Polisomnografi: Ne Zaman? Neden?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Polisomnografi: Ne Zaman? Neden?"

Transkript

1 Polisomnografi: Ne Zaman? Neden? Doç. Dr. Refika HAMUTCU Marmara Üniversitesi T p Fakültesi, Çocuk Gö üs Hastal klar Anabilim Dal, STANBUL Horlama yumuflak damak ve faucal pillar lar n vibrasyonu sonucu oluflur ve uyku s ras nda üst hava yolunun darald n gösterir. Uyku s ras nda görülen üst hava yolu disfonksiyonu basit horlamadan klasik obstrüktif uyku apne sendromuna uzanan bir spektrum oluflturur. Obstrüktif uyku apne sendromu uyku s ras nda tam veya k smi hava yolu obstrüksiyonu sonucunda normal ventilasyonun ve uyku paterninin bozulmas d r (1). Adenotonsiller hipertrofisi olan çocuklarda gürültülü horlama, apneler ve uykudan uyanma 19. yüzy lda Hill ve Osler taraf ndan rapor edilmifltir, ancak ilk kez 1976 y l nda Guilleminault ve arkadafllar sekiz çocukta nokturnal polysomnografi ile adenotonsiller hipertrofi ve obstrüktif uyku apne sendromu aras ndaki iliflkiyi göstermifltir (2). Bu ve takip eden çal flmalar çocuklarda obstrüktif uyku apne sendromunun etyoloji, bafllang ç yafl, klinik bulgular, komplikasyonlar, tan sal polysomnografik kriterler ve tedavi aç s ndan eriflkinlerden çok farkl oldu- unu kan tlam flt r (Tablo 1) (3,4). Obstrüktif uyku apne sendromu yeni do an döneminden adolesan yafla kadar her yafl grubunda görülebilir, ancak en s k iki-alt yafl aras ndaki çocuklarda adenotonsiller hipertrofiye sekonder olarak oluflur. Özellikle uyku s ras nda üst hava yolunun yap s n veya kollapsibilitesini etkileyen kranyofasiyal anormallikleri ve/veya nörolojik hastal klar olan çocuklarda ise erken süt çocuklu u döneminden bafllayarak herhangi bir zamanda görülebilir. E er tedavi edilmezse obstrüktif uyku apne sendromu çocuklar n sa l n ve yaflam kalitesini etkileyecek nörodavran flsal ve kardiopulmoner sekellere neden olabilir. Bu bölümde horlama ve obstrüktif uyku apne sendromunun epidemiyolojik özellikleri, patofizyolojisi, klinik bulgular, tan ve tedavi yöntemleri tart fl lacakt r. Çocuklarda Uyku ile liflkili Solunum Bozukluklar n n Epidemiyolojisi ve Do al Seyri Horlama uyku s ras nda anormal üst hava yolu fizyolojisinin bir bulgusu oldu u için horlaman n epidemiyolojisini de incelemek önemlidir. Horlama %3.2 ile %12.1 aras ndaki prevalans ile çocukluk ça nda s k görülen bir problemdir (5-15). stanbul daki ilkokul çocuklar nda horlama prevalans %7 olarak bulunmufltur (7). Obstrüktif apne sendromu prevalans ise %0.7 ile %10.3 aras nda de iflmektedir (5,9,12,15). Zonguldak ta yap lan bir çal flmada 3-11 yafl çocuklarda horlama s kl %3.3 obstrüktif uyku apne sendromu s kl ise %1.3 olarak rapor edilmifltir (15). Obstrüktif uyku apne sendromu yeni do an dönemi de dahil olmak üzere tüm yafl gruplar ndaki çocuklarda görülebilir. Lenfoid dokunun geliflimine paralel olarak en yüksek insidans iki ve iki yafllar aras ndad r (16). Eriflkindekinin aksine çocuklarda obstrüktif apne sendromu k z ve erkeklerde eflit s kl klarda görülür (17). Son y llardaki çal flmalar obstrüktif apne sendromunun ailesinde de obstrüktif uyku apne sendromu görülenlerde, pasif sigara duman na maruziyette, atopik çocuklarda ve kronik üst ve alt solunum yolu infeksiyonu olan çocuklarda daha s k oldu unu göstermifltir (18-20). Obstrüktif Uyku Apne Sendromunun Patofizyolojisi (21) Uyku ile üst hava yolu fonksiyonunda görülen normal de ifliklikler: 1. Uyku s ras nda hem hipoksi ve hiperkapniye solunum cevab nda hem de üst hava yolu tonusunu artt ran santral solunum cevab nda azalma görülür. 2. Uyku, özellikle de REM (rapid eye movement-h zl göz hareketi) uykusu s ras nda interkostal ve üst hava yolu kaslar n n tonusu azal r. Bu fonksiyonel rezidüel kapasitenin azalmas na ve apne ile daha h zl hipoksi geliflmesine yol açar. 3. Üst hava yolu tonusunun azalmas n n sonucu olarak üst hava yolu direnci artar ve üst hava yolu direnci total pulmoner direncin neredeyse yar s n oluflturdu undan solunum olumsuz yönde etkilenir. 4. Bu say lan faktörlerin sonucu olarak uyku, özellikle de REM uykusu s ras nda uyan kl kla karfl laflt r ld nda göreceli hipoksi ve hiperkapni olur. Bu normal durum, altta yatan üst hava yolu problemi veya akci er hastal olan çocuklarda daha belirgin hale gelir. Çocukluklarda obstrüktif uyku apne sendromu etyolojik faktörleri: Obstrüktif uyku apne sendromu etyolojisi çok faktörlüdür. Hava yolu yap s n n de iflmesi, nöromuskuler kontrolün azalmas, genetik ve hormonal etkiler etyolojide rol oynar. Bu nedenlerle adenotonsiller hipertrofi nedeniyle hava yolu dar olan bir çocukta solunum uyar s fazlaysa obstrüktif uyku apne sendromu 302

2 Tablo 1. Obstrüktif uyku apne sendromunun çocuk ve eriflkinlerdeki klinik özelliklerinin karfl laflt r lmas. Klinik özellikler Ç o c u k l a r E r i fl k i n l e r Prevalans %2 %2-4 S k görüldü ü yafl 2-6 yafl yafl Cinsiyet K z= erkek Kad n > erkek A rl k Normal, azalm fl, artm fl Artm fl Majör sebep Adenotonsiller hipertrofi Obezite Birlikte görüldü ü durumlar Kranyofasiyel anormallikler Postmenapoz Nörolojik hastal klar Polysomnografi bulgular Gaz de iflim anormallikleri S k Genelde mevcut Obstrüktif apne süreleri Hepsi anormal > 10 saniye anormal Anormal apne indeksi > 1 > 5 Uyku yap s Genelde normal Genelde bozulmufl Hareket/uyanma Seyrek S k Komplikasyonlar Nörodavran flsal Hiperaktivite Gündüz uyku hali Geliflme gerili i Kognitif bozukluklar Okul baflar s nda azalma Gündüz uyku hali seyrek Kardiopulmoner Pulmoner hipertansiyon Sistemik ve pulmoner hipertansiyon Kor pulmonale Aritmiler Diyastolik hipertansiyon Tedavi Adenotonsillektomi Pozitif hava yol bas nc uygulanmas görülmezken solunum uyar s daha az olan benzer bir çocukta üst hava yolu obstrüksiyonu geliflebilir. Yap sal faktörler: 1. Adenotonsiller hipertrofi: Ço u obstrüktif uyku apnesi olan çocukta adenotonsiller hipertrofi vard r ve adenotonsillektomi sonras nda tam iyileflme görülür. Üst hava yolundaki lenfoid doku hacmi do umdan 12 yafla dek artar, ancak birlikte üst hava yolu iskelet s n rlar da genifller. Bu nedenle tonsil ve adenoidler hava yoluna oranla üç-alt yafl aras nda en büyük boyuttad r. Bu da çocuklarda obstrüktif uyku apne sendromunun en s k görüldü ü yaflt r. Ancak üst hava yolu/adenotonsiller büyüklük ve obstrüktif uyku apne sendromu aras nda korelasyon yoktur ve radyolojik olarak adenoidal-nazofarengeal oran n de erlendirilmesi tan koydurucu de ildir. Az say da da olsa baflka risk faktörü olmayan çocuklar adenotonsillektomi sonras nda iyileflmeyebilir veya ergenlik döneminde tekrar obstrüktif uyku apne sendromu gelifltirebilir (22). Cerrahi tedaviyi takiben obstrüktif uyku apne sendromunun iyileflmemesi veya tekrarlamas iki olas l akla getirir: 1. Adenotonsiller hipertrofi ile birlikte obstrüktif uyku apnesi olan bir grup çocukta ek olarak üst hava yolunda yap sal veya nöromotor kontrol ile ilgili problemler olmas, 2. Adenotonsiller hipertrofi ve obstrüktif uyku apnesi olan tüm çocuklarda ek subklinik anormallikler olup e er di er risk faktörleri eklenirse (kilo alma veya adolesan dönemde testesteron salg lanmas gibi) tekrar obstrüktif uyku apne sendromu geliflmesi. 2. Kranyofasiyal yap : Üst hava yolunun daralmas nedeniyle kranyofasiyal anomalisi olan çocuklarda s kl kla obstrüktif uyku apne sendromu görülür. Özellikle nazal obstrüksiyon, orta yüz hipoplazisi, mikro- veya retrognati, makroglossi veya birlikte obezite ya da hipotoni varsa obstrüktif uyku apne sendromu görülme olas l yükselir (Tablo 2). 3. Obezite: Obstrüktif uyku apnesi olan eriflkinlerin ço- u obezdir, ancak çocuklarda a rl k normal olabilir veya kilo almama görülebilir. Ancak küçük bir grup çocukta da obstrüktif uyku apne sendromu obeziteye ba l görülebilir. Ya dokusunun hava yolunu çevreleyen kaslar ve yumuflak dokuda birikmesi ve boyundan eksternal bas obez hastalarda üst hava yolunun daralmas na yol açar. Obezite restriktif akci er hastal na da yol açarak hipoksemiyi kolaylaflt r r. Marcus ve arkadafllar 303

