TÜRKİYE NİN MEDİKAL TURİZM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE NİN MEDİKAL TURİZM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ"

Transkript

1 TÜRKİYE NİN MEDİKAL TURİZM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ Uzmanlık Tezi Aysel BİNLER SOSYAL SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temmuz 2015

2 Yayın No: 2839 TÜRKİYE NİN MEDİKAL TURİZM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ Uzmanlık Tezi Aysel BİNLER SOSYAL SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temmuz 2015

3 ISBN Bu tez Müsteşar Yardımcısı Erhan USTA başkanlığında, Timoçin SANALAN, Şevki EMİNKAHYAGİL, Mustafa DEMİREZEN, Doç. Dr. Adil TEMEL, Nihal ERCAN, Bahaettin GÜLGÖR, Dr. Vedat ŞAHİN ve Mehmet Fatih LEBLEBİCİ den oluşan Planlama Uzmanlığı Yeterlilik Sınav Kurulu tarafından değerlendirilmiştir.

4 TEŞEKKÜR Tezin genelinde ve özellikle değerlendirme aşamasında emeği bulunan Sayın Duygu TANRIKULU na, Sayın Yusuf YÜKSEL e, Sayın Betül ERSİN UYSAL a, Sayın Esin ŞİNGAR NACAR a, Sayın Melek Özgür PEKBAŞ a Sayın Raif CAN a, Sayın Pınar YAŞAR a ve tezin teknik kısımlarında yardımlarını esirgemeyen Sayın Serdar POLAT a, Tez çalışması boyunca teze yapmış olduğu katkılardan dolayı Sayın Canan SARIKAYA ya, Tez çalışması boyunca yapıcı bir yöneticilik örneği sergileyen ve teze ilişkin görüşlerini benimle paylaşan Sağlık Sosyal Güvenlik Daire Başkanı Sayın Fatih TÜRKMEN e, Yoğun çalışma temposunun içerisinde vakit ayırarak Tezin tasarımından son aşamasına kadar bana yol göstererek yoğun emek harcayan Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürü Sayın Ahmet Alper EĞE ye, en içten teşekkürlerimi sunmayı bir borç bilirim. i iii

5 ÖZET Planlama Uzmanlığı Tezi TÜRKİYE NİN MEDİKAL TURİZM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE POLİTİKA ÖNERİLERİ Aysel BİNLER Bu çalışma, dünyada pazar hacmi giderek artan medikal turizm alanında ülkemizin mevcut durumunu incelemek ve ülkemizin pazar payının artırılması amacıyla sektör paydaşlarının faydalanabileceği öneriler geliştirmek amacıyla hazırlanmıştır. Sağlık turizminin bir alt başlığı olan medikal turizm, insanların tedavi olmak amacıyla yabancı ülkelere seyahat etmesi anlamına gelmektedir. Sağlık hizmetlerinin maliyetlerinin artması ve özellikle cepten ödemesi yapılan hizmetlerde kişilerin alım gücünün zorlanması, ihtiyaç duyulan hizmetlerin daha kısa sürede alınmasına yönelik talepler, hizmetlerin daha kaliteli bir merkezde alınmak istenmesi kişilerin yurt dışına çıkışındaki en önemli sebeplerdir. Ulaşım imkânlarının iyileşmesi, iletişim teknolojilerinin gelişmesi, kişilerin yurt dışına çıkışlarının kolaylaşması ile medikal turizmine olan talep artmaktadır. Giderek yaşlanan dünya nüfusu sebebiyle kronik hastalıkların sağlık harcamalarını arttıracağı düşünüldüğünde medikal turizmin ilerleyen yıllarda öneminin daha da artacağı öngörülmektedir. Çalışmada, öncelikle dünyada medikal turizm alanında yaşanan gelişmeler hakkında literatür çalışması yapılmıştır. Ardından, ülkemizde medikal turizm potansiyeli taşıyan illerdeki üniversite ve devlet hastaneleri ile özel hastanelere uygulanan anket analiz edilmiştir. Yabancı hastaların sosyo-ekonomik özellikleri, ülkemizi tercih sebepleri, hastanelerin fiziki ve beşeri altyapısı, hastalara sunulan hizmetlerin niteliği öncelikle anket çerçevesinde ve gerektiği yerde de ikincil veri kullanılarak incelenmiştir. Diğer taraftan, aracı kurumlar, konaklama merkezleri gibi medikal turizmde hastaların gidecekleri ülke seçimlerini etkileyen diğer hizmet sunucuları ve kamu kurumlarının görev ve sorumlulukları da analiz edilmiştir. Tez kapsamında yapılmış olan analiz ve değerlendirmeler ışığında, ülkemizin medikal turizm alanında pazar payının giderek arttığı, daha da fazla artırılabilmesini sağlayacak temel altyapının ve istekliliğin özellikle özel hastanelerde varolduğu görülmüştür. Ancak, pazar payının artırılması için yabancı dil bilen sağlık personel sayısının ve niteliğinin artırılması, yurt dışında ülkemizin tanıtımının daha etkili ve etkin yapılması, medikal turizme öncelikle özel sektörün yönlendirilmesi, odaklı pazarlama çalışmalarının yürütülmesi ve aracı kurumların güçlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, sağlık sektörünün ve medikal turizmi ilgilendiren diğer alanların ortak çalışması ile ülkemizin medikal turizm alanında rekabet gücünün artırılması sağlanmış olacaktır. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Medikal Turizm, Türkiye nin Medikal Turizmde Mevcut Durumu, Uluslararası Hasta Hareketliliği i ii

6 ABSTRACT Planning Expertise Thesis ASSESMENT OF TURKEY IN TERMS OF MEDICAL TOURISM AND POLICY SUGGESTIONS Aysel BİNLER YÜKSEL The aim of this study is to analyze the current situation of Turkey on the basis of medical tourism where the volume of market is continuously increasing throughout the world and also to develop policies for the sector stakeholders in order to increase the total market share of Turkey. The medical tourism, which is a subtitle of health tourism, refers to the travelling of people to foreign countries so as to take medical care. Increasing health expenditures, financial pressure on purchasing power of people especially for out of pocket payments of medical treatments, the desire to take treatments in shorter durations, preference of taking medical care in a more qualified institution are the most important reasons for people to go abroad. The demand for medical tourism has increased depending on the improvements in transportation, advances in communication technology and the facilitation of going abroad. Furthermore, it is envisaged that the importance of medical tourism would increase as a result of the fact that health expenditures would rise up with the improved chronic diseases depending on ageing population of the world. Within the scope of this study, literature on developments of worldwide in the field of medical tourism is reviewed. Moreover, the survey which was conducted to hospitals of medical schools, Ministry of Health and private institutions in the provinces which have medical tourism potential was analyzed. Socio economic profiles and motivations of foreign patients for preferring Turkey, physical infrastructure and human resource of hospitals, qualification of services provided to patients are analyzed primarily with the survey data and also secondary data is used when required. On the other hand, other service providers such as intermediary organizations and accommodation institutions which have impact on country preferences of patients and responsibilities and duties of public institutions are also examined. In the light of the analyses and assessments of this study, it is observed that Turkey has risen the market share in medical tourism gradually and especially in private sector, it has the fundamental infrastructure and willingness to increase this share. It is realized that, improving the quality and increasing number of health personnel speaking a foreign language, making more efficient and effective advertisements around the world, orienting the private sector towards medical tourism, conducting focused marketing and strengthening the intermediary institutions, are required to increase the market share. To conclude, it would be possible to improve the competitive power of our country in medical tourism, provided that health sector and other related fields of medical tourism work in collaboration. Key Words: Health Tourism, Medical Tourism, Current Situation of Turkey in Medical Tourism, International Patients Mobility ii iii

