TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU"

Transkript

1 . l+o ~oy TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU (Tebliğ ve Müzakereler) (7-9 TEMMUZ 2006) Dem, No: Tas. No:

2 Diyanet işleri Başkanlığı Yayınları: 691 ilmi Eserler: 119 Türkiye'de Hac Organizasyonu Sempozyumu (Tebliğ ve Müzakere/ei) Editör: Dr. Mehmet BULUT Grafik-Tasarım: TN iletişim ( ) Baskı Kontrol: M. Ali SOY Baskı: Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık ve Ticaret işletmesi OSTIM Örnek Sanayi Sitesi 1. Cd 358. Sk. No: Yenimahalle 1 Ankara Mayıs 2007, Ankara y ISBN Diyanet işleri Başkanlığı iletişim Adresi Eskişehir Yolu 9. km. Çankaya 1 Ankara tel.: faks:

3 Ölümlere Yol Açabilen izdiham Olayları Karşısında Şeytan Taşlama Veeibesinin Edasıyla ilgili Bir Değerlendirme Prof. Dr. Hamza AKTAN Atatürk Üniversitesi ilahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Hac Farizası Hac mürnin bir mükellef için, emr-i ilahiyi yerine getirmek üzere, tazim edilecek makamları ömründe en az bir defa ziyaret etmekten ibaret, edası farz olan mali ve bedeni bir ibadettir. Rükünleri, vacipleri, sünnetleri ve müstehaplarıyla "haccın" tam olarak edası için yerine getirilmesi gereken mükellefiyetiere "nüsük" veya "mensek" denilmiştir. Mensek kelimesinin çağulu "menasik" olarak ifade edilir. "Menasik-i hac" islam ümmetine Hz. Peygamber (s.a.) tarafından gösterilmişvetalim edilmiştir. EbO'z-Zübeyr Cabir b. Abdullah'tan naklediyor: "Resuluilah (s.a.) Müzdelife'den hareket etti. Üzerinde vakar ve sükunet vardt. insanlara da sakin olmalarmt emretti. Muhassir vadisinde hayvantnt htzlandtrdt. insanlara iki parmak arasmda attfacak ölçüde küçük çakti taş Jany/a cemre/eri atmalartnt emretti ve menasik-i hacct benden alm. Belki bu ytfdan sonra sizi göremeyebilirim" buyurdu. 1 Aynı hadis Taberanl'nin tahricinde Cabir b. Abdullah'tan şu ifadelerle nakledilmektedir: "Resulullah't (s.a.) bayramm ilk gününde (yevmü'n- nahr) hayvanmm üzerinde gördüm. insanlara 'menasik-i hacct benden alm. Çünkü bilemiyorum, belki bir daha hac yapamam' diyordu." 2 ResOiullah'ın (s.a.) menasik-i hacda bilmeyerek takdimvetehir yapanlar ve unutaniara çoğu kere "yap, zaran yok' cevabını verdiği sahih rivayetlerle Beyhakl, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 203, Hadis no. 9307; Ayrıca bakınız Malik, Muvatta', imam Muhammed Rivayeti, K. el-hac, Bab 33, Hadis no. 465; Şafii, Müsned, K. el Hac, Bab 6, Hadis no Taberanl, Müsnedü'ş-Şamiyyin, ll, 54, Hadis rıo. 908.

4 TÜRKIYE'DE HAC ORGANiZASYONU SEMPOZYUMU nakledilmektedir. Mesela ikrime'nin ibn Abbas'tan rivayetine göre, Resulullah'a Mina günlerinde muhtelif sorular geliyor, Resuluilah (s.a.) hepsine "zaran yok' cevabını veriyordu. Biri geliyor kurbanı kesmeden tıraş oldum diyor, Resuluilah (s.a.) "zaran yok' buyuruyor, başka biri gelip cemreyi akşam olduktan sonra attım diyor, ona da "zaran yok' cevabını veriyordu. 3 Konuyla ilgili hadis Buharl'nin metninde şu ifadelerle nakledilmektedir: "İbn Ömer rivayet ediyor. ResOluilah (s.a.) Veda Haccında insanlar kendisini görsünler için devesinin üzerinde durdu. insanlar O'na sorular sormaya başladılar. Bir zat 'bilemedi m, kurban kesmeden tıraş oldum' dedi. ResOluilah (s.a.) 'kes, zaran yok' buyurdu. Bir diğeri 'bilemedim, cemre/eri atmadan kurban kestim' dedi. ResOluilah (s.a.) ona da 'at, zaran yok' buyurdu. Takdim ve tehir ile ilgi o gün kendisine ne sorulmuşsa hepsine 'yap, zaran yok' cevabını verdi." 4 Nesel'nin Sünen'inde tahriç ettiği hadiste ibn Abbas, Hz. Resulullah'ın (s.a.) takdim ve tehirle ilgili bütün sorulara "yap, zaran yok' cevabını verdiği ve bir kefaret gerektiğinden de söz etmediğini rivayet etmiştir. 5 Şeytan T aşiama (Remy-i Cemerat) 298 Tanım Türkçemizde "şeytan" taşlama olarak ifade edilen remy-i cemerat/cemreleri atma haccın vaciplerindendir. Cemerat küçük çakıl taşı anlamına gelen "cemre" kelimesinin çoğuludur. Şer'l bir ıstılah olarak remy-i cemerat belli bir mekanda, belli bir zamanda, belirli vasıf ve sayıdaki çakıl taşlarını atmayı ifade eder. Cemrelerin atılması sözlük anlamıyla küçük taşların, yani çakıl taşlarının atılması anlamına gelir. Cemre ismi cemrelerin atıldığı mahallin de adı olmuştur. Bu anlamda cemrelerin üç ayrı mekandan ibaret atım mahallerine ilk veya küçük cemre, orta cemre, büyük veya Akabe Cemresi adları verilmiştir. Cemreleri atmak için tayin edilmiş olan mekan Mina vadisinde, vadi tabanında ilk/küçük, orta, Akabe/büyük adıyla anılan, cemreleri atma mahalleridir. Cemreleri atma zamanı bayramın ilk günü (yevmü'n-nahr) Akabe Cemresinin atılmasıyla başlar. ilk gün sadece Akabe Cemresi atılır. Yevm-i nahr'ı takip eden üç güne de "teşrlk günleri" (eyyamü't teşrlk) denilmiştir ki, bu günlerde sırayla ilk, orta ve Akabe cemreleri atılır. Mina'dan erken ayrılmak isteyen hacılar ikinci teşrlk gününde, yani bayramın üçüncü günü ayrılabilirler. isteyenler için bu ilk ayrılışa "nefr-i evvel" adı verilmiştir. Erken ayrılanlar üçüncü teşrlk gününün yani bayramın dördüncü gününün cemrelerini atmamış olurlar. Bunda bir beis yoktur. Zira Kur' an' da- "sayılı 3 Malik, Muvatta', Bab, 55, Hadis no. SOO; Buhar!, Sahih, K. el-hac, Bab 129, 1647, 1648, 1649, 1650; Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 224, Hadis no. 3067, Bab 229, Hadis no. 4073; Tayalisl, Müsned, ı, Buhar!, Sahih, K. el-hac, Bab 130, Hadis no Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 227, Hadis no

5 günlerde {eyyam-t teşrlkte telbiye ve tekbir getirerek) Allah't anm. Kim iki gün içinde acele edip (Mina'dan Mekke'ye) dönmek isterse, ona günah yoktur. Kim geri kaftrsa ona da günah yoktur. Bunlar günahtan sakmanlar içindir. Allah'tan korkun ve bilin ki hepiniz onun huzurunda toplanacakstntz"6 buyurulmuştur. Teşrlk günlerinin üçüncüsünde, yani bayramın dördüncü gününde Mina günleri tamamlanır. Hacılar dördüncü günde öğleden önce son cemreleri atıp akşam olmadan Mina'da_n ayrılırlar. Mina'yi hacıların boşaltlığı bu son ayrılışa "nefr-i sani" denilmiştir. - Tarihi Arka Plan: İlk Cemre Mina'da ilk cemreyi kimin attığı ve niçin attığıyla ilgili olarak ibn Abbas şu açıklamayı yapmıştır: "Şeytana ilk taşt atan İbrahim Peygamberdir. Hz. İbrahim menasik-i hacct edaya başladtğt strada şeytan ona Akabe Cemresinde göründü. İbrahim (a.s.) ona 7 tane çakti taşt attt, şeytan yere girip kayboldu. Sonra ikinci cemrede tekrar göründü, yine ona 7 taş attt. Tekrar yere girip kayboldu. Üçüncü cemrede tekrar göründü. İbrahim (a.s.) ona tekrar 7 taş attt." ibn Abbas bu açıklamayı yaptıktan sonra "şeytant taşlaym. Atamz İbrahim'in dinine tabi olun" dedi.7 Şeytan taşlamanın Peygamberimiz ile ilgili bir açı~laması da şöyledir: Ata ibnü's-saib'in ibn Abbas'tan rivayetine göre "Cebrail (a.s.) Peygamberimize geldi, haccm menasikin i göstermek üzere O'nunla birlikte yürüdü. Sebir dağt onun için yan/dt. Oradan Mina'ya girdi. Sonra stray/a Resu/ullah'a (s.a.) cemreleri, Müzdelife'yi ve Arafat't gösterdi. Bu arada şeytan birinci cemrenin yanmda Peygamberimize göründü. Peygamberimiz ona 7 çakti taşt att1. Şeytan gözden kayboldu. İkinci cemrede tekrar göründü. Peygamberimiz 7 taş daha att1. Tekrar gözden kayboldu. Üçüncü cemre olan Akabe Cemresinde tekrar göründü. Peygamberimiz 7 taş daha attt. Şeytan yine kayboldu ve gitti.'' 8 Bu rivayetlere binaen haccın vaciplerinden olan cemrelerin atılmasıyla şeytanın taşlanması arasında bir ilişki kurulmuş ve cemrelerin atılmasına Türkçemizde "şeytan taşlama" denilmiştir Olaya hikmet penceresinden bakılacak olursa mürnin cemrelere attığı taşlarla aslında içindeki nefsiyle mücadelesini, heva ve heveslerine karşı çıkışını temsil etmektedir. Cemrelere attığı taşlarla hayatının kalan kısmında içindeki şeytanıyla, kendi nefsiyle kararlı bir mücadelesini başlatmaktadır. Bu mücadelede ne kadar başanya ulaşırsa attığı taşlar o oranda kıymet ve anlam kazanacaktır. Ne kadar başarısız olursa o nispette de anlamını kaybetmiş olacaktır. 6 Bakara, 2/ Beyhak1', Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 236, Hadis no Beyhak1', Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 236, Hadis no

6 TÜRKiYE'DE HAC ORGANiZASYONU SEMPOZYUMU Remy-i Cemerat Tanımının Açılımı Remy-i cemeratın tanımında belli bir mekanda, belli bir zamanda, belli vasıf ve sayıda taşın atılmasından söz edilmişti. Belli mekandan maksat Mekke vadilerinden Muhassir Vadisi ile Akabe Cemresi arasında kalan ve Mina adı verilen vadide yer alan ve küçük, orta, büyük/akabe isimleriyle anılan üç ayrı cemre atım mahallidir. Mina genişliği az fakat boyu yaklaşık iki mil olan dar ve uzun bir vadidir. Mina'yı çevreleyen dağların Mina'ya bakan tarafları Mina'dan sayılır. Dağların arka yüzleri Mina'dan sayılmaz 300 "--- Belli zamandan maksat ise Zilhicce ayının 1 O' u, yani kurban bayramının birinci gününden başlayarak, teşrlk günleri adı verilen müteakip üç günü, Zilhiccenin 11, 12, 13 üncü günlerini içine alan dört günlük zaman dilimidir. Zilhiccenin 1 O uncu günü yani, kurban kesim günü Akabe Cemresine yedi taş atılır. Diğer cemrelere atı lmaz. Zilhiccenin 11, 12 ve 13 üncü günlerinde ise üç cemreden her birine yedişer adet taş atılır ki, bu üç güne de teşrlk günleri/eyyarn-ı teşrlk denilmiştir. Böylece her gün 21 taş atılmış olur. ilk gün Akabe Cemresine atılan 7 taşla birlikte atılan toplam taş sayısı 70 olur. Müslim'in rivayetine göre Cabir b. Abdullah ResOiullah'ın (s.a.) ilk gün Akabe Cemresine yedi adet taş attığını her taşla birlikte tekbir getirdiğini anlatır. Buhar!' nin rivayetine göre ibn Ömer de ResOiullah'ın (s.a.) her cemrede yedi adet taş attığını ve her taşla birlikte tekbir getirdiğini söylemiştir. Taş Atmanın Hükmü Müzdelife"den Mina'ya intikal edildiği ilk gün, yani Zilhiccenin onuncu günü Akabe Cemresini atmak bütün mezheplere göre vaciptir. Akabe Cemresi atıldıktan sonra kurban kesilir ve müteakiben tıraş olunur. Akabe Cem ~esini atma, kurban kesme ve tıraş olma şeklindeki sıralama Hanefilere göre vacip, diğer mezheplere göre sünnettir. 9 Cumhura göre teşrlk günlerinin ikincisinde, yani kurban bayramının üçüncü günü, başka bir deyişlezilhiccenin 12 nci günü Mekke'ye dönüş için Mina'dan ayrılmak isteyen o günün cemresini attıktan sonra ayrılabilir. Teşrlk günlerinin üçüncüsün~ yani Zilhiccenin 13 ncü gününe kalmak isteyen Mina'da kalabilir. Mina'da kalanların son günün cemresini de atmaları gerekir. Hanefllere göre haccın rüknü Arafat'ta vakfe ve ziyaret tavafıdır. Cemreleri atma ise haccın tamamlayıcı unsurlarındandır. Dileyen ikinci teşrlk günü cemreleri attıktan sonra üçüncü teşrlk gününe, yani bayramın dördüncü gününe kalmadan Mina'dan ayrılabilir. Mina'dan erken ayrılmak isteyen kişi, dördüncü günün sabah vakti girmeden ayrılmalıdır. Sabah oluncayakadar Mina'da kalmışsa artık o günün taşını atmadan Mina'dan 9 Zühayll, a.e., lll, 495.

7 HAC MENAsiKi - ll ayrılamaz. 10 Şafiller 11 ve Hanbelllere 12 göre de cemreleri atmak haccın vikiplerindendir.b Cemreleri kişinin bizzat kendisinin atması gerekir. Hapis, tutuklu, hasta, hamile veya takatsiz olup cemreleri kendisi atamayacak olanlar cemreleri vekil marifetiyle atarlar. Yahya ei-leysl nakl ediyor: "imam Malik' e çocuklar ve hastalar adma cemre atiiabilir mi" diye soruldu. Malik "evet atiiabi Iir" cevabm1 verdikten sonra "ancak hasta olan şah1s kendisi için taşm atlldjği zamam tahmin ederek evinde tekbir getirmelidir ve kefaret olarak bir küçükbaş hayvan kurban etmelidir' demiştir. 14 Malikilere göre cemreleri kendisi atamayıp vekil tayin eden kimsenin bu nedenle kurban kesmesi gerekiyorsa da diğer mezheplere göre dem/kurban gerekmez. Günümüz Vakıası Dikkate Alınarak Naslar ışığındaremy-i Cemerat Pek tabiidir ki, mükelleflerin içlerine sinerek hac yapabilmeleri, menasik-i haccı, mensup oldukları mezheplerin müftabih kavillerine ve efdaliyet hükümlerine göre ifa edebilmelerine bağlıdır. Bu imkanı sağlamak ise başta Suudi yetkilileri olmak üzere islam ülkelerindeki siyasi iradelere, teknik imkanlara, sivil toplum örgütlerinin çabalarına bağlıdır. Son yıllarda islam ülkelerinde tarım toplumundan sanayi toplumuna intikal süreciyle birlikte fertlerin gelir ve eğitim düzeylerindeki yüksel iş, buna paralel olarak ulaşım imkanlarının kolaylaşması, yıldan yıla hac farizasını ifa etmek üzere hacca gelen Müslümanların sayısında hızlı Öir artışa neden olmuştur. Yıldan yıla bu artış devam edecek görünmektedir. Bu durum da hacda büyük bir izdihama neden olmaktadır. Aşırı izdihamı önlemek üzere nüfus oranlarına göre islam ülkelerine kotalar konulmaktadır. Ümeranın ve ulemanın görevi hac menasikinin cereyan ettiği mahallerde hac görevini mezhebindeki içtihadara göre ifa etmek isteyen her Müslümanın rahatça hac yapabilmesini sağlayacak çareler, projeler üretmektir. Biz cemrelerin atılması konusunu incelerken mevcut durumu bir veri olarak kabul etmek ve değerlendirmelerimizi buna göre yapmak durumundayız. Zira her yıl izdiham ve panik nedeniyle onlarca bazen yüzlerce Müslümanın ezilerek ölmekte olduğu gerçeğini görmezden gelemeyiz. Şari-i Hakim olan Allah (c.c.) ve O'nun ResGiü (s.a.), müminlerin sıkıntıya düştükleri her konuda bir kolaylık göstermişlerdir. Cenab-ı Hak Kur'an'da "Allah, kimseye gücünün ötesinde bir tekiifte bulunmaz'' buyurmuştur. 15 "Meşekkat teysi ri ce/b eder' 16 şeklinde formüle edilen fıkıh kuralı da zorluğun söz konusu olduğu yerde kolayiaştırma prensibinin devreye gireceğini ifade eder Kasanl, Bedayiü's-Sanayi', ı, ei-mühezzeb, ı, ı Makdlsl, eş-şerhü'i-kebir, lll, 522. n ei-mühezzeb, 1, Malik, Muvatta', Leysl rivayeti, K. el-hac, Bab 71, Hadis no Bakara, 2/ Mecelle, Madde 17.

8 TÜRKIYE'DE HAC ORGANiZASYONU SEMPOZYUMU Cemreleri atarken kişiler doğal olarak kendi mezheplerinin görüşlerine göre sünnete uygun, mendup, müstehap vakitleri tercih etmektedirler. Bu nedenle özellikle günün belli saatlerinde izdiham oluşmakta, panik sebebiyle ölümler de bu zamanlarda meydana gelmektedir. O halde, can güvenliği için mekan genişliği ve rahatlığı sağlanıncaya kadar izdihamı önlemek üzere cemreleri atmanın, günün her saatine yayılması bir çözüm olarak görülmektedir. Acaba naslar cemrelerin günün her saatinde atılmasına, böylece izdihamdan kaçınılmasına imkan vermekte midir? Bu konuda bir değerlendirme yapabilmek için Sünnet müdevvenatında yer alan konuyla ilgili rivayetlerin dikkate alınması gerekmektedir. Cemreleri Atma Vakti..., '),;.. \ ' Naslar ışığında Cemreleri Atma Vakti Kurban Bayramının ilk Günü (Yevmü'n-Nahr) Haccın menasiki ile ilgili detaylar Kur'an'da yer almamaktadır. Kur'an'da Beytullah'ı tavaf, Safa ve Merve arasında sa'y, Arafat'ta vakfeden ve Müzdelife'de Meş'arü'I-Haram'da Allah'ı (c.c.) zikretmekten söz edilir. Cemrelerin taşlanması ile ilgili menasi k tümüyle Hz. ResOlu Ilah'ın (s.a.) kavii ve fiilierinden alınmıştır. ilk Gün Akabe Cemresini Atmada M üstehap Vakit İlk gün Akabe Cemresini Hz. Peygamber'in (s.a.) attığı vakit ile ilgili kav- 11 ve fiili hadisler, sünnet müdevvenatında aşağıdaki ifadelerle yer almıştır: Eb O Zübeyr Cabir' den rivayet ediyor: 11 Hz. ResOluilah (s.a.) Akabe Cemresini kuşluk vaktinde att1. Müteakip cemre/eri ise zeval vaktinden sonra attl.1117 Cabir' den gelen rivayete göre 11 ResOluilah (s.a.) kurban m birinci günü Akabe Cemresini kuşluk vaktinde, müteakip günlerde ise zeval vaktinden sonra atardl Cabir'den gelen hadisi Beyhaki şu ifadelerle kaydetmiştir: Cabir b. Abdullah 11 Ben ResO/ullah'm (s.a.) birinci günde Akabe Cemresini kuşluk vaktinde att1ğm1 gördüm. 9 tek cemredir. Müteakip günlerde ise cemre/eri güneşin zevalinden sonra att1ğm1 gördüm İbn Abbas'tan gelen rivayete göre İbn Abbas şöyle demiştir: 11 ResOluilah (s.a.) bizi yani Muttalib oğullan çocuklanm Müzdelife gecesinde Mina'ya önden gönderdi. Bizi gönderirken eliyle bacaklanm1za hafifçe vuruyor, 'Yavrulanm! Güneş doğmadan cemre/eri atmaym' diyordu Müslinı, Sahfh, K. el-hac, Bab 53, Hadis no Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 221, Hadis no Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 227, Hadis no. 4070; Beyhakl, Sünen, K. el-hac, Bab 210, Hadis no Ahmed b. Hanbel, Müsned, ı, 324, Hadis no. 2082; ibn Mace, Sünen, K. ei-menasik, Bab

9 HAC MENAsiKi - ll Keza ibn Abbas'tan gelen bir rivayete göre de 11 Hz. Peygamber (s.a.) zevcelerine, yürürnede yavaş ve güçsüzlere Müzdelife gecesinin erken sabahmda yola Çikmalarrni emreder, sabah olmadan cemreyi atmamalarrnj tembih ederdi Miksem'in ibn Abbas'tan rivayet ettiğine göre Resuluilah (s.a.) Haşim 11 oğull.arına Ey kardeşimin çocuk/an! insanlar kalabalik/aşmadan önce Mina'ya gidin. Acele edin, acele edin. Cemreyi güneş doğmadan önce atmayrn" buyurmuştur. 22 Bu rivayetleri esas alan fukahanın bir kısmı ilk gün Akabe Cemresini atma vaktinin sabah vaktiyle girdiğini, dolayısıyla sabah olmadan atılmasının caiz olmadığı soncunu çıkarmışlardır. Diğer bir kısmı ise atma vaktinin sabah vaktiyle başladığı ancak güneş doğduktan sonra atılmasının müstehap olduğu hükmüne varmışlardır. Öğleye kadar atılması gerektiği öğle sonrasına kalırsa kazaya kalmış olacağı görüşünü ileri sürenler de olmuştur. Bu rivayetlere binaen imam Malik ilk gün Akabe Cemresinin atılabiimesi için sabah vaktinin girmiş olması gerektiği görüşüne varmıştır. Süfyanü's Sevrl de, cemrenin ancak güneş doğduktan sonra atılabileceği görüşündedir. Ebu Hanife, Ebu Yusuf, imam Muhammed, Ahmed b. Hanbel ve ishak ilk gün Akabe Cemresinin güneş doğduktan sonra atılması gerektiği, ancak güneş doğmadan atılırsayeterli olmakla birlikte günaha girilmiş olacağı kanaatindedirler. Ebu Hanife'ye göre Akabe Cemresi gün batımına kadar atılabilir. Ebu Yusuf'a göre ise ilk günün zeval vaktine kadar atılabilir. 23 ibn Ömer'den Buharl'nin kaydına göre 11 Resulullah (s.a.) ailesinden güçsüz olanları önden gönderiyor, onlar gecenin bir vaktinde Meş'ar-i Haram'da bir miktar durup sonra sabah namazını Mina'da kılmak üzere devam ediyorlar, fecir ile birlikte cemreleri atıyorlardı. Bu rivayet kadınlar ve onlarla beraber olan güçsüzler için fecir ile birlikte cemreyi atmalarının caiz olduğuna delildir ilk Gün Akabe Cemresini Geceleyin Atma Yevmü'n-nahr olarak da isimlendirilen ilk gün cemresinin arife gününü bayramın birinci gününe bağlayan geceden itibaren atılmaya başlanabileceğini belirten hadis rivayetleri mevcuttur. 62, Hadis no. 3025; Tirmizi, Sünen, lll, 240, Hadis no. 893; EbO DavOd, Sünen, K. ei-menasik, Bab 66, Hadis no_ 1940; Beyhakl, Sünen, K_ el-hac. Bab 21 O, Hadis no. 9347, 9348; Karşılaştırınız Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 222, Hadis no.3064; Taberanl, ei-mu'cemü'i Keb/r, Xl, 385, Hadis no EbO DavOd, Sünen, K. ei-menasik, Bab 66, Hadis no. 1941; Beyhakl, Sünen, K. el-hac, Bab 21 O, Hadis no. 9350; Karşılaştırınız Nesel, Sünen, K. el-hac. Bab 222, Hadis no. 3065, ayrıca Bab 227, Hadis no Tahavl, Şerh Meani'I-Asar, ll, 217, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab 58, Hadis no Şevkan i, Neylü'/-Evtar, V, 127.

