II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ"

Transkript

1 tmmob makina mühendisleri odası II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ BİLDİRİLER KİTABI KASIM 2001 İSTANBUL Yayın No: E/2001/289

2 tmmob makina mühendisleri odası Sümer Sok. No: 36/1 -A Kızılay / ANKARA Tel: (0312) Fax: (0312) ISBN : Bu kitabın yayın hakkı MMO'ya aittir. Kitabın hiçbir bölümü değiştirilemez, MMO'nun izni olmadan kitabın hiçbir bölümü elektronik, mekanik fotokopi vs. yollarla kopya edilip kullanılamaz. Kaynak göstermek şartıyla ki fantan alıntı yapılabilir. Baskı: Yapım Tanıtım Yayıncılık San. ve Tic. Şti. Tel: (0212)

3 TMMOB Makina Mühendisleri Odası "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ" Kasım 2001 ENERJİ KORUNUMUNDA 'DÜŞÜK ENERJİLİ BİNA' TASARIMLARI Türkan Göksal', Necdet Özbalta 2 'Anadolu Üniversitesi, MMF-Mimarlık Bölümü, İki Eylül Kampusu, Eskişehir TÜRKİYE Tel: /6661 E-Posta 2 Ege Üniversitesi, Güneş Enerjisi Enstitüsü, Bornova, İzmir TÜRKİYE Tel: /1231 E-Posta bornova. ese, edu. tr Prof. Dr. Necdet ÖZBALTA; Ege Üniversitesi, Güneş Enerjisi Enstitüsü ve Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümünde Profesör Dr. olarak çalışmaktadır. Lisans ve Lisansüstü öğrenimini Ege Üniversitesinde tamamlamıştır. Doktora çalışmasını E.Ü. Güneş Enerjisi Enstitüsünde Yenilenebilir Enerji Sistemleri konusunda yapmıştır. İlgi alanları; Güneş Enerjisi ve Uygulamaları, Isı Transferi, Yenilenebilir Enerji Sistemleri. Doç. Dr. Türkan GÖKSAL; Anadolu Üniversitesi, Müh.Mim.Fak. Mimarlık Bölümü Yapı Anabilim Dalında Doçent Dr. olarak çalışmaktadır. Lisansı FH-Hamburg Mimarlık, Yüksek Lisansı Mimar Sinan Üniversitesi, Doktora çalışmasını Dortmund Üniversitesinde yapmıştır. İlgi alanları; Endüstrileşmiş Yapım, Binalarda Enerji Korunumu, Mimaride Güneş Enerjisi. ÖZET: Ekolojik mimari kapsamında "enerji korunumlu bina tasarımı" son zamanların gündeminde olan bir konudur. Ancak insanlık var olduğundan bu yana iklimsel verileri dikkate alarak ve güneşten yararlanarak/korunarak barınak yapmıştır. Edilgen güneş enerjili sistem uygulamalarında bina kabuğu, enerji korunumu ve mekan konforunun sağlanmasında etkili olan önemli bir değişkendir. Binaların dış yüzeyleri gün boyunca sürekli değişim gösteren güneş ışınımı, çevre sıcaklığı gibi dış iklimsel koşulların etkisi altındadır. Uygun malzeme kullanımı ve duvar kalınlığının gerekli ölçülerde seçilmesi halinde gün boyunca dış ortamda karşılaşılan yüksek ve düşük sıcaklıkların iç ortama iletilmelerinde başlangıçtaki değerlerinden oldukça küçülmüş olarak ve 12 saate kadar varabilen gecikmelerin sağlanabilmesi olanaklıdır. Bu işlevin yerine getirilmesinde ısı yayınım katsayısı, ısı depolama kapasitesi, duvar kalınlığı, dış yüzey rengi gibi parametreler önemli etkenlerdir. Bu parametreler, uygun duvar kuruluşu tasarımı ile edilgen güneş enerjili sistemlerde gündüz depolanan enerjinin, sıcaklık düşüşünün yaşandığı saatlerde kullanımını olanaklı kılmaktadır. Bu çalışmada İzmir iklim koşullarında tuğla duvar kuruluşlarının ısıl davranışları dış ortam koşullarında test edilmiştir. Deneyler süresince duvarı oluşturan katmanların yüzey sıcaklıkları, iç ve dış ortam sıcaklıkları ile güneş ışınım şiddeti sürekli olarak kaydedilmiştir. Deney sonuçlan değerlendirilerek mevcut iklimsel koşullarda farklı kalınlıktaki tuğla duvarların faz kayması ve sönüm oranı değişimleri incelenmiştir. Burada amaç enerji gereksinimi düşük bina tasarımları için uygun duvar kuruluşlarının belirlenmesine katkıda bulunmaktır. Anahtar sözcükler: Enerji Korunumu, Düşük Enerjili Bina, Zaman Gecikmesi, Sönüm Oranı 1. GİRİŞ: Bu konuda yapılan çalışmalar aşağıda özetlenmektedir. Ş. Dilmaç ve N. Eğrican çalışmalarında mekanlarda ısıl konforun sağlanmasında ve ısı yüklerinin karşılanmasında farklı malzemelerden oluşturulan duvar kuruluşlarının termofıziksel özelliklerinin etkilerini araştırmışlardır. Bu kapsamda duvarların iç ve dış yüzey sıcaklıkları ile ısı akılarının değişimleri Ocak ayına ait meteorolojik koşullarda farklı duvar kuruluşları için bir boyutlu enerji denkleminin zamana bağlı olarak çözümlenmesiyle elde edilmiştir. Konfor koşullarının sağlanmasında etkili olan faz farkı ve sönüm oranı ile ısı depolama özelliklerinin değişimi de incelenmiştir [1]. N. Eğrican, H. Onbaşıoğlu, çalışmalarında homojen yapıdaki bir duvarın ısı depolama kapasitesini incelemişlerdir. Duvar yüzeyine gelen güneş ışınımının sinüzoidal değişim gösterdiğini kabul ederek, dört farklı malzeme için maksimum ısı depolama kapasitesini sağlayacak duvar kalınlıklarını araştırmışlardır. Bu duvarların her biri için zaman ve kalınlığın fonksiyonu olarak sıcaklık ve ısı akısı değişimleri incelenmiştir 283

4 [2]. H. Asan, Y. S. Sancaktar, çalışmalarında yapı elemanlarında faz kayması ve sönüm oranı üzerine termofiziksel özelliklerin ve kalınlığın etkilerini araştırmışlardır. İncelenen duvar kuruluşunda bir boyutlu ve, zamana bağlı ısı iletim denklemini taşınım sınır koşulları etkisinde çözümlemişlerdir. Farklı malzemeler için j elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır [3]. B. Givoni bilinen güneş enerjili ısıtma sistemleri (direkt kazanç, trombe duvarı ve farklı sera uygulamaları gibi) ile araştırmacı tarafından önerilen Barra sistemini karşılaştırmıştır. Bu kapsamda verimi etkileyen ana tasarım parametreleri, bu sistemlerin avantajları ve : uygulamalarında karşılaşılan sorunlar, farklı bina tipleri ve iklim koşullarına uygulanabilirlikleri incelenmiştir [4]. G. Athanassouli ise deneysel olarak gerçekleştirdiği çalışmasında dış yüzeyi güneş ışınımı etkisindeki bir duvarda zamana bağlı ısı geçişini incelemiştir. Araştırmacı duvarı oluşturan malzeme özelliklerinin fonksiyonu olarak zamana bağlı ısı geçiş sürecinde sistemi tanımlayan analitik ifadeleri türetmiştir [5]. H. Asan çalışmasında yalıtım kalınlığının ve duvar içindeki konumunun faz kayması ve sönüm oranı üzerine etkisini sayısal olarak incelemiştir. Hesaplamalarda duvarın toplam kalınlığı sabit tutularak, yalıtım kalınlığı değiştirilmiştir. Ayrıca yalıtımın duvar kuruluşundaki 4 farklı konumu da ele alınmıştır. Araştırmacı yalıtım kalınlığı ve duvar kuruluşundaki yerinin faz kayması ve sönüm oranı üzerinde etkili olduğunu belirtmiştir [6]. j 2. ENERJİ ETKİN TASARIM PARAMETRELERİ: Enerji korunumu sürecinde etkili olan parametreler fiziksel çevresel etmenler ve yapma çevreye ilişkin tasarım parametreleri olarak iki ana grupta ele alınabilir [7], [8], 2.1 Fiziksel Çevresel Etmenler Bina dışı çevrenin iklimini oluşturan iklim elemanları, güneş ışınım şiddeti, dış hava sıcaklığı, dış hava nemi ve rüzgar, iklimsel konforu etkileyen ve enerji korunumu sürecinde etkili olan fiziksel çevresel etmenler olarak tanımlanabilir. Çevresel iklim elemanlarının etkilerine bağlı olarak bir mekanın içerisindeki iklimsel konforun, ek enerji sistemlerine en az gereksinme duyulacak şekilde gerçekleşebilmesi için, tasarımcının denetiminde olan yapma çevreye ilişkin tasarım parametrelerinin uygun değerlere sahip olmaları gerekmektedir. Dış çevrede süregelen iklim durumu; hava sıcaklığı, güneş ışınımı, hava nemi ve rüzgar gibi iklim elemanlarının ulaştığı değerlerin bir bileşkesidir. Enerji korunumlu bina üretiminin temelini, dış çevrede belirli bir iklim durumunun geçerli olduğu koşullarda, yapı eleman ve bileşenlerinin edilgen ısıtma ve iklimlendirme sisteminin öğeleri olarak tasarlanmaları oluşturmaktadır. Dış iklim koşullarının yörelere göre değişim göstermeleri nedeniyle, optimum edilgen ısıtma ve iklimlendirme sistemlerini tanımlayan tasarım parametrelerine ait değerler de değişim göstermektedir. j f 2.2 Yapma Çevreye İlişkin Tasarım Parametreleri Isıtma ve iklimlendirme enerjisi korunumunda etkili olan tasarım parametreleri konum (yer), bina aralıkları, bina yönlendiriliş durumu, bina formu, bina kabuğu optik ve termofiziksel özellikleri şeklinde sıralanabilir. İç ortam koşullarının oluşumundaki dış iklim durumunun etkinlik derecesi söz konusu parametrelere bağlıdır. Dolayısıyla iç mekanın iklimsel özellikleri ile yapma ısıtma ve iklimlendirme yüklerinin belirlenmesinde j etkilidirler. Bundan dolayı, yapma çevreye ilişkin tasarım parametreleri 'bina' ların edilgen ısıtma ve ; iklimlendirme işlevini yüklenmesini olanaklı kılarlar. Binaların ve yerleşme birimlerinin enerji etken olarak tasarlanmaları, ancak belirtilen parametreler için önerilecek uygun değerler aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Bina konumunun seçiminde, yerey parçasının yönü, eğimi ve optik özellikleri nedeniyle örtüsü önemli parametrelerdir. Bu parametrelerin uygun seçilmesi durumunda edilgen sistem uygulamalarında etkinliğinin arttırılması ve ayrıca çevreye verilen emisyonların azaltılarak hava kirliğinin önlenmesi olanaklıdır. Binanın, yönlendirilmesinde temel ilke güneş kazancının kışın en yüksek, yazın ise en düşük düzeyde olmasını sağlamaktır. Bulunduğumuz iklim kuşağında doğu-batı ekseninde yerleşim ile bu koşul sağlanır. Kış aylarında bir günde gelen güneş enerjisinin yaklaşık % 9O'i saatleri arasında geldiğinden, bu zaman aralığında güneş ışınımının bir engel ile karşılaşmadan binaya ulaşması sağlanmalıdır. Bu nedenle minimum bina aralıkları, komşu binaların oluşturduğu en uzun gölgeli alan derinliğine eşit veya daha büyük «olmalıdır [9]. f Bina yönlendirilmesinde diğer amaç doğal havalandırmanın sağlanması için hakim rüzgar etkisinden yararlanmaktır. Böylece yazın binada depolanan enerjinin etkisi de azaltılabilir. Kısacası binalar arası açıklıkların ve peyzajın (bitki, ağaç) güneş enerjisi kazançlarını ve yararlı rüzgar etkilerini engellemeyecek şekilde düzenlenmeleri kaçınılmazdır. Yerleşimlerde istenen iç hava hareketinin sağlanabilmesi açısından gerekli olan rüzgar hızı, bina aralıklarına ve peyzaja bağlı olarak değişkenlik gösterir. ; 2X4