7 İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖZET... ii ABSTRACT... iii İÇİNDEKİLER... iv TABLOLAR... vii ŞEKİLLER... x KISALTMALAR... xii GİRİŞ MEDİKAL TURİZMİN TANIMI VE ÖNEMİ Medikal Turizmin Tan m Medikal Turizminin Gelişen ve Büyüyen Pazar Medikal Turizmin Gelişimi Medikal Turizmin Mevcut Pazar Büyüklüğü Medikal Turizmin Pazar Büyüklüğüne İlişkin Gelecek Tahminleri Medikal Turizmin Gelişimini Tetikleyen Faktörler Demografik Değişim Hastal k Yükündeki Değişim Sağl k Harcamalar ndaki Değişim MEDİKAL TURİZMİN DÜNYADAKİ UYGULAMALARI Medikal Turizmde Hastalar n Ülkeleri Tercih Etme Nedenleri Maliyetlerdeki Farkl l klar Hizmet Kalitesi Diğer Sebepler Hasta Hareketliliği Aç s ndan Medikal Turizmin İncelenmesi Medikal Turizm Hizmeti Veren Başl ca Bölge ve Ülkeler Medikal Turizm Hizmeti Talep Eden Başl ca Bölge ve Ülkeler Medikal Turizm ile Turizm Bağlant s Medikal Turizmde Arac Kurumlar Hindistan iv iii

8 3 MEDİKAL TURİZMİN TÜRKİYE DEKİ PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ VE HASTA HAREKETLİLİĞİ AÇISINDAN MEVCUT DURUMU Anketin Kapsam ve Yöntemi Türkiye de Medikal Turizmin Pazar Büyüklüğü Ülkemize Medikal Turizm Amac yla Gelen Hastalar n Analizi Gelen Hastalar n Say sal Analizi Gelen Hastalar n Ülkeleri Gelen Hastalar n Sosyo-Ekonomik Durumu Gelen Hastalar n Gelir Seviyesi Gelen Hastalar n Eğitim Seviyeleri Gelen Hastalar n İşgücü ve Mesleki Durumlar Gelen Hastalar n Yaş Gruplar Gelen Hastalar n Türkiye yi Tercih Etme Sebepleri Tercih Sebepleri Talep Edilen Branşlar Gelen Hastalar n Hastaneleri Tercih Ederken Kulland klar Yöntemler Gelen Hastalar n Tercih Ettikleri İller Sağl k Turizmi İçin Gelenlerin Ülkemizde Tercih Ettikleri Konaklama Şekilleri TÜRKIYE DE MEDIKAL TURIZM HIZMET ALTYAPISININ ANALIZI Türkiye de Sağl k Sektörünün Fiziki ve Beşeri Altyap s Hastanelerin Altyap s Sağl k Sektörünün Beşeri Altyap s Medikal Turizm Kapsam nda Hizmet Sunucular n Altyap Analizi Hizmetlere İlişkin Sorun Alanlar n n Değerlendirilmesi Hastanelerin Beşeri Altyap s Yabanc Hastalarla İlgilenen Birimin Varl ğ Sağl k Personelinin Yabanc Dil Seviyesi Hastanelerin Fiziki Altyap s Yönlendirme Levhalar v iv

9 Halkla İlişkiler Birimi Tedavi Sonras Takip ve Başka Ülkede Şube Akreditasyon T bbi Hizmet D ş Sunulan Diğer Hizmetler Hastanelerin Pazarlama-Tan t m Faaliyetleri Turizm Sektörü ve Medikal Turizm Genel Tan t m İleriye Dönük Beklentiler, Planlar ve Pazar Araşt rmalar Hastaneler D ş ndaki Medikal Turizmde Önemli Hizmet Sunucular Havayolu Arac Kurumlar - Seyahat Acenteleri-Sigorta Şirketleri ve Sosyal Güvenlik Kurumlar Otelcilik Hizmetleri Ülkelere Uygulanan Vizeler DEĞERLENDİRME VE POLİTİKA ÖNERİLERİ Genel Değerlendirme Sorunlara Yönelik Çözüm Önerileri SONUÇ KAYNAKLAR EKLER vi v

10 TABLOLAR SAYFA NO Tablo 1.1. Sağlık Hizmet İthalat ve İhracat Tutarları, Tablo 1.2. Doğuşta Hayatta Kalma Beklentisi ve Sağlıklı Yaşam Beklentisi, Tablo 1.3. Başlıca Ölüm Sebepleri Tablo 1.4. Kişi Başı Sağlık Harcaması, 2000, Tablo 1.5. Kamu ve Özel Sektörün Toplam Sağlık Harcaması, Tablo 1.6. Sağlığa İlişkin Sosyal Güvenlik Harcamaları, Cepten Ödemeler ve Özel Sağlık Sigorta Harcamalarının Gelişimi, Tablo Döneminde Sağlık Harcamalarının Dağılımındaki Değişim, Yüzde Tablo 1.8. Kamunun Sağlık ve Uzun Süreli Bakım Harcamalarının Milli Gelire Oranı. 26 Tablo 2.1. Seçilmiş Tıbbi Prosedürlerin Bazı Ülkelerdeki Fiyatları, Dolar Tablo 2.2. JCI Akreditasyonu Almış Sağlık Kurumu Sayısı, Tablo 2.3. Avrupa Birliği Ülkeleri Hastalarının Yurt Dışına Çıkış Sebepleri Tablo 2.4. Medikal Turizmde Ön Plana Çıkmış Ülkeler Tablo 2.5. Bazı Avrupa Birliği Ülkelerinin Sağlık Hizmet İhracat ve İthalatı, , Milyon Dolar Tablo 2.6. Hindistan, ABD ve İngiltere deki Bazı Tıbbi Hizmetlerin Fiyatları ve Bekleme Süreleri Tablo 2.7. Hindistan ve ABD de Uygulanan Bazı İşlemlerin Fiyatları, Tablo 3.1. Türkiye nin Sağlık Hizmet İhracat ve İthalatı, Tablo 3.2. Bazı Ülke ve Bölgeler ile Yapılan Sağlık Hizmet İhracat ve İthalatın Büyüklüğü Tablo 3.3. Ülkemize Gelen Yabancı ve Vatandaş Ziyaretçilerin Bireysel Olarak Yaptıkları Sağlık ve Toplam Harcamaları, Milyon Dolar, Tablo 3.4. Medikal Turizmde Öne Çıkan Ülkelerin Rekabet Sıralaması, Tablo 3.5. Ziyaretçilerin Geliş Amaçlarına Göre Dağılımı, (Bin Kişi), Tablo 3.6. Ülkemize Gelen Yabancı Ziyaretçilerin Geliş Amaçlarına Göre Dağılımı, (Bin Kişi), Tablo 3.7. Ülkemize Gelen Vatandaş Ziyaretçilerin Geliş Amaçlarına Göre Dağılımı, (Bin Kişi), Tablo 3.8. Türkiye ye Gelen Yabancı Hastaların Ülkeleri vii vi

11 Tablo Yılında Ülkemize Gelen Ziyaretçilerin Geliş Sebeplerine Göre Yoğunluklarının Ülkelere Dağılımı Tablo Yabancı ve Vatandaş Ziyaretçilerin Yaş Dağılımları, Tablo Hastaların Türkiye ye Tedavi Olmak Amacıyla Gelmelerini Sağlayan Temel Etkenler Tablo Ülkemizde Tedavi Olan Yabancı Hastaların Tedavi Branşları ve Dağılımı, Tablo Yabancı Hastaların Ülkemize Geliş Kanalları Tablo Hastaların Geliş Yollarının Kurumlara Göre Dağılımı, (Yüzde) Tablo 0.1. Sağlık ve Gezi Amaçlı Gelen Yabancı Ziyaretçilerin Ülkemiz Hakkında Bilgi Edinme Yöntemleri, Tablo Yılında Sağlık Amaçlı Gelenlerin Seyahatin Organize Edilme Şekli ile Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki (Yüzde) Tablo Sağlık Amaçlı Gelen Vatandaşların Konaklama Şekilleri, Yüzde Tablo Sağlık Amaçlı Gelen Yabancıların Konaklama Şekilleri, Kişi ( ) 92 Tablo 4.1. Kurumların Hastane ve Hastane Yatağı Sayısı, Tablo 4.3. Ülkemizde Yapılan Bazı Organ Nakil İşlemleri, Adet, Tablo 4.4. Milyon Kişi Başına Düşen MR ve CT Sayıları, Tablo 4.6. Yabancı Hasta Gelen Hastanelerin Dağılımı Tablo 4.7. Hizmetlerin Değerlendirilmesi Tablo 4.8. Sorunlu Hizmetlerin Kurumlara Göre Dağılımı Tablo 4.9. Yabancı Hastalarla İlgilenen Özel Birim/Kişi Tablo Hekimlerin Yabancı Dil Seviyesi Tablo Hemşirelerin Yabancı Dil Seviyesi Tablo Yardımcı Sağlık Personelinin Yabancı Dil Seviyesi Tablo Eğitim Dönemi için Üniversitelere Kayıt Yaptıran Yabancı Uyruklu Öğrenciler 116 Tablo Yılları Arasında Sağlık Bakanlığı Tarafından Eğitim Verilen Kişilerin Sayısı Tablo Yabancılara Yönelik Yönlendirme Levhası Olan Hastaneler Tablo Halkla İlişkiler Birimi Olan Hastaneler Tablo Akreditasyon Belgesi Bulundurma Durumu Tablo Tıbbi Hizmet Dışı Sağlanan Hizmetlerin Dağılımı viii vii

12 Tablo 0.4. Pazarlama Faaliyetlerinin Dağılımı 123 Tablo Döneminde Sağlık Bakanlığı Tarafından Ücretsiz Tedavi Ettirilen Yabancıların Sayıları Tablo Sağlık Alanında İşbirliği Anlaşması Bulunan Ülkeler, Tablo İleriye Dönük Planların Konularına Göre Dağılımı Tablo Senaryo 1 e Göre Ülkelerin Grupları Tablo Senaryo 2 ye Göre Ülkelerin Grupları Tablo Dönemi Yolcu Sayısı ve Uçak Sayısı..132 Tablo İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Yapılan Ülkeler Tablo Konaklama Merkezlerinin Doluluk Oranları, Tablo 0.6: Konaklama Tesislerinin Sayısı, Tablo Ülkelere Uygulanan Vize İşlemleri (Umuma Mahsus Pasaportlar) ix viii

13 ŞEKİLLER SAYFA NO Şekil 1.1. Ülkelerin Sağlık Hizmet İhracatı, Milyon Dolar, Şekil 1.2. Ülkelerin Sağlık Hizmet İthalatı, Milyon Dolar, Şekil 1.3. Bazı OECD Ülkelerinin Sağlık Hizmet İhracatı Milyon Dolar, (Turizm Temelli), 2004 ve Şekil 1.4. Bazı OECD Ülkelerinin Sağlık Hizmet İthalatı, Milyon Dolar, (Turizm Temelli) 2004 ve Şekil 1.5. Seçili Ülkelerin Dönemi İthalat ve İhracatlarının Yıllık Büyüme Oranları, Yüzde Şekil Yaş Üstü Nüfusun Toplam Nüfus İçerisindeki Oranı, Yüzde Şekil 1.7. Az Gelişmiş, Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkelerde Temel Hastalık Gruplarının Ağırlığının Dağılımı Şekil 1.9. Bölgelere Göre Sağlık Harcamalarının Kaynağına Göre Dağılımı, Şekil 2.1. Medikal Turizmde Ülkeler Arası Dolaşım, Şekil 2.2. Bazı Avrupa Birliği Ülkelerinin Hizmet İthalatının Yıllık Artış Oranları, Şekil Döneminde Hindistan a Gelen Medikal Turist Sayısı, Kişi Şekil Döneminde Sağlık Hizmeti Almak Amacıyla Gelen Yabancı ve Vatandaş Ziyaretçilerin Sayısı Şekil Döneminde Sağlık Nedeniyle Gelen Yabancı ve Vatandaş Ziyaretçilerin Tüm Ziyaretçilere Oranı, Yüzde Şekil 3.3. Geliş Amaçları İtibariyle Ülkelerin Oranları Arasındaki Farklılık, Şekil 3.4. Sağlık Amaçlı Gelen ve Tüm Ziyaretçilerin Gelir Seviyesi Dağılımı, 2010 (Yüzde) Şekil 3.5. Sağlık İçin Gelen Ziyaretçilerin Eğitim Seviyesinin Dağılımı, 2009 (Yüzde) 76 Şekil 3.6. Sağlık Amaçlı Gelenlerin Çalışma Durumlarına Göre Dağılımları, 2010, (Yüzde) Şekil Yılında Sağlık Hizmeti Almak İçin Gelenler ile Ülkemize Gelen Tüm Ziyaretçilerin Mesleki Dağılımları Şekil 3.9. En Çok Karşılaşılan Talep Edilme Sebepleri Şekil Yabancı Hastaların Tedavi Branşları, Şekil Ziyaretçilerin Seyahatlerini Bireysel Olarak Organize Edenlerin Oranı, x ix

14 Şekil 4.1. Türkiye deki Hastane Sayıları, Şekil 4.2. Sağlık Bakanlığı, Üniversiteler ve Özel Hastanelerin Yatak Sayıları, (Bin), Şekil 4.3. İller İtibarıyla Kişiye Düşen Yatak Sayısı, Şekil 4.4. Hastanelerin Doluluk Oranları, Yüzde Şekil 4.5. Hastanelere Yapılan Kişi Başı Müracaat Sayısı, Şekil 0.1. İller İtibarıyla Özel Hastane Sayıları, Şekil 0.2. Özel Hastanelerin Yatak Dağılımları, Şekil 0.3. Bazı Hizmetlerin Değerlendirme Sonuçları. 105 Şekil 4.9. Dış Hatlar Yolcu Dağılımı, Yüzde, Şekil 0.4. İç Hatlar Yolcu Dağılımı, Yüzde, Şekil Seyahat Acentelerinin Yıllar İtibariyle Gelişimi, xi x

15 KISALTMALAR AB ABD CT DHMİ DPT DSÖ GATA GATS GSYİH HALE IMD ISO ISQUA JCI KOAH KKTC MR MSB OECD SGP Avrupa Birliği Amerika Birleşik Devletleri Bilgisayarlı Tomografi (Computerized Tomography) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Devlet Planlama Teşkilatı Dünya Sağlık Örgütü Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hizmet Ticareti Genel Anlaşması (General Agreement on Trade and Services) Gayri Safi Yurt İçi Hasıla Doğuşta Sağlıklı Yaşam Beklentisi (Healthy Life Expectancy) Uluslararası Yönetim Gelişimi Enstitüsü (International Institute for Management Development ) Uluslar Arası Standardizasyon Teşkilatı (International Organization for Standardization ) Uluslararası Sağlıkta Kalite Örgütü (International Society for Quality in Healthcare) Uluslararası Ortak Komisyon (Joint Commission International) Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Manyetik Rezonans Milli Savunma Bakanlığı Hastaneleri Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (Organisation for Economic Co-operation and Development) Satın Alma Gücü Paritesi xi xii

16 SPA THY TOBB TÜİK TÜRSAB Sudan Gelen Sağlık (Salus Per Aquam ) Türk Hava Yolları Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Türkiye İstatistik Kurumu Türkiye Seyahat Acentaları Birliği xiii xii

17 GİRİŞ Medikal turizm, kişilerin ihtiyaç duydukları tedavi hizmetini almak amacıyla başka bir ülkeye gitmeleri olarak adlandırılmaktadır. Son yıllarda başta gelişmiş ülkeler olmak üzere dünya nüfusunun giderek yaşlanması ile hastalık yükü içerisinde kronik hastalıkların ağırlığının artması ve buna bağlı olarak artan tedavi harcamaları hem ülkelerin sosyal güvenlik sistemlerini, hem de genel olarak tedavi hizmetlerini kısmen ya da tamamen kendi gelirleriyle karşılayan kişileri zorlamaktadır. Bu durum kişilerin maliyetleri daha düşük olan ülkelere tedavi olmak amacıyla gitmelerine sebep olmaktadır. Maliyetlerin yanında kendi ülkelerindeki tedavi hizmetlerinin uzun bekleme süreleri de kişileri yurt dışında hizmet almaya yöneltmektedir. Diğer taraftan, ülkeler arası ulaşım imkânlarının artması ve iletişim teknolojilerinin hızla gelişmesine bağlı olarak yurt dışındaki hastaneler hakkında daha kolay bilgi edinebilmeleri kişilerin sağlık hizmeti almak için yurt dışına çıkmalarını kolaylaştırmaktadır. Dolayısıyla kişilerin hem bekleme sürelerinden kurtulmaya yönelik hem de daha düşük maliyetli hizmet alma taleplerindeki artış medikal turizmin giderek önem kazanmasına sebep olmaktadır. Medikal turizm sağlık turizminin bir alt başlığı olup, literatürde kabul gören diğer alt başlıklar kaplıca ve termal tesislerde sağlanan hizmetler ve kişilerin sağlıklı olma halini iyileştirmeye yönelik rehabilitasyon ve bakım hizmetlerinin verildiği sudan gelen sağlık (SPA-wellness) olarak adlandırılan hizmetleridir. Ülkemizde sağlık turizmi alanında yapılan çalışmalar genel itibariyle termal turizm alanı ile sınırlı kalmıştır. Dünyadaki gelişmelere paralel olarak son yıllarda ülkemizde de sağlık turizminin diğer alt başlığı olan medikal turizm alanında da başarılı uygulamaların bulunduğu bilinmekle beraber, bu alanda ülkenin pazar payının artırılmasına yönelik çalışmaların bütüncül bir bakış açısıyla yapılmadığı görülmektedir. 9. Kalkınma Planı nda da ilerleyen yıllarda sağlık turizmi alanında ülkemizin potansiyelini ortaya çıkarmak için gerekli adımların atılmasının önemi vurgulanmıştır. Medikal turizm alanında kapsamlı çalışmaların bulunmamasının da etkisi ile bu çalışma ülkemizin medikal turizm konusunda mevcut durumunun belirlenmesi, sektörün 1 1

18 paydaşlarına ve politika yapıcılarına bu alanda elde edilebilecek getirilerin artırılması için atılması gereken adımlara dayanak oluşturması amacıyla hazırlanmıştır. Tezin kapsamı medikal turizm alanında ülkemizin mevcut durumunun belirlenmesi ve ülkemizin pazar payının artırılmasına yönelik olarak başta hastaneler olmak üzere hizmet sunucularının sorunlarının belirlenerek bunlara ilişkin çözüm önerilerinin geliştirilmesidir. İlk etapta son yıllarda dünyada medikal turizmde meydana gelen gelişmeler, literatür çalışması ile incelenmiştir. Ardından, tezin esas amacı olan ülkemizin medikal turizm açısından mevcut durumunun incelenmesi için birincil veri kaynağı olarak kullanılmak üzere hastanelere anket uygulanmış ve sonuçları analiz edilmiştir. Ayrıca, ikinci veri olarak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Turizm İstatistikleri ve ilgili konuların gerektirdiği veriler kullanılmıştır. Birincil veri kaynağı olan söz konusu anket 38 sorudan oluşmakta olup, anket ile temel olarak; hastaların neden ülkemizi tercih ettikleri, hastanenin sağlık turizmi alanında çalışmasına uygun olup olmadığını belirleyen fiziki altyapı, dil bilen personel sayısı vb. bilgiler, hastaneye gelen yabancı hastaların sayısı, gelen ziyaretçilerin ülkelerinin adları ve gelen hasta sayıları, verilen hizmetler sonucunda elde edilen gelire ilişkin bilgiler, hastanelerin yabancı hastalara yönelik olarak gerek tedavi hizmetleri, gerekse tedavi öncesi ve sonrasında sağlanan diğer hizmetler açısından kapasiteleri, ileriye dönük planları ve beklentileri hususunda bilgiler toplanmıştır. Anket soruları belirlenirken literatürde medikal turizm alanında hizmet sunumuna ilişkin olarak kapasite, akreditasyon ve tıbbi hizmet dışı sağlanan hizmetler gibi önemli konular öncelikle ele alınmış olup, ayrıca yine tez çalışmaları kapsamında Ağustos 2008 tarihinde İstanbul da medikal turizm alanında çalışan 14 hastane ile yapılmış olan mülakatlarda öne çıkan hususlardan da faydalanılmıştır. Anket hazırlanırken Sağlık Bakanlığından tıbbi branşların belirlenmesi aşamasında, TÜİK çalışanlarından da anketin teknik olarak uygunluğunun kontrolü aşamasında destek alınmıştır. 2 2

19 Anketin uygulanacağı iller belirlenirken, 2009 yılı TÜİK Turizm İstatistikleri kapsamında sağlık hizmeti almak amacıyla yurtdışından gelen kişilerin en çok tercih ettikleri iller ve ayrıca medikal turizmde kişilerin yurt dışında hizmet almalarında fiziki yakınlık da belirleyici olduğu için Türkiye yi çevreleyen iller olmak üzere toplam 33 il seçilmiştir 1. Seçilen illerdeki üniversite hastanelerine, Sağlık Bakanlığına bağlı 100 yatak üzeri devlet hastanelerine ve özel hastanelere anket uygulatılmış, toplam 215 adet hastaneye anket gönderilmiş ve 171 adet hastaneden anketlere cevap alınmıştır. Cevap alınan anketlerden 27 tanesi anketin yanlış doldurulması ve hastanenin kapasitesinin 50 yatağın altında kalması sebebiyle analize dâhil edilmemiştir. Ülkemizde medikal turizm alanında yaşanan gelişmeleri ve mevcut durumu analiz eden bu çalışma beş bölümden oluşmakta olup, bölümlerin kapsamı aşağıda kısaca özetlenmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde medikal turizm tanımı, dünyada ortaya çıkış nedenleri ve mevcut pazar büyüklüğü incelenmektedir. Ayrıca, kişilerin yurt dışına çıkış oranlarını artıracağı için medikal turizmi ilerleyen yıllarda daha belirgin bir biçimde etkilemesi beklenen demografik değişimler, demografik yapıya bağlı olarak değişen hastalık dağılımı ve sağlık harcamalarındaki artış ele alınmıştır. İkinci bölümde, ülkelerin sağlık hizmetlerinin maliyet farklılıkları, hizmet kalitesindeki farklılıklar, uzun bekleme süreleri, hizmetlerin kişilerin kendi ülkelerinde verilemiyor olması gibi kişilerin yurt dışında tedavi olmayı tercih etme nedenleri detaylı olarak analiz edilmiştir. Öncelikle, medikal turizm pazarında büyük paya sahip ülkeler ve bölgeler incelenmiş ve medikal turizm alanında pazar payı yüksek ve bu payın artırılması için çalışan Hindistan ın iyi örnek olarak detaylı analizine yer verilmiştir. Ayrıca, medikal turizmde hastaların çıkış yaptığı diğer bir deyişle medikal turizm hizmetini talep eden ülkeler incelenmiş, medikal turizm sektöründe önemli yere sahip 1 Bu iller; Balıkesir, Bursa, Çanakkale Edirne, İstanbul, Kocaeli, Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, İzmir, Muğla, Adana, Antalya, Hatay, İçel, Gaziantep, Bolu, Ordu, Rize, Samsun, Trabzon, Zonguldak, Ankara, Eskişehir, Kayseri, Konya, Sivas, Ağrı, Ardahan, Elazığ, Erzurum, Iğdır, Kars, Malatya, Van, Diyarbakır, Mardin, Şanlıurfa, Şırnak tır 3 3

20 olan aracı kurumlara değinilmiştir. Bu bölümde, ülkemizin üyelik sürecinde bulunduğu Avrupa Birliği nde hastaların özellikle üye ülkeler arasındaki hareketliliğinin sebepleri ve ülkeler arası geçişi kolaylaştıran uygulamalara da yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, ülkemizin medikal turizm pazar büyüklüğü analiz edilmekte ve hasta hareketliliği temel alınarak medikal turizmin mevcut durum analizi yapılmaktadır. Öncelikle üçüncü ve dördüncü bölüme temel teşkil eden tez kapsamında yapılmış anket çalışmasının yöntemi, içerdiği sorular ve uygulanan iller hakkında bilgi verilmiştir. Ardından, medikal turizm gelirlerinin büyüklüğü, gelen hastaların sayısının gelişimi ile hastaların ülkeleri, sosyo-ekonomik durumları, ülkemizi tercih sebepleri, ülkemizdeki konaklama şekilleri ve geldikleri iller detaylı olarak incelenmektedir. Dördüncü bölümde, medikal turizm alanında hizmet sunan kurum ve kuruluşların mevcut altyapıları ve yeterlilikleri analiz edilmiştir. Öncelikle ülkemizin sağlık sektörünün genel olarak fiziki ve beşeri altyapısı ortaya konmuştur. Ardından, anket çerçevesinde hastanelerin yabancı hasta kabul oranları, hastalara verilen tıbbi hizmetlerin yeterlilikleri, beşeri kaynaklar ve niteliği, medikal turizmde hastaların seçimlerinde önemli bir belirleyici olan hastalara tıbbi hizmet dışı alanlarda hizmet verilip verilmediği, hastanelerin ileriye dönük olarak medikal turizm pazarına girmek amacıyla herhangi bir planları olup olmadığı gibi hususlar incelenmiştir. Ayrıca hastane dışı hizmet sunan ve medikal turizm sektörünün gelişiminde özellikle hasta memnuniyeti açısından önemli bir paya sahip olan aracı kurumlar, havayolu ulaşımı ve konaklama merkezlerinin mevcut durumu da analiz edilmiştir. Beşinci bölümde ise, çalışmada elde edilen bulguların genel değerlendirmesi yapılmış ve tez kapsamında yapılan analizlerde belirlenen sorunlu alanların iyileştirilmesine ve medikal turizm pazarından ülkemizin daha fazla pay sahibi olmasına katkı sağlayacak çözüm önerilerine yer verilmiştir. 4 4

21 1 MEDİKAL TURİZMİN TANIMI VE ÖNEMİ Bu bölümde, öncelikle medikal turizmin tanımı yapılacak sonrasında ise bu sektörün önemini ortaya koyan pazar büyüklüğüne ilişkin değerlendirmeler yapılacaktır. 1.1 Medikal Turizmin Tanımı Bu başlıkta, medikal turizmin tanımı yapılmadan önce sağlık turizminin tanımı ve sınıflandırması üzerinde kısaca durulacaktır. Sağlık turizmi; kişilerin ihtiyaç duydukları tıbbi tedaviyi almak, termal kaynakları kullanmak, rehabilitasyon hizmetleri ya da kendilerini iyi ve sağlıklı hissetmelerini sağlayacak hizmetleri almak amacıyla bir başka ülkeye gitmeleridir. Sağlık turizminin literatürdeki genel kabul görmüş sınıflandırılmasına göre 3 temel alt bileşeni bulunmaktadır. Bunlar; termal turizm, spa-wellness (sudan gelen sağlık), medikal turizmdir. Termal turizm; termomineral su banyosu, içme, inhalasyon termomineral su zerrecikleri ile yapılan soluma, çamur banyosu gibi çeşitli türdeki yöntemlerin, iklim kürü, fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavileri ile birleştirilerek yapılan tedavi uygulamalarının yanı sıra termal suların eğlence ve rekreasyon amaçlı kullanımı ile meydana gelen turizm türüdür 2. Sudan Gelen Sağlık; Latince Salus Per Aquam kelimelerinin kısaltması olan SPA, Sudan Gelen Sağlık anlamına gelmekte olup, günümüzde yalnızca su ve çamur terapilerini değil suyun sıcak, soğuk ve farklı biçimlerdeki uygulamaları ile sıcak su havuzu, çeşitli masaj terapileri, aroma terapileri, güzellik ve bakım gibi sağlık kür hizmetleri verilerek dinlenme ve ferahlama duygularının edinildiği bütünleyici terapi anlamında kullanılmaktadır. Wellness insanın kendisini ruhsal, bedensel, zihinsel olarak iyi ve zinde hissetmesini sağlayan her türlü masaj, cilt bakımı, çamur ve yosun 2 Sağlık Turizmi, 26 Mart 2011, Kültür ve Turizm Bakanlığı, <http://www.kültür.gov.tr/tr/belge/ /genel-tanim.html> 5 5

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ

SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ DEVLET DESTEKLERİ 1- AJANSIN MALİ DESTEKLERİ 2- DEVLETİN YATIRIM TEŞVİKLERİ 3- DEVLETİN HİZMETLER SEKTÖRÜNE VE İHRACAT A YÖNELİK TEŞVİKLERİ İller arası Sosyo Ekonomik

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi 1. Masa başı araştırmasında. Masa başı araştırmasında şu soruların cevabını vermeliyiz;

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU 26 Aralık 2012 SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi, Seyahat ĠĢletmeciliği Bölüm BaĢkanı SAĞLIK TURĠZMĠ

Detaylı

DR. MEHMET AKYOL TÜİK MANİSA BÖLGE MÜDÜRÜ 07/11/2014

DR. MEHMET AKYOL TÜİK MANİSA BÖLGE MÜDÜRÜ 07/11/2014 DR. MEHMET AKYOL TÜİK MANİSA BÖLGE MÜDÜRÜ 07/11/2014 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr 299

Ekonomik Rapor 2011. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr 299 2.8 Satın Alma Gücü Paritesi 2.8.1 Hacim Endeksleri Uluslararası Karşılaştırma Programı (UKP) esas alınarak, Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla (GSYİH) ve bileşenleri temelinde uluslararası hacim karşılaştırmalarını

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ GÖÇ

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ GÖÇ g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ GÖÇ TABLOLAR Tablo 1. Düzey 1 Bölgeleri Göç Verileri... 2 Tablo 2. Göç Hareketlerinin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 3 Tablo 3. İllere Göre Göç Verileri... 3

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 31 12 2014 Sayı 33 Genel Değerlendirme Ağustos 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Ağustos 2014 verilerinin değerlendirildiği 33. sayısında

Detaylı

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Türkiye Sağlık Harcamaları: Uygunluk, Verimlilik, Hakkaniyet Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Sunum İçeriği Amaç & Yaklaşım Temel Bulgular Politika Önerileri 2 Çalışmanın Cevaplamaya

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL

SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL Seyit YALÇIN KALKINMA BAKANLIĞI 1 SUNUM İÇERİĞİ - MEVCUT DURUM (ALTYAPI-HARCAMA) - 10. KALKINMA PLANI (GENEL) - 10. KALKINMA PLANINDA SAĞLIK - ÖNCELİKLİ

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı TÜRK TURİZMİ Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı 2 45.000.000,00 40.000.000,00 35.000.000,00 30.000.000,00 25.000.000,00 20.000.000,00 15.000.000,00 10.000.000,00 5.000.000,00 Turizm Gelirleri ve Turist

Detaylı

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ ABD DE SAĞLIK TURİZMİ HAKAN KARALOK, MD. YALE UNIVERSITY SCHOOL OF MEDICINE Sağlık Turizmi Dünyada Sağlık Turizmi Merkezleri Dünyada Sağlık Turizmi Sağlık Turizmi Sebepleri 15 9 4 40 32 Yeni teknik, teknoloji

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

M. SALİH URAS TÜİK DİYARBAKIR BÖLGE MÜDÜRÜ 10/08/2015

M. SALİH URAS TÜİK DİYARBAKIR BÖLGE MÜDÜRÜ 10/08/2015 M. SALİH URAS TÜİK DİYARBAKIR BÖLGE MÜDÜRÜ 10/08/2015 Diyarbakır Bölge Müdürlüğü 1 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Sanayi Milli

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

TÜİK BURSA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 10/03/2015

TÜİK BURSA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 10/03/2015 TÜİK BURSA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 10/03/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış Ulaştırma

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

METİN ÖCAL TÜİK BALIKESİR BÖLGE MÜDÜRÜ 09/06/2015

METİN ÖCAL TÜİK BALIKESİR BÖLGE MÜDÜRÜ 09/06/2015 METİN ÖCAL TÜİK BALIKESİR BÖLGE MÜDÜRÜ 09/06/2015 1 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

PROGRAM EKİNİN GAYRİ RESMİ ÇEVİRİSİDİR. E K L E R EK 1.1... 4 DAİMİ İKAMET EDENLERİN SAYISI, TOPLAM NÜFUS, İLLERE GÖRE ŞEHİR VE KIRSAL

PROGRAM EKİNİN GAYRİ RESMİ ÇEVİRİSİDİR. E K L E R EK 1.1... 4 DAİMİ İKAMET EDENLERİN SAYISI, TOPLAM NÜFUS, İLLERE GÖRE ŞEHİR VE KIRSAL PROGRAM EKİNİN GAYRİ RESMİ ÇEVİRİSİDİR. E K L E R EK 1.1... 4 DAİMİ İKAMET EDENLERİN SAYISI, TOPLAM NÜFUS, İLLERE GÖRE ŞEHİR VE KIRSAL YERLEŞİMLERDEKİ NÜFUS %'Sİ... 4 EK 1.2... 6 KİŞİ BAŞI REEL GSYİH,

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU DR. MEHMET AKYOL TÜİK MANİSA BÖLGE MÜDÜRÜ 09/04/2015

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU DR. MEHMET AKYOL TÜİK MANİSA BÖLGE MÜDÜRÜ 09/04/2015 DR. MEHMET AKYOL TÜİK MANİSA BÖLGE MÜDÜRÜ 09/04/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ)

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) DÜNYADA HİZMET TİCARETİ SAĞLIK TURİZMİ Dünya ticaret hacmi yaklaşık 100 milyar ABD Doları Her yıl

Detaylı

KENAN ÇELEBİ TÜİK EDİRNE BÖLGE MÜDÜRÜ 09/09/2015

KENAN ÇELEBİ TÜİK EDİRNE BÖLGE MÜDÜRÜ 09/09/2015 KENAN ÇELEBİ TÜİK EDİRNE BÖLGE MÜDÜRÜ 09/09/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 10 2014 Sayı 31 TEPAV İSTİHDAM İZLEME TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Haziran 2014 verilerinin değerlendirildiği- 31. sayısında sigortalı

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri

SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ. Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri SAĞLIK TURİZMİNDE ÖZEL HASTANELERİN ROLÜ Dr. Cevat Şengül OHSAD Genel Sekreteri Dünyada Sağlık Turizmi Toplam Harcamaları 2004 Yılında 20 Milyar USD 2012 Yılında 100 Milyar USD (Tahmini) * Medikal Turizmde

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 19 05 2014 Sayı 26 Genel Değerlendirme Ocak 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Ocak 2014 verilerinin değerlendirildiği- 26. sayısında sigortalı ücretli istihdamı, kadın

Detaylı

MAKİNE VE TEÇHİZATI HARİÇ; METAL EŞYA SANAYİİ Hazırlayan Mustafa TOSUN Kıdemli Uzman 450 1. SEKTÖRÜN TANIMI Makine ve teçhizatı hariç; metal eşya sanayii, ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

ŞEREF DEMİRTAŞ TÜİK ZONGULDAK BÖLGE MÜDÜRÜ 07/07/2014

ŞEREF DEMİRTAŞ TÜİK ZONGULDAK BÖLGE MÜDÜRÜ 07/07/2014 ŞEREF DEMİRTAŞ TÜİK ZONGULDAK BÖLGE MÜDÜRÜ 07/07/2014 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut

Detaylı

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/09/2015

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/09/2015 TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/09/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış Ulaştırma

Detaylı

ÜZEYİR KARAKUŞ TÜİK NEVŞEHİR BÖLGE MÜDÜRÜ 08/09/2014

ÜZEYİR KARAKUŞ TÜİK NEVŞEHİR BÖLGE MÜDÜRÜ 08/09/2014 ÜZEYİR KARAKUŞ TÜİK NEVŞEHİR BÖLGE MÜDÜRÜ 08/09/2014 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut

Detaylı

SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI

SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI EKONOMİK BÜLTEN EYLÜL 2015 SAMSUN TSO ÜYE İSTATİSTİKLERİ A] AÇILAN FİRMA SAYILARI (EYLÜL 2014/2015) Samsun Ticaret ve Sanayi Odası sicil kayıtları incelendiğinde 2015 yılının

Detaylı

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir Temel Ekonomik Göstergeler İzmir 2015 İzmir... İzmir çok yönlü üretim olanakları, zengin doğal kaynakları ve nitelikli yaşam kalitesini bir arada sunabilmesiyle hem Türkiye hem de dünya ölçeğinde öne çıkan

Detaylı

HÜSEYİN AVNİ DIZMAN TÜİK MALATYA BÖLGE MÜDÜRÜ 09/07/2015

HÜSEYİN AVNİ DIZMAN TÜİK MALATYA BÖLGE MÜDÜRÜ 09/07/2015 HÜSEYİN AVNİ DIZMAN TÜİK MALATYA BÖLGE MÜDÜRÜ 09/07/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI Hazırlayan Birgül OĞUZOĞLU Kıdemli Uzman 540 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatı

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Sağlık Turizmi - İkili İşbirliği Kapsamındaki Hastaların Koordinasyon Eğitimi ve Değerlendirme Toplantısı

Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Sağlık Turizmi - İkili İşbirliği Kapsamındaki Hastaların Koordinasyon Eğitimi ve Değerlendirme Toplantısı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Sağlık Turizmi - İkili İşbirliği Kapsamındaki Hastaların Koordinasyon Eğitimi ve Değerlendirme Toplantısı 04 06 Aralık 2013_Antalya Medikal Turizmde Kamu Hastane Birliklerinin

Detaylı

KOK KÖMÜRÜ, RAFİNE EDİLMİŞ PETROL ÜRÜNLERİ VE NÜKLEER YAKIT İMALATI Hazırlayan Seher OZAN DÜNDAR Kıdemli Uzman 302 1. SEKTÖRÜN TANIMI Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıt imalatı

Detaylı

İL BAZINDA DAĞILIM İSTANBUL 136 ANKARA 36 İZMİR 23 ANTALYA 12 KOCAELİ 10 GAZİANTEP 9

İL BAZINDA DAĞILIM İSTANBUL 136 ANKARA 36 İZMİR 23 ANTALYA 12 KOCAELİ 10 GAZİANTEP 9 BAŞVURU ADEDİ 335 TEMMUZ-AĞUSTOS-EYLÜL 2010 BAŞVURU İSTATİSTİKLERİ ANA BRANŞ BAZINDA DAĞILIM HAYAT DIŞI 307 HAYAT 28 İL BAZINDA DAĞILIM İSTANBUL 136 ANKARA 36 İZMİR 23 ANTALYA 12 KOCAELİ 10 GAZİANTEP 9

Detaylı

BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ

BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ Kapsam Sektörel Kapsam 2003-2008 yılları için Avrupa Topluluğu nda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması NACE REV.1.1 e göre; B C D E F G H I J K M

Detaylı

SON EKONOMİK GELİŞMELERDEN SONRA ESNAF VE SANATKARLARIN DURUMU

SON EKONOMİK GELİŞMELERDEN SONRA ESNAF VE SANATKARLARIN DURUMU SON EKONOMİK GELİŞMELERDEN SONRA ESNAF VE SANATKARLARIN DURUMU Temel Ekonomik Göstergeler: Temmuz ayında; Üretici fiyatları genel indeksinde(üfe), Bir önceki aya göre %1,25 artış Bir önceki yılın Aralık

Detaylı

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 08/07/2014

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 08/07/2014 TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 08/07/2014 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış Ulaştırma

Detaylı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı 30.09.2013 İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye orta yaş ve yaşlanmakta olan bir nüfus yapısına sahiptir.

Detaylı

TÜİK BURSA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/09/2015

TÜİK BURSA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/09/2015 TÜİK BURSA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/09/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış Ulaştırma

Detaylı

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır.

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Milli Gelirin yaklaşık %5 i turizm sektöründen elde edilmektedir. (%1i termal turizimden) Turizm sektöründe son yıllarda yaşanan hızlı

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 07.08.2015 Sayı 41 Genel Değerlendirme Nisan 2015 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2015 verilerinin değerlendirildiği- 41. sayısında sigortalı

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI

SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI EKONOMİK BÜLTEN EKİM 2015 SAMSUN TSO ÜYE İSTATİSTİKLERİ A] AÇILAN FİRMA SAYILARI (EKİM 2014/2015) Samsun Ticaret ve Sanayi Odası sicil kayıtları incelendiğinde 2015 yılının

Detaylı

SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI

SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI SAMSUN TİCARET VE SANAYİ ODASI EKONOMİK BÜLTEN EKİM 2015 SAMSUN TSO ÜYE İSTATİSTİKLERİ A] AÇILAN FİRMA SAYILARI (EKİM 2014/2015) Samsun Ticaret ve Sanayi Odası sicil kayıtları incelendiğinde 2015 yılının

Detaylı

İleri Teknolojili Tıbbi Görüntüleme Cihazları Yoğunluğu. Prepared by: Siemens Turkey Strategy and Business Development, SBD Istanbul, March 2010

İleri Teknolojili Tıbbi Görüntüleme Cihazları Yoğunluğu. Prepared by: Siemens Turkey Strategy and Business Development, SBD Istanbul, March 2010 İleri Teknolojili Tıbbi Görüntüleme Cihazları Yoğunluğu Prepared by: Siemens Turkey Strategy and Business Development, SBD Istanbul, March 200 Bilgisayarlı Tomografi milyon kişiye düşen cihaz sayısı İlk

Detaylı

Türkiye'nin en rekabetçi illeri "yorgun devleri"

Türkiye'nin en rekabetçi illeri yorgun devleri Türkiye'nin en rekabetçi illeri "yorgun devleri" Türkiye nin kalkınmasında önemli rol üstlenen İstanbul, Ankara ve İzmir, iller arasında rekabet sıralamasında da öne çıktı. İSTANBUL - Elif Ferhan Yeşilyurt

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

ŞEREF DEMİRTAŞ TÜİK ZONGULDAK BÖLGE MÜDÜRÜ 08/01/2016

ŞEREF DEMİRTAŞ TÜİK ZONGULDAK BÖLGE MÜDÜRÜ 08/01/2016 ŞEREF DEMİRTAŞ TÜİK ZONGULDAK BÖLGE MÜDÜRÜ 08/01/2016 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut

Detaylı

türkiye talep profili 2014

türkiye talep profili 2014 1 AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLERİ VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ türkiye talep profili 2014 ilk yarı Sonuçları (özet değerlendirme) 30 YIL 1984-2014 AKTOB ARAŞTIRMA /EROL KARABULUT GECELEMELER % 10, GELİR % 6 ARTTI

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

ERDİNÇ SANCAK TÜİK EDİRNE BÖLGE MÜDÜRÜ 07/08/2014

ERDİNÇ SANCAK TÜİK EDİRNE BÖLGE MÜDÜRÜ 07/08/2014 ERDİNÇ SANCAK TÜİK EDİRNE BÖLGE MÜDÜRÜ 07/08/2014 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı Ruhsatı Konut

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ xx.11.2015 Sayı 44 Genel Değerlendirme Temmuz 2015 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Temmuz 2015 ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Eylül 2015 verilerinin değerlendirildiği- 44.

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri (TKHK, 13-) Tarih: 13/11/ Sayı : 12 Editör Aziz KÜÇÜK Hazırlayan Alpay KÖMBE Katkıda Bulunanlar Uğur TEKKANAT

Detaylı

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/07/2015

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/07/2015 TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/07/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış Ulaştırma

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği. Yeni Teşvik Sistemi. 4. Bölge Teşvikleri

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği. Yeni Teşvik Sistemi. 4. Bölge Teşvikleri Yeni Teşvik Sistemi 4. Bölge Teşvikleri Ekim 2013 İçerik Yeni Teşvik Sistemi Amaçları Yeni Teşvik Sistemi Uygulamaları Genel Teşvikler Bölgesel Teşvikler Büyük Ölçekli Ya>rımlar Stratejik Ya>rımlar 4.

Detaylı

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/06/2015

TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/06/2015 TÜİK İZMİR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 09/06/2015 Nüfus Eğitim Sağlık Doğum Ölüm Evlenme ve Boşanma İşgücü Tüketim Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Milli Gelir Dış Ticaret Yapı İzin Konut Satış Ulaştırma

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 12 08 2014 Sayı 28 Genel Değerlendirme Mart 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Mart 2014 verilerinin değerlendirildiği- 28. sayısında sigortalı

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEHLİKELİ ATIK İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ(2013)

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEHLİKELİ ATIK İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ(2013) Sayı: 4 02.07.2015 16:00 Mülga Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yıllık tehlikeli atık beyanları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Bilgi Sistemi altında yer alan Atık Yönetim Uygulaması/Tehlikeli

Detaylı

2016 Ocak İşkolu İstatistiklerinin İllere Göre Dağılımı 1

2016 Ocak İşkolu İstatistiklerinin İllere Göre Dağılımı 1 2016 Ocak İşkolu İstatistiklerinin İllere Göre Dağılımı 1 1 30 Ocak 2016 tarih ve 29609 sayılı Resmi Gazete de Yayınlanan İşkollarındaki Ve Sendikaların Üye na İlişkin 2016 Ocak Ayı İstatistikleri Hakkında

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ Sağlık Turİzmİ ve Sağlık Turİstİ Nedİr? Sağlık turizmi sağlığın korunması, geliştirilmesi ve hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla ikâmet edilen

Detaylı

TıpGörDer. Tıbbi Görüntüleme Teşhis ve Tedavi Derneği. Türkiye de Görüntüleme Cihazlarının Demografikleri & Sayıları ve Yaş Profilleri.

TıpGörDer. Tıbbi Görüntüleme Teşhis ve Tedavi Derneği. Türkiye de Görüntüleme Cihazlarının Demografikleri & Sayıları ve Yaş Profilleri. TıpGörDer Tıbbi Görüntüleme Teşhis ve Tedavi Derneği Türkiye de Görüntüleme Cihazlarının Demografikleri & Sayıları ve Yaş Profilleri TıpGörDer Yönetim Kurulu Başkanı Esen Tümer Sayfa 1 Tıbbi Görüntüleme

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı