1. HlTlTOLOJi KONGRESl BlLDlRiLERi (19-21 Temmuz 1990) QORUM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. HlTlTOLOJi KONGRESl BlLDlRiLERi (19-21 Temmuz 1990) QORUM"

Transkript

1 ULUSLARARASI 10. QORUM HlTlT FESTlVALl TEMMUZ 1990 ULUSLARARASI 1. HlTlTOLOJi KONGRESl BlLDlRiLERi (19-21 Temmuz 1990) QORUM Bu yayin, Kultur Bakanhgf nin maddi katkilanyla bastirilmi tir.

2 IglNDEKlLER Sayfa SUNU A?ILI KONU MALARI Kongre Ba kani Ord. Prof. Dr. Sedat ALP 9 Belediye Ba kani Dr. Turhan KILIQQIOÖLU 12 Anitlar ve Müzeler Genel Müdürü M.Akif l IK 14 Qorum Valisi evket EKlNCl 16 BlLDlRlLER Ord. Prof. Dr. Sedat ALP 21 Hitit QaQmda Anadolu Coärafyasi; Bazi Atihmlar ve Yeni Umutlar 21 Prof. Dr. H. OTTEN Eski Anadolu Kültlerinin DevamliliCji lle llgili Bazi Dü ünceler 25 Prof. Dr. Karl HECKER Hitit Qivi Yazisinm Kökeni Hakkinda 43 Muazzez ilmiye gö Atatürk ve Türkiye'de vi Yazilan Bilimininin Ba lamasi 64 Prof. Dr. Gernot WILHELM HattuSa'daki Babil-Asur Okul Geleneöji Üzerine 72

3 HlTlTLER DEVRl ANADOLU'SUNDA TEMlZLlKLE ilglll ARA TIRMALAR; QlVl YAZILI METlNLER VE ARKEOLOJlK VERlLERE GÖRE KENTELRDE HALK SAÖLIÖI VE TEMlZLlKLE ILGlLl YAPILAR Prof. Dr. Ahmet Ünal, Münih Ünivresitesi Bundan tarn onbir yil önce Birinci Qorum Hitit Festivalinin tek Hititolog konu macisi olarak Qorum'lulara Hitit kentinin sosyal, ekonomik ve fiziki yapisiyla ilgili bilgiler vermi timi. 0 zamanlar, imdiki ara?tirmamda sunacaäim, kentlerin temizlik sorununa sadece bir kag kelimeyle deöinebilmi tim. Zamanin valisi saym Nazif Demiröz ve Belediye Ba kani saym Dr. Turhan KIIIQCIOÖIU tarafmdan bana verlen ba an belgesini hala saklar, festivalin simgesi olan Hurri bogah rozeti hala takarim. Qorum'la ilgili olarak her zaman birlikte ta idi im bir ey vardir ki, o da Qorumlularm dünyanm hig bir yerinde bulunmayan kendilerine özgü o misafirperlik ve derin insan sevgileridir. Bundan dolayi bu ara tirmami Qorum halkmm sicak sevgi ve dostluk duygusuna ithaf ediyorum. Beni bu güzel Festivale davet eden saym vali evket Ekinci, Türkiye'nin en temiz kentlerinden birinin Belediye Ba kanhömi yapan Saym Dr. Turhan Kihgcioölu, Kultur Müdürü arkada im Ahmet Ertekin ve Müze Müdürü ve gene arkada im Ismet Ediz'e ve aralarmda ve sayelerinde Hitit dünyasma gözümü agtiöim tum Qorum halkma sonsuz te ekkürlerimi sunuyorum. Antik kentlerdeki halk sagligi ve temizlikle ilgili kurulu ve yapilara de^in ilk dü ünce, bende 1960'h yillarda ilk kez Italya'd^aki antik Roma kenti Pompei'yi ziyaretim sirasinda hasil olmu tur. Vezüv yanarda^imn gikardiäi küllerin günümüze kadar korudu^u ve hemen her eyiyle korunmu olan bu kentin derin bir gali ma ürünü sonucu ortaya Qikan altyapi kurulu lari ve görkemli yapilari beni adeta büyülemi ti. Kentin kuruculan her eyi derinlemesine dü ünmü lerdi; tavernalarm önünde kusma yerleri yapacak kadar incelikle planlami ti her ey. Her$eyden önce o zamanlar ne oldu^unu bir türlü bulup 9ikaramadi im bir manzara beni 50k ilgilendjrmi ti: ana yollarda muntazam arahklarla iki kaldinmi birbirine ba^layan ve ortalannda arabalarm gegmesine olanak 1. O bildirimin bir nüshasi basilmasi igin Qorum Kultur Müdürlügüne verili$tir. 186

4 saglayan oluklar bulunan ta gegit veya köprüler vardi. Daha sonra tarhigi Plinius'u okuyunca anladim ki, antik kentlerin ve dolayisiyla Pompei'nin sokaklari 9er-90p ve pislikle dolu idi ve yayalarm bu pisliklere diz boyu batmasini önlemek igin kar idan kar iya gegi lerde bu tür yaya gegitlerine gereksinme var idi. Bundan dolayi Pompei duvar yazilarmdaki "cacator cave malum" bizi a irtmamaktadir. Durum tum Eskigaö kavimlerinde, (HattuSa ve di^er Hitit kentlerinde muhakkak ki farkh deöildi. Ne var ki gevre kirlenmesi ve 90p sorunu (HattuSa'da o kadar büyük bir sorun yaratmamaktadir, keza burasi henüz modern turistlerin istilasma uöramami tir ve ekolojik denge henüz bozulmami oldu undan, örenyerlerini gezen veya oralari ara tiran insanlann dikkati henüz bu sorunlara gekilmemektedir. Yani biz modern insanlar Hattuäa'yi, aradan gegen binyillarm temizleyip anttiqi o fosille mi temizliqiyle görmekteyiz. Bundan ba?ka, sarp yamaglar, dereler ve yer yer yükselen kayahklardan olu an arazi yapisiyla Boöazköy- UattuSa'mn gevre temizliöi agisindan büyük avantajlan da vardir, keza böylesine bir arazi üzerinde kurulmu bir kentte yaqmur sularmin 90p ve pislikleri sokaklardan silip-süpürme olanagi vardir. Bu durum büyüsel bir benzetmede öyle dile getirilmi tir: "Yagmur sulan sokaklari nasil sidik ve pislikten antirsa" 2. Ayrica nüfusun o kadar kalabahk olmadiqi da dikkate alinmahdir, günkü Hitit Imparatorluk devrinde battusa'nm toplam nüfusu civannda tahmin edilmektedir3. Antik kentlerdeki evlerde tuvaletler mevcut olmadiömdan kent sakinleri sokak, duvar kenarlan ve kent igindeki bo arsalari bu maksatla kullanmi lardir. Bu durum Boöazköy'ün Yukan Kenti gibi daqinik iskan yerlerinde bir sorun yaratmami olabilir. Ancak bu durum Büyükkale gibi sik iskan edilen ve etrafi surlarla gevrili yerlerde temizlik ve en ba ta bula ici hastahklar olmak üzere saghk sorunlan yaratmi olacaktir. Ayrica gay, dere, ge me ve kuyulardan sa^lanan igme sulan da kirlenmi ve halk sa^h^im tehdit etmi olacaktir. Hali vakti yerinde olanlarla ve kraliyet saraymm sakinleri evlerinde veya evlere yakin gevrede eski Roma'da igleri dolia denilen gübre yiqinlanna bo altilan lasana'lara benzeyen lazimhklar kullanmi olabilirler. Hititlerin günlük hayatmda bu konularda hemen hig bir ey bilmedigimizden filolojik ve arkeolojik verileri bu agidan de erlendirmekte büyük yararlar vardir. Unutmamak gerekir ki, Hititler devri Anadolu'sunda saglikla ilgili kurulu lar ve tuvalet sorunu da kültür tarihinin bir pargasidirve titizlikle incelenmesi gerekir. 2. KBo ay. iv 37 vd. 3. C. Mora, SMEA 18, 1977,

5 Konunun 90k geni tabanh olmasi nedeniyle sadece birkag yönüyle sinirlanmasi gerekecektir: 1. Hititlerde temizlik kavrami ve anlayi i 2. Kentlerde igme suyu ve kanalizasyon tesisleri 3. Insan di kilarmin atilmasi 4. Hitit kralmm tuvalete gitmesiyle ilgili olcjugu öne sürülen KUB enstrüksiyon metninin deöerlendirilmesi 5. Arkeolojik malzemenin bu agidan deöerlendirilmesi 1. Antik gaä kavimleri iginde ritüel temizligje Hititler kadar önem veren gok az toplum vardir. Bu konuda yalnizca Ibranilerle kiyaslanabilir; Amerika'da bu konuda en az 4 adet doktora tezi yazilmi 4 ve gok sayida ara tirma yapilmi tir. ok iyi ara tirildigji ve iyi bilindiäi igin bu konuyu bir tarafa birakabiliriz. Ancak tekrar vurgulamak gerikir ki, Hitit temizlik kavrami sadece ve sadece ritüel anlamdadir. "pislik, kirlilik" demek olan Hititge sözcük papratar% 95 ritüel muhtevada, yani kan davasi, türlü hastahklar, veba salgmi, cinsel iktidarsizlik, kisirhk, askeri yenilgi, aile fertleri arasmdaki gegimsizlikler, evlerdeki kötü ve adi ruhlar, büyü, günah, ilahi öfke, ölü ruhlarinm insan ya amini alt-üst etmesi, insanlann sahtekarli i v.s. ile birlikte, onlarla yanyana kar imiza gikiyor. Hititler, kirlenme sonucu ortaya gikan müsibetlerden kurtulmada, tipki hastalik ve di er musibetleri defetmedeki yöntemleri kullanmi lardir ki, bu da büyüdür. Burada büyüsel yöntemler arasmda en yaygm kullanilan, kötülüqün ba ka bir ahsa aktarilmasi, temizleyici maddeler kullanilmasi, hasta insanin yerine vekalet eden bir ba ka ahsin kullanilmasi (Substitution), yalvarip yakarmak ve rü vet vermek suretiyle tanrilarin gazabini yati tirma, analoji büyüsü 5, gözle görülmeyen kötülüklerin somutla tirilmasi, yok etme, önceden korunma tedbirleri alma ve hasta ki iyi güglendirme gibi hem batil hem de yari tibbi yöntemlerdir 6, Konuyla ilgili gok güzel bir örnek KUB büyü metninde gözlenebilir. Bu metinde kullanilan yöntemlerden sadece pek azi tibbi ve empiriktir, geri kalani hep büyüsel ve telkin ile ilgilidir 7. Hititlere göre kirliligin kaynaqi sodomiyi de igeren cinsel ili ki, Sperma, tükrük, kan, ayba i, di ik (Sakkar-), hamilelik ve ölü ruhlari (akkant-, 4. (J. C. Moyer, The Concept of Ritual Purity Among the Hittites, P. D. Brandeis 1969, 50ff.; D. H. Engelhard, Hittite Magical Practices Ph. D ff.; D.P. Wright, Dsiposal oflmpuri- ty in the Priestly Writings, A.Ünal, BMECCJ 3, 1988, A. Ünal, Studies in Ancient Anatolian Magical Practice: The Hittite Ritual of Hatita$ u from the City of Hurma Against Troublesome Years, Türk Tarih Kurumu Basimevi Engelhard ff.; Wright, ff. 188

6 GIDIM) idi 8. Kirlilik, ayinlerin ihmal edilmesi, siyah büyük yapilmasi ve kirlilik ta iyan nesnelerle direkt temas edilmesi sonucu da ortaya gikabiliyordu 9. Hititge kehanet metinleri, kirlilik belasi eyin kaynak ve sebeplerini öörenmek amacina yönelik sayisiz fal sorulanyla doludur. Bazen ritüel temizlikle hijyenik temizlik arasmdaki farki ayirdetmek gok zordur. Buna örnek olarak dini bir ayin sirasmda oynadiklari rol gere ji peynir yiyen insanlara bir bakahm: Bir tür mayah peynir ate in igine atihyor ve bir deqnekle közün igine bastirihp, evrilip geviriliyor. Sonra metin öyle devam ediyor: "Sonra herkes bu peynirden bir parga ahr ve (birbirlerinin agizlanna) tikarlar. Yalnizca temiz peyniri yemeleri gerekir; kirli peyniri yiyemezler, onu yemek doqru deöildir" 11. Burada temiz peynirden kasit, kizartma esnasmda küle, köze bulanmami veya yanip kömürle memi peynirdir. Görülüyor ki, ba ka metin yerlerinde go^unlukla insan di i iyla ilgili olarak kar imiza gikan Saknuwantsözcüöü burada "kül ve köze bulanmi " veya "yanmi " anlamma gelmektedir. Bu ve buna benzer getrefil durumlar, ölü dillerin okunup do^ru olarak yorumlanmalanni zorla tirmaktadir. Babil dünyasmdaki BIT RIMKNere benzemesi gekeren yunaklar 12 veya banyo küveti denilen nesnelerin kazilarda bulunmu olmasi 13 ve metinlerde sik sik dini ayinlerin ba lamasmdan önce veya özellikle cinsi temastan sonra yikanma, yikama (arra-) ve banyo yapmaya (warp-) atiflarda bulunulmasi, Hititlerin ritüel temizlik yanmda fiziki ve hijiyenik temizli e de ayni önemi vermi olduklarmm bir kaniti olabilir; ne var ki budurum yanilticidir, günkü bu kayitlarm hepsi de ayinlerle ilgilidir. imdi gok titiz ve görünü te temizlik dü künü bir Hitit kralinm bir enstrüksiyon metninde su ta iyicilarina yönelik, temiz su ta imalariyla ilgili verdigi buyruklara bir bakahm: Temiz sudan buradaki kasit, suyun süzülmü ve insan killarinda ari olmasidir 14. Ayni metinde a^gilarin tannlara di ik (zakkar) ve sidikli (: du-ü-ur, iii 62ff.) yiyecek maddeleri sunmamalari buyrulmaktadir. Köpek ve domuzlarin mutfak aletedavatina yakla mamasi da istenmektedir (iii 64vd.); hititlerin günümüz Türkiye'sindeki gibi bu her iki hayvani da pis addettiklerini biliyoruz (bk. 8. J.C. Moyer, The Concept of Ritual Purity Among the Hittites, Ph. D. Brandeis 1969, 50ff. 9. D.H. Engelhard, Hittite Magical Practices Ph. D ff. 10. A. Ünai, TH f.; idem Hitit Saraymdaki Entrikalar f. 11. KUB iv? 8-10 (Bo 7051 vi? olarak, H. Otten, StBoT 15 (1971) 29). (8)... nu GA.KIN.AG IM-ZU Su-up-pa-a-e-eS (9) [az-jzi-kän-zi Sa-ak-nu-wa-an-te-eS-ma (10) [ÜJ-UL a- da-an-zi Ü-UL a-a-ra. 12. A. Sahnen, Die Hausgerate des alten Mesopotamien 1965, 7811.; Moyer Ritual Purity 85f. 13URUDU warpuwas veya warpuwas URUDU, metin yerleri igin bk. S. Koäak, TH ; J. SiegelovEa, Hethitische Verwaltungspraxis KUUB 13.3; krs. ayrica kmk KUB 35.2 (+) KUB 35.4 iii 1-2'deki sag ve riton kayitlarryla. 189

7 fal metni KUB 5.7 öy. 35). Bir kez kirlenince artik temizlenmesi mümkün olamayan agagtan ve pi mi topraktan (GIR) kap kagagin atihp yok edilmesi gerekiyordu. Buna kar m madeni, özellikle tungtan kaplar temizlendikten sonra tekrar kullanilabiliyordu 15. Pis hayvanlann bu kaplan sidikleriyle kirlettikleri dü?ünülürse, bu temizlik yönteminin ta idi i anlam ortaya gikar. Hudut beylerine (BEL MADGALTI) yönelik enstrüksiyonlarda harman i gilerinin, siqir, kügükba? hayvan, at ve merkeplerin yerle im yerlerine sokulmalannin yasaklanmasmin^ benzer temizlik kaideleriyle ilgili olup olmadigini bilmiyoruz. Rahiplere yönelik ba ka bir enstrüksiyonda kraliyet mutfaginm temizligine deggin benzer emirler yer almaktadir (KUB 13.4). imdi tib ve hijiyeni agisindan su veya yemeklere kan an insan kil veya saglarmm bula ici bir hastahk ta^imadigi bilindigine göre, basit güncel ya amla ilgili ve herkesin kendiliginden dikkat etmesi gereken bu kurallarm dini yasak ve tabular ekline sokulmasini nasil agiklamak gerekecektir? Kanatimca tek agiklama yolu, Hititlerde hijiyenik kurallarm eksik olmasidir, yani bu tür olaylar güncel ya amda gok sik ortaya gikabiliyordu ki, bunlarm bizzat yasaklayici kurallarla önlenmesi gerekiyordu; pisliklerle dolu bir ortamda ise her zaman ula ilmasi güg dini, hijiyenik ve bedensel temizligin ulvi bir ideal olarak gok yüksek bir yeri var idi. Hitit tibbi ile uzun süre ugra ilarim ve yaptiqim ara tirmalar bir kez daha göstermi tir ki, Hititlerde kelimenin gergek anlammda M tib M denebilecek bir uygulama yok idi. M.A. Dingol tarafmdan ahsima kar i polemik konusu yapilan 17 Hititlerde gergek tib var miydi sorusuna bugün gene hayir diyorum ve aradan gegen 12 sene sonra Hititlerin tib konusundaki tek katkilari, bula ici hastahklann bulundugu kentleri bo^altmak oldugunu tekrarlamakla yetiniyorum 18. Modern anlamda tibdaki bu bo lu u büyük gapta büyücüler doldurmu tur 19. Hekimlikle ugra^an mütehassislar ise daha ziyade kocakari ilaglanyla tedavi yöntemleri uygulami lar ve Mezopotamya ve Misir tibbini körü körüne taklit etmi lerdir. Hastahklann tibbi esaslara göre tedavisinde bu büyücüler hekimlerden daha etkin idiler, günkü uyguladiklan yöntemlerin hig olmazsa bazilari yüzyillar boyu süren deneyim ve sinamalara dayaniyordu ve bundan dolayi tibba daha yakin idi20. Hititge tibbi, dini 75. DP. Wright, Disposal 105vd. 16. Bei madgaltia i 7-8, Von Schuler, HDA Belleten 193 (1985) 6vd. 18. A. Ünal, Belleten 175 (1980)475 vd. 19. Detaylar igin bk. A. Ünal, BMECCJ 3 (1988) 52vd.; ve ayni yazar, Studies in Ancient Anatolian Magical Practices: The Hittite Ritual ofhatitaäsu from the City ofhurma Against Troublesome Years, Türk Tarih Kurumu Basimevi C. Bürde, StBoT ; Ünal, Belleten ff. ve Münih Üniversitesinde "Magie und Hausmedizin" konusunda 1989'da verdi$im ve baskida olan bildirim. 190

8 ve tarihi metinlerde sözü edilen 90k sayida hastahk ve vebalarm gergek sebebi muhakkak ki hijiyenik kurallara riayet edilmemesidir. Yalniz ne tuhaftir ki, metinlerde nesnel anlamda pisligin bu musibetlerin asil kaynagi olduguna dair hig bir kayit yoktur. Burada bozulmu gida maddeleri yedikleri igin zehirlendikleri anla ilan insanlan tedaviyi amaglayan Ammihatna'nm majik ritüelindeki duruma bir bakahm (KBo 5.2). Tamamen tibbi veya biyolojik olan zehirlenmenin tedavisinde tami tamma siyah büyü yöntemleri uygulanm itir. 2. Kentlerdeki igme suyu ve kanalizasyonlar Temiz igme suyu ebekeleri ve sulama kanallan dö^enmesi kent altyapi kurulu larmm aynlmaz ögelerindendir. Ta neolitik gaglarda ortaya gikan yerle ik hayata gegi sirasinda kent ve köy kurumuna uygun yerlerin segiminde su kaynaklarmm bulunmasi ilk artlardan birisi olmu tur. Dogal su kaynaklan ve rezervleri agismdan Bogazköy'ün avantajlan gok büyük olmu tur, günkü burada Büyükkaya ve Yazir Derelerine ek olarak ehir hudutlari igersinde Yerkapi'nm güneyindeki dere, Agag denizindeki kaynaklar, Kral Kapisi yakmmdaki modern ge me, Kizlarkayasi Deresi, Büyükkale'nin kuzey yamacindaki kaynak ve Büyük Tapinagin güneyindeki kuyu, Yerkapi'nm arkasmdaki ifah su kaynagi, Gölün Akkayasi yakmmdaki ge me gibi gok sayida su kaynaklan mevcuttur. Tum bu kaynaklar yil boyunca kurumamaktadir ve sulan igilebilfr. Iklim artlarimn bugünkünden farkh olmasi nedeniyle?i Eskigaglarda bu kaynaklann sayismm gok daha fazla oldugunda ku ku yoktur. Bu dogal kaynaklara ek olarak Hititler Büyükkale ve A^aQi ^ehirde bugün dahi görülebilen suni su depolan, sisternler ve kuyular yapmi lardir. Her türlü dogal ve su kaynagindan yoksun Büyükkale sakinleri igin bu sulann önemi gok daha büyüktü (bk. a a$ida). Metinlerde kentlere temiz su saglamakla ilgili kayitlar maalesef hemen yok denecek kadar azdir. Su -kanallan (amiyara- = PA 5, HIRITUM) yapimiyla ilgili kayitlar ne yazik ki tek anlamh degildir, yani bu kanallann temiz sular mi yoksa kanalizasyon te kilati igin mi yoksa kentlerin savunulmasinda kullanilan hendekler olarak mi yapildiklari belirtilmemektedir. HIRATUM'un Akadgada "kale hendegi" anlami vardir. Bundan dolayi bu kanallara belirli bir fonksiyon atfedilirken dikkatli olmak gerekir. Yukardaki enstrüksiyon metni ba kent yattusa'da Labarna kuyusu diye bir su kaynagmin var oldugunu belirtiyor ki, bu da herhalde Kral kapisma varmadan önce bugünkü modern yolun sag tarafmda kalan modern ge meyi besleyen su kaynagiyla ayni olsa gerektir. Labarna adi (Hitit büyük krallarmm kullandiklan ad) Büyükkale'deki kraliyet saray ve 21. Do$al gevre ve ormanlar, bitki örtüsü ve hayvanlar konusunda bk. A. Ünal, Or 54 (1985) 423 vd. 191

9 merkezine, yani Labarna'nin oturdugu yere yakinligi dolayisiyla verilmi? olabilir. Hitit kanunlarmm 25. maddesi küp, sistern veya gölet anlamlarindan birine tekabül etmesi gereken bir su kaynaöinm kästen kirletilmesinden söz ediyor. Ancak bu su kayna^min ne i e yaradigmi bilemiyoruz. Gene kanunlarda (madde 102) bir gölcükten kereste gahnmasi veya Belediye Ba kanlan (HAZANNU) enstrüaksiyununda (KBo iii 18-20) bu gölcüklerin temizlenmesi kayitlarmm gergek anlamlan muammahdir. Bu kurulu lardan hig olmazsa bazilarmin hayvanlarin su igtikleri yalaklar veya igme suyu sa$layan ge meler olduklari kabul edilebilir. Hititge'de genel anlamda "pmar, ge me, kuyu, su kaynaäi" anlamina gelen altanni-, TÜL, wattaru- v.s.'nin kentlerdeki temiz su kaynak ve ebekeleriyle ili kiye gegirilememesi hem dü ündürücü, hem de üzücüdür. Zaten genellikle höyüklerin tepesinde veya sarp tepelerin zirvesinde kurulmu olan Hitit kentlerinde, su pompalama teknigi veya su kemerleri in ati olmadan, akar su saglama olana^min kesinlikle olamayacagi agiktir ve bundan dolayi filolojik ve arkeolojik malzeme arasmda su ebekeleriyle ilgili kayit araminin bo una oldugu kabul edilmelidir. I te Boöaköy'ün Akroplü Büyükkale böyle sarp bir tepe ve kayahk üstünde yer almaktadir. Ancak Bo^aköy Güney Kale'de 1990'da agiqa gikarilan büyük^fcjavuz ve 1991 sonbaharmda bu havuza kent di indan su sa^layan ta su kanallannm ke fedilmi olmasi bir istisnadir ve gelecek ara tirmalar bu büyük havuzun ne i e yarami oldu^unu gösterecektir. Yalnizca kentlerin tepe veya höyük ete^indeki yerle im yerlerinde veya gogunlukla kent surlari di inda kalan a a i ehirlerde su kanal ve ebekeleri kurmak mümkün olmu tur. Bu kisimlar ise Hitit arkeolojisinde maalesef üvey evlat muamelesi görmü, hemen hig ara tirilmami sahalardir. Bu konuda da gene ilerdeki ara tirma souglarmi beklemekten ba ka garemiz yoktur. Oyle gözüküyor ki, gerek metinlerde ve gerek yukarda sözü edilen Güney Kale'deki kanal ve havuz di indaki su kanallanyla ilgili tum arkeoloji buluntulann kanalizasyon sistemi olarak yorumlanmasi gerekecektir. Bei madgalti enstrüksiyonuna göre yunaklar, "sakiler ikametgahi" ve "Kapi Yapisi" ile ilgili olarak gegen ve ya bu evlere temiz su sagjlayan veya bu evlerdeki kirli sulan antmaya yarayan (bei madgalti A ii 21-23) ve A. Kammenhuber tarafmdan yanh hkla G'SPISÄR/SEN ile identifiye edilin G Sartahhi- 22 ve G, SPISÄN 23 sözcüqünün anlami kesin olarak sadece eger bu kanallarin kaynagi bizi temiz su kaynaklarina götürürse igme suyu kanallan olarak anla ilmahdir. 199Vde Güney Kale'de bulunan ve 22. A. Kammenhuber, HW2 s.v., s. H.A? Hofner, BiOr Sedat Erkut'a göre bu Sumerogramm Hititge karsihgi bufrurtalla-'dir, belleten 199: 11 ff. 192