3 Tablo 2. Çocuklarda obstrüktif uyku apne sendromunun s k görüldü ü klinik durumlar. Kranyofasiyel sendromlar Orta yüz hipoplazisi Apert sendromu Crouzon sendromu Pfeiffer sendromu Treacher-Collins sendromu Makroglossi/glossopitoz Down sendromu Beckwith-Wiedeman sendromu Pierre Robin sekans Di er Akondroplazi Hallerman-Streiff sendromu Klippel-Feil sendromu Goldenhar sendromu Marfan sendromu obez çocuklarda ideal vucüt a rl yüzdesi ile apne indeksi ve en düflük oksijen saturasyonu aras nda iliflki bulmufllard r (23). Ancak obez çocuklarda bile üst hava yolunun genifllemesini sa layaca için adenotonsillektomi obstrüktif uyku apne sendromunun iyileflmesine yard mc olabilir. 4. Nazal obstrüksiyon: Nazal obstrüksiyon obstrüktif uyku apne sendromuna yol açabilir; bunun en klasik örne i koanal stenozdur. Çocuklarda adenoidal hipertrofiye ba l nazal obstrüksiyon obstrüktif uyku apne sendromunun s k görülen bir nedenidir. Allerjik sensitizasyonu olan çocuklarda obstrüktif uyku apne sendromu s k görülür. Nöromotor faktörler: Nörolojik hastal klar Cerebral palsi Miyastenia gravis Möbius sendromu Arnold-Chiari malformasyonu Di er hastal klar Obezite Prader-Willi sendromu Hipotiroidi Mukopolisakkaridoz Orak hücreli anemi Koanal stenoz Larengomalazi Hava yolu papillomatozisi Subglotik stenoz Yüz ve boyun yan klar Postoperatif hastal klar Farengeal flap Yar k dudak onar m 1. Santral solunum kontrolünün rolü: Hipoksik ve hiperkapnik solunum cevab obstrüktif uyku apne sendromu olan çocuklarda hem uyan k hem de uyurken normaldir (24,25). Ancak obstrüktif uyku apnesi olan eriflkinlerde solunum cevab azalm fl olarak bulunmufltur. Bu farkl l n nedenleri eriflkinlerde efllik eden obezite veya akci er hastal n n varl veya s k ve uzun süreli apnelerin kronik hipoksi ve hipoventilasyona sebep olarak solunum cevab n n sekonder olarak azalmas na yol açmas olabilir. Ayr ca, obstrüktif uyku apnesi olan çocuklarda erken sabah yap lan hiperkapnik solunum cevab nda sa l kl kontrollerden farkl l klar saptanm flt r. 2. Hastal klar n etkisi: Nöromotor kontrolü bozan hastal klar (hipotoniye neden olan hastal klar veya serebral palsi) olan çocuklarda adenotonsiller hipertrofi yoklu unda da obstrüktif uyku apne sendromu görülebilir (26,27). Bu hastalar n bir k sm adenotonsillektomiden yarar görebilir. Obstrüktif uyku apne sendromuna yol açabilecek di- er faktörler: 1. Genetik faktörler: Obstrüktif uyku apneye ailesel yatk nl k var dr. Bu minör anatomik faktörler, solunum kontrolünden kaynaklan yor olabilir ve yaln zca obeziteye ailesel yatk nl kla aç klanamaz (18,28-30). 2. laçlar: Retiküler aktive edici sistemi etkileyen, santral solunum kontrolünü bask layan veya do rudan üst hava yolu kas tonusunu azaltan sedatif ilaçlar, genel anestetikler ve alkol obstrüktif uyku apne sendromuna yol açabilir veya kötülefltirebilir (31,32). Uyku Apne Sendromunun Klinik Özellikleri En önemli fizyolojik problem tekrarlayan obstrüktif apne ve hipopnelerle hipoksemi, hiperkapni, asidoz ve uyku bozuklu unun geliflmesidir. K sa ve uzun dönemde geliflen nörolojik, kardiyovasküler ve sistemik komplikasyonlar sorunun ciddiyeti ve süresiyle iliflkilidir. Çocukluk ça obstrüktif uyku apnesi bir spektrum oluflturur; spektrumun bir ucunda az say da fizyolojik anormallik ve sekelle iliflkili olan primer horlama, di er ucunda ise horlaman n oldu u uzam fl parsiyel hava yolu obstrüksiyonu epizodlar ile total hava yolu obstrüksiyonunun görüldü ü hipoksemi ve uyku yap s n n bozulmas ile karakterize obstrüktif uyku apne sendromu vard r. Bu iki ucun aras nda üst hava yolu direnci sendromu ve obstrüktif hipoventilasyon bulunur. Üst hava yolu direnci sendromunda horlama vard r, üst hava yolu direnci ve solunum ifli artm flt r ve s k uyanma görülür; gündüz uyku hali veya azalm fl nörokognitif fonksiyon olabilir. Obstrüktif hipoventilasyonda ise horlaman n varl yan s ra solunum ifli artar, en yüksek end tidal karbon dioksit (PETCO 2 ) > 55 mmhg veya total uyku zaman n n (TUZ) > %60 nda > 45 mmhg veya TUZ n n n > %10 unda > 50 mmhg d r. Obstrüktif uyku apne sendromu çocuklarda genellikle adenotonsiller hipertrofiye ba l olarak gözükse de pek çok di er klinik durumda da görülür (Tablo 2) (33). Çocuklarda obstrüktif uyku apne sendromunun yol açt klinik gündüz ve gece semptomlar olarak ikiye ayr labilir (Tablo 3) (34). Fizik muayene bulgular de iflken- 304

4 Tablo 3. Çocuklarda obstrüktif uyku apne sendromunun gündüz ve gece semptom ve bulgular. B u l g u / s e m p t o m OUAS grubu (%) Kontrol grup (%) p Uyurken nefes almada zorluk Horlama Uyan kken a zdan nefes alma S k üst solunum yolu infeksiyonu Uyurken nefes alman n durmas Huzursuz uyku Kronik burun ak nt s Uyurken terleme Tekrarlayan orta kulak iltihab Gündüz uyku hali Azalm fl ifltah S k bulant /kusma Yutma güçlü ü Patolojik utanma Duyma güçlü ü dir. Diastolik hipertansiyon olabilir, di er vital bulgular genelde normaldir. A zdan nefes alma, hiponazal ses olabilir; retro veya mikrognati varl, burun ve oral kavite muayenesi önemlidir. Adenoidlerin ve tonsillerin (0 dan 4 e) büyüklü ü de erlendirilmelidir. Büyüme gerili i obstrüktif uyku apne sendromu bulgusu olabilir; obezite risk faktörüdür. Paradoksik solunuma sekonder pektus ekskavatum görülebilir; solunum sesleri üst hava yollar ndan yans yan sesler d fl nda normaldir. Pulmoner hipertansiyon yoksa kardiyak muayenede bir özellik yoktur. Nörolojik muayenede geliflme ve nöromuskuler disfonksiyon incelenmelidir. Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Sekeli Kognitif ve davran flsal anormallikler: Obstrüktif uyku apnesi olan 50 çocu un de erlendirildi i bir çal flmada bu çocuklarda gündüz uyku hali (%84), davran fl bozuklu u (%76), hiperaktivite (%42) ve okul baflar s nda azalma (%16) saptanm flt r (35). Gozal n yapt bir çal flmada okul baflar s %10 un alt nda olan çocuklarda uyku s ras nda gaz de iflim anormalli i %18.1 olarak bulunmufltur (36). Bu çal flmada adenotonsillektomi olan 24 çocu un okul baflar s nda düzelme görülürken ameliyat olmayan 30 çocukta bir de ifliklik gözlenmemifltir. Pek çok di er çal flmalar da uyku s ras nda solunum problemi olan çocuklarda davran fl ve nörokognitif anormalliklerin üç kat fazla görüldü ünü göstermifltir (5,8,36). Bu çal flmalar n ço u primer horlamas olan çocuklarla obstrüktif uyku apne sendromu olan çocuklar ayr de erlendirmemifltir ve primer horlaman n da davran fl bozukluklar için bir risk faktörü oldu u düflünülmektedir. Büyüme Obezite obstrüktif uyku apne sendromu için risk faktörüdür, ancak çocuklarda büyüme gerili i obstrüktif uyku apne sendromunun önemli bir özelli idir. Bu çocuklarda adenotonsillektomi büyümeyi pozitif flekilde etkiler. Brouillette ve arkadafllar kontrollerle karfl laflt r ld klar nda uyku apnesi olan çocuklarda ifltah azl, yutma güçlü ü, bulant ve kusman n daha s k görüldü ünü saptam fllard r (34). Obstrüktif uyku apne sendromu olan 14 prepubertal çocukta yap lan bir çal flmada ise adenotonsillektomi sonras çocuklar n uyku s ras nda harcad klar enerjinin azald ve a rl k z skorunun artt n göstermifltir (37). Kalorik al m n azl ve artm fl solunum iflinin enerji tüketimini artt rmas bu çocuklarda büyüme gerili inin önemli nedenlerindendir. Kardiyovasküler: Eriflkin obstrüktif uyku apne sendromu olan hastalarda kardiyovasküler komplikasyonlar morbidite ve mortaliteyi etkiler. Bu komplikasyonlar hipoksi ve asidozun kronik etkileri ve obstrüktif apnelerin kardiyovasküler sistem üzerine hemodinamik etkilerinden kaynaklan r. Sistemik hipertansiyon eriflkinlerde görülen en s k komplikasyonken çocuklarda az say da çal flma yap lm flt r. Bir çal flmada obstrüktif uyku apnesi olan çocuklarda primer horlamas olanlara göre diastolik kan bas nc daha yüksek bulunmufltur (38). Bu çal flmada 305

5 normal de erlerle karfl laflt r ld nda uyku apnesi olan çocuklar n %32 sinde, primer horlamas olanlar n %19 unda uyku veya uyan kl k s ras nda sistolik veya diastolik kan bas nc > 95. persantilin üsünde saptanm flt r. Primer horlamas olan çocuklarda da gün içinde artm fl sistemik kan bas nc ve azalm fl arteriyel distansibilite saptanm flt r (39). Pulmoner hipertansiyon ve kor pulmonale ile kalp yetmezli i tan s geciken vakalarda bildirilmifltir (Resim 1). Obstrüktif apneler s ras nda kardiyak aritmiler görülebilir. Nokturnal enürezis: Uyku s ras nda solunum bozuklu u olan çocuklarda enürezis s kl yüksektir; respiratuar distres indeksi > 1 olan çocuklarda enürezis riski artm flt r (40). Enürezisi olan 115 çocukta adenotonsillektomi sonras belirgin azalma görülmüfltür (41). Enürezis obstrüktif uyku apnelerinin uyanma cevab na ve mesane bas nc na veya üriner hormon sekresyonuna etkisinden kaynaklanabilir. Obstrüktif Uyku Apne Sendromunun Tan s Obstrüktif uyku apne sendromu tan ve tedavisinde obstrüksiyonun yerini saptamak, uyku s ras ndaki solunum probleminin ve yol açt sekellerin ciddiyetini belirlemek önemlidir (Tablo 4) (42). Anket ve klinik skorlar: Horlamas olan çocuklarda anket uygulamas ile obstrüktif uyku apne sendromu tan - s koyabilmek için yap lm fl çal flmalar anket sorular n n ve gelifltirilen skorlama sistemlerinin tan koyma aç s ndan düflük sensitivite ve spesifiteye sahip oldu unu göstermifltir (34). Ancak baz semptomlar n varl nda horlaman n ciddiye al narak h zla de erlendirilmesi gerekir. Örne in; horlamas ve huzursuz uyku öyküsü olan bir çocukta büyüme geliflme gerili i, kötü okul performans Tablo 4. Obstrüktif uyku apne sendromunun laboratuvar de- e r l e n d i r m e s i. Predispozan koflullar saptamak için yap lan testler Anteroposterior ve lateral boyun grafileri Üst hava yolu floroskopisi Endoskopi Ciddiyeti belirlemek için yap lan testler Hemoglobin ve hematokrit Serum bikarbonat Ekokardiyogram Nörofizyolojik de erlendirme Polisomnografi Tan koymak için yap lan testler Tarama testleri Klinik skorlama Odyo- ve/veya video kayd Üst hava yolunun sinefloroskopisi Uyku s ras nda nazal endoskopi Nokturnal nab z oksimetre kayd Tan sal testler Polisomnografi Uyku aflamalar n ve uyanmalar belirlemek için elektroensefalografi, elektro-okulografi, elektromiyografi Elektrokardiyografi Solunum monitörizasyonu Abdominal ve gö üs duvar hareketleri Hava ak m ; end-tidal CO 2, nazal-oral termistor, nazal bas nç sensörü Ventilasyon; end-tidal veya transkütanöz CO 2 Oksijenasyon; nab z oksimetresi Solunum eforu; özefajiyel balon veya gündüz afl r uyku hali varsa hasta obstrüktif uyku apne sendromu aç s ndan h zl bir flekilde de erlendirilmelidir. Odyo ve video kay tlar: Bu metodlar tarama için kullan labilir; tan sal de er aç s ndan yeterince araflt rma yoktur. Resim 1. Obstrüktif uyku apne sendromuna ba l kor pulmonale geliflen bir hastan n grafisi. Nokturnal nab z oksimetre kayd : Horlayan bir çocukta uyku s ras nda aral kl hipoksemi saptanmas obstrüktif uyku apnesinin varl n kuvvetle düflündürür (43). Brouillette ve arkadafllar n n yapt bir çal flmada gece 306

6 nab z oksimetre kayd n n horlamas olan çocuklarda pozitif tan koydurucu de eri %97 bulunmufl, e er hastada adenotonsiller hipertrofi d fl nda medikal bir tan yoksa bu de er %100 olarak saptanm flt r (44). Ancak negatif tan sal de eri ancak %53 olarak bildirilmifltir ve nab z oksimetre kayd tarama için önerilir. Polisomnografi: Polisomnografi obstrüktif uyku apne sendromu tan s için alt n standart olarak kabul edilir. Çocuklardaki standardizasyonunda bir tak m problemler olmas na karfl n Amerikan Toraks Derne i taraf ndan yay nlanan önerilere göre horlamas olan çocuklarda tan koymak, hastal n ciddiyetini ve tedaviye cevab n belirlemek için polisomnografi önerilmektedir (3). Polisomnografi uyku s ras nda uyku evreleri, solunum, kardiyak ritim, kas aktivitesi, gaz de iflimi ve horlamay monitorize ve kay t eden minimal invaziv bir yöntemdir (Resim 2). Bu çal flman n çocu un gece uykusu s ras nda sedasyon veya uyku deprevasyonu yap lmaks z n uygulanmas önerilir. Polisomnografi s ras nda uyku evrelerini belirlemek için elektroensefalogram, çene elektromiyogram ve elektrookulogram kay tlar kullan l r. Solunum parametreleri olarak gö üs duvar ve kar n hareketleri, burun ve a zda hava ak m kaydedilir; solunumun etkinli i oksijenizasyon ve CO 2 ölçümleri ile de erlendirilir. Gaz de iflimi için transkütanöz ölçümler kullan labilirse de nab z oksimetresi ve end-tidal CO 2 ölçümleri en s k kullan lan yöntemlerdir. Elektrokardiyogram ile kalp ritmi ve h z takip edilir. Hareketi alg lay c sensör ve anterior tibial bölge elektromiyogram huzursuz bacak sendromu düflünülen hastalar için önemlidir. Uyku s ras nda odiyo ve video kay t efl zamanl yap labilirse fizyolojik bozukluklar klinik ve davran flsal bulgularla korele edilebilir. Resim 2. Polisomnografi uygulanan bir bebek. fiekil 1. Obstrüktif apne. Tablo 5. Solunum paternleri. Obstrüktif apne: ki solunum siklusundan daha uzun süren, devam eden solunum eforuna karfl n oranazal ak m n olmamas durumu. Genelde hipoksemiye neden olur. Santral apne: Solunum eforu ve oronazal ak m n iki solunum siklusundan daha uzun süre olmamas. Hipopne: Nazal/oral hava ak m nda %50 azalma, genelde birlikte hipoksemi ve/veya uyanma görülür. Obstrüktif hipopnede solunum eforunda azalma olmaks z n ak mda azalma olurken nonobstrüktif hipopnede hem hava ak m hem de solunum eforu %50 azalma gösterir. Obstrüktif hipoventilasyon: Akci er hastal n n olmad durumda en yüksek PETCO 2 > 55 mmhg veya total uyku zaman n n > %60 nda PETCO 2 > 45 mmhg olmas na yol açan parsiyel hava yolu obstrüksiyonu. Nonobstrüktif hipoventilasyon: Santral solunum uyar s - n n azalmas na, periferal nöral anormallikler veya kas güçsüzlü üne ba l ya da azalm fl gö üs duvar hareketine ba l solunumun azalmas na denir (CO 2 ölçümünün yap lmas gerekmektedir). Obstrüktif apne burun ve a zda hava ak m n n kesilmesi ile gö üs duvar ve kar n hareketlerinin paradoksik flekilde devam etti i solunum paternidir (fiekil 1). Çocuklardaki farkl solunum paternleri Tablo 5 te belirtilmifltir. Apne indeksi (AI) bir saat içinde saptanan apne say s d r, apne-hipoventilasyon indeksi (AH ) ise bir saat içinde saptanan toplam apne ve hipoventilasyonlar n say s d r. Çocuklarda normal polisomnografi çal flmalar s n rl say dad r, ancak AI > 1 veya AH > 5 olmas çocuklarda anormal kabul edilir. Çocuklar için normal polisomnografi de erleri Tablo 6 da gösterilmifltir (45). Obstrüktif Uyku Apne Sendromunun Tedavisi Tonsillektomi ve/veya adenoidektomi: Adenotonsillektomi çocukluk ça nda obstrüktif apne tedavisinde etkili bir tedavi yöntemidir. Vaka serileri adenotonsillektominin hastalar obez bile olsa % oranlar nda küratif oldu unu göstermifltir (46,47). Tek bafl na adenoidektominin tedavideki yeri tart flmal d r. Postoperatif dönemde çocuklar horlamaya devam ederse veya preoperatif AH yüksek ise çocuklar n tekrar polisomnografi ile de erlendirilmesi gerekir. Adenotonsillektomi morbidite- 307

7 Tablo 6. Çocuklarda normal polisomnografi de erleri. Ortalama ± SD A r a l k Normal de erler Apne indeksi (say /saat) 0.1 ± Maksimum end-tidal CO 2 (mmhg) 46 ± Hipoventilasyon zaman (PETCO 2 > 45 mmhg) %6.9 ± % %90.5 %60 Minimum SpO 2 %96 ± %2 %89-98 %92 SpO 2 düflmesi %4 ± %2 0-%11 %8 si obstrüktif apnesi olan hastalarda genel popülasyondan daha yüksektir; çeflitli çal flmalarda %18-34 olarak bildirilmifltir (48). En önemli komplikasyonlar üst hava yolu ödem ve obstrüksiyonu veya pulmoner ödem sonucu geliflen solunum yetmezli idir. ki yafltan küçük, orta yüz hipoplazisi ve retrognatisi olan, büyüme gerili i olan çocuklarda; hipotoni, kor pulmonale, morbid obezite, polisomnografide ciddi hastal k veya prematürite varsa postoperatif komplikasyonlar aç s ndan dikkatli olunmal d r. Noninvaziv ventilasyon: Çocuklarda obstrüktif uyku apne tedavisinde noninvaziv ventilasyon primer tedavi olarak de il di er medikal durumlarla birlikte obstrüktif apne varl nda veya obstrüktif apne adenotonsillektomi sonras düzelme göstermedi inde kullan lan bir yöntemdir. Uyku s ras nda pozitif bas nç genelde nazal bazen nazo-oral yolla ve maskeler arac l ile hastaya iletilir. Genelde retrospektif olan çal flmalar noninvaziv ventilasyonun bu çocuklarda güvenli ve etkin bir flekilde kullan labilece ini gösermifltir (48). Ancak hasta uyumu önemli bir sorundur ve bu uyumu artt rmak için nazal ara parçan n hasta taraf ndan rahat kullan labilmesi çok önemlidir. Trakeostomi: Noninvaziv ventilasyonun etkin bir flekilde kullan lmas ile birlikte obstrüktif apnesi olan çocuklarda trakeostomi gereksinimi azalm flt r. Ancak özellikle küçük çocuklarda, kranyofasiyel genetik sendrom varl - nda, nöromuskuler hastal olanlarda, uzun dönem noninvaziv ventilasyon kullan m nda zorluk oldu u durumlarda trakeostomi gerekebilir. Obstrüktif uyku apnesi çocuklarda a r sekellere yol açabilecek olan önemli ve oldukça s k görülen bir sa l k problemidir. Horlamas olan, di er aç lardan sa l kl çocuklara yaklafl m Tablo 7 de özetlenmifltir (49). Bu hastalar uygun tan ve tedavi yöntemleri ile kolayl kla tan al p tedavi edilebilirler. Tablo 7. Di er aç lardan sa l kl olan çocuklarda obstrüktif uyku apne tan ve tedavisi için öneriler. Tüm çocuklar horlama flikayeti aç s ndan sorgulanmal d r. Kompleks ve yüksek riskli hastalar deneyimli merkezlere gönderilmelidir. Kardiopulmoner yetmezli i olan hastalar elektif koflullarda de- il acil olarak de erlendirilmelidir. Primer horlama ve obstrüktif uyku apne ay r c tan s için tan - sal de erlendirme yap lmal d r. Ço u çocukta adenotonsillektomi ilk tedavi seçene idir. Cerrahi tedaviye cevap vermeyen veya cerrahi için iyi aday olmayan hastalarda noninvaziv pozitif bas nçl ventilasyon denenebilir. Yüksek riskli hastalar cerrahi sonras yat r larak izlenmelidir. Hastalar cerrahi sonras ek tedavi gereksiniminin de erlendirilmesi için takip edilmelidirler. KAYNAKLAR 1. Schechter MS; Section on Pediatric Pulmonology, Subcommit - tee on Obstructive Sleep Apnea Syndrome. Technical report: Diagnosis and management of childhood obstructive sleep ap - nea syndrome. Pediatrics 2002; 109: e Guilleminault C, Eldridge FL, Simmons FB, Dement WC. Sle - ep apnea in eight children. Pediatrics 1976; 58: American Thoracic Society. Standarts and indications for car - diopulmonary sleep studies in children. Am J Respir Crit Ca - re Med 1996; 153: Rosen CL, D Andrea L, Haddad GG. Adult criteria for obstruc - tive sleep apnea do not identify children with serious obs - truction. Am Rev Respir Dis 1992;146: Ali NJ, Pitson DJ, Stradling JR. Snoring, sleep disturbance, and behaviour in 4-5 year olds. Arch Dis Child 1993; 68: Corbo GM, Fuciarelli F, Foresi A, De Benedetto F. Snoring in children: Association with respiratory symptoms and passive smoking. BMJ 1989; 299: Ersu R, Arman AR, Save D, et al. Prevalence of snoring and symptoms of sleep-disordered breathing in primary school children in stanbul. Chest 2004; 126:

8 8. Ferreira AM, Clemente V, Gozal D, et al. Snoring in Portu - guese primary school children. Pediatrics 2000; 106: e Gislason T, Benediktsdottir B. Snoring, apneic episodes, and nocturnal hypoxemia among children 6 months to 6 years old. An epidemiological study of lower limit of prevalence. Chest 1995; 107: Hultcrantz E, Lofstrand-Tidestrom B, Ahlquist-Rastad J. The epidemiology of sleep related breathing disorder in children. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 1995; 32: Owen GO, Canter RJ, Robinson A. Overnight pulse-oximetry in snoring and nonsnoring children. Clin Otolaryngol 1995; 20: Rosen C, Larkin E, Kirchner H. Prevalence and risk factors for sleep disordered breathing in 8-10 year old children. J Pedi - atr 2003; 142: Teculescu DB, Cailier I, Perrin P, et al. Snoring in French preschool children. Pediatr Pulmonol 1992; 13: Kaditis AG, Finder J, Alexopoulos EI, et al. Sleep-disordered breathing in 3,680 Greek children. Pediatr Pulmonol 2004; 37: Sö üt A, Alt n R, Uzun L, et al. Prevalence of obstructive sleep apnea syndrome and associated symptoms in 3-11 yearold Turkish children. Pediatr Pulmonol 2005; 39: Jeans WD, Fernando DC. Maw AR, Leighton BC. A longitudi - nal study of the growth of the nasopharynx and its contents in normal children. Br J Radiol 1981; 54: Gozal D, Marcus CL, Keens TG, Ward SLD. Characteristics and polysomnographic abnormalities of children with obstructive sleep apnea syndrome. Pediatr Pulmonol 1991; 11: Redline S, Tishler PV, Tosteson TD, et al. The familial ag - gregation of obstructive sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 1995; 151: Redline S, Tishler PV, Schluchter M, et al. Risk factors for sleep disordered breathing in children: Associations with obe - sity, race, and respiratory problems. Am J Respir Crit Care Med 1999; 159: Goodwin JL, Babar SI, Kaemingk KL, Rosen GM, Morgan WJ, Sherrill JL, Quan SF, Tuscon Children s Assessment of Sleep Apnea Study. Symptoms related to sleep-disordered breathing in white and Hispanic children. Tuscon children s assessment of sleep apnea study. Chest 2003; 124: Marcus CL. Pathophsyiology of OSAS in children. In: Sleep and breathing in children. A developmental approach. New York: Marcel Dekker, 2000: Marcus CL. Sleep disordered breathing in children. Am J Res - pir Crit Care Med 2001; 164: Marcus CL, Curtis S, Koerner CB, Joffe A, Serwint JR, Lough - lin GM. Evaluation of pulmonary function and polysomnog - raphy in obese children and adolescents. Pediatr Pulmonol 1996; 21: Marcus CL, Gozal D, Arens R, et al. Ventilatory responses du - ring wakefulness in children with obstructive sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 1994; 149: Marcus CL, Lutz J, Crroll JL, Bamford O. Arousal and venti - latory responses during sleep in children with obstructive sle - ep apnea. J Appl Physiol 1996; 81: Khan Y, Heckmatt JZ, Obstructive apnoeas in Duchenne mus - cular dystrophy. Thorax 1994; 49: Kotagal S, Gibbons VP, Stith JA. Sleep abnormalities in pati - ents with severe cerebral palsy. Dev Med Child Neurol 1994; 36: Bayadi SE, Millmann RP, Tishler PV, et al. A family study of sleep apnea. Chest 1990; 98: Guilleminault C, Partinen M, Hollman K, Powell N, Stoohs R. Familial aggregates in obstructive sleep apnea syndrome. Chest 1995; 107: Redline S, Leitner J, Arnold J, Tishler PV, Altose MD. Venti - latory-control abnormalities in familial sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 1997; 156: Kahn A, Hasaerts D, Blum D. Phenothiazine-induced sleep ap - neas in normal infants. Pediatrics 1985; 75: Krol RC, Knuth SL, Bartlett D. Selective reduction of geniog - lossal muscle activity by alcohol in normal human subjects. Am Rev Respir Dis 1984; 129: Arens R. Obstructive sleep apnea in childhood. In: Sleep and breathing in children. A developmental approach. New York: Marcel Dekker, 2000: Brouillette R, Hanson D, David R, et al. A diagnostic appro - ach to suspected obstructive sleep apnea in children. J Pedi - atr 1984; 105: Guilleminault C, Korobkin R, Winkle R. A reviw of 50 chil - dren with obstructive sleep apnea syndrome. Lung 1981; 159: Gozal D. Sleep-disordered breathing and school performance in children. Pediatrics 1998; 102: Marcus CL, Carroll JL, Koerner CB, Hamer A, Lutz J, Lough - lin GM. Determinants of growth in children with the obstruc - tive sleep apnea syndrome. J Pediatr 1994; 125: Marcus CL, Greene MG, Carroll JL. Blood pressure in children with obstructive sleep apnea. Am J Respir Crit Care Med 1998; 157: Kwok KL, Ng DKK, Cheung YF. BP and arterial distensibility in children with primary snoring. Chest 2003; 123: Brooks LJ, Topol HI. Enuresis in children with sleep apnea. J Pediatr 2003; 142: Weider DJ, Sateia MJ, West RP. Nocturnal enuresis in chil - dren with upper airway obstruction. Otolaryngol Head Neck Surg 1991; 105: Laughlin GM. Obstructive sleep apnea syndrome in children: Diagnosis and management. In: Sleep and breathing in chil - dren. A developmental approach. New York: Marcel Dekker, 2000: Stradling JR, Thomas G, Warley ARH, Williams P, Freeland A. Effect of adenotonsillectomy on nocturnal hypoxaemia, sleep disturbance, and symptoms in snoring children. Lancet 1990; 335: Brouillette RT, Morielli A, Leimanis A, Waters KA, Luciano R, Ducharme FM. Nocturnal pulse oximetry as an abbreviated testing testing modality for pediatric obstructive sleep apne - a. Pediatrics 2000; 105:

9 45. Marcus CL, Omlin KJ, Basinski DJ, et al. Normal polysomnog - raphic values for children and adolescents. Am Rev Resp Dis 1992; 146: Frank Y, Kravath RE, Pollak CP, Weitzman ED. Obstructive sleep apnea and its therapy: Clinical and polysomnographic manifestations. Pediatrics 1983; 71: Nieminen P, Tolonen U, Lopponen H. Snoring and obstructive sleep apnea in children: A 6-month follow-up study. Arch Oto - laryngol Head Neck Surg 2000; 126: Lipton AJ, Gozal D. Treatment of obstrtuctive sleep apnea in children: Do we really know how? Sleep Med Rev 2003; 7 : Rosen CL. Obstructive apnea in children: Controversies in di - agnosis and treatment. Pediatr Clin N Am 2004; 51:

Çocukluk Çağı Obstrüktif Uyku Apne Sendromu TANI. Yrd. Doç. Dr. Ceyda Erel KIRIŞOĞLU, ABSM Acıbadem Üniversitesi Göğüs Hastalıkları AD

Çocukluk Çağı Obstrüktif Uyku Apne Sendromu TANI. Yrd. Doç. Dr. Ceyda Erel KIRIŞOĞLU, ABSM Acıbadem Üniversitesi Göğüs Hastalıkları AD Çocukluk Çağı Obstrüktif Uyku Apne Sendromu TANI Yrd. Doç. Dr. Ceyda Erel KIRIŞOĞLU, ABSM Acıbadem Üniversitesi Göğüs Hastalıkları AD Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Uyku sırasında havayolunun kısmi darlığı

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

Afyonkarahisar ili ilköğretim okulu öğrencilerinde habitüel horlama ve uyku ile ilişkili solunum bozukluğu prevalansı

Afyonkarahisar ili ilköğretim okulu öğrencilerinde habitüel horlama ve uyku ile ilişkili solunum bozukluğu prevalansı Afyonkarahisar ili ilköğretim okulu öğrencilerinde habitüel horlama ve uyku ile ilişkili solunum bozukluğu prevalansı Fatma FİDAN, Mehmet ÜNLÜ, Murat SEZER, Ziya KARA Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com CPAP TEDAVİSİ Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi www.uykubozuklugu.com UZUN DÖNEMDE Hipertansiyon Felç Aritmiler İnfarktüs KISA DÖNEMDE Yaşam Kalitesinde kötüleşme

Detaylı

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği Cep Kitapları Serisi Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı www.toraks.org.tr Editörler HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Münevver Erdinç Ege Üniversitesi

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Horlama ve Obstrüktif Uyku Apnesi Editör / Prof. Dr. Cemal Cingi 44 Yazar kat l m yla 16.5 x 23.5 cm, XIV+434 Sayfa 162 Resim ve fiekil, 25 Tablo ISBN 978-975-8882-23-6 Deomed,

Detaylı

UYKUDA SOLUNUM. BOZUKLUKLARıNıN POLISOMNOGRAFIK DEĞERLENDIRMESI. Dr. Oya İtil DEÜTF Uyku Bozuklukları ve Epilepsi Merkezi Göğüs Hastalıkları AD- İZMİR

UYKUDA SOLUNUM. BOZUKLUKLARıNıN POLISOMNOGRAFIK DEĞERLENDIRMESI. Dr. Oya İtil DEÜTF Uyku Bozuklukları ve Epilepsi Merkezi Göğüs Hastalıkları AD- İZMİR UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARıNıN POLISOMNOGRAFIK DEĞERLENDIRMESI Dr. Oya İtil DEÜTF Uyku Bozuklukları ve Epilepsi Merkezi Göğüs Hastalıkları AD- İZMİR TARİHÇE 1929 Berger EEG nin ilk kez kaydedilmesi 1957

Detaylı

Kronik Nefes Darlığı ve Gündüz Aşırı Uyku Hali Olan Kadın Hasta

Kronik Nefes Darlığı ve Gündüz Aşırı Uyku Hali Olan Kadın Hasta OLGU 34 OLGU Kronik Nefes Darlığı ve Gündüz Aşırı 215 Kronik Nefes Darlığı ve Gündüz Aşırı Aslıhan Banu Er 1, Hale Ateş 1, Duygu Özol 2 1 Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Çocuklarda Uykuda Solunum Bozuklukları. Dr. Banu Salepçi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği

Çocuklarda Uykuda Solunum Bozuklukları. Dr. Banu Salepçi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği Çocuklarda Uykuda Solunum Bozuklukları Dr. Banu Salepçi Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği Çocuklarda Solunum Mekaniği Göğüs duvarı kompliansı akciğer kompliansının

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Çocuklukta Uykuda Solunum Bozuklukları

Çocuklukta Uykuda Solunum Bozuklukları 250 Derleme Review Çocuklukta Uykuda Solunum Bozuklukları Sleep Disordered Breathing in Children Dr. Reşit KÖKEN Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı,

Detaylı

Uykuda Solunum Bozuklukları Merkezimize Başvuran Hastaların Demografik Özellikleri, Tedavi Yöntemleri ve Tedaviye Uyumları

Uykuda Solunum Bozuklukları Merkezimize Başvuran Hastaların Demografik Özellikleri, Tedavi Yöntemleri ve Tedaviye Uyumları Uykuda Solunum Bozuklukları Merkezimize Başvuran Hastaların Demografik Özellikleri, Tedavi Yöntemleri ve Tedaviye Uyumları E. Sevil Akkurt, Özlem D. Birben, Şerife S. Bozbaş, Elif Küpeli, Serdar Demirtaşoğlu,

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Sibel KÜÇÜK Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Solunum Sistemi Hastalıklarında Evde Bakımın Amacı Progresyonu önlemek,

Detaylı

Solunumsal Çabaya Bağlı Arousal (=Respiratory Effort Related Arousal =RERA)

Solunumsal Çabaya Bağlı Arousal (=Respiratory Effort Related Arousal =RERA) BASİT HORLAMA TANI VE TEDAVİSİ ÜST SOLUNUM YOLU REZİSTANS SENDROMU (UARS) TANI VE TEDAVİSİ Dr. Remzi Altın BASİT HORLAMA TANI VE TEDAVİSİ Erişkin insanların yaklaşık 50'i horlar. Horlama, erkeklerde ve

Detaylı

ÇOCUKLARDA NONİNVAZİV VENTİLASYON. Prof Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA NONİNVAZİV VENTİLASYON. Prof Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı ÇOCUKLARDA NONİNVAZİV VENTİLASYON Prof Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Ventilasyonun değisik modları Basıncın verilme yolu İnvaziv Noninvaziv Pozitif Negatif

Detaylı

Titrasyonda hangisi tercih edilmeli? CPAP mı? APAP mı?

Titrasyonda hangisi tercih edilmeli? CPAP mı? APAP mı? Titrasyonda hangisi tercih edilmeli? CPAP mı? APAP mı? Dr. Selma FIRAT GÜVEN Atatürk Göğüs Hasalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara CPAP Yüksek devirli bir jeneratör Basıncı

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

OBEZİTE-HİPOVENTİLASYON SENDROMU

OBEZİTE-HİPOVENTİLASYON SENDROMU OBEZİTE-HİPOVENTİLASYON SENDROMU Dr. Gökhan Kırbaş Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi TORAKS DERNEĞİ UYKU BOZUKLUKLARI ÇALIŞMA GRUBU MERKEZİ KURSLAR

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

Uykuda Solunumsal Olayların Skorlanması-Tanımlar

Uykuda Solunumsal Olayların Skorlanması-Tanımlar Uykuda Solunumsal Olayların Skorlanması-Tanımlar Doç. Dr. Mehmet Ünlü Afyon Kocatepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları AD. Uykuda solunum bozuklukları Uyku sırasında solunum şeklinde patolojik

Detaylı

Hakkari İl Merkezi Kamu Çalışanları Arasında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Prevalansı

Hakkari İl Merkezi Kamu Çalışanları Arasında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Prevalansı T A D Hakkari İl Merkezi Kamu Çalışanları Arasında Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Semptom Prevalansı Symptom Prevalence of Obstructive Sleep Apnea Syndrome in State Employees in Hakkari Hüseyin Günizi Hakkari

Detaylı

UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARININ DİĞER POZİTİF HAVA YOLU BASINÇ (PAP) TEDAVİLERİ

UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARININ DİĞER POZİTİF HAVA YOLU BASINÇ (PAP) TEDAVİLERİ UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARININ DİĞER POZİTİF HAVA YOLU BASINÇ (PAP) TEDAVİLERİ Dr. Zeynep Zeren Uçar İzmir Göğüs Hastalıkları Hastanesi UYKUDA SOLUNUM BOZUKLULARI OUAS SUAS CSS UHHS Obstrüktif Uyku Apne

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Geçmişten günümüze. Pediatride günübirlik anestezi. Preoperatif. Preoperatif. Postoperatif. Peroperatif. Preoperatif

Geçmişten günümüze. Pediatride günübirlik anestezi. Preoperatif. Preoperatif. Postoperatif. Peroperatif. Preoperatif Geçmişten günümüze ABD kapanmış dava dosya kayıtları* 15 yaş 238 olgu erişkinle karşılaştırıldığında; ü Solunum komplikasyonları fazla %43/ 30 ü Mortalite hızı yüksek %50/35 Dr Crawford Long 3/7/1842 8y-Erkek

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

TUTD Teknisyen Sertifikasyon Kursu Solunumsal Skorlama. Dr. Ahmet U. Demir

TUTD Teknisyen Sertifikasyon Kursu Solunumsal Skorlama. Dr. Ahmet U. Demir TUTD Teknisyen Sertifikasyon Kursu Solunumsal Skorlama Dr. Ahmet U. Demir Plan Solunum, ventilasyon, oksijen saturasyonu Solunum olayları, kurallar ve örnekler Çocuklarda solunum olayları, kurallar Kanın

Detaylı

Adenotonsillektominin çocuklarda büyüme üzerine etkisi

Adenotonsillektominin çocuklarda büyüme üzerine etkisi Kulak Burun Boğaz Uygulamaları ;():6- doi:.566/kbbu..87597 Özgün Makale / Original Article Adenotonsillektominin çocuklarda büyüme üzerine etkisi The effects of adenotonsillectomy on growth in children

Detaylı

OSAS IN FARKLI TİPLERİNDE TANI KRİTERLERİ VE TEDAVİ ALGORİTMASI

OSAS IN FARKLI TİPLERİNDE TANI KRİTERLERİ VE TEDAVİ ALGORİTMASI OSAS IN FARKLI TİPLERİNDE TANI KRİTERLERİ VE TEDAVİ ALGORİTMASI 36 Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS); uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasında (ICSD-2); 2. ana başlık olan uykuda solunum bozukluklarının

Detaylı

ÇOCUKLARDA UZUN DÖNEM MEKANİK VENTİLASYON. Doç Dr Demet Demirkol İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Yoğun Bakım BD

ÇOCUKLARDA UZUN DÖNEM MEKANİK VENTİLASYON. Doç Dr Demet Demirkol İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Yoğun Bakım BD ÇOCUKLARDA UZUN DÖNEM MEKANİK VENTİLASYON Doç Dr Demet Demirkol İstanbul Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Yoğun Bakım BD Teknoloji Bağımlı Çocuk Teknoloji Değerlendirme Ofisi Tanımlaması

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu

Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu (Nefes Borusuna Yabancı Madde Kaçması) Nedir? Nasıl Korunmalı? Türk Toraks Derneği Çocuk Göğüs Hastalıkları Çalışma Grubu

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI. Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi

HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI. Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi TANIM Horlama ve buna eşlik eden solunum düzensizlikleri ile karakterize klinik tablolardır.

Detaylı

UYKU APNE SENDROMUNUN KLİNİĞİ -Olgunun Değerlendirilmesi- Dr. Özen KAÇMAZ BAŞOĞLU 21 Mart 2009, Ankara TTD Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu

UYKU APNE SENDROMUNUN KLİNİĞİ -Olgunun Değerlendirilmesi- Dr. Özen KAÇMAZ BAŞOĞLU 21 Mart 2009, Ankara TTD Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu UYKU APNE SENDROMUNUN KLİNİĞİ -Olgunun Değerlendirilmesi- Dr. Özen KAÇMAZ BAŞOĞLU 21 Mart 2009, Ankara TTD Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu 1 Sunum Planı OSAS tanım-prevalansı Klinik tanı - Risk faktörleri

Detaylı

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ Kadın İdrar İnkontinansı Dr. M.NURİ BODAKÇİ Genel populasyonun çoğunda özellikle kadınlarda ve yaşlılarda mesane disfonksiyonu vardır. ICS üriner inkontinansı; objektif olarak gösterilebilen ve sosyal

Detaylı

A) Solunumsal uyku hastalıklarında NĐMV cihazları verilme ilkeleri;

A) Solunumsal uyku hastalıklarında NĐMV cihazları verilme ilkeleri; 20.4.15. Non-invaziv mekanik ventilasyon cihazları (NĐMV) A) Solunumsal uyku hastalıklarında NĐMV cihazları verilme ilkeleri; 1. NĐMV cihazı verilecek hastalıklar; Uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasına

Detaylı

Uyku insan vücudunun vazgeçemeyeceği ihtiyaçlarından biridir. Sağlıklı bir yaşam için düzenli uyku şart.

Uyku insan vücudunun vazgeçemeyeceği ihtiyaçlarından biridir. Sağlıklı bir yaşam için düzenli uyku şart. Uyku insan vücudunun vazgeçemeyeceği ihtiyaçlarından biridir. Sağlıklı bir yaşam için düzenli uyku şart. Geçmiş uyku düzeninizi sürdürememeye başladıysanız, uykuya dalamıyor, gece sık sık uyanıyor, sabah

Detaylı

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 14 NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber ntraüterin Büyüme Gerili i - Say 14 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

PROF. DR. TÜLİN TANER

PROF. DR. TÜLİN TANER Uyku Apne Sendromunda Diş Hekimliği Uygulamaları PROF. DR. TÜLİN TANER Hacettepe Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Ortodonti AnaBilim Dalı TTD Okulu Uyku Bozuklukları Merkezi Kursu Ankara 26 27 Mart

Detaylı

Tarihçe, CPAP Cihazının Teknik Özellikleri ve Aksesuarları. Dr. Hikmet Fırat SB Dışkapı Y.B Eğitim & Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezi

Tarihçe, CPAP Cihazının Teknik Özellikleri ve Aksesuarları. Dr. Hikmet Fırat SB Dışkapı Y.B Eğitim & Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezi Uykuda Solunum Bozukluklarında Pozitif Havayolu Basınç (PAP) Tedavisi Tarihçe, CPAP Cihazının Teknik Özellikleri ve Aksesuarları Dr. Hikmet Fırat SB Dışkapı Y.B Eğitim & Araştırma Hastanesi Uyku Bozuklukları

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

PREMATÜRE BEBEKLERİN FİZYOLOJİSİ

PREMATÜRE BEBEKLERİN FİZYOLOJİSİ PREMATÜRE BEBEKLERİN FİZYOLOJİSİ TANIMLAR Preterm/Prematüre Bebek- 37 gestasyon haftasından önce doğan Gestasyon yaşına göre sınıflandırma Prematüre (erken doğan)

Detaylı

Otomatik CPAP ların (APAP) Teknik Özellikleri ve Tedavi Endikasyonları

Otomatik CPAP ların (APAP) Teknik Özellikleri ve Tedavi Endikasyonları Otomatik CPAP ların (APAP) Teknik Özellikleri ve Tedavi Endikasyonları Dr. Selma FIRAT GÜVEN Atatürk Göğüs Hasalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara CPAP (Continious Positive

Detaylı

HASTA TRANSFER PROSEDÜRÜ

HASTA TRANSFER PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 08.11.2012 Acil Servis Hemşire İzlem Formu ifadesi kaldırıldı. 01 Yerine Acil Servis hasta Değerlendirme ve Gözlem Formu ndaki hemşire izlem notları

Detaylı

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD

Gebelikte Astım Yönetimi. Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD Gebelikte Astım Yönetimi Dr. Dilşad Mungan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları ABD İmmünoloji ve Allerji BD ık Kadın Doğum uzmanları hangi koşullarda astımlı hasta ile karşılaşırlar? Astımlı

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 142

Detaylı

UYKU APNE SENDROMU KLİNİĞİ Olgunun Değerlendirilmesi. Doç. Dr. Ahmet URSAVAŞ Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

UYKU APNE SENDROMU KLİNİĞİ Olgunun Değerlendirilmesi. Doç. Dr. Ahmet URSAVAŞ Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı UYKU APNE SENDROMU KLİNİĞİ Olgunun Değerlendirilmesi Doç. Dr. Ahmet URSAVAŞ Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sunum Planı Anamnez Semptomlar Risk faktörleri Fizik muayene

Detaylı

Dr. HANDAN TUĞÇE OĞUZ. Doktora, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AD 2001-2007

Dr. HANDAN TUĞÇE OĞUZ. Doktora, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AD 2001-2007 Dr. HANDAN TUĞÇE OĞUZ EĞİTİM Doktora, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AD 2001-2007 Yüksek Lisans, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi 1995-2001 İlk-Orta Öğrenim, Ankara Yükseliş

Detaylı

Pediatrik T kay c Uyku Apnesi Sendromu - Güncel Yaklafl mlar

Pediatrik T kay c Uyku Apnesi Sendromu - Güncel Yaklafl mlar Pediatrik T kay c Uyku Apnesi Sendromu - Güncel Yaklafl mlar Levent Eriflen Uluda Üniversitesi T p Fakültesi, Kulak Burun Bo az Anabilim Dal, Prof.Dr. Girifl T kay c uyku apnesi sendromu (Obstructive Sleep

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji Doğumsal kalp hastalığının sıklığı % 0.9 Ciddi anomali % 0.3 Her yıl 1.2 milyon kalp hastası bebek dünyaya gelmekte

Detaylı

Uykuda Solunumsal Skorlama; Geçmişten -------Günümüze. Dr. Hikmet Fırat

Uykuda Solunumsal Skorlama; Geçmişten -------Günümüze. Dr. Hikmet Fırat Uykuda Solunumsal Skorlama; Geçmişten -------Günümüze Dr. Hikmet Fırat SB Yıldırım Beyazıt Dışkapı Eğit. ve Araş. Hastanesi Göğüs Hastalıkları ve Tbc Kliniği & Uyku Bozuklukları Tanı - Tedavi Merkezi SKORLAMA

Detaylı

TEDAVİ ENDİKASYONLARI. Doç.Dr. Remzi ALTIN

TEDAVİ ENDİKASYONLARI. Doç.Dr. Remzi ALTIN Uykuya Bağlı Hipoventilasyon ve Hipoksemik Sendromlar TEDAVİ ENDİKASYONLARI Doç.Dr. Remzi ALTIN Karaelmas Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku sırasında meydana gelen gaz değişimlerine paralel

Detaylı

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI

DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI DİYABET VE UYKU BOZUKLUKLARI Prof. Dr. Yusuf ÖZKAN F.Ü. Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, ELAZIĞ 49. Diyabet Kongresi, 18 Nisan 2013, ANTALYA Sunu planı Diyabet

Detaylı

Çocuklarda görülen uyku bozuklukları

Çocuklarda görülen uyku bozuklukları Çocuklarda görülen uyku bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Sevda ĠSMAĠLOĞULLARI Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD OSAS Ġnsomni Hipersomni Parasomni Hareket bozuklukları OSAS Epidemiyoloji Horlama

Detaylı

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir

Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması. Dr. Ahmet U. Demir Solunum Fizyolojisi ve PAP Uygulaması Dr. Ahmet U. Demir Solunum fizyolojisi Bronş Ağacı Bronş sistemi İleti havayolları: trakea (1) bronşlar (2-7) non respiratuar bronşioller (8-19) Gaz değişimi: respiratuar

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Rehabilitasyonun Tanımı Fizyolojik veya anatomik yetersizliği

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Solunum Kayıtlar. tları Artefaktları,, Sorunlar ve. Dr. Banu Eriş Gülbay AÜTF Göğüs Hastalıkları AD

Solunum Kayıtlar. tları Artefaktları,, Sorunlar ve. Dr. Banu Eriş Gülbay AÜTF Göğüs Hastalıkları AD Solunum Kayıtlar tları Artefaktları,, Sorunlar ve Çözümleri Dr. Banu Eriş Gülbay AÜTF Göğüs Hastalıkları AD Solunum Monitörizasyonu Uyku ile ilişkili Solunum hastalıklarının tanısını koymak ve doğru olarak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI AMBREKS PEDİATRİK şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 5 ml (1 ölçek) şurup solüsyonu, 15 mg ambroksol HCl içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol % 70 solüsyonu, metil paraben, propil paraben,

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

09.02.2015. Oksijen Tedavisi. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. 21.Hafta ( 16-20 / 02 / 2015 ) OKSİJEN TEDAVİSİ SlaytNo: 32.

09.02.2015. Oksijen Tedavisi. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. 21.Hafta ( 16-20 / 02 / 2015 ) OKSİJEN TEDAVİSİ SlaytNo: 32. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 21.Hafta ( 16-20 / 02 / 2015 ) OKSİJEN TEDAVİSİ SlaytNo: 32 Oksijen vücuda solunum yoluyla girer, akciğerlerde hava keseciği ile kılcal damarlar arasındaki zara ulaşır

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:.

Tüm Uyku Teknologları Derneği. Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu.? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. Tüm Uyku Teknologları Derneği Uyku laboratuarı Akretidasyon Formu Tarih: A) ÇALIŞANLAR 1. Uyku laboratuarının Adı:? Adres:? Telefon:.? Faks:..? E-posta:.? Web Sayfası:. 2. Uyku laboratuarı Yönetimi:? Uyku

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr. Murat TUNCER Sunu planı: ED tanım, prevalans

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol 1. Giriş Bu yazıda, Bursa daki (ciro açısından) en büyük 250 firmanın finansal profilini ortaya koymak amacındayız.

Detaylı

Eriflkin OSAS l erkek hastalarda CPAP kullan m n n cinsel yaflam kalitesine etkisi

Eriflkin OSAS l erkek hastalarda CPAP kullan m n n cinsel yaflam kalitesine etkisi TKBBV 2008 Gelifl tarihi / Received: Eylül / September 15, 2008 Kabul tarihi / Accepted: Eylül / September 20, 2008 Online yay n tarihi / Published online: Eylül / September 26, 2008 doi: 10.2399/tao.08.ss090

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda enürezis ile uyku parametreleri arasındaki ilişki

Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda enürezis ile uyku parametreleri arasındaki ilişki JCEI / Abakay ve ark. Uyku apne sendromunda enürezis ve uyku parametreleri 2013; 4 (3): 313-317 Journal of Clinical and Experimental Investigations doi: 10.5799/ahinjs.01.2013.03.0291 ÖZGÜN ARAŞTIRMA /

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

THE VALUE OF SIGNS AND SYMPTOMS IN THE DIAGNOSIS OF ENLARGED ADENOIDS: ASSESSMENT BY ENDOSCOPY

THE VALUE OF SIGNS AND SYMPTOMS IN THE DIAGNOSIS OF ENLARGED ADENOIDS: ASSESSMENT BY ENDOSCOPY Araflt rmalar Aile Hek Derg 1998; 2(1): 18-23 ADENO D DOKU BÜYÜMES TANISINDA BEL RT VE BULGULARIN DE ER : ENDOSKOPLA DE ERLEND RME THE VALUE OF SIGNS AND SYMPTOMS IN THE DIAGNOSIS OF ENLARGED ADENOIDS:

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her saşe1200 mg asetilsistein içerir. Yardımcı maddeler: Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal aroması içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her saşe1200 mg asetilsistein içerir. Yardımcı maddeler: Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal aroması içerir. KULLANMA TALİMATI ASİST 1200 mg toz içeren saşe Ağızdan alınır. Etkin madde: Her saşe1200 mg asetilsistein içerir. Yardımcı maddeler: Beta karoten, aspartam, sorbitol ve portakal aroması içerir. Bu ilacı

Detaylı

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır?

Depresyon 1. Depresyon nedir? 2. Depresyon (çökkünlük) sanıldığı kadar sık mı? 3. Depresif belirtiler ile depresyon farklı mıdır? 1. Depresyon nedir? Depresyon ruh halinizi, hislerinizi, davranışlarınızı, ve ruh sağlığınızı etkileyen bir hastalıktır. Depresyonun bir halsizlik kendi kendinize çözebileceğiniz bir sorun olmayıp, biyolojik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir. KULLANMA TALİMATI KONTİL çiğneme tableti Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir. Yardımcı maddeler: Sodyum siklamat, povidon K-30, sukroz,

Detaylı

PAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Oğuz O. kları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi

PAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Oğuz O. kları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi PAP TEDAVİSİ Sorunlar ve Çözümleri Prof. Dr. Oğuz O KÖKTK KTÜRK Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Göğüs s Hastalıklar kları Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları Merkezi SLEEP APNEA SYNDROME SLEEP APNEA SYNDROME

Detaylı

Uyku Hastalıklarında PAP Tedavisi. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Uyku Hastalıklarında PAP Tedavisi. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Uyku Hastalıklarında PAP Tedavisi Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi UZUN DÖNEMDE Hipertansiyon Felç Aritmiler İnfarktüs KISA DÖNEMDE Yaşam Kalitesinde kötüleşme

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit)

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Hasta Rehberi Say 12 fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Kolay okunabilir rehber Diyabet nsipid - Say 12 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

Genel Önlemler. Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara

Genel Önlemler. Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara Genel Önlemler Dr. Bülent Çiftçi Sanatoryum Hastanesi Keçiören-Ankara OSAS tedavisinde altın standart tedavi yöntemi PAP tedavisidir. Yaşam tarzı değişikliği Obezite Alkol Sigara Egzersiz(aşırı yorgunluk!!!)

Detaylı