10 TÜRKiYE'DE HAC ORGANiZASYONU SEMPOZYUMU 304 ;>oo-- Siyer ve hadis kayıtlarına göre Hz. ResOluilah (s.a.) arife günü akşamı, akşam namazını kılmadan Arafat'tan ayrılmış yatsı vaktine doğru Müzdelife'ye gelmiş, akşam ve yatsı namazını Müzdelife'de birleştirerek kılmıştır. Hacıların kısm-ı azaını ile birlikte Müzdelife'de gecelemiş, sabah namazını Müzdelife'de kılmıştır. Çobanların, hacılara su dağıtma görevi olanların, güçsüzlerin, kadın ve çocukların sabahı beklemeden, ortalık tenha iken önden Mina'ya gitmelerine, bunlardan bazılarına sabah olmadan Akabe Cemresini atmalarına, hatta Mekke'ye intikal edip sabah namazını Mekke'de evlerinde kılmalarına izin vermiştir. Bu konuyla alakalı hadisler de sünnet müdewenatında şu ifadelerle kaydedilmiştir: Urvetübnü'z-Zübeyr'den naklediliyor: "Hz. ResOluilah (s.a.) Müzdelife'de zevcesi Ümmü Selerne'ye önden gitmesini söyledi. O da Mina'ya vanp Akabe Cemresini att1ktan sonra sabah namazmi Mekke'de ktfd1." Bu rivayetten Ümmü Selerne'nin sabahın olmasına çok zaman varken Akabe Cemresini attığı sonucu çıkmaktadır. Bazı fukaha bu rivayete dayanarak Akabe Cemresinin geceleyin atılmasını caiz görmüşlerdir. 25 Müstedrek'te bu hadisin Sahiheyn'in şartlarını taşıyan sahih bir hadis olduğu, fakat Sahiheyn'de tahriç edilmediği kaydedilmiştir. Bu hadis, Şafii'nin Müsnedin'de ve Beyhaki'nin Sünen'inde "Hz. ResOluilah (s.a.) Ümmü Selerne'ye Müzdelife'den erken aynlmas1, sabah namazmi da Mekke'de ktfmasm1 emretti'' ifadesiyle de nakledilmiştir. 26 Ata b. Ebi Rebah Aişe Binti Talha'dan, o da halası Hz. Aişe'den naklediyor: "Hz. ResOluilah (s.a.) zevcelerinden birine Müzdelife'den erken hareket etmesin/, Akabe Cemresini at1p evinde sabahlamasm1 emretti." Ata b. Ebi Rebah vefat edinceye kadar böyle yapmıştırp Hişam b. Urve'nin babasından, onun da Hz. Aişe'den (r.a.) rivayetine göre ResOluilah (s.a.) kurban bayramının ilk gecesinde (leyletü'n-nahr) zevcesi Ümmü Selerne'yi önden Mina'ya gönderdi, O da sabah olmadan cemreleri attı. Sonra yoluna devam edip Beytullah'ta ziyaret tavafını yaptı. 28 Hişam b. Urve'nin babasından gelen rivayete göre Hz. ResOluilah (s.a.) Ümmü Selerne'ye Müzdelife'den hemen ayrılmasını Mekke'ye varıp sabah namazını orada kılmasını söylemiştir. 2 9 Esma Binti Ebu Bekir'in azadlı kölesi Abdullah'ın rivayetine göre Hz. Esma Arafat'tan Müzdelife'ye intikal ettikten sonra Abdullah'a "oğlum bak ba- 25 EbQ DavOd, Sünen, K. ei-menasik, Bab 66, Hadis no. 1942i Müstedrek, Ewelü K. el-menasiki Beyhakl, Sünen, K. el-hac, Bab 211, Hadis no. 9354i Darakutnl, Sünen, K. el-hac, Babü'l-Mevaklt, ll, 276, Hadis no. 18Bi Tahavl, Şerh Meani'I-Asar, ll, Şafii, Müsned, K. el-hac Mine'I-Emall, 1, 369, Hadis no. 171 O i Beyhakl, Sünen, K. el-hac, Bab 211, Hadis no _ 27 Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 223, Hadis ~o a Beyhakl, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 211, Hadis no Beyhakl, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 211, Hadis no

11 HAC MENAsiKi - ll ka/im ay batt1 ml' diye sormuş, Abdullah batmadığını söylemiştir. Bu arada bir süre namaz kılmış, sonra tekrar ayın batıp batmadığını sormuş, Abdullah battı dedikten sonra kalkıp Mina'ya doğru yola çıkmış, Mina'ya vardığında Akabe Cemresini atmış ve Mekke'deki evine gidip sabah namazını evinde kılmıştır. Abdullah, 11 Hammefendi! Cemre/eri gece att1k'' demiş, Hz. Esma da 11 0ğu/cuğum! Biz ResCilu/lah (s.a.) zamanmda böyle yapard1k'' demiştir.. 11 Bir diğer rivayette Abdullah Hz. Esma'nın ResCilu/lah (s.a.) kadmlara, gün doğmadan cemre/eri atmalan için izin verdf' dediğini söylemiştir. 30 Muhbir'in Hz. Esmadan rivayetine göre Esma geceleyin birinci Akabe Cemresini atmış, Muhbir 11 cemre/eri gece att1k'' deyince Esma 11 ResCilu/lah (s.a.) zamanmda biz böyle yapard1k'' demiştir. 3 1 Hz. Esma'nın ay battıktan sonra Müzdelife'den ayrıldığı kaydı dikkate alındığında Müzdelife gecesi Zilhicce'nin 1 O' u olduğuna göre ay güneşten 8 saat sonra batmış, Esma Müzdelife'den sabah vaktine üç dört saat kala hareket etmiş, Akabe Cemresini atıp vakit kaybetmeden Mekke'ye varmıştır. Abdullah b. Ömer'in azatlısı Ebu Bekir b. Nafi' babasından, o da Abdullah b. Ömer'in zevcesi Safiye Binti Ebi Ubeyd'in biraderinin kızından naklediyor ki, bu kadın Müzdelife'de doğum yapmış, bu nedenle Safiye de onunla beraber Müzdelife'de kalmıştır. Mina'ya ancak güneş battıktan sonra gelebilmişlerdir. Abdullah b. Ömer onlara cemrelerini atmalarını söylemiş, bunun için kefaret gerektiğini de söylememiştir. 32 ibn Adiy babasından rivayet ediyor: 11 ResCilu/lah (s.a.) çobaniann bir gün gelip cemre/eri atma/anna, bir gün de gelmemeleri ve hayvan/annm başmda kalmalanna ruhsat verdi Ebu'I-Beddah b. Adiy babasından Hz. Resulullah'ın çobanlara, cemreleri geceleyin ve birleştirerek atmalarma ruhsat verdiğini rivayet etmektedir. 34 Ata'nın ibn Abbas'tan rivayetine göre Resuluilah (s.a.) 11 çobanlar gündüzün hayvanlarm I otlatiri ar, geceleyin cemre/eri atarlar' buyurdu. 3 5 imam Muhammed Muvatta'da ilgili hadisin açıklamasında Hz. Resulullah'ın (s.a.) çobaniara üç hususta ruhsat verdiği sonucunu çıkarır. Bu üç husus Mina'da geeelernek zorunda olmamaları, cemreleri cemederek atmaları ve cemreleri geceleyin atmalarıdır ' ---ooo-)1: 3o Müslim, Sahlh, K. el-hac, Bab 49, Hadis no. 1291; İbn Huzeyme, Sah'ih, IV, 280; Beyhak1, Sünen, K. el-hac, Bab 211, Hadis no. 9351, EbO DavOd, Sünen, K. ei-menasik, Bab 66, Hadis no. 1943; Beyhakl, Sünen, K. el-hac, Bab 211, Hadis no Beyhak1, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 227, Hadis no Beyhakl, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab, 229, Hadis no. 9459, İbn Huzeyme, Sahlh, IV, 319; Beyhakl, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 229, Hadis no. 9458; Nese1, Sünen, Bab 225, Hadis no. 3068, Malik, Muvatta', imam Muh. rivayeti, K. el-hac, Bab50, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muh. rivayeti, K. el-hac, Bab 50, Hadis no. 494.

12 TÜRKiYE'DE HAC ORGANIZASYONU SEMPOZVUMU Şevkani kadınlara verilen izni n kadınlar için Akabe Cemresini gece yarısından sonra atmanın caiz olduğuna delil kabul eder. Söz konusu izinle kadınların Meş'ar-i Haramdan geçmeleri kaldırılmıştır sonucunun çıkarılmasını doğru bulmazp Nafi'in ibiı Ömer'den nakline göre ibn Ömer şöyle demiştir: Kim cemre günlerini unutur veya cemreleri geceye bırakırsa ertesi günü zeval vaktine kadar atmasın. ibn Ömer yevmü'n-nahrin/ilk günün cemresini ayırmış Akabe Cemresini kim unutursa geceleyin atabilir demiştir. 38 Mezheplere Göre Cemreleri Atma Vakti 306 -oo<>-- ilk Cemre Olan Akabe Cemresini Atma Vakti "Mina günleri" olarak ifade edilen Mina'da geeeleme ve cemreleri atma süresi Müzdelife'den Mina'ya intikal edildiği Zilhiccenin 1 O uncu gününden başlar, teşrlk günleri/eyyarn-ı teşrlk adı verilen 11, 12 ve 13 üncü günleri içine alan, 13 üncü günün akşamında sona eren dört gündür. ilk cemre Kurban Bayramının birinci günü sadece Akabe Cemresinde atılır. Yukarıda sözü edilen naslar ışığında fukahanın bir kısmı yevm-i nahrda atılan ilk gün cemresinin Zilhiccenin dokuzunu onuna bağlayan gecenin yarısından itibaren atılabileceği görüşüne vanrken bir kısmı sabah vaktinin girmesiyle, diğer bir kısmı da ancak güneş doğduktan sonra atılabileceği hükmüne varmışlardır. ~ Akabe Cemresini atma vakti imam Şafii'ye göre Müzdelife'den Mina'ya intikal edildiği gecenin yarısından itibaren başlar, kuşluk vaktinde vacip olur. 39 Kadi iyad'ın belirttiğine göre imam Şafii Akabe Cemresinin gece yarısından itibaren atılabileceği görüşündedir. 40 imam Şafii bu görüşünü yukarıda kaydettiğimiz Hişam b. Urve'nin babası Urve'den, Hz. ResGiullah'ın zevcesi Ümmü Selerne'ye Müzdelife'den erken ayrılması ve sabah namazını Mekke'de kılmasını emrettiği rivayetine dayandırır. Şafillere göre Akabe Cemresini atmada efdal olan vakit güneşin yükselmeye başlamasıyla zeval vakti arasıdır. ilk günün akşamına kadar olan zaman cemrev.i atmak için muhayyer vakittir. imam Şafii' ye göre birinci gün cemresini güneş batıncaya kadar atmarn ış olan kişi vakti geçirmiş olur, bir fidye ödemesi gerekir. Şafii'den gelen diğer bir görüşe göre ise cemreyi akşama kadar atmamış olan vakti geçirmiş sayılmaz. Vakti ancak teşrlk günleri çıktıktan sonra geçirmiş sayılır. Teşrlk günlerinin sonuna kadar cemreleri atmak için cevaz vaktidir. Kişi eğer cemreleri terk eder ve teşrlk günleri de çıkmış olursa haccı sahih olur; ancak dem gerekir Şevkanl, Neylü'I-Evtar, V, Beyhakl, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 227, Hadis no. 9454, V, Zühayli, Fıkıh Ansik/opedisi, IV, Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab 50, Hadis no ibn Nüceym, ei-eşbah ve'n-nezair, 1, 809; Fıkü'l-ibadat, Şafii, 1, 712.

