuş ve son olarakda, Türkiye de Tarım Sektörünün Sorunları ve Çözüm Önerileri başlığı ile çözüm önerileri getirilmiştir.

16 4 1. BÖLÜM 1. TÜRKİYE DE TARIM SEKTÖRÜ VE TÜRKİYE EKONOMİSİN DEKİ YERİ Tarım sektörü, günümüzde ülkelerin nüfuslarının besin ihtiyaçlarını karşılama bakımında ve ekonomik açıdan ülkenin dış ticaretine, Gayri Safi Milli Hâsılaya, iş gücüne yaptığı katkılar nedeniyle, tarım sektörü tüm ülkeler için stratejik önem taşımaktadır. Bu sektör sanayi ve diğer sektörlere hammadde ve kaynak sağlamakla hem sektörlerin hem de ülke ekonomilerinin gelişiminde önemli yer almaktadır. Çoğunlukla insan gücüne dayalı bir sektör olduğundan istihdamdaki payı yüksektir. Ülkemizde çalışan nüfusun yaklaşık yarısı tarım sektöründe istihdam edilmekte olduğundan ülkedeki işsizlik sorununu kolaylaştırmakla beraber gıda ihtiyacını da karşılamaktadır. Tarım sektörü ülke ekonomisinde önemi büyük olmasına rağmen son dönemlerde bu öneminde azalma yaşanmıştır. 1. Gelişmekte olan ülkeler arasında bulunan ülkemizde yaşanılan bu düşüşler sanayi sektörüne daha fazla önem veren politikalar uygulamaktan kaynaklanmıştır. Gelişmekte olan ülkeler ekonomik ve büyüme sorunlarıyla mücadele ederken ellerinde bulunan ucuz iş gücü ve hammadde gibi ellerindeki avantajlarında faydalanarak ara mal ihracatı ve montaj sanayi gibi sektörlere ağırlık vererek gelişmekteki ülkeleri örnek almışlardır. Fakat bu yatırımlara ihtiyaç duyulan sermayeyi karşılamakta ve bulmakta zorlanmışlardır. 2 Ülkemizde de sanayileşme yolunda ilerlerken yaşadığı sıkıntılarda yabancı 1 Ahmet Kamacı, Türkiye de Tarımsal Destekleme Politikalarının Etkinliği Ve (Otp) ye Uyum Analizi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s.12 2 Adem Uzun, Alptekin Güney, Selma Duran, Tarımsal Gelişme Ve Kalkınma Sorunu: Sektörel Politikalar Ve İşsizlikle Mücadele, t.y., Erişim 4 Temmuz 2012, s. 600

17 5 sermaye ve dış borçlardan faydalanmaya çalışmıştır. Tarım sektörü de bu yolda ikinci plana düşmüştür 1.1. Türkiye de Tarım Sektörü Türkiye, 78 milyon hektar yüzölçümü ile Akdeniz in doğu kesimi ve Asya nın güney-batı bölgesinde yer almaktadır. Bu alanın %26 sını ormanlar, %16 sını çayır ve mera alanları,%35 ini tarım alanları oluşturmaktadır. 3 Bu veriler göz önünde bulundurulduğunda tarımsal alanın diğer alanlara oranla daha çok alan kapsadığı görülmektedir. Bu durum tarım sektörünün ülke ekonomisinde ve istihdamda önemli bir yer teşkil etmesini sağlamaktadır. Tarım sektörünün Türkiye toplumunun ve ekonomisinin gelişmesinde önemli yer alması 1960 lı yıllarda ülke ekonomisinin sanayileşmeye ağırlık verilmesiyle önemini kaybetmeye başlamış, böylece sanayi ve hizmetler sektörlerinin ekonomideki payını artmış tarım sektörünün payında azalma olmuştur. 4 Bu durum, 1980 li ve 1990 lı yıllarda da tarım sektörü ülke ekonomisindeki daralma devam etmesine rağmen rakamsal olarak ekonomide önemli bir yer teşkil etmeye devam etmiştir. Yaşanan düşüşlere rağmen Türkiye de tarım sektörünün ekonomideki bu önemi gelişmiş ülkelere oranla çok yüksektir lı yıllarda başlayan sanayileşmenin etkisiyle kentlere kırsal kesimden göçün başlamasına rağmen ülke nüfusunun önemli bir kısmı halen kırsal kesimde geçimini sağlamakta bulunmaktadır. Ülkemizde tarım sektörü, milli gelir ve istihdama katkısı, sanayi sektörüne hammadde sağlaması, 3 Yüksel Yalova, Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası ve Türkiye, Ankara, Alp Yayınevi, 2007, s Kerem Aklin, Tarım Kesiminde Yeniden Yapılanma, İstanbul Ticaret Odası Dergisi, Yayın No: , ISBN , Ocak 2001, s Ali Rıza Deprem, Genişleme Sürecinin AB Tarım Ve Tarım Politikalarına (OTP) Etkileri Ve Bunun Türkiye Tarımına Olası Yansımaları, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006, Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi, s. 72

18 6 sanayiye sermaye aktarması ve ihracata doğrudan etki etmesi bakımından dünyadaki tüm ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de önemini korumaktadır. Ülkemizin coğrafi konumu ve iklim şartlarının tarıma elverişli olması gibi avantajlarından dolayı Dünyada tarım da kendi kendine yeterlilik kıstasları karşılayan az sayıda bulunan ülkeler arasında bulunmaktadır. 6 Ancak daha sonraları Türkiye nin kendine yeterliliği tartışılmaktadır. Bu bağlamda Türkiye de tarım sektörünü Cumhuriyet Öncesi ve Cumhuriyet Sonrası Tarım sektörü olarak ele almak mümkündür Cumhuriyet Öncesinde Tarım Sektörü Osmanlı da yapılan tarım ülke ihtiyaçlarını karşılayabilmekteydi. Yapılan bu tarım Tımar Sistemi çerçevesinde, tarımda kullanılan toprakların üç yıl üst üste sürülmemesi halinde işletme hakkını kayıp etme gibi önlemlerle üretim ve toprak devlet kontrolü altında tutulmuştur. Osmanlı devleti kendi imkânları ile sulama yapan çiftçilerden Öşür vergisinin (%5) yarısını almayarak çiftçileri sulamaya teşvik edip üretimi arttırmaya çalışmıştır yüzyılda batıda gerçekleşen sanayi devrimini gerçekleştiremeyen Osmanlı Devletinin ekonomisi bu yüzden uzun yıllar tarıma dayalı ekonomi özelliğini taşımıştır. Bu dönemde milli gelirin %65 ini tarım sektöründen karşılanmaktaydı. Dış pazarlara satılan sanayi bitkilerine önem verilerek dış borçların ödenmesine çalışılmış ve bunun için çiftçilerin sanayi bitkileri olan (pamuk, fındık, tütün, koza, vs.) üretimi için Duyun-u Umumiye tarafından 6 Cihan Bulut, Ekonomik Yapı Ve Politika Analizi, Türkiye Ekonomisi Performans Değerlendirmesi,, İstanbul, Der Yayınları, 2006, s Ahmet Başer, Türkiye de Tarım Destekleme Politikaları Ve Çay Sektörü, Marmara Üniversitesi S:B:E. İktisat Anabilim Dalı İktisat Tarihi Bilim Dalı, 2006, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 13