10 bizi bir gün BoQazköy'ün güneyindeki temiz su kaynaklarmdan birine götürecek olan su kanah buna en güzel örnektir. Ancak burada da kar imiza gikan soru, bu kanalin beslediöi büyük havuzun acaba igme suyu tesisi mi, yoksa bir kültle mi ilgili oldu udur. Görüldügü gibi muammah sorularm ardi arkasi birtürlü gelmiyor. 3. Insan di iklannm antilmasi sorunu: Tuvalet artiklarmm bertaraf edil- 'mesiyle ilgili kayitlarm Hitit metinlerine gegmi olmasi beklenemez. Elbette bu konuda bazi kayitlar vardir, ama bunlarm muhtevasi agik deöildir. Bu konuyu ara tinrken biz semasiyolojik bir grup olu turan u sözcüklerin metinlerdeki igeriklerini ara tirarak i e ba ladik: arra- "yikamak, yikanmak", husselli- "kil, balgik gukuru" (bk. a a$ida), kamar - "sigmak", DUGkalti- "lazimlik, heia, gullakuwant- "?"2*, gullantfi) 2 *- g u. lant(i) "lazimlik?)", paprai- "kirlenmek", papratar "kirlilik", akkar-/zakkar- "di ik, ters", sakniyavsaknuwant- "sigmak" 26, alpa- "köpek pisiiqi",: dur "sidik"27, GlS U2.A "sandalye, oturak", warp- "banyo yapmak". Ne yazik ki, bu kelimelerden gok azi konumuza i ik tutabilecek bilgileri vermektetir ve biz bu ara tirmamizda sadece az sayidaki bu kelimelerle ilgileneceäiz. Burada hemen hussellithussulli- kelimesinin konumuz di^mda tutulmasi gerekti^inin vurgulanmasi gerekir, keza, a a jida görüleceöi gibi bunun septik gukurla hig bir ilgisi yoktur. Konuya, normal insanlann günlük ya amiyla ilgili olmamasina rahmen kraliyet muhafiz askerlerinin tuvalete gitmelerini siki kurallara ba^layan me hur IBoT 1.36 i 33vd. ME&EDI entrüksiyonundan ba layahm: bir pasajla IBoT 1.36 i 33/47: LÜME EDI-ya-kän Zl-it a-a -ka [Ü-UL-pät pa-iz-z]i ma -a-na-an-za-kän (34) e-e-hu-na-an-za-pät ta-ma-a-a$-zi na-a[ A-JNA LÜME EDUTIM hu-u-ma-an-da-a-a$ (35) EGIR-an hu-wa-a-i nu-u - i ku-is LÜ[ME E]DI pi-ra-a$- i-it ar-ta-ri (36) nu-us-si te-iz-zi DUG cal-ti-ya-wa kat-ta-an pa-i-mi a-pa-a-sa p,a-ra-a da-me-ta-ni (37) L^MEäEDl te-i-zi a-pa-a pa-na-a LUÜtar-ri-ya-na-al-li te-is-zi (38) L ütar-ri-ya-na-al-li-i$-ma Wdu-ya-na-al-li te-iz-zi (39) Wdu-ya-na-alli-i$-ma A-NA UGULA 10 MESEDI te-iz-zi ma-a-an LÜME EDI-ya (40) ha-an-da-it-ta-ri A LÜME EDI-as [hi-i-]li e-e$-zi na-a[t 24. T.S. Frymer-Kensky, The Judigial Ordeal in the Ancient Near East I, Ph. D. Yale ; J. A. van Windekens, ArOr Krs. H. C. Melchert, JCS ff. bu kelimeyi KUB 7.1 i 1 vdt'ina dayanarak ortasmda tuvalet vasifesi gören bir delik olan bir oturak olarak anlamak istemektedir; ancak ^^gullanti- ekmek adinm (KBo i 22, iii 18, 29, H.A. Hoffner, Alimenta vd.) böyle bir yoruma karsi oldu u kesindir; Hititler gibi sembolik kavramlara düskün bir toplumda tuvaletle ilgili bir kelimenin bir ekmek adi olarak ta kullanilmasi nasil agaklanabilir? 26. J. Friedrich, ArOr ff J. Puhvel, Fs Laroche ff. 193

11 UG1ULA [10 MEäEDl] (41) A-NA GAL MESEDI-ya ar-nu-uz-zi DUGkal-ti-ya-wa-ra-aS kat-ta-an pa-iz-zi (42) GAL MESEDI te-iz-zi pa-iddu-wa-ra-a ma-a-an-za-kän ga-ma-ar- u-wa-an-za-ma ku-in tama-a -zi nu a-ra-as a-ri te-iz-zi (te tar) (44) nu-u$-$a-an a-pa-at-ta A-NA GAL.MEäEDl a-ri e-e-hu-na-wa-ra-a pa-iz-zi (45) nu GAL MESEDI te-iz-zi pa-id-du-wa-ra-a$ L ÜME EDI-ma mu-is Se-hu-na pa-iz-zi (46) DUTU^i - a-an-za kap-pu-u-iz-zi nu-us- a-an e-e-huna-a - a ut-tar l-na ^GAL L, M a-ri (47) Zl-it-ma-aS-kän pa-ra-a Ü-UL pa-iz-zi 28 : "Nöbetgi kendi iradesiyle di anya (kügük abteste) [gitmesin]. E er o siki irsa, di^er nöbetgilerin arkasindan gegsin ve (bunu) yakmmdaki [nöbletgiye bildirsin: Tuvalete gitmem gerek*. Bu (nöbetgi) bu iste$i di^erine ula tiracak, o da bir üügüncüsüne ula tiracaktir. Ancak ügüncü ada onba iya iletecektir. E er nöbetgi subayi orada bulunuyor ise, yani nöbetgiler avlusunda ise, onba i (haberi) nöbetgi subayina da iletecektir: 'O (nöbetgi) tuvalete gitmek istiyor'. Nöbetgi subayi 'gitsin!' diyecek. Ama e er onun büyük abdesti gelmi se, biri di erine söylesin, (ta ki haber) nöbetgi subayina vanncaya dek: '0 büyük abdeste gidecekmi '. Nöbetgi subayi 'gitsin!' diyecek. Kral tuvalete giden nöbetgiderin adlarini) bilmek ister; bundan dolayi büyük abdeste gitme olayinm saraya rapor edilmesi gerekir. (Sakm hig im) kendi iradesiyle tuvalete gitmesin!" Bu metinde sözü edilen tuvalet mü temulatma "kap, lazimlik" (DUGkalti-) deniyor. Ancak DUD kalti-'nin dini ayinler sirasinda ba ka pratik maksatlar igin kullanildiäma dair elimizde gok sayida kanitlar var. Tuvalete gitme meselesinin bu enstrüksiyonda bu kadar detaylara vanncaya kadar i lenmesine gelince: Bunun sebebi herhalde her toplumda yaygm olan bir ah kanhkla ilgili olacaktir, yani askerlerin tuvalete gitme bahanesiyle kaytarmalanni ve asil görevlerini ihmal etmelerini önlemek. Ikinci metin yeri gok kinktir ve "Falan falanm tuvalete gitmesi gerek" cümlesinden ibarettir 29. Ügüncü metin yerimiz bir ayin metninden gelmekte olup daha detayhdir ve bundan dolayi yakinen incelemeye de er 30. Ben burada sadece metinle ilgili kendi yorumumu verecegim, Güterbock Lebrun, Puhvel ve Moore'un ileri sürdükleri varsayimlarla uöra mayacaöim 31 : 28. En son H. G. Güterbock-T. P. J. van den Hout tarafmdan yaymlanmistir: The Hittite Instruction for the Royal Bodyguard 1991, 8vd. 29. KUB iii KUB i 1vd. 31. R. Lebrun, Hethitica , 110; J. Puhvel, Fs Laroche 3031; G.C. Moore, JAOS

12 Bu kuitman-kän DUTU-uS upzi nu LUGAL SALLUGAL SALLUGAL URUyattuSi Sakniyanzi na-at-za arhayan eäandari mahhan-ma-kän DUTU-uS upzi ape-ma INA URUKizzuwatna INA E D KUR ESinapSiya katmaräitti mahhan-makän ANA UD M 21/2 kupeääar 5 wak ur paizzi nu-za LUGAL SAL.LUGAL warpanzi namma apedani UD-ti UL kuitki ienzi metin yeri kraliyet giftinin (HattuSa'dan Kizzuwatna'ya (Adana bölgesi) yapacaklari dini bir geziyle ilgilidir. Pek fazla algilayamadicjimiz tuhaf bir takim dini nedenlerden ötürü, kraliyet ailesinin nasil, ne zaman ve nerede abdeste gidebilecekleri kurallara ba lanmi tir. Onlarm tuvalette ayn ayn oturmalari gerekti i dahi vurgulanmi. Bo^azköy'den Adana'ya yapilacak bir kült seyahatinin en az üg gün süreceqi dikkate almdiginda, bu kurallarm sadece gezinin ba ladi i HattuSa ile, bitticji Kizzuwatna'yi kapsamif olduqu kesindir, yani iki istasyon arasmdaki konaklamalar dikkate almmami tir. Durum böyle olunca, Güterbock'un yapti i gibi, HattuSa-Boöazköy'de bir "Kizzuwatna mahallesi"nin varhäini öne sürmek veya Moore'un yaptiqi gibi cümlede öznelerin de i tiäini veya Puhvel gibi burada "lmparatorlu un arasinda mikrokosmik bir gezi M kabul etmenin yeri kalmayacaktir. Konumuz istasyonlan agisindan bu metin yerinin asil önemi bu detaylar degil, HattuSa'da ve ba ka yerlerde kral ve kraligenin ayn ayn oturduklan tuvaletlerin bulundugudur. Bundan, ba kent HattuSa'da modern anlamda kadm ve erkek tuvaletlerinin bulundugu sonucunu gikarmak ibraz geli kili olabilir. Tapinak ve tapinagm bir kismmi olu turan äinapsi- evinde bu türden tuvaletler yer almi olabilir, günkü kraliyet gifti gün dogu unda orada tuvalete gidiyorlar. inap i- anlami pek bilinmeyen Hurrice veya Kizzuwatnaca bir kelimedir32. Laroche bu sözcügü "kapi binasi, propilon" 'hilammar) ile e^itlemektedir 33 Detayh bir gali ma F. G. Pieri tarafmdan yapilmi sa da, bu bayan SmapSi-'nin hamile kadmlarla ilgili olarak bir yapmm bir bölümü mü, yoksa tapmaklann bir pargasi olarak yer alti dünyasiyla mi ilgili oldugu arasinda bir karar verememektedir 34. Ba ka bir metin ise ayin metinlerinden gok yakmdan tanidiöimiz GAL (Hititge a uzeri-) igki kabinin dahi gerekti inde lazimlik olarak kullanildigm yazmaktadir. KUB 'da ise yorumlanmasi güg bir kayit vardir: LÜMES GiSßANSUR SaknaS parsur LUGAL-i tianzi LU.MES W alahhiyali harharae KÜ.BABBAR walhi udanzi [...] pessiäkanzi. Buna göre tannlara M di iktan yapilmi bir türlü" ( akna ) sunulmaktadir. Ne var ki defalarca vurgu- 32b A. Goetze, Kizzuwatna altnot LH La Colombaria ff.; bk. ayrica G. Beckman, StBoT29, 1983,

13 ladigimiz gibi, ritüel temizli e bu kadar dü kün Hittitlerin böyle bir eyi yapmayacaklari kesin oldugundan, buradaki Sakna-kelimesi igin ba ka bir anlam kabul etmek gerekecekti 3 5r. 4. Son olarak a a ida imdiye kadar ba ka bir benzeri bulunmayan, yanh hkla tum ara tirmalarda kralin tuvalete gitmesiyle ilgili görülen, tuhaf ve ünik enstrüksiyon metni KUB ile ilgili kendi yorum ve dü^üncelerimi sunacagim. Yani bu metni arkeolojik agidan okuyup yeniden degerlendirecegim. A agida görülecegi gibi gok önemli ve degjerli yeni kelime ve yorumlarla kar ila aca iz ve metnin imdiye dek belirlendigi gibi kraho tuvalete gitmesiyle hig ilgili olmadigi hemencecik görülecektir. Gergekte KUB CTH 275 ebediyete intikal edecek ekilde in a edilmesi buyurulan ve nasil bir yapi oldugu bilinmeyen bir yapiyla ilgili bir enstrüksiyon ve protokol metnidir 3 6 ; H.G. Güterbock ve diger ara tiricilar tarafindan ileri sürüldügü gibi kralin di iäinm bertaraf edilmesiyle 3? hig ili kisi yoktur. metin daha ziyade ba kent HattuSa'nm Büyükkale'sinde göpler veya küllerin (haä(s)u-) temizlenmesi sirasmda dikkat edilmesi gereken konularla ilgilidir (bk. a a ida). A a$ida önce metnin transkripsiyonunu verecegim, sonra da yorumunu yapacagim: KU0B öy.? 1/26: x-x-za-ma ku-it-laa[h-... ] (2) ku-i-e-e$ nu veya merdiven beklenebilir) (3) [EG]IR-pa-ne-u-wa-ah-ha-an e-e -tu (es) [...] (4) a- a-an-du namma Se-ir li-e x[-...] (5) nu-ut-ta EGIR-an ar-ha li-e x[-...) // (6) URUy a - at-tu-si-ya[kä]n ku-e-ku-e x[-...] (7) hu-u-ma-an-da-a-a$ EG[IR-a]n ar-hu-ut [...] (8) ü-e-te-e -kän-zi na-at EGIR-an [ar-hu-ut...] (9) hute-ik-ki-is-kan-du (hutekka-, hutekisk-, Dressler 235) ü-e-te-e$-kä[ndu...]//(10) na-at A EGIR.UDMI u2-e-tum-mar e-e$ru :..] (117 hu-u-te-ik-ki-i kan-du (hutekka] EGIR-an-da-ma [...] (12) ma-ak-nuu -kän[-du] // (13) n[am-m]a? ku-in [...-]ar-hi-in x[-...) (14) hu-u-i - kän-d[u...]- a-at-ta[-...] (15) nu[-za] ar[-...-h]u-u-ma-an-ti-ya QA- TAM-MA [...] / / (16) l-na E UR(Uy a -ad-du- u-an an-d]a? ku-i-e-e$ DUB na-as a-ra-ah-z[e-na-...] (17) nu-u$ tal-za-a[h-h-an-z]i zi in-ni [zinna] nam-ma A S-TU kä.gal-a[z...) (18) ku-i-e-e$ x-x-x-as? a- pu-u-u$-$a ü-e-te nu-u$-kän x[-...] (19) [l] -TU KÄ.GAL-x-x-aS l-na E URUHa-ad-du-Sa-an an[-da...l (20) [a-r]a-ah-ze -na[-...]x-a-se hapal-li-ya-an-da na-an[-...] (21) [na-a)t hu-u-m[a-a]n zi-in[-ni (zinna)] 35. Krs. Moyer, Ritual Purity 7, KUB 13.4 iii 80 ile ilgili olarak; E. Neu, StBoT Anm. 458; Puhvel, op. cit. 302 ise bu metin yerini tamamen baska yorumlamaktadir. 36. A. Ünal, Belleten ve 34. RAI Istanbul, Ankara Oriens ; cf. also W. Dressler, Studien zur verb. Pluralitat f.; Moyer, Ritual Purity 74, 88; Pieri, La Colombaria 47 29ff.; CHD s. v. maknu-, 196

14 // (22) [ma-a-an ü]-e-te-e -ki-si? (wete) is-ki-i$-ki-ak-ka? u[-...] (23) [...-) x-x hu-it-ti-ya-an-zi na-a$ an-da [...] (24) [...] hu-u-te-eskän-zi or hu-u-ru-te-e$kän-zi (huldai- veya hurutai-?) [...] / / (26) [ma-a-an-z]a hu-it-ti-ya-u-wa-a[n-zi zi.in.ni?] (27) [... u-wa-a]n-zi ziin-n[a...](28)[...]-x[-...]kink KUB ay. (1) [...]-xan[-...] (2) [...] li-e ku-i$-ki i-iä-kat-ta [...]// (3) [...] ha-ah-ra-an-na-as-sa GISTIRHI.A GIS <IRI 6H[I.A...J ( 4 ) [.b..] na-a$ T LHl.A. A ku-ut-ta-a (kutta) EGIR-an Sa-ra-a x[-...] (5) [...i]t-ri-na-ya? e-ir l-na!hur.sag-na-a-za[...] (6) [Sal-la-i hu-u -Se-el-]li-ya-ya- a-an38 an-da li-e ka-ma[ar-su-...?] (7) [l-na URUH a -add]u-sa-kän an-da li-e pe-e$-si-i [-ten] // (8) [nu] ka-ma-ar-su-wa-as ud-da-ni-i (uddar) me-ik-ki na-ah-sa-an-t[e-e e-es-ten] (9) [nam-m]a-kan URUya-at-tu- e-ir ha-assu-us li-e i[ -hu-wa-at-ten] (10) [n]a-as-ta [ha-a ]- u-u kat-ta Sal-la-a-i hu-us-si-li-pät 39 [is -hu-wa-at-ten?]^// (11) nam-ma ku-i-e-e ku-i-e-e$ ku-e-lu-wa-ni-es e-in E.G[AL...] (12) ku-i-e-e$ nam-ma ku-i-e-e$ ku-wa-pi nu-us hu-u-ma-an-du[-u...] (13) wa-na-al-li-i -kän-du 41 is-tal-i-i -kän[-du] // (14) [Su-me-eS- ]kän ku-i-e-e$ ku-i-e-e$ g «5KIRI6.GESTIN32HI.A Gi$ t i-i-e[-es-$ar (tiessar)] (15) [...] Se-ir na-at hu-u-ma-an-da wa-ah-nu-ma-an[-du] (16) [... G lsti-i-e-e - ar hu-u-ma-an x-mi-ya[...] (17) e-e[s-tu? (e )... -Siu-ma u-u-ri-ya-u-wa-an-z[i...] // (18) x-x[-...is]-ha-ma-an-te-e x[-...-]x[-...] (19) x-x-[...]-x- x a-ra-ah-z[e-na-...] (20) x-x[...-]x-x-x[-...] (21) x-[... (22) x-x[-...] (23) ha-x-x-x[-?] (24) [...-]x[- ] kink Yukarda transkripsiyonu verilen KUB maalesef bize 90k kötü korunmu olarak gelmi tir. Tabletin sathi tamamen a mmi ve silinmi oldugundan bazi yerlerin okunmasmda gok güglük gekilmektedir. Sik sik tekrarlanan gabalar sonucu bu kink tableti en dogru ekilde okuyup a a jida verecegim igerigini degerlendirdigimi saniyorum. Tabletin ba ka bir benzerinin olmamasi nedeniyle güglükle okunabilen kelimelerden bazilari ya sadece bu metinde bulunmakta (hapax) veya dicjer metinlerde gok az yer almaktadir ve bundan dolayi yorumlanmasi ve anlam verilmesi zorla maktadir. Bu kelimelerden bazilari unlardir: hutekkavhutetisk- öy. 9, talzah-(?) öy. 17, happalliya- öy. 20, huldai- veya hurutai-(?). 24, kueluwana- ay. 11, wanallai- ay. 13, Suriya- ay. 17. A agida bunlarin bazilarina anlam vermeye gah acagim. Iyi bir talih eseri unu anhyoruz ki, metin bir de il birden gok konuya ili kin olarak buyruklar vermektedir. Kink ve öktü korunmu? bu haliyle metnin tarn 38. -identiye partikeli -pät yüzünden buselli-'nin daha önce zikredilmis olmasi gerektiginden ve satir 10'a dayanarak tamamlanmis ve okunmustur. 39. J.Puhvel, Fs Laroche "büyük kraliyet septik cukuru" olarak ceviriyor. 40. i$ iuwai- igin bk. asa$ida. 41. wanallai- Hein LA. Hoffner, JCS n. 3'de geviri vermemektedir. 197

15 bir gevirisini vermek mümkün olmadigindan, geni yorumlu bir özetini verecegim: Metin en ba ta bir veya bir gok kentlerdeki yapilarm in atiyla ilgili buyruklar igermektedir 42. Tarafimdan i lenen baka biryapi ritüelinde 43 uzun boylu i lenen dam kiri?lerinin gatiya gekilmesi konusuna burada da yer verilmi tir. Yasaklanan veya deginilen konular arasinda, muhtemelen kutsal olduklan igin ormanlarda defi ihtiyag etmek (ay. 5vd.), HattuSa'da tuvaletlerin ziyaret edilmesi, göplerin temizlenmesi sorunu, ki m ocaklarda biriken küllerin atilmasi (bk. a a ida) ve su depolarmin yapimi gibi saglik ve temizlik gibi gok geni kapsamh konular vardir. Ay. 5vd.'mdan itibaren tutarh bir geviri vermek mümkündür: "Daga [gidip] (oradaki) [büyük gukulra bü[yük abdest yapmasmlar]. [Di iklari da HattuSa kenti] igine atmas[mlar]. [ imdi] büyük abdest konusunda gok dikkatli olunuz. [Bunun di ]mda ocaklarda (biriken külleri) a^agidaki büyük kil gukuruna atmayin. Ayrica saray [gevresinde mevcut] veya ba ka yerlerdeki su depolarmin [bakimmi iyi yapm] ve onlan(n tabanlanni) ta la kaplaym 44 ; onlari tesfiye ve stabilize edin 4 5. [Sahibi bulundugunuz) üzüm baglan ve meyve bahgeleri[ne tuvaletinizi yapabilirsiniz(?]. Tum [di iklan] bahgelere [ta isinlar]". Yukarda verdigim tercüme, imdiye kadar verilen di er bilim adamlarininkinden tamamen farkhdir, bundan dolayi, nigin böyle gevirdigimin bazi yorumlarla belgelenmesi ve gerekge gösterilmesi gerekir. Bundan ba ka, burada gegen bazi kelimelere de biraz daha yakindan bakmamiz gerekir. Bu kelimelerin en ba mda ha-a -Su-uS (ay. 9, 10) olarak yazilan hassu-/ haäsa- gelmektedir. Bu kelime metnin tum olarak degerlendirilmesi ve yorumlanmasinda anahtar rolü oynami tir. Bu kelimeye atfedilen anlam degi tigi anda her ey altüst olacak, metnin niteligi tamamen de i ecektir ki, a agida ortaya gikacak sonug tarn budur. Güterbock bu kelimede Sumerce LUGAL "kral" kelimesinin ilk Hititge silabik yazih mi (ha u-) görmek istemi? 46 ve bu kanismi, Hititge sözlücjüne sokmasi igin J. Friedrich'e bildirmi se de, Friedrich takdire deger bir uzak görü lülükle Güterbock'un bu görü üne sözlücjünde yer vermemi^tir 4?. 42. Krs. benim müteakip altnotta verece$im bir makaleme baslik teskil eden "ebediyette intikal edecek sekilde insa edeceksin!" kaydi. 43. KUB Bo 7140, A. Ünal, JCS 40, 1988, 98vd.; Belleten , 1472vd. 44. wanallai-, bk. asagida. 45. istalk-, gene bk. asagida. 46. Oriens 10, 1957, HWs

16 Ne var ki bir 90k bilim adami Güterbock'un görü ünü benimsemi lerdir 4 8 ve bu yanli yoruma dayanarak sözüm ona "kraliyet 9ukuru"nun yapih ekli, onun yattusa'daki konumu ve kil veya kerpi9 9ukurlarinm ayni zamanda tuvalet veya septik 9ukur olarak da kullanilmasi konusunda hig de gereksiz tezler geli tirmi lerdir. J. Puvel ben bu ara tirmani bitirdikten sonra yaymlanan sözlüfijünde 49 kelimeyi en son dogru olarak has(s)- "küller" altmda ele almi ve kendisinin de katkisiyla imdiye kadar verilen yali yorum ve polemiklere hig yer vermemi tir; tabii e$er bunu yapmi olsa, en ba ta kendisini tenkid etmesi gerekecekti. Ayrica dogru olarak KUB 'deki hassu- sözcügünü de artik "kral" altina almami tir. hassu-'nun kral anlamma gelemeyecegi konusunda gok sayida ipuglan vardir. En ba ta, LUGAL'm silabik yazili i niye KUB kink dökük bir enstrüksiyon metninde yer aisin? Enstrüksiyonlarda hep krallar buyruk veren ki iler olarak kar imiza gikarlarken, niye bir ba ka birisi kralin tuvaletiyle ilgili buyruklar versin veya eger bu ahis bizzat kral ise niye kral kendisine dönük buyruklarda bulunsun? Bunun di mda hassu-'nun yüklemi olan fiil kink oldugundan, burada hangi kelimeyi tamamlayacagimizi, yani hassu- ile ne yapildigini bilemiyoruz. Buradaki ha u-/ha Sa-'nm gergek anlammi belirlemede ve onu takip eden fiilin tamamlanmasinda en önemli ipucu, KBo i 8 ritüel metninden ve onun duplikatindan gelmektedir. ha-as-su-us l-na A$RI (KBo i 8 A RI yazmiyor) h[(u-us-8u-ujli iä-hu-w)a-an-zi] 50 "ha u-/ha a-'yi kil gukurunun igine dökerler". Bu metin yerinde cümlenin nesnesi olan kralin "dökülmesi" olanak di i oldugundan, burada ocak veya kül sözcüklerinin gogul eklini görmek akla en yatkmi olacaktir. Bu metin yerine göre ocagm ihtiva ettigi küller, kurban masasi ve tabanin süpürülmesiyle biriken diger artik ve göplerle birlikte bo altilmaktadir. Ölü ritüellerinde de benzer bir durumla kar ila maktayiz. Burada da ha a- "ocak" veya "kül, ger göp" anlamma gelmektedir: ha-as- < u-> us-ma SAL U.GI Sara dai nu SAG.DUMES [ANläE.KUR.RAMES SAG.DU GUDULA kuuwapi warandat nu=u apiya is-hu-u-wa-i KUB i 13-15; SAHARME - U. ma Sara danzi nu SA[G.DUME AN E.KUR.RAME5][SAG.DUM]ES GUDMES kuwapi 48. Hoffner, Moyer, Puhvel, Pieri; J. Tischler, HEG gibi. 49. HED3, 1991, Transkripsiyon icin bk. M.Salvini I. Wegner, ChS 1/ , 149; ayrica V. Haas, UF

17 warandat nu-u apiya i -hu-u-w[a-an-zi] 51 ; na=a ta Sanhanzi SAbARHiA-u para ishuwanzi 5 * Bir adim daha ileri giderek J. PuhvePin ha$(s)-/ha Sa- "kül" altma aldigi isimden baqimsiz ba ka bir kelimenin varli^m da öne sürebiliriz 53. Ayrica hassa-'nm Sumerogram SAHAR "toz" ile de i mesinden hareketle, bunun SAHAR'in fonetik okunu u oldu^unu, bunun da ocak anlamma gelemeyip, oca^m muhteviyatmi, yani odunlar yakildiktan sonra geriye kalan kül, kömür ve göp artiklarmi tanimlayabileceöini öne sürebiliriz. SAHAR'in döküntü "ganak-gömlek kinklan" anlami oldugu biliniyor 54. Günümüz Türkiye'sinin kirsal kesimlerinde ocaklarm gegici göplük olarak kullanildiäi, taban süpürüldükten sonra biriken toz ve göplerin toptan atihncaya kadar gegici olarak burada toplandi^i dü ünüldügjünde, bu durumun gayet mantiki olduqu anla ilir. Maalesef Hitit ocaklarmm mimari yapisi ve ekli konusunda pek fazla bilgimiz yoktur. Bir metinde oca^in dort kö esinden söz edildiöine göre 55, ocaklar herhalde dörtgen eklinde idi. Hitit ocaqinm filolojik ve arkeolojik yönden incelenmesi bir doktora konusu olabilir. Hitit ba kentinin akropolü Büyükkale'de ocaklardaki kül ve kömür artiklarmin bo altilmasi gibi ilk baki ta basit gibi gözüken bir konunun nigin bir enstrüksiyon metnine konu olduqu gayet agiktir. Ilk ba ta Bo^azköy'de uzun aylar hakim olan so uk ki ve iklim ko ullarmi göz önünde tutmahyiz. Büyükkale sakinleri buradaki büyük ta yapilari isitabilmek ve yemeklerini pi irebilmek igin gok miktarda yakit odununa gereksinme duymu olacaklardir. E er küller usule uygun olarak dökülmez veya atilmazsa, sorunlar gikacaktir ki, bunlarm en ba inda sokaklarin kirlenmesi ve tozlanmasi gelecektir. Özellikle yaqmursuz yaz aylannda rüzgar bu külleri savuracak ve tum yapilann tozlanip kirlenmesine neden olacaktir. Ayrica küllerle birlikle sokaklara dökülecek yanan kömür artiklan (kor), oldukga sik iskan edilmi bu yerde yangmlara da yol agabilecektir 56. Hitit krallarmm HattuSa'da yangin tehlikesine kar i nasil titiz davrandiklarini, Belediye reislerine yönelik buyruktaki u emir agikga belirtmektedir 57 : 51. KUB30.24a + KUB34.65 i21-22, HTR s KUB : 2-3 Otten, age. 127; H.A. Hoffner, AlHeth ; A M. Jasink, M e s o p o t a- mia Anm Krs. H. Berman, The Stern Formationof Hittite Nouns and Adjectives P. D. University of Chicago , KUB i 13'deki ba-as-us* hakkmda ve M. Popko, KUB 58 Inhaltsübersicht nr. 68 satir Otten 1. c; en son da A. Ünal, SMEA n halhaltumari-, KBo iii Krs. bei madgalti enstrüksiyonu... ve fresta- evindeki yangin tehlikesiyle ilgili olarak KBo öy. 2vd., A. Ünal, Belleten , 440vd. 57. KBo ay. 27ff., Ünal, yae s. 339vd. 200

18 "Buna ilaveten, (HattuSa'da bulunan müfetti, nöbetgileri (normal) nöbete veya birinci nöbete gaqinrsa, ate i söndürün. (E er) ortanca nöbete ga^irirsa, ate gözetim altinda tutulsun". Tapmak enstrüksiyonu KUB 13.4 iii 46vd. da öyle der: "Buna ilaveten, ate konusunda gok dikkatli olun. EQer tapmakta bir bayram (var) ise, ate i gok (dikkatlice) gözetim altinda bulundurun. Gece olur olmaz ocakta kalan ate i suyla iyice söndürün. E er urada burada ate veya kuru odun (kalmi sa), onu söndüren kimse (iyi söndürsün). (E er) tanrinm tapinaqinda bir yangin 58 gikarsa sadece o tapmak mi mahvolur? HattuSa kenti (ve) kralin mall mülkü de mahvolmaz mi? Cürümü i leyen, zürriyetiyle birlikte yok edilecektir". Nitekim krallarm korktuklan, metinlerden görebildi imiz kadanyla kral Urhi-Teäub'un saltanati sirasmda ba larma gelmi, HattuSa'daki saray yanmi^tir 69. hassa- ile ilgili olarak yukarda verdigjimiz bilgilerin I I$I altinda imdi Salli husselli- "kil gukuru"'nun anlami da tamamen de i mektedir. Bunun artik "kraliyet septik gukuru"nu ifade edemeyeceöi kesindir. Aksine, yeniden yorumladiöimiz bu enstrüksiyon metni ay. 6'da benim okuyu ve yorumuma göre kil gukuruna di ik atilmasmi veya burasmm tuvalet olarak kullanilmasmi yasaklamaktadir. Bu durumda kil gukurunun fonksiyonu, burasmm insan di iklari ve hayvan tersinin atildi^i yer oldu u ve tum bu halitanm samanla birlikte, Hititler tarafmdan kerpig yapimmda kullanilmi olduqu tezleri artik anlammi yitirmektedir 60. Ritüel temizli i o kadar yücele tiren birtoplumda insan di iöi ve tersin in aat malzemesi olarak kerpigte kullanilmasi ve böylece tapmak ve konutlara kadar sokulmasi dü ünülemez. Bu madde tann ve insanlar igin kötü koku sagacaktir. Metnin ay. 14vd.'mda belirtildi i gibi, insan di iklarinm baö ve bahgelere atilmasmda sakmca yoktu. Bunun gübre niteligpi ta idiämi Hititler de farketmi olabilirler. huääelli- "kil gukuru"'nun niteli i ile ilgili metin yerlerine bakmaya devam edelim: husselli- ile SAHAR'in bir metin yerinde de i mesinden 61 hareketle Otten husselli-'yi SAHAR ile e^itlemi^tir 62. Ancak bu metin yerini Salvini-Wegner'le birlikte (agy.) A5-RI h[u-u$-$uul-li olarak okudu umuzda, Otten'in fikrine katilmak igin bir neden kalmadiäi görülür. Ne Otten, ne de Haas Metin burada "günah" sözcügünü kullaniyor. 59. KUB öy. 10, Ünal, yae s Hoüffner, Laws vd.'da böyle bir yorumda bulunmustur. 61. KBo ve KBo KBo 24 s. VI aitnot UF , 343. husselli-'nin Hurrice hu -, Urar- 201

19 tucahuäu-'dan -eilii sonekiyle türetilmi oldu^unu öne sürüyor. Kanimca huäsulli-'nin kökenini ararken böyle etimolojik bir bacjlanti kurmaya gerek yoktur. husselli- ile hussullu-'nin ayni sözcü ün oldu^u, Hurrice'de meveut e/u de i imiyle varyantlan kolayea agiklanabilir. ÖrneQin aidiyet sifati eki -hheahhi geriye do ru etkileyerek e'yi u yapmaktadir: astuhhe "di i" (*a$tehhe'den) 64. EQer kelimenin kökenini Hurrice *hu e olarak kabul edecek olursak e/u de i imi daha kolay agiklanabilir, yani -ulli sonekinin geriye docjru etkisi olarak; kr. -uhli-, - ul-, -umme-. -u -, -uzzi- vs. eklerinden önce e/i'nin de i mesi. Haas daha sonra huääulli-'yi huäseli-'yi husseli'nin bir variyanti olarak kabul etmekle fikrini de ji tirmi gözüküyor 65. Zaten ben ve Haas'dan gok önceleri H.Berman IBoT 1.12 i 5'e dayanarak bu ortakhö«görmü tü 66 : IBoT 1.12: (1) [ma-ah-h]a-an-ma-kän LUGAL-uS KÄ.GAL-aS (2) [an- ]da a-ri WALAN.ZU 9 a-za-u-a (3) hal-za-a-i LUGAL-uS-kän KÄ.GALaz Sa-ra-a (4) a?ri nu-kän ZAG-za ku-ut-ti an-da [ a]l-la-ya-a huu -$u-ul-li-ya-a$ (6) [ü-i]z-zi(?) 1 UDU-ma-a -ma-a (7) [...Ix LUGAL pi-an-zi Kil gukurunun HattuSa'daki yeri acaba nerede idi? Bugünkü Orta Anadolu'da bu kil gukurlarimn, kil ve suyun bol olmasi nedeniyle gayirhklara ve su vadilerine yakin aluvyonel vadi tabanlarinda yer aldiklari gözlenmektedir. Yakinda bulunan gayirlik ve harman yerleri ayrica kerpiglerin kolayea kurutulmasini sa lamaktadir. Bo jazköy'de bunun igin en uygun yer, modern yerle im yeri ile Büyük Tapmak arasinda yer alan büyük harman yeri veya e er burasi eskiga^larda meskun idiyse, Büyükkaya deresi ile Yazir deresinin birie ti i yere yakin bir gayirlikta aranmahdir, yani bugünkü Hükümet Kona i, Müze ve kazi evinin bulundu u arazi. Ara tirmasi gereken dicjer sözcük metinde güglükle okunabilen kueluwana-/kuluwani-'dir. imdiye kadar hig kimse tarafindan okunup dikkate almmayan KUUUB ay. 11 di inda bu kelime yalnizca Asker Yemini metninde ve ba ka kink bir metinde karfimiza gikmaktadir: (12) ma-a-an UZUj ar-ha (...) (13) nu A-NA GUNNIdl.A p[j-ra-an] (14) 2 ku-e-lu-wa-ni-i$ TUR? i[-y]a-an-te[e ] (?) (15) nu [wa-]a-tar ü-daan-zi na-a -ta A-NA D[UG] (?) (16) [.-]us ar-ha a-ar-ra-an-zi [17] [naa$-]ta wa-a-tar ku-lu-wa-na-a an-da (18) [la-hu-wa-a]n-zi? wa-atar-ma LÜ.MESj _ma-na-li-i (19)..-]x KU $gaz-zi-ga-az-za ü-da-an-zi // 64. F. Bush, Grammar ofthe Hurrian Language 1964; Laroche, GLH iwo The Stern Formation Hittite Nouns and Adjjectives Ph. D. Chicago

20 (20) [nu GU]DHl.A. a UZU pa -an-du-ha-a$ ü-da-an-zi (21) [n]a-a$-ta ku-e-lu-wa-na-a$ wa-a-tar (22) uzu pa -an-du-ha-a an-da la-a-hu-anzi/y67. Sözcü^ün yer aldiqi di er metin ise gok kiriktir ve anlammm belirlenmesinde yardimci olmamaktadir: KBo öy.? 6... k]u-e-lu-wa-ni. J. Friedrich Holt'un yazili bir bildirisine dayanarak bu sözcü ü hig bir kritik süzgegten gegirmeden "lavabo" anlamiyla sözlü^üne almi^tir 68. Ancak, Asker Yemini metnindeki pasaja yakmdan bakildi^mda kueluwana-'nm ba?ka bir anlami gikmaktadir: Bu metin yerine göre bir oca m önüne iki adet kügük kueluwana- yapilmaktadir (iya-). Su ta miyor ve bir kabm igindetann heykelcikleri olmasi muhtemel nesneler yikaniyor. I te bu kabm iginde biriken bula ik suyu kueluwana-'nm igine dökülüyor (lahuwai-). Seyisler ba i bu suyu deriden bir hortum vasitasiyla (KU gazz jg a -) ta iyor ve si irlarin mesanelerine(?) döküyor. Buradaki büyüsel ayinin anlami ne olursa olsun, urasi kesindir ki, kueluwana- "lavabo" anlamma gelemez. Buradaki kueluwana- kullanilmi sularm igine bo altildi i bir su deposu görevini yapmaktadir. KUB ise kueluwana-'nm saray kompleksi igersinde büyüyle ilgili olmaksizin pratik olarak kullanilan bir nesne olarak var oldufijunu kanitlamaktadir. Bundan dolayi onun sistern gibi büyücek bir ey oldufijunu gösterebilir. Burada biriktirilen sular igme suyu, zeminlerin yikanmasi ve hatta yangin söndürmede kullanilmi olabilir. Metinde kueluwana-'nm bakim ve onarimi ile ilgili olarak istalk- "düzeltmek, tesviye etmek, stabilize etmek" fiili kullanilmaktadir^s. Bu fiilin kesinlikle neyi ifade etticji ba ka hig bir metin yerinde gegmeyen wanallai- sözcüfijünün anlamma baqlidir. istalk-'tan önce yapilan bir eylem olarak insanm aklma hemen "kueluwana-'nm duvarlarini ve tabanini gamurla sivamak" veya "tabanini kil veya geren topra^iyla kaplayip stabilize etmek" gelecektir. Hatta bu stabilize i i kum ve gakil ta lariyla da yapilmi olabilir. Gergekten de Luvice'de Laroche'un "kaya bloku, stel" diye tercüme etti i bir wan(n)i- sözcü^ü mevcuttur 70. imdi wanallai- kelimesini Luvice wani-/wana-'dan -alla(i)- ekiyle türetilmi olarak kabul etmemek igin hig bir neden yoktur. Böylece kelime "ta la, gakilla dö emek" anlamma gelecektir ve bu da igeri^e pek güzel uymaktadir. -alla(i)- ekinin fonksiyonu hakkinda kr. haräan- "ba, kafa", harsanalli- "gelenk, tac" ("ba hk" anlammda!) ve bundan da haräanallai- "tac takmak"; -akdiya- 67. KUB obv. Iff. bu metne paraleldir. 68. HW3. Erg. as "Waschbecken?". 69. Bk. H.A. Hoffner, JCS altnot DLL 1959,

BİR HİTİT BAYRAMI (EZEN hadauri-) HAKKINDA BAZI İZLENİMLER*

BİR HİTİT BAYRAMI (EZEN hadauri-) HAKKINDA BAZI İZLENİMLER* 5 BİR HİTİT BAYRAMI (EZEN hadauri-) HAKKINDA BAZI İZLENİMLER* Dr. Burhan BALCIOĞLU Boğazköy'de açığa çıkarılan Hitit devlet arşivi belgelerinin büyük çoğunluğunun dini karakterde olması, bu kavmin dine

Detaylı

mekan Kasımpaşa Deniz Hastanesi İLKBAHAR 2014 SAYI: 302

mekan Kasımpaşa Deniz Hastanesi İLKBAHAR 2014 SAYI: 302 mekan İLKBAHAR 2014 SAYI: 302 40 41 Kasımpaşa Deniz Hastanesi YÜK. MİMAR BEYZA ŞENER mekan 42 43 BİNALAR DA İNSANLAR GİBİ DOĞAR BÜYÜR ÖMRÜNÜ TAMAMLAYINCA DA ÖLÜR VE YERİNİ YENİLERİ ALIR. Bu ya am bazen

Detaylı

MAT223 AYRIK MATEMATİK

MAT223 AYRIK MATEMATİK MAT223 AYRIK MATEMATİK Çizgeler 7. Bölüm Emrah Akyar Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümü, ESKİŞEHİR 2014 2015 Öğretim Yılı Çift ve Tek Dereceler Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Soru 51 kişinin

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

STRATONIKEIA ANTİK KENTİ SU YAPILARI. Antik kent Muğla Milas yolu üzerindedir. Aşağıda görüldüğü gibi Helenistik kurulmuştur.

STRATONIKEIA ANTİK KENTİ SU YAPILARI. Antik kent Muğla Milas yolu üzerindedir. Aşağıda görüldüğü gibi Helenistik kurulmuştur. STRATONIKEIA ANTİK KENTİ SU YAPILARI Antik kent Muğla Milas yolu üzerindedir. Aşağıda görüldüğü gibi Helenistik kurulmuştur. 1 2 MİLAS MÜZE MÜDÜRÜ HALUK YALÇINKAYA TARAFINDAN YAZILMIŞ RAPOR Muğla, Yatağan

Detaylı

Kuzey Marmara Otoyolu (3. Boğaz Köprüsü dâhil) Projesi için Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED): Ekler

Kuzey Marmara Otoyolu (3. Boğaz Köprüsü dâhil) Projesi için Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED): Ekler Teslim Edilen: Hazırlayan: IC-Astaldi JV AECOM Ankara, Türkiye Turkey AECOM-TR-R599-01-00 2 Ağustos 2013 Kuzey Marmara Otoyolu (3. Boğaz Köprüsü dâhil) Projesi için Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi

Detaylı

ORIENTEERING SEMBOLLERİ VE AÇIKLAMALARI

ORIENTEERING SEMBOLLERİ VE AÇIKLAMALARI NOTLAR ORIENTEERING SEMBOLLERİ VE AÇIKLAMALARI Büyük Kaya => Belirgin,ayakta duran kaya kütlesi. Kayalık, sarp kayalık => Geçilebilir ya da geçilemez büyük kayalık. Kaya Kümesi => Haritada tek tek işaretlenemeyecek

Detaylı

SÖZCÜKTE ANLAM. Gerçek Anlam Yan Anlam Mecaz Anlam Terim Anlam Sözcükler Arasý Anlam Ýliþkileri Anlam Olaylarý Söz Öbeklerinde Anlam

SÖZCÜKTE ANLAM. Gerçek Anlam Yan Anlam Mecaz Anlam Terim Anlam Sözcükler Arasý Anlam Ýliþkileri Anlam Olaylarý Söz Öbeklerinde Anlam SÖZCÜKTE ANLAM 1 Gerçek Anlam Yan Anlam Mecaz Anlam Terim Anlam Sözcükler Arasý Anlam Ýliþkileri Anlam Olaylarý Söz Öbeklerinde Anlam BADEM AÐACI Ýlkbahar gelmiþti. Hava bazen çok güzel oluyordu. Güneþ

Detaylı

KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI)

KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) A. KAVRAM Varlıkların zihindeki tasarımı kavram olarak ifade edilir. Ağaç, kuş, çiçek, insan tek tek varlıkların tasarımıyla ortaya çıkmış kavramlardır. Kavramlar genel olduklarından

Detaylı

kupti- Kelimesi Üzerine Bir İnceleme

kupti- Kelimesi Üzerine Bir İnceleme kupti- Kelimesi Üzerine Bir İnceleme Leyla Murat Ankara Hitit kaynaklarında Hititçe, Hurrice ve Hititçe-Hurrice çift dilli ritüel metinlerde kuptikelimesi geçmektedir. Anlamı ve işlevi tam olarak bilinmeyen

Detaylı

Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı

Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Antalya Toros Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü (TODOSK) tarafından düzenlenen 22. Kızlarsivrisi Yaz Dağcılık Şenliği ne katılmak

Detaylı

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL

Detaylı

T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu KARAR

T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu KARAR T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu KARAR Toplantı no ve tarih : 99-13.02.2015 Karar no ve tarih : 1419-13.02.2015 Toplantı Yeri KAYSERİ Y ozgat İli, Sarıkaya

Detaylı

SU VE RUTUBET YALITIMI

SU VE RUTUBET YALITIMI SU VE RUTUBET YALITIMI Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi BİR YAPIYI ETKİLEYEN SULAR 1.YERALTI SULARI Yeraltı su seviyesine

Detaylı

Cümlede Anlam İlişkileri

Cümlede Anlam İlişkileri Cümlede Anlam İlişkileri Cümlede anlam ilişkileri kpss Türkçe konuları arasında önemli bir yer kaplamaktadır. Cümlede anlam ilişkilerine geçmeden önce cümlenin tanımını yapalım. Cümle, yargı bildiren,

Detaylı

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Yrd. Doç. Dr. Yiğit H. Erbil, Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı

Detaylı

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. 60. Hikayenin 24.si.

Çocuklar için Kutsal Kitap sunar. 60. Hikayenin 24.si. Çocuklar için Kutsal Kitap sunar Ate adamı Yazari: Edward Hughes Resimleyen: Lazarus Tercüme eden: Nurcan Duran Uyarlayan: E. Frischbutter Türkçe 60. Hikayenin 24.si www.m1914.org Bible for Children, PO

Detaylı

Dersler, ödevler, sýnavlar, kurslar... Dinlence günlerinde bile boþ durmak yoktu. Hafta sonu gelmiþti; ama ona sormalýydý.

Dersler, ödevler, sýnavlar, kurslar... Dinlence günlerinde bile boþ durmak yoktu. Hafta sonu gelmiþti; ama ona sormalýydý. Dersler, ödevler, sýnavlar, kurslar... Dinlence günlerinde bile boþ durmak yoktu. Hafta sonu gelmiþti; ama ona sormalýydý. Üstüne, günlerin yorgunluðu çökmüþtü. Bunu ancak oyunla atabilirdi. Caný oyundan

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız

TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız 1 2 TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız Tunç Tort a ve kütüphane sorumlusu Tansu Hanım

Detaylı

Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar,

Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar, Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar, Orman ve Su İşleri Bakanımız Sn. Veysel Eroğlu nun katılımları ile gerçekleştiriyor olacağımız toplantımıza katılımlarınız için teşekkür ediyor,

Detaylı

MERAKLI KİTAPLAR Kavramlar

MERAKLI KİTAPLAR Kavramlar MERAKLI KİTAPLAR Kavramlar Bu kitabın sahibi:... Tüm zamanların insanları, bütün dünyada, her zaman içinde yaşadıkları ve barındıkları bir yaşam alanına, bir eve ihtiyaç duymuşlardır. Öncelikle, mimari,

Detaylı

İSKENDER İN İZİ PEŞİNDEN GORDİON UN KÖRDÜĞÜMÜ Ve kılıcını kaldırdı, tüm gücüyle düğümün üzerine indirdi. Artık Philip in oğlunun Anadolu ya sahip olması için hiçbir engel kalmamıştı. Gordionlu kahinlerin

Detaylı

Adı Soyadı. İletişim için gerekli telefon numaraları : 542 322 3851 Belediye Başkanının telefon numarası Basri Ulaş.

Adı Soyadı. İletişim için gerekli telefon numaraları : 542 322 3851 Belediye Başkanının telefon numarası Basri Ulaş. K A M P R A P O R U G E N Ç T U R Lider : Murat Bayraktar Kamp no : GEN - 35 Kamp tarihi : 01-08-2015 / 11-08-2015 Lider tlf. no: 0537 977 95 01 1) KAMP YERİ ( ) İl merkezi ( ) İlçe merkezi ( x )Belde

Detaylı

Adıyaman'ın İsmi Nereden Geliyor?

Adıyaman'ın İsmi Nereden Geliyor? ADIYAMAN Adıyaman'ın İsmi Nereden Geliyor? Rivayete göre; Adıyaman şehrini doğu, batı ve güney yönlerinde derin vadiler çevirmiştir. Bu vadilerin yamaçları zengin meyve ağaçları ile kaplı olduğu gibi,

Detaylı

4. DİĞER SORULAR 1. SORU: Bağımsız Değerlendirici alım ilanında Bağımsız Değerlendiriciler, teslim edilen projelerin hazırlık veya uygulama aşamasında görev almamış veya almayacak olan kişiler arasından

Detaylı

ÖZET ABSTRACT. Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir.

ÖZET ABSTRACT. Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p. 37-42, ANKARA-TURKEY UKKİḬA ŞEHRİ VE KATİPLER * Nursel ASLANTÜRK ** ÖZET Anadolu da yaşamış ve büyük bir uygarlık

Detaylı

7. SINIF MATEMATİK TESTİ A. 1. Yandaki eşkenar dörtgensel bölge şeklindeki uçurtma I, II, III ve IV nolu

7. SINIF MATEMATİK TESTİ A. 1. Yandaki eşkenar dörtgensel bölge şeklindeki uçurtma I, II, III ve IV nolu . Yandaki eşkenar dörtgensel bölge şeklindeki uçurtma I, II, III ve IV nolu çıtaların şekildeki gibi birleştirilmesi ile oluşturulmuştur. Aşağıdakilerden hangisindeki çıtalar birbirinin orta dikmesidir?

Detaylı

PROTOHİSTORYA VE ÖNASYA ARKEOLOJİSİ ANABİLİM DALI 2015-2016 LİSANS EĞİTİM PROGRAMI

PROTOHİSTORYA VE ÖNASYA ARKEOLOJİSİ ANABİLİM DALI 2015-2016 LİSANS EĞİTİM PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1. SINIF 1. YARIYIL 1 2 YDİ 101 YDA 101 YDF 101 GUS 101 GUS 103 HYK 101 BED 101 3 ATA 101 Temel Yabancı Dil İngilizce/ Basic English Temel Yabancı Dil Almanca/ Basic

Detaylı

T.C. ^ TERME KAYMAKAMLIGI ItgE MUFTULUGU HIZMET STANDARTLARI TABLOSU. Form dilek9e. Dilekce

T.C. ^ TERME KAYMAKAMLIGI ItgE MUFTULUGU HIZMET STANDARTLARI TABLOSU. Form dilek9e. Dilekce T.C. ^ TERME KAYMAKAMLIGI ItgE MUFTULUGU HIZMET STANDARTLARI TABLOSU SIRA NO fflzmetin ADI BA VURUDA ISTENEN BELGELER HTZMETIN TAMAMLANMA SURES! (EN GEQ) 1 ile veya bizzat gelerek somlan dini sorularm

Detaylı

Durumunuz: Bunlar hamile Bir tedavi ihtiyacı veya Bakım geçici hastalık düşmek Çocuğun ve ev

Durumunuz: Bunlar hamile Bir tedavi ihtiyacı veya Bakım geçici hastalık düşmek Çocuğun ve ev Aile ve üst düzey yardım Tarih: Nisan 2016 Durumunuz: Bunlar hamile Bir tedavi ihtiyacı veya Bakım geçici hastalık düşmek Çocuğun ve ev Anne veya baba, çocuk ve ev bakım açarsanız, ortaya çıkar Gerçek

Detaylı

KONYA İL MERKEZİ TAŞINMAZ KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARI ENVANTERİ MEZARLIKLAR

KONYA İL MERKEZİ TAŞINMAZ KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARI ENVANTERİ MEZARLIKLAR 840 KONYA İL MERKEZİ TAŞINMAZ KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARI ENVANTERİ MEZARLIKLAR MEZARLIKLAR 841 ALİYENLER MEZARLIĞI Karatay İlçesi, Yanık Camii Esiri Mehmet Sokakta yer almaktadır. 06.01.1989-370 Mezarlığa

Detaylı

Bütün hayvanlar eşittir, ama domuzlar daha

Bütün hayvanlar eşittir, ama domuzlar daha Zehranaz DÖNMEZ 21301276 Şube:17 Başak Berna Cordan 09.12.14 Bütün hayvanlar eşittir, ama domuzlar daha eşittir! George Orwell, Hayvan Çiftliği adlı eserinde sembolizmi kullanarak, hak ve özgürlüklerde

Detaylı

BORUSAN EnBW Enerji RüzgarEv Mimari Tasarım Yarışması İhtiyaç Listesi. Haziran 2016

BORUSAN EnBW Enerji RüzgarEv Mimari Tasarım Yarışması İhtiyaç Listesi. Haziran 2016 BORUSAN EnBW Enerji RüzgarEv Mimari Tasarım Yarışması İhtiyaç Listesi Haziran 2016 1 TANIM Kontrol Binası, içerisinde teknik ve idari kısım olmak üzere iki bölümden oluşan Rüzgar Enerji Santrallerinin

Detaylı

YAKIN DOĞU ARKEOLOJİSİ / GEÇ-HİTİT KRALLIĞI

YAKIN DOĞU ARKEOLOJİSİ / GEÇ-HİTİT KRALLIĞI YAKIN DOĞU ARKEOLOJİSİ / GEÇ-HİTİT KRALLIĞI Timothy P. Harrison PATİNA KRALLIĞI NIN BAŞKENTİ TELL TAYINAT Kazı çalışmaları, bit hilani olarak adlandırılan birkaç büyük saray kompleksini ve zarif bir şekilde

Detaylı

1992 YILI KONFERANSLARI. ANADOLU MEDENiYETLERi MÜZESi ANKARA 1993 ISBN 975-7523 - 10-0

1992 YILI KONFERANSLARI. ANADOLU MEDENiYETLERi MÜZESi ANKARA 1993 ISBN 975-7523 - 10-0 1992 YILI ANADOLU MEDENiYETLERl MÜZESi KONFERANSLARI ANADOLU MEDENiYETLERi MÜZESi ANKARA 1993 ISBN 975-7523 - 10-0 Bu Konferanslari Yayina Hazirlayanlar Seyhan KIVANC Melih ARSLAN Sena MUTLU $erife GÜL

Detaylı

KONUTTA YENİ FİKİRLER

KONUTTA YENİ FİKİRLER KONUTTA YENİ FİKİRLER İSTANBUL TUZLA DA KONUT YERLEŞİMİ TASARIMI ULUSAL ÖĞRENCİ MİMARİ FİKİR PROJESİ YARIŞMASI JÜRİ DEĞERLENDİRME TUTANAĞI KONUTTA YENİ FİKİRLER: EMİNEVİM İstanbul, Tuzla da Konut Yerleşimi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Güler ATEŞ

Yrd. Doç. Dr. Güler ATEŞ Yrd. Doç. Dr. Güler ATEŞ ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı 9-99 Lisans Heidelberg Üniversitesi Klasik Arkeoloji,

Detaylı

2015 Yılı Kasım Ayı Bülteni

2015 Yılı Kasım Ayı Bülteni Katılım Yapılan Toplantılar, Ziyaretler ve Etkinlikler: 2015 Yılı Kasım Ayı Bülteni 05.11.2015 tarihinde Aksaray Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Hamit Özkök ve beraberindeki heyet borsa idari binamızı

Detaylı

Mersin belediye bakımevinde ''sç susuz'' hayvanlar bayram tatilinde yaşam mücadelesi verdiler... Son Güncelleme Cuma, 25 Ekim 2013 13:59

Mersin belediye bakımevinde ''sç susuz'' hayvanlar bayram tatilinde yaşam mücadelesi verdiler... Son Güncelleme Cuma, 25 Ekim 2013 13:59 Sayın Macit Özcan, Hayvanları def-i bela olarak gördünüz onları dağın tepesinde kayalıkların dibindeki dar alanlara hapsettiniz, Barınak çalışanlarına ayllarca maaş vermediniz derme çatma hurda demir ve

Detaylı

BELLETEN GERNOT WILHELM RUKİYE AKDOĞAN

BELLETEN GERNOT WILHELM RUKİYE AKDOĞAN T Ü R K T A R İ H K U R U M U BELLETEN Cilt: LXXVI NİSAN 2012 Sayı: 275 TİGUNĀNU DAN (?) ARPA HİSSELERİ HAKKINDA BİR TABLET GERNOT WILHELM RUKİYE AKDOĞAN Bu makalede, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi

Detaylı

SİLİVRİ 2014 SWOT ANALİZİ

SİLİVRİ 2014 SWOT ANALİZİ SİLİVRİ 2014 SWOT ANALİZİ Silivri, İstanbul kadar eski tarihi ile geçmişten günümüze büyük bir mirastır. Bu mirasın geleceğe de aktarılabilmesi için objektif gözle onu tanımak gerekir. Kentlerin yönetilmesi,

Detaylı

J^r-" B-İDARİ YÖNDEN YAPILAN İNCELEIVIE: 1. Yönetim Kurulu karar defteri ve diğer defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu,

J^r- B-İDARİ YÖNDEN YAPILAN İNCELEIVIE: 1. Yönetim Kurulu karar defteri ve diğer defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu, Yukarıda mali dökümü olan listede belirtilen gelir gider harcamalann evraklannin mevcut olduğu görülmüştür. Bütün harcamaların usule uygun yapıldığı kasa defterlerinin, gelir gider ve tahsilat makbuzlann,

Detaylı

Roma İmparatorluğu nda uygulanan taş kaplı yol kesiti A: toprak, B-D: taş katmanlar, E: taş kaplama, F: kaldırım ve G: bordür

Roma İmparatorluğu nda uygulanan taş kaplı yol kesiti A: toprak, B-D: taş katmanlar, E: taş kaplama, F: kaldırım ve G: bordür KARAYOLLARI İLK KEZ MEZOPOTAMYA DA GELİŞTİ İlk taş kaplı sokak, Ur kentinde geliştirildikten sonra İranlılar krallar yolunu yaptı. Romalılar karayollarını mükemmelleştirip ilk karayolu ağını kurdu. Mezopotamya

Detaylı

Konforun Tanımı Değişti...

Konforun Tanımı Değişti... 2 Konforun Tanımı Değişti... Beyterrace özgün mimarisi ve merkezi lokasyonu ile alışıla gelmiş yapılardan farklı olarak doğayla iç içe, güvenli ve huzurlu bir yaşamın sunduğu ayrıcalıklı olanaklarla ev

Detaylı

ŞANLIURFA ARKEOLOJİ MÜZESİ

ŞANLIURFA ARKEOLOJİ MÜZESİ MERKEZDEKİ MÜZELER ŞANLIURFA ARKEOLOJİ MÜZESİ Şanlıurfa'da müze kurma girişimleri 1948 yılında, müzelik eserlerin toplanması ve Atatürk İlkokulu'nda depolanmasıyla başlar ve daha sonra bu eserler Şehit

Detaylı

İktisat Tarihi II. IV. Hafta

İktisat Tarihi II. IV. Hafta İktisat Tarihi II IV. Hafta İnsan Bilgisinde Devrim - devam Çağdaş yabanlarda olduğu gibi eski çağlarda tıp kuramının özü büyüydü. II. Devrimden sonra Babil de doktorlar aynı zamanda rahipti. Mısır da

Detaylı

İNŞAAT PROJELERİNİN YAPIM SÜRECİNDE KEŞİF VE METRAJ. Ülkemizde yaygın olarak kullanılan yöntemdir.

İNŞAAT PROJELERİNİN YAPIM SÜRECİNDE KEŞİF VE METRAJ. Ülkemizde yaygın olarak kullanılan yöntemdir. İNŞAAT PROJELERİNİN YAPIM SÜRECİNDE KEŞİF VE METRAJ Yapı Maliyetinin Belirlenmesi Ön Keşif (Burada amaç projeden dolayı firmamızın kazık yememesi ve verilen teklifin ne derece geçerli olduunun belirlenmesi).

Detaylı

ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ

ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ ADANA KENT SORUNLARI SEMPOZYUMU / 15 2008 BU BİR TMMOB YAYINIDIR TMMOB, bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarından sorumlu değildir. ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL

Detaylı

www.absyapi.com.tr www.geoplast.com.tr

www.absyapi.com.tr www.geoplast.com.tr Binicilik alanları için zemin stabilizasyon ızgarası www.absyapi.com.tr www.geoplast.com.tr RUNFLOOR AVANTAJLAR Izgaranın %85 düzeyindeki geçirgenliği ve su geçirir alt tabaka sayesinde çamuru ortadan

Detaylı

2015 Ekim ENFLASYON RAKAMLARI 3 Kasım 2015

2015 Ekim ENFLASYON RAKAMLARI 3 Kasım 2015 2015 Ekim ENFLASYON RAKAMLARI 3 Kasım 2015 2015 Ekim Ayı Tüketici Fiyat Endeksi ne (TÜFE) ilişkin veriler İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Kasım 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından aylık yayımlanan

Detaylı

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR

GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR GOBUSTAN KAYALIKLARI VE İLK SANATÇILAR En azından sanatla ilgisi olanlar, dünya tarihinin en eski çizimlerin, İspanya daki Altamira Mağarası ile Fransa daki Lasque Mağarası duvarına yapılmış hayvan resimleri

Detaylı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı İstanbul un geleceğini etkileyecek üç proje olan 3. Köprü, 3. Havalimanı ve Kanal İstanbul un hayata geçirilmesi halinde meydana gelebilecek etkiler TEMA

Detaylı

Tarım için yeni bir marka. Adama nın anlamı nedir? Logomuz. Çiftçi Tarım Dünya

Tarım için yeni bir marka. Adama nın anlamı nedir? Logomuz. Çiftçi Tarım Dünya Tarım için yeni bir marka Sizler ile birlikte amaçlarımızı, değerlerimizi, hedeflerimizi ve ilkelerimizi geliştirmeyi hedefliyoruz. Bu ilkeler global organizasyonumuz ve markamız gibi gelecek stratejilerimizi

Detaylı

HAYTAP İmdat Turu Ekibi ANKARA Yenimahalle 'Toplama Merkezi'nde... Son Güncelleme Çarşamba, 25 Eylül 2013 19:37

HAYTAP İmdat Turu Ekibi ANKARA Yenimahalle 'Toplama Merkezi'nde... Son Güncelleme Çarşamba, 25 Eylül 2013 19:37 HAYTAP Akdeniz Ege İmdat Turu Ekibi olarak, turumuz da biz de bitmiş tükenmiş durumda olduğumuz halde, sokaklarından yüzlerce hayvanın yok olduğu, bakım evinin bir felaket olduğu bilgilerini kulak ardı

Detaylı

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 12 OCAK 2011 MALKARA/TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin sağladığı

Detaylı

DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİNDE ÖNEMLİ RENKLER DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 RENKLER Türk mitolojisinde renklerin sembolik anlamları ilk olarak batılı Türkologların dikkatini çekmiş ve çalışmalarında bu hususa işaret etmişlerdir.

Detaylı

ALTINTEPE KALESİNDEN GÜNÜMÜZE YANSIMALAR THE REFLECTIONS FROM ALTINTEPE FORTRESSTO PRESENT DAY

ALTINTEPE KALESİNDEN GÜNÜMÜZE YANSIMALAR THE REFLECTIONS FROM ALTINTEPE FORTRESSTO PRESENT DAY Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 6 Sayı: 25 Volume: 6 Issue: 25 -Prof. Dr. Hamza GÜNDOĞDU Armağanıwww.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ALTINTEPE

Detaylı

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan,

Detaylı

Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006

Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006 BURSA Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006 Bursa; Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi İçindekiler Giriş 3 Stratejik Ortaklar 4 Bursa 5 Sorunlar 6 Fırsatlar 7 Genel Yaklaşım 8 1.Bölüm:Bursa Stratejik

Detaylı

KONURALP - GÖYNÜK - TARAKLI TEKNİK GEZİ RAPORU

KONURALP - GÖYNÜK - TARAKLI TEKNİK GEZİ RAPORU KONURALP - GÖYNÜK - TARAKLI TEKNİK GEZİ RAPORU Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü lisans programında yer alan Arch 472 - Conservation Studio dersi kapsamında Düzce'nin Konuralp Belediyesi'ne, Bolu'nun

Detaylı

ANADOLU UYGARLIKLARINDA TEMİZLİK KAVRAMI VE UYGULAMALARININ EVRİMİ

ANADOLU UYGARLIKLARINDA TEMİZLİK KAVRAMI VE UYGULAMALARININ EVRİMİ T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLER ENSTİTÜSÜ DEONTOLOJİ VE TIP TARİHİ ANABİLİM DALI ANADOLU UYGARLIKLARINDA TEMİZLİK KAVRAMI VE UYGULAMALARININ EVRİMİ Şükran SEVİMLİ DOKTORA TEZİ DANIŞMANI Prof.Dr.İlter

Detaylı

CEHENNEM KAYIKÇISI Daha önceden dünyanın ilk kilisesi St. Piyer i bir çok kez görmüştüm. Burada her 29 Haziran tarihinde ayin yapıldığını, bu tarihte buraya gelen hıristiyanların hacı olduğunu biliyordum.

Detaylı

NORMAL TUĞLA VE PRES TUĞLA İLE DUVAR

NORMAL TUĞLA VE PRES TUĞLA İLE DUVAR NORMAL TUĞLA VE PRES TUĞLA İLE DUVAR Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi TUĞLA Tanım Kil, killi toprak ile tuğla ve

Detaylı

3. YÜZEYSEL SULARDAN SU ALMA

3. YÜZEYSEL SULARDAN SU ALMA 3. YÜZEYSEL SULARDAN SU ALMA Akarsu veya göllerin yakınında bulunan beldeler, eer akarsuyun debisi veya göl yada rezervuarın kapasitesi senenin bütün mevsimlerinde gerekli miktarda suyu çekmeye yeterli

Detaylı

EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI ÇEVRE KORUMA VE KONTROL BİRİMİ

EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI ÇEVRE KORUMA VE KONTROL BİRİMİ EDİRNE BELEDİYE BAŞKANLIĞI ÇEVRE KORUMA VE KONTROL BİRİMİ ATIK PİL VE AKÜMÜLATÖRLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDA ATIK PİLLERİN YÖNETİMİ Çevre Koruma ve Kontrol Birimi Çavuş Bey Mah. No: 1 EDİRNE Tel:

Detaylı

Walt Whitman. - şiirler - Yayın Tarihi: 9.4.2004. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat

Walt Whitman. - şiirler - Yayın Tarihi: 9.4.2004. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Walt Whitman - şiirler - Yayın Tarihi: 9.4.2004 Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Yasal Uyarı: Bu ekitap, bilgisayarınıza indirip kayıt etmeniz ve ticari olmayan kişisel kullanımınız için yayınlanmaktadır.

Detaylı

Tarih Öncesi Çağlar - PREHĠSTORĠK DEVĠRLER

Tarih Öncesi Çağlar - PREHĠSTORĠK DEVĠRLER Tarih Öncesi Çağlar - PREHĠSTORĠK DEVĠRLER 1. TaĢ Çağı a) Eski Taş / Kaba Taş (Paleolitik Çağ) = (M.Ö. 2.000.000-10.000) b) Orta Taş / Yontma Taş (Mezolitik Çağ) = (M.Ö. 10.000-8.000) c) Yeni Taş / Cilalı

Detaylı

Tatlı su kaynaklarının tükenme problemine alternatif bir yol sunmak.

Tatlı su kaynaklarının tükenme problemine alternatif bir yol sunmak. EKOSĐFON OLARAK GELĐŞTĐRĐLEN ÖZEL SĐSTEM ĐLE SU ĐSRAFINI ENGELLEME VE YAĞMUR SULARINI ARITARAK ŞEBEKE SUYU OLARAK KULLANMA ELĐF MERVE BARIŞ Amaç: Sifonlardaki su israfını en aza indirmek Tatlı su kaynaklarının

Detaylı

YERLEŞİM ALANLARINDAKİ BİTKİLERİN İŞLEVLERİNİN İZMİR KENTİ GERÇEĞİNDE İRDELENMESİ. Prof. Dr. İlçin ASLANBOĞA

YERLEŞİM ALANLARINDAKİ BİTKİLERİN İŞLEVLERİNİN İZMİR KENTİ GERÇEĞİNDE İRDELENMESİ. Prof. Dr. İlçin ASLANBOĞA 487 YERLEŞİM ALANLARINDAKİ BİTKİLERİN İŞLEVLERİNİN İZMİR KENTİ GERÇEĞİNDE İRDELENMESİ Prof. Dr. İlçin ASLANBOĞA Kentsel mekanlarda yaşayan toplumlar yitirdikleri doğal çevrelerin özlemini çevrelerindeki

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 13 298 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE

Detaylı

MUTFAK VE DEPOLAMA YAPILAN BİRİMLERDE YAPILACAK ANA KONTROL FORMU (AYLIK RUTİN KONTROLLERDE KULLANILACAKTIR)

MUTFAK VE DEPOLAMA YAPILAN BİRİMLERDE YAPILACAK ANA KONTROL FORMU (AYLIK RUTİN KONTROLLERDE KULLANILACAKTIR) MUTFAK VE DEPOLAMA YAPILAN BİRİMLERDE YAPILACAK ANA KONTROL FORMU (AYLIK RUTİN KONTROLLERDE KULLANILACAKTIR) A.DEPOLAMA ALANLARI TARİH: I.SOĞUK DEPOLAMA EVET HAYIR 1- Soğuk depo ve / veya buzdolabı var.

Detaylı

GEÇ ANTİK ÇAĞDA SMYRNA NIN SU YOLLARINA İLİŞKİN BAZI BELGELER

GEÇ ANTİK ÇAĞDA SMYRNA NIN SU YOLLARINA İLİŞKİN BAZI BELGELER GEÇ ANTİK ÇAĞDA SMYRNA NIN SU YOLLARINA İLİŞKİN BAZI BELGELER Ergün Laflı 1 Özet Bu kısa bildiride Geç Antik Çağ Smyrnası nın elimizde kalan en önemli kalıntılarından olan Yeşildere ve Kızılçullu su yollarına

Detaylı

2006 YILI ALACA HÖYÜK KAZISI

2006 YILI ALACA HÖYÜK KAZISI 2006 YILI ALACA HÖYÜK KAZISI Aykut ÇINAROĞLU 1 Duygu ÇELİK Alaca Höyük te 2006 yılı kazı çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü nün olurları ile 26 Haziran

Detaylı

3. İnşaat Mühendisliği eğitimi : İnşaat mühendisliği veya genelde mühendislik eğitimi için başlangıç noktası olarak 1747 yılı kabul edilmektedir.

3. İnşaat Mühendisliği eğitimi : İnşaat mühendisliği veya genelde mühendislik eğitimi için başlangıç noktası olarak 1747 yılı kabul edilmektedir. 3. İnşaat Mühendisliği eğitimi : İnşaat mühendisliği veya genelde mühendislik eğitimi için başlangıç noktası olarak 1747 yılı kabul edilmektedir. Bu tarihte Fransa da mühendis Jean Rodolphe Perronet e

Detaylı

İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar

İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar K İL: Mersin İLÇE: Tarsus MAH.: Sofular SOKAK: 37 ve 42. Sokaklar K BİLGİ FÖYÜ: BULUNDUĞU YER İL İLÇE MAHALLE SOKAK MÜLKİYET : Mersin : Tarsus

Detaylı

TARSUS DA BİR GÜN...BELKİ DE İKİ... Adanalılar...Mersinliler...Gaziantep, Hatay ve Osmaniyeliler...Türkiye nin gezmeyi sever insanları...

TARSUS DA BİR GÜN...BELKİ DE İKİ... Adanalılar...Mersinliler...Gaziantep, Hatay ve Osmaniyeliler...Türkiye nin gezmeyi sever insanları... TARSUS DA BİR GÜN...BELKİ DE İKİ... Adanalılar...Mersinliler...Gaziantep, Hatay ve Osmaniyeliler...Türkiye nin gezmeyi sever insanları... Hatta Tarsuslular. Dünyanın öbür ucundan gelen Japonlar,Koreliler,Almanlar

Detaylı

BEÇİN KALESİ KAZISI KALE ÇEŞMESİ SONUÇ RAPORU

BEÇİN KALESİ KAZISI KALE ÇEŞMESİ SONUÇ RAPORU BEÇİN KALESİ KAZISI KALE ÇEŞMESİ SONUÇ RAPORU Prof. Dr. Kadir PEKTAŞ* Muğla İli, Milas İlçesi, Beçin Kalesi nde 20.05.2013 tarihinde başlatılan kazı çalışmaları 24.12.2013 tarihinde tamamlanmıştır. Kazı

Detaylı

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Dil ve Oyun Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Biliyor muydunuz? Günlük ev işlerinizi yaparken çocuğunuza konuşmak veya şarkı söylemek çocuğunuzun yeni kelimeler ve alışkanlıklar öğrenmesine

Detaylı

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI

AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI 1 AMELİYATHANELERDE HİJYENİK KLİMA TESİSATI K.Oktay GÜVEN ÖZET Hastanelerde klinik tedavinin yanında hijyenik Ģartların sağlanması da önemlidir. Hastanelerde hijyenik ortamın yaratılabilmesi için hastane

Detaylı

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR VE BAYINDIRLIK KOMİSYONU RAPORU

ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR VE BAYINDIRLIK KOMİSYONU RAPORU Q ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İMAR VE BAYINDIRLIK KOMİSYONU RAPORU Tarih:22.04.2015 BİRİM İMAR VE ŞEHİRCİLİK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TALEP SAHİBİ MECLİS TOPLANTISININ TARİHİ VE GÜNDEM MADDESİ TALEP KONUSU

Detaylı

Kullanım Kılavuzu Toprak PH Metre Ölçer

Kullanım Kılavuzu Toprak PH Metre Ölçer Toprak PH Metre Ölçer PH- 220S 17.02.2016 İçindekiler 1 Önsöz... 3 2 Güvenlik Bilgileri...3 3 Özellikler...3 4 Sistem Açıklaması...3 5 Geri Dönüşüm...3 6 İletişim...3 2 1 Önsöz PCE Teknik Cihazları ndan

Detaylı

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI 9.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1.YAĞMUR SUYU TESİSATI Yağmur suyu tesisatı, konut çatısı üzerine düşen yağmur sularını çatı olukları vasıtası

Detaylı

TÜRK ARKEOLOJi DERGiSi

TÜRK ARKEOLOJi DERGiSi TÜRK ARKEOLOJi DERGiSi SAYI : XV -1 1966 Milli Egitim Bakanhgi Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlügü tarafindan yayimlanir. TÜRK TARIH KURUMU BASIMEVt ANKARA, 19 6 8 I g l N D E K l L E R Prof. Dr. Elizabeth

Detaylı

KÜLTÜR VE SOSYAL İŞLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞEHİR TİYATROLARI VE SİNEMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ 2014 2015 SANAT SEZONU FAALİYET RAPORU

KÜLTÜR VE SOSYAL İŞLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞEHİR TİYATROLARI VE SİNEMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ 2014 2015 SANAT SEZONU FAALİYET RAPORU KÜLTÜR VE SOSYAL İŞLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI ŞEHİR TİYATROLARI VE SİNEMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ 2014 2015 SANAT SEZONU FAALİYET RAPORU A. ŞEHİR TİYATROLARI ve SİNEMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ HAKKINDA GENEL BİLGİ Bağlı Olduğu

Detaylı

Topoloji değişik ağ teknolojilerinin yapısını ve çalışma şekillerini anlamada başlangıç noktasıdır.

Topoloji değişik ağ teknolojilerinin yapısını ve çalışma şekillerini anlamada başlangıç noktasıdır. Yazıyı PDF Yapan : Seyhan Tekelioğlu seyhan@hotmail.com http://www.seyhan.biz Topolojiler Her bilgisayar ağı verinin sistemler arasında gelip gitmesini sağlayacak bir yola ihtiyaç duyar. Aradaki bu yol

Detaylı

Soðaným da kar gibi Elma gibi, nar gibi Kim demiþ acý diye, Cücüðü var bal gibi

Soðaným da kar gibi Elma gibi, nar gibi Kim demiþ acý diye, Cücüðü var bal gibi BÝRÝNCÝ BÖLÜM 1 Dünya döndü Son ders zili çalýnca tüm öðrenciler sevinç çýðlýklarý atarak okulu terk etti. Ýkili öðretim yapýlýyordu. Sabahçýlar okulu boþaltýrken, öðleci grup okula girmeye hazýrlanýrdý.

Detaylı

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ ADANA KENT SORUNLARI SEMPOZYUMU / 16 2008 BU BİR TMMOB YAYINIDIR TMMOB, bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarından sorumlu değildir. ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

Detaylı

Cocuklari icin cirpinan ogretmenleri gordukce hem cok seviniyoruz, hem de onlara yonelik daha fazla birseyler yapabilme derdine dusuyoruz...

Cocuklari icin cirpinan ogretmenleri gordukce hem cok seviniyoruz, hem de onlara yonelik daha fazla birseyler yapabilme derdine dusuyoruz... Kemal Ogretmen fotograflari karne gunu gecince hemen paylasmaliyiz heyecani yasadik, tipki 1 onceki hafta sevgili Selda Ogretmenimizden gelen fotograf ve mektuplari aldigimiz geceki heyecana benzer...

Detaylı

BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı

BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı Birecik ilçesi Şanlıurfa Merkez ilçesine 80 km uzaklıkta olup, yüzölçümü 852 km2 dir. İlçe merkez belediye ile birlikte 3 belediye ve bunlara bağlı 70 köy ve 75 mezradan

Detaylı

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

J. MELLAART ÇATALHÖYÜK Ü BULUNCA, TARİH DEĞİŞTİ

J. MELLAART ÇATALHÖYÜK Ü BULUNCA, TARİH DEĞİŞTİ J. MELLAART ÇATALHÖYÜK Ü BULUNCA, TARİH DEĞİŞTİ J. Mellaart, M.Ö. 7000 e uzanan Çatalhöyük ü 1958 de keşfetti. Çatalhöyük, tarım yapılan ilk köylerden biri olduğu için dünya tarihi yeniden yazıldı. James

Detaylı

Farkl l klar n kenti: Brüksel

Farkl l klar n kenti: Brüksel Gezdikçe Gördükçe zlen fien Toker Farkl l klar n kenti: Brüksel Belçika n n baflkenti Brüksel, bira, çikolata, midye ve patates gibi farkl tatlar n kenti. Avrupa Birli i, Birleflmifl Milletler, NATO çal flanlar

Detaylı

SAYMANLIK YETK VE SORUMLULUKLARININ DEVR Hamdi Mete TU RUL Sayı tay Ba denetçisi

SAYMANLIK YETK VE SORUMLULUKLARININ DEVR Hamdi Mete TU RUL Sayı tay Ba denetçisi SAYMANLIK YETK VE SORUMLULUKLARININ DEVR Hamdi Mete TU RUL Sayı tay Ba denetçisi G R 1050 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine göre, en genel anlamıyla gelirleri toplama, giderleri hak sahiplerine ödeme ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER BEŞİNCİ BASIYA ÖNSÖZ ÖNSÖZ KISALTMALAR VII XIX

İÇİNDEKİLER BEŞİNCİ BASIYA ÖNSÖZ ÖNSÖZ KISALTMALAR VII XIX İÇİNDEKİLER BEŞİNCİ BASIYA ÖNSÖZ ÖNSÖZ KISALTMALAR V VII XIX 1. GİRİŞ VE GENEL HÜKÜMLER 1 I. KIYMETLİ EVRAKIN TANIMI VE UNSURLARI 1 A. Senet 1 B. Hak 2 C. Hak İle Senedin Kaynaşması 3 II. KIYMETLİ EVRAKIN

Detaylı

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir.

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir. G R Havanın gerek insan sa lı ına, gerekse do aya zarar verici duruma gelmesi, kirletici denen unsurların fazlala masıyla olur. Kirleticiler, belirli bir kaynaktan atmosfere bırakılan birinci derecede

Detaylı

TEŞVİK BELGELİ MAKİNA VE TEÇHİZAT TESLİMLERİNE UYGULANAN KDV İSTİSNASINDA BİR SORUN

TEŞVİK BELGELİ MAKİNA VE TEÇHİZAT TESLİMLERİNE UYGULANAN KDV İSTİSNASINDA BİR SORUN Emre KARTALOĞLU Gelirler Kontrolörü TEŞVİK BELGELİ MAKİNA VE TEÇHİZAT TESLİMLERİNE UYGULANAN KDV İSTİSNASINDA BİR SORUN GİRİŞ Bilindiği gibi, 4842 sayılı Kanunla 1 vergi kanunlarında köklü değişiklik ve

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim (TÜSİAD ve UNFPA Ortak Raporunun Değerlendirilmesi) Prof. Dr. Zafer Öztek 27 Kasım 2012 Fütürist Prof. David Passig 2050 adlı eserinde Türkiye nin 2050 yılında Dünyadaki

Detaylı