13 HAC MENAsiKi - ll Mina'ya önceden gidenlerin güneş doğmadan Akabe Cemresini atmalarının caiz olduğu görüşünde olanlar Ata b. Ebi Rebah, Tavus, Mücahid, Neha'(, Şa'bl ve Sa'ld b. Cübeyr'dir. 42 Malikilere göre ilk cemreyi, yani Akabe Cemresini atma vakti bayram günü güneş doğduktan sonra başlar, günün sonuna kadar devam eder. Malikllere göre Mina'ya ulaşan kişinin ilk işi Akabe Cemresini atmak olmalıdır. Yaya gelmişse yaya olarak, binidi gelmişse binitli olarak taşlar. Eğer Mina' ya güneş doğmadan gelmişse güneşin doğmasını beklernesi menduptur. ilk günün Akabe Cemresi güneşin doğumu ile zevali arasında atılmalıdır. Zevalden sonraya bırakmak mekruhtur. 4 3 Ahmed b. Hanbel'e göre Akabe Cemresi ancak güneş doğduktan sonra atılmalıdır. Cumhur da bu görüştedir. Sabah vaktinden güneşin doğumuna kadarki vakitte atarsa caizdir. Sabah olmadan atarsa tekrar atması gerekir. İbn Abbas'tan gelen hadisteki rivayet bu şekildedir. Sabah olmadan atılmasını caiz görenler Esma hadisine dayanırlar, ancak bu kadınlar için bir ruhsattır. İbn Abbas'tan gelen rivayeti nedbe hamledip Esma hadisiyle cem'e gerek yoktur. 44 Hanefiler İbn Abbas'tan nakledilen Hz. Resulullah'ın (s.a.) ailesi halkından zayıfları önceden gönderdiği fakat bunlara sabah olmadan cemreleri atmamalarını tembihlediği rivayetini esas alırlar. Mezhepte müftabih görüşe göre sabahın ilk vaktinde atılması caiz ise de güneş doğduktan sonra atılması müstehaptır. 45 Hz. Resulullah'a nispet edilen cemrelerin güneş doğduktan sonra atılması rivayeti müstehap vakte işaret eder. Ebu Yusuf ilk gün cemresinin zeval vaktine, yani öğle vakti girineeye kadar atılabileceği görüşündedir. Ona göre öğleden sonra atılacak cemre eda değil kaza olur. Ebu Hanife ise birinci gün cemresinin atılma vaktinin teşrlk günlerine kıyas edilerek ertesi günün sabah vakti girineeye kadar devam eqeceği kanaatindedir. Bu vakit içinde attığı takdirde yeterli olur ve kefaret gerekmez. Zira Resuluilah (s.a.) çobaniara cemreleri geceleyin atmak için izin vermiştir. Bu izin ruhsat değildir. Zira çobanlar nöbetieşe gelip gündüzün cemrelerini atabilirlerdi. Dolayısıyla çobaniara verilen izin mutlak cevaz anlamına gelir. Ancak gecikme ikinci günün sabah vaktinin girmesine kadar uzamışsa dem (kefaret olarak küçükbaş hayvan kesmek) gerekir. Ebu Hanife birinci günün cemresi için bir vakit tayin edildiği, bu vaktin de ikinci günün sabah vaktinin girdiği ana kadar olduğu kanaatiyle bu sonuca varmıştır. Ebu Yusuf ise Hz. Resulullah'ın (s.a.) birinci gün cemresini kuşluk vaktinde atmış olmasını vakit tayini olarak görmektedir. Ancak Ebu Yusuf ve imam Muhammed' e göre atmada gecikme nedeniyle bir şey gerekmez. Zira <><>0-) 4 2 Malik, Muvatta', imam Muh. rivayeti, K. el-hac, Bab 50, Hadis no Fıkhü'l-ibadat, Maliki, ı, Şevkanl, Nelü'I-Evtar, V, Kasan1, Bedayiü's-Sanayi', ll, 323.

14 TÜRKiYE'DE HAC ORGANIZASYONU SEMPOZVUMU imameyn'e göreteşrlk günlerinin sonuna kadar olan zaman, cemreleri atma zamanıdır. Tavafın hac günleri içinde herhangi bir zamanda yapılabileceği gibi cemreler de Mina günleri içinde herhangi bir saatte atılabilir. 46 ibnü'i-münzir, ilk günün Akabe Cemresi için sünnet olan güneş doğuncaya kadar atmamaktır diyor. Zira Resuluilah (s.a.) böyle yapmıştır. Sabah olmadan atana iade lazım gelmez. Atma vaktinin güneş doğduktan sonra olduğunu ifade eden deliller kendileri için ruhsat söz konusu olmayan kimseler hakkındadır. Kendisine ruhsat tanınan kadınlar ve güçsüzler için sabah olmadan Akabe Cemresini atmak icmaen caizdir :.«-ooo-- ' Sünnet Müdewenabndaki Kayıtlara Göre T eşrlk Günlerinde Remy-i Cemerat Sünnet müdewenatında kayıtlı olan bilgilere göre Hz. Peygamber (s.a.) Zilhicce'nin onuncu günü sabahı, sabah namazını Müzdelife'de kıldıktan sonra güneşin doğmasını beklemeden hareket etmiş kuşluk vakti Mina'ya gelmiştir. Kurban kesim günü olan ve yevmü'n-nahr olarak isimlendirilen ilk gün ve bunu takip eden teşrlk günlerinde Mina'da kalmış, teşrlk günlerinde cemreleri öğleden sonra atmıştır. Hz. Cabir'den gelen, Müslim'in Sahihinde kaydettiği rivayete göre Hz. Resuluilah (s.a.) yevmü'n-nahrda Akabe Cemresini kuşluk vaktinde, teşrlk günlerindeki cemreleri ise zevalden/öğle vaktinden sonra atmıştır. 48 ibn Abbas'tan gelen rivayete göre de Hz. Resuluilah (s.a.) teşrlk günlerinde cemreleri zeval vaktinden sonra atardı. 4 9 Tavus'un~naklettiğine göre Hz. Resuluilah (s.a.) çobaniara ve uyuyakalanlara cemreleri geceleyin atma izni vermişti. Zührl der ki, 11 çobanlar cemreleri geceleyin atarlar ve Mina'da gecelemez/er Ebu'I-Beddah'ın babasından rivayetine göre Resuluilah (s.a.) deve çobaniarına gündüz develerini atiatıp cemreleri geceleyin atmalarma ve hatta teşrlk günlerinde bir gün gelmeyip ertesi günü gelerek iki günün cemresini öncelik sırasına göre birleştirerek atmalarma izin vermiştir Ata b. Ebi Rebah, ibn Abbas'ın ResOluilah (s.a.) çobanlar gündüzleri hayvanlanm ot/atrrlar, geceleyin gelip cemre/eri atarlar buyurdu'' dediğini rivayet etmiştir. 52 ibn Ömer'in rivayetine göre Resuluilah (s.a.) çobaniara cemerat~ geceleyin atmalarma ruhsat vermiştir. 53 ibn Cüreyc'den gelen habere göre Hz. Resulullah'ın (s.a.) zevcelerinden bazıları güneşin batıp batmadığına aldırmadan cemreleri atarlardı Kasani, Bedayiü's-Sanayi', ll, Şevkani, Neylü'I-Evtar, V, Müslim, Sahfh, K. el-hac, Bab 53, Hadis no. 898; Ayrıca bakınız Nesei, Sünen, K. el-hac, Bab 221, Hadis no. 3063; Tahavf, Şerh Meani'I-Asar, ll, Tirmizi, Sünen, K. el-hac, Bab 62, Hadis no so ibn Ebi Şeybe, Müsned, Bab 408, lll, 398. sı Nesei, Sünen, K. el-hac, Bab-225, Hadis no ; ibn Huzeyme, Sahfh, IV, 319. sı Beyhaki, Sünen, K. el-hac, Bab, 229, Hadis no Beyhaki, Sünen, K. el-hac, Bab 229, Hadis no ibn Ebi Şeybe, Müsned, Bab 408, Hadis no , lll, 398.

15 HAC MENAsiKi - ll Ata'nın Tavus'tan rivayetine göre hayvanını atiatacak çoban bulamayan kişilerle uyuyakalanlar cemreleri geceleyin atarlar.ss Nafi'in ibn Ömer'den naklettiğine göre ibn Ömer "kim cemre/eri atma YI unutur veya onu geceye bjrakjrsa art1k atmamalid1r. Ancak ertesi gün zeval vaktinden sonra atma!jdu" demiştir. Bunu Nafi'den Ubeydullah b. Ömer _rivayet etmiştir. Nafi'den Sevrl'nin rivayetine göre ise ibn Ömer" kurban m birinci günü Akabe Cemresini unutan kimse geceye de kalsa Akabe Cemresini atmalid1r. Teşrlk günlerinde cemre/eri atmay1 unutur geceye ka!jrsa ertesi gün zeval vaktine kadar atmaz. Ertesi günü iki günün cemre/erini öncelik siralarma göre atar."56 Mezheplere Göre Teşrlk Günlerinde Cemreleri Atma Vakti Fukahaya göre teşrlk günlerinde cemreleri atma vakti her günün zevalinden, yani öğleden sonra başlar. Zevalden önce atılması caiz olmaz. Ebu Hanife'ye nispet edilen meşhur kavle göre teşrlk günlerinin ilk ikisinde cemreleri zevalden sonra atmak efdaldir. Ebu Hanife'ye nispet edilen diğer bir kavle göre ise teşrlk günlerinin ilk ikisinde zevalden önce atmak efdal olmasa da caizdir. Bilindiği üzere yevm-i nahrda Akabe Cemresini atma vakti zevalden öncedir. Buradan Mina günlerinin her vaktinin cemreleri atma vakti olduğu sonucu çıkar. Teşrlk günlerinde cemreleri erteleyip geceye bırakan kişi gece de atabilir. Zira gecesiyle gündüzüyle Mina günleri cemreleri atma vaktidir.57 Teşrlk günlerinin üçüncü yani Mina günlerinin dördüncü ve son gününün cemresi, Mina'dan ayrılıp Mekke'ye erken varabiirnek için öğleden önce atılabilir. Zira dördüncü cemre nafile nevindendir. Nafilelerde vakit azi.: met değildir. 58 Hanefllere göre son günün cemresi geceye ertelenir, fakat ertesi gün sabah vakti olmadan atılırsa caiz olur ve hiçbir şey gerekmez. Çünkü gece, teşrlk günlerinde cemre atmanın vaktidir. Hanbelliere göre teşrlk günlerinde cemreleri ancak gündüz vakti zevalden sonra atmak caizdir. Zevalden önce atılırsa iadesi gerekir. Bir günün cemresini atmayan kişi ertesi günü bir önceki günün cemresini öncelikle atarak kaza eder, sonra da günün cemresini atar, kefaret de gerekmez. 59 Cemreleri teşrlk günleri içinde atmamışsa artık kaza edemez, dem gerekir. 60 Su taşıyıcıları ve çobanlar bu hükmün dışındadır. Onlar cemreleri gece veya gündüzün herhangi bir vaktinde atabilirler. 61 Kadi der ki, "cemreyi bir sonraki güne tehir ederek atan kaza etmiş değil eda etmiş olur. Zira cemre ooo-} ss ibn Ebi Şeybe, Müsned, Bab 408, Hadis no , lll, 398. s6 Beyhakl, Sünen, K. el-hac, Bab 227, Hadis no s? Kasanl, Bedayiü's-Sanayi', ll, 324. ss Kasanl, Bedayiü's-Sanayi', ll, 324. s9 San'anl, el-ikna', IV, 46; Fıkhü'l-ibadat, Hanbeli, 1, o San'anl, el-ikna', IV, 46. 6ı San'anl, el-insaf, IV, 48.

16 TÜRKiYE'DE HAC ORGANiZASYONU SEMPOZYUMU 310 günleri bir bütündür. Tehir ettiği cemreleri öncelik sırasına göre niyet ederek atar. Şafii ve Ebu Sevr bu görüştedirler. Ebu Hanife ise tehir ettiği her günün cemresi için yarım sa' kefaret öder ve cemreleri de atar. Eğer dört günün cemresini atmadıysa dem gerekir diyor. 62 Şafillere göre teşrlk günlerinde cemreleri atma vakti zevalden gün batımına kadar devam eder. Bir gün atmasa diğer günlerde bunu telafi eder, erteleme nedeniyle bir şey de gerekmez. Buna göre teşrlk günleri boyunca her gün güneş batımına kadar atabilir demektir. Bir görüşe göre güneşin batmasıyla atma vakti çıkmış olmaz, ertesi günün sabah vaktine kadar devam eder. Ancak son günün cemresini atma vakti güneşin batmasıyla nihayete ermiş olur. 63 Akabe Cemresi ertelenmiş olsa hüküm yine böyledir. 64 Deve çobanları ve su taşıyıcıları (ehl-i sikaye) cemre atışını normal gününden ancak bir gün sonraya erteleyebilirler. Böyle durumlarda ertesi günün cemresinden önce bunu hemen eda ederler. Yani ardı ardına iki gün tehir edemezler. 65 Şirblnl canından ve malından endişe eden, kaybolan malını aramak gibi peşinde olduğu bir işi takipten vazgeçemeyen, bir hastayla sürekli ilgilenmek durumunda bulunan kimselerin tıpkı sucular ve çobanlar gibi mazur sayılacağı görüşünü kaydetmektedir. 66 Yani mazeretiher sınıfı sucular, çobanlar, kadınlar ve güçsüzlerle sınırlı değildir. Can güvenlikleri olmayan, hayatlarından endişe edenler, ruhsadardan yararlanma konusunda çobaniara nispetle evleviyetle mazur sayılırlar. Teşrlk günleri tamamlanmadan ikinci günde, yani kurban bayramının üçüncü günqnde Mina'dan ayrılıp Mekke'ye gitmek isteyenler o günün cemresini zevalden sonra atar ve Mekke'ye gidebilirler. Mina'dan ikinci teşıik gününde ayrılışa "nefr-i evvel" adı verilir. Ancak bazı fukaha acele etmemenin, teşrlk günlerinin sonunu beklemenin daha faziletli olduğu görüşündedirler. Teşrlk günlerinin üçüncü, yani son gününe kalan kişiler cemrelerini tam olarak atmış olurlar. ilk gün yedi, üç teşrlk gününde yirmi birerden toplam 70 taş atılmış olur. Mina'dan teşrlk günleri tamamlandıktan sonraki ayrılışa "nefr-i sani" denilmiştir. Mina'dan nefr-i evvelde ayrılan kimseler son günün taşlarını atmaktan muaf olurlar. Cemreleri Vaktinde Atmamanın Hükmü Cemreleri vaktinde atmama ile ilgili sünnet müdevvenatında bazı rivayetler kaydedilmiştir: Asım b. Adiy rivayet ediyor: "Resu/Ollah (s.a.) deve çoban/anna, geceyi develerinin yanmda geçirmeleri ruhsatrnt verdi. Çobanlar kurban kesim gü- 62 ibn Kudame, e/-muğnf, lll, Şirblnl, Muğn/'1-Muhtac, 1, Şirblnl, Muğn/'1-Muhtac, ı, 508, Şirbini, Muğn/'1-Muhtac, ı, Şirblnl, Muğn/'1-Muhtac, ı, 507.

17 HAC MENAsiKi - ll nü olan ilk günde cemre/eri atıyorlar, sonraki günlerde bir gün arayla geliyor, iki günlük cemre/eri birleştirerek atıyorlardı. Sonra da Mina'dan ayrılış gününde gelip son cemre/eri atıyorlardı." 67 İkrime'nin İbn Abbas'tan rivayetine göre, ResOiullah'a Mina günlerinde muhtelif sorular geliyor, ResOluilah (s.a.) hepsine "zararı yok'' cevabını veriyordu. Biri geliyor kurbanı kesmeden tıras oldum diyor, ResOluilah (s.a.) "zararı yok'' buyuruyor, başka biri gelip ce~reyi akşam olduktan sonra attım diyor, ona da "zararı yok'' cevabını veriyordu. 68 Abdullah b. Ömer'in zevcesi Safiye Binti EbO Ubeyd'in kardeşinin kızı Müzdelife'de doğum yaptı. Halası Safiye ile birlikte geride kaldılar. Mina'ya ancak güneş battıktan sonra gelebildi ler. Abdullah b. Ömer gecikmiş olan cemrelerini atmalarını söyledi. Bu nedenle bir şey gerekeceğini de söylemedi. 69 Beyhaki'nin tahriç ettiği hadiste Ata b. Ebi Rebah'ın "bir kimse cemrelerden birini veya cemre/erin tümünü unutmuş ve teşrlk günleri de geçmiş olursa hepsi için bir dem kafidir'' dediği kaydedilmiştir.7 İmam Muhammed Muvatta'da yer alan yorumunda Hz. ResOiullah'ın çobaniara develerinin başında geeeleme ve cemreleri cemetme izni vermesinden hareketle Mina dışında geeeleme ve cemreleri cemetmenin mubah olduğu kanaatine varıyor.7 1 O, "biz bu gibi hususlarda ResO/u/lah'ın 'yap, zararı yok' buyurmuş olmasını esas alırız'' diyor. 72 İmam Muhammed çobanlarla ilgili rivayeti Muvatta'da naklettikten sonra şu kaydı koyuyor: "Bir mazeret nedeniyle veya mazeretsiz iki günün cemresini bir güne toplayan kişiye kefaret gerekmez. Fakat mazeretsiz erteleme mekruhtur. EbO Hanife ise mazeretsiz olarak cemre/eri atmayı ertesi güne bırakan kişiye dem gerekir görüşündedir."73 Tahavi'ye göresafaile Merve arasında sa'y ve ziyaret tavafı gibi bazı menasik, hac günleri içinde herhangi bir zamanda eda edilebilir. Geciktirilmesinden dolayı herhangi bir kefaret de gerekmez. Buna mukabil, kendisi için hac günleri içinde özel bir zaman tahsis edilmiş olan bir mensek vaktinde eda edilmezse artık eda edilemez, bu nedenle dem gerekir diyor. Cemrelerin bu kategoriye girdiğini belirtiyor. Cemreleri terk eden kimse henüz teşrlk günle Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac. Bab 50, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, Bab, 55, Hadis no. 500; Buhar!, Salı/h, K. el Hac, Bab 129, 1647, 1648, 1649, 1650; Nesel, Sünen, K. el-hac, Bab 224, Hadis no. 3067, Bab 229, Hadis no. 4073; Tayalist, Müsned, ı, Malik, Muvatta', Yahya ei-leyst rivayeti, K. el-hac, ı, 409, Hadis no. 921; Beyhakt, Sünen, K. el-hac, Bab 227, Hadis no Beyhakt, Sünen, K. el-hac, Bab 233, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac. Bab 50, Hadis no Bkz. Neset, Sünen, K. el-hac, Bab 224, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab, 50, Hadis no. 494.

18 TÜRKiYE'DE HAC ORGANIZASYONU SEMPOlYUMU 312 OOo--- ri çıkmamışsa hemen atmalıdır. Cemreleri geciktirerek de olsa teşrlk günlerinde attığı takdirde vaktinde atmış sayılacağından kefaret de gerekmez. ilk gün cemresi olan Akabe Cemresini terk eden ve ikinci güne kadar atmayan günaha girer, bu nedenle dem gerekir görüşü doğru değildir. Zira veda tavafını veya Safa ile Merve arasında sa'yi terk eden ve evine dönen kimsenin günaha girdiği fakat henüz hac günleri bitmeden dönüp tavaf ve sa'y yaptığı takdirde bu ibadetleri vaktinde yapmış sayılacağı konusunda ittifak vardır.7 4 Ebu Hanife, çobanların gündüzün hayvanlarını otlatmaları, cemreleri geceleyin atmalarma izin verildiğini belirten hadisi esas alarak Mina günlerinde gece ve gündüzün cemreleri atma vakti olduğu sonucunu çıkarmıştır. Ebu Yusuf ve imam Muhammed' e göre cemreleri ertelemiş olmakla birlikte Mina günleri içinde atan kişiye dem veya başka bir şey gerekmez. Mina günleri geçtikten sonra artık cemreleri atmaz, haccı sahih olur, ancak dem gerekir/ 5 Teşrlk günlerinde atılması gereken cemrelerin dördüncü güne, yani son güne ertelenmesi halinde atılmamış cemreler öncelik sırasına göre atılır. Ancak Ebu Hanife'ye göre bu ihmali yapan kişiye dem gerekir. Cemrelerin tamamı, yani üç teşrlk gününe ait cemreler bütünüyle terk edilmiş olsa dahi, Ebu Hanife'ye göre yine dem gerekir. Çünkü artık vakit geçmiş ve kazasına da imkan kalmamıştır. Bir vacip, vaktinde yerine getirilmemiştir. Yahya ei-leysl'nin kaydına göre imam Malik'e Mina günlerinde cemreleri gündüzün atmayı unutmuş olan kişinin durumu sorulmuş, Malik "gece veya gündüz hat1rlad1ğ1 an atsm. Onun durumu namazmi unuttuğunu hatirlayan kimseflin gece ya da gündüz hat1rlad1ğ1 anda kilmasi gibidir. Ancak Mina günleri geçtikten sonra ister Mekke'de olsun ister Mekke'yi terk etmiş olsun artik cemre/eri atmaz, ancak bu nedenle dem gerekir' demiştir. 76 Cemreleri atmaktan aciz olması nedeniyle başkasını vekil tayin eden kimseye de kurban gerekir. Böyle bir kimsenin vekil tayin etmemesi günaha girmesine sebep olur. Cemreyi ertesi güne erteleyen vekile de ayrıca bir kurban gerekir. Şafillere göre ilk gün yani kurban kesim günü Akabe Cemresi veya teşrlk günlerinde bir günün cemresini atmayan kişi, muteber görüşe göre kalan teşrlk günlerinin birinde atar. Bu görüş, çobaniara ve su taşıyıcıianna cemreleri ertelemeyi mubah kılan hadise dayanır. Çünkü özürlü ile başkası arasında bir fark yoktur. Nitekim Arafat ve Müzdelife vakfeleri, vakitleri çıkmadan gecikmeli de olsa eda edilebilir. Atılmayan cemreler teşrlk günleri içinde atıldığı takdirde eksiklik telafi edilmiş olacağından kurban da gerekmez. Teşrlk günleri de çıkmışsa artık cemreler atılamaz bu nedenle dem gerekir. 74 Tahavl, Şerh Meani'I-Asar, ll, Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab 50, Hadis no. 494; Tahavl, Şerh Meani'/-Asar, ll, Malik, Muvatta', Yahya ei-leysl rivayeti, K. el-hac, I, 409, Hadis no. 921.

19 HAC MENAsiKI - ll Zira Beyhaki'nin sahih senetle ibn Abbas'tan rivayetine göre "rükün olmayan hac menasikinden birini terk edene kurban gerekir.' 177 Hanbelliere göre bir günün cemresi daha sonraki güne veya bütün cemreler son teşrlk gününe ertelendiği takdirde sadece sünnet terk edilmiş olur, kefaret olarak herhangi bir şey gerekmez. Ancak bu durumda cemreler sırasıyla önce birinci, sonra ikinci ve daha sonra da üçüncü güne niyet edilerek ~tılır. Teşrlk günleri cemrelerin atılma vakti olduğundan ilk vaktinden son vaktine ertelenmesi herhangi bir yükümlülük getirmez. Bu tıpkı Arafat'ta vakfeyi son vakte ertelernek gibidir. Yedi taş yerine bir veya iki taşın eksik atılmasında bir beis yoktur. Ancak bundan daha fazla bir eksiklik olmamalıdır. ibn Ömer (r.a.) "altt mt yoksa yedi mi atmtş olmamt pek önemsemiyorum" demiştir.7 8 Nefr-i Ewelde Mina'dan Ayrılış Hac ibadetini yerine getiren mümin, Mina günlerinin tamamını Mina'da geçirmekle mükellef değildir. Teşrlk günlerinin ikincisinde yani Mina günlerinin üçüncüsünde Mina'dan ayrılabilir. Son günü yani dördüncü Mina gününü beklemeden üçüncü günde Mina'dan ayrılmaya N isa soresinin 101 nci ayetiyle Kur'an cevaz vermiştir. ikinci teşrlk gününde yani Mina günlerinin üçünde hacıların bir grubunun Mina'dan ayrılmasına "nefr-i evvel" denilmiştir. Nefr-i evvelde ayrılanların cemrelerle ilgili mükellefiyeti hususunda farklı görüşler beyan edilmiştir. Nafi'in ibn Ömer'den rivayetine göre ibn Ömer şöyle demiştir: "Teşrlk günlerinin ikincisinde yani bayramm üçüncü günü Mina'dan aynimak isteyen kişi, Mina'da akşam o/uncaya kadar kalmtşsa arttk ertesi günün cemre/eriniatmadan Mina'dan aynlamaz." imam Muhammed, "biz de bu rivayeti tercih ediyoruz, Ebu Hanife'nin ve mezhep imamlannm görüşü de budw" demiştir.7 9 Aliyyü'I-Karl'nin açıklamasına göre imam Muhammed'in bu kaydı şu anlama gelmektedir: Efdal olan Mina günlerinin üçüncü gününün gündüzünde Mina'dan ayrılmamış ve geceye kalmış olan kişinin akşamdan sonra.mina'dan ayrılması mekruhtur. Ayrılmış olursa ceza! bir şey lazım gelmez, fakat günaha girmiş olur. Hanefileri n müftabih görüşüne göre dördüncü günün cemresini atması da gerekmez. imam Muhammed'in EbO Hanife'den naklettiğine göre EbO Hanife "üçüncü günün akşamından sonra Mina'dan ayrılan ve dördüncü günü beklemeyen kişi için dem gerekir" demiştir. Dördüncü günün sabahından sonra ayrılan için de hüküm aynıdır. Hırakl'nin nakline göre EbO Hanife 313 n Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab 55, Hadis no. 3522; Beyhaki, Sünenü'I-Kübra, K. el-hac, Bab 233, Hadis no Ahmed b. Hanbel, Müsned, Müsned-i Abdullah b. Abbas, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab 63, Hadis no. sı O.

20 TÜRKIYE'DE HAC ORGANiZASYONU SEMPOZYUMU "kişi dördüncü günün sabah vakti henüz girmemişken Mina'dan ayrılabilir. Çünkü sabah vakti girmeden müteakip günün gündüzü girmiş sayılmaz. Aynı zamanda dördüncü günün cemrelerini atma vakti de girmiş değildir. Eğer Mina'dan erken ayrılmaya cevaz veren ayette ayrılmanın gündüz olacağı 'sayi11 günlerde (eyyam-j teşrlkte telbiye ve tekbir getirerek) Allah'! anm. Kim iki gün içinde acele edip (Mina'dan Mekke'ye) dönmek isterse, ona günah yoktur 80 mealindeki ayetle belirtilmektedir denirse unutulmamalıdır ki, gece gündüze tabidir. Dolayısıyla dördüncü günün gündüzü girmeden Mina'dan ayrılan üçüncü günde ayrılmış sayılır Atılacak Taşların Vasıfları Toplama, Atma Yeri ve Şekli Taşlar Müzdelife'den veya Muhassir yolundan ya da pis olmayan herhangi bir yerden alınır. Hz. Peygamber'in emri üzerine İbn Abbas taşları Müzdelife'den toplamıştı. Taşların Müzdelife'den alınması sünnettir. Hanbelllere göre taşların Mina'dan ve Harem'in diğer yerlerinden ve hela gibi yerlerden alınması mekruhtur. Cemrelere atılmış olan taşları alıp atmak Hanefllere göre kerahetle caizdir. Diğer fakihlerin görüşlerine göre bu caiz değildir. Çünkü bu taşlar kullanılmış taşlardır. Zührl'nin rivayetine göre ResOluilah (s.a.) Mina Mescidini takip eden ilk cemreye 7 taş attı, attığı her taştan sonra tekbir getirdi. Sonra iledeyip kıbleye yönelerek durdu, ellerini açarak dua etti ve duruşunu uzattı. Sonra ikinci cemreye geldi. Ona da 7 taş attı. Attığı her taştan sonra tekbir getirdi. Sonra çekilip vadinin sol tarafına doğru indi, ellerini açarak dua etti. Sonra Akabe'aeki cemreye geldi, ona da 7 taş attı. Her attığı taştan sonra tekbir getirdi. Sonra oradan ayrıldı orada durup dua etmedi. Zührl, ibn Ömer de böyle yapardı diyor.b2 imam Muhammed'in Muvatta'daki kaydına göre imam Malik Abdurrahman ibnü'i-kasim'e "Resuluilah (s.a.) Akabe Cemresini nereden atwordu" diye sormuş, Abdurrahman da "kolayma gelen yerden" cevabını vermiştir.83 imam Muhammed "efdal olan at1ş, vadi tabanmdan oland1r. Ancak at1ş her yönden olabilir. Ebu Hanife'nin ve mezhep imamlarmm görüşü de budur' görüşünü kaydetmiştir. 84 İbn Mes'Od ResOiullah'ın cemreyi vadi tabanından attığını belirtir, "Bakara suresi kendisine nazif olan zat, cemre/eri vadinin tabanmdan atmlştir' ifadesiyle vurgular Bakara, 2/ Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, K. el-hac, Bab 63, Il, 403, Hadis no Nesei, Sünen, K. el-hac, Bab 61, Hadis no Malik, Muvatta', Leysi rivayeti, K. el-hac, Bab 71, Hadis no Malik, Muvatta', imam Muhammed rivayeti, Bab Buhar!, Sahfh, K. el-hac, Bab 134, Hadis no.1660; Müslim, Sahfh, K. el-hac, Bab 50, Hadis no. 1296; Nesei, Sünen, K. Menasiki'I-Hac, Babü'I-Mekan ellezi Türma Minhü Cemretü'I-Akabe, Hadis no. 3070, 3071, 3072, 4076, 4079; ibn Mace, Sünen, K. ei-menasik, Bab 64, Hadis no 3030; Ahmed b. Hanbel, I, 374, Hadis no

HAC SEMİNERİ 2 HOŞGELDİNİZ

HAC SEMİNERİ 2 HOŞGELDİNİZ HAC SEMİNERİ 2 HOŞGELDİNİZ ARAFAT Hz. Adem İle Hz. Havva Validemizin yeryüzünde ilk buluştuklar tukları,, kavuştuklar tukları yerdir. Peygamber Efendimizin Veda Hutbesini söyledis ylediği yerdir. Orada

Detaylı

HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR.

HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR. HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR. Hac Allah Teala nın (c.c) emri, İslam ın beş temel şartından biridir: Ona varmaya gücü yeten kimsenin Kâbe yi tavaf etmesi Allah ın insanlar üzerindeki hakkıdır. (Al-i

Detaylı

Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar

Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Mikat Sınırları Kâbe (Beytullah) Makam-ı İbrahim Safa ve Merve Tepeleri Zemzem Kuyusu Arafat Müzdelife Mina 1 Hac ve Umre İle İlgili Mekânlar Mekke deki Önemli Ziyaret Mekânları

Detaylı

Yazar Rehnüma Cumartesi, 20 Kasım 2010 11:00 - Son Güncelleme Cumartesi, 20 Kasım 2010 11:09

Yazar Rehnüma Cumartesi, 20 Kasım 2010 11:00 - Son Güncelleme Cumartesi, 20 Kasım 2010 11:09 VEDA (Sader) TAVAFI Mekke den ayrılmayı isteyince, yedi şavt olarak, remil ve sa y olmaksızın tavafı sader (ved a tavafı) yapar. Bu, Mekke de mukim olmayanlara vaciptir. Sonra zemzemden içer, sonra Kabe

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? حكم تكر لعمر م يكو بينهما ] تريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza

Detaylı

HAC VE ŞARTLARI İHRAM YASAKLARI

HAC VE ŞARTLARI İHRAM YASAKLARI 34 HAC VE ŞARTLARI İHRAM YASAKLARI İhrama girdikten sonra birtakım yasaklar başlar ki bunlara uyulmaması hâlinde hem haccın sevabında bir eksilme, hem de birtakım dünyevi cezalar söz konusu olur. İhramlının

Detaylı

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir.

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir. Hastalık ve Yolculukta: Eğer bir insan hasta ise ve yolcu ise onun için oruç tutmak Kur an-ı Kerim de yasaktır. Bazı insanlar ben hastayım ama oruç tutabilirim diyor veya yolcuyum ama tutabilirim diyor.

Detaylı

TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU

TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU . l+o ~oy TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU (Tebliğ ve Müzakereler) (7-9 TEMMUZ 2006) Dem, No: Tas. No: Diyanet işleri Başkanlığı Yayınları: 691 ilmi Eserler: 119 Türkiye'de Hac Organizasyonu Sempozyumu

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

namazı kılmaları hususunda şöylesi bir yanlış ve tehlikeli bir uygulama vardır.

namazı kılmaları hususunda şöylesi bir yanlış ve tehlikeli bir uygulama vardır. Türkiye de Diyanet İşleri Başkanlığı nın belirlediği ve uyguladığı imsak vakti, oruca başlama ve sabah ezanın okunması ile Müslümanların sabah namazı kılmaları hususunda şöylesi bir yanlış ve tehlikeli

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

UMRE YAPMANIN FAZİLETİ

UMRE YAPMANIN FAZİLETİ UMRENİN FAZİLETİ UMRE YAPMANIN FAZİLETİ İbn Mâce deki rivayet şöyledir: Hz. Aişe (r.a) der ki: Ey Allah ın Resulü, kadınlara da cihad var mıdır? Efendimiz (s.a.v): Evet, içinde savaş olmayan bir cihad

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

s ı k ç a s o r u l a n l a r

s ı k ç a s o r u l a n l a r s ı k ç a s o r u l a n l a r HAC s ı k ç a s o r u l a n l a r DİB YAYINLARI ÖN SÖZ H ac, şartlarını taşıyan müslümanların ömürde bir kere yerine getirmekle yükümlü olduğu farz bir ibadettir. Bu ibadet

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü ] ريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme: Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 202-433 ح م ملسح القبعة والكوفية

Detaylı

Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları. Muhammed b. Salih el-useymîn

Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları. Muhammed b. Salih el-useymîn Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları [ ثريك Turkish ] Türkçe Muhammed b. Salih el-useymîn Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 2012-1433 أكسام احلكم اتللكييف للصيام «باللغة الرتكية»

Detaylı

İki Namazı Cem (Mezheblere göre)

İki Namazı Cem (Mezheblere göre) İki Namazı Cem (Mezheblere göre) HANEFÎ MEZHEBİ Yalnızca hac zamanı Arafatta öğle ile ikindi cem -i takdîm; Müzdelife de de akşam ile yatsı cem -i te hîr edilerek kılınır. Bunlardan birincisi sünnet; ikincisi

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sayfa. http://d-nb.info/860392090

İÇİNDEKİLER. Sayfa. http://d-nb.info/860392090 İÇİNDEKİLER Sayfa Önsöz: Bu kitabı niçin yazdım? 11 1. İslam'dan önceki Arabistan 13 1.1. İlk müslümanlar 13 1.2. Dünyanın en eski kutsal yeri: Kabe.... 16 1.3. İslam'dan'önceki Arabistan 17 1.4. Muhammed'ten

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri...

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri... IGMG Islamische Gemeinschaft Millî Görüş e. V. İslam Toplumu Millî Görüş Eğitim Başkanlığı İÇİNDEKİLER Ders Kitapları Serisi Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11

Detaylı

DİYANET UMRE. T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı

DİYANET UMRE. T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı DİYANET UMRE 2012 T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı DİYANET UMRE ORGANİZASYONUNDA ANA HEDEFİMİZ: > Usulune Uygun İbadet, > İrşad ve Rehberlik, > Güven ve Huzur, > Sağlıklı İntikal ve İkamet, > Zaman ve Mali

Detaylı

Kurban hayvan katliamı demek değildir

Kurban hayvan katliamı demek değildir On5yirmi5.com Kurban hayvan katliamı demek değildir Müslümanların yardım kuruluşları aracılığıyla kurbanlarını başka ülkelerde kestirmesinin hiçbir sakıncasının olmadığını belirten Prof. Dr. Beşir Gözübenli,

Detaylı

İslam'ın başlıca ibadetlerinden birisi de ramazan ayında oruç tutmaktır.

İslam'ın başlıca ibadetlerinden birisi de ramazan ayında oruç tutmaktır. Lise 2. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Video Ders Anlatımları Oruç Hac ve Zekat Video Ders Anlatımı 2.2. Oruç İslam'ın başlıca ibadetlerinden birisi de ramazan ayında oruç tutmaktır. Oruç, niyet ederek

Detaylı

KİMLER KURBAN KESMEKLE YÜKÜMLÜDÜR?

KİMLER KURBAN KESMEKLE YÜKÜMLÜDÜR? KİMLER KURBAN KESMEKLE YÜKÜMLÜDÜR? Müslüman olmak. Akıllı olmak. Ergenlik çağına gelmiş olmak. Hür olmak. Nisap miktarı mal yada paraya sahip olmak. Yolcu olmamak. DEVE En az 5 yaşını doldurmuş olmalı.

Detaylı

Mikat yerini geçtikten sonra ihrama girmenin hükmü

Mikat yerini geçtikten sonra ihrama girmenin hükmü Mikat yerini geçtikten sonra ihrama girmenin hükmü ] ريك Turkish [ Türkçe Abdulaziz b. Baz Muhammed b. Salih el-useymîn 0Terceme: 0TMuhammed Şahin Tetkik: Ali Rıza Şahin 2011-1432 م الا حرام بعد جتاوز

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır.

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır. İslam a göre kadınlar erkeklerden daha değersiz kabul edilmez. Kadınlar ve erkekler benzer haklara sahiptirler ve doğrusu bazı hususlarda kadınlar, erkeklerin sahip olmadığı bazı belirli ayrıcalıklara

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): - Yavrum ne oldu, niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Çocuk da: - Efendim, namaza gidiyorum.

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

Kurban Nedir Ve Niçin Kesilir?

Kurban Nedir Ve Niçin Kesilir? Kurban sözlükte yaklaşmak, yakınlaşmak gibi anlamlara gelmektedir. Kurban, Allah a yaklaşmak ve onun hoşnutluğunu kazanmak amacıyla belirli bir zamanda uygun nitelikteki bir hayvanı kesmektir. Kesilen

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Faiz Parasıyla Yapılan Evde Namazın Hükmü

Faiz Parasıyla Yapılan Evde Namazın Hükmü Faiz Parasıyla Yapılan Evde Namazın Hükmü Soru: Esselamu aleykum ve rahmetullahi ve berekatuhu. Benim sorum şudur: Faizden kazanılan para ile yapılan evde kılınan namazın hükmü nedir? Cevap: Aleykum selam

Detaylı

NAMAZ. 2 Namaz kimlere farzdır? Ergenlik çağına gelmiş, akıllı ve Müslüman olan herkese farzdır.

NAMAZ. 2 Namaz kimlere farzdır? Ergenlik çağına gelmiş, akıllı ve Müslüman olan herkese farzdır. NAMAZ 1 Namazın önemi ve faydaları nelerdir? 1. İslam ın şartlarından biridir. 2. Kulu, Allah a yaklaştırır. 3. Cemaatle kılınması, birlik ve beraberliği pekiştirir. 4. Sorumluluk bilincini geliştirir.

Detaylı

2005 yılı HAC SINAVI SORU VE CEVAPLARI

2005 yılı HAC SINAVI SORU VE CEVAPLARI 2005 yılı HAC SINAVI SORU VE CEVAPLARI I. KUR ÂN BİLGİLERİ (A) KİTAPÇIĞI 1. Aksâmü l-kur ân ifadesi aşağıdakilerden hangisinin karşılığıdır? a) Kur ân ın kıssaları b) Kur ân ın kısımları c) Kur ân daki

Detaylı

Telbiye (Lebbeyk Allahümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerike leke lebbeyk, innel hamde ve n-ni mete leke ve l mülk lâ şerike lek) demektir.

