T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1824 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 946 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI ÖZEL E T M

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1824 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 946 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI ÖZEL E T M"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1824 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 946 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI ÖZEL E T M Yazarlar Prof.Dr. Süleyman ER PEK (Ünite 1) Prof.Dr. Elif Tekin FTAR (Ünite 5, 12) Prof.Dr. Gönül K rcaali FTAR (Ünite 8) Prof.Dr. Seyhun TOPBAfi (Ünite 10) Doç.Dr. brahim Halil D KEN (Ünite 3, 7) Doç.Dr. Atilla CAVKAYTAR (Ünite 4) Doç.Dr. Sema BATU (Ünite 2) Yrd.Doç.Dr. O uz GÜRSEL (Ünite 6) Doç.Dr. Sezgin VURAN (Ünite 9) Yrd.Doç.Dr. fierife YÜCESOY ÖZKAN (Ünite 11) Editör Prof.Dr. Süleyman ER PEK ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2008 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Yrd.Doç.Dr. Evrim Genç Kumtepe Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Televizyon Programlar Yöneticisi Prof. Yalç n Demir Dil ve Yaz m Dan flmanlar Okt. Nurdan Söker Ölçme De erlendirme Sorumlular Ö r.gör. Dilek Polat Foto raf Mustafa Deniz Kitap Koordinasyon Birimi Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Özel E itim ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Ocak 2013

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... Kullan m K lavuzu... xi xii Okulöncesi Dönemde Özel E itim ÖZEL GEREKS N M OLAN ÇOCUKLAR VE ÖZEL E T M... 3 Okulöncesi Dönemde Genel E itim-özel E itim liflkisi... 4 ERKEN ÖZEL E T M... 5 Jean-Marc Itard... 5 Maria Montessori... 6 Jean Piaget... 6 Skeels ve Dye... 6 Head Start Projesi... 7 Kuflkular, zleme Çal flmalar... 8 Yetersizli i Olan Çocuklar çin Erken E itim... 8 liflki/etkileflim Temelli Erken E itim Modelleri... 8 ÜLKEM ZDE OKULÖNCES DÖNEMDE ÖZEL E T M... 9 Ö RENC N N GEREKS N M N N B R YETERS ZL K DURUMU LE L fik L OLAB LECE NE KARAR VERME Karfl lanmayan Gereksinimlerin Analizini Yap Gözlemlerinizi Paylafl n ve Kendi Müdahalelerinizi Deneyin Aileyle liflki Di er Ö retmen ve Meslek Elemanlar ile liflki Basit Müdahaleler Karfl lanmayan Gereksinimin Kaydedilmesi Ö RENC LERE ÖZEL E T M H ZMETLER N N SA LANMASI Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Kaynaflt rma Deste i Sa lama KAYNAfiTIRMA VE TAR HÇES OKULÖNCES DÖNEMDE ÖZEL GEREKS N M OLAN ÇOCUKLARIN KAYNAfiTIRILMASI KAYNAfiTIRMA DESTE SA LAMADA K MLER ROL SAH B D R? KAYNAfiTIRMA DESTE SA LAMADA ROL SAH B OLANLAR NASIL ÇALIfiIR? KAYNAfiTIRMA DESTE SA LAMA MODELLER Ö retmenlere Hizmetiçi E itim Hizmetlerinin Sunulmas Ö retmen Yard mc s n n Kullan lmas Gezici Ö retmenlik Uygulamas Uzman Dan flma Modeli fl Birlikçi Dan flma Modeli GEZ C Ö RETMEN N SORUMLULUKLARI ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler GEZ C Ö RETMEN N KULLANAB LECE BAZI DESTEKLEME STRATEJ LER Bilgilendirme Gözlem Yapma Model Olma Ö rencinin Geliflim Düzeyine Uygun Etkinlikler Seçme Do rudan Ö retim Sunma Program ya da Materyalleri Uyarlamak Ortam Uyarlamak Akran Ö retiminden Yararlanmak Aileyi Çocuklar n n E itimine Dahil Etmek Ekip Çal flanlar n Koordine Etmek ve Toplant lar Düzenlemek Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE flbirli i fib RL LET fi M BECER LER Etkili letiflimi Engelleyen Durumlar Sözel Olmayan letiflim Etkili Sözel letiflim Becerileri PROBLEM VE ÇATIfiMALARI ÇÖZME Problem Çözme Çat flmalar Çözme Çat flmalar n Do as Çat flmalar Çözme Stratejileri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Ailelerle flbirli i B R S STEM OLARAK A LE ÖZEL GEREKS N M OLAN ÇOCU A SAH P A LELER N DUYGUSAL GEREKS N MLER Temel Gereksinimler ve Bu Gereksinimlerin Karfl lanmas ndaki Güçlükler Duygusal Gereksinim çin Destek A LE TEPK LER KARDEfiLER, D ER A LE ÜYELER VE BAKICILAR A LE KATILIMI SEÇENEKLER Süreklilik OKULÖNCES E T M PROGRAMLARINDA ANNE BABALARLA fi B RL YAPMA... 61

5 çindekiler v Anne Baba-Ö retmen flbirli i ve Yararlar Etkili Anne Baba-Ö retmen flbirli ini Engelleyen Etmenler Anne Baba-Ö retmen letiflimi Anne Baba-Ö retmen Görüflmeleri Yaz l Mesajlar Telefon Görüflmeleri ANNE BABA E T M VE DESTEK GRUPLARI Gözlemci Olarak Anne Babalar Kat l mc Olarak Anne Babalar Bireysel Toplant lar Grup Toplant lar Ö retmen ve Ö retmen Adaylar na Baz Öneriler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Özel Gereksinimleri Belirleme ve Geliflimi zleme DE ERLEND RME DE ERLEND RMEN N AMAÇLARI Tarama Tan lama Özel E itime Uygunlu u Belirleme Program Planlama Geliflimi Kaydetme Son De erlendirme DE ERLEND RME LKELER DE ERLEND RME TÜRLER Testler Alternatif De erlendirme Yöntemleri Di er Yöntemler DE ERLEND RME SÜREC NDE OKULÖNCES Ö RETMEN N N ROLÜ.. 84 OKULÖNCES DÖNEMDEK ÇOCUKLARI DE ERLEND R RKEN D KKAT ED LMES ÖNER LEN NOKTALAR GEL fi M N ZLENMES Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Bireysellefltirilmifl E itimi Plan ve Programlar n Gelifltirme...93 ÖZEL GEREKS N M OLAN ÇOCUKLAR Ç N PROGRAM GEL fit RMEN N YASAL DAYANAKLARI ERKEN ÖZEL E T M VE B REYSELLEfiT R LM fi A LE H ZMET PLANI.. 96 B REYSELLEfiT R LM fi A LE H ZMET PLANI GEL fit RME SÜREC B REYSELLEfiT R LM fi A LE H ZMET PLANININÖGELER ÜN TE 6. ÜN TE

6 vi çindekiler Geliflim Alanlar nda fllevde Bulunma Düzeyleri Aile ile lgili Bilgiler Çocuk ve Aile çin Baflar lmas Beklenen Amaçlar n Gelifltirilmesi Erken Özel E itim Hizmetlerinin Belirlenmesi Hizmetlerin Bafllama Tarihleri ve Süresi Ekip Baflkan n n Sorumluluklar Erken Özel E itimden Okulöncesi E itim Programlar na Geçifl OKULÖNCES E T M VE B REYSELLEfiT R LM fi E T M PROGRAMLARININ GEL fit R LMES B REYSELLEfiT R LM fi E T M PROGRAMLARININ ÖGELER Çocu un E itimsel Performans Düzeyi Performans Düzeyine Dayal Y ll k Amaçlar K sa Dönemli Amaçlar Özel E itim ve liflkili Hizmetler Genel E itim Programlar na Kat l m Düzeyi K sa Dönemli Amaçlar çin Bafllay fl ve Bitifl Tarihleri Amaçlardaki lerlemelerin De erlendirilmesi Geçifl Plan Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Ö retimsel Düzenlemeler ve Ö retim Teknikleri OKULÖNCES DÖNEME YÖNEL K Ö RET MSEL DÜZENLEMELER N KURAMSAL TEMELLER OKULÖNCES ÖZEL E T MDE TEMEL LKELER Sosyal Etkileflim Merkezli Uygulamalar Aile Merkezli Uygulamalar Oyun Merkezli Uygulamalar Etkinlik Köflelerine Dayal Uygulamalar Tema/Ünite Merkezli Uygulamalar Rutin Merkezli Uygulamalar MOT VASYON DO AL Ö RET M TEKN KLER Ö retim F rsatlar Yaratma ve Kullanma Yard m Sunma/ pucu Türleri F rsat Ö retimi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar

7 çindekiler Sosyal ve Duygusal Geliflimi Destekleme SOSYAL VE DUYGUSAL GEL fi M N ÖZEL KLER VE YAfiANAN SORUNLAR Sald rganl k çe Dönüklük Afl r Hareketlilik ve/veya Dikkat Da n kl SOSYAL VE DUYGUSAL SORUNLARIN OLASI NEDENLER SOSYAL VE DUYGUSAL GEL fi M DESTEKLEYEN ÇEVRESEL ÖZELL KLER Olumlu klim Tutarl l k Kurallar Uygun Modeller Seçim F rsatlar Dikkat Da n kl yla Bafla Ç kma Afl r Hareketlilikle Bafla Ç kma SOSYAL BECER Ö RET M DUYGULARI TANIMA VE PAYLAfiMA DAVRANIfi YÖNET M Uygun Davran fllar Art rma Uygun Olmayan Davran fllar Görmezden Gelme Olumlu Davran flsal Destek Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Fiziksel Geliflimi ve Öz Bak m Becerilerini Destekleme F Z KSEL GEL fi M MOTOR BECER LER N GEL fi M Motor Beceriler Refleks Geliflimi Kaba Motor Becerilerin Geliflimi nce Motor Becerilerin Geliflimi AT P K MOTOR GEL fi M Kas Geliflimi Sorunlar MOTOR BECER LER N Ö RET M Motor Becerilerin De erlendirilmesi Motor Beceri Ö retimini Planlama ve Bireysellefltirme lerlemelerin Kaydedilmesi ÖZ BAKIM BECER LER N N Ö RET M Öz Bak m Becerileri Ö retimi çin Belirlenmesi Gereken Durumlar Öz Bak m Becerilerinin Ö retiminde Beceri Analizi Kullanma Tuvalet Becerilerinin Ö retimi Giyinme Becerilerinin Ö retimi Yeme Becerilerinin Ö retimi Anne Babalarla flbirli i ve Onlara Yard mc Olma ÜN TE 9. ÜN TE vii

8 viii çindekiler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE Dil Geliflimini Destekleme D L N B LEfiENLER VE ALT KATMANLARI Dilin çeri i: Anlambilgisi Dilin Biçimi Dilin Kullan m SOSYAL ETK LEfi M KURAMLARININ ERKEN D L GEL fi M NE KATKILARI ERKEN LET fi M SÖZEL D L ÖNCELER D L VE KONUfiMA GEL fi M N ETK LEYEN OLUMSUZ ETMENLER Gecikmifl Dil-Konuflma ve Özgül Dil Bozukluklar flitme Yetersizlikleri Görme Yetersizlikleri Biliflsel/Zihinsel Yetersizlikler Otizm Spektrum Bozuklu u (OSB) Di er Özel Gereksinimi Olan Ö renciler Konuflma Geliflimini Etkileyen Etmenler Sesletim ve Sesbilgisi Bozukluklar Ak c l k Bozukluklar Ses Bozukluklar D L, KONUfiMA VE KAVRAM GEL fi M N DESTEKLEME Ebeveyn-Çocuk Etkilefliminin Önemli Rolü: Annece nin nce Ayar LET fi M DESTEKLEMEDE SINIFTA UYGULANAB LECEK STRATEJ LER Sohbet ve Anlat Becerilerini Gelifltirme LER DÜZEYDE VE ÇOKLU YETERS ZL KLERDE LET fi M DESTEKLEME Sözel Girdi Stratejileri letiflim Davran fllar Ö retme Teknikleri: Üretim Stratejileri ÇEfi TL YETERS ZL K GRUPLARINDA LET fi M STRATEJ LER flitme Yetersizli i Olan Çocuklarla Çal flma flitme Yetersizli i Olan Çocuklarda Konuflulan Dili Anlamay Kolaylaflt rmak için lkeler flitme Cihazlar Görme Yetersizli i Olan Çocuklarla Çal flma Otizm Spektrum Bozuklu u (OSB) Olan Çocuklarla Çal flma ALTERNAT F VE DESTEKLEY C LET fi M S STEMLER (AD S) AD S Gelifltirme Basamaklar AD S Kullan m n Desteklemede S n fta Uygulanabilecek Stratejiler Resim De ifl-tokufluna Dayal letiflim Sistemi-PECS Kullan m D L VE KONUfiMA TERAP STLER LE fib RL Özet

9 çindekiler ix Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Biliflsel Geliflimi Destekleme B L fi VE B L fisel SÜREÇLER B L fisel GEL fi M B L fisel GEL fi M N DESTEKLENMES YETERS ZL OLAN ÇOCUKLARIN B L fisel GEL fi M N DESTEKLEMEK AMACIYLA YAPILAB LECEK ETK NL KLER B L fisel SÜREÇLER DESTEKLEMEK AMACIYLA YAPILAB LECEK ETK NL KLER Dikkat Süresini Art rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Belle i Gelifltirmek Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Düflünmeyi Gelifltirmek Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Problem Çözmeyi Gelifltirmek Amac yla Yap labilecek Etkinlikler GEL fi MSEL ÖZELL KLER DESTEKLEMEK AMACIYLA YAPILAB LECEK ETK NL KLER Niyet Bildirmeyi Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Nesne Keflfetmeyi Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Nesne Süreklili i Kavram n Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Araç-Sonuç Davran fl n Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Deneme-Yan lma Stratejisini Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Taklit Etmeyi Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Sembolik Oyun Davran fllar Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler AKADEM K BECER LER DESTEKLEMEK AMACIYLA YAPILAB LECEK ETK NL KLER Eflleme, Seçme ve simlendirmeyi Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler S n flamay Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler S ralamay Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Saymay ve Say Kavram n Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Okumaya Haz rl k Davran fllar n Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Yazmaya Haz rl k Davran fllar n Kazand rmak Amac yla Yap labilecek Etkinlikler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE

10 x çindekiler 12. ÜN TE Erken Çocukluk Özel E itiminde Ça dafl Geliflmeler ERKEN ÇOCUKLUK ÖZEL E T M ALANINDA GÖRÜLEN ÇA DAfi GEL fimeler KAYNAfiTIRMA UYGULAMALARI DE ERLEND RME nformal De erlendirme Tekniklerinin Kullan m n n Yayg nlaflt r lmas De erlendirmenin Ö retimle liflkilendirilmesi Ö RET M ERKEN ÖZEL E T MDE ÖNER LEN UYGULAMALAR ERKEN ÖZEL E T MDE B L MSEL DAYANAKLI UYGULAMALAR ERKEN ÖZEL E T MDE DANIfiMANLIK YÜKSEKÖ RET M VE PERSONEL YET fit RME Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Sözlük Dizin

11 Önsöz xi Önsöz E itim gereksinimleri ola an e itim ortamlar nda karfl lanamayan, bu yönüyle baz ek düzenlemelere gereksinim gösteren çocuklara özel gereksinimi olan çocuklar ve bu düzenlemelere de özel e itim diyoruz. Üstün yetenekli çocuklar bir yana b rakacak olursak bu çocuklar n tamam n yetersizli i olan çocuklar oluflturmaktad r. Özel gereksinimi olan çocuklar n okulöncesi dönemindeki yayg nl k oranlar yaklafl k %10 olarak tahmin edilmektedir. Buna göre her on çocuktan birisinin baz ek düzenlemelere, dolay s yla özel e itime gereksinimi oldu u söylenebilir. Ülkemizde son y llarda bu çocuklar n özel e itim gereksinimlerinin genel e itim okul ve s n flar nda karfl lanmas na yönelik uygulamalar, dünyadaki geliflmelere paralel olarak h zla yayg nlaflmaktad r. Bu uygulamalar k saca kaynaflt rma olarak adland r lmaktad r. Bu konuda okulöncesi e itim ve özel e itim mevzuatlar nda gerekli yasal düzenlemelere gidilmifltir. Buna göre özel gereksinimi olan çocuklar n okulöncesi e itimi zorunludur ve bu e itimin kaynaflt rma uygulamalar kapsam nda sürdürülmesi esast r. Tüm bu geliflmelerin bir sonucu olarak e itim fakültelerinin baflta okulöncesi ö retmenlik programlar olmak üzere ö retmenlik programlar nda özel gereksinimi olan çocuklar ve e itimleri konusunda dersler yer almaya bafllam flt r. Kitab m z 12 üniteden oluflmaktad r. 1. Ünitede okulöncesi döneminde özel e itim ile ilgili temel kavramlar aç klanmaktad r. 2. Ünitede özel gereksinimi olan ö rencilere ve ö retmenlerine sa lanabilecek olas destek hizmetler ele al nmaktad r. Özel gereksinimi olan çocuklar n e itimleri ekip çal flmas n gerektirmektedir, 3. ve 4. ünitelerde ekip çal flmas ve aile ile iflbirli i üzerinde durulmaktad r. 5. Ünitede çocuklar n özel gereksinimlerinin belirlenmesi, 6. ünitede buna uygun bireysellefltirilmifl plan ve programlar n gelifltirilmesi ve 7. ünitede uygulanacak e itim ve ö retim stratejileri aç klanmaktad r. 8., 9., 10. ve 11. ünitelerde çocu un gereksinimlerine ba l olarak s ras yla sosyal ve duygusal gelifliminin, fiziksel ve özbak m becerilerinin, dil ve biliflsel gelifliminin desteklenmesi konular ele al nmaktad r. 12. ve son ünitede erken çocukluk özel e itiminde ça dafl geliflmeler özetlenmektedir. Kitab m z n haz rlanma sürecinde yazarlar n yan s ra Ö retim Tasar mc s Yard.Doç.Dr. Evrim Kumtepe nin, Özel E itim Bölümü Sekreteri Yasemin Y ld z n, AÖF dizgi ekibinin ve daha bir çok kimsenin önemli çaba ve katk lar olmufltur. Onlar n bu çaba ve katk lar benim ve yazarlar n çal flmalar n kolaylaflt rm flt r. Hepsine teflekkür ederim. Özel gereksinimi olan çocuklar n e itimi olarak ifade edilen özel e itim, genel e itimin ayr lmaz bir parças d r. Günümüzde okulöncesi e itimde uygulanmakta olan pek çok yaklafl m ve yöntemin temelinde özel e itim alan nda yap lan çal flmalar yer almaktad r. Bu yönüyle kitab m zda yer alan bilgi ve aç klamalar n özel gereksinimi olan çocuklar n e itimlerinin yan s ra okulöncesi ö retmenli i formasyonuna önemli katk lar getirmesi umulmaktad r. Hepinize baflar lar diliyorum. Editör Prof.Dr. Süleyman ER PEK

12 AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ xii Kullan m K lavuzu K endi kendine ö renme ilkelerine göre haz rlanm fl olan bu kitab n ifllevlerini ö renmek için haz rlanan Kullan m K lavuzu, konular anlaman zda ve s navlara haz rlanman zda sizlere fayda sa layacakt r. Girifl: Ünitede ifllenen konulara iliflkin bilgi veren, konuya bafllamadan önce sizi düflünmeye iten, gerekti inde konular daha iyi kavrayabilmeniz için yapman z gerekenleri belirten k sa aç klamalard r. Amaçlar m z: Üniteyi tamamlad n zda kazanaca n z bilgi ve becerilerdir. Örnek Olay: Ünitede ifllenen konular n günlük yaflama yans malar n içeren, kuramsal aç klamalarla çevrenizde yaflanan olaylar aras nda ba kurman za yard mc olmay hedefleyen örnek olaylar, anektodlar, al nt lar ya da gazete haberleridir. Yana Ç kma: Metin içinde yer alan önemli kavram ve ifadelere iliflkin tan m ya da aç klamalard r. Önemsemeniz gereken noktalar gösterir. Metin içinde yap lan aç klamalar n bir tür çok k sa özeti gibi düflünülebilir. Anahtar Kavramlar: Ünitede aç mlanan temel kavramlard r. Ünitedeki önemli noktalara iliflkin ipuçlar verir. çindekiler: Ünite içinde hangi konular n ifllenece ini gösterir. Ana konular n bafll klar n içerir. SIRA S ZDE DÜfiÜNEL M SORU S ra Sizde: fllenen konular SIRA S ZDE kavray p kavramad n z kendi kendinize ölçmenize yard mc olmaya amaçlayan, DÜfiÜNEL M düflünmeye ve uygulamaya yönlendiren sorulard r. SORU D KKAT D KKAT SIRA S ZDE SIRA S ZDE

13 Kullan m K lavuzu xiii Özet: Ünitede ayr nt l ifllenen konular n önemli noktalar tekrar vurgulan r. Kendimizi S nayal m: Ünitede ifllenen konular ö renip ö renmedi inizi kendi kendinize ölçmenizi sa layacak, bir tür s nava haz rl k testidir. S navlarda ç kabilecek türde sorular içerir. Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar : "Kendimizi S nayal m" bölümündeki sorular n cevaplar n ve ilgili olduklar konular içerir. Yanl fl cevaplad n z sorularla ilgili konular tekrar etmeniz s navdaki baflar n z art rabilir. S ra Sizde Yan t Anahtar : "S ra Sizde"lerde yer alan sorular n cevaplar n içerir. Her hangi bir S ra Sizde sorusuna verdi iniz cevap ile bu bölümdeki cevab karfl laflt rarak, ilgili konuyu ne ölçüde ö rendi inizi belirleyebilirsiniz. Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar: fllenen konulara iliflkin daha genifl bilgi edinmek isteseniz bu bölümde yer alan kaynaklar inceleyebilirsiniz.

14

15 Okulöncesi Dönemde Özel E itim 1 1 Okulöncesi dönemi nüfusunun yaklafl k %10 unu, gereksinimleri ola an koflullarda karfl lanamayan, bu yönüyle baz özel düzenlemelere gereksinim gösteren çocuklar oluflturmaktad r. Bu çocuklara özel gereksinimi olan çocuklar, bu çocuklara sa lanan e itime de özel e itim diyoruz. Bu ünitede; bu çocuklar ve bu çocuklar n e itimlerine iliflkin temel kavramlar, okulöncesi dönemde özel e itimin dünyada ve ülkemizde geliflimi ve bu çocuklar n belirlenmesinde ö retmenlere düflen görevler aç klanacakt r. Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Özel e itimi tan mlayan anahtar terim ve kavramlar aç klayabilecek, Okulöncesi dönemde genel e itim ile özel e itim aras ndaki iliflkiyi tart flabilecek, Erken özel e itimin tarihsel geliflimini betimleyebilecek, Erken özel e itimin etkilerini tart flabilecek, Okulöncesi dönemde özel e itimin ülkemizdeki geliflimini betimleyebilecek, Ö rencinin gereksiniminin bir yetersizlik durumu ile iliflkili olabilece ine karar vermede izlenmesi gereken süreçleri s ralayabilecek, Okulöncesi dönemde özel gereksinimi olan çocuklar n belirlenmesi ile ilgili mevcut yasal düzenlemeleri izleyebileceksiniz.

16 2 Özel E itim Örnek Olay Sorun Tan m Olcaytu, orta derecede zihinsel yetersizli i olan bir çocuk; ablas fiebnem, onu anlat yor:... Sonuçta ailece flu karara var ld : Olcaytu yu özürlü çocuklar n gitti i okullara göndermeyecektik. Onu daima normal çocuklarla beraber yaflatacakt k. Anaokulu ile ifle bafllad k. Annem aylarca okul arad. Sonunda derne imiz ve arkadafllar n n da yard m yla buldu u okulun anas n f ö rencilerini gördü ü günün akflam n hiç unutamam. A lamakl yd. O cin gibi afacan çocuklar n içinde Olcaytu yu düflünemiyordu bir türlü. Sonunda karar verildi ve hemen hemen hiç konuflamayan ama her fleyi anlayan, son derece sevimli, uslu, fakat çok inatç kardeflim anaokuluna bafllad. Okulu sevmiflti. kinci günü onu okula götüren annemi bildi i birkaç kelimenin içinde flu cümle ile u urlad : Güle güle anne. lk ö retmeni ve ilk arkadafllar n n kardeflime olan ilgileri bekledi imizin çok üstündeydi. Ona her gün yeni bir kelime ö retiyorlard. Hatta anneler gününde söylemesi için ö retmeni minik bir fliir bile ezberletmiflti. Hedefimize küçük, ama bizce çok önemli ad mlarla yaklafl yorduk. Ve iflte o ilk büyük ad m. O senenin yaz nda Olcaytu konufltu. Gözyafllar aras nda ailece bunu kutlad k. Konuflmay baflaran kardeflim inan yorduk ki okumay da baflaracakt. Babam resimli, alt yaz - l yüzlerce flash kart haz rlad okumay ö rensin diye. Bu arada Olcaytu ayn okulun birinci s n f na flartl olarak bafllad. Ancak okumay k sa zamanda baflar rsa kay t yapacaklard. Bizleri sevince bo an ikinci büyük ad m, Olcaytu okuma bayram na okuyarak kat ld. Yaramaz Erol ad nda benim seçti im ve ona ezberletti im bir fliiri okudu, hatta küçük oyunlarda rol ald. Yüzlerce flash kart hiç kullan lmad bile. Onlar hala kütüphanemizin bir yerinde dururlar öylece. Bazen oynar kardeflim onlarla ders kartlar m diye (Akkök, 2000, s.48). Olcaytu, ö retim y l nda bir yüksekö retim kurumuna devam etmektedir. Anahtar Kavramlar Bireysellefltirilmifl e itim programlar En az k s tlay c ortamlar Erken özel e itim liflki/etkileflim temelli e itim modelleri Kaynaflt rma Özel e itim Özel e itime gereksinimi olan çocuklar Özel e itim de erlendirme kurulu Özel e itim hizmetleri kurulu Özel e itim hizmetleri yönetmeli i Yetersizlik çindekiler ÖZEL GEREKS N M OLAN ÇOCUKLAR VE ÖZEL E T M ERKEN ÖZEL E T M ÜLKEM ZDE OKULÖNCES DÖNEMDE ÖZEL E T M Ö RENC N N GEREKS N M N N B R YETERS ZL K DURUMU LE L fik L OLAB LECE NE KARAR VERME Ö RENC LERE ÖZEL E T M H ZMETLER N N SA LANMASI

17 1. Ünite - Okulöncesi Dönemde Özel E itim ÖZEL GEREKS N M OLAN ÇOCUKLAR VE ÖZEL E T M Tüm çocuklar fiziksel özellikleri ve ö renme yetenekleri yönlerinden birbirinden farkl d r. Ancak çocuklar aras ndaki bu farkl l klar ço u kez önemli düzeylerde de- ildir. Dolay s yla normal koflullarda genel e itim hizmetlerinden yararlanmada ciddi problemlerle karfl laflmazlar. Bununla birlikte özel gereksinimi olan çocuklar olarak adland r lan baz çocuklar n fiziksel özellikleri ve/veya ö renme yetenekleri, bu çocuklar n e itimlerinde bireysellefltirilmifl e itim programlar n, yani özel bir e itimi gerektirecek ölçüde normlardan farkl l k gösterir. Normlarda farkl l k, altta ya da üstte olabilir. Bu yönüyle özel e itime gereksinimi olan çocuklar terimi, ö renme ve/veya davran fl problemleri gösteren çocuklar, bedensel ya da duyusal yetersizli i olan çocuklar oldu u kadar zihinsel olarak üstün ya da özel yetenekli çocuklar da içerisine almaktad r. Özel e itime gereksinimi olan çocuklar n ço u, çeflitli yetersizlikler gösterir. Yetersizlik; bir fleyi yapmada yeterli olmamay, belirli bir flekilde davranmada s - n rl kapasiteyi tan mlamaktad r. Çocuk; yetersizli ine ba l olarak ço u kimsenin iflitti i gibi iflitemeyebilir, gördü ü gibi göremeyebilir ya da ö rendi i gibi ö renemeyebilir. Özel e itimciler aras nda yetersizlik terimiyle efl anlaml olarak özürlü ve engelli terimlerinin kullan ld da olmaktad r. Engel terimi, çocu un yetersizli- i nedeniyle toplumun beklentilerine yan t verememesi sonucunda fiziksel ve sosyal çevresiyle etkileflimde s n rl l k ya da problemler yaflamas durumunu tan mlamaktad r. Oysa yetersizli i olan çocu a gerekli bilgi ve beceriler kazand r ld nda sosyal ve gerekti inde fiziksel çevrede baz de iflikliklere gidildi inde yetersizli in engel durumuna dönüflmesi pekala önlenebilir. Örne in iflitme yetersizli i olan bir çocu a erken yafllardan bafllayarak özel baz yöntemler kullan larak konuflulan dil ö retilebilir. Bu amaçla çocuk için uygun iflitme cihaz sa lan r, s n f içerisinde baz akustik düzenlemelere gidilir, gerekirse toplumun iflitme yetersizli i olan çocu- a yönelik tutum ve davran fllar iyilefltirilir. Böylece yetersizli in engel durumuna dönüflmesi önlenebilir. Yetersizli i olan çocuklar terimi, üstün zekâl ve yetenekli olan çocuklar kapsamamaktad r. Bu yönüyle özel e itime gereksinimi olan çocuklar teriminden daha s n rl bir anlam tafl maktad r. Özel e itime gereksinimi olan çocuklar, farkl yaklafl mlara göre farkl flekillerde s n fland r lmaktad r. Milli E itim Bakanl Özel E itim Hizmetleri Yönetmeli- i nin (2006) Tan mlar bölümünde bu çocuklar harf s ras na göre flöyle s n fland - r lmaktad r: Çok a r düzeyde zihinsel yetersizli i olanlar Dikkat eksikli i ve hiperaktivite bozuklu u olanlar Dil ve konuflma güçlü ü olanlar Duygusal ve davran fl bozuklu u olanlar Görme yetersizli i olanlar Hafif düzeyde zihinsel yetersizli i olanlar flitme yetersizli i olanlar Orta düzeyde zihinsel yetersizli i olanlar Ortopedik yetersizli i olanlar Otistikler Özel ö renme güçlü ü olanlar Özel e itimin konusu farkl l klard r. Ancak her farkl l k çocu un özel e itime gereksinimi olaca anlam na gelmez. 3 Özel e itime gereksinimi olan çocuklar, genel e itim ortam ve programlar nda baz gereksinimleri karfl lanamayan çocuklard r. Yetersizlik; ö rencinin ö renmesini olumsuz etkileyen fiziksel, biliflsel psikolojik ya da sosyal zorluklarla karakterize edilen bir durumdur. Engel, yetersizli i olan bireyin çevresiyle etkileflimde yaflad s n rl l klard r.

18 4 Özel E itim Özel e itim, özel gereksinimi olan bireylerin ba ms z yaflama olas l n en üst düzeye ç karmay hedefleyen, bireysel olarak planlanan, sistematik olarak uygulanan ve dikkatli bir biçimde de erlendirilen ö retim hizmetlerinin bütünüdür. liflkili hizmetler, yetersizli i olan ö rencinin özel e itim hizmetlerinden yararlanabilmesi için gerekli olan di er destek hizmetleridir. En az k s tlay c ortamlar, çocu un yafl tlar ve ailesiyle en fazla birlikte olabilece i ortamlard r. Serebral palsililer Süre en hastal olanlar Üstün yetenekli olanlar Özel gereksinimi olan çocuklar n e itimlerinde, genel e itime ek ya da ondan farkl baz özel düzenlemelere gidilmesi gerekmektedir. Bu düzenlemelerin bütününe özel e itim diyoruz. Özel e itimin genel e itimden belki de en önemli fark ; ö retimin bireysel olarak planlanmas, daha sistematik olarak uygulanmas ve de erlendirilmesidir. Ö rencinin özel e itim ö retmeni, s n fa gelip genel e itim ö retmeni ile birlikte ö retim yapt nda bu özel e itimdir. Ö renci, yo un bir destek hizmet için s n f ndan haftan n üç günü otuz dakika ayr l yorsa bu da özel e itimdir. Yetersizli i olan ö rencilerin özel e itim hizmetlerinden yararlanabilmeleri için baz destek hizmetlere gereksinimleri olabilir. Bu hizmetlere iliflkili hizmetler ya da ek hizmetler denmektedir. liflkili hizmetlere örnek olarak konuflma terapisi, psikolojik hizmetler ve sosyal çal flmalar gösterilebilir. Tekerlekli sandalye kullanan bir ö renci için okula gidifl geliflte özel donan ml bir otobüse duyulan gereksinim, iliflkili hizmet gereksinimidir. Ö rencinin tuvaleti kullanma gibi kiflisel bak - m için bir baflkas n n yard m na gereksinimi yine iliflkili hizmet gereksinimidir. Tahmin edilebilece i gibi, özel e itim ve iliflkili hizmet olas l klar neredeyse s - n rs zd r. Hafif düzeyde yetersizli i olan baz ö renciler, zaman zaman özel e itim hizmetlerine gereksinim duyarken, herhangi bir iliflkili hizmete gereksinim duymazlar. Daha karmafl k ve/veya daha a r düzeyde yetersizli i olan ö renciler ise oldukça yo un özel e itim hizmetlerinin yan s ra çok say da iliflkili hizmete gereksinim duyarlar. Son y llarda özel e itimde, özel gereksinimi olan çocuklara gereksinim duyduklar hizmetlerin en az k s tlay c ortamlarda sa lanmas, temel bir ilke ya da kavram olarak benimsenmifltir. En az k s tlay c ortam; özel gereksinimi olan çocuklar n kendilerini en üst düzeyde gerçeklefltirebilecekleri, yetersizli i olmayan yafl tlar n n e itim ortamlar na en benzer ortamlarda uygun destek ya da hizmetler sa lanarak e itilmeleri hakk n tan mlamaktad r. Bu ilke do rultusunda günümüzde özel gereksinimi olan çocuklar n mahallesindeki arkadafllar n n gitti i genel e itim okullar n n genel e itim s n flar na yerlefltirilmesi ve gereksinimlerinin bu ortamlarda karfl lanmas uygulamalar giderek yayg nl k kazanmaktad r. Bu uygulamalara k saca kaynaflt rma denmektedir. zleyen ünitede bütünüyle bu konu ele al nmaktad r. SIRA S ZDE 1 Özel gereksinimi SIRA S ZDE olan çocuklar için kaynaflt rma uygulamalar n n yararlar neler olabilir? Tart fl n z. DÜfiÜNEL M Okulöncesi dönemde genel e itim SORU uygulamalar ile özel e itim uygulamalar aras nda baz farkl l klar vard r. D KKAT SIRA S ZDE DÜfiÜNEL M Okulöncesi Dönemde Genel E itim-özel E itim liflkisi Okulöncesi dönemde, genel e itim programlar ile özel e itim programlar aras nda; dolay s yla SORU e itim uygulamalar nda baz farkl l klar vard r. Bu farkl l klar, özel e itimi özel yapmaktad r. Bu dönemdeki genel e itimde, normal geliflim gösteren çocuklar n geliflim düzeylerine uygun beklentiler ve ö renme ortamlar temel al nmaktad r. Buna göre D KKAT çocuklardan beklenen ürünler, yafl gruplar na göre önceden tan mlanmakta ve ö retme ortamlar buna göre düzenlenmektedir. Bu ortamlarda çocu un ö renmede SIRA S ZDE etkin bir rol üstlenmesine önem verilmektedir. Özel e itimde ise çocuklar n performans na dayal olarak beklenen ürünlerin AMAÇLARIMIZ belirlenmesi AMAÇLARIMIZ ve ö renme ortamlar n n buna göre düzenlenmesi temel al nmakta- K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON

19 1. Ünite - Okulöncesi Dönemde Özel E itim 5 d r. Bu çerçevede bireysellefltirilmifl ö retime önem verilmektedir. Ö renme ortamlar, ö retmen merkezli düzenlemelerden ö renci merkezli düzenlemelere genifl bir da l m ve çeflitlilik göstermektedir. Bunlar n yan s ra aile-ö retmen/iliflkili hizmetler sunan di er meslek elemanlar iflbirli ine ve ailenin desteklenmesine, s - n f, okul ya da ortam de iflikliklerinde geçifl planlar n n haz rlanmas na özel bir önem verilmektedir. Nitekim kitab m z n ilerleyen ünitelerinin önemli bir bölümünde bu kavram ve uygulamalar ele al nmaktad r. ki alan aras ndaki bu farkl l klara ra men son y llarda bu alanlar n birbiriyle bütünleflmesi yönündeki çal flmalar h z kazanm flt r. Bu çal flmalar n temelinde, her iki alan için de en iyi uygulamalar ve felsefelerin gelifltirilmesi hedefi yer almaktad r. Gelinen noktada okulöncesi e itimciler, ürünlerin çocuklara göre belirlenmesi uygulamalar n n önemini kabul ederken okulöncesi özel e itimciler de ürünlerin çocuklar n geliflim düzeylerine göre önceden belirlenmesi uygulamalar n n anahtar kavramlar n kabul etmektedir. Bu uzlaflma zemininde baflta ö retmenler olmak üzere her iki alanda çal flan meslek elemanlar n n amaçlar farkl laflmamaktad r. Bu uzlaflma, özellikle yetiflkin ça nüfusunun e itim düzeyinin düflük oldu- u geliflmekte olan ülkelerde çok daha önemli olmaktad r. Çünkü bu ülkelerde çoklu risk tafl yan ailelerden ve sosyal çevrelerden gelen çocuklar n artan farkl l klar ve özel gereksinimleri, okulöncesi dönemde çal flan tüm meslek elemanlar n n her iki alan n da gerektirdi i mesleki formasyona sahip olmalar n zorunlu k lmaktad r. Son y llarda genel e itim alan ile özel e itim alan bütünleflme sürecine girmifltir. ERKEN ÖZEL E T M Erken y llardaki e itimin çocu un gelifliminde öneminin anlafl lmas y llar öncesine dayanmaktad r. Buna göre okulöncesi özel e itim, nisbeten, daha yak n bir zamana dayanmaktad r. Bu zaman içerisinde birçok öncü kiflinin çal flmalar n n ve yürütülen projelerin önemli etkileri olmufltur. Jean-Marc Itard Jean-Marc Itard, özel gereksinimi olan bir çocu a sistemli bir biçimde e itim veren öncülerin bafl nda yer almaktad r lü y llarda yaklafl k 12 yafllar nda bir çocuk, Fransa da, Aveyron a yak n bir ormanda yaflam n sürdürürken bulunmufltur. Victor ad verilen bu erkek çocu un hayvanlar taraf ndan yetifltirildi i düflünülmüfl ve durumu iyilefltirilemez bir idyot olarak nitelendirilmifltir. Itard, Victor un durumunun iyilefltirilemez oldu u düflüncesini benimsememifltir. Tersine, onun ö renme potansiyelinin çevresindeki uyaranlar n de ifltirilmesi ya da zenginlefltirilmesi ile gelifltirilebilece ini düflünmüfltür. Bu düflünceden hareket ederek Victor un duyular n uyaran, dikkatli bir biçimde planlanm fl bir dizi ö retim çal flmas gerçeklefltirmifltir. Itard n çal flmalar nda esas ald bu görüfl, ileride etkileflimsel görüfl olarak adland r lacakt r. Itard, Victor ile gerçeklefltirdi i çal flmalar boyunca yaflad iyimserlik, engellenme, k zg nl k, umut ve umutsuzluk duygular n Aveyron un Vahfli Çocu u (The Wild Boy of Aveyron) adl kitab n n 1962 bas m nda okuyucular ile paylaflm flt r. Günümüzde çok a r düzeyde yetersizli i olan çocuklarla çal flan ö retmenler için bu duygular, hiç de yabanc de ildir. Itard, düflledi i baflar ya ulaflamam fl olmakla birlikte, onun bu çabalar özel e itimin gelece ini önemli ölçülerde etkilemifltir. Itard, yetersizli i olan bir çocu un gereksinimlerini empatik olarak anlama çabas nda bulunan ve bunu ka da döken bir kiflidir. Okulöncesi e itimde öncü isimlerden biri olarak kabul edilen Edouard Sequin, onun ö rencidir. lk özel e itimcinin Itard oldu u söylenebilir.

20 6 Özel E itim Montessori taraf ndan gelifltirilen ö retim materyalleri, yetersizli i olan çocuklar n e itimlerinde kullan labilmektedir. Piaget in çal flmalar, biliflsel yönden yetersizli i olan çocuklar daha iyi tan mam z sa lam flt r. Skeels ve Dye, çal flmalar yla toplumun erken e itimin önemi konusuna dikkatlerini çekmifltir. Skeels ve Dye n çal flmalar nda, çocu un erken yafllarda yaflant lar n n zenginlefltirilmesine önem verilmifltir. Maria Montessori Yaklafl k bir yüz y l sonra yaflayan di er bir hekim Maria Montessori, talya da dünyada ilk anaokulu olan Casa dei Bambini yi kurmufltur. Kurdu u bu okulda temizlik, düzen, ev bak m becerilerinin yan s ra okuma, yazma ve aritmetik becerilerine de önem vermifltir. Bulufl yoluyla ö renme yaklafl m ve programl ö retimin temel unsurlar, Montessori nin gelifltirdi i yöntemlerde görülebilir. Montesori ö retmenlere, çocuklar n do al olarak kendili inden yerine getirdi i davran fllar gözlemelerini ve daha sonra geliflimlerini cesaretlendiren ö renme yaflant lar düzenlemelerini önermektedir. Itard gibi Montessori de duyular n sistematik e itimi yoluyla çocukta do al olarak var olan merak n gelifltirilebilece ine inanmaktad r. Her ikisi de iyimserlik, azim ve cesaretle e itilmeleri daha önce düflünülemeyen çocuklar n e itimlerine kendilerini adam fllard r. Günümüzde Montessori nin gelifltirdi i duyusal ö retim materyalleri, yetersizli i olan çocuklar n oldu u kadar üstün yetenekli çocuklar n e itimlerinde de kullan lmaktad r. Jean Piaget Jean Piaget, 84 yafl nda ölene de in, biliflsel geliflimi anlamam z etkilemeyi sürdürmüfltür. Piaget, do ufltan uyum sa lamaya yönelik bir e ilim oldu unu, bu e ilimin çevreyle etkileflimi sonucunda bilgi kategorilerinin olufltu unu ve bu kategorilerin tüm insanlar aras nda oldukça benzerlik gösterdi ini öne sürmüfltür. Piaget in çocuk geliflimi kavram ve biliflsel geliflim evreleri, kitab m z n 9. ünitesinde ünitenin konusu ba lam nda yeniden ele al nmaktad r. Piaget e göre e itimin amac, çocu un yaflant lar n uygun sistemler içerisinde birlefltirilmesine (flemalar); böylece bilgi oluflturmas na izin veren f rsatlar sa lamakt r. Dolay s yla her çocu un ö renme kapasitesi, yaflant lar na dayal d r. Piaget in do ufltan var olan merak taraf ndan uyar lan etkin ö renen olarak çocuk kavram, çocu un ö renme yaflant lar n n etkin bir bafllat c s olmas na izin veren okulöncesi programlar n n haz rlanmas na h z kazand rm flt r. Geliflimsel görüfl aç - s ndan çocu un yetersizliklerinden çok, kuvvetli oldu u yönlerine önem verilir. Piaget in görüfllerine dayal programlar içerisinde en kayda de er olan Amerika Michigan da 1950 lerin sonlar nda gelifltirilen Perry Okulöncesi Projesi dir. Bu projenin geniflletilmifli olarak bilinen High/Scope First Chance Preschool, yetersizli i olan okulöncesi çocuklar n normal geliflim gösteren akranlar yla kaynaflt r ld - bir program modeli sunmufltur. Skeels ve Dye Sequin, erken e itimin kritik rolünü anlamas na ra men insanlar n bu konuya dikkatlerini çeken Skells ve Dye n n çal flmalar olmufltur. Skells ve Dye, 1930 lu y llarda Amerika da çocuk bak m, çevresel uyaranlar ve zihinsel geliflim aras ndaki yak n iliflkiyi gösteren ilk çal flmalar gerçeklefltirmifllerdir. Skells, ilerideki çal flmalar n n bafllang c n oluflturan ilk çal flmas nda, uyaran zenginli i bak m ndan s n rl olan yetifltirme yurdu ortamlar n n çocuklar üzerindeki etkilerinin tersine çevrilebilirli ini araflt rm flt r. Araflt rman n deneklerini yetifltirme yurdunda bulunan, takvim yafllar 13 ve 16 ay olan; ancak geliflim düzeyleri 6 ve 7 ay olan iki k z çocu u oluflturmaktad r. Araflt rmada, bu çocuklardan sorumlu bak c annelere sa lanan dan flmanl k ve e itim hizmetlerinin çocuklarda önemli geliflmeler sa lad bulunmufltur. Bu hizmetlerin temel hedefi, çocuklara normal geliflimleri için gerekli olan bak m ve ilginin, bunun yan s ra uygun ölçülerde zenginlefltirme ve uyaran n sa lanmas olmufltur.

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

LKÖ RET MDE KAYNAfiTIRMA

LKÖ RET MDE KAYNAfiTIRMA T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1770 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 920 LKÖ RET MDE KAYNAfiTIRMA Yazarlar Prof.Dr. Süleyman ER PEK (Ünite 1, 8) Prof.Dr. Elif TEK N FTAR (Ünite 4) Prof.Dr. Gönül KIRCAAL

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I

Ö RETMENL K UYGULAMASI-I T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2213 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1215 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL K UYGULAMASI-I Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1)

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ. eskemre@gmail.com

Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ. eskemre@gmail.com Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ eskemre@gmail.com Kaynaştırma Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitim Ortamları Tam zamanlı genel eğitim sınıfı Öğretmene danışmanlık sağlandığı tam zamanlı

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7 V Ç NDEK LER BÖLÜM I TEMEL LET fi M B LG LER 1. LET fi M N KAVRAMSAL ÇERÇEVES, AMAÇ, TÜR VE ÖZELL KLER...2 1.1. letiflim Kavram...2 1.2. letiflimde Amaç...6 1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3.

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

OKUL, A LE VE ÇEVRE fi B RL

OKUL, A LE VE ÇEVRE fi B RL TC. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1838 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 955 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI OKUL, A LE VE ÇEVRE fi B RL Yazarlar Yard.Doç.Dr. Atilla CAVKAYTAR (Ünite

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Otizm lilerin eğitim hakkı var mıdır? Nedir ve nasıl olmalıdır?

Otizm lilerin eğitim hakkı var mıdır? Nedir ve nasıl olmalıdır? Nisan, 01.04.2013 OTĠZM, EĞĠTĠM HAKKI VE UYGULAMALARI Nisan ayı otizm farkındalık ayı olarak belirlenmiştir. Gün, ay ve yıl olarak belli amaçlara hasredilen tema lar, toplumda dikkat çekmek, konunun önemini

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

SANAT VE TASARIM GUAJ BOYA RESĠM MODÜLER PROGRAMI (YETERLĠĞE DAYALI)

SANAT VE TASARIM GUAJ BOYA RESĠM MODÜLER PROGRAMI (YETERLĠĞE DAYALI) T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü SANAT VE TASARIM GUAJ BOYA RESĠM MODÜLER PROGRAMI (YETERLĠĞE DAYALI) 2011 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde sanat dallarının değişim ile karşı

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

EĞİTİM BİLİMİNE GİRİŞ 1. Ders- Eğitimin Temel Kavramları. Yrd. Doç. Dr. Melike YİĞİT KOYUNKAYA

EĞİTİM BİLİMİNE GİRİŞ 1. Ders- Eğitimin Temel Kavramları. Yrd. Doç. Dr. Melike YİĞİT KOYUNKAYA EĞİTİM BİLİMİNE GİRİŞ 1. Ders- Eğitimin Temel Kavramları Yrd. Doç. Dr. Melike YİĞİT KOYUNKAYA Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin; Öğretmenlik mesleği ile tanışmalarını, Öğretmenliğin özellikleri

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla

S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla mali ÇÖZÜM 171 E T M TES SLER VE REHAB L TASYON MERKEZLER NE L fik N KURUMLAR VERG S ST SNASI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi S on y llarda özel e itim kurumlar na sa lanan vergisel teflviklerin artmas yla birlikte

Detaylı

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME Amaç: Kat l mc lara bütünsel kalite ve bunun kurumlarda yarat laca geli im ihtiyac hakk nda geni bilgi vermek, yap labilecek uygulamalar hakk nda yöntemler sunmak. çerik:

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 1995 yılından bu yana, hazırladığı ve titizlikle uygulamaya çalıştığı Stratejik

Detaylı

E T M B L M NE G R fi

E T M B L M NE G R fi TC. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1825 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 948 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI E T M B L M NE G R fi Yazarlar Yard.Doç.Dr. Ays n fienel (Ünite 1) Yard.Doç.Dr.

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

fen eğitim kurumları www.fenkoleji.com

fen eğitim kurumları www.fenkoleji.com fen eğitim kurumları www.fenkoleji.com K 8 Fen Koleji'nde, anas n f ndan 8. S n fa kadar bütünlük ve devaml l k arz eden bir e itim program uygulan r. Bu programla tüm s n f düzeylerinde ö rencilere temel

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2696 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1662 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI OKUL DENEY M

T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2696 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1662 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI OKUL DENEY M T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2696 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1662 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI OKUL DENEY M Yazarlar Doç.Dr. Mehmet GÜLTEK N (Ünite 1) Ö r.gör.dr.

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI HIZLI KLAVYE KULLANIMI (F KLAVYE) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI HIZLI KLAVYE KULLANIMI (F KLAVYE) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI HIZLI KLAVYE KULLANIMI (F KLAVYE) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations 201 B RLEfiM fi M LLETLER ÇOCUKLARA YARDIM FONU (UNICEF) Ertan KARABIYIK UNICEF Türkiye Türkiye Temsilcili i E itim Bölümünün Çal flmalar Türkiye nin E itimle lgili Temel Göstergeleri Okul Öncesi E itim

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

Kent Yoksulluğu ve Gecekondu

Kent Yoksulluğu ve Gecekondu I Kent Yoksulluğu ve Gecekondu NAİL YILMAZ / YÜCEL BULUT İstanbul, 2009 Yay n No : 2225 Sosyoloji Dizisi : 03 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-143 - 2 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015

BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015 BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015 1. Tüm çalıģma ünitelerinde araģtırma ödevi verilmesi esastır. Açıklama: Ünite çalıģmaları kapsamında

Detaylı

AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ

AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ 134 AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ ÇİZELGE 122 Ailelerin Çocuğunuzda Bazı Sorunlar Olduğunu Nasıl Anladınız? a) Yürümede gecikme olduğunda 8 16 b) Görme bozukluğu fark edildiğinde 1 2 c) Hastanede

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

TC. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1769 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 919 TRAF K VE LK YARDIM

TC. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1769 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 919 TRAF K VE LK YARDIM TC. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 1769 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 919 TRAF K VE LK YARDIM Yazarlar Doç.Dr. lker YILMAZ (Ünite 2, 4, 5) Yard.Doç.Dr. Ali ERSOY (Ünite 3) Yard.Doç.Dr. Ays n KÜÇÜKYILMAZ

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

İlkadım Birey Tanıma Envanteri

İlkadım Birey Tanıma Envanteri İlkadım Birey Tanıma Envanteri İLKADIM Birey Tanıma Envanteri; Birey tanıma teknikleri kapsamında hazırlanmıştır. İlkokul 3. ve 4. sınıf ve Ortaokul 5.6.7.8.sınıf, ile Lise Haz.9.10.11. ve 12.sınıf aralığındaki

Detaylı

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M Yay n No : flletme-ekonomi Dizisi : 1. Bask - Ocak 2010 - stanbul ISBN Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

SPOR KULÜBÜ HİZMET PROGRAMI

SPOR KULÜBÜ HİZMET PROGRAMI SPOR KULÜBÜ HİZMET PROGRAMI Sporculara Zihin antrenmanları, tüm çalışanlara ekip ruhu içerisinde sporcu motivasyonuna katkı sağlama, teknik ekibe psikolojik yönetim tarzları konusunda destek olamyı amaçlayan

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 287-291 287 KİTAP İNCELEMESİ Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri Editörler Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

ÖĞRETMENLĐK UYGULAMASI

ÖĞRETMENLĐK UYGULAMASI ÖĞRETMENLĐK UYGULAMASI ÖĞRETMENLIK UYGULAMASI DERS DOSYASI Bu ders, Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Pedagojik Formasyon programında Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi tarafından açılan 2 saat

Detaylı

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM İŞ GÜVENLİĞİ VE İŞÇİ SAĞLIĞI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM İŞ GÜVENLİĞİ VE İŞÇİ SAĞLIĞI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM İŞ GÜVENLİĞİ VE İŞÇİ SAĞLIĞI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2010 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin

Detaylı

ADIM ADIM REKLAM ÜRET M

ADIM ADIM REKLAM ÜRET M Nesrin TAN AKBULUT - Elif Eda BALKAfi ADIM ADIM REKLAM ÜRET M (Reklam Filmi Prodüksiyonu) 1 Nesrin TAN AKBULUT, Lisans E itimini Anadolu Üniversitesi letiflim Fakültesi (AÖF) Sinema Televizyon Ana Bilim

Detaylı

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8 I MEDENÎ HUKUK PRAT K ÇALIfiMALARI ve SINAV SORULARI Medenî Hukuk (Temel Kavramlar, Kifliler Hukuku, Aile Hukuku) Borçlar Hukuku Genel Hükümler Borçlar Hukuku Özel Hükümler Eflya Hukuku Miras Hukuku Kocaeli

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

II. AMAÇ ve HEDEFLER 6-STRATEJ K ALAN: B L fi M TEKNOLOJ LER 6.1.STRATEJ K AMAÇ: Hizmetlerin kaliteli, güvenli, verimli, h zl ve düflük maliyetle sunulmas d r. STRATEJ K HEDEF 6.1.a) Birimler aras tam

Detaylı

FELSEFE GRUBU ÖĞRETMENİ

FELSEFE GRUBU ÖĞRETMENİ TANIM Çalıştığı eğitim kurumunda, öğrencilere, felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık ile ilgili eğitim veren kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN Felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık

Detaylı

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1359-1364 Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi

Detaylı

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMAÇ Madde 1-(1) Bu Yönergenin amacı; Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler arasında

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

c) Genel Müdürlük: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü,

c) Genel Müdürlük: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü, 22 Nisan 2010 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 27560 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: EL SANATLARI EĞİTİM MERKEZİ MÜDÜRLÜKLERİ VE EL SANATLARI ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÜÇ BOYUTLU GRAFİK ANİMASYON (3DS MAX) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÜÇ BOYUTLU GRAFİK ANİMASYON (3DS MAX) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÜÇ BOYUTLU GRAFİK ANİMASYON (3DS MAX) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2015 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim

Detaylı

Hem Nefleli, Hem Dinamik

Hem Nefleli, Hem Dinamik 66 Hem Nefleli, Hem Dinamik ZM R Ç L DE YER ALAN EK N KOLEJ, M N K ARKADAfiLARIN MEKANI NASIL ALGILAYACAKLARI, VÜCUT ÖLÇÜLER VE DÜfiÜNCE fiek LLER GÖZ ÖNÜNE ALINARAK TASARLANMIfiTIR. SINIFLARDA HEM NEfiEL

Detaylı

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Risk nedir? Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Projeler, proje yöneticilerinin do rudan kontrol edemeyecekleri olaylardan etkilenebilirler. Proje gerçek durumun bütün boyutlar n kapsayamaz. D fl faktörler,

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Amacımız Fark Yaratacak Makine Mühendisleri Yetiştirmek - OAIB Moment Expo

Amacımız Fark Yaratacak Makine Mühendisleri Yetiştirmek - OAIB Moment Expo Sayfa 1 / 6 OCAK 2016 SAYI: 92 Gelişen teknolojiye ayak uydurabilen, teknik bilgi ve becerilere sahip fark yaratacak lider makine mühendisleri yetiştirmek üzere yola çıktıklarını belirten MEF Üniversitesi

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI. OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015

BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI. OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015 BEYKENT OKULLARI MYP GRUBU BĠLGĠ OKURYAZARLIĞI PROGRAMI ESASLARI OluĢturulma Tarihi: 21 Ağustos 2015 1. Tüm çalıģma ünitelerinde araģtırma ödevi verilmesi esastır. Açıklama: Ünite çalıģmaları kapsamında

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir.

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir. İZMİR ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönerge; İzmir Üniversitesi nin Fakülteleri, Meslek Yüksekokulu ve bölümlerinde ÖSYM ve Üniversite tarafından

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Otopsi Cengiz Özak nc JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Amerikan And : Herkes için adalet ve özgürlükle bölünmez tek ulusa dayanan Cumhuriyet e ve bayra ma ba l olaca ma and içerim. Yer

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ İLKELERİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ İLKELERİ ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ İLKELERİ 1) Jeofizik Mühendisliği Eğitim / Öğretim Programına kayıtlı öğrenciler, Çanakkale Onsekiz

Detaylı

Ö RETMENL KTE MESLEK GEL fi M

Ö RETMENL KTE MESLEK GEL fi M T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2592 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1561 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES OKULÖNCES Ö RETMENL L SANS PROGRAMI Ö RETMENL KTE MESLEK GEL fi M Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Bahad r ER fit

Detaylı

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL I Doç.Dr. Faz l GÜLER T E M E L STAT ST K II Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-594 - 3 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar

Detaylı

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ Dr. Ayhan HELVACI Giriş Müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yapılan eğitim birçok disiplinlerden

Detaylı