Rady Çocuk Hastanesi San Diego Miami Çocuk Hastanesi Nemours/Alfred I. dupont Çocuk Hastanesi Omurga ve Skolyoz Merkezi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Rady Çocuk Hastanesi San Diego Miami Çocuk Hastanesi Nemours/Alfred I. dupont Çocuk Hastanesi Omurga ve Skolyoz Merkezi"

Transkript

1

2 Sponsorlardan Rady Çocuk Hastanesi San Diego Rady Çocuk Hastanesi San Diego, skolyoz araştırmalarına, eğitsel çalışmalara ve hasta haklarını korumaya yönelik çabalara verdiği destek için Harms Çalışma Grubu ve Setting Scoliosis Straight Vakfı yla birlikte çalışmaktan gurur duyar. Rady Çocuk Hastanesi nde bizler, daha iyi bir skolyoz tedavisi için eğitimin çok önemli olduğuna inanıyoruz. Umarız ki bu el kitabı aileniz için değerli bir kaynak olur. Miami Çocuk Hastanesi Miami Çocuk Hastanesi bu skolyoz el kitabının sponsorlarından biri olmaktan gurur duyar. İlk basımı skolyoz tedavisinin çeşitli yönleri konusunda birçok aileye yardım etmişti. Hiç şüphesiz, bu basımdan da birçok aile yararlanacaktır. Harms Çalışma Grubu nu ve Setting Scoliosis Straight Vakfı nı böylesi başarılı bir el kitabı oluşturdukları için tebrik ederiz. Nemours/Alfred I. dupont Çocuk Hastanesi Omurga ve Skolyoz Merkezi Nemours/Alfred I. dupont Çocuk Hastanesi, ailelere bu yolculuk sırasında rehberlik edebilmek için Harms Çalışma Grubu ve Setting Scoliosis Straight Vakfı ile işbirliği yapmaktan mutluluk duyar. Skolyoz tedavisinde ve çocuk sağlığında öncüler olarak, yol boyunca ailelerin eğitim ve destek gereksinimlerini anlıyoruz. Skolyoz için bu kapsamlı yol haritasını oluşturan Harms Çalışma Grubu ve Setting Scoliosis Straight Vakfı na teşekkür ederiz. Cincinnati Çocuk Hastanesi Crawford Omurga Merkezi Cincinnati Çocuk Hastanesi Crawford Omurga Merkezi tüm hastalarımızın düzgün omurgaya sahip olması hedefine yardımcı olmaya odaklanmıştır. Multidisipliner ekibimiz hastayı hem fiziksel hem de duygusal olarak tedavi eder. Harms Çalışma Grubu ve Setting Scoliosis Straight Vakfı nın oluşturduğu, tanı ve tedavi süreci içinde büyük önemi olan aile desteği ve eğitimi ihtiyacına hizmet eden bu olağanüstü skolyoz kaynağına destek olduğumuz için gururluyuz. Acıbadem Omurga Sağlığı Merkezi Türkiye nin öncü sağlık kurumu Acıbadem Sağlık Grubu olarak, multidisipliner bir anlayışla sunduğumuz hizmetlerden biri de omurga sağlığı. Acıbadem Omurga Sağlığı Merkezi, omurgada oluşabilecek her türlü sağlık sorununun tanı ve tedavisine odaklanıyor. Özellikle skolyoz alanında, ailelerin eğitiminin bu sürecin ayrılmaz bir parçası olduğuna inanıyoruz. Harms Çalışma Grubu ve Setting Scoliosis Straight Vakfı nın hazırladığı, ailelere rehberlik edecek bu değerli el kitabına sponsor olmaktan mutluluk duyuyor; kendilerini kutluyoruz.

3 Yapımcıdan Setting Scoliosis Straight Vakfı ile Harms Çalışma Grubu na üye doktorların hazırladığı Adolesan İdiopatik Skolyoz, Siz ve Aileniz İçin A dan Z ye Skolyoz Rehberi adlı bu el kitabını sizlere sunmaktan gurur duyuyoruz. Bu el kitabı, meslektaşlarımızla hastalarımızın tecrübeleri ve geri bildirimleri ışığında hazırlanmış, iki yıldan uzun süren bir emeğin ürünüdür. Bu el kitabının her köşeye ulaşarak hastalarımız, aileleri ve sağlık çalışanları için önemli bir eğitim desteği olacağına inanıyor ve bu sayede hastalarımıza daha iyi destek olabileceğimizi umuyoruz. Acıbadem Sağlık Grubu na teşekkürlerimizle Adolesan İdiopatik Skolyoz, Siz ve Aileniz İçin A dan Z ye Skolyoz Rehberi adlı bu el kitabını Acıbadem Sağlık Grubu aracılığıyla Türkiye deki skolyoz hastaları ve ailelerine kazandırmaktan son derece mutluyuz. Bu çok değerli kaynağın hasta ve ailelerinin skolyoz konusundaki eğitimine katkıda bulunacağını ümit ediyoruz. Ayrıca bu el kitabını Türkçeye uyarlayan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanları Prof. Dr. Ahmet Alanay ile Prof. Dr. Muharrem Yazıcı ya teşekkür ederiz.

4 İÇİNDEKİLER Giriş Omurga Anatomisi...2 Skolyoz Nedir?...3 Skolyozun Sebepleri Nelerdir?. 4 İdiopatik Skolyoz Tipleri...5 Skolyoz Ne Sıklıkla Görülür?.. 6 Tanı Skolyozun Tespiti...7 Okul Taraması...7 Görünümdeki Değişiklikler...8 Bir Uzmana Gitmek...10 Tanısal Testler...11 İlerleme Riski...14 İskelet Gelişimini Değerlendirmek...15 Tedavi Seçenekleri I. Rota: Ameliyat Dışı Tedavi Gözlem...19 Korseleme...21 Korse Tipleri Korselemenin Etkinliği...24 Korse Seçmek...27 Korse Kullanımı İçin İpuçları. 28 Eğriliğin İlerlemesi Rota: Cerrahi Tedavi Cerrahinin Amaçları...30 Cerrahi Nedir?...30 Cerrahinin Zamanlaması...31 Karar Verme...32 Cerrah Seçme...33 Cerrahi İşlemler...34 Özel İmplantlar...37 Kemik Greftleri ve Füzyon.. 38 Yöntemi Seçmek...38 Merkezi Seçmek...39 Omurilik Monitorizasyonu.. 39 Ameliyat Öncesi Görüşme. 40 Hastanede...41 Ameliyattan Sonra Yaşam Devam Ediyor Evde İyileşme Dönemi...44 Ameliyat Sonrası Yaşam...45 Kişisel Bir Yolculuk Jamie nin Hikayesi...46 Öneriler...47 Ek İnternet Sayfaları...48 Sık Sorulan Sorular...49 Sözlük...51 Diğer Skolyoz Tipleri...54 Araştırma...55 Harms Çalışma Grubu Hakkında...56

5 Giriş Ergenlik çağının nedeni bilinmeyen skolyozu (Adolesan idiopatik skolyoz) hakkındaki bu el kitabı, bu yolculuğa başlarken size yol göstermek üzere, önünüzdeki yoldan daha önce geçmiş kişilerin deneyimlerinden yararlanılarak yazıldı. Ergenlik çağında ortaya çıkan nedeni bilinmeyen skolyozlu hastaların tedavisiyle kazandığımız tecrübeden biliyoruz ki; her ailenin bu hastalıkla tanışması ve hastalık hakkında bilgi edinmesi değişik şekillerde oluyor. Bu el kitabında sunulan bilgilerin skolyoz tedavisi yolculuğunuz sırasında size yardımcı olmasını umarız. Kalli, 2002 deki omurga ameliyatından sonra 1

6 Omurga Anatomisi Omurga, omur adı verilen ve diskler ile birbirinden ayrılan, 24 ayrı kemikten meydana gelir. Diskler, omurganın esnek olmasını sağlar. Omurganın 3 bölgesi vardır: 7 servikal (boyun) omur, 12 torasik (göğüs) omur ve 5 lomber (bel) omur. Ayrıca lomber omurgadan daha aşağıda birbiriyle birleşmiş olan 5 tane omur, sakrum kemiğini oluşturur. Omurga, omuriliği içinde barındırır ve korur. Omurilikten dallanan spinal sinirler, omurlar arasında bulunan boşluklardan dışarı çıkarlar. 2

7 Skolyoz Nedir? Omurga, ön veya arkadan bakıldığında düz olmalıdır. Skolyoz varlığında, sağa ya da sola doğru kayma görürsünüz. Nüfusun yaklaşık %10 unda küçük (10 dereceden daha az) eğrilikler olur ve bunların işlev ya da sağlık üzerine bir etkisi yoktur. Bu duruma Spinal Asimetri adı verilir. Tanı koymak için bir röntgen filmi çekildiğinde, omurganın eğriliği bir açı olarak derece cinsinden ölçülür ve Cobb Açısı olarak adlandırılır. Skolyoz,10 derecenin üzerindeki eğrilik olarak tanımlanır. Skolyoz omurganın en sık göğüs ile bel bölgelerinde oluşur ve bu bölgelerden birini veya her ikisini içerebilir. En sık eğrilik şekli, göğsün sağ tarafında oluşan eğriliktir. Yandan (lateralden) bakıldığında, omurgada bazı doğal eğrilikler bulunur. Boyun ve bel bölgelerinde normal olarak öne doğru çukurluk (lordoz) bulunurken, yuvarlak sırt (kifoz) ise genellikle torasik (sırt bölgesi) omurgada mevcuttur. 3

8 Skolyozun Sebepleri Nelerdir? Skolyoz, altta yatan farklı hastalıklar nedeniyle meydana gelebilir ancak en çok görülen şekli idiopatik (nedeni bilinmeyen) skolyozdur. Bilim insanları, idiopatik skolyozun genetik bir durum olduğunu belirlemiştir ve halen skolyoza neden olan gen karışımlarını ayırt etmek için çalışmaya devam etmektedir. Skolyozun ilerleme (eğriliğin büyüyüp büyümeyeceği) riskini belirlemeye yardımcı olabilecek bir test geliştirilmiştir. Bu sayede, gelecekte daha erken tanı konması ve her hasta için en iyi tedavinin seçilmesi sağlanabilir. Neden Ben? DNA Bütün genetik şifremizi barındıran malzeme 4

9 Eldeki bazı kanıtlar, omurların ön (anterior) ile arka (posterior) kısımları arasındaki eşitsiz büyüme hızlarının skolyozun sebeplerinden biri olduğunu düşündürür. İdiopatik Skolyoz Tipleri İdiopatik skolyoz, gelişmeye başladığı yaşa göre tanımlanır. İnfantil başlangıçlı idiopatik skolyoz: 0-3 yaş Juvenil başlangıçlı idiopatik skolyoz: 4-9 yaş Adolesan başlangıçlı idiopatik skolyoz: yaş Her yaş grubunun tedaviyle ilgili kendine has gereksinimleri ve zorlukları vardır. 5

10 Skolyoz Ne Sıklıkla Görülür? İdiopatik (nedeni bilinmeyen) skolyozun, ergenlerin (adolesan) yüzde 2 ile 3 ünde var olduğu düşünülmektedir. Bu grubun 500 ünden birinde aktif tedavi gerekecektir. 5 bin hastadan birinde, eğrilik cerrahi gerektirecek dereceye kadar ilerler. Küçük dereceli skolyozlarda kız ve erkekler eşit oranda etkilenirken, ilerleyici eğrilik gelişme olasılığı erkeklere kıyasla kızlarda 8 kat daha fazladır. Eğrilik derecesi 6

11 Tanı Skolyozun Tespiti Bir çocukta skolyoz varlığını ilk kim tespit edebilir? Rutin bir muayene sırasında çocuk hastalıkları uzmanı veya aile hekimi Okulda görevli hemşire Antrenör veya beden eğitimi öğretmeni Ebeveynler Çocuğun kendisi Diğer aile bireyleri veya arkadaşlar Başka bir sebeple çekilen röntgen filmini gören hekim Okul Taraması ABD de bazı eyaletler, devlet okullarındaki çocukların erken ergenlik döneminde skolyoz açısından taranmasını zorunlu kılar. Genellikle kızlar 5. veya 6. sınıfta, erkekler de 6. veya 7. sınıfta incelenirler. Bu tarama genellikle bir okul hemşiresi tarafından yapılır. 7

12 Görünümdeki Değişiklikler Görülebilecek birkaç özellik vardır: Bir omuz diğerinden daha yüksektir. Bir kürek kemiği (skapula) daha çıkıktır. Bir kalça diğerinden daha yüksektir. Bir bacak daha uzun gözükür. Belde asimetri vardır. Gövde ve göğüs kafesi bir tarafa kaymıştır. Baş, kalçaların arasında ortalanmamıştır. Elbiseler asimetrik durur ve çocuk belden aşağı eğildiğinde bir taraf daha yüksek görünür. 8 Özellikle deneyimsiz gözlemciler için skolyozun bu bulgularından bazılarını görmek çok zor olabilir.

13 Görünümdeki bu değişikliklerin sebebi nedir? Skolyoz 3 boyutlu bir deformitedir. Eğrilik meydana geldiğinde, omurga aynı zamanda kendi ekseni etrafında döner. Vücut şeklindeki değişikliğin şiddeti ve tipi eğrilik şekline göre değişir. Ayrıca her kişinin vücudu, skolyoza farklı yanıt verdiği için bireyler arasında farklılıklar olur. Omurga eğrildikçe kaburgalar da döner ve bükülürler. Skolyoz nasıl fark edilir? Ergenlik öncesinde veya ergenlikte bedende hızlı değişiklikler meydana gelir. Çocuklar tipik olarak bedenleri hakkında daha gizleyici olurlar. Bu yüzden genellikle ebeveynler çocuklarını, değişiklikleri kolayca anlayabilecekleri koşullarda göremezler. Skolyoz nedeniyle beden şeklinde meydana gelen erken değişiklikler, belli belirsiz olabilir ve önemli bir eğriliğe rağmen dışarıdan görülen şekil bozukluğu küçük olabilir. Ayrıca skolyoz genellikle ağrılı bir durum değildir. Katie, 2001 deki omurga ameliyatından sonra kayağa geri döndü. 9

14 Bir Uzmana Gitmek Skolyoz konusunda bir endişe varsa yapılacak ilk işlem, bir çocuk doktoru veya aile hekimine muayene olmaktır. Doktor tam bir muayene yapacaktır, bunun sonucunda sizi skolyoz konusunda deneyimli bir uzmana yönlendirebilir. Skolyoz tanısını kesinleştirmek için bir röntgen çektirmek gerekecektir. En iyisi, skolyoz için sürekli tarama yapan bir merkezde röntgen çekilmesidir. Röntgenler hasta ayakta dik dururken çekilmelidir. Omurganın genel dizilimini en iyi şekilde değerlendirmek için her bir bölgenin ayrı ayrı filmini almaktansa, omurganın bütün bölümleri tek bir film içine alınmalıdır. Uzmana gidildiğinde neler yapılacak? Hastanın sağlık özgeçmişi ve ailedeki skolyoz öyküsü hakkında bilgi alınacaktır. Hastanın boyu ölçülecektir. Bir fizik muayene yapılacaktır. Öne Eğilme Testi yapılacaktır. Omurganın röntgenleri çekilecektir. Muayene ile röntgenlerin sonuçları incelenecek ve sizlere açıklanacaktır. İlk sorular cevaplanacaktır. Bir tedavi planı önerilecektir. 10

15 Tanısal Testler Öne Eğilme Testi nedir? Omurgada bir eğrilik ortaya çıktığında ve omurga döndüğünde, göğüs kafesi ve/veya belde bir asimetri oluşur. Dönme miktarını (açı olarak) ölçmek için bir skolyometre kullanılır. Gövde dönüşü (rotasyon) bel - sırt düzeyindeki öne eğilme ile ölçülmekte olup, skolyozun ciddiyetinin bir yansımasıdır. 5-7 dereceden daha fazla rotasyonun varlığı, skolyoz olabileceğini akla getirir. 11

16 Skolyoz röntgende neye benzer? Skolyoz, eğrilik ya da eğriliklerin oluştuğu bölgeye göre tanımlanır [göğüs (torasik) omurgası, bel (lomber) omurgası, göğüs-bel (toakolomber) omurgası]. Skolyoz bir veya daha fazla bölümde olabilir: Tek, çift veya üçlü eğrilikler. Eğriliğin yönü sağa veya sola doğru olabilir. 12

17 Eğriliğin boyutları nasıl ölçülür? Eğriliğin boyutları, röntgen filmi üzerinde bir açı olarak ve derece cinsinden ölçülür. Buna Cobb Açısı veya Cobb Ölçümü adı verilir. Ne zaman MRG veya daha ileri tanısal inceleme önerilir? Sık görülmeyen eğrilik tipi (ör. göğsün sol tarafındaki eğrilik) veya diğer belirtilerin varlığında ek incelemeler önerilir. MRG (manyetik rezonans görüntüleme), omurilik probleminin tanısında kullanılır. 13

18 İlerleme Riski Eğrilik daha artacak mı? Skolyozun ilerleyip ilerlemeyeceğini bilmek her zaman kolay olmayabilir. Ancak ilerleme riskini artıran pek çok faktör mevcuttur. Skolyozun ilerlemesi için en yüksek riskli dönem, eğriliklerin ayda bir veya iki derece arttığı, ergenlikteki hızlı boy uzaması dönemidir. İlerlemenin tahmininde en önemli iki faktör: 1. Eğriliğin boyutları 2. Uzamanın daha ne kadar devam edeceği Amanda, 2009 daki omurga ameliyatından sonra softball a döndü. 14

19 İskelet Gelişimini Değerlendirmek Uzmana her gidişte, bir boy ölçümü yapılır. Aralarında aylar olan iki ölçüm arasında boyda uzama olmaması, büyümenin tamamlandığını bilmenin en kesin yoludur. Buna ek olarak Risser İşareti adı verilen, kalça üzerindeki kemik olgunluk belirteci röntgende görülür; bu da ne kadar daha kemik olgunlaşmasının kaldığını gösterir. Ergenlik işaretlerinin varlığı da dikkate alınır. Kızlarda adet görülmeye başlanması ve meme büyümesi kullanılırken, erkeklerde yüzde kıllanma ve ses değişiklikleri değerlendirilebilir. İskelet gelişimiyle ilgili bu göstergeler, her zaman paralellik göstermeyebilir ve el kemiklerindeki büyüme merkezlerinin değerlendirilmesi tavsiye edilebilir. 15

20 Risser İşareti nedir? Risser İşareti iskelet olgunluğunun değerlendirilmesi için kullanılır. İskelet tam olarak olgunlaştığında, bir büyüme kıkırdağı şapkası, leğen kemiğinin tepesini (iliak kanat) örter ve kemikleşir. Bu olay ergenlik döneminde meydana gelir. Bu büyüme kıkırdağı kemiğe dönüşür ve röntgende görünür hale gelir. İskelet olgunlaştıkça, kıkırdak şapka ilk olarak leğen kemiğinin dış kenarında görülür (Risser 1) ve 18 ila 24 aylık bir süre içinde tüm kemiği kaplayacak şekilde büyür. İskelet olgunluğunun evreleri Risser 0-5 olarak sınıflandırılır, kıkırdak şapkanın ortaya çıkışından öncesi sıfır iken, tam olarak örtülmesi dört olarak belirlenir. Kıkırdak şapkanın iliak kanat ile birleşmesi (Risser 5) omurga büyümesinin tamamlandığını gösterir. 16

21 El ve el bileği filmi neyi gösterir? El ve el bileği filmi, eldeki kemiklerin büyüme plaklarını gösterir.bu büyüme plakları büyüme sırasında açık kalırlar. İskelet olgunlaşması süresince belirli bir sırayla kapanırlar ve bu aslında Risser işaretinden daha güvenilirdir. El röntgen filmleri iskelet yaşını (gerçek kemik yaşı) gösterir ve iskelet yaşı kronolojik yaş (doğumdan beri geçen yıllar) ile aynı olabilir veya olmayabilir. El röntgen filmleri, iskelet gelişiminin tamamlanmasına ne kadar kaldığını belirlemede yardımcı olabilir. 17

22 Tedavi Seçenekleri Skolyoz, eğriliğin büyüklüğü ve şiddetine göre ameliyat ya da ameliyat dışı yöntemlerle tedavi edilebilir. Cerrahi dışı yöntemler arasında, eğriliğin ilerleyişini gözlemlemek veya korse kullanmak vardır. Eğer eğrilik, büyüme tamamlandıktan sonra bile ilerlemeye devam edeceği bir noktaya ulaşırsa cerrahi tedavi düşünülebilir. 18

23 I. Rota : Ameliyat Dışı Tedavi İdiopatik (nedeni bilinmeyen) skolyoz ile başvuran hasta Hafif Eğrilik Orta Eğrilik Şiddetli Eğrilik Büyüme tamamlandı mı? Büyüme tamamlandı mı? Evet Hayır Evet Hayır Tedaviye gerek yok Her 3-5 yılda bir takip et Muayene ve röntgenler ile takip et Korse uygulamayı düşün Cerrahi tedaviyi düşün Gözlem Gözlem, hastanın her 4 ila 12 ayda bir muayene ve röntgenler için uzmana gelmeye devam etmesi anlamına gelir. Ziyaretlerin sıklığı çocuğun, büyümenin hangi evresinde olduğuna göre değişir. Farklı günlerde çekilen röntgen ölçümleri arasında küçük oynamalar (beş dereceye kadar) olabileceği için, kıyaslamalı röntgen filmlerinin 4 ile 6 aydan daha sık çekilmemesi önerilir. İlerleyici eğrilikler genellikle ayda 1-2 derece artar, bu nedenle dört aydan daha sık olarak yapılan röntgen incelemeleri gerçek ilerlemeyi güvenilir olarak belirleyemez. Tek başına gözlem, büyümenin halen devam ettiği kişilerde dereceden az olan eğrilikler için, büyümenin tamamlandığı kişilerde de dereceden daha az olan eğrilikler için önerilir. 19

24 Eğrilik ilerler mi? Genelde kişinin yaşı ne kadar küçük, iskelet olgunluğu ne kadar az ve skolyoz tanısı konduğunda eğrilik(ler) ne kadar büyükse, ilerleme potansiyeli de o kadar büyüktür. Unutmayın, küçük eğriliklerin çoğu küçük kalır. Aşağıdaki tablo, ilk Risser İşareti nin ortaya çıkmasından önceki yaklaşık 18 aylık sürede ergenlerin büyüme hızını (büyüme hızı doruk evresi olarak adlandırılır) gösteriyor. Ergenlerin boyu uzamaya devam edecek, ancak aşağıda da gösterildiği gibi bu daha yavaş bir hızda olacaktır. Erkeklere kıyasla kız çocuklar, bu hızlı büyüme evresini daha kısa sürede tamamlar. Bu evre genellikle ilk adetin görülmesinden hemen öncedir. 20

25 Korseleme Takip edilen eğrilik kötüleştiğinde sonraki adım nedir? derece arasındaki eğrilikler için birkaç farklı senaryo vardır: 1. Eğer eğrilik kötüleşmiş, ancak halen 40 dereceden azsa ve büyüme tamamlanmışsa, bu tür eğriliklerin erişkinlikte ilerleme riski düşüktür. 2. Eğer eğrilik kötüleşmiş ancak ameliyat önerilecek kadar değilse fakat halen büyümeye devam ediyorsa, gözlem gerekir ve bir korse kullanılması düşünülebilir. Korseleme nedir? Skolyoz tedavisinin bir aşamasında, bir korsenin yararlı olup olmayacağı konusunda doktorun hastayla konuşması gerekebilir. Eğriliğin ilerleyici olduğu ve iskeletin daha büyüyeceği durumlarda, korselemenin daha fazla ilerlemeyi engellemek için etkili olabileceği anlatılır. Korseleme sıklıkla, eğriliklerin dereceyi geçtiği ve korse uygulamasıyla ameliyatı engellemeye yetecek kadar büyüme zamanının kaldığı durumlarda tercih edilir. Korselemenin amacı, ilerlemeyi durdurmaktır. Korseleme, bir eğrilikte ancak çok ender olarak gözle görülür veya kalıcı bir düzelme sağlar. 21

26 Korse Tipleri Skolyoz korsesi nedir? Skolyoz korsesi, gövde ve kalçaları saran, eğriliğe ters yönde basınç uygulayan sert bir plastik korsedir (ortez adı da verilir). Korselemenin dayandığı teoriye göre, eğriliğe dışarıdan uygulanan basınç omurganın daha normal gelişmesine izin verebilir. Korse neye benzer? Çeşitli korse şekilleri vardır; bunların bir kısmı tüm gün, diğerleri sadece geceleri takmak için tasarlanmıştır. 22

27 Hangi korseyi kullanması gerektiğini hasta nasıl bilecek? Hangi korsenin kullanılacağına eğriliğin şekli, ana eğriliğin yerleşimi ve doktorun tercihine göre karar verilir. Daha önce de belirtildiği gibi, omurgada eğriliğin meydana gelebileceği 3 bölge vardır: Üst göğüs, göğüs ve bel. Bu bölgelerdeki eğrilikler bir arada olabilirler. Üst göğüs eğrilikleri, omurganın bu kısmının diğer kemik yapılar tarafından bloke olması nedeniyle genellikle koltukaltı korselemesi için uygun değildir. En çok önerilen korse tipi, sürekli (doktorunuz sürekli yi size tanımlayacaktır) olarak takılan TLSO (torako lumbo sakral ortez) korsesidir. Bu korse, torakal (göğüs) bölgesi ve çift eğrilikler için kullanılabilir. Tek bir lomber (bel) eğrilik için bazı doktorlar sadece gece takılan bir korse önerirler. Bir röntgen filmi ve fizik muayene ile en çok hangi korsenin etkili olma potansiyeli olduğu belirlenir. Korse kullanımı ve özel korse tipleri konusundaki görüşler, deneyimli skolyoz uzmanları arasında belirgin değişiklikler gösterir. 23

28 Korselemenin Etkinliği Korselemek mantıklı bir tercihtir. Ancak bazı hastalara yardımcı olmasına rağmen, tüm hastalarda tutarlı bir şekilde etkili olmaması nedeniyle tartışılmaya devam etmektedir. Uzmanlar, korselemenin bazı bireylerde bir dereceye kadar ilerlemeyi engellediğini, bu sayede ameliyata gerek bırakmadığını belirtmektedirler. Bazı eğrilikler korse kullanılsa bile ilerleyip ameliyat gerektirebilirler. Bunun aksine, korse kullanılmadığı halde bazı eğrilikler ilerlemeyecektir. Doktorlar ve bilim insanları korseleme sorusuna cevap vermek için çalışırken, şu anda bilemediğimiz diğer bir konu da skolyozun ilerlemesinin herhangi bir kişide engellenip engellenemeyeceğidir. Bu nedenle korse, hem korseye hiç ihtiyacı olmayan ergenler hem de korse kullanmalarına rağmen eğrilikleri artacak olan ergenler tarafından kullanılır. Eğer korseleme bir eğriliğin ilerlemesini engellemede başarılı olacaksa, o zaman korsenin takılması gerekir. Etkinlik doza bağlıdır ve daha uzun süreli korse kullanımı daha etkin bir tedavi anlamına gelir. Skolyozun doğal seyrini (eğriliğin zaman içinde nasıl davranacağını) belirlemek şu anda mümkün değil ancak gelecekte bu bilgiyi verebilecek bir test geliştirilme aşamasındadır. Etkinlik konusundaki tartışmalar sürmesine rağmen, korseleme ancak geride anlamlı derecede bir büyüme kalmış (Risser 0-2) ve hasta da korse kullanma konusunda çok azimli ise mantıklı olmaktadır. Eğer hasta korseleme ile devam etmeyi tercih ederse, hastanın hoşlandığı spor veya diğer faaliyetlere katılmaya devam etmesi çok önemlidir. 24

29 Hastalar, korse kullanmaları önerildiğinde şöyle tepkiler verebilirler: BUNU giymemi mi bekliyorsunuz? ASLA OLMAZ! Giyeceğim ama okulda değil. Giysilerimin altına giyebilir miyim? Öyleyse yeni kıyafetler alacağım demektir. Yaşasın alışveriş! Ameliyat olurum daha iyi. Ameliyat OLMUYORUM! Her gün giyeceğim. 25

30 Spor ya da diğer faaliyetler skolyozu daha da kötüleştirmez. Bu nedenle lütfen spor yapmaya ve aktif olmaya devam edin. Korse seçilmezse sırada ne var? Korseleme yerine gözlem de makul bir seçenektir. Doktorunuz ne sıklıkla röntgen çektireceğinizi ve muayene olacağınızı söyleyecektir, ancak bu süre genellikle 4-12 ayda birdir. Skolyozun daha kötüleşmesini engelleyecek başka tedaviler var mı? Skolyozun ilerlemesini engellediği iddia edilen başka tedaviler de vardır. Bunlar arasında akupunktur ve akubasınç, elektrik uyarısı, biyogeribildirim (biofeedback), fizik tedavi, mıknatıslar, beslenme ve vitamin takviyeleri, kiropraktik manipulasyon, ayakkabı ortezleri ve daha az geleneksel tedavilerin diğer türleri bulunur. Bugüne kadar bunlardan hiçbirinin skolyoz üzerine herhangi bir etkisinin olduğu bilimsel olarak kanıtlanamamıştır. Josh, 2008 deki omurga ameliyatından sonra 26

31 Korse Seçmek Doktor, bir korse yapması için ortez uzmanına reçete yazacaktır. Sigortanın kapsama durumu korse seçeneklerini etkilese de, doktor sıklıkla güvendiği ve daha önce beraber çalıştığı bir ortez uzmanına yönlendirecektir. Korsenin teslimi yaklaşık iki ila dört hafta sürer. Doktor daha sonra korsenin uymasını kontrol edecek ve etkinliğini ölçmek için (eğrilik ne kadar düzeliyor) bir röntgen çektirecektir. Korse teslim edildikten birkaç hafta sonrasına bir randevu ayarlanmasına yardımcı olacaktır. Hasta bundan sonra, eğriliğin gidişatını izlemek için belirli aralıklarla muayene ve filmler için gelecektir. Korsenin ne kadar süre takılması gerekir? Bir korse, ergenin büyümesi bitene veya eğriliğin artık ameliyat önerilecek dereceye ilerlediği duruma kadar kullanılır. Kızların çoğunda ilk adetten ay sonra büyüme durur. Erkek çocukları ergenliklerinin geç dönemine kadar büyümeye devam edebilir, bu nedenle kızlardan daha uzun süre korse kullanmaları gerekir. Korselemeye bağlı psikolojik etkiler var mıdır? Ergenlik yılları hızlı değişikliklerin olduğu, kişinin kendisiyle etrafındakiler arasındaki farklara ve akranların baskısına daha duyarlı olduğu bir dönemdir. Korse kullanım zorunluluğu, bir ergenin zaten zor olan bir yaşam dönemine uyum sağlamasını etkiyebilir. 27

32 Korse Kullanımı İçin İpuçları Ergenlere: Korse üzerine uyacak yeni elbiseler almanın tadını çıkarın. Korse kullanmadan önce yaptığınız herşeye devam edin. Korseden utanmayın, o tıpkı dişinizdeki teller gibi. Geçici! Sizi beden dersinden muaf tutmasını beklemeyin. Korseye bir ad takın. Zor, ama yapabilirsiniz. Ebeveynlere: Çocuklarınızı spor ve aktivitelere devam ettirin. Onlara ara sıra bir mola izni verin: Arkadaşında kalmasına, tatile veya özel bir organizasyona izin verin. Hem siz, hem de ergen çocuğunuz için zor olduğunu kabul edin. Ergen çocukları korse kullanan ebeveynler ile konuşun. Ergen çocuğunuza gayretlerinde destek olun. Evet, korse giyiyorum. Fark ediliyor mu? 28

33 Eğriliğin İlerlemesi Eğer skolyoz erişkinlikte daha kötü olacak veya yaşamın ileri dönemlerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açacak noktaya gelmişse, cerrahi önerilebilir. Cerrahi ne zaman önerilebilir? Bu, kısmen büyümenin evresine, eğriliğin yerleşimine ve eğrilik şekline göre değişir. Genel olarak: Eğer bir eğrilik 40 dereceye ulaşırsa, büyüme tamamlanmamış olsa bile cerrahi girişim önerilebilir. İskelet olgunlaştığında dereceden daha az olan eğriliklerde ilerleme eğilimi azdır, ancak bel eğriliklerinin derece gibi daha düşük bir eşik değeri vardır. İskelet olgunlaştığında 50 derecenin üzerinde olan eğriliklerin erişkinlik boyunca ilerleme riski yüksektir, ancak daha yavaş bir hızda (yılda yaklaşık bir ila iki derece) ilerlerler. Cerrahi önerilme olasılığı yüksektir. İskelet olgunlaştığında, derece arasında olan eğriliklerin bir kısmı ilerler, diğerleri ilerlemez. Tedavi önerileri çeşitlidir. 29

34 II. Rota: Cerrahi Tedavi Cerrahinin Amaçları Cerrahinin amaçları skolyozun daha fazla ilerlemesini engellemek ve omurgayı olabilecek en güvenli şekilde düzeltmektir. İlerlemenin durdurulması, yaşamın ilerleyen yıllarında ağır skolyozla (yetmiş ile seksen dereceden daha ileri olan eğrilikler) birlikte olan ciddi sağlık sorunlarını engelleyecektir. Büyük eğrilikler ile birlikte olabilecek problemlerin bazıları nefes alma güçlüğü, kalp sorunları, kas zayıflığı ve ağrıdır. Cerrahi Nedir? Ameliyat sırasında eğrilik, güvenli bir düzeltmenin mümkün olabileceği en yüksek oranda düzeltilir. Bunu yapmak için implantlar (genellikle çubuklar, vidalar, teller ve/veya kancalar), eğriliğin olduğu omurga kısmındaki omurlara tutturulur. Düzeltme sağlandıktan sonra, implantlar üzerine kemik grefti yerleştirilir. Zaman içinde bu kemik grefti mevcut kemik ile kaynar (bir araya gelir) ve bu bölgede sağlam bir kemik sütunu oluşturur. İmplantlar, kemikler birbirine kaynayıncaya kadar omurgayı düzeltilmiş pozisyonda tutmak için bir iç korse görevi görür. Bu görev kemiğin kaynamasına kadar (yaklaşık 6-12 ay) sürer. Kemiklerin kaynaması sonucunda omurganın bu bölgesinde büyüme potansiyeli ortadan kalkar, ki büyüme skolyozun kötüleşmesine neden olmuştur. Her bir omur yılda yaklaşık bir mm büyür ve olası boy kaybı, eğriliğin (eğriliklerin) düzeltilmesi ile kazanılan boy miktarı ile dengelenir. Kaynama (füzyon), ayrıca birleştirilen omurga kısımlarındaki hareketi durdurur. Esneklikteki kayıp hafif olup gövde işlevini çok az kısıtlar. 30

35 Cerrahinin Zamanlaması Çocuğumun büyümesi tamamlanana kadar beklememiz gerekmiyor mu? Neden şikayetlere yol açana kadar beklemiyoruz? Orta derece skolyozda, çocuğunuzun herhangi bir sağlık sorunu olmayabilir. Ağrı veya diğer belirtiler ortaya çıkmadan önce ameliyat önerilmesinin çeşitli sebepleri vardır. Erişkinlerdeki büyük ve sert eğrilikler ile kıyaslandığında, bir çocuk veya ergendeki küçük ve esnek eğrilikleri düzeltme ameliyatı daha basit olup daha az sayıda omurun kaynatılması (füzyon) gerekebilir. Ayrıca ergenlik döneminde iyileşme daha kolay, yaşam (okul, aile, kariyer açısından) daha az karmaşıktır. 31

36 Karar Verme Kendinizi eğitin ve sorular sorun. Sorulacak en önemli soruların aşağıdakiler olmasını öneririz: Şu anda ameliyat olmanın risk ve faydaları nelerdir? Şu anda ameliyat olmamanın faydaları nelerdir? Önerilen cerrahi işlemin riskleri ve faydaları nelerdir? Herkesin cevapları değerlendirmesi, risk ile faydaları tartması biraz farklıdır, ancak bu sorular kararın verilmesini sağlayacak bilgiyi incelemek için mükemmel bir başlangıç noktasıdır. Doktorunuz, deneyimlerini paylaşmak isteyen diğer hasta ve aileleriyle görüşmenize yardımcı olabilir. İkinci bir görüş alınsa? İyi fikir. Bir uzman, çocuk hekimi, aile hekimi veya internetten, kime gidileceğine dair öneriler alabilirsiniz. Bazı ebeveynler ve aileler, böylesi bir durumda olan kişileri tanıyor olabilirler. Bu kişilere cerrahlarıyla olan deneyimlerini sormak yardımcı olabilir, ancak biz bu konuda uzmanlaşmış olan bir omurga cerrahından ikinci görüş almanızı öneririz. Ameliyat istenmiyorsa sırada ne var? Ameliyat olmamayı seçmek, gözlem ile takip edilmeyi seçmek demektir. Sizi tedavi eden doktor, hastanın röntgenler ile ne sıklıkla takip edilmesi gerektiğini söyleyecektir. Ameliyat sınırında olan eğriliklerin korselenmesinin faydası ya hiç yoktur ya da azdır. Eğrilik büyüyebileceği için, doktorunuzun takibi altında röntgen filmleri ve muayene ile skolyozun gözlenmesi önemlidir. 32

37 Cerrah Seçme Bir cerrah seçmek, ardından birlikte bir ameliyat planı oluşturmak (hangi işlemin seçileceğine karar vermek) ve ameliyat için bir tarih belirlemek sonraki adımlardır. Cerrah nasıl seçilmeli? Seçeceğiniz cerrahın Bu konuda eğitim almış ve uzmanlaşmış olması Çocuk ve ergen omurga deformitelerinin tedavisinde uzmanlaşmış olması Ergenlerin omurga ameliyatı sırasında ve sonrasında bakımı konusunda deneyimli bir hastane ve hastane ekibi ile birlikte çalışıyor olması Çocuk omurga deformitelerinin tedavisinde başarılı deneyimleri olması önerilir. Ameliyat planı nedir? Skolyozu cerrahi olarak tedavi etmenin birden fazla yolu vardır. Omurganın hangi seviyelerinin kaynatılacağı (füzyon) ve hangi yaklaşım/işlem ile yapılacağına karar verilmesi gerekir. Cerrahlar ya sırttaki bir kesiden ya da göğüs veya karnın yan tarafından girerek omurgaya ulaşırlar. Yaklaşım(lar) öncelikle eğriliğin şekline, fiziksel şekil bozukluğuna ve iskeletsel olgunluğa göre değişir. 33

38 Cerrahi İşlemler Omurgaya cerrahi yaklaşımda iki genel yöntem vardır: Sırttan (posterior) ve önden/yandan (anterior). En sık uygulanan yaklaşım sırttan olup Enstrumentasyonlu Posterior Spinal Füzyon olarak bilinmektedir. Bu işlemde, omurga boyunca bir kesi yapılır, vidalar ve/veya kancalar omurlara tutturulur; sonrasında da çubuklar, vida veya kancalara tutturulur. Bu vidalar ve kancalar, çubukları sabitlemek için tutunma noktaları olarak işlev görürler. Omurganın düzeltilmiş pozisyonda kaynaması için omurga üzerine kemik greftleri konur. Bütün eğrilik tipleri bu yaklaşım ile tedavi edilebilir. Enstrumentasyonlu Posterior Spinal Füzyon 34

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Hammertoe Düzeltme Sistemi

Hammertoe Düzeltme Sistemi Hammertoe Düzeltme Sistemi MUTLU AYAKLAR YİNE BURADA! BU YENİ, KABLOSUZ PROSEDÜR HAKKINDA SEVİNİLECEK BİR ŞEY nextradesis/nex*tra*de*sis/ (-de sis) interfalanjiyel eklemin cerrahi fiksasyonudur, ve hassaslık,

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri Parkinson Hastalığı Nasıldır? Parkinson Hastalığı nda amaç, beyinde eksilen dopaminin oluşturduğu etkiyi yerine koymaktır. Bu maddenin yerine geçen

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

SERVİKAL DİSK HERNİSİ

SERVİKAL DİSK HERNİSİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DİSK HERNİSİ (Boyun Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Omurga, omur denilen

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Hastalığın en güzel ilacı, o hastalıktan korunmanın çarelerini öğrenmektir. HİPOKRAT Bu sunumun amacı; bel ağrısından korunmak için doğru oturuş, doğru çalışma ve

Detaylı

Kepçe kulak ameliyatında yapılan temelde kulak şeklini değiştirmek. Bu yukarıda saydığım iki sorun için ayrı ayrı müdahaleler yapılıyor.

Kepçe kulak ameliyatında yapılan temelde kulak şeklini değiştirmek. Bu yukarıda saydığım iki sorun için ayrı ayrı müdahaleler yapılıyor. Kepçe kulak genellikle olması gerekenden daha büyük kulak olarak algılanır. Hâlbuki çok doğru değil. Kepçe kulakları olan bir insan ile normal kulakları olan bir insanın aslında kulak büyüklüğü olarak

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

HİPERTANSİYON VE İLAÇLAR

HİPERTANSİYON VE İLAÇLAR HİPERTANSİYON VE İLAÇLAR Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Hedef kan basıncı değerlerine ulaşmak için başarılı bir tedaviye gerek vardır. Başarılı tedavi 2 kısımdan oluşur: 1.Yaşam düzeninin değiştirilmesi 2.İlaç

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 Vertebral Kolon 33 omur 23 intervertebral disk 31 çift periferik sinir VERTEBRA KIRIKLARI 3 OMURGANIN EĞRİLİKLERİ Servikal bölgede

Detaylı

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır.

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. İskeletin önemli bir bölümüdür ve temel eksenidir. Sırt boyunca uzanır

Detaylı

Neden Çankaya Ortopedi?

Neden Çankaya Ortopedi? Neden Çankaya Ortopedi? www.cankayaortopedi.com Tedaviniz ortopedinin alt dallarında uzmanlaşmış bir ekip tarafından bilimselliği kanıtlanmış yöntemlerle yapılır Artroskopi ve Spor Yaralanmaları Artroplasti

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Appendix. Appendix A: SRS-22r HASTA ANKETİ Hasta Adı : Doğum Tarihi : / / Bugünün Tarihi : / / Yaş : + Dosya Numarası :

Appendix. Appendix A: SRS-22r HASTA ANKETİ Hasta Adı : Doğum Tarihi : / / Bugünün Tarihi : / / Yaş : + Dosya Numarası : Appendix Appendix A: SRS-22r HASTA ANKETİ Hasta Adı : Doğum Tarihi : / / Ad Soyad Gün Ay Yıl Bugünün Tarihi : / / Yaş : + Gün Ay Yıl Yıl Ay Dosya Numarası : Bu ankette sırtınızın ve belinizin şu andaki

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

DONUK OMUZ. Ağrıyı Hafifletme ve Esnekliği Sağlama Yöntemleri

DONUK OMUZ. Ağrıyı Hafifletme ve Esnekliği Sağlama Yöntemleri Ağrıyı Hafifletme ve Esnekliği Sağlama Yöntemleri DONUK OMUZ Omzunuzda geçmeyen bir ağrı ve sertlik hissediyormusunuz? Eğer bu tarz bir şikayetiniz varsa, donuk omuz sorunuyla karşı karşıya olabilirsiniz

Detaylı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı BİLGİSAYAR NEDİR? Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı ŞEYDA BETÜL KÖSE UFUK TAŞDURMAZLI 1 www.bilgisayarnedir.net 2 Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Klavye veya fare kullanımı ciddi

Detaylı

OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi)

OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi) TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OSTEOPOROZ Düşük Kemik Yoğunluğu (Kemik Erimesi) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ OSTEOPOROZ NEDİR? Bu hastalık, kemik miktarında-yoğunluğunda

Detaylı

TEHLİKELİ YOLCULUKLAR

TEHLİKELİ YOLCULUKLAR TEHLİKELİ YOLCULUKLAR Maun masanın sahibi, ciddi bakışlarını üstümden çekmiyordu. O izin verse ben de gözümden birkaç damla yaş çıkmasına izin verecektim. Doktorumun karşısında oturmuş, son sözlerini kavramaya

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

Meme Sağlığı Merkezi

Meme Sağlığı Merkezi Meme Sağlığı Merkezi BR.HLİ.100 Sevgili Hanımlar, Meme, sağlıklı neslin devamı için elzem bir organdır. Cinsel gücüyle ve süt yapma yetisiyle bu görevini yerine getirir. Biz kadınlar memelerimiz ile gurur

Detaylı

BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER

BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER 0-2 Yaş Süt çocukluğu 2-5 Yaş Oyun çocukluğu veya okul öncesi 6-12,14 Yaş Okul çağı veya büyük çocukluk 4-5 yıl Ergenlik dönemi 23-26 Yaş Gençlik veya ergenlik sonu 2-5 YAŞ

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/5 TANISAL VE GİRİŞİMSEL DİZ ARTROSKOPİSİ AMELİYATI AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat Yöntem: Eklem içerisini gözlemek için, 0.5 cm'lik kesi deliklerinden artroskopinin

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Servikal kanal darlığı, genellikle

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR İŞYERİ EGZERSİZLERİ Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR EGZERSİZLERİ Günümüzde, özellikle endüstriyel toplumlarda aktif olmayan yaşam şekli, ergonomik olmayan çalışma koşulları ve İŞYERİEGZERSİZLERİ

Detaylı

BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER

BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER BÜYÜME VE GELİŞMEDE DÖNEMLER 0-2 Yaş Süt çocukluğu 2-5 Yaş Oyun çocukluğu veya okul öncesi 6-12,14 Yaş Okul çağı veya büyük çocukluk 4-5 yıl Ergenlik dönemi 23-26 Yaş Gençlik veya ergenlik sonu 2-5 YAŞ

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Eğitim Merkezi Bursa Turkiye Keyword: mentamove, diastomatomiyeli, postoperative

Detaylı

MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER

MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER MERSİN HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇEKÜSH ŞUBESİ ÇOCUK GELİŞİMCİ DAMLA ATAMER BEBEKLİK DÖNEMİNDE (0 3 YAŞ) ERKEN TANI İÇİN KRİTİK DÖNEMLER Bebeklik dönemi, gelişimin en hızlı ilerlediği dönemdir. Çevrelerine

Detaylı

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 Tiroid bezi boyun ön tarafında yerleşmiş olup, nefes, yemek borusu ve ana damarlarla yakın komşuluk gösterir. Kelebek şeklinde olup

Detaylı

Uzm. Dr Duygu KURTULUŞ FTR Uzmanı

Uzm. Dr Duygu KURTULUŞ FTR Uzmanı Uzm. Dr Duygu KURTULUŞ FTR Uzmanı ANKILOZAN SPONDILITIN TANIMI Ankilozan spondilit (AS), öncelikle omurgayı tutan, ağrılı, sekil bozukluğu ve aktivite kısıtlanması ile sakatlığa neden olan iltihaplı romatizmal

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

ADOLESAN İDİOPATİK SKOLYOZ DOÇ DR MEHMET AYDOĞAN

ADOLESAN İDİOPATİK SKOLYOZ DOÇ DR MEHMET AYDOĞAN ADOLESAN İDİOPATİK SKOLYOZ DOÇ DR MEHMET AYDOĞAN Skolyoz (Scoliosis), omurganın en sık görülen deformitesidir. Terim olarak Yunanca dan köken alır ve eğri, çarpık anlamına gelmektedir. Tıbbi literatürde,

Detaylı

Türk Nöroşirürji Derneği Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Grubu Dr.Mehmet Zileli İleri Spinal Cerrahi Kursu 14.Kurs

Türk Nöroşirürji Derneği Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Grubu Dr.Mehmet Zileli İleri Spinal Cerrahi Kursu 14.Kurs Türk Nöroşirürji Derneği Spinal ve Periferik Sinir Cerrahisi Grubu Dr.Mehmet Zileli İleri Spinal Cerrahi Kursu 14.Kurs Moderatör: Dr.Mehmet Zileli 5 7 Aralık 2014 Swissotel Grand Efes, İzmir Türk Nöroşirürji

Detaylı

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Skåne deki Temel Bakımda bulunan Ebe muayenehaneleri (Barnmorskemottagningarna) NEREYE BAŞ- VURABILIRIM? IKIZLERIM OLUR MU? BENİM İÇİN UYGUN MU? NORMAL MI? KAÇA

Detaylı

Alper ERKEN Metalurji Mühendisi, MBA

Alper ERKEN Metalurji Mühendisi, MBA Hastanın Anatomik Yapısı ile tam uyumlu, Temporomandibular eklem (TMJ-Alt çene eklemi) Protezi Geliştirme, Tasarım ve Üretimi 40 Biyo/Agroteknoloji 14 Tıp Teknolojisi Alper ERKEN Metalurji Mühendisi, MBA

Detaylı

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık Nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden oluşabilir. Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski

Detaylı

Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler

Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler Information for contacts of Tuberculosis (TB) - Turkish January 2013 Page 1 Verem (Tüberküloz) için sizinle niçin ilişkiye geçtik? Veremli bir kişiyle temasınız

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

BEL CERRAHİSİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR

BEL CERRAHİSİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR BEL CERRAHİSİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR Bel ağrısı, mevcut verilere göre dünya nüfusunun %60-80 inin hayatlarının herhangi bir döneminde yaşadıkları çok sık rastlanan ve maliyeti giderek

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İSTANBUL İLİ ÇEKMECE BÖLGESİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GEBE EĞİTİM SINIFLARI

Detaylı

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ

MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Arş. Gör. Yakup ATASAGUN Prof. Dr. Ahmet PEKER (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (Endüstri

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. LOMBER DİSK HENRİSİ (Bel Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. LOMBER DİSK HENRİSİ (Bel Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ LOMBER DİSK HENRİSİ (Bel Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ BEL FITIĞI NEDİR? Omurga, omur adı verilen birbirine bağlı bir dizi

Detaylı

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:.....

Detaylı

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ SUNU PLANI Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik bakım amacı Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

Postür Analizi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker. Acıbadem Maslak Hastanesi

Postür Analizi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker. Acıbadem Maslak Hastanesi Postür Analizi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Postür nedir? Postür l Vücut kısımlarının pozisyonu veya dizilimidir. l STATİK: Oturma, ayakta durma ve yatma sırasındaki postür l DİNAMİK:

Detaylı

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR İÇİNDEKİLER TENS TERAPİ NEDİR... 1 TENSİN VÜCUDA UYGULANMASI, TENS İÇİN ELEKTRODLARIN YERLEŞTİRİLMESİ... 2 TENS TERAPİNİN ETKİLİ OLDUĞU HASTALIKLAR... 3 TENS

Detaylı

SORULAR / CEVAPLAR. 2 metabolic balance ile kilo nasıl dengeleniyor?

SORULAR / CEVAPLAR. 2 metabolic balance ile kilo nasıl dengeleniyor? SORULAR / CEVAPLAR 1 nedir? kilo düzenleyici metabolizma programıdır. Bu program doktorlar ve beslenme uzmanları tarafından geliştirilmiştir. Bu program yardımıyla yeme içme alışkanlıklarınız sağlıklı,

Detaylı

KATARAKT İKİ GÖZDE BİRLİKTE Mİ ORTAYA ÇIKAR?

KATARAKT İKİ GÖZDE BİRLİKTE Mİ ORTAYA ÇIKAR? Katarakt, saydam olan göz merceğinin saydamlığını kaybederek görmenin azalmasıdır. Gözün renkli tabakası irisin arkasında yer alan ve saydam bir yapı olan göz merceğinin, görme işlevinde önemli bir rolü

Detaylı

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır.

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır. BEN BĐR YAŞAM KOÇUYUM 7.SEANS Koçluk ve danışmanlık Bazen öyle zamanlar olur ki danışanlarınızın koçluk hizmetinin sınırları içinde olmayan problemlerine yardım etme durumunda kalırsınız. Böyle zamanlarda

Detaylı

4. SINIF FEN BİLİMLERİ

4. SINIF FEN BİLİMLERİ 4. SINIF FEN BİLİMLERİ Bu kitabın bütün hakları Fatih KÜÇÜKAYDIN a aittir. Yazarın yazılı izni olmaksızın kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz ve çoğaltılamaz. Copyright 2015 YAZAR Fatih KÜÇÜKAYDIN Ahmet

Detaylı

KARDİYOLOJİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAM FORMU

KARDİYOLOJİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAM FORMU SAYFA NO 1/5 HASTANIN Adı Soyadı:..... Protokol Numarası:..... Doğum Tarihi:..... Telefon Numarası:.... Adresi:..... Hastaneye Kabul Tarihi:..... Servise Yatış Tarihi:..... Hastalığın Ön Tanısı/Tanısı...

Detaylı

Uygulama yirmi dakika sürüyor ve hemen normal yaşamınıza dönebiliyorsunuz. "Kaşlarımın arasındaki çizgi beni aslında olmasamda, kızgın gösteriyor.

Uygulama yirmi dakika sürüyor ve hemen normal yaşamınıza dönebiliyorsunuz. Kaşlarımın arasındaki çizgi beni aslında olmasamda, kızgın gösteriyor. Yüzümüzde aşırı çalışan mimik kasları dinamik yüz çizgilerine yol açıyor ve bizi olduğumuzdan daha yaşlı gösteriyor. Bu çizgilerin cerrahi ile giderilmesi çok zahmetli olabiliyor. Botoks maddesini yüzdeki

Detaylı

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan ilaç dışında- kullanabilecekleri güvenilir bir antibiyotik

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi Bölüm 17 Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Dr. Gülhan AYHAN ve Dr. Ömer AYTEN Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların

Detaylı

Primal Pictures:Yeni Özellikler. Primal Pictures PowerPoint Sunumu

Primal Pictures:Yeni Özellikler. Primal Pictures PowerPoint Sunumu Primal Pictures:Yeni Özellikler Primal Pictures PowerPoint Sunumu Primal Pictures: Yeni Özelliklere Bakış Yeni ürün arayüzünün gösterimi Yeni ürünlerin gösterimi Sistematik Anatomi Dişçilik Anatomisi Bölgesel

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Mayıs 2014 BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Kırık nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır:

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır: PELVİK TABAN REHABİLİTASYONU İnsan vücudunun gövde kısmı ; Göğüs (Toraks),Karın (Abdomen) ve Leğen (Pelvis) olmak üzere 3ana bölümden oluşur.karnın alt kısmında kasıklar olarak da bilinen pelvis; leğen

Detaylı

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır.

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır. Alzheimer hastalığı nedir, neden olur? Alzheimer hastalığı, yaşlılıkla beraber ortaya çıkan ve başta unutkanlık olmak üzere çeşitli zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

Detaylı

SAĞLIK BK-2-ERCAN OLCAY. Tarih Aralığı: 19.12.2015-21.12.2015. Haber Sayısı: 12

SAĞLIK BK-2-ERCAN OLCAY. Tarih Aralığı: 19.12.2015-21.12.2015. Haber Sayısı: 12 SAĞLIK BK-2-ERCAN OLCAY Tarih Aralığı: 19.12.2015-21.12.2015 Haber Sayısı: 12 İÇİNDEKİLER No Yayın Tarihi Yayın Adı Haber Başlığı 1 21.12.2015 YOZGATAJANS.NET Rusların İyileştiremediği 12 Yaşındaki Diana

Detaylı

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu Bu broşür, Bayındır Hastanesi Söğütözü (BHS) Genel Yoğun Bakım (Reanimasyon) süreci hakkında sizi aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır.

Detaylı

ÇINLAMA KONUSUNDA EN SIK RASTLANAN SORULAR

ÇINLAMA KONUSUNDA EN SIK RASTLANAN SORULAR KULAK ÇINLAMASININ NEDENİ? Bazı zamanlar kulağımda zil sesi duyuyorum bu normal midir? Tamamiyle değil. Kafa içinde ki bu seslere genel olarak tinnitus denilir ve çok yaygındır. Tinnitus zaman zaman ortaya

Detaylı