Telbiye (Lebbeyk Allahümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerike leke lebbeyk, innel hamde ve n-ni mete leke ve l mülk lâ şerike lek) demektir. Haccın Eda Şekilleri Hac, hac ayları denilen zaman dilimi içinde yapılan bir ibadettir. Hac ayları Hicrî takvime göre Şevval ve Zilkade ayları ile Zilhicce ayının ilk on günüdür. Hac, bu aylar içinde umresiz

Detaylı

Erhan tarafından yazıldı. Çarşamba, 31 Ekim 2012 18:03

Erhan tarafından yazıldı. Çarşamba, 31 Ekim 2012 18:03 Erhan tarafından yazıldı. Çarşamba, 31 Ekim 2012 18:03 Antakya Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Remzi Güzel, Alevilerin 1400 yıllık gelenekleri olan Ğadir Hum Bayramı nın bir sevgi günü olduğunu

Detaylı

8. SINIF 3. OTURUM A. Bu metni aşağıdaki ayetlerden hangisi destekler?

8. SINIF 3. OTURUM A. Bu metni aşağıdaki ayetlerden hangisi destekler? 1. Üzerinde yaşadığımız dünyanın da içinde bulunduğu güneş sistemi, kendilerine takdir edilmiş bir yörüngede hareket eder. Dünyamız, ne diğer gezegenlere çarpar, ne de onlardan uzaklaşır. Yeryüzünde de

Detaylı

HACCIN YAPILIŞI. Lebbeyk Allâhümme lebbeyk! Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk! İnne lhamde ve n-ni mete leke ve l-mülk, lâ şerîke lek!

HACCIN YAPILIŞI. Lebbeyk Allâhümme lebbeyk! Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk! İnne lhamde ve n-ni mete leke ve l-mülk, lâ şerîke lek! HACCIN YAPILIŞI Lebbeyk Allâhümme lebbeyk! Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk! İnne lhamde ve n-ni mete leke ve l-mülk, lâ şerîke lek! Hacca ilişkin görevlerinizi benden öğreniniz. (Nesâî, Menasîk, 220) Hac,

Detaylı

Bu ay içinde orucu ve namazı o kişiye kolaylaştırılır. Bu ay içinde orucu ve namazı ALLAH tarafından kabul edilir.

Bu ay içinde orucu ve namazı o kişiye kolaylaştırılır. Bu ay içinde orucu ve namazı ALLAH tarafından kabul edilir. 1- Ramazan ayının birinci gecesi kılınacak namaz: Bu gecede bir kimse 2 rekat namaz kılsa, her rekatta da KADİR SÜRESİNİ okursa; ALLAHÜ Teâlâ ( cc ) o kişiye 3 türlü kolaylık verir. Bu ay içinde orucu

Detaylı

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN KUR AN KARANLIKLARDAN AYIDINLIĞA ÇIKARIR Peygamber de (şikayetle): Ya Rabbi! Benim kavmim bu Kur an ı (okumayı ve hükümlerine uymayı bırakıp hatta menedip onu) terkettiler. dedi. (Furkân /30) Elif, Lâm,

Detaylı

EDİRNE İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 MERKEZ 4. DÖNEM VAAZ (EKİM, KASIM, ARALIK) VE İRŞAT PROGRAMI

EDİRNE İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 MERKEZ 4. DÖNEM VAAZ (EKİM, KASIM, ARALIK) VE İRŞAT PROGRAMI 5.10.2015 Pazartesi 06.10 2015 Salı Y.ÇİFTÇİ S.AL Y.ÇİFTÇİ 7.10.2015 Çarşamba Y.ÇİFTÇİ 15:00 8.10.2015 Perşembe S.AL S.AL 9.10.2015 Cuma E.ÜZÜM S.AL Y.ÇİFTÇİ 15:00 E.ÜZÜM (Siyer ) Mirac ve Hediyesi Namaz

Detaylı

TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU

TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU . l+o ~oy TÜRKiYE 1 DE HAC ORGANiZASYONU SEMPQzyUMU (Tebliğ ve Müzakereler) (7-9 TEMMUZ 2006) Dem, No: Tas. No: Diyanet işleri Başkanlığı Yayınları: 691 ilmi Eserler: 119 Türkiye'de Hac Organizasyonu Sempozyumu

Detaylı

Recep in İlk Üç Orucunun Fazileti

Recep in İlk Üç Orucunun Fazileti Mektub-u Attar Muhammed İlyas Kadiri Razavi tarafından tüm İslami Erkek Kardeşlerine ve İslami Kız Kardeşlerine, Medaris El Medine ve Camiat El Medine nin erkek öğretmenler, erkek öğrenciler, kadın öğretmenler

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): da: - Yavrum ne oldu niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Bu soruya karşılık çocuk - Efendim,

Detaylı

İÇİNDEKİLER HAC Tarifi-Kısa Bilgiler...6 Haccın Tarifi ve Önemi...7 Hac ve Umre ile ilgili Hadisler...9 Haccın Hikmetleri... 12 Haccın Şartları...

İÇİNDEKİLER HAC Tarifi-Kısa Bilgiler...6 Haccın Tarifi ve Önemi...7 Hac ve Umre ile ilgili Hadisler...9 Haccın Hikmetleri... 12 Haccın Şartları... İÇİNDEKİLER HAC Tarifi-Kısa Bilgiler...6 Haccın Tarifi ve Önemi...7 Hac ve Umre ile ilgili Hadisler...9 Haccın Hikmetleri... 12 Haccın Şartları... 15 Haccın şartları üçe ayrılır:... 15 Haccın Farz Olmasının

Detaylı

FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal

FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal dayanışma ve İslamî değerlerin mali olarak desteklenmesi

Detaylı

İSLÂM DA CEZA SİSTEMİ HATA İLE ÖLDÜRME

İSLÂM DA CEZA SİSTEMİ HATA İLE ÖLDÜRME 190 HATA İLE ÖLDÜRME Hata ile öldürme iki kısma ayrılır: 1- Öldürülen kimsenin isabet alması istenmemesine rağmen ona isabet etmesi ve onu öldürmesidir. Bir ava atış yapılırken bir insana isabet etmesi

Detaylı

Özellikle uzman olduğumuz bir alanımız var. Umre ve hac

Özellikle uzman olduğumuz bir alanımız var. Umre ve hac UMRE PROGRAMI 1993 yılının sonbaharında Türkiye de Umre ve Hac yapmak isteyenlere daha kaliteli hizmet sunmak maksadıyla dört ortak tarafından, İstanbul'da kurulmuş ve faaliyetine başlamıştır. O yıllarda,

Detaylı

Diyanet Đlmihali 1. Cilt (200 den 300 e) KADAR OLAN SAYFALARIN SORU CEVAP ŞEKLĐNDE ÖZETĐ

Diyanet Đlmihali 1. Cilt (200 den 300 e) KADAR OLAN SAYFALARIN SORU CEVAP ŞEKLĐNDE ÖZETĐ 2011 yeterlilik sınavına hazırlık soruları 2 " Diyanet Đlmihali 1. Cilt" Diyanet Đlmihali 1. Cilt (200 den 300 e) KADAR OLAN SAYFALARIN SORU CEVAP ŞEKLĐNDE ÖZETĐ S1- Abdesti bozan durumlardan üç tanesini

Detaylı

Şer'î istilanda ise hac: "Belli bir yeri, belli bir zamanda belli ir takım amel ve davranışları yerine getirmek için ziyaret et-lek"tir.

Şer'î istilanda ise hac: Belli bir yeri, belli bir zamanda belli ir takım amel ve davranışları yerine getirmek için ziyaret et-lektir. HAC VE UMRE Hac Hac; (hürmet ve) ta'zîm olunan birine (veya bir yere ziyaret) taksadıyla gitmektir. Meselâ birini ta'zîm ve hürmet eden kimse, itilân kimseyi ziyaret ettim" tarzında bir ifade kullanır.

Detaylı

Siirt'te Örf ve Adetler

Siirt'te Örf ve Adetler Siirt'te Örf ve Adetler Siirt'te diğer folklor grupları gibi örf ve adetlerde ke NİŞAN Küçük muhitlerde görülen erken evlenme adeti Siirt'te de görülür FLÖRT YOK Siirt'te nişanlıların nişandan evvel birbirlerini

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Diyanet Đlmihali 1. Cilt (200 den 300 e) KADAR OLAN SAYFALARIN SORU CEVAP ŞEKLĐNDE ÖZETĐ

Diyanet Đlmihali 1. Cilt (200 den 300 e) KADAR OLAN SAYFALARIN SORU CEVAP ŞEKLĐNDE ÖZETĐ 2011 yeterlilik sınavına hazırlık soruları " Diyanet Đlmihali 1. Cilt" Diyanet Đlmihali 1. Cilt (200 den 300 e) KADAR OLAN SAYFALARIN SORU CEVAP ŞEKLĐNDE ÖZETĐ S 1- Hades-i asgar ve hades-i ekber nedir?

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı

Asker hemen komutanı süzerek cevap vermiş; 1,78! Komutan şaşırmış;

Asker hemen komutanı süzerek cevap vermiş; 1,78! Komutan şaşırmış; Yemek Temel, Almanya'dan gelen arkadaşı Dursun'u lokantaya götürür. Garsona: - Baa bi kuru fasulye, pilav, üstüne de et! der. Dursun: - Baa da aynısından... Ama üstüne etme!.. Ölçüm Bir asker herkesin

Detaylı

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır.

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Kur'an-ı Kerimde bir kimseye hayat vermenin adeta bütün insanlara hayat verme gibi

Detaylı

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE DUA

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE DUA SADECE SIKINTIDA DEĞİL HER ZAMAN DUA (Resulüm!) De ki: Dua (ve ibadeti)niz olmasa, Rabbim size ne diye değer versin? (Ey inkarcılar!) Siz ise, (Allah ve Resulü nün bildirdiklerini) yalanladınız, bu yüzden

Detaylı

لا حرج من قضاء رمضان ا صف ا اk من شعبان

لا حرج من قضاء رمضان ا صف ا اk من شعبان Ramazan ayından kalan kaza orucunu, Şaban ayının ikinci yarısında tutmakta bir sakınca yoktur لا حرج من قضاء رمضان ا صف ا اk من شعبان ] تر [ Türkçe Turkish Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed

Detaylı

KADINA ARKADAN YANAŞMANIN HÜKMÜ

KADINA ARKADAN YANAŞMANIN HÜKMÜ 76 KADINA ARKADAN YANAŞMANIN HÜKMÜ Kadına dübüründen yanaşmak haramdır. Dolayısıyla erkeğin kadına dübüründen yanaşması haram olup bazı imamlar bunu zina olarak değerlendirmişlerdir. Her ne kadar livata

Detaylı

TRABZON veya İSTANBUL KALKIŞLI. UMRE TURLARI REHBERi

TRABZON veya İSTANBUL KALKIŞLI. UMRE TURLARI REHBERi TRABZON veya İSTANBUL KALKIŞLI UMRE TURLARI REHBERi HAKKIMIZDA Torlak Turizm 1994 İsmail Torlak tarafından kuruldu. 1994 yılından itibaren her yıl düzenli olarak Hac ve Umre Organizasyonları gerçekleştiren

Detaylı

DÎNÎ BAYRAMLARIMIZ Cuma, 04 Temmuz 2014 16:00

DÎNÎ BAYRAMLARIMIZ Cuma, 04 Temmuz 2014 16:00 Yüce Allah, İranlıların kutladığı iki bayrama karşılık biz Müslümanlara iki dînî bayram hediye etmiş ve bizi onlara karşı üstün kılmıştır. Hem üstün kılmış hem de onlara benzeme ve onların bayramlarına

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE SADAKA-I FITR İbni Abbas (r.a) şöyle buyurmuştur:

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE SADAKA-I FITR İbni Abbas (r.a) şöyle buyurmuştur: ATEŞTEN KORUNMANIN YOLU: SADAKA Arınmak için, malını (sırf Allah rızası için) veren en takvâlı (Allah ın emirlerine en uygun yaşayan) kimse ise, o (ateşin azabı)ndan uzaklaştırılacaktır. Leyl/17-18 Sevdiğiniz

Detaylı

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27

Fırka-i Naciyye. Burak tarafından yazıldı. Çarşamba, 09 Eylül 2009 22:27 İslâmî akideyi en net ve sağlam şekliyle kabul eden topluluk. Bu deyim iki kelimeden meydana gelmiş bir isim tamlamasıdır. Terkibin birinci ismi olan fırka kelimesi için bk. "Fırak-ı Dalle". Naciye kelimesi

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

M. Sinan Adalı. Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller

M. Sinan Adalı. Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller yayın no: 117 PEYGAMBERİMİZİN DİLİNDEN HİKMETLİ ÖYKÜLER Eski zamanlarda yaşamış peygamberlerin ve ümmetlerinin başlarından geçen ibretli öyküler, hikmetli meseller Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi

Detaylı

Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli? Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli? EVLENİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ? Peygamber (sav) Efendimiz den Abdullah ibn-i Ömer RA ın bir hadisini bu münasebetle hatırlayalım, duymuşsunuzdur: (Lâ tenkihun-nisâe

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 6 ÖABT DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin

Detaylı

Peygamberimizin (sav) Ramazan Ayı nı İhya Edişleri

Peygamberimizin (sav) Ramazan Ayı nı İhya Edişleri Peygamberimizin (sav) Ramazan Ayı nı İhya Edişleri http://yenidunyadergisi.com// 2015 HAZİRAN sayısında yayınlanmıştır Ebû Hüreyre (ra) den Rasûlullâh In (sav) şöyle buyurduğu nakledilmiştir: Kim inanarak

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

Rahmet Ayı RAMAZAN Pazar, 07 Haziran 2015 19:17

Rahmet Ayı RAMAZAN Pazar, 07 Haziran 2015 19:17 Ramazan ayı İslam inancının kendisine yüklediği önem sebebiyle halk arasında On bir ayın sultanı ve Şehr-i Mübârek (Mübârek Ay) olarak kabul edilmiştir. Ramazan ayı Müslümanların değerlendirmek için adeta

Detaylı

İslamiyette Hac. Nazmi al-jubeh. Çini pano Kâbe tasvirli. Osmanlı, 1676 İslam Sanatı Müzesi Kahire, Mısır

İslamiyette Hac. Nazmi al-jubeh. Çini pano Kâbe tasvirli. Osmanlı, 1676 İslam Sanatı Müzesi Kahire, Mısır 195 İslamiyette Hac Nazmi al-jubeh Çini pano Kâbe tasvirli. Osmanlı, 1676 İslam Sanatı Müzesi Kahire, Mısır 196 Akdeniz de İslam Sanatını Keşfedin İslamiyette Hac Kâbe anahtarı Memluk, 1363 İslam Sanatı

Detaylı

DİNİMİZ İSLAM www.dinimizislam.com. Hac Rehberi

DİNİMİZ İSLAM www.dinimizislam.com. Hac Rehberi DİNİMİZ İSLAM www.dinimizislam.com Hac Rehberi Künye Sahibi: Mehmet Ali Demirbaş Gazeteci Yazar 29 Ekim Cad. No:23 Kat:4 Yenibosna İstanbul Tel: (0212) 454 38 20 mehmetali.demirbas@tg.com.tr Hazırlayan:

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAC VE UMRE HAZIRLIK KURSLARI HAC VE UMREDE KADINLARA ÖZGÜ KONULAR

T.C. BAŞBAKANLIK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAC VE UMRE HAZIRLIK KURSLARI HAC VE UMREDE KADINLARA ÖZGÜ KONULAR T.C. BAŞBAKANLIK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI HAC VE UMRE HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAC VE UMRE HAZIRLIK KURSLARI HAC VE UMREDE KADINLARA ÖZGÜ KONULAR Belirlenmiş zaman içinde Kabe, Arafat, Müzdelife ve

Detaylı

İBADET 1 İBADET NEDİR?

İBADET 1 İBADET NEDİR? İBADET 1 İBADET NEDİR? Allah ın rızasını kazanmak ve ona yakın olmak için Allah tarafından emredilen Peygamberimiz tarafından uygulamalı olarak gösterilen namaz, oruç, hac gibi davranışlara denir. Ayrıca

Detaylı

ÇİÇEK TURİZM 2012 UMRE REHBERİ Çiçek Turizm güvencesiyle, tecrübeli görevliler refakatinde, kutsal topraklara, huzura yolculuk. Aşkla yanan kalpleri yumuşatacak, unutulmaz bir hatıraya doğru. 27 YILLIK

Detaylı

İçindekiler. Günlük namazlar. Cemaatle namaz. Cuma namazı. Bayram namazı. Cenaze namazı. Teravih namazı. Namazın insana kazandırdıkları

İçindekiler. Günlük namazlar. Cemaatle namaz. Cuma namazı. Bayram namazı. Cenaze namazı. Teravih namazı. Namazın insana kazandırdıkları Ön Söz Bu dergide namaz ibadetinden bahsedilmektedir. Namaz ibadetinin bize kazandırdıklarını, nasıl namaz kılacağımızı, namazın içindeki ve dışındaki şartları vb. gibi konuları özetlemektedir. Dergi kolay

Detaylı

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Köse: Organ Bağışının Dinen Sakıncası Yoktur İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İzmir İl Müftülüğü ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi

Detaylı

Hasen Ve Sahih Hadislerden Seçmeler (31) Perşembe, 11 Ağustos 2011 07:33

Hasen Ve Sahih Hadislerden Seçmeler (31) Perşembe, 11 Ağustos 2011 07:33 263- Abdullah b. Mes ûdun hanımı Zeynep ten şöyle dediği rivayet edilmiştir: Hz. Peygamber bize şöyle buyurdu: Sizden biri mescide geldiğinde koku sürünmesin. Bu hadisi Müslim kitabına almıştır. 264-Ebû

Detaylı

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ BOLU BAĞIŞÇILAR VAKFI KREŞİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM (Kapsam, Amaç, Tanımlar)

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ BOLU BAĞIŞÇILAR VAKFI KREŞİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM (Kapsam, Amaç, Tanımlar) KARAR TARİHİ : 12.01.2012 KARAR SAYISI : 2012/2 KURULUŞ Rektörlük Merkez Kreş Eğitim Koordinatörü ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ BOLU BAĞIŞÇILAR VAKFI KREŞİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM (Kapsam, Amaç, Tanımlar)

Detaylı

Kurban Kimlere Vaciptir

Kurban Kimlere Vaciptir 1413 - Soru: Kurban kesmenin hükmünü açıklar mısınız? Cevap: Memeketinde mukim, hür, nisap derecesinde bir mala sahip bulunan bir Müslümanın kurban kesmesi vacibtir. 1414 - İbni Nüceym Fetvalarından: "Zeydin,

Detaylı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı Adı Soyadı: Mustafa KARATAŞ Ünvanı: Doç.Dr. Ana Bilim Dalı: Hadis Ana Bilim Dalındaki Konumu: Öğretim Üyesi E-Posta: mkaratas@istanbul.edu.tr Web: www.mustafakaratas.com ÖĞRENİM DURUMU VE AKADEMİK ÜNVANLAR

Detaylı

Kadınların Savaş ve Sağlıkla İlgili Hizmetleri

Kadınların Savaş ve Sağlıkla İlgili Hizmetleri Kadınların Savaş ve Sağlıkla İlgili Hizmetleri İslam ve Hemşirelik Savaşta Kadınların Görevleri Savaşta Yaralı Bakımı Kahraman Kadın Savaşçılar Ümmü Habibe Kahraman Havle Hastabakıçısı Rufeyde Hasta Bakım

Detaylı

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI YAYINLARI / 628 Kaynak Eserler: 45

DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI YAYINLARI / 628 Kaynak Eserler: 45 HAC İLMİHALİ ÇİZGİLİ 28.06.2013.indd 1 02.10.2013 14:01:44 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI YAYINLARI / 628 Kaynak Eserler: 45 Tashih: Mehmet Ali SOY Altan ÇAP Grafik & Tasarım: Mücella TEKİN Baskı: Sarıyıldız

Detaylı

Allah (cc) hiçbir günde Arefe günündeki kadar çok kişiyi cehennemden azat etmez..

Allah (cc) hiçbir günde Arefe günündeki kadar çok kişiyi cehennemden azat etmez.. Biz Müslümanlara verilen en değerli zamanlardan birileri hiç kuşkusuz ki arefe günleri ve bayramlardır. Bu günler bizlere ilahi birer lütuf olarak verilmişlerdir. Bu günler rahmeti ilahinin üzerimize aktığı

Detaylı

KURBANLIK HAYVANLARDA ARANAN ŞARTLAR. Muhammed b. Salih el-useymîn

KURBANLIK HAYVANLARDA ARANAN ŞARTLAR. Muhammed b. Salih el-useymîn KURBANLIK HAYVANLARDA ARANAN ŞARTLAR رش لا ضحية تريك Turkish Türkçe Muhammed b. Salih el-useymîn Terceme Muhammed Şahin Tetkik Ali Rıza Şahin 009-430 رش لا ضحية» باللغة لرتية «حممد بن صالح لعثيمني ترمجة

Detaylı

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI

03-05 Ekim / October 2013. Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 03-05 Ekim / October 2013 Yrd. Doç. Dr. Mehmet YAZICI 2014 485 Â Â âm -i Sâ âm tarihinde yetlerdendir, - - â. Bu sebeple ve imâm Ebu, Mâlik, ve benzeri birçok âlime Sâ - kelâm âm eserlerinde mevc - kelâ

Detaylı

GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya

GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (10) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme

Detaylı

Siz, Kimi Seviyorsunuz? Perşembe, 07 Ekim 2010 07:38

Siz, Kimi Seviyorsunuz? Perşembe, 07 Ekim 2010 07:38 Bütün mesele tam bir sevgi meselesidir. Sevgi kalpte başlar kalpte biter. Sevgi gönlün, kalbin eylemidir. Allah ın bir ismi de Vedud dur. Allah yarattıklarını sever ve bu dünya sevgi ile ayakta durur.

Detaylı

215) Misvak Kullanmak (Misvak Kullanmanın Ve Yaratılış Özelliklerinin Faydası)

215) Misvak Kullanmak (Misvak Kullanmanın Ve Yaratılış Özelliklerinin Faydası) 215) Misvak Kullanmak (Misvak Kullanmanın Ve Yaratılış Özelliklerinin Faydası) Buradaki 10 hadis-i şeriften, müslümanlara zor gelmeseydi peygamberimizin (s.a.v.) ağız ve diş sağlığı konusunda kesin emirler

Detaylı

ZEKAT, HAC VE KURBAN İBADETİ

ZEKAT, HAC VE KURBAN İBADETİ ZEKAT, HAC VE KURBAN İBADETİ 1. İnsanın paylaşma ve Yardımlaşma ihtiyacı - İnsanın yeme, içme, barınma ve korunma gibi temel ihtiyaçları vardır. - İnsan temel ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaz. Başka

Detaylı

BÜYÜK İSLAM FIKHI MÜLTEKA TERCÜMESİ HAC KİTABI

BÜYÜK İSLAM FIKHI MÜLTEKA TERCÜMESİ HAC KİTABI HAC KİTABI 1 HAC İLE ALAKALI BAZI TABİRLER Seher vakti: Sabah namazı vakti, şafak söktükten sonra. Mescid-i Haram: Mekke deki Kâbe nin bulunduğu mescid. Tekbir: Allahu Ekber. Tehlil: La ilahe illallah.

Detaylı

HAC SUNUMU 2014. www.safahacumre.com

HAC SUNUMU 2014. www.safahacumre.com HAC SUNUMU 2014 www.safahacumre.com ALİ BİN MUVAFFAK HZ. LERİ; Ali bin Muvaffak hazretleri, bir zaman Kâbe-i muazzamayı tavaf ettikten sonra Altın oluğun hizâsında oturup tefekküre daldı. "Acabâ Allahü

Detaylı

KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI

KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI Kasım 2007 İÇİNDEKİLER Metodoloji I. Araştırmanın Metodoloji ve Örneklemin Yapısı II. Örneklemin Mezhep Bağlılığı ile İlgili Yapısı III. Dindarlık Algısı IV. Din

Detaylı

Kurban Kesmek. (Kurban: Yaklaştıran Şey) Eski Topluluklarda Kurban. Yahudilikte Kurban. Tevrat ta Kurban Kıssası. Hıristiyanlıkta Kurban

Kurban Kesmek. (Kurban: Yaklaştıran Şey) Eski Topluluklarda Kurban. Yahudilikte Kurban. Tevrat ta Kurban Kıssası. Hıristiyanlıkta Kurban Eski Topluluklarda Kurban Yahudilikte Kurban Tevrat ta Kurban Kıssası Hıristiyanlıkta Kurban Kur an da İbrahim Peygamber Kıssası Kur an ve Tevrat taki Fark Kurban Kesmenin Hükmü Fakirlere Kurban Dağıtımı

Detaylı

7. ÜNİTE - HAC VE UMRE

7. ÜNİTE - HAC VE UMRE 7. ÜNİTE - HAC VE UMRE * Yahudilikteki, en önemli hac mekanı Kudüs ve çevresidir. Tevrat a göre bütün Yahudi erkekler yılda üç defa gerçekleşen bayram günlerinde İsrail in Allah ı Rab Yahova nın huzurunda

Detaylı