MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2830 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1788 MEDYA EKONOMİSİ VE İŞLETMECİLİĞİ Yazarlar Prof.Dr. Mustafa ÖZER (Ünite 1) Doç.Dr. Erdal DAĞTAŞ (Ünite 2) Yrd.Doç.Dr. Senem GENÇTÜRK HIZAL (Ünite 3) Doç.Dr. Ömer ÖZER (Ünite 4) Doç.Dr. Levent YAYLAGÜL (Ünite 5) Prof.Dr. Hasan AKBULUT (Ünite 6) Prof.Dr. Mutlu BİNARK (Ünite 7) Yrd.Doç.Dr. Neda SARAÇER ÜÇER (Ünite 8) Editör Doç.Dr. Erdal DAĞTAŞ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ i

2 Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Öğretim tekniğine uygun olarak hazırlanan bu kitabın bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan izin almadan kitabın tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kayıt veya başka şekillerde çoğaltılamaz, basılamaz ve dağıtılamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN ÖĞRETİM TASARIM BİRİMİ Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yardımcısı Doç.Dr. Hasan Çalışkan Öğretim Tasarımcıları Yrd.Doç.Dr. Seçil Banar Öğr.Gör.Dr. Mediha Tezcan Grafik Tasarım Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Öğr.Gör. Nilgün Salur Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Öğr.Gör. Cemalettin Yıldız Grafiker Gülşah Yılmaz Dizgi Açıköğretim Fakültesi Dizgi Ekibi Medya Ekonomisi ve İşletmeciliği ISBN Baskı Bu kitap ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Web-Ofset Tesislerinde adet basılmıştır. ESKİŞEHİR, Ocak 2013 ii

3 İçindekiler Önsöz... iv 1. Medya Ekonomisine Giriş 2 2. Medyada Sahiplik Sorunu ve Tekelleşme Eğilimleri Reklam Endüstrisi ve Medya Basın İşletmeciliği Radyo-Televizyon Sektörünün Ekonomisi ve İşletmeciliği Sinema Sektörünün Ekonomisi ve İşletmeciliği Yeni Medya ve Yaratıcı Endüstri Medya İşletmelerinde Çalışanların Yaşamı192 iii

4 Önsöz Bu kitap, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Medya ve İletişim Önlisans Programı nda yürütülecek olan Medya Ekonomisi ve İşletmeciliği dersi için hazırlanmıştır. Kitap, sekiz üniteden oluşmaktadır. Birinci ünitenin başlığını, Medya Ekonomisine Giriş oluşturmaktadır. Bu ünitede, Mustafa Özer, medya sektörünün giderek öneminin arttığını ve medya sektörünün uluslararası etkinliklerinin hızla genişlediğini vurgulamıştır. Yazar, günümüzde, medya ile ilgili konuları daha iyi algılayabilmek için, iktisadi kavramları ve bazı analiz araçlarını irdelemiştir. İkinci ünite, Medyada Sahiplik Sorunu ve Tekelleşme Eğilimleri başlığını taşımaktadır. Erdal Dağtaş, küreselleşme çerçevesinde, dünyada ve Türkiye de yaşanan tekelleşme eğilimi ni; yatay, dikey ve çapraz tekelleşme türleri bağlamında değerlendirmiştir. Bununla birlikte, çapraz promosyon olgusunu da, yöndeşme kavramının önemini irdeleyerek açıklamıştır. Reklam Endüstrisi ve Medya başlığını taşıyan üçüncü ünite, Senem Gençtürk Hızal tarafından yazılmıştır. Bu ünitede, reklam endüstrisi; reklamveren, reklam ajansı, medya ve tedarikçiler üzerinden açıklanmıştır. Kaldı ki, yazar ayrıntılı bir şekilde geleneksel medyadan yeni medyaya uzanan çizgide reklam-medya ilişkisini somut verilerle ortaya koymuştur. Dördüncü ünitede, Ömer Özer, Basın İşletmeciliği konusunu ele almıştır. İşletme yi, üretim etkinliklerini biraraya getirerek, ekonomik mal ve hizmetler üretmek ve/veya pazarlamak amacıyla etkinlikte bulunan ekonomik birim olarak tanımlayan yazar; bu anlamda, medya endüstrisinde bulunan ve gazete satan kuruluşları, birer işletme olarak tanımlamıştır. Kaldı ki, basın işletmeleri arasındaki bu ayrımın devamını, geleneksel kitle iletişim araçları olarak tanımlanan radyo-televizyon ve sinema alanında da gözlemlemek mümkündür. Beşinci ünitenin başlığı, Radyo-Televizyon Sektörünün Ekonomisi ve İşletmeciliği şeklindedir. Başlıktan da anlaşılacağı gibi, Levent Yaylagül, radyo ve televizyon şirketlerini, birer ekonomik kuruluş olarak, daha büyük endüstriyel ya da finansal sermaye gruplarının parçası olarak nitelendirmiştir. Yazara göre, temel amaçları kâr elde etmek olan bu kuruluşların etkinlikleri, kâr arayışı tarafından belirlenmekte ve sınırlandırılmaktadır. Çünkü, bu şirketler için, en temel gelir ve kâr kaynağı reklam(lar) olup; radyo ve televizyon endüstrisinin en temel ürünü, reklamverenlere satılan izleyici emtiası dır. Altıncı ünitenin adı, Sinema Sektörünün Ekonomisi ve İşletmeciliği dir. Bu ünitede, Hasan Akbulut, sinemanın ekonomisi ve işletmeciliğini, bir filmin yapım sürecinden başlayarak, izleyici ile buluştuğu ortamlara değin süren üretim, dağıtım ve gösterim zinciri içinde nasıl gerçekleştiğini tarihsel arkaplanıyla ortaya koymuştur. Yazar, ayrıca, günümüzde Türk sinema endüstrisinin kurumsallaşma, telif hakları, altyapı, ağır çalışma koşulları, finans, korsan film ve eğitim gibi noktalarına değinirken; sektördeki meslek örgütleri ve sorunlarına ilişkin saptamalarda da bulunmuştur. Yeni Medya ve Yaratıcı Endüstri başlıklı yedinci ünite, Mutlu Binark tarafından kaleme alınmıştır. Ünitede, yeni medyayı, geleneksel medyadan farklı kılan özellikler (dijitallik, etkileşimsellik, multimedya biçemselliği, kullanıcı türevli içerik üretimi, hipermetinsellik, yayılım ve sanallık) ile ortaya çıkan mevcudiyet hissi ele alınmıştır. Reklamcılık, mimarlık, el zanaatları, tasarım, moda, bilgisayar oyunları ve yazılımı yaratıcı endüstri alanı olarak değerlendirilmiştir. Dijital oyun endüstrisi ise, günümüzde yaratıcı endüstri nin ürünleri olarak kabul edilmiştir. Yeni medya ortamlarının özellikleri ise, sözü edilen ürünlerin enformasyonel ve promosyonel kapitalizmin ideal tür metası olma niteliklerini pekiştirmektedir. Son ünitenin başlığını ise, Medya İşletmelerinde Çalışanların Yaşamı oluşturmaktadır. Neda Saraçer Üçer, bu ünitede, medya çalışanlarının temel haklarının başında, örgütlenmenin ve bir sendikaya üye olmanın geldiğini vurgulamıştır. Yazar, basın sendikalarının temel amacının, medya çalışanlarının örgütlenme yoluyla yasal ve sosyal haklarının korunması, ücret ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve ifade özgürlüğünün sağlanması üzerine kurulu olduğunu tarihsel olarak irdelemiştir. Özetle, bu kitap, medya ekonomisi ve işletmeciliği konusunu, tarihsel arkaplanıyla ele almaktadır. Kitabın temel amacı, medya ekonomisi ve işletmeciliği ni, öğrencilerimizin öğrenmesini sağlamaktır. Dolayısıyla, bu kitabın ortaya çıkmasında, kolektif emeğini ve desteğini esirgemeyen tüm yazar arkadaşlarıma teşekkürü bir borç biliyorum. Onlar olmasa, bu kitap varolamazdı. Ayrıca, bu kitabın, öğrencilerimize yararlı olmasını da gönülden diliyorum. iv Editör Doç.Dr. Erdal DAĞTAŞ

5

6 1 Amaçlarımız Bu üniteyi tamamladıktan sonra; Medya ekonomisini tanımlayabilecek, Makroiktisadi bakış açısından medya endüstrisinin ekonomideki yerini açıklayabilecek, Medya ekonomisinin temel kavramlarını tanımlayabilecek, Medya ekonomisini analiz etmekte kullanılan önemli teoriler ve yaklaşımları açıklayabilecek bilgi ve becerilere sahip olabilirsiniz. Anahtar Kavramlar Medya Ekonomisi Ölçek Ekonomileri Kapsam Ekonomileri CR4 CR8 HHI IO Modeli Tam Rekabet Tekelci Rekabet Oligopol Tekel Yoğunlaşma Lorenz Eğrisi İçindekiler Giriş Medya Ekonomisinin Tanımı ve Kapsamı Makroiktisadi Bakış Açısından Medya Endüstrisi Medya Ekonomisinin Temel Kavramları Medya Ekonomisine Yaklaşımlar 2

7 Medya Ekonomisine Giriş GİRİŞ Medya çalışmaları, 1990 lardan başlayarak bütün dünyada büyük bir ivme ve popülerlik kazanmıştır. Ama bu çalışmalarda önceleri, geleneksel olarak, daha çok başta sosyoloji olmak üzere iktisat dışındaki diğer disiplinler belirleyici olmuştur. Ancak çok geçmeden, iktisat biliminin önerdiği analiz araçları ve bakış açılarının, medya endüstrisi ve medya firmalarını incelemek ve anlamak için ne kadar önemli olduğu anlaşılmıştır. Bu sayede de, medya ekonomisi adı altında ayrı bir çalışma alanı ortaya çıkmıştır. İktisatçıların konuya olan ilgisindeki artışa paralel olarak, medya ekonomisi ile ilgili çalışmalar da hızla genişlemiştir. Medya ekonomisi konusundaki iktisadi yaklaşımlar ve çalışmalar zamanla sürekli değişim göstermektedir yılları arasındaki dönemde, medya ekonomisi çalışmaları tek bir bakış açısından yapılmaktaydı. Bu dönemde yapılan çalışmalar, sadece gazete endüstrisi gibi tek bir medya endüstrisine yoğunlaşmaktaydı. Bunun yanında, finansman veya yoğunlaşma ve rekabet gibi medya ekonomisinin belli konuları da incelenmekteydi. Ayrıca, ABD gibi belli bir ülkeye yoğunlaşma da söz konusuydu. Medya endüstrileri de, diğer birçok endüstride olduğu gibi, bütün dünyada 1990 lardan başlayarak çok hızlı ve önemli değişim ve dönüşüm geçrmiştir. Medyanın hızla çeşitli bölümlere ayrılması ve medya endüstrilerinin dijitalleşmesi ile geleneksel medya çalışmalarının yoğunlaştığı medya alanları değişmiştir. Artık, televizyon, radyo ve gazeteler tek başlarına ayrı bir birim olarak faaliyet göstermek yerine, çoklu dağıtım platformlarında içerik üreten birer işletmeler haline gelmiştir. Bu süreçte, globalleşme, düzenleyici reformlar, sosyal ve teknolojik değişmeler belirleyici olmuştur. Kuşkusuz, bu değişmelerden ve gelişmelerden, medya ekonomisine yaklaşımlar ve medya ekonomisi konusundaki çalışmalar da nasibini almıştır. Böylelikle, medya ekonomisi çalışmalarında daha geniş bir bakış açısı kullanılmaya ve medya ekonomisinin çok sayıda alanla ve faaliyetlerle ilişkili olduğu genel kabul görmeye başlamıştır. Medya ekonomisi alanında yapılan çalışmalarda iki ana yaklaşımdan söz etmek mümkündür. Bunlardan ilkinde, anaakım iktisat çerçevesi kullanılmakta ve geliştirilen oldukça teorik modellerle medya endüstrisinin belli özellikleri açıklanmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmalarda ağırlıklı olarak, medya ürünlerinin sağlanabilmesi için varolan kaynakların en iyi şekilde nasıl organize edileceği belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışmaların bazılarında, medya firmalarının doğru mal ve hizmetleri üretip üretmediği ve ne kadar etkinlikle ürettikleri araştırılmaktadır. Diğer bazı çalışmalarda ise, medya firmalarının faaliyette bulundukları piyasalarla bu firmaların stratejileri, performansları ve ürünleri arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Ayrıca, medya ürünlerinin toplumun sosyal gereksinimlerini karşılayabilmesi için devletin ne tür bir rol alması gerektiği de belirlenmeye çalışılmaktadır. İkinci yaklaşım ise, politik iktisat geleneğinden gelen medyanın ekonomi politik yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, bir önceki yaklaşımın aksine sadece etkinlik gibi pozitif analiz yerine, daha çok ne olması gerektiğini belirlemeye çalışan normatif analiz yöntemi kullanmıştır. Bu yaklaşımda, medyanın iktisadi, siyasi ve sosyal yönleri arasındaki karşılıklı ilişkiler ele alınmaktadır. Medya ekonomisi konusunda yaklaşım ne olursa olsun, unutulmamalıdır ki, bir ressam dünyayı incelerken renkleri görür. Bir müziyen ise, müzik sesi duyar. Bunlara karşın bir iktisatçı dünyayı, fayda 3

8 ve maliyetlerin bir harmonisi olarak algılar. Eşdeyişle, iktisatçının dünyası diğerlerinin dünyası kadar renkli ve melodik olmayabilir. Ancak, daha pratik olduğu bir gerçektir. Dünyada ne olup bittiğini, özellikle de medya endüstrisinde neler olduğunu bilmek istiyorsanız, iktisat ve medya ekonomisini bilmeniz gerekmektedir. Bu ünitede, medyayı etkileyen temel iktisadi kavramlar ve konulara bir giriş yapılmıştır. Unutmayınız ki, bu ünitede hangi konulara yer verileceği belirlenirken ve ünite yazılırken, iktisat öğrenimi görenler ve/veya iktisat konusunda uzmanlaşmış kişiler hedef olarak belirlenmemiştir. Zaten bu üniteyi okuyan siz öğrencilerden, belli düzeyde iktisat bilgisi sahibi olmanız beklenmemektedir. Bu nedenle ünite, medya endüstrisi ve piyasalarını ilgilendiren sorunları ve bunların iktisadi özelliklerini daha iyi anlamanıza yardımcı olacak araçları sizlere tanıtmaktadır. Bir başka deyişle, bu ünitede medya endüstrisi ve medya endüstrisi ile ilgili çeşitli konuları anlamak için gereksinim duyacağınız iktisadi ilke ve kavramları bulacaksınız. MEDYA EKONOMİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI Medya ekonomisinin ne olduğunun iyi anlaşılabilmesi için, öncelikle iktisadın ne olduğunun iyi anlaşılması gerekir. kullanılmıştır. Bu ünitede, iktisat ve ekonomi kavramları birbirlerinin yerine İktisat, bağımsız bir bilim dalı olarak ortaya çıkıncaya kadar uzun yıllar bir sosyal bilim olarak varolmuştur. İktisat, 17. yüzyılda politik iktisat adı ile ayrı bir bilim dalı olarak doğmuştur. 20. yüzyılın başından itibaren ise, iktisat olarak adlandırılımaya başlanmıştır. Böylece, kıt kaynaklarla, sınırsız insan isteklerinin nasıl karşılanacağını inceleyen bir sosyal bilim olarak tanımlanmıştır. Bu tanımda değinilen istek, tüketici olarak faaliyet gösteren hanehalkı ya da bireylerin arzularını yansıtır. Bu istekler, mal ve hizmetlerle doyurulur. İstekler, nispi bir kavramdır. Bazı insanlar, bizim almak istediğimiz ama yeterince gelirimiz olmadığı için alamadığımız birçok şeyi alabileceği halde almaz. Bu sınırsız istekler, kıt olan ve çok sayıda alternatif ürünün üretiminde kullanılabilecek kaynaklarla karşılanmaya çalışılır. Bu kaynaklara, üretim faktörü ya da kısaca, girdiler de denir. Bunlar, toprak adını verdiğimiz doğal kaynaklar, işgücü (emek) ve insanoğlu tarafından yapılan ve üretimde kullanılan sermayedir. İktisat biliminin en ayırt edici özelliği, hemen hemen her konunun arz ve talep kavramları ile açıklanmaya çalışılmasıdır. Arzediciler (üreticiler), sınırlı kaynakları (işgücü, sermaye ve toprak) kullanarak, insanların istek ve arzularını, eşdeyişle, tüketicilerin talebini karşılamak için mal ve hizmet üretirler. Örneğin, medya endüstrisi için arzediciler ya da üreticiler, televizyon ve radyo istasyonları, uydu ağları ve basılı yayınlardır. Bunların arzettikleri mal ve hizmetler, televizyon aracılığıyla izlediğiniz bir şampiyonlar ligi maçı veya bilgisayar veya cep telefonu aracılığıyla izlenilen bir içerik olarak düşünülebilir. Tüketiciler veya talep edenler ise, iki grupta oluşur. Birincisi, bir içeriği izleyen, dinleyen veya okuyan gerçek dinleyici iken; ikincisi, mal ve hizmetleri satmak için medyada tüketicilere ulaşmak amacıyla reklam yapanlardır. İktisat, mikro ve makro iktisat olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. Mikro iktisat, firma ve hanehalkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını inceler. Piyasa yapısı, fiyat belirlenmesi ve nispi fiyatların etkisi gibi konular mikro iktisadi konulardır. Makro iktisat ise, iktisadi büyüme, ulusal gelir, fiyatlar genel düzeyi, istihdam ve işsizlik gibi toplam iktisadi büyüklükleri inceler. Makro iktisat bir ormanın bütün olarak; mikro iktisat ise, ormandaki ağaçların tek tek incelenmesi olarak düşünülebilir. Dünya üzerinde her ülke, adına iktisadi sorun dediğimiz üç tane temel sorunun yanıtını bulmak zorundadır. Bunlar, hangi mallar, nasıl ve kimin için üretilecek sorularıdır. Doğaldır ki, bu soruların yanıtları, ülkelerin sahip oldukları iktisadi sistemlerle yakından ilişkilidir. Bu nedenle, iktisadi sorunun çözüm yöntemi, piyasa, kumanda ve karma ekonomilerde farklılaşır. 4

9 Buraya kadar anlatılan konular ile ilgili daha geniş bilgi için, Anadolu Üniversitesi, İktisat Fakültesi yayını İktisada Giriş-I kitabının birinci ünitesine bakabilirsiniz. Medya ekonomisi, çoğu zaman hem medya hem de iktisadın bir alt uzmanlık alanı olarak değerlendirilir. Oysaki, yukarıda da belirttiğimiz gibi, özellikle 1990 lı yıllardan sonra ortaya çıkan gelişmeler; medya ekonomisinin tanımlanabilir yeni bir çalışma ve uygulama alanı olduğunu göstermiştir. Medya ekonomisi, iktisadi ilkelerle medyanın incelenmesi ve bu ilkelerin medya sektöründeki firmaların yönetiminde nasıl kullanılacağının temellerini belirler. Medya ekonomisi, medya sektöründeki yöneticiler, uygulamacılar ve diğer karar vericilerin tercihlerini sınırlayan ve yönlendiren, değişen iktisadi güçleri analiz eden bir alandır. Medya ile ilgili yapılan çalışmalara bakıldığında, bu çalışmaların ifade özgürlüğü, medyaya erişim, medya içeriğinin, örneğin bir televizyon programının sosyal etkisi ve yeni iletişim teknolojilerinin etkileri gibi konularda yoğunlaştığı görülür. Anlaşılacağı üzere, tüm bu inceleme alanları, belli ölçüde iktisadi ilkelerin tartışılmasını da gerektirir. TiVo (dijital video kaydedicisi) teknolojisinin kullanılmaya başlanması, bir faaliyetin iktisadi özellikleri ile medya etkileşimi konusunda iyi bir örnek olarak düşünülebilir. Medya açısından bu gelişme değerlendirildiğinde, bu teknoloji ile izleyicilerin programları daha etkin bir biçimde izleme potansiyeli olduğunu söylemek mümkündür. Bunun yanında, ailelerin de yayınların içeriğinin çocukları açısından uygunluğunu daha iyi bir biçimde kontrol etme olanağı kazandıkları ifade edilebilir. Ancak, bu gelişmeye televizyonun bir reklam aracı olarak kullanılması açısından baktığımızda, konu son derece dramatik bir boyut kazanmaktadır. Televizyon yöneticileri, böylesi bir modelin adaptasyonu konusunda son derece istekli iken; müzik endüstrisinde bu kez medya ekonomisi yasal düzenlemelerin önüne geçmektedir. Bu kargaşa durumu, özellikle anlaşmazlıklar olduğunda ve yeterli düzenlemenin olmadığı durumlarda daha belirgin hale gelmektedir. Medya ekonomisini tanımlama konusunda çok çeşitli girişimler söz konusu olmuştur. Örneğin, Robert Picard a göre, medya ekonomisi mevcut kaynaklarla, medya sahiplerinin, izleyici, reklamverenler ve toplumun bilgi ve eğlence ile ilgili istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir. Alexander ve arkadaşlarına göre medya ekonomisi, farklı medya endüstrilerine ürün üreten ve satan firmaların finansal ve işletme faaliyetlerini ifade eder. Albarran ın 2002 yılında yaptığı tanıma göre medya ekonomisi, farklı istek ve gereksinimleri doyurmak için, bir toplumda tüketiciler arasında dağıtılan içeriği üretmek amacıyla, kıt kaynakların medya endüstrileri tarafından nasıl kullanıldığının incelenmesidir. Bu tanımlar temel alındığında, medya ekonomisinin, iktisat biliminin çeşitli alt inceleme alanları olan uluslararası ticaret, işletme stratejisi, fiyatlama politikaları, rekabet ve yoğunlaşma gibi konularla yakından ilişkili olduğu ortaya çıkar. Bu konularda daha fazla bilgi için, Medyada Şiddet Kültürü, Editör: Ömer Özer, Literatürk Yayınları, 2010 a bakabilirsiniz. Ancak, Albarran daha sonra yukarıda verdiğimiz medya ekonomisi tanımının yeterli olmadığını, daha geniş ve kapsayıcı bir tanım yapmak gerektiğini belirtmiştir. Albarran buna ek olarak, 2010 yılında medya ekonomisini, makro ve mikro iktisadi bakış açılarını yansıtan ilke, kavram ve teorileri kullanarak açıklamıştır. Yazar, medya ekonomisini, medya firma ve endüstrilerinin farklı faaliyet düzeylerinde (örneğin, küresel, ulusal, hanehalkı ve bireysel) globalleşme, regülasyon, teknoloji ve sosyal yönler gibi konularla birlikte nasıl işlev gösterdiklerinin incelenmesi olarak tanımlamıştır. Bu oldukça geniş tanımın iyi anlaşılabilmesi için tanımda yer verilen bazı önemli bileşenlerin etraflıca açıklanmasında yarar vardır. Bunlardan ilki, medya firmaları ve endüstrileri bileşenleridir. Medya firması denildiğinde, kâr amacı ile faaliyet gösteren bireysel firmalar kastedilir. Bu firmalar, halka açık şirketler olabileceği gibi, örneğin, Sony ve Time Warner gibi; halka açık olmayan özel şirketler de olabilir (bizdeki TV şirketlerinde olduğu gibi). 5

10 İktisattaki tanımıyla endüstri, benzer veya aynı ürünü satan firmalar topluluğudur. Örneğin, kablolu yayın yapan şirketler, kablolu televizyon endüstrisini; telekomünikasyon alanında faaliyet gösteren firmalar da telekomünikasyon endüstrisini oluşturur. Bu endüstrilerde faaliyet gösteren firmalar, birbirleriyle sürekli rekabet halindedir ve bunların, piyasa ve endüstrilerinin değişen yapısı bu endüstrilerin en ayırt edici özellikleridir. Medya ekonomisi tanımının bir başka önemli bileşeni düzeylerdir. Bununla, medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetin nerede gerçekleştiği vurgulanır. Sony, Time Warner gibi medya devleri dünya genelinde medya ürünü ve hizmeti sunarak küresel ölçekte rekabet etmektedir. Uusal düzeyde ise, genellikle firmalar ulusal sınırlar içerisinde faaliyet göstermeye çalışmaktadır. Bunlara örnek olarak, ulusal yayın yapan televizyon kanalları ile gazete ve dergileri verebiliriz. Hanehalkı düzeyinde medya faaliyetleri ise, medya tüketiminin büyük ölçüde gerçekleştiği, ancak sürekli değişime uğradığı bir düzeydir. Hanehalkları, birçok medya firması ve endüstrisinin içeriğine birçok araç ve platformlar yardımıyla ulaşma olanaklarına sahiptir. Bu araçlar, televizyon ve radyo alıcıları, DVD oynatıcıları, bilgisayarlar ve kablolu ve kablosuz iletişim kanallarıdır. Medya ekonomisinde, hanehaklı çok önemli bir yer tutar. Çünkü, hanehalkı sayesinde medyanın ne kadar kullanıldığı belirlendiği gibi, medya ile ilişkili ne kadar harcama yapıldığı, farklı medya içerikleri için ne kadar abone olduğu da belirlenir. Örneğin, süper lig maçlarının ne kadar hanehalkı tarafından izlendiği gibi bilgilere ulaşılabilir. Üstelik hanehalkının gelir düzeyine bakarak, o ülkedeki genel tüketim yapısı hakkında bilgi sahibi de olunabilir. Medya ekonomisinde artan eğilim, medya tüketimi için daha fazla bireysel düzeyde taleplere yönelmek ve fırsatlar yaratma yönündedir. İnternet ile büyüyen genç kuşak, medya içeriklerini dizüstü bilgisayar ekranından ya da cep telefonundan rahatlıkla izlerken, birçok yetişkin, geleneksel televizyon ya da daha büyük ekranlı alıcıları tercih etmektedir. ipod gibi Mp3 oynatıcıları sayesinde, videolar izlenebilmekte ve internetten rahatlıkla indirilebilecek her türlü müzik de dinlenebilmektedir. Akıllı telefonlar ile internete girip web sayfalarında dolaşılabilir. Word, excell ve pdf uzantılı dosyalar üzerinde çalışılabilir. Müzik dinlenebilir, fotoğraf çekilebilir, mesaj ve e-posta gönderilebilir, hatta görüntülü telefon görüşmesi bile yapılabilir. Facebook gibi sosyal paylaşım ağları sayesinde ise, herhangi bir kişi kendi arkadaşlarıyla her türlü bilgi, duygu ve düşüncelerini ve medya içeriklerini paylaşabilir; yeni ürün ve hizmetlerden haberdar olabilir. Bir başka sosyal paylaşım sitesi olan Twitter da, bireyler ve işletmeler tarafından genel kabul görmüştür ve yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Evrim geçiren medya ekonomisinde, bireyler medya tüketimi konusunda kendi kararlarını vermektedir. Bu bağlamda ne istediklerini, ne zaman istediklerini ve nasıl erişmek istediklerini belirleme dumrundadır. Medya ekonomisinde yeni ufuklar açan bu değişim, geleneksel işletme modellerinin değişmesine neden olduğu gibi; reklamcıların da sürekli olarak hem stratejilerini hem de pazarlama faaliyetlerini yeniden gözden geçirmeye zorlamaktadır. Kuşkusuz, bu gelişmeden geleneksel medya da nasibini almakta ve tümden resmin dışında kalmamak için hızlıca bu gelişmeye uyum göstermek zorundadır. Burada sözünü ettiğimiz düzeylerin faaliyetleri medya ekonomisinde bir süreklilik göstermektedir. Medya firmaları ile tüm düzeylerdeki tüketiciler arasında ilişkiler söz konusu olmaktadır. Ancak, bireysel düzeydeki ilişkilerin diğerlerine göre daha ön plana çıktığını söylemek gerekir. Kuşkusuz, bu aşamada, medya şirketlerinin yapması gerek en önemli şey, tüm faaliyet düzeylerinde tüketicilere ulaşmak için gerekli olan çoklu platform uygulamalarını nasıl geliştireceklerini belirlemektir. Medya ekonomisini incelerken açıklanması gereken bir diğer önemli bileşen de, diğer güçler adı verilen globalleşme (küreselleşme), regülasyon, teknoloji ve sosyal yönlerdir. Bu güçlerden globalleşme, medya ekonomisi açısından son derece önemli bir güçtür. Medya şirketleri ve endüstrileri açısından globalleşme denildiğinde, ulusal sınırlar dışında diğer piyasa veya ülkelerdeki tüketicilerle ilişkiler anlaşılmalıdır. Medyada globalleşme üç şekilde ortaya çıkabilir. İlki, medya ürünlerinin (içerik) başka ülkelere satışıyla olur. Bu anlamda, medya globalleşmesi ilk olarak Hollywood yapımı filmlerin dünyada satılmasıyla başladı ve daha sonra televizyon programları ile iyice genişlemeye başladı. Medyanın globalleşmesinde, ABD başı çekmektedir. Bu da, diğer ülkelerde ABD etkisinin artması biçiminde 6

11 kaygıyla izlenmektedir. Dolayısıyla, birçok ülkede bu durum, kültür emperyalizmi olarak adlandırılmaktadır. Bugün, herhangi bir Anadolu kentine bile gitseniz, sinemalarda Hollywood yapımı Amerikan filmleri dışında film seyretmeniz mümkün değildir. Ayrıca, ulusal televizyonlar da, ABD yapımı televizyon programlarınca istila edilmiş durumdadır. İkincisi, medya şirketleri, başka ülkelerde şirketler veya mülk satın aldığında gerçekleşir. Örneğin, News Corporation adındaki şirket, başlangıçta Avustralya da bir gazete şirketi olarak faaliyetlere başlamıştır. Daha sonraları hem İngiltere hem de ABD de gazeteler satın almış ve sonunda bir grup televizyon kanalı satın alarak da Fox TV network adını almıştır. Hatta bu şirketin ülkemizde satın aldığı aynı adı taşıyan bir televizyon kanalı bile vardır. Benzer biçimde Japon şirketi Sony, önce Columbia Tristar ve daha sonra MGM adlarındaki iki film şirketini satın alarak film endüstrisine girmiştir. Globalleşmenin üçüncü biçiminde ise, medya firması başka ülkelerde işyerleri açarak faaliyetlerde bulunabilir. Örneğin, Disney şirketi, Paris te olduğu gibi büyük global kentlerde eğlence merkezleri kurmaktadır. Bertelsmann adlı yayıncı şirket, dünya çapında farklı yayınlar ile faaliyette bulunmaktadır. Dünya üzerindeki hemen hemen tüm ülkeler, çeşitli sektörler ve endüstrileri farklı derecelerde de olsa regüslayona tabi tutarlar. Bu sayede, firmaların belli kurallara uyarak faaliyet göstermelerini sağlamaya çalışırlar. Buna karşılık, faaliyet alanı ne olursa olsun firmalar genellikle bu tür düzenlemelerden hoşlanmazlar ve genellikle bu tür düzenlemelere tabi olmak istemezler. Buna karşılık, bu tür düzenlemeler, firmalar arası rekabeti sağlamak, işçi ve tüketicileri korumak ve vergileme yoluyla devletin hizmetlerini sürdürmesi için gerekli olan gelirlerin yaratılması açısından son derece önemlidir. Medya endüstrileri ile ilgili bu tür düzenlemeler, özellikle 1980 lerden başlayan yeni dönemde, ya tümden kaldırıldı ya da önemli ölçüde medya şirketlerinin istediği gibi esnetildi. Globalleşme ve regülasyon gibi teknoloji de, medya ekonomisi üzerinde son derece önemli etkiler yaratır. Teknoloji, medya ekonomisinin gelişimine önemli katkılar yapabileceği gibi, aynı zamanda engel de olabilir. Teknolojik gelişmeler, medya şirkeleri arasındaki rekabeti hızla arttırarak; şirketleri, birbirlerine ayak uydurmaya zorlamıştır. Dijital ortam, geleneksel işletme modellerinin hızla terk edilmesine neden olmuştur. Analog bir dünyada, medya şirketleri, içeriği kontrol edebilmekteydi ve içeriğe erişim de sınırlıydı. Oysaki, dijital dünyada, bütün bu engeller ortadan kalktı. Ayrıca, teknolojik gelişmeler sayesinde, bilgi ve eğlenceye daha kolay erişim olanağı artmakta ve bunların dağıtımı da daha kolay ve hızlı olmaktadır. ipod, DVR ve akıllı telefonlar son dönemlerde tüketiciler arasında son derece popüler olan teknoloji ürünleridir. Medya ekonomisinde, sosyal bakış açılarının da son derece önemli olduğunu söylemek mümkündür. Artık, büyük bir dinleyici kitlesine seslenmek mümkün olmaktadır. Farklı ilgi alanlarına sahip farklı demografik gruplar ve yaşam biçimleri bir kitle olarak değerlendirilebilmektedir. Dinleyici kompozisyonu, neredeyse günlük olarak değişmektedir. Başta ABD olmak üzere, dünyadaki tüm ülkelerde etnik farklılıklar artmakta ve bu ülkeler daha fazla çok kültürlü hale gelmektedir. Özellikle son yıllarda, insanlar hem daha fazla yaşamakta hem de daha fazla çalışmaktadır. Yeni kuşak, teknolojiyi daha fazla kullanmakta ve bu nedenle de, medya içeriklerine ulaşmada, aile büyüklerine göre önemli farklılıklar göstermektedir. Sonuçta, medya ekonomisinin yukarıda verdiğimiz tanımını iyi anlayabilmek için, mikro ve makro iktisat bakış açılarını yansıtan ilke, kavram ve teorilerin medya ekonomisine nasıl uygulandıklarının iyi bilinmesi gerekir. Medya ekonomisi ile ilgili araştırmaların çoğu, genellikle mikroiktisat bakış açısını yansıtmakta ve makroiktisat bakış açısı bu araştırmalarda çok az kullanılmaktadır. Bunun temel nedeni ise, medya ekonomisi alanındaki araştırmaların daha çok medya endüstrisi ve bu endüstride faaliyet gösteren firmalar üzerinde yoğunlaşmasıdır. Oysaki, medyanın hızla globalleştiği ve dünyanın bir bölgesindeki iktisadi faaliyetlerin diğer bölgeleri önemli ölçüde ve hızla etkilediği bir dünyada, makroiktisat bakış açısını yansıtan medya ekonomisi araştırmalarının da yapılması gerekir. Sizce medya ekonomisini şekillendiren diğer güçler nelerdir? 7

12 Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, okulu bitirdiğinizde ister kamu isterse özel medya şirketinde çalışın, eğer medyada etkili birisi olmak ve genel olarak medyayı iyi bir şekilde anlamak istiyorsanız, medya ekonomisini iyi öğrenmeniz gerekmektedir. Çünkü, medya endüstrisi ve medya firmalarını yönlendiren iktisadi güçleri ve etkilerini ancak bu sayede anlayabilirsiniz. MAKROİKTİSADİ BAKIŞ AÇISINDAN MEDYA ENDÜSTRİSİ Medya ekonomisi ile ilgili çalışmalarda, daha çok mikroiktisat bakış açısının egemen olduğunu ve makroiktisat bakış açısını yansıtan çalışmaların ise az olduğunu yukarıda vurgulamıştık. Ayrıca, vurguladığımız gibi makroiktisat, ekonomideki ulusal gelir, istihdam, iktisadi büyüme ve fiyatlar genel düzeyi gibi büyüklükleri ve bir sistem olarak ekonominin, örneğin Türk ekonomisinin nasıl işlediğini inceler. Makroiktisadın inceleme alanına giren iktisadi büyüklükler, örneğin ulusal gelir, bir ekonomideki tüm piyasalarda gerçekleşen faaliyetleri toplayarak ve tüm bireylerin kolektif davranışları özetlenerek elde edilir. Bir ülkenin bütün olarak tüm iktisadi faaliyetlerinin ölçümü için bütün dünyada en yaygın kullanılan gösterge gayrisafi yurt içi hasıladır (GDP). Bir ülkenin GDP si denildiğinde, belli bir dönemde, genellikle bir yıl içerisinde, o ülke sınırları içerisinde üretilen tüm tamamlanmış mal ve hizmetlerin toplam değeri anlatılmak istenir. GDP yanında, bir ekonomideki toplam iktisadi faaliyetlerin ölçüsü olarak, adına Gayri Safi Milli Hasıla denilen (GNP) bir başka ölçü de vardır. GDP ile GNP arasındaki en önemli fark, GNP hesabında vatandaşlığın; GDP de ise coğrafyanın önemli olmasıdır. Eşdeyişle, GNP hesabında, Türkiye Cumhuriyeti kaynakları ile ister yurtiçinde isterse yurdışında üretilsin, tüm mal ve hizmetler gözönüne alınır. GDP hesabında ise, sadece Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde üretilen, mal ve hizmetler göz önüne alınır. GDP ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için şu kitaba bakabiliriniz: Erdal M. Ünsal (2011). Makro İktisat. Ankara: İmaj Yayıncılık. Bir ekonominin bir bütün olarak ne tür bir performansa sahip olduğu, medyayı da içerecek biçimde, tüm sektörler ve işletmeler için oldukça önemlidir. Özellikle medya firmalarının performansları, gelecekteki durumları büyük oranda bir ekonomideki iniş ve çıkışlara oldukça duyarlıdır. Bilindiği gibi, medya firmalarının en önemli gelir kaynağı reklam gelirleridir. Reklam gelirlerinin gelişimi ise, her zaman ve hemen hemen her yerde, ekonomilerin genel performans düzeyleri ile çok yakından ilişkilidir. Genel kabul edilen bir görüşe göre, ekonomilerin durgunluk dönemlerinde, firmaların kesintiye gittikleri ilk harcama kalemleri arasında reklam harcamaları olmaktadır. Medya firmalarının tüketicilerden doğrudan elde ettikleri gelirler ise, harcanabilir gelir ve tüketici güveni gibi önemli makroiktisadi değişkenlere bağlıdır. Eğer bir ekonomide, bireylerin harcanabilir gelirleri ve tüketici güveni artarsa, medya firmalarının tüketicilerden doğrudan elde ettikleri gelirleri artar. Örneğin, Türkiye de böylesi bir durumda, kablolu televizyon ve internet abone gelirlerinde bir artış bekleyebiliriz. Harcanabilir gelir (DI), kişisel gelirin tüketim veya tasarruf amacıyla kullanılacağı kısmıdır. GDP den hareketle, DI yı hesaplamak için, önce Milli Gelir (NI) bulunur. Bunun için, GDP den amortismanlar ve dolaylı vergiler çıkarılır. Daha sonra, NI dan dağıtılmayan kârlar, sosyal güvenlik kesintileri ve ödenen kurumlar vergisi çıkarılıp, transfer ödemeleri eklenerek kişisel gelir (PI) bulunur. PI dan da ödenen kişisel vergiler çıkartıldığında, DI değerine ulaşılır. 8

13 Türkiye GDP si ve diğer milli gelir verilerini, web sayfasından bulabilirsiniz. Medya firmaları ile medya endüstrilerinin faaliyette bulunduğu ekonomik yapıyı şunlar etkiler: Bir ekonomide uygulanan para ve maliye politikaları, hızlı ve istikrarlı bir büyüme sağlamak ve sosyal refahı arttırmak için uygulanan politikalar. Örneğin, enflasyonla mücadele amacıyla faiz oranlarını arttırma biçiminde uygulanacak sıkı bir para politikası durumunda, yatırımların finansmanında kullanılacak kredilerin maliyeti artacaktır. Bu, tüm ekonomide olduğu gibi, medya sektörü yatırımlarında da bir azalma ve doğal olarak da tüm ekonomik faaliyetlerde bir azalma yaratabilir. Türkiye de, her yıl uygulanan para ve döviz kuru politikaları ile ilgili bilgileri web sayfasından bulabilirsiniz. Endüstri, belli bir ortak alıcı grubuna ikame mal veya hizmet üreten ve sağlayan firmalar grubudur. Şimdi de medya endüstrisinin bir ekonomideki, örneğin Türkiye ekonomisindeki veya ABD ekonomisindeki önemini anlamaya çalışalım. İncelemede G-20 ülkeleri olarak adlandırılan ve 1999 yılında oluşturulan ülkeler grubunu alacağız. Önce bu ülkelerin ekonomik durumlarını belirlemeye çalışalım. Bunun için Tablo1.1 de verilen bazı seçilmiş, GDP, GDP büyüme oranı, kişi başına GDP, işsizlik ve enflasyon gibi makroiktisadi değişkenlere bakalım. G-20 ülkeleri ; ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Japonya ve Kanada dan oluşan ve G-7 ülkeleri olarak bilinen ülkelere 1999 yılında, Avustralya, Arjantin, Avrupa Birliği, Brezilya, Çin, Endonezya, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, Meksika, Suudi Arabistan, Rusya ve Türkiye nin eklenmesiyle oluşturulmuştur. 9

14 Tablo 1.1: G-20 Ülkelerinin 2010 Yılı Makroiktisadi Değişkenleri ÜLKELER GDP (Trilyon Dolar) GDP BÜYÜMESİ (%) KİŞİ BAŞINA GDP (ABD Doları) ENFLASYON (%) İŞSİZLİK (%) ABD , ÇİN , JAPONYA , ALMANYA , FRANSA , İNGİLTERE , BREZİLYA , İTALYA , HİNDİSTAN , KANADA , RUSYA , MEKSİKA , GÜNEY KORE , AVUSTRALYA , TÜRKİYE , ENDONEZYA , SUUDİ ARABİSTAN , ARJANTİN , GÜNEY AFRİKA , Kaynak: Dünya Bankası ve OECD Dünya bankası verileri için ve OECD verileri için ise, web sayfalarını kullanabilirsiniz. Tablo 1.1 incelendiğinde, 2010 yılında ABD, trilyon ABD doları GDP ile dünyanın en büyük ekonomisi durumundadır. ABD yi, 5.93 trilyon ABD doları ile Çin, 5.46 trilyon ABD doları ile Japonya, 3.28 trilyon ABD doları ile Almanya ve 2.56 trilyon ABD doları ile Fransa izlemektedir. Buna karşılık, GDP büyüme oranlarına bakıldığında, en yüksek GDP büyüme oranına % ile Çin sahiptir. Çin i, % 9.16 ile Arjantin ve % 9.01 ile Türkiye izlemektedir. Kişi başına GDP sırlamasına baktığımızda ise, 47,199 ABD doları ile ABD başı çekerken, ABD yi 46,236 ABD doları ile Kanada, 42,831 ABD doları ile Japonya ve 40,719 ABD doları ile Avustralya izlemektedir. Her ne kadar Çin, Hindistan ve Endonezya yüksek GDP büyüme oranlarına sahip olsalar da, kişi başına GDP bakımından en altta yeralan üç ülke konumundadırlar. Hindistan ve Arjantin enflasyon oranı en yüksek iki ülke iken; işsizlik oranı en yüksek ülkeler ise, Güney Afrika ile Türkiye dir. G-20 üyesi ülkelerde, medya endüstrisinin gelişimini ve ne boyutta olduğunu belirlemek amacıyla 2008 yılı için Tablo1.2 ve 2010 yılı için de Tablo 1.3 te yer alan medya ve iletişimle ilgili değişkenlere bakmamız gerekmektedir. Görüldüğü gibi bu değişkenler, sabit ve mobil telefon sayıları, AM ve FM radyo ve televizyon istasyon sayıları ile internet kullanıcı sayılarıdır. 10

15 Tablo 1.2: G-20 Ülkelerinde Medya ve İletişim (2008) ÜLKELER Sabit Telefonlar (Milyon) Mobil Telefonlar (Milyon) AM Radyo İstasyonları Sayısı FM Radyo İstasyonları Sayısı TV İstasyonu Sayısı İnternet Kullanıcı Sayısı (Milyon) ABD , , ÇİN JAPONYA ALMANYA FRANSA , İNGİLTERE BREZİLYA , İTALYA , HİNDİSTAN KANADA RUSYA ,500 7, MEKSİKA GÜNEY KORE AVUSTURALYA TÜRKİYE ENDONEZYA SUUDİ ARABİSTAN , ARJANTİN GÜNEY AFRİKA Kaynak: Albarran, (2010) 11

16 Tablo 1.3: G-20 Ülkelerinde 2010 Yılında Medya ve İletişim ÜLKELER Sabit Telefonlar (Milyon) Mobil Telefonlar (Milyon) İnternet Kullanıcı Sayısı (Milyon) ABD ÇİN JAPONYA ALMANYA FRANSA İNGİLTERE BREZİLYA İTALYA HİNDİSTAN KANADA RUSYA MEKSİKA GÜNEY KORE AVUSTRALYA TÜRKİYE ENDONEZYA SUUDİ ARABİSTAN ARJANTİN GÜNEY AFRİKA Kaynak: Amerikan Merkezi Haberalma Örgütü (CIA) ve 2010 yılı verilerine göre, Çin en fazla sabit ve mobil telefonla internet kullanıcısına sahip ülke konumundadır. ABD, en fazla hem AM hem de FM radyo istasyonuna sahipken; Rusya en fazla televizyon istasyonu olan ülke konumundadır. Türkiye ise, hemen hemen bütün iletişim ve medya göstergelerinde (mobil telefon ve televizyon istasyon sayısı dışında) G-20 üyesi ülkelerde alt sıralarda yer almaktadır. Her ne kadar bu verilerin ortaya çıkmasında, ülkelerin nüfusları ve bazı diğer faktörler etkili olsa da, bu veriler kabaca o ülkenin sahip olduğu medya ve iletişim altyapısı konusunda bize belli bir fikir vermektedir. Bir ülkedeki medya endüstrisinin gelişimini ve ülke ekonomisi içerisindeki yerini belirlememize yardımcı olacak medya ve iletişimle ilgili iki gösterge de, medya gelirleri ile bu gelirlerin GDP içerisindeki yüzde payıdır. Burada sözünü ettiğimiz medya gelirleri, bir ülkenin başta reklam olmak üzere, yayın ve kablolu televizyon, yayıncılık ve sinema ve eğlence gelirlerinden oluşmaktadır. Bu göstergelere de, Tablo 1.4. te yer verilmiştir. 12

17 Tablo 1.4: G-20 Ülkelerinde Medya Gelirleri ve GDP Payları ÜLKELER Medya Gelirleri (Milyon ABD Doları) GDP (Trilyon ABD Doları) Medya Gelirleri/GDP (%) ABD ÇİN JAPONYA ALMANYA FRANSA İNGİLTERE BREZİLYA İTALYA HİNDİSTAN KANADA RUSYA MEKSİKA GÜNEY KORE AVUSTRALYA TÜRKİYE ENDONEZYA SUUDİ ARABİSTAN ARJANTİN GÜNEY AFRİKA Kaynak: Albarran, (2010) Yukarıdaki nicel verilerin ayrıntılarına, web sayfasından ulaşabilirsiniz. Tablo 1.4 teki verilere göre, ABD hem en fazla GDP hem de medya gelirlerine sahiptir. Buna karşılık, medyanın GDP ye katkısı açısından % 2.66 ile, İngiltere den sonra ikinci sırada yer almaktadır. İngiltere ise her ne kadar altıncı en büyük GDP ye sahip olsa da, medyanın GDP ye katkısı açışından % 2.73 ile birinci sırada gelmektedir. Japonya % 2.20 ile üçüncü sırada yeralmaktadır. G-7 ülkelerinin tamamında medya gelirlerinin GDP oranı % 1 in üzerinde ve diğer ülkelere oranla yüksektir. Hindistan ise % 0.51 lik oranla, GDP deki payı en düşük olan medya gelirlerine sahiptir. Rusya da bu oran % 0.69 ve Çin de de % 0.75 tir. Albarran da (2010) yer alan bilgilere göre, en fazla gelir getiren medya sanayileri, yayıncılık ile televizyondur. Bu durum, G-20 üyesi ülkeler için bu medya endüstrilerinin ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Ayrıca, G-20 üyesi çoğu ülkede, bu iki endüstrinin sağladığı gelirin medya gelirlerine oranı % 50 yi bile aşmamaktadır. Örneğin, Almanya da toplam medya gelirlerinin yaklaşık % 85.2 sini 13

18 bu iki medya endüstrisi sağlamaktadır. Bununla birlikte, geri kalan medya endüstrileri için aynı gelişmeden söz etmek mümkün değildir. Sizce, gelişmiş ülkelerde mi yoksa, gelişmekte olan ülkeler de mi medya endüstrisi ekonomide daha önemlidir? Neden? MEDYA EKONOMİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI Her bilim dalının olduğu gibi, medya ekonomisinin de, medya ekonomisini daha rahat anlamamızı sağlamaya yardımcı olacak, kendine özgü kavram ve analiz araçları vardır. Ayrıca, kitabınızın bu ve diğer ünitelerinde anlatılan konularda önemli ve daha önce hiç duymadığınız bazı iktisadi kavramlar zorunlu olarak kullanılmaktadır. Bu nedenlerle, medya ekonomisini anlamanıza yardımcı olacak söz konusu kavramların sizlere açıklanması gerekmektedir. Bunlardan bazıları, arz ve talep, fiyat belirlenmesi, piyasa yapıları ve iktisadi sistemler gibi konulardır. Şimdi, bunları kısaca açıklamaya çalışalım. Arz ve Talep Piyasa denildiğinde önceleri, insanların ticaret yapmak amacıyla biraraya geldikleri yer anlaşılırdı. Bu tarz yerler, günümüzde halen vardır. Örneğin, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ve dünyanın çeşitli hisse senedi piyasalarında veya ekonomik merkezlerinde mal satmak ve satın almak amacıyla biraraya gelen insanlar halen vardır. Oysaki, dünyada her gün her saniye belli bir yer olmaksızın da piyasalar gerçekleşmektedir. Medya ekonomisinde piyasa ise reklam, teknoloji, içerik ve diğer medyayla ilişkili firmaları da içerecek biçimde çok sayıda arz ve talebin toplamıdır. Medya ekonomisinde, piyasa faaliyetleri işletmeler ile işletmeler arasında olduğu gibi, işletmeler ile tüketiciler ve tüketicilerin kendi aralarında da olmaktadır. Piyasa işlemleri, herhangi bir fiziki yerde gerçekleşeceği gibi, e-ticarette olduğu üzere internet yoluyla sanal alemde de gerçekleşebilir. Piyasanın, nerede ve nasıl oluşursa oluşsun, arz ve talep olmak üzere iki tarafı vardır. Piyasanın alıcı tarafına talep ve satıcı tarafına da arz denir. Arz ve talep, iktisadı ve iktisadi faaliyetleri anlamada kullanılan en önemli iki kavramdır. Talep denildiğinde, belli bir dönemde, tüketicilerin farklı fiyatlarda satın almak istedikleri ve satın alabilecekleri mal miktarları anlaşılır. Bir malın fiyatı ile talep edilen miktarı arasındaki ilişki talep yasası ile ifade edilir. Bu yasaya göre, bir malın talep edilen miktarı ile fiyatı arasında ters yönlü ilişki vardır. Eşdeyişle, fiyat arttıkça talep edilen miktar azalır; azaldıkça artar. Bir malın talebi, şunlar tarafından etkilenir: O malın kendi fiyatı dışında, ikame ve tamamlayıcı malların fiyatları, tüketicinin parasal geliri, alıcı sayısı, fiyatların gelecekte ne olacağı konusundaki beklentiler, tüketicilerin zevk ve tercihleri. Malın kendi fiyatı değiştiği zaman, malın talep edilen miktarı değişirken; malın kendi fiyatı dışındaki talebini etkileyen diğer faktörler değiştiğinde talepte değişme oluşur. Arz ise, yine belli bir dönemde, farklı fiyatlarda üreticilerin üretmek istedikleri ve satış amacıyla piyasaya sürdükleri mal miktarlarını ifade eder. Bir malın fiyatı arttıkça, arz edilen miktarı artar. Bir malın arzı da, şunlardan etkilenir: Malın kendi fiyatı dışında girdi fiyatları, teknoloji, satıcı sayısı, diğer mal fiyatları, malın fiyatının gelecekte ne olacağı ile ilgili beklentiler, vergi ve sübvansiyonlar ile hükümet kısıtlamaları gibi değişkenler. Bunların değişmesi durumunda, arz değişir ve arz eğrisi de sağa veya sola doğru kayar. Bir malın piyasa dengesi, arz ve talep eğrilerinin kesiştiği noktada oluşur. Bu noktada oluşan fiyata denge fiyatı; denge fiyatında arz ve talep edilen miktara ise denge miktarı denir. Bir malın denge fiyatı, ya arz, ya talep ya da her ikisindeki değişmeler sonucunda değişebilir. Fiyattaki değişmelere talep edilen miktarın tepkisini belirlemek için, talebin fiyat esnekliği katsayısı hesaplanır. Talebin fiyat esnekliği, talep edilen miktardaki yüzde değişmenin, fiyattaki yüzde değişmeye oranlanmasıyla bulunur. Eğer talebin fiyat esnekliği katsayısının mutlak değeri 1 den büyük olursa ilgili malın talebinin esnek; 1 e eşitse birim esnek ve 1 den küçükse esnek olmadığı söylenir. Esnek talep durumunda, fiyattaki belli bir yüzde değişime örneğin % 1, karşılık, talep edilen miktar % 1 den daha 14

19 fazla değişir. Taleple ilgili iki tane daha esneklik hesaplanabilmektedir. Bunlar, çapraz talep esnekliği ile gelir esnekliğidir. Çapraz talep esnekliği katsayısı hesaplanırken, malın talep edilen miktarındaki yüzde değişme, malın ikame veya tamamlayıcı mal fiyatındaki yüzde değişmeye oranlanır. Bu katsayının işaretine bakarak mallar arasında ikame mi yoksa, tamamlayıcılık ilişkisi mi olup olmadığına karar verilir. Eğer katsayı pozitif işarete sahipse, mallar ikame mallar; negatifse tamamlayıcı mallar olarak adlandırılır. Talebin gelir esnekliği ise, tüketicinin gelirindeki değişmeye talep edilen miktarın nispi tepkisini ölçmek için kullanılır. Talep edilen miktardaki yüzde değişme, fiyattaki yüzde değişmeye oranlanarak bulunur. Gelir esnekliği katsayısının işareti incelenerek ilgili malın normal mal mı, eşdeyişle, talebi gelirle doğru yönlü değişen mal mı yoksa düşük mal mı, eşdeyişle, talebi gelirle ters yönlü olarak değişen mal mı olduğu belirlenir. Dolayısıyla, talebin gelir esnekliği katsayısı pozitif ise mal normal mal; negatif ise düşük mal olarak adlandırılır. Malın fiyatındaki değişmeye arz edilen miktarın nispi tepkisini ölçmek için de arz esnekliği kullanılır. Arz esnekliği, arz edilen miktardaki yüzde değişme, fiyattaki yüzde değişmeye oranlanarak bulunur. Eğer katsayı 1 den büyük bir değer alırsa, esnek arzdan; 1 e eşitse birim esnekli arzdan, 1 den küçükse esnek olmayan arzdan söz edilir. GDP ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için şu kitaba bakabilirsiniz: Erdal M. Ünsal (2011). Makro İktisat. Ankara: İmaj Yayıncılık. İstek, İhtiyaç, Fayda ve Değer İstek, ihtiyaç, fayda ve değer kavramları birbirleriyle yakından ilişkili kavramlardır. Bu kavramlar sayesinde, bir medya ürününe olan bireysel talebin etkilerini belirleyebiliriz. İstek dediğimizde, gelir sınırsız iken tatmin edilmek istenen duygular anlatılmak istenir. Bu durum, bir tüketici olarak arzuladığımız bir şeydir. İsteklerimiz, yaşam kalitemizi arttırır ve çok değişik duygularımızı temsil eder. İstek dediğimiz şey, bazı durumlarda mutluluk olarak karşımıza çıkar. Ayrıca, bir amacımızın gerçekleşmesi de olabilir. Bunun yanında, bazen bize zaman kazandıran bir şey de olabilir. İsteklerimiz, genellikle çevremiz, ailemiz, okuduğumuz okul gibi kurumlar, kültür ve reklamlardan etkilenir. İhtiyaç, sınırlı gelirle doyurulmak istenen duyguları temsil eder. İhtiyaç kavramı, günlük hayatta şıkça kullanılır ve isteğe oranla daha temeldir. İhtiyaçlar genellikle yaşamak için gerekli olan, yiyecek, barınma, su ve giyinmeyi ifade eder. Kendi ve bakmakla yükümlü olduğumuz kişilerin ihtiyaçlarını karşılamak için ya mutlaka çalışmak zorundayız ya da belli bir sabit gelirimizin olması gerekir. Küreselleşmenin hızla yaşandığı ve medyanın etkisinin çok belirgin olduğu günümüzde, çoğu insan istekler ile ihtiyaçları birbirine karıştırmaktadır. Çünkü, yoğun reklam kampanyaları ve popüler kültür baskısı altında ve tüketim toplumuna dönüştürülen günümüz toplumlarında neyin istek neyin ihtiyaç olduğu birbirine karışmaktadır. İster istek olsun isterse ihtiyaç olsun, her ikisi de medya ürünleri de olmak üzere birçok mal ve hizmet için yapılan tüketici harcamalarının artmasına neden olmaktadır. Hem isteklerimiz hem de ihtiyaçlarımız fayda ve değer tarafından etkilenir. Fayda, bir kişinin bir malın tüketiminden elde ettiği doyumdur. Bir medya ürününü alarak veya bir medya hizmetinden yararlanarak fayda elde edebiliriz. Örneğin, cep telefonumuz sayesinde arkadaşlarımız ya da ailemiz ile görüşüp konuşabildiğimiz gibi, internete girip e-postalarımızı okuyabilir, müzik dinleyebilir, fotoğraf çekebilir ve hatta banka işlemlerimizi de yapabiliriz. Herhangi bir mal veya hizmetin değeri, o mal veya hizmete verdiğimiz önem ya da değerdir. Değer öznel bir kavramdır ve kişiden kişiye değişir. Örneğin, herbirimiz medya ürünlerini farklı şekilde değerlendiririz. Bazılarımız için klasik kitap veya videoları biriktirmek olabileceği gibi; bazılarımız için sadece DVD koleksiyonu oluşturmak olabilir. Bir mal veya hizmete verdiğimiz değeri, kendi istek ve ihtiyaç sistemimiz belirler. Bir ailede kişi sayısı, ailenin geliri ve başka demografik etkenler yanında bulunduğumuz yaş grubu da istek, ihtiyaç, fayda ve değeri etkiler. Gençler arasında teknoloji ve medyayla ilişkili ürünler daha fazla 15

20 değerli ve ihtiyaç duyulan ürünler olarak algılanır. Yaşlılar arasında ise, bu ürünler aynı değeri görmeyebilir ve aynı oranda ihtiyaç duyulmayabilir. Yaş ilerledikçe, istek ve ihtiyaçlarımız ve fayda ve değer konusundaki algılamalarımız değişmektedir. Bu durum da, yeni ülke ve bölgelerde yeni ürünler üreterek, yeni tüketicilere ulaşmaya çalışan medya şirketleri için önemli bir risk unsuru olabilir. Üretim ve Maliyet İktisatta üretim kavramıyla, girdi piyasalarında toprak, işgücü ve sermaye girdilerinin satın alınarak, bu girdilerin varolan en etkin yolla çıktıya (mal ve hizmetlere) dönüştürülmesi anlatılmak istenir. Üretimi, evde kek yapmaya benzetebilirsiniz. Kek üretmek için, süt, yumurta ve un gibi malzeme gerekir. Bilgisayar, otomobil üretmek veya ev yapmak için belli girdiler gerekir. Üretimde, kısa ve uzun dönem olmak üzere iki dönem söz konusudur. Kısa dönemde en az bir girdinin miktarı, örneğin sermaye miktarı sabittir. Buna karşılık, uzun dönemde bütün girdilerin miktarı değişir, eşdeyişle sabit girdi yoktur. Kısa dönemde üretimin seyri belirlenirken, sermaye girdisinin sabit girdi ve işgücü girdisinin de değişken olduğu varsayılır. Daha sonra işçi sayısı (L) arttırılarak, üretimin nasıl geliştiği Toplam Ürün (TP), Ortalama Ürün (AP) ve Marjinal Ürün (MP) kavramları ile açıklanmaya çalışılır. TP, belli sayıda işçi ve sabit sermaye ile üretilecek miktarı; AP, işçi başına üretim miktarını, eşdeyişle, ortalama verimliliği ve MP de işçi sayısı arttıkça TP deki artışı gösterir. AP yi hesaplamak için, TP işçi sayısına oranlanırken; MP hesaplanırken de, TP deki değişim, işçi sayısındaki artışa, eşdeyişle 1 e oranlanır. AP=TP/L ve MP= TP/ L dir. Kısa dönemde, sermaye miktarı sabitken, işçi sayısı arttırıldıkça üretimin nasıl değişeceği, azalan verimler yasası ile belirlenir. Bu yasaya göre, daha faza işçi işe alındıkça, üretim başta artarak artar, daha sonra azalarak artar ve maksimum değere ulaştıktan sonra azalmaya başlar. Eğer bu yasa, geçerli olmasaydı, dünyanın buğday gereksinimi, Konya ovasında belli miktar toprak ve işçi ile gübre kullanılarak elde edilirdi. Kısa dönem maliyetlerini de Toplam Maliyet (TC), Ortalama Maliyet (AC) ve Marjinal Maliyet (MC) biçiminde sınıflayabiliriz. TC, kısa dönemde sabit olan girdilerin maliyeti olan Toplam Sabit Maliyet (TFC) ile değişken girdi kullanmanın maliyeti olan Toplam Değişken Maliyet (TVC) toplamına eşittir. AC ise, TC nin üretim miktarına oranlanmasıyla bulunur. Ayrıca AC, TFC nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Sabit Maliyet (AFC) ile TVC nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Değişken Maliyet (AVC) toplamına da eşittir. Marjinal maliyet ise, üretimdeki bir birim artış sonucu TC veya TVC deki artıştır. dur. TC=TFC+TVC; AC= TC/Q = AVC+AFC; MC= TC/ Q veya TVC/ Q Daha önce de vurguladığımız gibi, uzun dönemde sabit girdi yoktur. Eşdeyişle, tüm girdilerin miktarı değişir. Bu nedenle, girdilerin miktarı arttırıldığında üretimin nasıl değiştiğini belirlemek için ölçeğe göre getiri kavramı kullanılır. Ölçeğe göre getiri ile girdilerdeki eşit yüzde artışın üretim miktarına etkisi ilişkilendirilir. Eğer girdilerin miktarı % 5 arttırıldığında üretim de % 5 artarsa, ölçeğe göre sabit getiri; % 5 den daha fazla artarsa ölçeğe göre artan getiri ve % 5 den daha az artarsa ölçeğe göre azalan getiri söz konusu olur. Ölçeğe göre artan getiri, ölçek ekonomileri olarak da bilinir. Ölçek ekonomileri, medya endüstrisinin oldukça yaygın bir özelliğidir. Eğer bir endüstride marjinal maliyet, ortalama maliyetten düşükse, ölçek ekonomileri söz konusu olur. Eğer bir birim daha fazla üretmenin maliyeti, üretim ölçeği arttıkça azalırsa, ölçek ekonomileri gerçekleşir. Başta imalat sanayi, örneğin otomobil üretimi, çoğu endüstrilerde ölçek ekonomileri gerçekleşir. Çünkü, bu endüstrilerde büyük ölçekte üretim yapılır ve oldukça otomotikleşmiş montaj hatları kullanılması nedeniyle, üretim miktarı arttıkça ortalama maliyetler düşer. Çeşitli nedenlerle, ölçek ekonomileri gerçekleşir. Büyük firmalar, küçük firmalara oranla daha 16

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı),

Ekonomi I FĐRMA TEORĐSĐ. Piyasa Çeşitleri. Tam Rekabet Piyasası. Piyasa yapılarının çeşitli türleri; Bir uçta tam rekabet piyasası (fiyat alıcı), Ekonomi I Tam Rekabet Piyasası FĐRMA TEORĐSĐ Bu bölümü bitirdiğinizde şunları öğrenmiş olacaksınız: Hasılat, maliyet ve kar kavramları ne demektir? Tam rekabet ne anlama gelir? Tam rekabet piyasasında

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP ECONOMICUS İKTİSAT SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Mikro İktisat Makro İktisat Para-Banka Kredi Uluslararası İktisat Büyüme ve Kalkınma Türkiye Ekonomisi İktisadi Doktrinler Tarihi KPSS ve kurum sınavları

Detaylı

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

EIS526-H02-1 GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR

EIS526-H02-1 GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR GİRİŞİMCİLİK (EIS526) Yazar: Doç.Dr. Serkan BAYRAKTAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30

Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30 Adı Soyadı: No: 05.04.2010 Saat: 08:30 ID: Z Mikro 2 Ara 2010 Çoktan Seçmeli Sorular Cümleyi en iyi biçimde tamamlayan veya sorunun yanıtı olan seçeneği yanıt anahtarına işaretleyiniz. 1. Çapraz satış

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Mikroiktisat Final Sorularý

Mikroiktisat Final Sorularý Mikroiktisat Final Sorularý MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ MALĐYE VE ĐŞLETME BÖLÜMLERĐ MĐKROĐKTĐSAT FĐNAL SINAVI 10.01.2011 Saat: 13:00 Çoktan Seçmeli Sorular: Sorunun Yanıtı

Detaylı

ÜRETİM VE MALİYETLER

ÜRETİM VE MALİYETLER ÜRETİM VE MALİYETLER FİRMALARIN TEMEL AMACI Mal ve hizmet üretimi firmalar tarafından gerçekleştirilir. Ekonomi teorisine göre, firmaların mal ve hizmet üretimindeki temel amacı kar maksimizasyonu (en

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Bilginin sürekli bir gelişme içinde bulunduğu ve bilgi

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL

İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL İKTİSADA GİRİŞ-I ÇALIŞMA SORULARI-11 MONOPOL 1. Monopolist için fiyat marjinal hasılanın üzerindedir. Çünkü, A) Ortalama ve marjinal hasıla eğrileri birbirine eşittir B) Azalan verimler kanunu geçerli

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

Standart Ticaret Modeli

Standart Ticaret Modeli Chapter 6 Standart Ticaret Modeli Copyright 2012 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Relatif arz ve relatif talep Dış Ticaret Hadleri (Terms of Trade) ve refah Ekonomik büyüme, ithal

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ İLKÖĞRETİM ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI. Analiz. Cilt 2. Ünite 8-14

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ İLKÖĞRETİM ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI. Analiz. Cilt 2. Ünite 8-14 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ İLKÖĞRETİM ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI Analiz Cilt 2 Ünite 8-14 T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI NO: 1082 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINLARI NO: 600

Detaylı

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT

FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT FİYAT MEKANİZMASI: TALEP, ARZ VE FİYAT TALEP Bir ekonomide bütün tüketicilerin belli bir zaman içinde satın almayı planladıkları mal veya hizmet miktarına talep edilen miktar denir. Bu tanımda, belirli

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

1. Kısa Dönemde Maliyetler

1. Kısa Dönemde Maliyetler DERS NOTU 05 MALİYET TEORİSİ: KISA VE UZUN DÖNEM Bugünki dersin işleniş planı: 1. Kısa Dönemde Maliyetler... 1 2. Kâr Maksimizasyonu (Bütün Piyasalar İçin)... 9 3. Kâr Maksimizasyonu (Tam Rekabet Piyasası

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104)

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) Yazar: Doç.Dr. İ. Hakkı CEDİMOĞLU S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI MİKRO İKTİSAT DOÇ. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR MALİYETLER 7. Kısa ve Uzun Dönem Firma Maliyetleri 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş .. Üretim Fonksiyonu ÜRETİM ve MALİYETLER Doç.Dr. Erdal Gümüş Üretim fonksiyonu: Üretim girdileri ile çıktı ilişkisini ifade eden bir fonksiyondur. Başka bir tanım: teknoloji veri iken belirli miktarlardaki

Detaylı

EKO 205 Mikroiktisat. Kar Maksimizasyonu Profit Maximization

EKO 205 Mikroiktisat. Kar Maksimizasyonu Profit Maximization EKO 205 Mikroiktisat Kar Maksimizasyonu Profit Maximization Tartışılacak Konular Tam Rekabet Piyasaları Kar Maksimizasyonu Marjinal Hasıla, Marjinal Maliyet ve Kar Kısa Dönemde Çıktı Düzeyinin Belirlenmesi

Detaylı

Ericsson Consumer Lab - 2008 / Türkiye Sonuçları

Ericsson Consumer Lab - 2008 / Türkiye Sonuçları Ericsson Consumer Lab Türkiye Raporu 2008 Yiğit Kulabaş Ericsson Türkiye Genel Müdür Yardımcısı Ericsson Consumer Lab Pazar Araştırması ve Tahminleri 2008 Araştırmaları Ülke: Görüşme Sayısı: Seçki: Arjantin

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER I-II

HALKLA İLİŞKİLER I-II Editörler Yrd.Doç.Dr. Gonca Yıldırım & Seçil Utma HALKLA İLİŞKİLER I-II Yazarlar Yrd.Doç.Dr.Gonca Yıldırım Yrd.Doç.Dr.İlker Özdemir Hasan Çiftçi Hatice Aydoğmuş Özcan Kahraman Koktürk Melis Yalçın Seçil

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

Havariler Çıkarcılar Sadıklar Eğitimliler Rehineler

Havariler Çıkarcılar Sadıklar Eğitimliler Rehineler İLETİŞİMDE HEDEF KİTLE VİZE 1 ) İletişimin sözlü, sözsüz ve yazılı olarak sınıflandırılmasında esas alınan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir? Alıcı üzerindeki etki Grup içi konum Kullanılan kod sistemi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT Piyasa Dengesi YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 203 MİKRO İKTİSAT - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 PİYASA DENGESİ Bu bölümde piyasa kavramı, piyasa türleri ve piyasa mekanizmasının işleyişi

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

Üretim Girdilerinin lması

Üretim Girdilerinin lması Üretim Girdilerinin Fiyatlandırılmas lması 2 Tam Rekabet Piyasasında Girdi Talebi Tek Değişken Girdi Durumu İlk olarak firmanın tek girdisinin işgücü () olduğu durumu inceleyelim. Değişken üretim girdisi

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi, marjinal maliyet düzeyini etkilemeden, oluşturulan yeni fiyat düzeyi ile monopolün sosyal maliyetini gidermeye yönelik bir politikadır? A)

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ SORU 1: Tam rekabet ortamında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu; STC = 5Q 2 + 5Q + 10 dur. Bu firma tarafından piyasaya sürülen ürünün

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul Basın Sohbet Toplantısı 14 Temmuz 2009, İstanbul Kuruluş : 7 Ocak 2009 Internet Adresi : www.tuyid.org Posta Adresi : Nispetiye Cad. Levent İşhanı No: 6/2 34330 Levent - İstanbul Telefon : (212) 278 30

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi Bölümü Bahar Dönemi Vize soruları 16.04.2004

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi Bölümü Bahar Dönemi Vize soruları 16.04.2004 Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi Bölümü Bahar Dönemi Vize soruları 16.04.2004 1-Günümüze kadar hangi ücret teorileri ve hangi ihtiyaçlardan doğmuştur. Teorilerin adını ve önemini kısaca belirtiniz.

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl sekizincisi düzenlenen Felis Ödülleri ne başvurular 8 Temmuz Pazartesi günü başlıyor. Başvuruda bulunmak

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

SAY 203 MİKRO İKTİSAT

SAY 203 MİKRO İKTİSAT SAY 203 MİKRO İKTİSAT YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN 1 Ders Planı Kıtlık, Tercih ve Piyasa Sistemi Arz Talep Analizi Tüketici Dengesi Üretici Dengesi Maliyet Teorisi Piyasalar Tam Rekabet Piyasası Tekel Piyasası

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2 DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2. PİYASAYA MÜDAHALE 2.. ARTIKLAR VE BÖLÜŞÜMÜ 2 2. DÜZENLEMENİN EKONOMİK KURAMI 3 2.. DENGE 3 3. DÜZENLEME VE DOĞAL TEKELLER 4 3.. KARTELLERİN DÜZENLENMESİ 7 4. ANTİ-TRÖST

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar Ussal Şahbaz 12 Kasım 2014 Ankara Türkiye'de e-ihracat Slide 2 Çerçeve E-ihracatın Türkiye için manası Aynı

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1

İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1 İŞLETMELERDE BİLİŞM SİSTEMLERİ (EMBA523) Yazar: Prof.Dr. Orhan TORKUL S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Öğretim Görevlisi Serkan

Detaylı

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor!

MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! BASIN BÜLTENİ MediaCat Felis 2013 Ödülleri ne Başvurular Başlıyor! MediaCat dergisi tarafından bu yıl 8. düzenlenen Felis Ödülleri medya planlama stratejilerini ödüllendirmesinin yanı sıra bu yıl genişleyen

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

kpss işletme ÖSYM sınav formatına %100 uygun m a m m lü

kpss işletme ÖSYM sınav formatına %100 uygun m a m m lü kpss 2013 işletme ÖSYM sınav formatına %100 uygun m ta a m ı çö z ü 10 m lü Komisyon KPSS İŞLETME TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME ISBN- 978-605-364-374-6 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE nerden, nereye? Sarp Kalkan 20 Kasım 2013 Slayt 3 GSYH ile Perakende ve Toptan Ticarette Reel Büyüme (1998 fiyatlarıyla) 140,000 130,000 15,000

Detaylı

TALEBİN FİYAT ESNEKLİĞİ Talep edilen miktarın fiyattaki değişmelere olan hassasiyetini ifade eder.

TALEBİN FİYAT ESNEKLİĞİ Talep edilen miktarın fiyattaki değişmelere olan hassasiyetini ifade eder. ESNEKLİKLER TALEBİN FİYAT ESNEKLİĞİ Talep edilen miktarın fiyattaki değişmelere olan hassasiyetini ifade eder. Fiyat Esnekliği = (E) Talep edilen miktardaki % değişme Fiyattaki % değişme EDB > EDA Çeşitli

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele

Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni

Detaylı

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri

I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri DERS NOTU 02 PİYASA TALEP VE ARZ KAVRAMLARI PİYASA DENGESİ Bugünki dersin işleniş planı: I. Piyasa ve Piyasa Çeşitleri... 1 1. Mal ve hizmet piyasaları... 1 2. Faktör Piyasaları... 2 II. Talep Kavramı...

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 1. REKLAMIN TANIMI, KAPSAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ... 5 1.1. Reklamın Pazarlamadaki Yeri... 5 1.2. Reklamın Tanımı... 6 1.2.1. Üretici Açısından Reklam... 7 1.2.2. Tüketici Açısından

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- EYLÜL 2015 (SAYI: 79) GENEL DEĞERLENDİRME Siyasetteki ve Ekonomideki Belirsizliklere Rağmen, Büyüme Oranı Beklentilerin Üzerinde. Ancak Kur Etkisiyle Üçüncü Çeyrekte Büyüme

Detaylı