19 7 teşvik edilmiştir. 8 Bu sanayiye yönelik tarımsal mallar ileriki safhalarda daha da çeşitlendirilmiş ve ihracat payının artırılmasına çalışılmıştır. Osmanlı 19. yüzyılın sonlarında da ihracata yönelik tarımsal ürünleri üretmiştir. Bu ürünler; tütün, pamuk, ipek, fındık, zeytinyağı, meşe palamudu, üzüm, incir ve el dokuma halı kilimlerden olmaktaydı Cumhuriyet Döneminde Tarım Sektörü Cumhuriyetin kurulduktan sonra Osmanlıdan sanayi devrimini yapamamış savaşlardan yorgun düşmüş alt yapısı olmayan bir enkaz devir almıştır. Bu koşullar altında tarım sektörü cumhuriyetin ilk dönemlerinde ülke ekonomisine katkıda bulunan en önemli sektör halindedir. Osmanlı döneminde başlayan bir takım sanayi bitkileri olan ürünlerin ihracatı bu dönemde de genişletilerek sürdürülmüş ve elde edilen döviz gelirleri ile alt yapı ve yatırımlarda kullanılmıştır. Cumhuriyetin ilanından önce 1922 yılında Mustafa Kemal Paşa, TBMM nin açılış konuşmasında Türkiye nin gerçek sahibi ve efendisi gerçek üretici olan köylüdür. O halde herkesten daha fazla refah, mutluluk ve servete hak kazanmış ve layık olanda köylüdür. Sözleriyle tarıma ne kadar önem verdiğini göstererek çiftçi sorunlarına değinmiştir. 10 Cumhuriyetin ilanından hemen sonra Tarımın geliştirilmesine dair kararlar alınmış ve yürürlüğe konulmuştur tarihinde, İzmir İktisat Kongresinde, tarımla ilgili, aşarın kaldırılması, sektörün gelişmesi için vergi muafiyeti getirilmesi, yabancıların toprak mülkiyeti hakkının kaldırılması, tarımsal kredilerin düzenlenmesi, 8 Sadık R. Karluk,(a) Türkiye Ekonomisi Tarihsel Gelişim Yapısal Ve Sosyal Değişim, İstanbul, Betaş Yayınları, 1996, s Hüseyin Avni Özcan, Dünden Bugüne Dış Ticaretimizdeki Gelişmeler, 1998, Erişim 30 Temmuz 2012, s Atatürk Ve Türkiye Cumhuriyeti,Reformlar Ve Atılımlar,Tarım (t.y), Erişim 2 Ağustos 2012, s.1

20 8 hayvan hastalıklarıyla mücadele, tarım alet ve makinelerinin standartlaştırılması, tamir atölyelerinin kurulması ve yüksek öğretim görenlerin bir süreliğine köylere gönderilmesi gibi alınan kararlar ile köylü köyünde tutulmuştur. 17 Şubat 1925 te bütçe gelirlerinin %22 sini oluşturan Aşar vergisinin kaldırılması alınan kararların ne denli önemli olduğunu göstermektedir. 11 Alınan kararlar ne kadar riskli ve külfetli olsa da, Ülke ekonomisinde büyük pay sahibi olan tarım sektörünün gelişmesi ve büyümesi için alınan doğru kararlar olmuştur. Aşarın kalkması çiftçinin faydasına olmuştur. Devlet bu dönemde örnek çiftliler, tarım okulları kurup buralarda tarım makineleri kullanarak çiftçilere örnek olmaya çalışmıştır. Yine Ziraat vekâleti aracılığıyla tarım makineleri ithal etmiş çiftçilere taksitle satmış ve bu makinelerde kullanılan parçalarının ithalinde gümrük muafiyeti ve akaryakıtında vergi muafiyeti uygulamıştır yılında çıkan 752 sayılı kanunla akaryakıt muafiyeti sonucu yılları arasında devlet çiftçiye 6 milyon 652 bin lira tazminat öderken, 1927 yılında ziraat vekâleti bütçesi 3 milyon 727 liradır yılında Ziraat Bankasına bağlı ve daha sonra 1938 yılında bağımsız bir kuruluş halini alan Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), tarım alanında atılan önemli adımlardan bir diğeri olmuştur. Başlangıçta buğday için destekleme fiyatı saptayan ve alım işlemi yapan kuruluşun daha sonraki yıllarda yetkileri genişletilmiştir Zeki Acar, İlknur Ayan, Gökhan Günaydın, Ekim Nöbeti, Samsun, Ondokuz Mayıs Ünv. Ziraat Fakültesi Ders Kitabı, yy, 2009,s Abdullah Aysu, Türkiye de Tarım Politikaları, Özgün Yayınları, t.y., s Yakup Kepenek, Nurhan Yentürk, Türkiye Ekonomisi,, İstanbul, Remzi Kitapevi,1996, s. 98

21 9 TMO nun kurulması ile tarım politikasına fiyat destek uygulamasına başlanmıştır. Bu uygulama daha sonraki yıllarda genişletilerek devam ettirilmiştir yılında kabul edilen 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile toprağı olmayan, yeterince sermayeye ve tarım alet ve makinesi olmayan çiftçilere destek vermek amacıyla toprak reformu yapılmak istenmiştir. 14 Fakat alınan bu kanun uygulanamamış ve toprak reformunun yapılmasında başarısız olunmuştur. Toprak reformunun yapılmaması verimli ve etkili tarım yapılamamasından dolayı Türk tarımı açısından büyük bir kayıp olmuş uzun yıllar bu başarısızlığın etkisi hissedilmiştir yıllarında makineleşmeye verilen önem ve İkinci Dünya savaşı nimeti olarak bilinen Marshall Yardımları sonucu traktör sayısında oluşan artışa bağlı olarak tarım sektörü bu dönem de %10 luk bir büyüme sağlamıştır. Bu büyüme alt yapı eksiklikleri ve toprak reformunun yapılamamsı nedenlerinden dolayı uzun sürmemiştir. 15 Tablo 1 de görüldüğü gibi 1920 lerin başlarında 500 adet traktör varken bu sayıyla makineleşmeden çok geride olan Türkiye, 1944 yılında traktör sayısı 1956 lara ve bu sayı 1955 yılında 20 kat artış göstererek adet traktöre ulaşmıştır. Bu da tarım da üretimin ve verimliliğin artmasına yardımcı olmuştur lı yıllarda planlı kalkınma dönemine başlanması ve tarım politikaları ile verimliliğin artırılması amaçlanması ile tarımda makineleşmeye hız verilmiştir. Serbest piyasaya girdikten sonra ülkeye tarım alet ve makinelerin ithalatı, teknoloji transferlerinin kolaylaşması sonucu 2000 li yıllarda traktör sayısı biçerdöver sayısı olmuştur yılında yayınlanan en son tarım sayımı sonuçlarına göre bu rakamlar 14 Sadık R. Karluk, (b) Türkiye Ekonomisi, İstanbul, Beştaş Yayınları, 2002, s Acar, a.g.e., s. 6

22 10 yaklaşık %16 lık artışla traktör sayısı lere ulaşarak Avrupa ülkeleri ile tarım alanında makineleşmede yarışır hale gelmiştir. Tablo1: Dönem İçerisinde Tarım Alet ve Makinelerin Sayıları Traktör Biçerdöver 2000* Kaynak: ( ) yılları Mehmet S.Nane, Geçmişten Günümüze Türk Tarımı ve Akdeniz Bölgesi Tarımının İncelemesi, Mersin, Eylül 2003, s.3, *( ) yılları Tüik ten alınmıştır, (Erişim) 1Ağustos 2012 Bu artış tarım sektöründe ekilen alanların çoğalmasına ve verimliliğin artmasına neden olmuştur lı yıllarda planlı kalkınma döneminde yaşanan olumlu hava çok uzun sürmemiştir. Bunun nedeni bu dönemden sonra 1970 li yıllarda Dünya genelinde yaşanan kriz sonucu Türkiye de etkilenmiş ve Türk ekonomisinde tıkanmalar yaşanmıştır li yıllarında yaşanan tıkanmışlığın sonucu olarak 1980 li yıllarda Dünya genelinde uygulanan Keynesci politikalardan vazgeçilerek Neoliberalizim politikalarına geçilmiş ve bunun sonucu Türkiye de ithal

23 11 ikameci Keynesyen politikaları terk edip, ucuz iş gücüne ve orta derecede teknolojik ürünlerin dış satımına dayalı, açık piyasa düzenine 24 ocak kararları ile birlikte geçmiştir. 16 Türkiye ye 24 Ocak kararlarını aldıran olumsuz ortam ülke dışından kaynaklanan bir dış krizin sonucu olmuştur. 24 Ocak kararlarıyla sistemde radikal değişimlere gidilmiştir yılında yaşanan krizin ardından Türkiye de ekonomik politikalarında radikal değişimler yapmış; ithal ikameci, piyasa müdahaleci ve kamu işletmelerinin yaygın kullanıldığı eski düzeni bırakıp, rekabetçi piyasa düzenine geçilerek üretimde verimliliği arttırarak yerli üreticiyi dış rekabete sokmayı hedeflemiştir. Kriz sonucu oluşan bütçe açıklarını kapatmak için kamu sübvansiyonlarını azaltmak ve ticaretin kolay yapılmasını sağlamak gibi önlemler almıştır. 17 Neoliberal politikaların uygulamalarıyla piyasaya devlet müdahalesinin kısıtlanması ve piyasanın kendi işleyişine bırakılması hedeflenmiştir. Serbest piyasa koşullarında ihracatın artmasını sağlamakla beraber ithalatında kolaylaşması sağlanmıştır. Böylece oluşacak olan olumsuzlukları piyasanın kendi içinde piyasa aktörleri tarafından serbest rekabet koşullarında düzeltileceğini iddia edilmiştir. Böylece Türkiye de 1980 den sonra uygulamaya başlanan liberal ekonomi politikaları ile ithalatın serbestçe yapılması henüz serbest rekabete hazır olmayan tarım işletmelerinde üretimin düşmesine ve ithalatın giderek artmasına yol açmıştır. İçerdeki fiyatları terbiye etmek amacıyla da sık sık ithalata başvurulmuştur.. 18 Genel ekonomi içinde tarımın yerine bakıldığında, sanayinin kentlerde gelişmeye başlaması, serbest piyasa sisteminin benimsenmesi, tarım 16 Acar, a.g.e., s The World Bank, Staff Appraısal Report, Republic Of Turkey Employment And Traıning Project, S TU, November 1992, s Kamacı, a.g.m., s. 13

24 12 alanında yapılan özelleştirmeler ve tarımsal desteklerin azaltılması kırsal kesimde yaşayan nüfusun daha da yoksullaşmasına neden olmuştur. Bunun sonucunda kırsal kesimden kentlere doğru yoğun bir göçün başlamasına ve kentlerde yoksul varoşların oluşmasına zemin hazırlamıştır. Tarımın Türkiye ekonomisindeki önemi yıllar itibarıyla tablo 2 de verilmektedir. Elde edilen veriler ışığında Türkiye de tarım sektörü, kentlerde sanayinin gelişmesi doğrultusunda kırsaldan kentlere doğru göçün başlamasına neden olmuş ve tarımsal nüfusun azalmasını sağlamıştır yıllarında kırsal nüfus oranı %75 düzeylerinde iken her 4 kişiden yalnızca biri kentlerde yaşıyorken, 2000 li yıllarda kentlerde yaşayan nüfus oranı %65 seviyelerine kadar çıkmıştır. Kır-kent nüfus dengesi 1950 li ve 1980 li yıllarında önemli değişimler yaşamıştır yılına kadar sabit bir seyir izleyen kır nüfusunda bu yıldan itibaren azalma yaşanmıştır yılları arasında göç hareketliliği artarak kırsal nüfustaki düşüş kalıcı bir hale girmiştir lı yıllarda ve daha sonrası dönemlerde Türk ekonomisinde sanayi üretimi artırmaya yönelik politikaların izlenmesi üzerine tarım sektörünün önemi azalmıştır li yıllarda ise özelleştirmenin hız kazandığı, tarım sektörüne ait KİT lerin özeleştirildiği, tarımsal desteklerin daraltıldığı bir dönem olmuştur. Bu da kırsal kesimden kentlere olan göç ün artmasını sağlamıştır. Özellikle 2007 yılında kırsal nüfus oranı %29.5, kentsel nüfus oranı %70.5 olmuştur. Bu veriler itibarı ile kırsal nüfus oranındaki azalma da büyük bir kırılma yaşanmıştır. Kırsal kesimde ki bu kan kaybı diğer yıllarda da devam ettiği görülmektedir yılı itibarıyla kırsal nüfus 23.2 lik bir oranla toplam nüfusun yaklaşık dörtte biri oranına kadar düşmüş tarım sektöründen büyük bir kopuş olmuştur. Türkiye ekonomisindeki gelişmeler tarım sektörünü de olumlu yönden etkilemiş olmasına rağmen ekonomi içerisindeki yeri zamanla gerilemiştir. 19 Gökhan Günaydın, (a) Türkiye de Tarım Sektörü, Tarım ve Mühendislik Dergisi, S , 2006, s.13

25 lı yıllara gelindiğinde uygulanan yanlış politikalar 2000 li yıllarda devam etmesine rağmen tarım sektörü ekonomi içerisinde sanayi sektörü ve hizmetler sektörünün ardından gelmektedir. Ülke ekonomisinde önemli yeri olmasına rağmen tarım sektörü diğer ülkelerin tarım sektörlerinin gerisinde kalmıştır. Geleneksel tarımdan teknolojik tarıma geçişin yavaş olmasından Türk tarımının rekabet etme olanağı zordur. Buda tarım sektörünün zayıf noktasıdır. Türkiye de tarım sektörünün zayıf yanları olduğu kadar güçlü yanları da bulunmaktadır. Tablo 2: Türkiye Nüfusunun Değişimi Sayım Yılları Kırsal Nüfus Kentsel Nüfus Genel Nüfus Sayı Oran % Sayı Oran % Sayı Nüfus Artış Oran , Kaynak: Tüik, (Erişim) 4 Ağostos Türkiye Tarımının Güçlü Ve Zayıf Yönleri Diğer ülkelerin tarım sektöründe olduğu gibi Türkiye nin tarım sektöründe de güçlü ve zayıf yanlar bulunmakta olup, bunlar aşağıda

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR Gözde SEVİLMİŞ Giderek artan nüfusa paralel olarak gıda maddeleri tüketimi ve dolayısıyla bitkisel yağ tüketimi artmaktadır. Diğer yandan artan gıda

Detaylı

Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi

Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi Türkiye Üretici Fiyatlarıyla 7. Büyük Tarım Ülkesi Genel ekonomide üst sıralarda yer alan Çin, 2009'da, dünya tarımsal hasılasında liderliğini sürdürdü ve dünya tarımsal hasılanın yüzde 23,4'ünü tek başına

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER 30 10 2013 topraksuenerji-ulusal güvenlik denince çoğu zaman zihnimizde sınırda nöbet tutan askerler, fırlatılmaya hazır füzeler, savaş uçakları

Detaylı

TARIM RAPORU. Serdar TAŞYÜREK

TARIM RAPORU. Serdar TAŞYÜREK TARIM RAPORU Serdar TAŞYÜREK GİRİŞ Teorik ekonomi tartışmalarında, tarım sektörünün, gelişme süreci içerisinde toplam istihdam ve üretimdeki payının azalması gerektiği genel kabul gören bir tezdir. Gelişmiş

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Doç. Dr. Birgül GÜLER 1. DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ

Doç. Dr. Birgül GÜLER 1. DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ Doç. Dr. Birgül GÜLER 1 DÜNYA BANKASI ve TARIM SEKTÖRÜ KREDİLERİ Dünya Bankası, kurulduğu tarihten bu yana çeşitli ülkelerle 9.822 kredi anlaşması imzalamış, Türkiye toplam kredi anlaşmalarının 163'üne

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU Ağustos 2013, Adana Hazırlayanlar Sabahattin Yumuşak; Adana Güçbirliği Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Sinem Özkan Başlamışlı; Çiftçiler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi

Detaylı

ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR

ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR Temmuz-Eylül 2006 Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ekonomik Araştırmalar ve İstatistik Müdürlüğü ÜÇ AYLIK EKONOMİK RAPOR TOBB Yayın No. 2007 / 36 ISBN: 9944-60 027-X Sayfa Düzeni

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti 15 Nisan 2014 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı Damla OR, Yardımcı Araştırmacı Yönetici Özeti Ocak dönemine işsizlik ve tarım dışı işsizlik oranlarında; bir önceki

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı

ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı ARAP TÜRK BANKASI A.Ş. Ve Konsolidasyona Tabi Bağlı Ortaklığı 1 OCAK 30 EYLÜL 2014 KONSOLİDE ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 30 Eylül 2014 Bankanın Ticaret Unvanı : Arap Türk Bankası

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL 4.Bölüm Tarım Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından faydalanılmıştır.

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

TARIM BANKACILIĞI. Hazırlayan: Murat AKPINAR Danışmanı: Prof. Dr. Necmi İşler Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Ana Bilim Dalı

TARIM BANKACILIĞI. Hazırlayan: Murat AKPINAR Danışmanı: Prof. Dr. Necmi İşler Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Ana Bilim Dalı TARIM BANKACILIĞI Hazırlayan: Murat AKPINAR Danışmanı: Prof. Dr. Necmi İşler Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Ana Bilim Dalı BANKACILIKTA TARIMIN ÖNEMİ ZMO olağan kurulunda organik

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MYANMAR ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Myanmar Birliği Cumhuriyeti : Cumhuriyet : Güneydoğu Asya ülkesi olan

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM

KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM LÜTFİ SUNAR Yararlanılan Kaynak: Ertan Özensel, Köylerden Kırlara: Türkiye de Kırın Dönüşümü, Türkiye de Toplumsal Değişim, Ed. Lütfi Sunar, Ankara: Nobel Yayınları, 2014,

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü KOOPERATİF İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü KOOPERATİF İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ KOOPERATİF İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ 1 İÇİNDEKİLER 1. Türkiye de Kooperatifçilik. 3 2. Bakanlığımız Görev Alanında Kooperatifler..4 2.1 Türlere Göre Kooperatifler..5 2.2 İllere Göre Kooperatifler.9 2.3 Yeni

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM 1. Dünya Çalışma Örgütü nün 213 yılında yayınladığı Global İstihdam Trendleri -213 verilerine göre; 212 yılında dünya genelinde toplam işsiz sayısı 197 milyonu bulmuş ve projeksiyonlara

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 1 1. Giriş Bölgesel kalkınma veya bölgesel gelişmeler son yıllarda hepimizin üstünde tartıştığı bir

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM 2016-2018 (TASLAK)

ORTA VADELİ PROGRAM 2016-2018 (TASLAK) KKTC BAŞBAKANLIK DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ ORTA VADELİ PROGRAM 2016-2018 (TASLAK) İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 1. DÜNYA VE KKTC EKONOMİSİNDE GELİŞMELER... 2 1.1 DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER... 2 1.1.1 Büyüme...

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI Hazırlayan Birgül OĞUZOĞLU Kıdemli Uzman 540 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatı

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

... v. BURSA EKONOMISININ 2003 YILI DEGERLEMESI Prof.Dr.Ali CEYLAN

... v. BURSA EKONOMISININ 2003 YILI DEGERLEMESI Prof.Dr.Ali CEYLAN --.... v. BURSA EKONOMISININ 2003 YILI DEGERLEMESI Prof.Dr.Ali CEYLAN 1.GİRİş Bilindiği gibi,dünya ekonomisi son 3-4 yıldır ciddi anlamda büyüme sancıları çekmektedir. Bu anlamda, ABD ekonomisindeki yavaşlama

Detaylı