5 Ağaçlar ve bitki dokusu, estetik kaygıları yanı sıra gürültüyü absorplamaları, tozu tutarak havayı filtre etmeleri, parlamayı azaltmaları nedeni ile fiziksel çevre açısından önem taşırlar [10]. Güneş ışınımının ısıtıcı ve rüzgarın serinletici etkisinden yararlanmada 'yön' önemli bir etkendir. Yöne göre değişim gösteren dış iklim koşulları, iklimsel konfor gereksinmelerine bağlı olarak optimize edilebilirler. Bu nedenle binaların yönlendirilişine bağlı olarak, bina kabuğunun dış yüzeyindeki güneş ışınımı yeğinliği ve dolayısıyla kabuğun birim alanından geçen ısı miktarı da değişkenlik gösterir. Isı miktarı ve ısının iç mekana aktarılmasının istenilen zaman aralıklarında gerçekleştirilmesi ısıl konfor açısından önemlidir. Bu nedenle gereksinimlere göre zaman gecikmesini sağlayan duvar kuruluşları ve duvar malzemelerinin önemi dikkatlerden kaçmamalıdır. Önemli bir diğer parametre ise 'bina formu' olup, bina biçimi, (plandaki bina uzunluğunun bina derinliğine oranı), bina yüksekliği, çatı türü, eğimi, cephe yüzeyinin eğimi gibi binaya ilişkin geometrik değişkenler aracılığıyla tanımlanabilir. Mekanları sınırlayarak dış etkenlerden koruyan bina kabuğu yüzey büyüklüğünün bina hacmine olan oranı (A/V), enerji kayıp ve kazançlarında etkin rol oynar (Şekil 1). Kompakt yapı tarzı enerji korunumlu bina tasarımında, örneklerde de görüldüğü üzere önemli bir ölçüttür. Enerji Bilançosu ve f ocm Şematik Bina Pormu N N isr Kazancı kwh/gün Isı Kaybı kwh/gün Sekili. Bina Formu ile Enerji Kayıp Oranları Etkileşimi [11] 2.3 Bina Kabuğu Optik ve Termofiziksel Özellikleri Bina kabuğu, bina içi çevreyi, bina dışı çevreden ayıran, yatay, düşey ve eğimli tüm yapı bileşenlerinin oluşturduğu yapı öğesi olup, enerji korunumu ve iklimsel konforun sağlanmasında tasarımcının kontrolünde olan en önemli değişkendir. Edilgen ısıtma ve iklimlendirme işlevi açısından yapı kabuğunun tanımı, yapı kabuğunun güneş ışınımına ilişkin yutuculuk (a) ve geçirgenlik (t) gibi optik ve toplam ısı geçirme katsayısı (U), zaman gecikmesi (<)>), sönüm oranı (f) ve saydamlık oranı (x) gibi termofiziksel özellikleri ile yanılmaktadır. Dina kabuğu optik ve termofiziksel özellikleri, bina kabuğunun birim alanından, iç ve dış hava sıcaklığı ile güneş ışınımı etkileriyle, kazanılan/yitirilen ısı miktarının belirlenmesinde etkin rol oynar. İç çevre iklimsel durumu ile yapma ısıtma ve iklimlendirme yükleri, kabukdan yitirilen/kazanılan toplam ısı miktarına bağlı olarak değişim gösterir. Dolayısıyla optik ve termofiziksel özellikler, gerek iç iklim durumunun gerekse yapma ısıtma ve iklimlendirme yüklerinin belirleyicileri konumundadır [7]. İç iklimsel konfor durumunun gerçekleştirilmesi sürecinde 'bina kabuğuna ilişkin optik ve termofiziksel özellikler' mimarın denetiminde olan değişkenlerdir. 285

6 Optik Özellikler Dış yüzeyin güneş ışınımını yutma oranı arttıkça sistemin ısı kazancı da artar. Isıl kazanç açısından en uygun renk siyahtır. Koyu renklerin yutma oranları büyük, yansıtma oranları ise küçüktür. Açık renklerde ise tersi j bir durum söz konusudur. Koyu renkle boyanmış yüzeylerden radyasyonla dış ortama ısı kaybı kullanılan / boyaların uzun dalga boylu radyasyon yayma özelliklerinin büyük olması nedeniyle fazladır. Bu kayıp, güneş ışınımı yutması yüksek ve yayması ise düşük metalik film şeklindeki seçici elemanları duvar dış yüzeyine uygulayarak azaltılabilir. Ancak seçici film uygulaması duvarın pürüzsüz bir yüzeye sahip olmasını gerektirir [4]. Malzeme dokusunun pürüzlü bir yüzeye sahip olması da yutma özelliğini artırıcı bir etken olarak önem taşır Duvar Kuruluşlarının Termofiziksel Özellikleri Binaların dış kabukları çevre sıcaklığı, güneş ışınımı gibi dış iklimsel koşulların etkisi altındadır. Dış iklimsel koşullar gün boyunca sürekli olarak değişim gösterirler. Bir hacmin opak duvarının dış yüzeyi güneş ışınımı etkisinde kaldığında mevcut koşullarda yeni bir denge oluşana kadar duvar kalınlığı boyunca sıcaklık dağılımında değişiklik gözlenir. Denge oluşana kadar geçen süreç zamana bağlıdır. Işınım absorpsiyonu ; başlamadan önce duvar içindeki sıcaklık dağılımı denge koşullarındadır ve doğrusal bir değişim gösterir. f Sıcaklık dağılımının eğimi ve sınır koşulları, iç hacim ve çevre arasındaki sıcaklık farkı ile duvarın V termofiziksel özelliklerine bağlıdır. Duvar yüzeyine güneş ışınımı gelince, duvardaki sıcaklık dağılımı yeni denge oluşana kadar doğrusal olmayan farklı aşamalardan geçer. Yeni dengeye ulaşıldığında sıcaklık dağılımı tekrar doğrusal bir görünüm kazanır. Yeni denge oluştuğunda sıcaklık dağılımı sınır koşulları ve gelen güneş ışınımına bağlıdır. İki denge hali arasında gözlenen ara haller güneş ışınımı etkisindeki duvarın geçici rejimdeki ısıl durumunu kapsar [5]. Malzeme içerisinde ısının dış yüzeyden iç yüzeye iletilmesinde ısı yayınım katsayısı, ısı depolama kapasitesi gibi etmenler etkili parametrelerdir. Isı Yayınım Katsayısı Malzemelerin önemli bir termofiziksel özelliği olan ısı yayınım katsayısı zamana bağlı ısı iletiminin incelenmesinde etken bir parametredir. Isı yayınım katsayısı, malzeme içerisinden ısının difüzlenmesinin hangi hızda gerçekleştiğinin göstergesidir ve a - (İletilen ısı enerjisi I Depolanan Enerji) = {ki p. c ) (m 2.s"') (1) şeklinde tanımlanmaktadır. Burada (k) ısı iletim katsayısı olup, malzemenin ısı iletim özelliğinin göstergesidir. Malzemenin ısıl kapasitesi olarak adlandırılır. (p.c p ) terimi, ısı depolama yeteneğinin göstergesidir. Isı yayınım katsayısı, iletimle transfer edilen enerjinin malzemenin birim hacminde depolanan enerjiye oranı olarak tanımlanabilir. Bir malzemenin ısı iletim katsayısı (k) büyük ve/veya ısıl kapasite (p.c p ) küçük ise ısıl * yayınım katsayısı büyük olur. Böyle bir malzemede iletimle transfer edilen enerji, depolanan enerjiye göre / daha fazladır. Buna karşın ısıl yayınım katsayısı küçük olan malzemelerde ise ısının önemli bir bölümü malzeme tarafından yutulur ve küçük bir bölümü de iletimle transfer edilir [12]. Isı Depolama Kapasitesi Bir malzemenin yüzeyine güneş ışınımı geldiğinde yüzey özellikleri ve geliş açısına bağlı olarak bir kısmı yansıtılır, bir kısmı malzeme tarafından geçirilir, kalanı da yutulur. Opak malzemeler ise yüzeylerine gelen güneş ışınımın bir kısmını yansıtır, geri kalanını yutarlar. Bu özelliklerinden yararlanarak, edilgen güneş enerjili binalarda gündüz depolanan enerjinin gece kullanımı olanaklıdır. Güneş enerjisinin günlük çevrimi dikkate alındığında ısıl kütle olarak kullanılacak malzemenin sınırlı bir kalınlıkta olması yeterlidir. Malzemenin ısıl kapasitesi, özgül ısısı ve kütlesi dolayısı ile malzemenin yoğunluğu ve toplam hacmi ile orantılıdır [12]. Isı depolama elemanının etkinliği, enerjinin yutulma hızı ve enerjisinin iç ortama iletim hızı ile bağıntılıdır. Isı depolama özelliği yüksek olan malzemeler üzerlerine gelen enerjiyi büyük oranda yutarlar. Diğer yüzeylerine de kalınlık ve termofiziksel özelliklerine bağlı olarak gelen enerjinin çok az bir bölümünü iletirler. Malzemelerin bu niteliği ısı depolama kapasitesi olarak adlandırılan j t S=(k.p.C p ) U2 (Ws w m- 2 K-') (2) 286

7 bağıntısı ile tanımlanır. Bu nitelik kullanılan malzemenin özellikleri ve duvar içindeki konumu ile ilişkilidir [13], [14]. Güneş ışınımı etkisindeki bir duvarda zamana bağlı süreçte sıcaklık termofiziksel özelliklere bağlı olarak duvar içinde sinüzoidal dalgalar halinde yayılır. Sinüzoidal sıcaklık dalgası duvar içinde iletilirken genliği, malzemenin termofiziksel özelliklerine bağlı olarak gittikçe azalmakta ve duvarın iç yüzeyine başlangıçtaki değerinden oldukça küçülmüş olarak belli bir zaman gecikmesi ile ulaşmaktadır [3], [6]. Zaman gecikmesi ise gün içinde kabuk dış yüzeyinde etkili olan en yüksek sıcaklığın, bileşenin iç yüzeyinde en yüksek yüzey sıcaklığını oluşturuncaya kadar geçen zaman süresi olarak tanımlanmaktadır. Sönüm Oranı, bir gün içinde iç yüzeydeki en yüksek (T imax ) ve en düşük (T imin ) sıcaklık farkının dış yüzeydeki en yüksek (T dmax ) ve en düşük (T dmin ) sıcaklık farkına oranı olarak tanımlanır [2], [6]. Şekil 2'de verilen zaman gecikmesi (faz farkı) ve sönüm oranı şematik gösterimden yararlanarak aşağıdaki eşitliklerle ifade edilebilir. f = (T. -T M (T -T ~ J ^ i max (miri'' ^ d max d min (3) (Saat) (4) max Günlük Socalolilt I \ Şekil 2. Zaman Gecikmesi ve Sönüm Oranı Şematik Gösterimi [15] 3. DENEYSEL ÇALIŞMA: Dış ortam koşullarında duvar kuruluşlarının ısıl davranışlarının incelendiği deney düzeneği, iç ortam özelliklerinin incelendiği hacım, örnek duvar kuruluşu, ölçüm sistemi ve veri toplayıcısından (datalogger) oluşmaktadır (Şekil 3). Deney sisteminde iç ortam ısıl özelliklerinin incelendiği ve yaşam mekanını örnekleyen 1.1 m x 1.2 m x 1.2 m boyutlarındaki ünite, örnek duvar kuruluşunun bir yüzüne yerleştirilmiştir. Bu ünitenin tüm yüzeyleri yalıtılmış olup deneyler süresince iç ortam sıcaklığı (T iç ) ve dış ortam sıcaklığı (T diş ) sürekli olarak kaydedilmiştir. Örnek duvar kuruluşunun toplam kalınlığı 24 cm (iç sıva 2 cm, tuğla 19 cm, dış sıva 3 cm) olup, yüzey alanı 1.0 m x 1.0 m'dir. Düşey boşluklu tuğladan oluşan duvarın yan yüzeyleri yalıtılarak, duvardan bir boyutlu ısı geçiş koşulları oluşturulmuştur. 287

8 Dış Ortam Şekil 3. Deney Sisteminin Şematik Görünüşü Bir yüzeyi iç ortamla temas eden duvarın diğer yüzeyi ise dış ortam koşulları etkisinde bırakılmıştır. Çalışmada duvarın iç ve dış yüzey sıcaklıkları ile sıva-tuğla ara yüzey sıcaklıkları ve ışınım şiddeti (I) gün boyunca ölçülmüştür. 70 milisaniyede alınan ölçümler 2 dakikalık ortalamalar olarak veri toplayıcısına (datalogger) kaydedilmiştir. Yatay yüzeye gelen güneş ışınım şiddeti CM-11 tipi Kipp-Zonen piranometre ile ölçülmüştür. Piranometre özellikleri Tablo 1 'de verilmiştir. TABLO 1. Piranometre özellikleri Duyarlılık Empedans Tepki süresi Spektral aralık 4-6 uvavm ohm < 5 s (l/e), 24 saniye sonra değerin % 99'u nm Güneş ışınımı, dış ortam sıcaklığı gibi iklimsel özellikler gün boyunca periyodik bir değişim gösterirler. Zamana bağlı bu süreç etkisindeki duvarın ısıl davranışlarının benzerlik göstermesi amacıyla deneyler dört gün süresince yapılmıştır. Bu sürenin ilk üç günü sistemin dengeye gelmesi için kullanılmış olup, son güne ait elde edilmiş olan 24 saatlik veriler değerlendirilmiştir. 4. SONUÇLAR: Dış ortam koşullarında gerçekleştirilen bu çalışma Temmuz 2001 tarihleri arasında yapılmıştır. İlk üç gün duvarın ısıl dengeye gelmesi için kullanılmıştır. 16 Temmuz 2001 günü alınan ölçümler değerlendirilmiştir. Deney gününe ait dış ortam sıcaklığı, duvar yüzeyine gelen güneş ışınım şiddeti ve iç ortamı modelleyen hacmin sıcaklığının saatlik değişimi şekil 4'de görülmektedir. Deneysel çalışma sırasında ölçülen duvar dış ve iç yüzey sıcaklıklarının saatlik değişimleri Şekil 5'de verilmiştir. Duvar dış yüzeyinde ölçülen en yüksek sıcaklık C, en yüksek sıcaklık ise C olarak alınmıştır. Duvar iç yüzeyinde en yüksek sıcaklık C, en düşük sıcaklık ise C olarak ölçülmüştür. En yüksek sıcaklığa duvar dış yüzeyinde saat 14.40'da, duvar iç yüzeyinde ise 19.28'de ulaşılmıştır. Bu veriler değerlendirildiğinde zaman gecikmesi 4.28 saat olarak elde edilmiştir. Sönüm oranı ise 0.52 olarak hesaplanmıştır. Duvar içinde 24 saatlik sıcaklık dağılımı Şekil 6'da verilmiştir. Duvar dış yüzeyindeki salırım genliğinin iç yüzeydeki salınım genliğine göre daha büyük olduğu görülmektedir. 288

9 * " * - < * - * - o o IX 1X1X1X1 Xl>iff Zaman (Saat) I Dış Ortam Sıcaklığı iç Ortam Sıcaklığı -Işınım Şiddeti Şekil 4. Deneyler Süresince İklimsel Koşulların Değişimi Sıcaklık Zaman (Saat) Dış Yüzey Sıcaklığı iç Yüzey Sıcaklığı Şekil 5. Duvar İç ve Dış Yüzey Sıcaklıklarının Günlük Değişimi Şekil 6'da (İY) iç sıva yüzey, (TU+IS) iç sıva ve tuğla arayüzey, (DS+TU) tuğla ve dış sıva arayüzcy, (DY) ise dış sıva yüzey sıcaklıklarını göstermektedir. Gün boyunca ölçülen en yüksek ve en düşük sıcaklıkların farkı, dış sıva yüzeyinde 21 C, dış sıva tuğla ara yüzeyinde C, iç sıva tuğla ara yüzeyinde 11 C. iç sıva yüzeyinde C olarak bulunmuştur İklim bölgelerine uygun duvar kuruluşlarının belirlenmesinde etken olan zaman gecikmesi ve sönüm oranı parametreleri malzemelerin termofıziksel özelliklerinden etkilenmektedir. Isı depolama özelliği yüksek olan elemanlardan oluşan duvarlarda zaman gecikmesi de yüksek olurken sönüm oranı ise düşmektedir. Bu tip duvarlarda ısı kaybı da daha az olmaktadır. Ancak ısı iletim katsayısının büyük olması hem ısı depolama kapasitesini hem de ısı yayınım katsayısını arttırmaktadır. Bu nedenle mekanların kullanım amaçlarına uygun olarak farklı malzemelerin birlikte kullanımı gerekmektedir. Mekanların sürekli kullanımı ve soğuk iklim söz konusu ise dış duvar kuruluşlarında içte ısı depolama özelliği yüksek masif kütle, dışta ise ısı iletkenlik değeri düşük malzemelerden oluşan çok tabakalı duvar kuruluşlarının seçimi uygundur. 289

10 Zaman (Saat) D D Kalınlık Şekil 6. Örnek Duvarda Zaman ve Konuma Bağlı Sıcaklık Değişimi Buna karşın mekanların belirli zamanlarda kullanımı söz konusu ise özellikle ısıtma dönemlerinde duvar kuruluşlarında yalıtım iç bölgede yer almalıdır Sıcak iklim bölgelerinde ise ısıl konforun sağlanmasında soğutma önem kazanmaktadır. Masif kütlenin ısı depolaması gerekli değildir. Aşırı ısınmanın önlenmesi için dış duvar malzemesinin yoğunluk ve yüzey renginin seçimi önem kazanmaktadır. Sonuçlar üzerine dış iklimsel koşulların etkisi önemlidir. Düşük enerjili bina tasarımı ve çevreye verilen emisyonların azaltılması için deneysel sonuçlardan yararlanarak farklık iklim bölgeleri için en uygun duvar kuruluşları belirlenmelidir. TEŞEKKÜR Yazarlar ölçüm sistemini tasarlayan ve imal eden BOZTEPE'ye katkılarından dolayı teşekkür ederler. REFERANSLAR: Yük.Müh. Mustafa ENGİN ve Yük.Müh. Mutlu [I] Ş. Dilmaç, N. Eğrican, "Binalarda Isı Konforu Amaçlı Enerji Tüketimi Üzerine Malzeme Seçiminin Etkisi", Energy with Ali Aspects in 21". Century Symposium, Bildiri Kitapçığı, İstanbul, 1994, [2] N. Eğrican, H. Onbaşıoğlu, "Sinüzoidal Dış Etkiye Maruz Homojen Bir Duvarın Isıl Analizi", Isı Bilimi ve Tekniği Dergisi, Cilt 16. No.2, 1993, ] H. Asan, Y. S. Sancaktar, "Duvarların Termofıziksel Özelliklerinin Faz Kayması ve Sönüm Oranına Etkisinin İncelenmesi", 11. Ulusal Isı Bilimi ve Tekniği Kongresi Bildiri Kitapçığı, Edirne 1997, s [4] B. Givoni, "Characteristics, Design Implications, and Applicability of Passive Solar Heating Systems for Buildings" Solar Energy Vol. 47, No. 6, 1991, pp [5] G. Athanassouli, "A Model to the Thermal Transient State of an Opaque Wall due to Solar Radiation Absorption" Solar Energy Vol. 41, No. 1, 1988, pp [6] H. Asan, Effects of Wall's İnsulation Thickness and Position on Time Lag and Decrement Factor", Energy and Building 28, 1998, pp [7] M.O. Bayazıt, Enerji Korunumu, İklimsel Konfor ve İnşaat Maliyetler Açısından Uygun Bina Kabuğunun Seçilmesi, Yüksek Lisan Tezi, İTÜ-Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul [8] T. Göksal, vd., Güneş ve Mimari Bağlamında Enerji Korunumlu Cephe Kuruluşlarında Isıl Davranışların Deneysel Araştırılması, Proje No , Anadolu Üniversitesi Araştırma Fonu, Eskişehir [9] E. Mazria, The Passive Solar Energy Book, Rodale Press, USA [10] G. Utkutuğ, Yüksek Lisans Programı Ders Notları, Gazi Üniversitesi, Ankara [II] H. Weber, Energiebevvusst planen, Energiebewusste Gebaudeplanung, Warmwasserbereitung, Heizung und Schwimmwasser- Envarmung Daten und Vorschriften, Callwey, München [12] Y. A. Çengel, Heat Transfer, A Practical Approach, WCB/McGraw-Hill, New York [13] Ş. Dilmaç, "Yapı Malzemelerinin Güneş Enerjisi Karşısındaki Davranışı", Doktora Tezi, İTÜ-Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul [14] P. Blondeau, M. Sperandio, F. Allard, "Night Ventilation for Building Cooling in Summer", Solar Energy, Vol. 61, N.5, [15] F.C. Zürcher, " Bauphysik-Bau und Energie, Leitfaden für Planung und Praxis, B.G, Teubner, Stuttgart,

11 291 TMMOB Makina Mühendisleri Odası "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ" Kasım 2001 ENERJİ ORMANCILIĞININ YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI İÇERİSİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ Prof.Dr. Nedim SARAÇOĞLU Z.K.Ü. Bartın Orman Fakültesi - BARTIN Prof.Dr. Nedim SARAÇOĞLU; tarihinde İstanbul'da doğdu yılında KTÜ Orman Fakültesinden mezun oldu yıllarında Almanya'da Goethe Enstitüsünde Almanca öğrendi ve bilimsel araştırma yaptı. Askerlik görevini almanca mütercim olarak yaptı yılları arasında askerlik görevini Ankara'da almanca mütercim olarak yaptı yıllarında Orman Genel Müdürlüğünde çalıştı yılında Doktor, 1994 yılında Doçent ve 2000 yılında Profesör unvanlarını aldı yılında Montreal/Kanada ve 1995 yılında Tampere/Finlandiya'da düzenlenen IUFRO Dünya Ormancılık Kongrelerine davetli olarak katıldı ve bildiriler sundu. Uzmanlık konulan Orman Hasılat Bilgisi, Orman Biyokütlesi ve Enerji Ormancılığıdır. Elliden fazla yayının içerisinde Enerji Ormancılığı önemli bir yer tutmaktadır. İngilizce ve Almanca dillerini bilmektedir. GİRİŞ: Petrol, kömür, doğal gaz ve uranyum dünyamızda mevcut tükenebilir, diğer bir deyimle yenilenemeyen enerji kaynağı rezervlerinin % 94 'ünü oluşturmaktadır. Günümüzdeki kullanım temposu ile mevcut kömür rezervleri yıl, daha az miktarda olan petrol ve doğal gaz rezervleri ise yıl sonra tükenmiş olacaktır. Ülkeler dünyadaki yakacak maddelerinin hızla azalan kapasiteleri ve artan fiyatları karşısında, özellikle 1970 'li yıllarda ortaya çıkan enerji krizlerinden sonra, yakacak madde açısından dışa bağımlılıklarını azaltabilmek için yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanma zorunluluğunu algılamışlardır. Ekonomik, doğal, sosyal vb. özellikleriyle diğer yenilenebilir enerji kaynaklarından daha fazla önem kazanan enerji ormanlarının tesis edilmesi ve elde edilecek ürünlerin özellikle enerji amaçlı kullanımı ile, petrol ve kömüre bağımlılık önemli ölçüde azaltılabilecektir. YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ÖNEMİ: Yenilenebilir enerji kaynakları (güneş, rüzgar, akarsu, deniz dalgalan vb.) içerisinde çok önemli bir kaynak seçeneği olarak, orman ekosistemi içerisinde yaşayan organizmaların kütle (ağırlık) miktarını belirten "orman biyokütlesi" önerilmektedir. Orman yenilenebilen bir enerji kaynağı olduğu için, şimdiye kadar ekonomik olmadığından dolayı değerlendirilmeyen ağaç plantasyonları ve doğal meşcereler günümüzde yenilenebilir yeni enerji kaynakları olarak araştırılmaktadır. Gelecekteki olası enerji kıtlığını gidermeye yardımcı olabilmek için son yıllarda işletmecilik ve orman biyokütle kaynaklarının kullanılmasına yönelik yöntemler geliştirilmektedir. Dünya nüfusunun çok hızlı artışı ve buna paralel olarak yoğun şehirleşmesi sonucu üç ciddi kriz durumunu, yani gıda maddeleri, hammadde ve enerjinin sağlanmasını da beraberinde getirmektedir. Gereğinde bu kriz durumlarını kontrol altına alabilmek için 1964 yılında "Uluslararası Biyoloji Programı (IBP)" gerçekleştirilmiştir. Bu program, insanlığın refahı için bitkilerin ana hasılatını artırmayı amaçlayarak çeşitli büyüme bölgelerinde araştırmaları hedef almıştır. Bu arada özellikle ağaçların biyolojik kütle üretiminin artırılması olanakları araştırılmıştır. Bütün fosil enerji kaynaklarının sınırlı oluşu nedeniyle enerji ve hammadde pazarlarındaki birçok hammaddenin uzun bir zaman periyodu içerisinde hissedilir ölçüde azalması ve pahalanması hesaplanmaktadır. Bu nedenle geleneksel enerji ve hammadde kaynaklarının yarışma gücü araştırılmaktadır. Bu konuya bitkilerin çok yönlü kullanım potansiyelleri de girmektedir. Güneş enerjisinin sürekli olarak bitkisel üretimde kullanılması ile tarım ve ormancılık, ekonomi içerisinde pozitif enerji bilançosu veren birkaç ekonomi dalı arasında yer alır. Bütün tarım ve ormancılık ürünlerinden en önemlileri olan; nişasta,

12 şeker, bitkisel/hayvansal yağlar, selüloz ve lignin yalnız enerji değil, ayrıca yapacak - ve kimyasal ana maddeler olarak önem kazanırlar. Geleneksel ormancılıktan vazgeçilerek daha yüksek biyokütle üretimlerini sağlayabilmek için aşağıdaki koşulların yerine getirilmesi gerekmektedir : 1- Uygun yetişme ortamlarında en yüksek verimi sağlayabilen yüksek verim gücündeki ağaç türlerinin j yetiştirilmesi ya da seleksiyonu, f 2- Yüksek verimli ağaç türlerinin yetiştirilmesi düşünülen yetişme ortamlarının toprakla ilgili su, besin maddesi, sıcaklık ve hava kapasiteleri gibi gerekli yetişme ortamı faktörleri özelliklerinin bilinmesi ve bu türlere uygun olmasının sağlanması, 3- Yetişme ortamı faktörlerinin değişik özellikte etkili olduğu yerlerde yüksek verimli ağaç türlerinin gelişimini incelemek için, iyi planlanmış kapsamlı araştırma fidanlıklarında yetiştirilmelerine ve orman koruması için bütün önlemlerin alınmasına dikkat edilmesi, 4- Tüm enerji bilançolarının belirlenmesi, 5- Kapsamlı ekonomik hesapların yapılabilmesi gerekir. ENERJİ ORMANCILIĞININ TÜRKİYE İÇİN ÖNEMİ: j Türkiye orman alanı % 27 oranı ile 20.7 milyon hektar alan kapsamaktadır. Orman alanlarının tamamı \ verimli olmayıp, ürün verebilen orman alanı 9.9 milyon hektar (% 48) 'dır. Geriye kalan 10.8 milyon hektar (% 52) orman alanı ise verim gücü düşük ormanlardan ya da tamamen verimsiz, bozuk makilik ve çalılıklardan oluşmaktadır. Ülkemizde orman varlığının % 31 'ine karşılık gelen 6.4 milyon hektarlık alan baltalık (normal, bozuk, çok bozuk) ormandır. Bunun 4 milyon hektarlık çok bozuk baltalık orman alanının enerji ormancılığına konu olabileceği söylenebilir. Türk Orman Envanteri'ne göre, ormanlarımızın ağaç serveti 1.2 milyar m 3, yıllık artımı 34 milyon m 3, yıllık kesilebilecek miktar (eta) ise 18 milyon m 3 tür yılında yıllık odun ürünü gereksinimiz 43 milyon m 3 olacaktır. Eğer üretim-tüketim arasındaki fark ithalat ile karşılanacaksa yaklaşık 6.4 milyar USD ödenmesi gerekecektir. Bu açığın kapatılmasında gerek devlet ormanlarında ağaçlandırılması gereken j alanların uygun bir bölümünde modern enerji ormanlarının kurulması ve gerekse vatandaşın kendi arazisinde j. enerji ormanları kurmasının teşvik edilmesi ile enerji plantasyonlarında üretilecek ek odun üretimi önemli bir rol oynayabilecektir. Orman Genel Müdürlüğü tarafından 1978 yılında başlatılan enerji ormancılığı projeleri ile 2001 yılına kadar hektar enerji ormanı tesis edilmiştir. Ülkemizde uygulanan enerji ormancılığı çalışmaları Doğu, Güneydoğu, İç Anadolu ve Trakya bölgelerindeki çok bozuk meşe baltalıklarında yoğunlaşmıştır. Kapalılık derecesi düşük, çalılaşmış, ölmekte olan meşeler toprak seviyesine yakın yükseklikten kesilmekte, kütükten ve köklerden sürgün üretilmesi amaçlanmaktadır yıllık idare süreleri sonunda kesilen sürgünler yöre halkı tarafından yakacak odun olarak kullanılmakta, yapraklar ise kışın hayvanlara yem olarak verilmektedir. Modern enerji ormancılığı projelerini uygulayan ülkelerde ise, birim alandan en kısa zamanda en fazla odun * üretiminin sağlanabilmesi için çeşitli iş makinalarının kullanıldığı modern yöntemler uygulanmaktadır.,' Toprak işlenmekte, toprak analizleri sonucuna göre toprak gübrelenmekte, diri örtü temizliği yapılmakta, gerekirse toprak sulanmakta, genetik olarak yetiştirilmiş üstün nitelikli çelik ve fidanlar makine ile dikilmekte ve 3-5 yıllık idare süreleri sonunda hektarda ton kuru ağırlıkta odun ürünü elde edilebilmektedir. Sürgünler makine ile kesilip 2-3 cm büyüklükte yongalandıktan sonra ısı tesislerine taşınmaktadır. Isı tesislerinde odun yongalarının yakılması sonucunda elektrik ve ısı enerjisi üretilmektedir. Enerji ormancılığı uygulamaları ile üretilecek odun ürünü, ormanlarda hasat çalışmalarından sonra genellikle çürümeye bırakılan dal, kabuk ve tepe parçaları ile toplumun kullanmadığı odun ürünleri ve orman endüstrisinin yonga, talaş, kabuk gibi artıklarının enerji üretiminin gerçekleştirilebileceği ısı tesislerinin ülkemizin çeşitli yörelerinde kurulması ile, bu konuda lider olan Finlandiya ve diğer ülkelerde olduğu gibi, ülkemizin enerji açığının azaltılmasında yenilenebilir yeni bir enerji kaynağından yararlanılabilecektir. i Türkiye'nin de Uluslararası Enerji Birliği'ne üye ülkeler gibi yakın gelecekte ülke enerji gereksiniminin önemli bir miktarını modern enerji ormancılığı projesi ile sağlaması istenirse, kimi koşulların yerine getirilmesi gerekmektedir: 292

13 1- Modern enerji ormancılığının ülkemizde yurt çapında büyük ölçekte uygulanabilmesi için, Türk Hükümeti'nin lea'ya üye ülkelerin hükümetleri gibi vatandaşların kendi arazilerinde enerji ormancılığı işletmeciliğini yapabilmeleri için, tarımda olduğu gibi, arazi çalışmaları, fidan -, gübreve makine temini, bakım ve hasat çalışmalarında kullanılacak yeteri miktarda düşük faizli krediler sağlaması, 2- Orman Genel Müdürlüğü'nün enerji ormancılığı işletmeciliğinde vatandaşlara teknik bilgi ve danışmanlık hizmeti ile fidan temini konularında destek olması, modern enerji ormancılığının ülkemizde de uygulanabilmesi için, yurdun çeşitli bölgelerinde kavak, meşe, söğüt, okaliptüs, akasya gibi hızlı büyüyen ağaç türlerimiz ile pilot enerji plantasyonları kurarak halkın bilinçlendirilmesinin ve teşvik edilmesinin sağlanması, 3- Hükümetin üretilen odun ürünlerinin yakılarak elektrik ve ısı enerjilerine dönüştürülmesini sağlayacak modern ısı tesislerinin kurulmasında ve üretilen elektrik ve ısının satışında vergi muafiyeti sağlayarak, hem tesislerin ülke genelinde çok sayıda kurulmasına ve hem de üretilecek elektriğin; petrol, kömür, doğal gaz fiyatları ile rekabet edebilecek birim fiyatlarla satışına destek olması, 4- Kurulacak ısı tesislerinde yakılacak en büyük hammadde kaynağı olarak, her yıl ormanlarda bakım, aralama ve hasat çalışmaları ile elde edilen yaklaşık 8-10 milyon m 3 dal, kabuk tepe parçası kapasitesinden ekonomik nakliye mesafesi (Avrupa ülkelerinde odun hammaddesinin ısı tesislerine ekonomik nakliye mesafesi 30 km ) yararlanılabilecek ağaç bileşenlerinin her yıl belirlenen miktarlarda Orman Genel Müdürlüğü'nce sağlanması, 5- Orman ve kağıt endüstrisinde üretim yapan fabrikaların çoğunda üretim aşamasında ortaya çıkan odun artıklarının (kabuk, yonga, talaş vb.) yakılarak elektrik ve ısı enerjisi üretilebilmesi için modern ısı tesislerinin kurulmasında devlet desteğinin sağlanması yararlı olacaktır. Türkiye'nin de IEA'ya üye ülkeler gibi, enerji ormancılığına uygun 4 milyon hektar orman alanında ve tarım arazilerinde modern enerji ormancılığı projelerini uygulamasının; petrol ithalatını azaltmak, doğal ormanları ve çevreyi korumak, toprak erozyonunu azaltmak, binlerce insana iş olanağı sağlamak ve yeşil Türkiye'yi oluşturmak gibi sayısız yararları olacaktır. Türk ormancısı modern enerji ormancılığı projesi ile geleneksel odun üretiminin yanı sıra, elektrik ve ısı enerjisinin üretilmesine yardımcı olan çağdaş ormancılığa geçiş yapabilmenin ve ülkemizin enerji potansiyeline katkı sağlayabilmenin gururunu yaşayabilecektir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının büyük oranda kullanım için bugün teknolojik bir sorun yoktur. Bu konuda birçok çözüm olanakları vardır. Buna karşın genellikle bu tür uygulama için yeterli kapital ve politik isteğin yetersizliği hissedilmektedir. Ulusal, bölgesel ve dünya çapında ivedilikle enerji planlarına gerek duyulmaktadır. Ulusal düzeyde birçok ülkede henüz yeterli hiçbir enerji stratejisi yoktur. Bu uzun gelişme yolunda daha ileri eğitim ve örnek projelerin yanı sıra iyileştirilmiş bilişim - ve iletişim sistemleri de önemli rol oynar. Her şeyden önce kısa sürede uygulanamayacak dünya enerji planlamasına gereksinim duyulmaktadır. Ekolojik özellikler, beslenme darboğazları, kapital kaynaklarına bağımlılık ve teknolojik düzey gibi özellikler göz önünde tutularak bölgesel farklılıklara göre doğru enerji stratejilerinin araştırılması ve politik açıdan kabul ettirilmesi gerekir. İsveç ve Kanada'nın önderlik ettiği " Uluslararası Enerji Birliği (IEA)" ya üye 10 ülke 1975 yılından itibaren enerji ormancılığı projeleri ile kavak, söğüt, kızılağaç, akasya gibi hızlı büyüyen ağaç türlerinden elde ettikleri odunları yongaladıktan sonra ısı tesislerinde yakarak elektrik ve ısı enerjisi üretmektedirler. Günümüzde Finlandiya ülke enerji gereksiniminin % 18 'ini, İsveç ise % 16 'sini bu yöntemle karşılayan ilk iki ülkedir. IEA'ya üye ülkeler 2050 yılına kadar enerji gereksinimlerinin % sini enerji ormancılığı ile karşılamaya çalışmaktadır. Türkiye'nin de IEA'ya üye olarak enerji ormancılığı konusunda bu ülkelerle sıkı bir bilimsel ve ekonomik işbirliğine girerek ülke kaynaklarından en üst düzeyde yararlanması kaçınılmazdır. İsı tesislerinde odun materyalinin yakılması sürecinde çevreye kömür ve petrole kıyasla çok daha az SO, NO ve CO bileşiklerinin verilmesi, enerji ormancılığının çevre dostu bir enerji kaynağı olduğunu vurgulamaktadır. Günümüzde çeşitli ülkelerde kurulu olan ısı tesislerinin kapasiteleri nüfus yoğunluğuna ve hammadde kaynağı kapasitesine göre MW arasında değişmektedir. Tesislerde odun, odun kabuğu, bitkisel maddeler ve artıkları, turba ve kömür de yakılabilmektedir. Orman ve tarım ürünleri ve artıklarının yakılması sonucu elde edilen enerji ya elektrik enerjisine dönüştürülerek elektrik şebekesine verilmekte ya da ayrıca ısı tesislerinde yer alan dev tanklardaki suyun ısıtılması sağlanmaktadır. Sıcak su borularla yerleşim yerlerindeki evlerin, okulların, hastanelerin vb. tesislerin radyatörlerine ulaştırılarak mekanlar ısıtılmakta ve bu amaç için gerekli olan pei" 1 halatı ve böylece ülkenin siyasi ve ekonomik bakımdan dışa bağımlılığı azaltılmaktadır. 293

14 KAYNAKLAR 1. Flavin, C, Lenssen, N Enerjide Arayışlar. TEMA Vakfı Yayın No: 12, İstanbul 2. Saraçoğlu, N Modern Ormancılıkta Yeni Görüş : Biyokütle. Orman Mühendisliği Dergisi, Yıl: 25, Sayı: 3, 29-32, Ankara. 3. Saraçoğlu, N Construction of stem volume and biomass tables of Alder. IUFRO XIXth World Congress, Division:4, 54-56, Montreal. 4. Saraçoğlu, N Biomasseprojekte in der Türkei. Allgemeine Forst Zeitschrift, 46.Jahrgang, Februar 1991, , München. 5. Saraçoğlu, N Enerji Ormancılığı Projeleri. Enerji Tasarrufu ve Enerji Verimliliği Uluslararası Sempozyumu, Kasım 1992, , Ankaraç 6. Saraçoğlu, N Construction of biomass tables in Turkey. Swedish Uni. Of Agric. Sciences, Report: 48, p.149, Uppsala. 7. Saraçoğlu, N The potential of energy forestry for multiple use in Turkey. IUFRO XXth World Congress, Division: 1, p.104, Tampere. 8. Saraçoğlu, N Türkiye Enerji Ormancılığı Projelerinin Türkiye'nin Enerji Potansi-yeline Katkı Olanakları. TMMOB Türkiye Enerji Sempozyumu, 49-53, Ankara. 9. Saraçoğlu, N The new aspect at the turkish energy forestry. First Balkan Botanical Congress, September 1997, p.54, Thessaloniki. 10. lo.saraçoğlu, N The importance of biomass and energy forestry for energy balance in Turkey. XVIth World Forestry Congress, 13-22October 1997,Div.3,p.313,Antalya Saraçoğlu, N Turkish energy forestry for sustainable forest management and energy. IUFRO XXIth World Congress, 7-12 August 2000, Kuala Lumpur Sennery-Forsse, L Handbook for Energy Forestry. Svvedish Uni. Of Agric.Sciences Section for Energy Forestry, 30 p., Uppsala. 294

15 TMMOB Makina Mühendisleri Odası "II. ÇEVRE ve ENERJİ KONGRESİ" KASIM 2001 KONUT ISITMACILIĞINDA TÜRKİYE'NİN JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİ İbrahim AKKUŞ 1, Önder AYDOĞDU 2, Selahattin KAHRAMAN 3, Sinan SARP 4 'MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi ANKARA Tel: /1267 E-Posta: 2 MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi ANKARA Tel: /1267 E-Posta: 3 MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi ANKARA Tel: /1222 E-Posta: 4 MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi ANKARA Tel: /1267 E-Posta: sinan Jeoloji Müh. İbrahim AKKUŞ; 1952 yılında Erzincan'da doğdu. İlk ve Orta öğretimini Erzincan'da bitirdi. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Yer Bilimleri Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği bölümünden 1977 yılında mezun olduktan sonra aynı yıl MTA Genel Müdürlüğünde çalışmaya başladı. Petrol, bitümlü şeyi ve jeotermal enerji etüt ve sondajlarında görev aldı. Bu etüt ve sondajlara ilişkin raporları, jeotermal enerji konusunda tebliğleri bulunmaktadır yılında Portekiz (Asor Adaları) ve Fransa'daki jeotermal enerji alanlarında düzenlenen geziye katıldı yılından bu yana MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesinde Jeotermal Enerji ve Kaplıca Etütleri Birim Yöneticisi görevini sürdürmektedir. Jeoloji Müh. Önder AYDOĞDU; 1971 yılında Ankara'da doğdu. İlk, Orta ve Lise öğretimini Ankara'da tamamladıktan sonra 1988 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümüne girdi, 1992 yılında mezun olarak aynı yıl MTA Genel Müdürlüğü, Enerji Dairesi, Jeotermal Enerji ve Kaplıca Etütleri biriminde göreve başladı. Çeşitli sahalarda jeotermal enerji etüt ve sondajlarında görev aldı yılında Japonyada düzenlenen 4 ay süreli "Jeotermal Enerji ve Çevre" konulu eğitim kursuna katıldı yılından bu yana MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesinde Jeotermal Enerji ve Kaplıca Etütleri Birim Yönetici Yardımcısı olarak görev yapmaktadır. Jeoloji Müh. Selahattin KAHRAMAN; 1970 Antakya'da doğdu. İlk, Orta ve Lise öğretimini Antakya'da tamamladı. Hacettepe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği bölümünden mezun olduktan sonra aynı bölümde Genel Jeoloji Anabilim dalında 2 yıl araştırma görevlisi olarak çalıştıktan sonra 1997 tarihinden itibaren MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesinde Jeotermal Enerji ve Kaplıca Etütleri Biriminde görev yapmaktadır. Jeoloji Müh. Sinan SARP; 1964 yılında Kayseri'de doğdu. İlk öğretimini Çorum'da, orta öğretimini Ankara'da bitirdi yılında girdiği Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği bölümünden 1989 yılında mezun olduktan sonra 1990 yılında MTA Genel Müdürlüğünde çalışmaya başladı yılında Japonya'da düzenlenen 4 ay süreli "Jeotermal Enerji" konulu eğitim kursuna katıldı. Halen MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesinde Jeotermal Enerji ve Kaplıca Etütleri Birim Yönetici Yardımcısı olarak görev yapmaktadır. ÖZET: Enerji gereksinimini karşılamada dışa bağımlı olan Türkiye, fosil enerji kaynaklarının yanı sıra önemli bir potansiyel oluşturan alternatif enerji kaynaklarını da kullanmak zorundadır. Alp tektonik kuşağı üzerinde yer alması sonucu alternatif enerji kaynaklarından biri olan jeotermal enerji oluşumuna uygun yapıların geliştiği Ülkemiz bu alanda önemli bir potansiyele sahiptir. Jeotermal enerji, fosil yakıtlar gibi kirletici unsurlar içermediği için temiz ve çevre dostu bir enerji türüdür. Bu enerjiden; elektrik üretimi, ısıtmacılık, endüstriyel kullanım ve kimyasal madde elde edilmesi gibi alanlarda yararlanılmakta ve elde edilen üretimin tamamı tüketilmektedir. 295

16 Türkiye'de toplam 600 dolayında sıcak su kaynağının yer aldığı 170 adet jeotermal alan bulunmaktadır. Bu alanların % 95'i düşük ve orta sıcaklıklı sahalar olup konut ısıtması, sera ısıtması, endüstriyel uygulamalar, termal turizm ve sağlık amaçlı yararlanmalar için uygundur. Diğer sahalar yüksek sıcaklıklı olup elektrik üretimine uygun niteliktedir. Ancak keşfedilmiş olan bu alanlarda jeotermal enerjiye dayalı yatırımlar yapmak isteyen girişimcileri doğru yönlendirmek için potansiyel belirleme çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Jeotermal kaynakların boşalımları değerlendirildiğinde potansiyel 600 MWt civarındadır. MTA Genel» Müdürlüğü'nün 40 yıla yaklaşan süre içerisinde açtığı toplam m derinliğindeki 336 adet jeotermal f amaçlı sondaj ile bu potansiyele yaklaşık 2317 MWt katkı sağlanmıştır. Buna göre Türkiye'nin görünür termal kapasitesi ise 2917 MWt civarındadır. Görünür hale getirilen potansiyelin petrol eşdeğeri TEP olup tümünün kullanılması halinde önemli ölçüde yakıt tasarrufu sağlaması yanında çevre kirliliğini önlemeye de katkı sağlanacaktır. Potansiyel oluşturan ancak henüz kuyu açılmamış diğer sahalarda sondajlı çalışma yapılması ve daha önce kuyu açılmış sahalarda geliştirme çalışmalarının yapılması halinde bu potansiyelin önemli ölçüde artacağı beklenmektedir. Jeotermal enerji Ülkemizde önemli ölçüde kullanılmaktadır. Türkiye bu enerjinin doğrudan kullanımı açısından dünyada ilk 5'e girmektedir. Jeotermal enerjinin doğrudan kullanım kapasitesi 820 MWt' dir. Bu değerin 493 MWt bölümünden konut eşdeğeri ısıtmada, 327 MWt kapasiteli bölümünden ise 194 adet sağlık amaçlı kaplıca kullanımında yararlanılmaktadır. j Sektörün en önemli sorunu jeotermal enerji yasasının olmayışıdır. Yasanın olmaması nedeniyle jeotermal uygulamalara dayanak oluşturan 927 sayılı yasa ise günümüz koşullarında yetersiz kalmakta, jeotermal enerji aramaları ve kullanımı konusunda bir çok olumsuzluğun yaşanmasına neden olmaktadır. Türkiye'de bulunan jeotermal sahalarda açılmış olan kuyulardaki başarı oranı % 92 civarındadır. Ancak açılan 336 civarındaki sondaj sayısı yetersiz olup potansiyel kavramını olumsuz etkilemektedir. Bu sorunu aşmak için sondajlı çalışmalara yeterli kaynak ayrılmalıdır, Anahtar Sözcükler; Jeotermal, jeotermal potansiyel, yenilenebilir enerji, konut ısıtmacılığı, jeotermal uygulama alanları, çevre ve enerji, termal turizm, MTA GİRİŞ: j Günümüzde enerji tüketimi gelişmişliğin ölçütlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Gelişmişlik sınırında yer alan Ülkemizdeki yaşam biçimi her geçen gün artan enerji tüketimi yönünde gelişme göstermektedir. Bu bağlamda Türkiye, enerji kaynaklarını en ekonomik ve maksimum yararlanmayı sağlayacak biçimde değerlendirmek ve alternatif enerji kaynaklarını kullanmak zorundadır. Ancak çok çeşitli enerji kaynağına sahip olmakla birlikte mevcut enerji kaynakları tüketimi karşılayamamaktadır. Dolayısıyla üretim/tüketim dengesi giderek olumsuz yönde bozulmaktadır. Ülke enerji ihtiyacının yarısından fazlasının dışarıdan karşılandığı, gerek öz kaynaklarımızın gerekse ülke dışından sağlanan fosil enerji kaynaklarının gelecekte tükeneceği göz önüne alındığında alternatif enerji kaynaklarını da kullanmak, onları geliştirerek ekonominin hizmetine sunmak kaçınılmaz olmaktadır. Alternatif enerji kaynaklarından biri de Jeolermal Enerji'dir. Jeotermal enerji yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde bulunan birikmiş ısının oluşturduğu sıcaklıkları, sürekli j olarak bölgesel atmosferik ortalama sıcaklığının üzerinde olan ve çevresindeki normal yeraltı ve yerüstü f. sularına göre daha fazla erimiş mineral, çeşitli tuzlar ve gaz içerebilen basınç altındaki sıcak su ve buhar olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca herhangi bir akışkan içermemesine rağmen bazı teknik yöntemlerle ısısından yararlanılan "Sıcak Kuru Kayalar" da jeotermal enerji kaynağı olarak nitelendirilmektedir. Bu enerji kaynağı, fosil yakıtlar gibi kirletici unsurlar içermediği için temiz ve çevre dostu bir enerji türüdür. Ancak jeotermal akışkanın korozyon ve kabuklaşmaya neden olabileceği, içerdiği bor yüzünden tarımsal sulamaya uygun olmadığı, yapısındaki CO 2 ve H 2 S gibi gazların açığa çıktığı bilindiğinden, jeotermal enerji uygulamalarında bazı teknolojik önlemlerin alınması gerekmektedir. Hem rezervuar parametrelerinin korunması hem de jeotermal akışkanın çevreye zarar vermesinin önlenmesi için, tüm dünyada yasalarla zorunlu hale getirilmiş olan reenjeksiyon (akışkanı yer altına geri verme) uygulaması yapılmaktadır. Bu durumda jeotermal enerji, çevreyi kirletmediği gibi petrol, doğal gaz ve kömür yerine kullanıldığı için döviz tasarrufu da sağlamaktadır. Jeotermal enerji; elektrik üretimi, ısıtma uygulaması, endüstriyel ve kimyasal i madde elde edilmesi gibi alanlarda kullanılmakta ve elde edilen üretimin tamamı tüketilmektedir., 296

17 JEOTERMAL ENERJİNİN KULLANIM ALANLARI: Düşük ve orta sıcaklıklı sahalardan üretilen jeotermal akışkan, bugünkü teknolojik ve ekonomik koşullar altında başta ısıtmacılık olmak üzere (Sera, Konut, Tarımsal kullanımlar), endüstride (Yiyecek Kurutulması, Kerestecilik, Kağıt ve Dokuma Sanayi, Dericilik ve Soğutma tesislerinde) ve kimyasal madde üretiminde (Borik Asit, Amonyum Bikarbonat, Ağır Su ve Akışkandaki CO? den Kuru buz elde edilmesinde) kullanılmaktadır. Bunun yanında orta sıcaklıklı sahalardaki akışkandan da elektrik üretimi için teknolojiler geliştirilmiş ve kullanıma sunulmuştur. Yüksek sıcaklıklı sahalardan elde edilen akışkandan ise elektrik üretiminin yanı sıra entegre olarak diğer alanlarda da yararlanılmaktadır (Tablo 1). TABLO 1. Jeoterma! Akışkanın Sıcaklıklarına Göre Kullanım Alanları SICAKLIK ^ KULLANIM ALANLARI Yüksek konsantrasyonlu solüsyonların buharlaştırılması,^ amonyum absorbsiyonu ile soğutma Diatomitlerin kurutulması, ağır su ve hidrojen siilfıt eldesi Kereste kurutmacılığı, balık kurutmacılığı < 1 Bayer's metodu ile alüminyum eldesi Konservecilik, çiftlik ürünlerinin çabuk kurutulması Şeker endüstrisi, tuz endüstrisi, Distilasyonla temiz su elde edilmesi Çimento kurutmacılığı Organik maddeleri kurutma (Deniz yosunu, < çimen, sebze), yün yıkama ve kurutma -^ Balık kurutma (stok balık) Yer ve sera ısıtmacılığı Soğutma (Alt Sıcaklık Limiti). Sera,ahır ve kümes ısıtmacılığı Mantar yetiştirme, balneolojik hamamlar Toprak ısıtma Yüzme havuzları, fermantasyonlar, damıtma Balık çiftlikleri "4 Elektrik Üretimi İkincil (Binary) Akışkan Isı Pompalarıyla Alan Isıtma ve Soğutma JEOTERMAL ENERJİNİN ÜSTÜNLÜKLERİ: Jeotermal enerjiden elde edilen birim gücün maliyeti hidroelektrik ve termik santrallerden elde edilene göre çok daha ucuzdur. Jeotermal maliyeti doğalgaz maliyetinin 1/3-1/4'üne eşdeğerdir. Termik Santrallere göre çok daha az çevre sorununa yol açmaktadır. Reenjeksiyon uygulamalarının giderek gelişmesiyle çevre sorunu hemen hemen hiç kalmamıştır. Yani çevre dostu temiz bir enerji kaynağıdır. Elektrik üretimi ile entegre olarak geliştirilen sistemlerle jeotermal akışkan daha fazla termal güç ve diğer kullanımları elde etmek mümkün olmaktadır. Yani jeotermal enerji aynı anda birden fazla amaç için kullanılabilmektedir. Yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. Bu özelliği ile sürdürülebilir bir enerji sağlamakta olan öz kaynağımızdır. Ülkelerin kendi doğal enerji kaynaklarını kullanarak enerjide dışa bağımlılıklarını azaltmaya yönelmeleri de jeotermal kaynakların kullanımını arttırmaktadır. Son yıllarda geliştirilen "Binary Cycle" veya "Multi Flashing System" gibi teknolojik gelişmeler ile daha düşük sıcaklıktaki sahalardan da elektrik üretimi mümkün olmakta ve santral çevrim verimleri arttırılarak birim enerji maliyeti daha da aşağılara çekilmektedir (Koçak, 2000). TÜRKİYE'DE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI: 1962 yılında sıcak su kaynaklarının envanter çalışmalarıyla başlatılan ve günümüze kadar sürdürülen sistematik araştırmalar sonucunda sıcaklığı 35 C üzerinde jeotermal akışkan içeren 170 adet sahanın varlığı ortaya konmuştur. Gerçekleştirilen jeotermal enerji arama çalışmalarına göre Ülkemizde dünya standartlarına uygun olarak; 297

18 a- Düşük Sıcakhklı Sahalar (20-70 C) b- Orta Sıcakhklı Sahalar ( C) c- Yüksek Sıcakhklı Sahalar (> 150 C) olduğu belirlenmiştir. Türkiye'deki jeotermal sistemler tektonik ve volkanik faaliyetlere bağlı olarak gelişmiştir (Sekil 1). Bu ilgi nedeniyle jeotermal enerji araştırmaları önemli tektonik yapılar ve volkanizmanın etkin olduğu alanlarda yoğunlaşmıştır. Batıda bulunan ve derinlere kadar etkili kırık zonlarının bulunduğu graben sistemlerinde ülkemizin yüksek sıcaklığa sahip alanları gelişmiştir. Buna karşılık havza rejiminde sedimantasyonun devam etmesinden dolayı kabuk kalınlaşmasından kaynaklanan düşük ısı akısı nedeniyle Orta Anadolu'da, Kuzey Anadolu Fay Zonunda ve bir kısım volkanik faaliyetler ile sıkışma rejimine uğrayan ve kabuk kalınlaşması gösteren Doğu Anadolu'da da düşük sıcakhklı alanlar gelişmiştir. Buradan da anlaşılabileceği gibi jeotermal enerji yönünden önemli potansiyel oluşturan alanlar Batı Anadolu'da yoğunluk kazanmıştır. Bu bölgedeki enerji elektriğe dönüştürülebilecek niteliktedir. Diğer bölgelerde ise doğrudan kullanıma yönelik sahaların varlığı keşfedilmiştir. Türkiye'deki jeotermal alanlarda yapılan arama-araştırma çalışmalarıyla ortaya çıkarılan 170 sahada prospeksiyondan başlayarak değişik aşamalardaki jeolojik, jeofizik, hidrojeokimya etütlerinde elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda belirlenen lokasyonlarda toplam derinliğinde 336 adet arama/araştırma kuyusu, 300 civarında gradyan sondajı açılmıştır. Sözü edilen kuyular MTA Genel Müdürlüğü tarafından açılan kuyular olup diğer girişimcilerin açtığı kuyularla bu sayının 400'e ulaştığı bilinmektedir. AN, rn \(. IKLAMALAR * (Inemti Jeotermal Alanlar * Sıcak Su Kaynakları J I. Tcrsiyer-kuvaterncı- Volluuıîlleı* l'.'rcı-s^cr-kuvalerııcrvolkan Çıkışla - Ana Fay Hallim «^ Kaslıca Doğrultu Atıtnu Faylar "*' Ifers Fay ve Bimlirnıvler Şekil 1. Türkiye'de Genç Tektonik Hatlar, Sıcak ve Mineralli Su (Maden Suyu) Kaynaklarının Dağılımı Yüzey sıcaklığı 35 C nin üzerinde olan sahalardan 161 tanesi merkezi ısıtmaya, sera ısıtmasına, endüstriyel proses ısı kullanımına ve kaplıca kullanımına uygundur. Diğer 9 jeotermal sahanın ise teknik olarak elektrik üretimine uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu sahalarda elektrik üretimine entegre olarak merkezi ısıtma vb. jeotermal uygulamalarda gerçekleştirilebilir. TÜRKİYE'NİN JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİ: Jeotermal sistemlerin geliştiği ülkeler, bilinen bazı tektonik ve/veya aktif volkanik kuşaklar üzerinde bulunmaktadır. Alp tektonik kuşağı üzerinde yer alan Ülkemizde de genç tektonizma ve volkanizma yaygın olarak gelişmiştir. Buna bağlı olarak gelişen sistemler oldukça zengin jeotermal enerji potansiyeli yaratmıştır. Aktif faylarla sınırlı grabenler ve yaygın genç volkanizmaya bağlı olarak gelişen doğal buharların, hidrotermal aberasyonların ve sıcaklığı yer yer 102 C ye ulaşan 600 ün üzerindeki sıcak su kaynağının varlığı, ülkemizin önemli bir jeotermal enerji potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. 298

19 Jeotermal enerjide potansiyel, sahanın ısı kapasitesi ve üretilebilecek akışkan miktarı parametrelerinin bir fonksiyonudur. Türkiye jeotermal alanında önemli bir potansiyele sahip olup dünyadaki zengin ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye jeotermal potansiyeli bakımından, Avrupa'nın l'nci, Dünyanın 7'nci, ülkesi konumundadır (Batık ve diğ. 2000). Balneolojik amaçlı kullanımlar için sıcaklık alt sınırı 20"C olarak kabul edilmekte olup 600 kaynak grubuyla ülkemiz Avrupa'da birinci sırayı almaktadır. Sadece kaynakların boşalımları değerlendirildiğinde potansiyel 600 MWt civarındadır. Günümüze kadar jeotermal enerji çalışmalarını yürüten MTA Genel Müdürlüğü'nün 40 yıla yaklaşan süre içerisinde açtığı toplam m derinliğindeki 336 adet jeotermal amaçlı sondaj ile bu potansiyele 2317 MWt katkı sağlanmıştır. Türkiye'nin görünür termal kapasitesi ise 2917 MWt civarındadır. Bu potansiyel değeri, açılan kuyulardan ve kaynaklardan elde edilmiştir. Konut ısıtmada kullanım için Potansiyel oluşturan ancak henüz kuyu açılmamış 41 adet sahada sondajlı çalışma yapılması ve daha önce kuyu açılmış diğer sahalarda geliştirme çalışmalarının yapılması halinde bu potansiyelin önemli ölçüde artacağı beklenmektedir. Dolayısıyla ısıtılacak konut sayısı artacak, buna bağlı olarak yakıt tasarrufu sağlanacak, enerjide dışa bağımlılık azalacak ve fosil enerji kaynaklarının kullanımından ötürü ortaya çıkan kirliliğinin etkisi azalacaktır. Türkiye'nin muhtemel jeotermal ısı potansiyeli MWt olup bunun da teorik karşılığı 5 milyon konut ısıtmacılığıdır. Bu potansiyelin petrol eşdeğeri 9 milyar $/yıl olarak öngörülmektedir. Az sayıda da olsa yüksek entalpili jeotermal alanlar da keşfedilmiştir. Ancak ülkemizde jeotermale dayalı elektrik üretimi düşük seviyede kalmıştır. Halen 20.4 MWe brüt kurulu güce sahip Denizli-Kızıldere santralı günümüzde net 12 MWe elektrik üretmektedir. Aydın-Germencik'te (232 C) ise aşamalı olarak yaklaşık 100 MWe gücüne ulaşacak portable üniteler için Yap-İşlet modeline göre işlemler sürdürülmektedir. TÜRKİYE'DEKİ UYGULAMA ALANLARI: Ülkemizde Jeotermal Enerjiden ağırlıklı olarak ısıtmacılıkta (Konut, sera, termal tesis ısıtması), elektrik üretimi endüstriyel uygulamalar, termal turizm ve balneolojik uygulamalarda yararlanılmaktadır. Türkiye jeotermal enerjinin doğrudan kullanımı açısından dünyada ilk 5'e girmektedir. Türkiye' de konut eşdeğeri 493 MWt ısıtma değerine 194 adet sağlık amaçlı kaplıca kullanımı olan 327 MWt dahil edildiğinde, jeotermalin doğrudan kullanım kapasitesi olan 820 MWt'a ulaşılmaktadır (Şekil 2). Bugün için Türkiye'de jeotermal enerji ile konut eşdeğeri ısıtma uygulaması yapılmaktadır. Ülkemizde, jeotermal enerji ile merkezi olarak konut ısıtılmakta olup geriye kalan potansiyelden kaplıca, sera ve termal tesis ısıtmacılığında yararlanılmaktadır. Türkiye'de merkezi olarak jeotermal enerji ile ısıtılan yerler tablo 2'de verilmiştir. TABLO 2- Türkiye'de Merkezi Olarak Jeotermal Enerji İle Isıtılan Yerler Kurulu Kapasite (Konut) Isıtılan Konut Sayısı Potansiyel (MWt) Akışkan Sıcaklığı ( C) Gönen (Balıkesir) ,42 80 Simav (Kütahya) , Kızılcahamam (Ankara) ,92 80 Narlıdere+Balçova (İzmir) , Sandıklı (Afyon) ,53 70 Kırşehir ,38 57 Afyon ,23 95 Kozaklı (Nevşehir) ,65 90 Diyadin (Ağrı) ,04 70 TOPLAM ,21 299

20 MWt Şekil 2. Görünür Hale Getirilmiş Potansiyelin Kullanımı Türkiye Dünyada kurulu jeotermal elektrik santralı içinde 20.4 MW e kapasitesi ile 14. sırada yer almaktadır. Ülkemiz jeotermal enerji kaynakları daha çok merkezi ısıtmaya ve kaplıca amaçlı kullanıma uygundur. Bugün, ülkemizde yaygın olarak bulunan bu enerji kaynağı henüz tam anlamıyla optimum bir şekilde kullanılmamaktadır. Bilindiği gibi jeotermal enerji içerdiği ısı miktarına göre entegre olarak kullanılabilmektedir. Ancak ülkemizde bu kullanım henüz uygulanamamakta ve bir anlamda kaynak israfı yapılmaktadır. TÜRKİYE' DE ELEKTRİK ÜRETİMİNE UYGUN SAHALAR: 1. DENİZLİ-KIZILDERE SAHASI (242 C) 2. AYDIN - GERMENCİK -ÖMERBEYLİ SAHASI (232 C) 3. ÇANAKKALE- TUZLA SAHASI ( 174 C) 4. AYDIN-SALAVATLI SAHASI (171 C) 5. KÜTAHYA-SİMAV SAHASI (162 C) 6. MANİSA- SALİHLİ-CAFERBEY SAHASI (150 C) 7. İZMİR- SEFERİHİSAR SAHASI (153 C) 8. AYDIN-YILMAZKÖY SAHASI (142 C) 9. İZMİR-DİKİLİ SAHASI (130 C) Türkiye'nin jeotermal enerjiye dayalı tek santrali olan 20.4 MWe brüt kurulu güce sahip Denizli-Kızıldere Santrali günümüzde net 12 MWe elektrik üretmektedir. Aydın Germencik sahasında (232 C) yaklaşık 100 MWe potansiyele göre yatırım işlemleri sürdürülmektedir. Elektrik üretimine uygun diğer sahaların devreye girmesiyle Türkiye'deki toplam elektrik üretim gücünün bugünkü değerlendirmelere göre 2010 yılında yaklaşık 500, 2020 yılında 1000 MWe'e ulaşabileceği beklenmektedir (Şimşek ve diğ. 2001). KONUT ISITMACILIĞINDA JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİ: Türkiye'de toplam 600 dolayında sıcak su kaynağının yer aldığı 170 adet jeotermal alan bulunmaktadır. Bu alanların % 95'i düşük ve orta sıcaklıklı sahalar olup konut ısıtması, sera ısıtması, endüstriyel uygulamalar, termal turizm ve balneolojik yararlanmalar için uygundur. Diğer sahalar yüksek sıcaklıklı olup elektrik 300

ISI YALITIMLI DÜŞÜK ENERJİLİ BİNALAR VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNE ETKİLERİ

ISI YALITIMLI DÜŞÜK ENERJİLİ BİNALAR VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNE ETKİLERİ ISI YALITIMLI DÜŞÜK ENERJİLİ BİNALAR VE ÇEVRE KİRLİLİĞİNE ETKİLERİ Bülent CERİT *, Bülent YILMAZ ** * Akdeniz Üniversitesi,Teknik Bilimler M.Y.O, Antalya ** Akdeniz Üniversitesi,Teknik Hizmetler, Antalya

Detaylı

JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR?

JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR? JEOTERMAL ENERJĐ NEDĐR? Jeotermal enerji kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su ve buhardır. Jeotermal enerji ise jeotermal

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

BİYOKÜTLENİN ENERJİ ÜRETİMİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

BİYOKÜTLENİN ENERJİ ÜRETİMİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ BİYOKÜTLENİN ENERJİ ÜRETİMİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ Prof. Dr. NEDİM SARAÇOĞLU ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Orman Amenajmanı ABD 74100 Bartın ÖZET Petrol, kömür, doğal gaz ve uranyum yenilenemeyen enerji kaynakları

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE

JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE JEOTERMAL ENERJİ 2010282055 KÜBRA İNCEEFE JEOTERMAL ENERJİ NEDİR? Jeotermal yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardır. Jeotermal

Detaylı

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI Ahşap malzeme, sahip olduğu özellikler nedeni ile yapı malzemesi olarak önemli bir yere sahiptir. Günümüz teknolojik olanakları çerçevesinde yapay ahşap

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU SULTANHİSAR-AYDIN 260 ADA 1,2,3,4 PARSEL JEOTERMAL ENERJİ SANTRALİ İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU PLANLAMA ALANININ KONUMU: Planlama Alanı Türkiye'nin Batısında Ege Bölgesinde Aydın ili,sultanhisar ilçesi

Detaylı

Türkiye de Enerji Ormancılığı ve Orman Atıkları Potansiyelinin Değerlendirilmesi

Türkiye de Enerji Ormancılığı ve Orman Atıkları Potansiyelinin Değerlendirilmesi Türkiye de Enerji Ormancılığı ve Orman Atıkları Potansiyelinin Değerlendirilmesi Yeşim Güçbilmez a,, İbrahim Çalış a, Eda Fıçıcı a a Anadolu Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 26555, Eskişehir ygucbilmez@anadolu.edu.tr,

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

Makina Mühendisliği Anabilim Dalı 35100 Bornova ĐZMĐR 35100 Bornova ĐZMĐR

Makina Mühendisliği Anabilim Dalı 35100 Bornova ĐZMĐR 35100 Bornova ĐZMĐR ÇEŞME DE BĐR OTELĐN KULLANIM SUYU ISITMASININ RÜZGAR ENERJĐSĐNDEN SAĞLANMASI Doç. Dr. Aydoğan ÖZDAMAR Mak. Müh. Çağın ŞEN Ege Üniversitesi Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Bilimleri Enstitüsü

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis Sanayide Enerji Verimliliği Hizmetleri Soğutmanın Temelleri Doğalgazlı Soğutma Otomotiv Fabrikası İçin Örnek Çalışma Örnek Çalışma Sonuçları Enervis Sanayide

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

NİTELİKLİ CAMLAR ve ENERJİ TASARRUFLU CAMLARIN ISI YALITIMINA ETKİSİ

NİTELİKLİ CAMLAR ve ENERJİ TASARRUFLU CAMLARIN ISI YALITIMINA ETKİSİ NİTELİKLİ CAMLAR ve ENERJİ TASARRUFLU CAMLARIN ISI YALITIMINA ETKİSİ Dr. Ş.Özgür ATAYILMAZ 28. Ders İÇERİK 1. Cam ve Pencerenin Gelişimi 2. Enerji Tasarrufu 3. Camlarda Isı yalıtımı 4. Tek Camdan Isı Kaybı

Detaylı

YAPI KABUĞU. YÜKSEK LİSANS Prof. Dr. Gülay ZORER GEDİK

YAPI KABUĞU. YÜKSEK LİSANS Prof. Dr. Gülay ZORER GEDİK YAPI KABUĞU YÜKSEK LİSANS Prof. Dr. Gülay ZORER GEDİK Yapı kabuğunun ısı geçişini etkileyen en önemli optik ve termofiziksel özellikleri ; Opak ve saydam bileşenlerin toplam ısı geçirme katsayısı, (U)

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Düzlemsel Güneş Toplayıcıları Vakumlu Güneş Toplayıcıları Yoğunlaştırıcı Sistemler Düz Toplayıcının Isıl Analizi 2 Yapı olarak havası boşaltılmış

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

Jeotermal Isıtma Sistemleri Yük Hesabı Yöntemleri

Jeotermal Isıtma Sistemleri Yük Hesabı Yöntemleri 93 TESKON / KLİ-018 MMO» bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalanndan sorumlu değildir. Jeotermal Isıtma Sistemleri Yük Hesabı Yöntemleri ORHAN MERTOĞLU MURAT

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN Nesrin ilgin:sablon 02.01.2013 14:49 Page 27 Periyodik Sınır Şartlarına Maruz Kalan Çok Katmanlı Duvarlarda Sıcaklık Dağılımının ANSYS'de Analizi Meral ÖZEL Nesrin İLGİN Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, çok

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri Sadi SÜRENKS RENKÖK İnşaat Müh. ADASO Yönetim Kurulu Üyesi 20 Aralık 2006 İklim Değişikliğinin Nedenleri Fosil Yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) Enerji Üretimi

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE CAM

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE CAM ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE CAM Türkiye İMSAD Sektörel Gelişim Toplantıları-Adana 3 Eylül 2015 Şişecam Düzcam Cam Ev Eşyası Cam Ambalaj Kimyasallar Şişecam Düzcam Düzcam üretiminde 50 yıllık tecrübe 1981 den

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A SERA ISI POMPALARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A SERA ISI POMPALARI YENİLENEBİLİR ENERJİ İLE M A SERA ISI POMPALARI ENERJİ SİSTEMLERİ A.Ş. İsmindeki (Can-inovate) inovasyon ruhu ile hareket eden şirketimiz, 1965 yılından beri elektronik, IT, haberleşme, enerji, inşaat,

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARMIZ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARMIZ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARMIZ Hayrullah Dağıstan MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi 06520/ANKARA hayrullah@mta.gov.tr

Detaylı

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. Emrah GÖKALTUN Anadolu Üniversitesi Müh-Mim. Fakültesi Mimarlık Bölümü İkieylül

Detaylı

JEOTERMAL ENERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ

JEOTERMAL ENERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Özet JEOTERMAL ENERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Fatih KAYMAKÇIOĞLU, Tamer ÇİRKİN Elektrik Mühendisi, Hidrojeoloji Mühendisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) Eskişehir Yolu

Detaylı

Ülkemizde Jeotermal Enerji Uygulamalarında Jeoloji Mühendislerince Yapılan Çalışmalar

Ülkemizde Jeotermal Enerji Uygulamalarında Jeoloji Mühendislerince Yapılan Çalışmalar Ülkemizde Jeotermal Enerji Uygulamalarında Jeoloji Mühendislerince Yapılan Çalışmalar Kemal AKPINAR İller Bankası Makina ve Sondaj Dairesi Başkanı 88 JEOTERMAL ENERJİNİN HER SAFHASINDA JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

TÜRKİYE BİYOKÜTLE PROJEKSİYONU

TÜRKİYE BİYOKÜTLE PROJEKSİYONU TÜRKİYE BİYOKÜTLE PROJEKSİYONU ŞAHİN GİZLENCİ 09.03.2013 Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü YILLAR DÜNYA NÜFUSU 1000 310 Milyon 1250 400

Detaylı

Diğer yandan Aquatherm kataloglarında bu konuda aşağıdaki diyagramlar bulunmaktadır.

Diğer yandan Aquatherm kataloglarında bu konuda aşağıdaki diyagramlar bulunmaktadır. Düşük Sıcaklıklı Isıtma, Yüksek Sıcaklıklı Soğutma Ve Isı Pompası Sistemleri Dr. İbrahim ÇAKMANUS Dünyamızda enerji, istenilen yer ve zamanda seyrek olarak uygun sıcaklıkta bulunur. Mühendisler için temel

Detaylı

GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ

GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ ŞİRKET PROFİLİ GÜRİŞ İNŞAAT VE MÜHENDİSLİK A.Ş. 1958 yılında kurulmuş ve kurulduğu tarihten bu yana yurtiçi ve yurtdışında birçok alanda hizmet vermektedir.

Detaylı

KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ

KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ Konya İl Koordinasyon Kurulu 26-27 Kasım 2011 KONYA ĐLĐ JEOTERMAL ENERJĐ POTANSĐYELĐ Yrd.Doç.Dr.Güler GÖÇMEZ. Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. gulergocmez@selcuk.edu.tr 1.GĐRĐŞ Jeotermal

Detaylı

TMMOB JEOTERMAL KONGRE PROGRAMI

TMMOB JEOTERMAL KONGRE PROGRAMI TMMOB JEOTERMAL KONGRE PROGRAMI 21 KASIM 2007 ÇARŞAMBA 09:00-10:00 KAYIT 10:00-10:45 AÇILIŞ 10:45-11:00 ARA I.OTURUM 11:00-11:20 Yenilenebilir Enerji ve Jeotermal Kaynaklarımız Hayrullah Dağıstan-Enerji

Detaylı

TS 825 ISI YALITIM YÖNETMELİĞİ'NİN KONUTLARDA ISI KORUNUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

TS 825 ISI YALITIM YÖNETMELİĞİ'NİN KONUTLARDA ISI KORUNUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yalıtım Kongresi 23-24-25 Mart 2001 Eskişehir-Türkiye TS 825 ISI YALITIM YÖNETMELİĞİ'NİN KONUTLARDA ISI KORUNUMU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Gül Koçlar ORAL', Ş. Filiz AKŞW

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

ÇOK KATLI KONUTLARIN ENERJİ KORUNUMU AÇISINDAN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ÇOK KATLI KONUTLARIN ENERJİ KORUNUMU AÇISINDAN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ _ 1447 ÇOK KATLI KONUTLARIN ENERJİ KORUNUMU AÇISINDAN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ Zeynep MERİÇ Gülten MANİOĞLU Ş. Filiz AKŞİT ÖZET Bu çalışmada çok katlı bir konut sitesi örneği yardımı ile bina ve

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Meral Ozel:Sablon 02.01.2013 14:44 Page 5 Farklı Yakıt Türü ve Yalıtım Malzemelerine Göre Optimum Yalıtım Kalınlığının Belirlenmesi Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, Antalya ve Kars

Detaylı

Türkiye de Jeotermal Enerji ve Potansiyeli

Türkiye de Jeotermal Enerji ve Potansiyeli Temiz Enerji Günleri İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü 6-7 Mart 2013 Türkiye de Jeotermal Enerji ve Potansiyeli Abdurrahman SATMAN İTÜ Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Bölümü İTÜ Enerji Enstitüsü Konvansiyonel

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları Türkiye Enerji Fırsatları Enerji Kaynakları Genel Görünümü Enerji Kaynaklarına Göre Maliyet Ve Fırsatları Enerji Sektöründeki Büyük Oyuncuların Yeri Türkiye de Enerji Sektörü

Detaylı

Jeotermal Enerji ÖZET

Jeotermal Enerji ÖZET Jeotermal Enerji ÖZET Artan enerji ihtiyacı, fosil enerji kaynaklarının gün geçtikçe azalması ve bunların kullanımından kaynaklanan çevre sorunları nedeniyle jeotermal kaynakların aranması ve geliştirilmesine

Detaylı

Türkiye de Jeotermal Enerjinin Bugünü ve Geleceği Paneli

Türkiye de Jeotermal Enerjinin Bugünü ve Geleceği Paneli Türkiye de Jeotermal Enerjinin Bugünü ve Geleceği Paneli Panelistler: Abdurrahman Satman (İstanbul Teknik Üniversitesi) Gürşat Kale (İncirliova Belediye Başkanı) Ali Kındap (Zorlu Enerji) Mehmet Şişman

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA.

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA. 111 Dergisi 3 TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ Celal KAMACI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksekokulu celal@comu.edu.tr Dr. Zeki

Detaylı

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI Altan İÇERLER 1, Remzi BİLGİN 1, Belgin ÇİRKİN 1, Hamza KARAMAN 1, Alper KIYAK 1, Çetin KARAHAN 2 1 MTA Genel Müdürlüğü Jeofizik

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Havadan Suya Isı Pompası

Havadan Suya Isı Pompası Havadan Suya Isı sı * Kurulum Esnekliği * Ayrılabilir Boyler * Yüksek Enerji Tasarruflu İnverter Teknolojisi 1. Düşük İşletim Maliyeti 4. Farklılık 2. Düşük CO2 Emisyonu 5. Kolay Kurulum 3. Temiz ve Sessiz

Detaylı

Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği

Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği www.knaufinsulation.com.tr Daha İyi Bir Gelecek İçin... Hepimiz biliyoruz ki, üzerinde yaşamımızı sürdürebileceğimiz tek bir dünya var. Ancak, dünyamızı, dolayısıyla

Detaylı

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS

SİVAS İLİNİN JEOTERMAL. Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS SİVAS İLİNİN JEOTERMAL SULARI Fikret KAÇAROĞLU, Tülay EKEMEN Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 58140 SİVAS JEOTERMAL ENERJİ Jeotermal Enerji, yerkabuğunun çeşitli

Detaylı

YILDIZ ENERJİ EVİ. Yıldız Enerji Evi

YILDIZ ENERJİ EVİ. Yıldız Enerji Evi YILDIZ ENERJİ EVİ Yıldız Teknik Üniversitesi, Ülkemizde Temiz Enerji konusunda yapılan çalışmalara bir katkıda bulunarak Yıldız Enerji Evi ni Davutpaşa Yerleşkesi nde kurdu. Her gün enerjiye daha yüksek

Detaylı

.ULUSAL TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ İĞİ KONGRESİ VE SERGİSİ

.ULUSAL TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ İĞİ KONGRESİ VE SERGİSİ tmmob makina mühendisleri odası.ulusal TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ İĞİ KONGRESİ VE SERGİSİ BİLDİRİLER İİ KİTABI II. CİLT İZMİR mmo vavın no : 203/2 KASIM 1997 tmmob makina mühendisleri odası Sümer Sk. No: 36/1-A

Detaylı

ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ PROF. DR. EMİN TACER BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ

ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ PROF. DR. EMİN TACER BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ PROF. DR. EMİN TACER BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ 1 Ekonomik - Sosyal - Teknolojik - Politik Ekolojik DÜNYA Siyasi ve Ekonomik Birliktelik Çok Uluslu Şirketler Uluslararsı Sivil

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

BÜTÜNLEŞİK TASARIM BİNA ENERJİ VERİMLİLİĞİ YEŞİL BİNALAR

BÜTÜNLEŞİK TASARIM BİNA ENERJİ VERİMLİLİĞİ YEŞİL BİNALAR BÜTÜNLEŞİK TASARIM BİNA ENERJİ VERİMLİLİĞİ YEŞİL BİNALAR ENERJİ VERİMLİLİĞİNİ ARTIRMA POTANSİYELİMİZ! Binalarda enerjinin verimli kullanılmasını sağlayarak, ülke çapında enerji tüketimimizi yaşam konforumuzdan

Detaylı

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU BGT Mavi Enerji Elektrik Üretim Dağıtım Pazarlama Sanayi ve Ticaret SU KENARI HİDROELEKTRİK SANTRALİ BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

Detaylı

Geleceğinize Açılan Kapı

Geleceğinize Açılan Kapı Geleceğinize Açılan Kapı OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK BİRİMLER Fakülteler 1. Mühendislik Fakültesi 2. İktisadi ve İdari Bilimler Fak. 3. Fen Edebiyat Fak. 4. Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma

Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma Sera ve Tavuk Çiftliklerinde Isı Pompası ile ısıtma Sera ve Tavuk çiftlikleri genellikle şehir merkezlerinden uzak olduğu için doğalgaz şebekesine bağlı değildir. Bu durumda; en kolay erişilebilen ısı

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012

Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012 Enerji Yatırımları Fizibilite Raporu Hazırlanması Semineri Enerji Yatırımlarının Çevresel ve Sosyal Etkilerinin Değerlendirilmesi 29 Mart 2012 H.Bülent KADIOĞLU Çevre Mühendisi Golder Associates Sunum

Detaylı

CEPHE SİSTEMLERİNDE KULLANILAN YALITIM CAMI KOMBİNASYONLARI

CEPHE SİSTEMLERİNDE KULLANILAN YALITIM CAMI KOMBİNASYONLARI CEPHE SİSTEMLERİNDE KULLANILAN YALITIM CAMI KOMBİNASYONLARI Yusuf İLHAN (Mimar, İTÜ) Doç.Dr. Murat AYGÜN (Mimar, İTÜ) ÖZET Enerji etkin tasarım ve uygulamaların yaygınlaştığı günümüzde yapıda dolayısıyla

Detaylı

Güneş Enerjisiyle Isıtma ve Soğutmanın Ticari Uygulamaları İŞ ENERJİ Aclan KAYA Proje Mühendisi

Güneş Enerjisiyle Isıtma ve Soğutmanın Ticari Uygulamaları İŞ ENERJİ Aclan KAYA Proje Mühendisi Güneş Enerjisiyle Isıtma ve Soğutmanın Ticari Uygulamaları İŞ ENERJİ Aclan KAYA Proje Mühendisi -Neden Güneş Enerjisi? -Türkiyedeki Güneşlenme Süreleri -Neden CSP? -CSP Sistemleri -CSP Çalışma Prensibi

Detaylı

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. KONYA İLİ JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİNİN TURİZM AMAÇLI DEĞERLENDİRİLMESİ ve YATIRIM OLANAKLARI

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. KONYA İLİ JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİNİN TURİZM AMAÇLI DEĞERLENDİRİLMESİ ve YATIRIM OLANAKLARI MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KONYA İLİ JEOTERMAL ENERJİ POTANSİYELİNİN TURİZM AMAÇLI DEĞERLENDİRİLMESİ ve YATIRIM OLANAKLARI MAYIS-2012 İÇİNDEKİLER KONYA İLİ JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI... 3 1.

Detaylı

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü. Gazbeton, Bimsblok ve Tuğla Binalarda Isıl Davranış

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü. Gazbeton, Bimsblok ve Tuğla Binalarda Isıl Davranış Gazbeton, Bimsblok ve Tuğla Binalarda Isıl Davranış İçerik Giriş Duvar Yapısının Önemi Duvar Yapısı Projenin Tanımı ve Amacı Deney Evleri Kış Dönemi Sonuçlar ları Yaz Dönemi D Sonuçlar ları Giriş Bina

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Soğutma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Soğutma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Soğutma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Soğutma Sistemleri Seralarda yetiştirme ve üretim sezonunu uzatmak, Birim

Detaylı

Sakla Enerjiyi Gelir Zamanı Termal Enerji Depolama Fırsatları

Sakla Enerjiyi Gelir Zamanı Termal Enerji Depolama Fırsatları Sakla Enerjiyi Gelir Zamanı Termal Enerji Depolama Fırsatları Halime Ö. Paksoy Çukurova Üniversitesi Mersin Kent Konseyi Toplantısı 11 Aralık 2015 Annemin Hayali 240 Yazın sıcağını saklasak da kışın kullansak

Detaylı

YUNUS ACI 2011282001

YUNUS ACI 2011282001 YUNUS ACI 2011282001 Güneş enerjisi,güneşten yayılan ısı ve ışık enerjsine verilen gelen isimdir.güneş ışınları rüzgar ve dalga enerjisi,biyokütle ve hidroelektrik ile birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarının

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Yrd. Doç. Dr. Erdem IŞIK

DERS TANIMLAMA FORMU. Yrd. Doç. Dr. Erdem IŞIK Dersin Kodu ve Adı : MMÜ 459 ENERJİ YÖNETİMİ DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Ders Dili Yarıyıl Dersin Türü (Zorunlu/Seçmeli) Ön şartlar Dersi Veren Öğretim Elemanı Gruplar/Sınıflar

Detaylı

HİZMET BİNALARINDA KOJENERASYON & TRIJENERASYON. UYGULAMALARI ve OPTİMİZASYON

HİZMET BİNALARINDA KOJENERASYON & TRIJENERASYON. UYGULAMALARI ve OPTİMİZASYON HİZMET BİNALARINDA KOJENERASYON & TRIJENERASYON UYGULAMALARI ve OPTİMİZASYON 30 Mayıs 2015 / ANKARA Özay KAS Makina Yük. Müh. Arke Enerji Sistemleri KOJENERASYON NEDİR? Kojenerasyon; birleşik ısı ve güç

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DERS BİLGİLERİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DERS BİLGİLERİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Orman Biyokütlesi

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı