HAYAT BOYU DEĞERLENDİRME YÖNTEMİNİN EVSEL KATI ATIK YÖNETİMİNDE UYGULANMASI: ANKARA ÖRNEK ÇALIŞMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HAYAT BOYU DEĞERLENDİRME YÖNTEMİNİN EVSEL KATI ATIK YÖNETİMİNDE UYGULANMASI: ANKARA ÖRNEK ÇALIŞMASI"

Transkript

1 HAYAT BOYU DEĞERLENDİRME YÖNTEMİNİN EVSEL KATI ATIK YÖNETİMİNDE UYGULANMASI: ANKARA ÖRNEK ÇALIŞMASI Özeler D., Yetiş Ü. ve Demirer G.N. Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, İnönü Bulvarı, Ankara ÖZET Bu çalışmada, Ankara nın katı atık yönetim sistemi için farklı katı atık yönetim sistemi senaryoları geliştirilmiş ve hayat boyu değerlendirme yöntemi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Beş senaryo kapsamında göz önüne alınan katı atık yönetim metodları; atıkların toplanması ve taşınması, kaynakta ayırma, ayıklama tesisi/transfer istasyonları, yakma, anaerobik arıtma ve düzenli depolamadır. Çalışmanın amacı, hem çevresel açıdan hem de ekonomik açıdan Ankara için en uygun katı atık yönetim sistemi seçeneğinin belirlenmesidir. Çalışmanın fonksiyonel birimi, Ankara nın ilçeleri olan ilgili sahalarda oluşan katı atık miktarıdır. Hayat boyu değerlendirme envanter analizi IWM-1 Modeli kullanılarak yapılmıştır. Sisteme giren ve çıkan maddeler tanımlanmış ve model vasıtasıyla bulunan envanter analizi emisyonları etki kategorilerine sınıflandırılmıştır. Her kategoriye ait faktörler kullanılarak her senaryonun çevresel profili çıkartılmıştır. Anahtar kelimeler: Katı Atık Yönetimi, Hayat Boyu Etki Değerlendirme, Hayat Boyu Envanter Analizi, IWM-1 Modeli, Etki Kategorileri ABSTRACT Different solid waste management system scenarios were developed and compared for Municipal Solid Waste Management System of Ankara by using the life cycle assessment (LCA) methodology. The solid waste management methods considered under five scenarios were collection and transportation of wastes, source reduction, Material Recovery Facility (MRF)/Transfer Stations (TS), incineration, anaerobic digestion and landfilling. The goal of the study was to determine the most environmentally friendly and the economical option of MSWM system for Ankara. The functional unit of the study was the amount of solid waste generated in the system area of concern, which are the districts of Ankara. The life cycle

2 inventory analysis was carried out by IWM Model-1. The inputs and outputs of each management stage were defined and the inventory emissions calculated by the model were classified in to impact categories; non-renewable energy sources exhausting potential, final solid waste as hazardous and non-hazardous, global warming, acidification, eutrophication and human toxicity. The impacts were quantified with the weighing factors of each category to develop the environmental profiles of each scenario. In view of economy, Source Reduction was the most feasible method. However, the environmentally practicable options differs depending on the priority given to the impact categories by the authorities. In most of the categories, Source Reduction Scenario was found to be the most feasible management method, except the global warming category. The lowest contribution to GWP was calculated for the anaerobic digestion process. In the interpretation and improvement assessment stage, the results were further evaluated and recommendations were made to improve the current solid waste management system of Ankara. Keywords: Solid Waste Management, Life Cycle Impact Assessment, Life Cycle Inventory Analysis, IWM Model-1, Impact Categories GİRİŞ Günümüzde çevre ile ilgili konularda toplumsal duyarlılığın artmasıyla birlikte proje geliştirme ve uygulama sırasında verilen kararlar daha da önem kazanmıştır. Teknolojinin gelişimine yönelik verilen doğru kararlar aşamasında göz önünde bulundurulması gereken başlıklardan biride çevredir. Hayat Boyu Değerlendirme (Life Cycle Assessment), 1990 lardan bu yana, karar vermeye yönelik kullanılan ve gelişmekte olan yöntemlerden biridir. Hayat Boyu Değerlendirme (HBD) (LCA) Çevresel Toksikoloji ve Kimya Derneği (Society of Environmental Toxicology and Chemistry) (SETAC) tarafından bir ürünün, işlemin veya faaliyetin çevresel yükünü, enerjiyi, kullanılan maddeleri ve çevreye verilen atıkların türlerini ve miktarlarını belirleyerek, çevresel gelişmeleri etkileyecek olanakları değerlendirip uygulayacak, objektif bir işlem olarak tanımlar (Barton vd., 1996). HDB bir ürün, işlem veya hizmetin beşikten mezara hammadde eldesinden ortaya çıkan atıkların bertaraf edilmesine kadar- tüm çevresel etkilerini ele alan bir yöntemdir. HDB diğer çevresel yönetim

3 metodlarında çevresel etki değerlendirmesi gibi yer almayan konuları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. İki veya daha fazla alternatif seçeneği, onların birleşik potansiyel çevresel etkilerini ve ekolojik sürdürülübirilirliklerini, karşılaştırma konusunda oldukça yararlı bir yöntem olarak kendini kanıtlamıştır. Hayat Boyu Değerlendirme, bir ürün, işlem veya hizmetin çevresel etkilerinin, hammaddelerinin elde edilmesi basamağından başlayarak, imalat, kullanım, tekrar kullanım ve atık yönetimi basamağında bertaraf edilmesine kadar, tüm ekonomik yönlerini de hesaba katarak, karar vericiler (decision makers) tarafından değerlendirilmesini sağlayan yararlı bir yöntemdir. Şekil 1'den de görüldüğü gibi HBD metodolojisi, birbiriyle ilgili dört bölümden oluşmaktadır. Her bölüm kendinden bir önceki bölümü izlemekte ve gerektiği durumlarda çalışılan bölümde yapılan eklemeler ve sonuçlar doğrultusunda geçmiş bölümlerde revizyonlar yapılabilmektedir. Şekilde verilen çift yönlü oklar bu durumu tariflemektedir. HBD dört ana bölümden oluşmaktadır: 1. Amaç Tarifi ve Kapsamı Bu aşamada Hayat Boyu Değerlendirme çalışmasının amacı, kapsamı ve detay derecesi açık bir ifadeyle tanımlanmalıdır. İzlenmesi gereken aşamalar: Amaç Kapsam Fonksiyonel birim Veri kalite değerlendirmesi 2. Hayat Devresi Envanter Analizi Envanter analizi, çalışmanın amacını ve kapsamını karşılayacak nitelikte olmalıdır, bu nedenle zaman zaman başa dönüp yapılan işlemlerin tekrar gözden geçirilmesi gerekebilir. Bu bölümde izlenilen aşamalar şöyledir: Sistem ve sistemin sınırları Sistemlerin karşılaştırılması

4 Veri toplanması ve hesaplama usulü Envanter analiz sonuçlarının yorumlanması ve kullanılması Amaç Tarifi Envanter GOALAND İyileştirme Değerlendirmesi Uygulamalar: - Ürün geliştirme ve iyileştirme - Stratejik Planlama - Kamu Sektöründe karar verme - Pazarlama - Diğer Etki Değerlendirmesi - Teknik - Ekonomik - Pazar - Sosyal etc. Şekil 1. Hayat Boyu Değerlendirmenin Yapısı ve Bölümleri (ISO 14040: 1997(E); Jensen vd., 1997) 3. Hayat Boyu Etki Değerlendirmesi Etki değerlendirme bölümünde, çalışmanın amacı ve kapsamı doğrultusunda, envanter analizinde elde edilen verilere dayanarak çevre etkilerinin sınıflandırılması, nicel ve nitel olarak vasıflandırılması ve eldeki tüm bu bulgulara dayanarak yapılan çalışmaların değerlendirilmesi gereken bir aşamadır. Bu aşamada gerçekleştirilen çalışma safhaları şöyledir: Sınıflandırma

5 Vasıflandırma Değerlendirme Sınıflandırma aşamasında çoğunlukla göz önüne alınan kategoriler şunlardır; - küresel ısınma, - asitleşme, - ozon tabakasındaki delinme, - besin birikiminden kaynaklanan aşırı bitki büyümesi ve bundan kaynaklanan oksijen azalması, - canlı ve cansız doğal kaynakların kullanımı, - ekotoksik etkiler, - insanlar üzerindeki toksik etkiler, - iş ortamının durumu - alan kullanımı 4. İyileştirme Değerlendirmesi Bu bölüm, HBD çalışmasının sonuçlarına dayanarak çevreye olan etkilerin azaltılmasına ve iyileştirilmesine yönelik yapılması gereken çalışmaları ve verilmesi gereken kararları kapsar. Bu; - Çalışmaya konu olan sistemde çevrenin iyileştirilmesine olanak veren en iyi olanakların belirlenmesi, - Çevresel etkileri bir alt sistemden diğerine aktaran kararlardan kaçınılması, - Aynı fonksiyonel birimle ilgili olarak sistemler arasında gerçeklere dayanan karşılaştırmalar yapılması ile gerçekleştirilebilir. HDB bir çok çalışmada etkili bir çevresel yönetim aracı olarak kullanılmıştır. Örneğin, Ronning vd. (1993) HDB yi iki boya ürününün karşılaştırılması için kullanmıştır. Su bazlı bir ürün solvent bazlı bir ürünle, hayat boyu çevresel ve sağlık etkileri açısından

6 karşılaştırılmıştır. Envanter Analizi basamağında, ürünlerin hayat boyu enerji ve hammadde gereksinimleri, hava emisyonları, su emisyonları, katı atık ve diğer emisyonları belirlenmiştir. Bu çalışmada farklı sağlık ve çevresel etkiler hesaba katılmıştır. Sonuç olarak ise, su bazlı ürünün; küresel ısınma, asidifikasyon, fotooksidant oluşumu ve fosil yakıt tüketimine, solvent bazlı üründen daha az katkıda bulunduğu ancak suya daha fazla organik madde emisyonu olduğu belirlenmiştir. Diğer çalışmalarda, HDB farklı otomobillerin çevresel etkilerinin karşılaştırılmasında (Graedel vd., 1995), deterjan yapı maddesi (detergent builder) sitemlerinin karşılaştırılmasında (Morse vd., 1995), boya endüstrisinde uçucu organik madde (VOC) içeriğinin düşürülmesinde (Dobson, 1996), kullanılmış otomobil akülerinin çevresel yükünün azaltılmasında (Robertson vd., 1997), sertlik ve renk giderimi için kullanılar iki yer altı suyu arıtma tasarısının karşılaştırılmasında (Sombekke vd., 1997), orman yönetimi sistemlerinde farklı ormancılık işlemlerinin karşılaştırılmasında (Berg,1997), metal işleme endüstrisinde üç yağ alma (degreasing) prosesinin karşılaştırılması ve her prosesin hem çevresel hem de ekonomik açıdan optimizasyonunda (Finkbeiner vd., 1997), kentsel atıksularının arıtımında farklı senarryoların değerlendirilmesinde (Roeleveld vd., 1997), farklı remediasyon seçeneklerinin potansiyel çevresel ve sağlık etkilerinin araştırılmasında (Page vd., 1999) vb. kullanılmıştır. HBD nin Potansiyel Kullanıcı Grupları ve Uygulama Alanları HBD uygulamaları ve sonuçları ile ilgilenebilecek çeşitli kullanıcı grupları; firmalar, ticari birlikler, kamu kuruluşları, çevreciler ve tüketici kuruluşları gibi diğer kamu dışı kuruluşlar olabilir. Bu gruplar HBD aracını dahili çevre yönetimi ve harici amaçlar için kullanabilirler. Harici amaçlar için kullanımı, çalışmanın ayrıntı düzeyine, kullanılan veri ve metotların şeffaflık derecesine ve çalışmanın bütünlüğüne bağlıdır. Çalışmanın uygulama ve sınırlamalarına karar verirken göz önünde bulundurulması gereken konular; ele alınması düşünülen çalışmanın amaç ve kapsamının belirlenmesi, sonuçların kamuoyuna sunumu, sonuçlara dikkati çekilmesi istenen kitlenin eğitim düzeyi gibi bir çok faktöre bağlıdır. Konuyla ilgili bazı uygulamalar şöyle sıralanabilir; Sanayide; stratejik pianlama, ürün tasarımı veya bunların yenilenmesi ve geliştirilmesi

7 Kamu Sektöründe; idari düzenlemeler, araştırma projeleri ve kalkınma finansmanı gibi konularda karar verme Başarı değerlendirmesi için çevre belirteçlerini seçme Bir ürünün ekolojik yönüyle ilgili bir etiketlendirme programının hazırlanması Ürün geliştirilmesi: Uygulamada farklılıklar görülebilmekle beraber, World Industry Council for the Environment ın tanımladığı bazı ortak noktalar bulunmaktadır: 1. Malzeme seçimi Toksik kimyasal içeriğin minimize edilmesi Geri kazanılmış ve kazanılabilir malzemelerin sisteme dahil edilmesi Daha dayanıklı malzemelerin kullanılması Hammadde kullanımının azaltılması 2. Üretimin etkileri Prosesden kaynaklanan atığın azaltılması Enerji tüketiminin azaltılması Toksik kimyasalların kullanımının azaltılması 3. Ürün kullanımı Enejinin verimi Üründen kaynaklanan emisyonların ve atığın azaltılması Ambalajlamanın minimize edilmesi 4. Geri kazanım ve yeniden kullanım için tasarım Geri kazanılabilir malzemelerin sisteme dahil edilmesi Kolay geri montajının sağlanması Malzeme çeşitliliğinin azaltılması Parçaların etiketlenmesi Ürünlerin basitleştirilmesi (örneğin, parça sayısı) Malzeme tipinin standardize edilmesi

8 5. Ürün ve bileşenlerinin ömrünün uzatılması Yeniden üretim için tasarım Kalitesini yükseltebilecek şekilde tasarım Kolay bakım ve onarımı sağlayacak şekilde parçaların yapılması Tamir edilip yenilenmiş parçaların veya alt montajın sisteme dahil edilmesi 6. Ürün ömrünün bittiği zamana yönelik tasarım Güvenli bertaraf Pazarlama: Çevre konularındaki bilinçlenmenin artmasıyla, tüketicilerin ilgisi de aldıkları ürünlerin veya verilen bir hizmetin çevreye olan etkilerinin ve çevresel özelliklerinin üzerinde yoğunlaşmaya başlamıştır. Pazarlama, tüketici ve üretici arasındaki iletişimi sağlayan bir yöntemdir. Şirketlerin pazar paylarını arttırmaları için de bu konuda kriterler ve kılavuz yöntemler geliştirmeleri öncelik taşımalıdır. Çevre sektöründe dört çeşit pazarlama sıralanabilir: Çevreyle ilgili etiketleme (ISO tip I etiketleme) Çevreyle ilgili talep (ISO tip II etiketleme) Çevreyle ilgili beyan (ISO tip III etiketleme) Organizasyon Pazarlama Tüm bu uygulamaların, kamu sektörü ve organizasyonların, çevre yönetim sistemlerinde HBD yönteminin kullanımını desteklemeleri gerekmektedir. Eldeki dokümantasyona ve kullanılan pazarlama tipine bağlı olarak HBD yönteminin uygulama boyutu değişmektedir (Özeler ve Demirer, 2001). Türkiye de Katı Atık Yönetimi Katı Atık Kontrol Yönetmeliği, Resmi Gazete No , Çevre Bakanlığı (ÇB) tarafından hazırlanmış ve de yönetmeliğe girmiştir. Amacı Türkiye deki katı atık yönetimini geliştirmektir. Ancak, katı atık yönetimi Türkiye de hala çözülemeyen bir problemdir. Devlet

9 İstatistik Enstitüsü (DİE), 1994 ten beri belediye Katı Atık Yönetimi konusunda bilgi toplamaktadır. Belediyelerin güncel katı atık yönetimi uygulamaları, katı atık kompozisyonları, her ev ve ticari kurumlardaki üretim miktarları vb. ürezine bilgiler toplanmaktadır de yapılan en son çalışmaya göre, Türkiye de katı atık toplama hizmetlerince belediyelerde toplanan yıllık katı atık miktarı milyon ton dur. Bu atıkların bertaraf etme yöntemleri incelendiğinde, bu değerin sadece %27.8 inin düzenli depolama sahalarında depolandığı geri kalan kısmının ise belediyelerin çöplüklerine yığıldığı görülmüştür. (http://www.die.gov.tr/turkish/sonist/cevre/ html, 27 Haziran 2005) Oldukça iyi bilindiği gibi katı atıkların hiç bir önlem almadan, kontrolsuz bertarafı su kirliliği, sağlık problemleri, patlamalar ve toprak kaymaları gibi önemli sorunlara yol açabilir. Talihsiz bir patlama hadisesi İstanbul, Ümraniye de,28 Nisan 1993 tarihinde yaşanmış, 30 dan fazla kişinin hayatına mal olmuştur (EFT, 1999). Benzer patlamalar Ankara nın çöp depolama sahası Mamak ta da yaşanmıştır Numaralı Halk Hijyen Kanunu, 1580 Numaralı Belediye Kanunu, 3030 Numaralı Büyük Şehir Belediye Kanunu ve 1991 de yayımlanan Katı Atık Kontrolü Yönetmeliğin ne göre belediyeler katı atıklanın toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesinde yetkili ve sorumludur. Belediyeler bütçelerinin %40 ını temizlik giderleri için ayırır ve ayrıca tüm evlerden ve ticari kurumlardan çevresel temizlik vergisi toplanmaktadır. Katı atık yönetimi sisteminde toplama ve taşıma basamakları belediyeler tarafından yapılmaktadır, ancak, katı atık geri kazanımı, depolama ve bertaraf etme gereksinimleri istenen düzeyde yapılamamaktadır. Örneğin, Çevre ve Orman Bakanlığı na göre, Türkiye nin 3215 belediyesinde sadece 11 düzenli depolama sahası bulunmaktadır (http://www.cevreorman.gov.tr/atik_01.htm, 27 Haziran 2005). HDB nin uygun katı atık yönetimi tekniklerinin, teknolojilerinin ve programlarının, belirli atık yönetimi hedeflerine ve amaçlarına ulaşmak için, seçilmesi ve uygulanması konusunda önereceği çok şey vardır. Bu nedenle, literatürdeki kimi çalışmalar HDB yi evsel katı atık yönetiminde araç olarak kullanmıştır (Barton vd., 1996; Rieradevall vd., 1997; Barlaz vd., 1998; Aprili vd., 1999; Koller vd., 1999; Schwing and Jager, 1999; Valentini vd., 1999; Fuertes and Pedraza, 1999). Bu çalışmanın amacı, farklı katı atık yönetim sistemi seçeneklerinin karşılaştırmasında ve Ankara için en uygun sistemin seçilmesinde HDB nin kullanmasıdır. Bu amaçla, beş farklı

10 evsel katı atık yönetimi sistemi senaryosu geliştirilmiştir. Bu senaryolar, farklı evsel katı atık işleme yöntemlerini ve/veya bertaraf etme metodlarını (MSW-PDM) içermektedir. Daha sonra, bu senaryolar çevresel etkilerine ve maliyetlerine göre, White vd. (1995) tarafından geliştirilen Entegre Atık Yönetimi Modeli (Integrated Waste Management, IWM, Model) kullanılarak karşılaştırılmıştır. YÖNTEM Entegre Atık Yönetimi Modeli (Integrated Waste Management, IWM, Model) IWM Modeli White vd. (1995) tarafından geliştirilmiştir ve farklı katı atık yönetim seçeneklerinin toplam çevresel etkilerinin ve ekonomik maliyetlerinin belirlenmesini sağlar. Bu modelde katı atığın akışı hayat boyu incelenir. Katı atığın hayatı boyunca tüm evreleri girdi sorularının bulunduğu bir kutu ile gösterilir. Bu soruları cevapları ise söz konusu katı atık yönetim sistemini tanımlar. Atık maddeler fiziksel olarak karışmış olsalar bile, farklı atık maddeler modelde ayrı tutulur ki bu hayat boyu değerlendirmenin herhangi bir noktasında; atığın materyal kompozisyonunun karakterizasyonunda, kalorifik değerinin ve bir arıtma işleminin etkililiğinin belirlenmesinde gerekecektir. Modelin yapısındaki kutular ön-ayıklama ve toplama, merkezi ayıklama, maddelerin geri dönüşümü, biyolojik arıtma, termal arıtma ve düzenli depolamayı simgeler. Her evrede, maddeler geri kazanıldıklarında atık akışından çıkarılıp iyileştirilmiş madde akışına sokulurlar. İşlemlerin diğer çıktıları, birikecekleri, emisyonlar ve enrji ile ilgili kolonlara girerler. Hayat döngüsünün sonunda tüm maddeler atık akışı kolonlarını terk etmiş olacak ve ürün veya emisyon kolonlarından birine girmiş olacaktır. Model daha sonra, enerji tüketimini, enerji üretimini, geri kazanılan maddeleri, kompost, hava emisyonlarını, su emisyonlarını ve en son katı atıkları toplayarak seçilen bölge için hayat boyu envanteri oluşturur. Kapsam Belirlenmesi (Scope Definition) Farklı evsel katı atık işleme ve/veya bertaraf etme metodlarını (MSW-PDM) içeren beş farklı katı atık yönetim senaryosu oluşturulmuştur. Daha sonra, bunlar çevresel ektilerine göre karşılaştırılmışlardır. MSW-PDM lerin çevresel etkileri su emisyonları, hava emisyonları, oluşan son katı atık miktarı ve enerji tüketimine göre değerlendirilmiştir. MSWMS

11 senaryoları Ankara nın güncel MSWMS si, Türkiye de uygulanan MSW-PDM ler ve dünyada uygulanan standart MSWMS ler baz alınarak oluşturulmuştur. Bu senaryoların değerlendirilmesi, Ankara nın atık yönetim sistemi için farklı olanakların karşılaştırılmasını sağlayacak ve böylece çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik sağlanabilecektir. Senaryolarda ele alınan yönetim sistemi bileşenleri veya MSW-PDN ler; evsel katı atıkların toplaması ve taşınması, Kaynakta Azaltma, Madde Geri Kazanım/Ayırma Tesisleri (Material Recovery Facilities, MRF)/ Transfer İstasyonları (TS), Yakma, Anaerobik arıtma (Biogazifikasyon) ve düzenli depolamadır. Fonksiyonel Birim ve Sistem Sınırları Senaryolarda kullanılan fonksiyonel birim Ankara sınırlarında üretilen evsel katı atıkların miktarı olarak tanımlanmıştır. Katı atıkların hayat boyu değerlendirmesi için seçilen sistem sınırları; maddenin değerini kaybettiği andan başlayarak atık halini alması ve karalı depolama sahası maddesi halini alana kadar ya da hava ve/veya su emisyonuna dönüşmesine kadar veya tekrar bir değer edinene kadar olarak belirlenmiştir. Senaryolar Bu çalışmada ele alınan senaryolar ve sistem sınırları Şekil 2 de gösterilmektedir. Birinci senaryo (Şekil 2a) toplama, taşıma ve düzenli depolamayı içerir ve Bursa, İzmir, Gaziantep, Foça ve Göcek teki sistemleri simgeler. İkinci senaryo (Şekil 2b) toplamadan önce kaynakta ayırmayı da içerir. Kaynakta ayırma Bursa da bazı pilot bölgelerde %20 verimle yürütülmekte ve tüm şehre yayılması planlanmaktadır. Üçüncü senaryo, düzenli depolamadan önce bir ayırma tesisini içermektedir. (Şekil 2c) ve İstanbul da Bakırköy ve Kadıköy de, Bursa, Eskişehir, İzmir ve Mersin de uygulanmaktadır. Ayrıca, Ankara da Çankaya Beldiyesince de bir süre boyunca uygulanmıştır (ÇB, 2000). Yakma işlemini içeren dördüncü senaryo (Şekil 2d), özellikle Japonya, İsviçre, Danimarka, Hollanda, Almanya, Fransa, Avusturya, ABD gibi bir çok metropolitan bölgede 1970 ten beri evsel katı atıkların kontrolünde kullanılmaktadır (Chang ve Chen, 2000; Penfold, 2000; White vd., 1995) Beşinci senaryo (Şekil 2e), düzenli depolamadan önce anaerobik bozundurmanın uygulanmasını içerir. Bu işlem bu günlerde özellikle Avrupa da evsel katı atıkların arıtımında kullanılmaktadır (Dranco prosesi, Six ve De Baere, 1992; Valorga prosesi, Coombs, 1990; Kompogas prosesi, Wellinger vd., 1993;

12 SEBAC prosesi, Chynoweth vd., 1993; Biocell prosesi, BTA prosesi, Biowaste prosesi, Tchobanoglous vd., 1993; Wheeler, 2000; Zoethout, 2000). Ham madde Evsel Katı Atık C T L Enerji a) Senaryo 1 SR C T L b) Senaryo 2 C T MRF L c) Senaryo 3 C T MRF I L d) Senaryo 4 C T MRF AD L e) Senaryo5 Katı Atık Hava Emisyonları Su Emisyonları Enerji Şekil 2. Çalışmada kullanılan katı atık yönetim senaryoları C: Toplama; T: Taşıma; L: Düzenli Depolama; MRF: Ayırma Tesisi SR: Kaynakta Ayırma; I: Yakma; AD: Anaerobik Bozundurma Sistem Sınırı Girdi ve Çıktılar

13 Hayat Boyu Envanteri (Life Cycle Inventory LCE) Ankara için veri toplanması ve hazırlık genel olarak Sistem Planlama Müş. Müh. Prj. Ltd. Şti. tarafından Ankara Katı Atık Yönetimi Sistemi için hazırlanmış olan projeler temel alınarak yapılmıştır (Sistem Planlama Müş. Müh. Prj. Ltd. Şti., 1992 & 1993). Bu veriler nüfus tahminleri, atık karakteristiklerni ve kompozisyonunu, atık yönetimi uygulamalarını, önerilen trasfer istasyonlarının ve düzenli depolama sahalarının karşılaştırlılmasını, tüm seçenekler için maliyet hesaplamaları ve düzenli depolama sahası için işletme önerilerini içerir. Sayfa sınırı nedeniyle IWM Modelini çalıştırmakta kullanılan veriler burada verilememiştir. Ancak, bu verilere Özeler (2001) den ulaşılabilir. Ankara Katı Atık Yönetimi (KAY) Uygulaması Projesi nde, ekonomik analizler 2010 yılı için yapılmış ve hesaplanan 2010 yılı atık üretimi değerleri, atık dağıtım planlarında, ortalama veriler oldukları için, kullanılmıştır veya 1995 yılları için olan veriler tasarım sürecinin başladığı yıllardı ve bu senelerdeki atık üretim hızı düşük; aynı zamanda, yılları arasındaki belirlenen atık üretim hızı ise oldukça yüksek olduğundan bu yılların verileri kullanılmamıştır. Bu çalışmada, 2010 yılının nüfus ve atık üretim verileri kullanılmıştır. KAY Uygulama Raporlarına ek olarak Ankara nın güncel atık yönetimi hizmetlerinin uygulanmasında da, Sincen, Etimesgut ve Gölbaşı ilçelerinin atıkları doğrudan Sincan- Çadırtepe düzenli depolama sahasına bertaraf edilmektedir. Diğer 5 ilçe ise atıklarını Mamak Açık Çöp Depolama Sahalarına boşaltmaktadır. Ancak, LCE çalışmasında, Senaryo 1 ve 2 de Çankaya, Altındağ, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinin atıklarının da Sincan- Çadırtepe Düzenli Depolama Sahası na taşındığı farzedilmiştir. TS/MRF lerin olduğu durumlarda (Senaryo 3,4 ve 5) ise katı atık önce bu istasyonlara taşınacak ve daha sonra bu 5 ilçeninkiler düzenli depolama sahasına gönderilecek, diğer 3 ilçenin atıkları ise uygulama proje raporlarında (Sistem Planlama Müş. Müh. Prj. Ltd. Şti., 1993) belirtildiği gibi doğrudan düzenli depolama sahasına gönderilecektir. Bu çalışmada, senaryolar oluşturulmuş ve veri hesaplamaları Ankara nın 5 ilçesinde; Çankaya, Altındağ, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle, gerçekleştirilmiştir. Bunun nedeni, yukarıda belirtildiği gibi 3,4 ve 5. Senaryolarda (TS/MRF Sistemleri) oluşturulan katı atık yönrtimi sistemleri uygulama proje raporlarında verilen senaryolara sadece bu 5 ilçede uymasıdır. Ankara için Senaryo 3 te uygulanan KAY Sistemi en uygun yönetim sistemidir ve Sistem Planlama Müş. Müh. Prj. Ltd. Şti. tarafından ekonomik açıdan değerendirilmiş ve diğer

14 seçenekler arasından tercih edilmiştir. Sistem Planlama raporuna göre, merkezler, nüfuslara ve bölgelerin 2010 yılı atık üretim miktarlarına göre belirlenmiştir. Ankara nın ilçeleri bir kaç bölgeye ayrılmıştır. Her bölgenin belirlenen atıkları bir harita üzerinde gösterilmiştir. Bu harita ile yüksek atık yoğunluklu ve düşük atık yoğunluklu bölgeler belirlenmiştir. Raporda, haritadaki dağılım kullanılarak merkezler belirlenmiş ve bu merkezlerden atıkların toplanması, taşınması ve önerilen üç trasfer istasyonu ile Sincan-Çadırtepe Düzenli Depolama Sahası na bertaraf edilmesi üzerine hesaplamalar yapılmıştır. Bu merkezlerin, transfer istasyonlarının ve düzenli depolama sahalarının yerleri Şekil 3 te gösterilmiştir. Şekil 3 te, merkezler ve transfer istasyonları, sırasıyla, B ve T harfleri ile gösterilmiştir. Senaryo 3,4 ve 5 te bu transfer istasyonlarının ayıklama tesisiyle entegre bir biçimde olacağı (TS/MRF Sistemleri) farzedilmiştir. Senaryo 1 ve 2 de ise, katı atık doğrudan, atığı TS/MRF Sistemi ne nakletmeden, düzenli depolama sahasına taşınmaktadır. Şekil 3. Ankara Katı Atık Yönetim Planındaki Merkezler, Aktarma İstasyonları ve Düzenli Depolama Sahası

15 Senaryo 1 ve 2 için model simülasyonları, her merkezden taşınan atığın miktarı ve merkezler ile depolama sahası arasındaki uzaklıklar farklı olduğundan, bu merkezler (B1, B2, B4, B5, B6) için ayrı ayrı yapılmıştır. Ayrıca, Senaryo 3,4 ve 5 te, simülasyonlar her TS/MRF Sistemi (T1, T2, T3) için, bu merkezlere gelen atık miktarları ve merkezler, transfer istasyonları ve depolama sahası arasındaki uzaklıklar faklı olduğundan, ayrı ayrı yapılmıştır. BULGULAR VE TARTIŞMA IMW Modeli, envanter analizi evresinde toplanan veriler ile, her senaryo için çalıştırılmıştır. Gerçekleştirilen simülasyonların sonuçları, bu senaryoların ekonomik ve çevresel yönleri üzerine detaylı bilgiler sunmuştur. Sayfa sınırı nedeniyle bu bildiride senaryolar sadece çevresel profilleri bazında karşılaştırılacaktır. Tablo 1 den görülebileceği gibi en düşük enerji tüketimi Senaryo 2 de elde edilmiştir. Tüm senaryolarda, net enerji tüketimi etki kategorisine en yüksek katkı toplama evresinden kaynaklanmaktadır. Toplama evresinin net enerji tüketimi, Senaryo 2 dışındaki tüm senaryolarda, birbirine çok yakın olarak bulunmuştur. Bunun nedeni Senaryo 2 de uygulanan düşük toplama sıklığıdır. Senaryo 4 te yakma evresinde fazladan enerji üretimi gerçekleşmekte aynı zamanda da bu senaryoda daha az enerji tüketilmektedir. Bu fazladan enerji üretimi Senaryo 4 teki yakma işlemindeki girdilerin miktarından dolayıdır. Ayrıca, Senaryo 5 te de enerji üretimi gerçekleşmektedir. Ancak, Tablo 1 de de görüldüğü gibi, bu senaryodaki girdi miktarı Senaryo 4 tekinden daha az olduğundan, Senaryo 5 net enerji tüketimi kategorisine daha fazla katkıda bulunmuştur. Senaryo 5 te biyolojik proseslerin yanında enerji gerektiren organik atıkların ayıklanması için ön-ayıklama işlemi de bulunmaktadır. Bu yüzden, biyoloji arıtma evresindeki enerji tüketimi, enerji üretiminden daha yüksek olarak hesaplanmıştır. Senaryo 3, ayırma tesisi (MRF) ve düzenli depolama sahaları gibi enerji tüektimine katkıda bulunan evreleri bulundurmasına rağmen toplamda Senaryo 1 den daha az enerji kullanmıştır. Bunun nedeni ise geri dönüşüm evresinde edinilen tasarruflardır.

16 Tablo 1. Senaryoların Çevresel Performanslarının Karşılaştırılması SENARYO NESEP (GJ Th./ton işlenen atık) SW-nh (ton/ ton işlenen atık) SW-h (ton/ ton işlenen atık) GWP (kg CO 2 - eşdeğeri/ ton işlenen atık) AP (kg SO x - eşdeğeri/ ton işlenen atık) EP (kg O 2 - eşdeğeri/ ton işlenen atık) HTP (kg vücut ağırlığı/ton işlenen atık) Minimum NESEP: Yenilenemeyen Enerji Kaynağı Tüketim Potansiyeli SW-nh: Tehlikeli olmayan atık üretimi SW-h: Tehlikeli atık üretimi GWP: Küresel Isınma Potansiyeli AP: Asidifikasyon Potansiyeli EP: Ötrifikasyon Potansiyeli HTP: İnsan Toksisite Potansiyeli Katı atık kategorilerinde hem tehlikeli hem de tehlikeli olmayan katı atıklar karşılaştırılmıştır (Tablo 1). Tehlikeli olmayan katı atık miktarı cinsinden en düşük katkı Senaryo 4 te olurken, tehlikeli katı atık miktarı cinsinden en yüksek katkı yine bu kategoride gerçekleşmiştir. Senaryo 4 te katı atıklar, atık arıtma kalıntıları, enerji üretiminden ve yakıt üretiminden doğan endüstriyel katı atıklar ve düzenli depolama sahalarına gelen diğer katı atıklar şeklinde, oluşmaktadır. Senaryo 4 teki tehlikeli katı atıklar, uçucu kül gibi, termal arıtmanın artıklarından ve düzenli depolama evresindeki sızıntıların arıtımından kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, diğer senaryolardaki tehlikeli katı atıklar sadece düzenli depolama evresindeki sızıntıların arıtımından kaynaklanmaktadır. Bu yüzden, tehlikeli katı atık cinsinden en yüksek değerler Senaryo 4 te elde edilmiştir. Senaryo de uygulanan kaynakta azaltma nedeniyle, elde edilen ikincil maddeler, bu senaryoda, diğerlerinden daha fazladır ve bu nedenle düzenli depolama sahalarına daha az katı atık girdisi bulunmaktadır. Senaryoların küresel ısınma potansiyeli (GWP) kategorisine yaptıkları katkılar Tablo 1 de göseterilmektedir. Bu kategoriye en düşük katkı, anaerobik arıtma sonucu enerji üretimi yapılıp sera gazı emisyonlarının azaltılmasından dolayı, Senaryo 5 den kaynaklanmaktadır. Küresel ısınmaya az katkıda bulunan diğer bir seçenek ise, toplama ve düzenli depolama evrelerindeki yüksek katkılarına rağmen, uygulanan düşük toplama sıklığı nedeniyle Senaryo

17 2 olurdu. Küresel ısınmaya en çok katkıda bulunan seçenek ise, CO 2 önemli bir sera gazı olduğundan, Senaryo 4 olmuştur. Senaryo 1,3-4 ve 5 in asidifikasyon potansiyelleri birbirlerine çok yakın bulunmuştır ve bunlar asidifikasyon kategorisine en çok katkıda bulunan senaryolardır (Tablo 1). Tüm senaryolarda, asidifikasyona en büyük katkı toplama evresinde gerçekleşmektedir. Ancak, en düşük asidifikasyon potansiyeli Senaryo 2 den elde edilmiştir. Uygulanan toplama sıklığı enerji tüketimini gibi yakıtların üretiminden ve kullanımından kaynaklanan etkileri de azaltmıştır. Asidifikasyon potansiyeli cinsinden en iyi yönetim uygulaması Senaryo 2 iken en kötüsü de Senaryo 4 olarak belirlenmiştir. Ötrifikasyon etki kategorisine en büyük yük Senaryo 1 den kaynaklanmaktadır. Ayrıca, Senaryo 2 dışındaki tüm senaryoların sonuçları birbirlerine çok yakın olarak belirlenmiştir. Senaryo 2, yönetilen atık başına kg O 2 eşdeğeri ile ötrifikasyona en az katkıda bulunan senaryo olarak belirlenmiştir. Bu senaryoda uygulanan toplamanın daha az sıklıkta yapılması, ötrifikasyna en çok katkıda bulunan bu evreye yapılan ektiyi düşürmüştür. Her senaryonun değerlendirilmesi incelendiğinde toplama ve geri dönüşümden elde edilen tasarruflara katkıların sırasıyla Senaryo 1, 3, 4, 5 ve Senaryo 3, 4, 5 için eşit olarak hesaplandığı görülür. Buna rağmen, toplam fark diğer evrelerden kaynaklanmıştır. Son etki kategorisi insan toksisitesidir (Tablo 1). En yüksek katkı yönetilen ton başına kg vücut ağırlığı ile Senaryo 4 ten kaynaklanmaktadır. Bunun çoğu ise yakma işlemlerinin sonucudur. Diğer senaryolarda en çok katkıda bulunan evre ise toplama evresidir. Senaryo 2, toplama sıklığının düşüklüğünden dolayı, bu etki kategorisine en az katkıda bulunan yönetim sistemi olarak belirlenmiştir. Senaryo 3,4 ve 5 te geri dönüşüm evresinden eşit miktarda tasarruf sağlanmıştır. Bu senaryolar arasında en düşük etki potansiyeli Senaryo 3 te gözlenmiştir. Etki Değerlendirmesi aşamasının son basamağı ise değerlendirmedir. Bu safhada, farklı etkilerin önemlerinin karşılaştırılabilmesi için, farklı etkilere nispi değerler veya ağırlıklar verilmiştir. Değerlendirme safhası Etki Değerlendirmesi nin en az gelişmiş basamağıdır. Bu safhanın en önemli dezavantajı ise etkilere atanacak ağırlıkların (belirli etkilere verilecek ağırlığın) kişiye, ülkeye, vb. göre değişebilmesidir. Halen bunu yapmak için genel kabul görmüş bir yöntem yoktur (Bishop, 2000). Bu nedenle, bu çalışmada değerlendirme yapılmamıştır. İlgilenenler için, mevcut değerlendirme metodlarının detayları (Ekolojik kıtlık

18 faktörleri, çevresel yükleme faktörleri, çevresel kabul edilebilirlik faktörleri vb.) Graedel ve Allenby de (1995) anlatılmaktadır. SONUÇLAR Bu çalışma Ankara için çevresel etkileri bakımından en uygun atık yönetim sisteminin belirlenmesi için gerçekleştirilmiştir. Bu amaç, farklı katı atık yönetim sistemi seçeneklerinin karşılaştırlıması için, HBD yi bir araç olarak kullanarak gerçekleştirilmiştir. Bilindiği kadarıyla Türkiye de HBD yi bir atık yönetimi aracı olarak kullanan ilk çalışmadır. Bu çalışmanın sonuçları aşağıdakileri göstermiştir: Senaryo 2 de (Kaynakta azaltma+toplama+taşıma+düzenli Depolama) uygulanan yönetim sırası, kaynakta ayırma ve sonrasında gelen ayrılan maddelerin geri dönüşümü işlemleri nedeniyle en uygun sistem olarak belirlenmiştir. Enerji tüketimi cinsinden, atıkların daha az sıklıkta toplamasından dolayı Senaryo 2 en az enerji tüketen sistem olarak belirlenmiştir. Onu Senaryo 4 (Toplama+Taşıma+Ayırma Tesisi +Yakma+Düzenli Depolama) izlemiştir. Bu senaryoda yakma işlemi sonucu elde edilen enerji toplam enerji tüketimini düşürmüştür. Tehlikeli olmayan katı atıkların en düşük miktarı Senaryo 4 te elde edilmiştir. Ancak, en yüksek miktarda bu senaryoda ortaya çıkan tehlikeli katı madde yüksek toksisite etkilerine yol açmıştır. Küresel Isınma Potansiyeli bakımından en uygun seçenek Senaryo 5 (Toplama+Taşıma+ Ayırma Tesisi+Anaerobik Arıtım+Düzenli Depolama) olarak belirlenmiştir. Diğer senaryolarla karşılaştırıldığında, Senaryo 5 i Senaryo 2 izlemiştir. Asidifikasyon ve ötrifikasyon potansiyelleri bakımından en uygun seçenek, uygulanan daha az sıklıktakı toplama işlemimden ve kuru geri dönüştürülebilir maddelerin geri dönüştürülmesinden dolayı, Senaryo 2 olarak belirlenmiştir. En yüksek insan toksisite etkisi, termal arıtmanın uygulandığı ve üretilen tehlikeli katı maddelerin yüksek miktarda metal emisyonuna neden olabileceği, Senaryo 4 te bulunmaktadır. Bu etki kategorisine en düşük katkı ise Senaryo 2 den kaynaklanmaktadır.

19 Tablo 1 e göre Küresel Isınma ve Tehlikeli Olmayan Atık Üretimi dışındaki tüm etki kategorilerine en az katkıda bulunan seçenek Senaryo 2 dir. Bu iki kategoride ise ikinci en düşük senaryodur. Bu nedenle, Senaryo 2 çevresel ve ekonomik açıdan en iyi seçenek olarak belirlenmiştir. Literatür taramasının yanında bu çalışmada elde edilen sonuçlar ile HBD nin entegre katı atık yönetim Sistemlerine de başarıyla uygulanabileceği sonucuna varılmıştır. Aslında, atık yönetimi faaliyetlerinin de çevresel yükleri bulunmaktadır. Bundan dolayı, HBD aracı atık yönetimi faaliyetlerine de uygulanmalı ve endüstriyel ürünler ve işlemleri için en iyi çevresel seçeneklerin oluşturulmasının ve/veya geliştirilmesinin yanı sıra, en uygun çözümün de bulunmasında kullanılmalıdır. HBD 1990 ların sonundan beri tüm dünyada metodolojilerin ve gerekli veri bankalarının geliştirilmesinde kullanılmaktadır. Türkiye de ise ISO tarafından hazırlanan HBD standartlarına (ISO ) rağmen, sadece TS-ISO yayımlanmış ve bu araç henüz kullanılmaya başlanmamıştır. Daha fazla HBD çalışması yapıldıkça, sadece ürünler için değil ayrıca atık yönetimi faaliyetleri için de, daha detaylı ve ilgili veri bankaları oluşturulacak ve bu önemli çevre yönetim aracının kullanımı artacaktır. KAYNAKÇA Aprili P.G., Bergonzoni M., Buttol P., Cecchini F. and Neri P., Life cycle assessment of a municipal solid waste landfill. Proceedings Sardinia 99, CISA, Cagliari, Italy. Barlaz M., Camobreco V., Repa E., Ham R., Felker M., Rousseau C. and Rathle J., Life cycle inventory of a modern municipal solid waste landfill. Proceedings Sardinia 99, CISA, Cagliari, Italy. Barton J. R., Dalley D., Patel V. S., Life cycle assessment for waste management, Waste Management, Vol. 16, No. 1-3, pp , Berg S., Some aspects of LCA in the analysis of forestry operations. Journal of Cleaner Production 5, Bishop, P., Pollution Prevention: Fundamentals and Practice, McGraw-Hill, Inc.

20 Chang, N.B., Chen, W. C., Fuzzy controller design for municipal incinerators with the aid of genetic algorithms and genetic programming techniques. Waste Management & Research, 18, Childs M., Greenhouse gases and waste management options. ISWA Times, 2, Coombs J., The present and future of anaerobic digestion. In: Anaerobic Digestion: A Waste Treatment Technology, Elsevier Applied Science, London, Chynoweth D.P., O`Keefe D.M., Barkdoll A.W., Owens J.M., Sequential batch anaerobic composting of solid wastes, SEBAC, Wat. Sci. Tech., 27, Dobson I.D., Life cycle assessment for painting processes: putting the VOC issue in perspective. Progress in Organic Coatings. 27, Environmental Foundation of Turkey (EFT), Environmental Profile of Turkey 99, Ankara. Finkbeiner M, Hoffmann E, Kreisel G., Environmental auditing: The functional unit in the life cycle inventory analysis of degreasing processes in the metal-processing industry. Environmental Management, 21, Graedel T.E. and Allenby B.R., Industrial Ecology, Englewood Cliffs, NJ, Prentice Hall. Graedel T.E, Allenby B.R, Comrie P.R., Pollution prevention: Matrix approaches to abridged life cycle assessment. Environmental Science and Technology, 29, 134A-139A. Fuertes G.J. and Pedraza O.B., Life cycle assessment of the energy recovery from solid waste incineration, Proceedings Sardinia 99, CISA, Cagliari, Italy. International Organization for Standardisation, Environmental Management Life Cycle Assessment Principles and Framework, ISO 14040:1997 (E). Jensen A.A., Elkington J., Christiansen K., Hoffmann L., Moller B., Schmidt A., Dijk F., Final Report, LCA: A guide to approaches, experiences and information sources, Report to the European Environment Agency, August Koller M., Soyez K., Thran D., LCA of Residual Waste Treatment systems with emphasis on the mechanical biological pre-treatment, Proceedings Sardinia 99, CISA, Cagliari, Italy. Ministry of Environment (MoE), 2000, Ankara Greatercity Municipality Solid Waste Management Project, Transfer Stations, Project Description.

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

Tekstil ürünlerinin çevresel ayakizi. Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ve EcoTool un sunumu

Tekstil ürünlerinin çevresel ayakizi. Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ve EcoTool un sunumu Tekstil ürünlerinin çevresel ayakizi Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ve EcoTool un sunumu 11 Haziran 2013, Bursa,Türkiye Anton Luiken, Alcon Advies BV Değer Saygın Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) nedir? (1/3)

Detaylı

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ:

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ: ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA TEMATİK PANELİ Cezmi Neyim ÇEVKO Vakfı TÜRKİYE DE EVSEL NİTELİKLİ KATI ATIKLAR GİRİŞ : Son Yıllarda Katı Atıklardan kaynaklanan problemler ülkemizin en önemli çevre sorunlarındandır.

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Ali RÜZGAR-BUTEKOM

FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Ali RÜZGAR-BUTEKOM FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Ali RÜZGAR-BUTEKOM BUTEKOM HAKKINDA TEKSTİL ve ÇEVRE METOD: YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ DEĞERLENDİRME: PES ve PES-KETEN KUMAŞIN KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

( LIFE CYCLE ASSESSMENT FOR THREE TYPES OF GROCERY BAGS- RECYCLABLE PLASTİC; COMPOSTABLE, BIODEGRADABLE PLASTIC; AND RECYCLED, RECYCLABLE PAPER )

( LIFE CYCLE ASSESSMENT FOR THREE TYPES OF GROCERY BAGS- RECYCLABLE PLASTİC; COMPOSTABLE, BIODEGRADABLE PLASTIC; AND RECYCLED, RECYCLABLE PAPER ) GERİDÖNÜŞÜMLÜ POLİETİLENDEN ÜRETİLME MARKET POŞETLERİ, KOMPOSTIBIL BIYOÇÖZÜNÜR PLASTİKLER VE GERİDÖNÜŞÜMLÜ KAĞIT OLARAK MARKET POŞETLERİNİN ÜÇ TİPİ İÇİN YAPILAN YAŞAM DÖNGÜ ANALİZİ ( LCA ) DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. YIL

MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. YIL I. YIL I II (ECTS) Fİ-101 FİİK PHYSICS (3+0)-3 4 KİM-101 KİMYA I CHEMISTRY I (2+2)-3 5 MAT-101 MATEMATİK I MATHEMATICS II (3+0)-3 4 CM-101 ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ INTRODUCTION TO ENVIRONMENTAL ENGINEERING

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

AB Sürecinde Çevresel Yatırımları 07.06.2012, Istanbul

AB Sürecinde Çevresel Yatırımları 07.06.2012, Istanbul AB Sürecinde Çevresel Yatırımları 07.06.2012, Istanbul Gürdoğar Sarıgül Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Çevre, Sürdürülebilir Kalkınma ve İklim Değişikliği Seoktör Yöneticisi 11.06.2012 Çevre alanında

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

DÜNYADAKİ ATIK YÖNETİMİ UYGULAMALARI

DÜNYADAKİ ATIK YÖNETİMİ UYGULAMALARI DÜNYADAKİ ATIK YÖNETİMİ UYGULAMALARI İÇERİK ATIK YÖNETİMİNDE GLOBAL VE BÖLGESEL DURUM ATIK YÖNETİMİNDE NEREDEYİZ (EVSEL ATIK)? İSTANBUL İÇİN EVSEL ATIK YÖNETİM MODELİ YEREL MEVZUAT ve BİYOBOZUNUR ATIK

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI 1) ATIK ÜRETİCİSİNİN İLETİŞİM BİLGİLERİ: Adı Soyadı : Adres : Telefon : Faks : Vergi Sicil Numarası : İşletme Sahibi (Yetkili Kişi) : 2) FİRMADA ATIK YÖNETİMİNDEN SORUMLU KİŞİYE AİT BİLGİLER (İletişim

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER 2011 ATIK PİLLER Bu sunum; Atık Piller Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamı

Detaylı

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 2(1): 61-66, 2012 Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli Iğdır Üniversitesi

Detaylı

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 GTE Carbon 2008 yılında kuruldu 80 den fazla emisyon azaltım projesi +40 müşteri (enerji, gıda ve tarım) Karbon Finansmanı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ MEDA FONU TÜRKİYE DEKİ ÇEVRE İLE İLGİLİ MEVZUATIN ANALİZİ PROJESİ: TAMAMLANDI 1 AVRUPA BİRLİĞİ İDARİ İŞBİRLİĞİ FONU TÜRKİYE CUMHURİYETİ İÇİN ÇEVRE ALANINDA ENTEGRE UYUMLAŞTIRMA STRATEJİSİ PROJESİ: TAMAMLANDI

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

Yayın Listesi. SCI (Science Citation Index) tarafından taranan dergilerde yayınlanan ve yayına kabul edilen tam metin özgün makale

Yayın Listesi. SCI (Science Citation Index) tarafından taranan dergilerde yayınlanan ve yayına kabul edilen tam metin özgün makale Yayın Listesi SCI (Science Citation Index) tarafından taranan dergilerde yayınlanan ve yayına kabul edilen tam metin özgün makale SALİHOĞLU, G., PINARLI,V., SALİHOĞLU N.K., KARACA, G. 2007. Properties

Detaylı

Güray (ÇELİK ) SALİHOĞLU

Güray (ÇELİK ) SALİHOĞLU Adres: Uludağ Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, 16059, Bursa Telefon +90-224-2942120 Faks +90-224- 4429148 E-Posta gurays@uludag.edu.tr guraycelik@hotmail.com Güray

Detaylı

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 441000000001101 Fizik I Physics I

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK, İLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde 1-

Detaylı

ATIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ATIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ATIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ F. Betül BAYGÜVEN 10.03.2010 60 8. ATIK - 8.1. Genel Bu sektördeki emisyonlar esas olarak atık bertarafı sonucunda meydana gelir. Bu sektörde üretilen

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri CAVİT VARDARLILAR MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji A.Ş. 06.05.2013 MESS Istanbul Çevre ve İş Güvenliği Politikaları Benimsemiş olduğumuz Çevre, İş Sağlığı

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye

İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye TEMİZ ÜRETİM İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye Daha Duyarlı İşletmeler --------------------------------------------------------------------

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM

C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye Daha Duyarlı İşletmeler

Detaylı

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır.

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır. Kariyer Mühendislik 2011 yılında gelişen çevre ve iş güvenliği mevzuatlarının Türkiye de uygulanmasını hedef alarak kurulmuştur. Şirket çalışanlarının ve kurucusunun yıllar içerisinde elde etmiş olduğu

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf tadır

Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf tadır 11.04.2012 Proses Analizörlü Arıtma Tesislerinde Enerji Optimizasyonu Olanakları ve Sınırları HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ Aytunç PINAR Satış Müdürü Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf

Detaylı

İBB KATI ATIK TARİFELERİNİN UYGULAMASI. Türker EROĞLU İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Müdürü

İBB KATI ATIK TARİFELERİNİN UYGULAMASI. Türker EROĞLU İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Müdürü İBB KATI ATIK TARİFELERİNİN UYGULAMASI Türker EROĞLU İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Müdürü Antalya Nisan, 2012 SUNUMUN İÇERİĞİ 1. Mevzuat Özeti 2. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Katı Atık

Detaylı

İŞVEREN ANKETİ SONUÇLARI

İŞVEREN ANKETİ SONUÇLARI Percentage of gaduates (%) Percentages (%) İŞVEREN ANKETİ SONUÇLARI Mayıs/212 ( adet işveren tarafından cevaplanmıştır) 1. Adı Soyadı... 2. Kurum/Firma Adı... 3. Genel olarak işvereni olduğunuz kurum/firma

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Projeye

Detaylı

UZMAN TOLGA BAAHDIR ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

UZMAN TOLGA BAAHDIR ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ UZMAN TOLGA BAAHDIR ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Doğum Tarihi : 15 Şubat 1979 İletişim Bilgileri: İş Adresi : Aksaray Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü 68100 AKSARAY Cep Telefonu

Detaylı

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

Proje alanı, süresi ve bütçesi

Proje alanı, süresi ve bütçesi 1 Proje Gelişim Süreci Projenin amacı Proje alanı, süresi ve bütçesi İşbirliği yapılan kurumlar Proje Bileşenleri Proje Faaliyetleri 2/21 Mart 2011 Mart 2011 Mart 2012 Mart 2012 Haziran 2012 Haziran 2013

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

Presentation June 11th, 2013

Presentation June 11th, 2013 1 Presentation June 11th, 2013 Textiller & Su kullanımı ( Standard Sipariş) Kumaş Polyester Toplam uzunluk +/- 700.000 yards Renk Standard Siyah Toplam ağırlık +/- 164.000 kg Textiller & Su kullanımı (

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Doç.Dr. İbrahim Demir İTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü idemir@itu.edu.tr,

Detaylı

w w w. m u s. b e l. t r

w w w. m u s. b e l. t r Temizlik İşleri Müdürlüğü T TIBBİ ATIKLARIN KONTROLÜ atıklar Yazları haftada 2 gün, Kışları ise haftada 1 gün olmak üzere toplayıp Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin düzenli depolama tesisine taşınmakta

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

ECOLABEL: Maliyet efektif, daha güvenli, daha yeşil yollar ve altyapılar için AB metodolojisine uyumlu yeni ECO-LABEL sisteminin geliştirilmesi

ECOLABEL: Maliyet efektif, daha güvenli, daha yeşil yollar ve altyapılar için AB metodolojisine uyumlu yeni ECO-LABEL sisteminin geliştirilmesi ECOLABEL: Maliyet efektif, daha güvenli, daha yeşil yollar ve altyapılar için AB metodolojisine uyumlu yeni ECO-LABEL sisteminin geliştirilmesi ECOLABEL NEDİR? Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı dahilindeki,

Detaylı

İZMİR DE KATI ATIK YÖNETİMİ. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı

İZMİR DE KATI ATIK YÖNETİMİ. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı İZMİR DE KATI ATIK YÖNETİMİ İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı İL NÜFUSU: 4.061.074 KİŞİ 2009-2014: 21 İlçe (3,35 milyon kişi) Nisan 2014 itibariyle 30 İlçe ATIK YÖNETİMİNDE YASAL

Detaylı

AVRUPA DA ATIK HİYERARŞİSİ GENEL DURUM, HEDEFLER ve POLİTİKALAR. Mahmut Özgür ŞAKI Avrupa Çevre Ajansı

AVRUPA DA ATIK HİYERARŞİSİ GENEL DURUM, HEDEFLER ve POLİTİKALAR. Mahmut Özgür ŞAKI Avrupa Çevre Ajansı AVRUPA DA ATIK HİYERARŞİSİ GENEL DURUM, HEDEFLER ve POLİTİKALAR Mahmut Özgür ŞAKI Avrupa Çevre Ajansı Avrupa Çevre Ajansı Kuruluş tarihi: 1994 Yer: Kopenhag Uzmanlaşmış AB ajansı Görev: Çevre hakkında

Detaylı

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE

Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Arıtma Çamurlarının Yönetimi ARITMA ÇAMURLARININ YÖNETİMİ VE YASAL ÇERÇEVE Prof. Dr. F. Dilek Sanin Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü 06800 Ankara Çamurun oluşumundan bertarafına

Detaylı

DIŞ KAYNAKLI DOKÜMAN LİSTESİ

DIŞ KAYNAKLI DOKÜMAN LİSTESİ Sıra No TS Standartları veya Diğer Dış Kaynaklı Dokümanlar 1 TS EN ISO 9001:2008 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ 2 SAYILI BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİV İ YÖNETMELİĞİ Yürürlük/Kabul Tarihi Aralık 2008 2010 Takip Eden

Detaylı

YEMEK ATIKLARINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ

YEMEK ATIKLARINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ YEMEK ATIKLARINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ A. Pınar TÜZÜM DEMİR 1, S. Ferda MUTLU 1 Ege Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 35100, Bornova, İzmir pinar.demir@ege.edu.tr Gazi Üniversitesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar 1 Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Mehmet S. Okaygün 2. Doğum Tarihi : 27 Ağustos 1963 3. Ünvanı : Yardımcı Doçent Profesör 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kimya Mühendisliği University of

Detaylı

DEMİR ELEKTROTLU REAKTÖRDE KOİ, FOSFAT, RENK VE BULANIKLIK GİDERİMİ Tuba ÖZTÜRK a, Sevil VELİ b, Anatoli DİMOĞLO c, M.

DEMİR ELEKTROTLU REAKTÖRDE KOİ, FOSFAT, RENK VE BULANIKLIK GİDERİMİ Tuba ÖZTÜRK a, Sevil VELİ b, Anatoli DİMOĞLO c, M. DEMİR ELEKTROTLU REAKTÖRDE KOİ, FOSFAT, RENK VE BULANIKLIK GİDERİMİ Tuba ÖZTÜRK a, Sevil VELİ b, Anatoli DİMOĞLO c, M. Adalet YILDIZ d,* a Namık Kemal Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Çorlu/Tekirdağ,

Detaylı

Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi

Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi 10.06.2011 Atıkların kaynağında azaltılması Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi Atıkların çevreye zarar vermeden toplanması,

Detaylı

ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB

ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB ÇEVRESEL BANKACILIK ve TSKB FUNDA GÜREL TSKB KURUMSAL PAZARLAMA MÜDÜRÜ Kısaca TSKB Türkiye de özel sektöre ait ilk kalkınma ve yatırım bankası olup 1950 yılında Dünya Bankası ve T.C. Merkez Bankası desteğiyle

Detaylı

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION Ö. Albayrak, J. C. Carver,

Detaylı

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU SÖZLÜK Aşağıda proje araştırmanızda karşılaşabileceğiniz kelime ve kelime grupları listelenmiştir. Anlayamadığınız yeni kelimeleri koçunuza ya da başka bir yetişkine sormayı lütfen unutmayın. KELİME-KELİME

Detaylı

SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI

SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI SU VERİMLİLİĞİ ÇALIŞMALARI Deniz YUVGUN Gıda Mühendisi - Teknik Müdür TAMTAD Konservecilik San. Tic. A.Ş. Genel Firma Bilgisi Tamtad Konserve Fabrikası 1958 yılında Mesut Yuvgun tarafından kurulmuştur.

Detaylı

Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi

Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi Huri EYÜBOĞLU Şub. Müd. huri.eyuboglu@csb.gov.tr İSTANBUL SUNUM İÇERİĞİ SINHA PROJESİ Türkiye Kıyılarında Kentsel Atıksu Yönetimi: Sıcak Nokta ve Hassas Alanların

Detaylı

Tehlikeli Kimyasal Nedir Tehlikeli Kimyasalların Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Çevresel Kalite Standartları Yasal Dayanak Yürütülen

Tehlikeli Kimyasal Nedir Tehlikeli Kimyasalların Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Çevresel Kalite Standartları Yasal Dayanak Yürütülen Tehlikeli Kimyasal Nedir Tehlikeli Kimyasalların Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Çevresel Kalite Standartları Yasal Dayanak Yürütülen Çalışmalar Ulusal Mevzuatta Yer Alacak Tehlikeli Kimyasalların

Detaylı

KARBON YÖNETĐMĐ STANDARTLARI

KARBON YÖNETĐMĐ STANDARTLARI 7. GERĐ DÖNÜŞÜM, ÇEVRE TEKNOLOJĐLERĐ VE ATIK YÖNETĐMĐ ULUSLARARASI FUARI Uluslararası Enerji ve Çevre Teknolojileri Mühendislik Müşavirlik A.Ş. KARBON YÖNETĐMĐ STANDARTLARI 10 HAZĐRAN 2011 TÜYAP FUAR VE

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ Tebliğ; 14 Aralık 2011 tarih ve 28142 sayılı R.G. EK 1. TESİS İÇİ MEVCUT EN İYİ TEKNİK (MET) UYGULAMALARI EK 2. TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ATIKSULARI

Detaylı

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Yönetmeliğin Yayınlandığı Resmi Gazete nin Tarihi Sayısı 29/06/2012 28338 İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

0% *İ)%*İ #0() $%3#, /İ/0%+İ!0#$/"

0% *İ)%*İ #0() $%3#, /İ/0%+İ!0#$/ 0% *İ)%*İ #0() $%3#, /İ/0%+İ!0#$/" 2% 13&1*#+# /-,14*#.( Arzu NURAY Kimyager Sunum İçeriği Atık Yönetimi Görev ve Sorumluluklar Tehlikeli Atık Beyan Sistemi (TABS) TABS İzleme ve Kontrol Modülü 2009 yılı

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine Đlişkin

Detaylı

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ Dr. Ali CAN Ulusal Emisyon Envanteri Odak Noktası ali.can@tuik.gov.tr 05.11.2010 1 BAŞLIKLAR 1 - Emisyon Envanterlerinin Hazırlanması 2 - Sektörel Emisyonlar ve Analizler

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü GÜNDEM Büyük Melen Havzası nın Konumu ve Önemi Büyük Melen Havzası ndan İstanbul a Su Temini Projesi

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DERS BİLGİLERİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DERS BİLGİLERİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Orman Biyokütlesi

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Çevresel Ürün Beyanı Enviromental Product Declaration (EPD) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Çevresel Ürün Beyanı Enviromental Product Declaration (EPD) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Enviromental Product Declaration (EPD) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Çevresel Ürün Beyanları, ISO 14025'e göre tanımlanan, bir ürünün veya servisin çevre performansını nicel olarak değerlendiren

Detaylı

Şekil 3.1: Planlanan AAT Sayılarının Bölgelere Göre Dağılımı

Şekil 3.1: Planlanan AAT Sayılarının Bölgelere Göre Dağılımı PLANLANAN TESİSLER (İP 3) Bu çalışmada, öncelikle Türkiye de belediyeler tarafından yapılması planlanan evsel/kentsel atıksu arıtma tesislerine (AAT) ait bilgileri içeren anket formu proje ekibi tarafından

Detaylı

ÇEVRE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ

ÇEVRE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ HAKKIMIZDA Kalara Çevre Danışmanlık Çalışma hayatına 06.02.2014 tarihinde Ankara merkezli olarak hizmet vermeye başlamıştır. Çözüm ortağımız 23.01.2011 tarihinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan

Detaylı

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi Faaliyet ve Proje Bilgileri 1.Katı Atık Yönetimi Kent Genelinde Katı Atıkların Bertarafının Sağlanması ve Katı Atık Depolama Alanlarının İnşa Edilmesi. Kentimizde yerleşim alanları ile işletmelerden oluşan

Detaylı

İşletme (Türkçe) - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation Hukukun Temelleri Fundamentals of Law TR

İşletme (Türkçe) - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation Hukukun Temelleri Fundamentals of Law TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder İşletme (Türkçe) - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 380000000001101 Hukukun leri Fundamentals

Detaylı

Curriculum Vitae. Department of Environmental Engineering. Papers published in international journals indexed in SCI:

Curriculum Vitae. Department of Environmental Engineering. Papers published in international journals indexed in SCI: Curriculum Vitae Full Name: Date & Place of Birth: Oktay ÖZKAN 1970 Kayseri Office Contact: 32801 Academic Title & Department: Department of Environmental Engineering Academic Qualifications: Academic

Detaylı

Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye

Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye 1 Grontmij Profilimiz Kuruluş; 1915 Hizmet Alanı; Danışmanlık, Tasarım ve Mühendislik Hizmetleri Halka açık; EuroNext Amsterdam

Detaylı

Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi CRISTAL Common References in Sustainable Training in Adult Learning 2011-2013

Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi CRISTAL Common References in Sustainable Training in Adult Learning 2011-2013 Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi CRISTAL Common References in Sustainable Training in Adult Learning 2011-2013 Bu proje Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilmektedir. İletişim: Afyonkarahisar İl

Detaylı

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ Nuri Azbar ÇMO İzmir Şubesi & Ege Üniversitesi, Çevre Sor. Uyg ve Ar. Merkezi, Izmir nuri.azbar@ege.edu.tr Atıktan Enerjiye «Atıktan Enerjiye» atıkların termal (yakma,

Detaylı

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ATIKSU ALTYAPI VE EVSEL KATI ATIK BERTARAF TESİSLERİ TARİFELERİNİN BELİRLENMESİNDE UYULACAK USUL VE ESASLARA İLİŞKİN YÖNETMELİK DEMET ERDOĞAN Çevre ve Şehircilik Uzmanı Kapsam

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi B U T E K O M S E M I N E R L E R I, 2 9. 0 9. 2 0 1 4, B U R S A İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

Türkiye Tarımında Enerji Tüketimi

Türkiye Tarımında Enerji Tüketimi ÖZET Türkiye Tarımında Enerji Tüketimi H.Hüseyin ÖZTÜRK Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü01330 Adana hhozturk@cu.edu.tr Bu çalışmada, Türkiye tarımında enerji tüketimi incelenmiştir.

Detaylı

Ekolojik Mesleki Yetkinlik Transfer Sistemi

Ekolojik Mesleki Yetkinlik Transfer Sistemi Leonardo da Vinci Transfer of Innovation Project Sonuç 4: Modelinin Denenmesi, Kontrolü ve Sertifikaları Final Rapor Özeti Ekim 2013 projesinin açıklamasına göre, dört nolu iş paketinin amacı Eco-Matrix

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER Teknoloji Alanı: Su Kaynaklarında Kirliliğinin Önlenmesi ve Kontrolü Hedef 2: Bu bakterilerin ve ortamından alınma tekniklerinin geliştirilmesi Hedef 3: Kontamine bakterinin etkisiz hale getirilme yöntemlerinin

Detaylı

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ Semra GÜNEN Kimya Mühendisi III. Enerji Verimliliği Kongresi

Detaylı

REMONDIS Aqua International GmbH Sunumu

REMONDIS Aqua International GmbH Sunumu REMONDIS Aqua International GmbH Sunumu Su ve Altyapı Sistemlerinde Türkiye de İşletmecilik Deneyimlerimiz RETHMANN-Grup: Satışlar & Personel Satışlar 2009 in Mio. : 3,800 Satış ışlar 2010 in Mio. : 5,400

Detaylı

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı