Ayşe TEKİN Esin KAYA Mustafa DEMİREL Sercan ÖZBEK YAZICI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ayşe TEKİN Esin KAYA Mustafa DEMİREL Sercan ÖZBEK YAZICI"

Transkript

1 SOSYOLOJİ DERNEĞİ İNTERNETİN HASTALARI GÜÇLENDİRME POTANSİYELİ VE HASTA-HEKİM İLİŞKİLERİNE ETKİSİ: BURDUR DA HASTANELERE BAŞVURAN İNTERNET KULLANICILARINA YÖNELİK BİR ALAN ARAŞTIRMASI Ayşe TEKİN Esin KAYA Mustafa DEMİREL Sercan ÖZBEK YAZICI VI. Ulusal Sosyoloji Kongresi, Ekim 2009, Toplumsal Dönüşümler ve Sosyolojik Yaklaşımlar, Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.

2 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması İNTERNETİN HASTALARI GÜÇLENDİRME POTANSİYELİ VE HASTA-HEKİM İLİŞKİLERİNE ETKİSİ: BURDUR DA HASTANELERE BAŞVURAN İNTERNET KULLANICILARINA YÖNELİK BİR ALAN ARAŞTIRMASI 1 Ayşe TEKİN 2 Esin KAYA 3 Mustafa DEMİREL 4 Sercan ÖZBEK YAZICI Öz Yaşam boyu öğrenmenin günlük hayatın bir parçası haline geldiği günümüz toplumlarında, bilişim teknolojisi alanında yaşanan gelişmelere paralel olarak internet kullanımı giderek yaygınlaşmaya başlamıştır. Bireyler, bulundukları ortamdan kolaylıkla sağlık sitelerine erişebilmekte; genel sağlık bilgisi, hastalıklar, tedavi seçenekleri, ilaçlar, beslenme ve egzersiz gibi birçok konuda bilgi edinebilmektedir. İnternetin hasta-hekim ilişkileri üzerine etkileri hakkındaki tartışmalar, genellikle internetin sadece uzmanların erişebildiği bilgiye, uzman olmayan kişilerin de erişimini sağlamasının ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgilidir. Sağlıkla ilgili konularda daha yetkin hale gelen bireylerin olumlu sağlık davranışları geliştireceği, kendi sağlıklarıyla ilgili karar verme süreçlerine daha etkin katılacağı ve geleneksel hasta-hekim ilişkisindeki pasif konumlarından, daha aktif bir konuma geçecekleri belirtilmektedir. Bu çalışmada, son dönemde giderek artan internet kullanımı, internetin hastaları güçlendirme potansiyeli ve güçlenen hastaların geleneksel hasta-hekim ilişkilerini ne şekilde dönüştüreceği bir alan araştırmasından elde edilen veriler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: internet, sağlık bilgisi, güçlendirme, hasta-hekim ilişkileri. 1 Bu çalışmada, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından desteklenen, E-Sağlık Kapsamında İnternet Kullanıcılarının Sağlık Web Sitelerini Kullanma Durumu ve Beklentilerinin Belirlenmesi adlı araştırmanın verilerinden yararlanılmıştır (Proje No: 0016-NAP-07). 2 Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyoloji ABD, Doktora Öğrencisi, edu.tr 3 Süleyman Demirel Üniversitesi Kamu Yönetimi ABD, Doktora Öğrencisi, edu.tr 4 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu, Yrd.Doç.Dr., edu.tr Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

3 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI INTERNET S POTENTIAL FOR PATIENT EMPOWERMENT AND ITS EFFECTS ON DOCTOR PATIENT RELATIONSHIP: A FİELD STUDY ON THE INTERNET USERS TREATED İN THE HOSPİTALS İN BURDUR Abstract In today s society in which life long learning come to be a part of daily life, internet usage has become more and more widespread in line with the developments on the information technology. Individuals can easily access the web sites on health, general hygiene, illnesses, treatment options, medicaments, diet and exercises and gather any necessary knowledge from these open knowledge sources. Internet s effects on doctor patient relationships generally focus on the results of the access to the knowledge it provided to the non specialists once only accessible to the specialists. It s obvious that individuals get more competent on health issues, develop positive health attitudes, take an active part in decisions to be made on their own health problems and giving up their passive role in the doctor-patient relationship, acquire an active part in this process. In this paper such issues as ever growing internet usage in our daily life, internet s potential for patient empowerment and how will empowered patients contribute to the doctor-patient relationship are handled and results are evaluated in line with the field study conducted. Keywords: internet, health information, empowerment, doctor-patient relationship 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1207

4 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması Giriş 21. yüzyıl bilgi toplumu na doğru değişim ve dönüşümün en önemli aracı olarak kabul edilen bilgisayarlar ve internet, insanların her geçen gün artan bilgiyi saklama, yayma, paylaşma ve ona kolayca erişme isteklerini karşılayan teknolojik bir devrim olarak görülmektedir. Bu teknoloji yardımıyla insanlar bilgiye kolay, ucuz ve hızlı bir şekilde erişebilmektedir. İnternet, birçok alanda olduğu gibi sağlık alanında da bilgiye erişimi sağlayan önemli kaynaklarından biri olmuştur. İnsanlar internetin küresel yapısına bağlı olarak, bulundukları ortamdan kolaylıkla sağlık sitelerine erişebilmekte; genel sağlık bilgisi, hastalıklar, tedavi seçenekleri, ilaçlar gibi pek çok konu hakkında internetten bilgi alabilmektedir. Dünyada 2008 yılı için, yaklaşık 1,5 milyar internet kullanıcısının olduğu (%21,9) tahmin edilmektedir (www.internetworldstats.com). İnternette sayısı gün geçtikçe artan sağlık web siteleri, sağlık ve hastalıkla ilgili güncel bilgiler sunmasının yanı sıra diyabet, yüksek tansiyon, kalp hastalığı gibi kronik hastalıkların yönetimi ile ilgili egzersiz, diyet, ilaç kullanımı gibi konularda eğitim materyali sağlamaktadır. İnterneti etkin kullanabilen hastaların kendi sağlıklarının sorumluluğunu alabilmeleri ve kendi sağlık durumları üzerinde daha kontrollü olmaları beklenmektedir. Ülkemizde özellikle son on yıldır sağlık alanında da internet kullanımı giderek yaygınlaşmıştır. Artan internet kullanımının, bireylerin sağlık bilgisine erişimini kolaylaştırarak, sağlığın geliştirilmesinde ve hastaların güçlendirilmesinde önemli bir potansiyele sahip olduğu açıktır. Güçlendirme kavramı, hastaların öz yeterlilik, yetkinlik ve kontrol kazanarak kendi seçimlerini yapabilmeleri, karar verme süreçlerine etkin olarak katılabilmeleri, gereksinim duydukları kaynaklara ulaşabilmeleri, diğer kişilerle etkili ilişkiler kurabilmeleri ve bu yolla yaşam kalitelerini artırabilmeleri gibi, bir dizi sonuçlara ulaşmayı amaçlayan bir süreç olarak tanımlanabilir. Sağlık sistemi içinde örgütsel düzeyde düzenlenen sağlık eğitimi ve sağlığı geliştirme programları hastaların formal bir süreç içinde güçlendirilmelerine olanak sağlarken, sağlıkla ilgili yayınlar, gazete, internet gibi araçlar da informal olarak hastaların kendi kendilerini güç Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

5 lendirmelerine yardım edebilir. Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI İnternetin, sağlık alanında bilgi ve deneyim sağlamasının ötesinde yeni bir mücadele alanı yarattığı ve bunun sağlık profesyonelleri ile onların hastaları arasındaki ilişkilerin biçimini değiştireceği konusu tartışılmaktadır (Hardey, 1999:820). Haug a göre, hastalar artık eskisi gibi profesyoneller karşısında edilgen bir durumda değildir. Doktora giden hasta ilkin doktorun ne yapmak istediğini öğrenmek istemekte, mevcut tedavilerin neler olduğu nun anlatılmasını talep etmekte, hatta kendince küçük araştırmalar yapmaktadır (Haug, 1973 den aktaran Cirhinlioğlu, 1996: ). Geleneksel hasta-hekim ilişkisinde ise hastalar, teşhis, hastalığın gidişi ve tedavisi hakkında bilgiyi öncelikle hekimlerden alan, genellikle hekimlerin tavsiyelerini olduğu gibi kabul eden ve belirlenmiş tedavileriyle ilgili soru sormayan hastalardır. Bu hiyerarşik ilişki modelinde hastalar hekimler tarafından verilen ve filtrelenen bilginin pasif alıcısı konumundadır (Akerkar ve Bichile, 2004:121). Bilgiye erişimin kolaylığı ve yaygınlaşması, hastaların klinik durumlarını araştırmak, tıbbi verileri yorumlamak için gerekli araçları elde edebilmesine olanak tanımakta ve giderek artan hasta otonomisi hastaların kendileriyle ilgili karar verme süreçlerine katılımını artırmaktadır (Woolf vd., 2005:294). Böylece, hastanın hekimle birlikte karar verme süreçlerine ortak (partner) olarak katıldığı ve bilgilenerek seçim yapma gereksinimlerinin kabul edildiği yeni bir karar verme modeli karşımıza çıkmaktadır (Eysenbach ve Jadad, 2001; Kivits, 2006:280). İnternetten edinilen bilgileri kendilerine taşıyan hastalar karşısında hekimlerin tutum ve davranışları değişkenlik gösterebilir. Bu konudaki yaygın endişe, hastaların kasıtsız olarak iyi düzenlenmemiş ve güvenli olmayan kaynaklara maruz kalabilmeleri ve sağlık okuryazarlığı düşük olan hastalar için sağlık mesajlarını anlamanın ve yorumlamanın zorluğudur. Diğer endişeler, internetten bilgi edinmenin, kendi kendine tanı koyma, kendi kendini tedavi etme gibi hastalar arasında sonuçları zararlı olabilecek uygulamalara ve hekimlerden uygun olmayan taleplerde bulunmaya neden olabileceği konusundadır. Ayrıca hekim karşısında, internetten bilgi edinen hastaların bir uzman tavrıyla bilgilerini ortaya koymaları, hekimlerin bunu tıbbi otoritelerine bir meydan okuma olarak algılamaları ve bu hastalar karşısında kontrolü kaybettikle- 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1209

6 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması rini hissetmeleri nedeniyle hasta-hekim ilişkilerinde sorunlar yaşanabilmektedir (Ahmad vd., 2006). Hasta-hekim ilişkileri açısından internetin olumlu katkıları olacağını düşünen hekimler, internetten edinilen sağlık bilgisinin hastaların kendi sağlıkları üzerinde daha fazla kontrol duygusu sağladığını ve bu bilgilerin daha kapsamlı tartışmalara yol açarak ilişkileri güçlendirdiğine inanmaktadırlar (Helft vd., 2003:945; Ahmad vd., 2006). Hastaların hastalıklar ve tedavi seçenekleri konusunda daha fazla bilgi edinmeye istekli olduğu durumlarda ve hastanın hekime getirdiği bilgilerin doğru olduğu varsayıldığında, hekim klinik görüşmede hastaya temel bilgi vermek için harcayacağı zamanı, hastanın öğrenmek istediği şeylerin belirlenmesi ve tedavi seçenekleriyle ilgili daha derin bilgi vermeye ayırabilir. Bununla beraber, hekimlerin internet gibi dış kaynaklardan öğrenen hastalara uygun yönlendirmeyi yapabilmesi için hazırlıklı olması gerekmektedir (Gerber ve Eiser, 2001). Bu gibi durumlar hasta-hekim ilişkilerinin, işbirliğini destekleyici bir şekilde yeniden düzenlenmesinde bir fırsat olarak düşünülmelidir. Araştırmanın Yöntem ve Teknikleri: Tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırma, tarihleri arasında Burdur Devlet Hastanesi ve Burdur Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi polikliniklerinde yapılmıştır. Çalışmada örneklem seçme uygulamasına gidilmemiş, araştırma yukarıda belirtilen süre zarfında polikliniklere başvuran kişiler içerisinden 18 yaş ve üstü, internet kullanan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 586 kişi üzerinde yürütülmüştür. Burdur Devlet Hastanesi polikliniklerine başvuran 546 (%93,2) ve Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi polikliniklerine başvuran 40 (%6,8) internet kullanıcısı ile görüşülmüştür. Araştırmada veri toplama teknikleri soru formu ve mülakat ile sınırlandırılmıştır. Soru formları, polikliniklerde hasta yoğunluğunun fazla olduğu sabah saatlerinde uygulanmıştır. Toplanan ham veriler bilgisayar ortamında sosyal bilimler için geliştirilmiş olan SPSS (Statistical Package for Social Sciences, 15.0 versiyonu) programı kullanılarak değerlendirilmiştir Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

7 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI Bulgular ve Tartışma: Çalışmaya katılanların %48,5 i kadın, %51,5 i erkek olup, %46,4 ü yaş grubundadır. Örneklemin %63,1 i 29 yaş ve altı iken, %85,5 i 39 yaş ve altındadır. Çalışmamızda internet kullanıcılarının çoğunun genç ve genç yetişkinlerden oluştuğu görülmektedir (Tablo 1). TUİK tarafından gerçekleştirilen 2008 yılı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırmasına göre, bilgisayar ve internet kullanım oranının en yüksek olduğu yaş aralığı olup bunu yaş grubu izlemektedir (www.tuik.gov.tr). İnternet kullanıcılarının yaş aralığında yoğunlaşması; bu kişilerin eğitim-öğretim döneminde olmaları ve eğitimin bu teknolojileri kullanmayı desteklemesine, internetin ülkemizde son on yıldır kullanılan yeni bir teknoloji olmasına, gençlerin ileri yaşlardakilere göre teknolojik yenilikleri öğrenme ve kullanmaya daha eğilimli olmalarına bağlanabilir. Çalışmamızda, özellikle 39 yaş sonrası internet kullanıcısı sayısı gittikçe azalmakta, 55 yaş ve üzeri internet kullanıcıların oranı %1 e düşmektedir. Gelişmiş ülkelerde ileri yaş grubunun internet kullanma oranları ülkemize göre daha yüksek olmakla birlikte, 65 yaş ve üzeri internet kullanıcılarının oranı Amerika da %28, İngiltere de ise %22 dir. Yaşlı nüfusun internet kullanma oranlarının düşük olmasında, alışkanlıklar ve geleneksel tutumlar gibi kültürel faktörlere göre, eğitim düzeyinin daha belirleyici bir etken olduğu kabul edilmektedir (Kirschning ve Kardorff, 2008: ). 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1211

8 Tablo 1. Çalışmaya Katılan İnternet Kullanıcılarının Sosyo-Demografik Özellikleri İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması N=586 Sayı Yüzde (%) Yaş , , , , , , ,6 55 yaş ve üstü 6 1,0 Cinsiyet Kadın ,5 Erkek ,5 Eğitim İlkokul 24 4,1 Orta ve Dengi Okul 34 5,8 Lise ve Dengi Okul ,6 Önlisans * ,4 Lisans Mezunu * ,8 Yüksek Lisans * 30 5,1 Doktora 1,2 Hane Geliri 1000 YTL , YTL , YTL 53 9, YTL 57 9,7 Toplam ,0 (* Mezun ya da öğretime devam ediyor.) Çalışmaya katılanların genel olarak eğitim düzeyi yüksek olup %31,6 sı lise ve dengi okul, %58,5 i üniversite düzeyinde eğitim görmüş ya da eğitimine devam etmektedir (Tablo 1). TUİK 2008 yılı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırması sonuçlarına göre; lise ve dengi okul mezunlarının %64 ü, yüksekokul, fakülte ve daha üst eğitim almış olanların % 87,2 si internet kullanmaktadır (www.tuik.gov.tr). Eğitim düzeyi bilgisayar ve internet kullanımında belirleyici olmakla birlikte, eğitim düzeyi yüksek olanların sağlık web sitelerini daha Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

9 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI etkili bir şekilde kullanmaları; online sağlık hizmetlerinden yararlanmaları, seçici davranmaları, sağlık mesajlarını doğru anlayıp uygulayabilmeleri daha muhtemeldir. Çalışmaya katılan internet kullanıcılarının %56,7 si 1000 TL ve altı gelir grubu içinde yer almaktadır (Tablo 1). Teknolojideki hızlı gelişmelere paralel internet kullanım olanaklarının giderek yaygınlaşması ve ucuzlamasıyla beraber internet kullanmak sadece üst gelir gruplarına özgü bir imkân olmaktan çıkarak, düşük ve orta gelir grubundakilerin de erişebildiği bir teknoloji olmuştur. Amerika da da, yılları arasında internet kullanım oranının artmasında düşük gelirli grupların internet kullanma oranlarının artmasının önemli bir payı olduğu belirtilmektedir (www.digitalcenter.org ). Tablo 2. Araştırmaya Katılanların Sağlıkla İlgili Olarak İnterneti Kullanma Durumları ve Kullanım Amaçları Sayı Yüzde (%) Araştırmaya katılan internet kullanıcısı sayısı ,0 En az bir defa sağlıkla ilgili arama yapanların sayısı ,9 Sağlıkla ilgili internet kullanım amaçları Hastalıklar ,2 Tedavi yöntemleri ve seçenekleri ,3 Muayeneye gitmeden önce var olan hastalık belirtilerine yönelik ön bilgi edinmek ,3 Hastane ve doktor seçimi ile ilgili bilgi almak ,9 Alternatif tıp (akupunktur, kaplıca, şifalı bitkiler vb.) ,7 Reçeteli veya reçetesiz ilaç bilgisi almak 53 9,5 İnternet, giderek artan bir şekilde dünyada birçok insanın sağlıkla ilgili bilgi almak için kullandığı önemli kaynaklardan biri haline gelmiştir. Çalışmamızda, internet kullananlar arasında en az bir defa sağlıkla ilgili arama yaptığını belirtenlerin oranı yaklaşık %95 gibi yüksek bir orana sahiptir (Tablo 2). İnternette tıbbi bilgi sağlayan web sitelerinin sayısının artmasının yanında sağlıklı yaşam tarzı konularına odaklanan sağlık sitelerinin sayısı da gün geçtikçe 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1213

10 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması artmaktadır. Halkın çoğunun ilgisini çeken bu gibi genel sağlık siteleri, farklı sağlık konularında geniş bilgi sağlamaktadır (Korp, 2006:78). İnternet kullanıcıları sağlıkla ilgili birçok farklı nedenden dolayı interneti tercih etmektedirler. Bazı hastalıklar veya tedaviler hakkında bilgi almak, hastane ve doktor seçiminde yardımcı olacak bilgi edinmek, yeni veya alternatif tedavi seçeneklerini aramak, teşhis edilen bir hastalığın nedenleri ve sürecini anlamak, kullandıkları ilaçlar hakkında bilgi almak, destek gruplarını araştırmak ve onlarla bağlantı kurmak başlıca nedenlerdir (Craan and Oleske, 2002:512). Çalışmamızda, sağlıkla ilgili olarak interneti kullananlar çoğunlukla hastalıklar, tedavi yöntemleri-seçenekleri ve muayeneye gitmeden önce hastalık bilgilerine yönelik ön bilgi edinmek amacıyla interneti kullanmaktadırlar (Tablo 2). İnternet üzerinde her yaştan ve eğitim seviyesinden kullanıcının anlayabileceği dil ve içerikte sağlık siteleri yer almaktadır. İnsanlar yalın ve anlaşılır bir dille hazırlanmış siteler yanında daha uzman bir dille hazırlanmış sağlık sitelerine de rahatlıkla ulaşabilirler. Özellikle ABD ve Avrupa da, sağlık web siteleri, hastalıklar, tedavi yöntemleri ve ilaçlarla ilgili bilgi sahibi olmak isteyen bireyler tarafından sıklıkla tercih edilmektedir (Erdal vd., 2004:48). Amerika da internet kullanıcılarının yaklaşık %80 i (Fox, 2006), Avrupa da %71 i en az bir defa sağlık bilgisi araştırmıştır (Andreassen vd., 2007:1). Ülkemizde, TUİK tarafından gerçekleştirilen Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanımı Araştırmasına göre internet kullananların oranı 2007 de %26,67 den 2008 de %35,8 e yükselirken, sağlık bilgisi arayanların oranı %37,17 den %45,1 e yükselmiştir (www.tuik.gov.tr). Sağlık hizmetlerinin sunumundaki yetersizlikler ve aksaklıklar insanların sağlıkla ilgili konularda internet gibi kolay ve hızlı erişimin sağlanabildiği bir kaynağa yönelmelerinde etkili olabilir. Hekim başına düşen hasta sayısının fazla olması ya da hekimlerin kişisel özellikleri gibi nedenlerle hastalarına yeterince zaman ayıramaması hasta ya da sağlıklı kişilerin hizmetlerden tatmin olmamalarına neden olmaktadır. Buna ek olarak, bilişim teknolojilerinin sağlık hizmetlerinde yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanması kişilerin interneti, sadece bilgi almak amacıyla değil hizmet almak amacıyla da tercih etmesine neden olmaktadır. İnternetin kullanıcıya sağladığı kolaylıklar ve imkânlar sayesinde sağlıkla ilgili işlemler hızlı ve kolay bir şe Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

11 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI kilde yürütülmektedir. Tercih edilen hastanenin web sayfasından hekim muayenesi için online randevu alabilme, hastane ve hekim seçimi için araştırma yapabilme, laboratuvar sonuçlarına ulaşma, öneri ya da memnuniyetsizlikler konusunda dilekleri bildirme bugün kolayca yapılabilen uygulamalardan bazılarıdır. İnternet, aynı zamanda sağlık profesyonelleri için de önemli bir bilgi kaynağıdır. Sağlıkla ilgili veritabanlarına erişimin giderek artması ve kolaylaşması araştırmacılar için önemli bir destek sağlamaktadır. Klinisyenler ve araştırmacılar internet yoluyla kanıt, yöntem, rehberlik, deneyim ve mesleki gelişmelere kolayca erişerek yarar sağlayabilirler (Powell vd., 2003:74). Tablo 3. Sağlıkla İlgili İnternetten Edinilen Bilgilerin Etkililiği N=556 Sayı Yüzde (%) Sağlık Sitelerinden Edinilen Bilgilerin Sağlık Kararlarını Etkileyip Etkilemediği Çok Etkilidir ,4 Az Etkilidir ,4 Hiç Etkili Değildir 40 7,2 Sağlık Sitelerinden Edindikleri Bilgiler Doğrultusunda Uygulama Yapıp Yapmadıkları Evet ,0 Hayır ,0 Sağlık Sitelerinden Edindiği Bilgilerden ya da Uygulamalardan Zarar Görüp Görmedikleri Evet 7 1,3 Hayır ,7 Online İlaç Alma Durumu Evet 20 3,6 Hayır ,4 İnternetten edinilen bilgiler kişilerin sağlıklarıyla ilgili kararlarını etkileyebilmektedir. Çalışmaya katılanların %92,8 inin sağlıkla ilgili kararlarında internetten edindiği sağlık bilgisinin az ya da çok etkili olduğu görülmektedir (Tablo 3). İnternetten edinilen bilgilerin kullanılması, hekim-hastane-tedavi tercihlerinden beslenme-egzersiz gibi sağlıklı yaşam alışkanlıklarına kadar uzanan geniş bir yelpazede yer alan konularda kendi kararlarını vermelerini ko- 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1215

12 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması laylaştırabilir. Kanserli hastalarla yapılan bir çalışmada katılımcıların %60,3 ü internetten edindikleri bilgilerin kişisel karar verme süreçlerinde etkili olduğunu ifade etmiştir. Aynı çalışmada internet bilgisinin daha çok önerilen tedavileri tasdik etmek için kullanıldığı belirtilmiş, sadece küçük bir grubun paralel bir tedavi ya da ek bir tedaviye başlamak için internet bilgisinden yararlandığı ifade edilmiştir (Kırschning ve Kardorff, 2008:138). Başka bir çalışmaya göre, sağlık bilgisi aramak için internet kullananların %68 i bunun sağlık bakım kararları üzerinde biraz etkisinin olduğunu belirtmiştir (Fox ve Rainie, 2002:6). Görüşülenlerin yarısı edindiği bilgiler doğrultusunda uygulama yapmaktadır. Yalnızca 7 kişi (%1,3) internetten edindiği bilgiler nedeniyle zarar gördüğünü ifade etmiştir (Tablo 3). Görüşmeler sırasında özellikle diyet, egzersiz, masaj, cilt bakımı, dengeli beslenme, sigara bırakma, şifalı bitki kullanımı gibi uygulamaların sık yapıldığı belirlenmiştir. Sadece bir kişi internetten almış olduğu ilacın yan etkisi nedeniyle zarar gördüğünü belirtirken, diğerleri bu konuda açıklama yapmak istememişlerdir. Çalışmamızda sadece 20 kişi (%3,6) internetten ilaç aldığını ifade etmiştir (Tablo 3). Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin çoğunda insanlar, reçeteli ilaçlar, tezgah üstü ilaçlar (over the counter drug), kişisel bakım ürünleri, besin destek ürünleri ve sağlık destek ürünlerini online olarak satın alabilmekte ve bunlara evlerinden çıkmadan ulaşabilmektedir. Engelli ya da yatağa bağımlı hastalar açısından bakıldığında reçeteli ilaçların internetten satın alınması kolaylık sağlarken, yasal olmayan eczanelerden alınan ilaçlar ve reçetesiz olarak satılan birçok sağlık ürününün (bitkisel ilaçlar, kişisel bakım ürünleri, vitaminler vb.) alınması, kullanıcılar için birtakım riskleri beraberinde getirmektedir (Erdal vd., 2004: ). Özellikle, reçeteli ilaçların tüketiciye yönelik, reklâmının yasal olduğu ABD de internet eczaneleri kullanıcılara ilaç satın alma imkânı sunmaktadır. Avrupa birliğine üye ülkeler ve aday ülkelerin çoğunda reçeteli ilaçların online satın alınması konusunda yasal sınırlamalar mevcuttur. Ülkemizde benzer şekilde, ilaçların tüketiciye yönelik reklâm ve satışı yasak olup, internette sadece genel ilaç bilgisi, ilaç firmaları ve eczanelere ait adres ve telefonlara erişim mümkün olmaktadır Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

13 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI Kişilerin doğru bilgilere dayanarak sağlıklarıyla ilgili aldıkları kararlar, kişisel sağlığın gelişmesine katkıda bulunabilir, ancak yanlış ve yanlı bilgilerle yapılan uygulamalar istenmeyen sonuçlara yol açabileceğinden, bu riskin göz önünde bulundurulması büyük önem taşımaktadır. Tablo 4. İnternetten Edinilen Sağlık Bilgisini Hekimlerle Paylaşma Durumu Yığılımlı N=556 Sayı Yüzde (%) Yüzde (%) Sıklıkla 92 16,5 16,5 Nadiren ,6 40,1 Hiç paylaşmadım ,9 100,0 Toplam ,0 İnternetten edindikleri bilgiyi hekimleriyle yaptıkları görüşmelere taşıma hastalar arasında yaygınlaşmaya başlamıştır. Çalışmamızda, interneti sağlıkla ilgili kullanma oranı (%95) yüksek olmasına karşın, edinilen bilgilerin hekimle paylaşılması konusunda kişiler daha çekimser davranmaktadır. Çalışmaya katılanların yaklaşık %60 ı internetten edindiği bilgileri hekimiyle paylaşmadığını belirtmiştir. İnternet bilgisini hekimiyle sıklıkla paylaştığını belirtenlerin oranı %16,5, nadiren paylaştığını belirtenlerin oranı %23,6 dır (Tablo 4). Yapılan bir çalışmada, internetten sağlık bilgisi edinenlerin yarısının bu bilgiyi hekimleriyle paylaştıkları bulunmuştur (Murray vd., 2003/a:1731). Aynı araştırmacılar hekimlerle yaptıkları başka bir çalışmada, hekimlerin %85 inin görüşmeye internet bilgisi getiren en az bir hastayla karşılaştığını belirlemişlerdir (Murray vd., 2003/b). Ülkemizde kanser hastalarıyla yapılan bir çalışmada, hastaların yaklaşık %36 sının kendilerinin veya birinci-derece yakınları aracılığıyla internetten sağlık bilgisi aradığı, % 16 sının elde ettikleri bilgileri hekimleri ile tartıştığı bulunmuştur (Yirmibeşoğlu vd., 2005:125). Kişilerin internetten edindikleri bilgileri hekimlerine götürmesindeki en önemli nedenler; edinmiş olduğu bilgilerin doğruluğunu hekimine onaylatma, görüşmeye daha hazırlıklı gidebilme, sağlık sorunlarıyla ilgili kritik sorular sorabilme ve bilgiden bahsetmenin hekimiyle iletişime geçmek için bir fırsat olarak görülmesidir. Kanserli hastalarla yapılan başka bir çalış- 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1217

14 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması mada, kadınların internetten edindikleri bilgileri daha çok hekimiyle iletişime geçmek için kullandığı, erkeklerin ise daha çok hekimin yaptığı uygulamaları kontrol etmek için kullandığı belirlenmiştir (Kirschning ve Kardorff, 2008:141). Tablo 5. İnternetten Edinilen Sağlık Bilgisini Hekimler ile Paylaşmama Nedenleri N=333 Hekimler meşgul olduğundan dolayı zamanlarını almak istememe Cevap Sayısı Kişi Yüzde (%) Cevap Yüzde (%) 95 28,5 24,4 Hekimin olumsuz tepkisiyle karşılaşmaktan çekinme 96 28,8 24,6 Hekim bilgisinin daha doğru ve güvenilir olduğunu düşünme ,7 28,0 Utandığı, çekindiği için 29 8,7 7,4 Edindiği bilgileri hekimle paylaşacak değerde bulmama/ gereksinim duymama 61 18,3 15,6 Toplam cevap ,0 Çalışmamızda, hekimin bilgisini daha doğru ve güvenilir bulma (%32,7), internetten edinilen bilgilerin hekimle paylaşılmamasının en önemli nedenidir. Hekimlerin meşgul olduklarını düşünme, zamanlarını almak istememe ve olumsuz bir tepkiyle karşılaşmaktan çekinme diğer nedenler olarak belirtilmiştir (Tablo 5). Yapılan bir çalışmada, internetten edindiği bilgiyi hekime götürmeyenlerin %42 sinin, elde ettikleri bilgiyi yeterince önemli görmediği için hekime götürmediği bulunmuştur (Murray vd., 2003/a:1731). Hormon Replasman Tedavisi hakkında bilgi araştıran kadınlarla yapılan bir çalışmada, kadınların uzman ve hasta arasındaki sınırı aşıyor görünmeleri konusundaki endişeleri ve işlerinin yoğun olduğunu düşündükleri hekimler üzerinde gereksiz bir baskı oluşturmak istememeleri nedeniyle bilgiyi hekimle paylaşmada isteksiz kaldıkları tespit edilmiştir (Henwood vd., 2003:602). İnternetin sağlıkla ilgili konularda bir başvuru kaynağı olarak sıklıkla kullanılmasına karşın uzman bilgisine olan güvenin büyük oranda devam ettiği söylenebilir. Kişilerin hekim karşısında kendilerini ifade etme konusunda kişisel özellikleri ya da hekimlerin geleneksel ilişkileri devam ettirme eğilimleri gibi nedenler karşılıklı etkileşime dayalı bir hasta-hekim ilişki Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

15 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI sinin kurulmasını zorlaştırarak, hastaların hekimlerle bilgilerini paylaşmada daha çekimser kalmalarına neden olmaktadır. Tablo 6. İnternetten Edinilen Sağlık Bilgisini Hekime Götürmenin Hasta-Hekim İlişkilerini Nasıl Etkileyeceği Konusunda Katılımcıların Görüşleri Sayı Yüzde (%) Olumlu yönde etkiler ,2 Olumsuz yönde etkiler 63 11,3 Fikrim yok ,4 Toplam ,0 Sağlık amaçlı internet kullanıcılarının %62,2 si sağlık bilgisini hekime götürmenin hekim-hasta ilişkilerini olumlu yönde geliştireceğini, %11,3 ü ise olumsuz yönde etkileyeceğini düşünmektedir (Tablo 6). Yapılan bir çalışmada, internetten edindiği sağlık bilgisini hekimine götürenlerin % 30 u ilişkileri geliştirdiğini, %66 sı aynı kaldığını, %4 ü kötüleştirdiğini ifade etmiştir (Murray vd., 2003/a: ). 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1219

16 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması Tablo 7. İnternetten Edindiği Bilgiyi Hekimle Paylaşma Durumuna Göre Bilgiyi Paylaşmanın Hasta-hekim İlişkilerini Ne Yönde Değiştireceğine İlişkin Katılımcıların Görüşleri İnternetten Edinilen Bilgilerin Hekimle Paylaşılmasının Hasta-hekim İlişkilerini Ne Yönde Değiştireceğine İlişkin Düşünceler Olumlu Yönde değişir Olumsuz yönde değişir Fikrim yok Toplam İnternetten Edindiği Bilgiyi Hekimle Paylaşma Durumu Toplam Paylaşanlar Paylaşmayanlar Sayı % Bilgiyi Paylaşma % Hasta-Hekim İlişkileri 70,4% 9,4% 20,2% 100,0% 45,4% 33,3% 30,6% 40,1% % Toplam 28,2% 3,8% 8,1% 40,1% Sayı % Bilgiyi Paylaşma % Hasta-Hekim İlişkileri 56,8% 12,6% 30,6% 100,0% 54,6% 66,7% 69,4% 59,9% % Toplam 34,0% 7,6% 18,3% 59,9% Sayı % Bilgiyi Paylaşma % Hasta-Hekim İlişkileri 62,2% 11,3% 26,4% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% % Toplam 62,2% 11,3% 26,4% 100,0% Çalışmamızda, internetten edindiği bilgiyi hekime götürmenin ilişkileri ne yönde etkileyeceği konusunda bilgilerini paylaşanlar ile paylaşmayanlar karşılaştırıldığında aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bilgilerini hekimlerle paylaşanların (%70,4) paylaşmayanlara (%56,8) göre ilişkilerin olumlu yönde gelişeceğine ilişkin beklentileri daha güçlüdür [X 2 =10,719; p<0,05] (Tablo 7). Hekimlerin hastalarıyla kurdukları ilişkilerde, karşılıklı Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

17 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI etkileşim ve paylaşım düzeyi arttıkça, hastalar böyle bir ilişkiden daha fazla memnun olabilirler. Hastalar hekimle görüşmeleri sırasında kontrol duygularının arttığını hissediyorlarsa, hekimlerine götürdükleri bilgileri olumsuz bir tepkiyle karşılaşmadan tartışabiliyorlarsa internet bilgisinin ilişkileri geliştirdiği yönünde değerlendirme yapmaları daha olasıdır. Bununla birlikte eğer hekim hastaların getirmiş olduğu bilgiyi kendine meydan okuma şeklinde yorumlarsa, reddedici davranacak ve ilişki olumsuz yönde etkilenebilecektir. Kısaca, sağlık bilgisinin hekime götürülmesi kararı ve ilişkinin ne yönde gelişeceği konusunda hekimin yaklaşımı önem taşımaktadır. Tablo 8. Hekimlerle Online İletişim N=556 Sayı Yüzde (%) Online olarak bir hekim ile iletişime geçmiş 33 5,9 Hekim sağlık web sitesi tavsiye etmiş 73 13,1 Kendi hekimi ile iletişim kurabileceği web sitelerinin olmasını istiyor ,8 Hastaların hekimleriyle online iletişime geçebilmesinin önemli bir yanı, yüz yüze görüşmeden de etkileşimin sürdürülebilmesine olanak tanımasıdır. Çalışmamızda, sağlıkla ilişkili olarak internet kullananlar arasında online olarak bir hekim ile iletişime geçenlerin oranı %5,9 dur. Online iletişime geçme oranı düşük olmasına karşın, %37,8 i hekimleriyle iletişime geçebileceği web sitelerinin olmasını istemektedir (Tablo 8). Yapılan bir çalışmada, sağlık bilgisi arayanların % 9 unun aracılığıyla bir hekimle iletişime geçtiği, %10 unun ise online olarak bir hekimden tavsiye almak amacıyla tıbbi bir durumunu ya da sorununu paylaştığı saptanmıştır. Hastalarıyla online iletişime geçen hekimler, bunun hasta-hekim ilişkilerini güçlendirdiğine inandıklarını ve diğer iletişim araçlarından daha etkili olduğunu söylemişlerdir. Hastalarıyla bu yolla iletişime geçmeyenlerin %80 i elektronik etkileşimin hasta-hekim görüşme sıklığını azalttığına ve ilişkiyi önemsizleştirdiğine inanmakta, yüz-yüze etkileşimi daha uygun bulmaktadır. Hekimlerin internet aracılığıyla online iletişime geçmeye direnç göstermelerinin diğer nedenleri; çok fazla miktarda alma, 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1221

18 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması doğabilecek yanlış anlama problemlerinden dolayı profesyonel sorumluluk hissetme ve bunun için harcadıkları zamana para ödenmemesi olarak belirtilmektedir (Sibbald, 2001:1198). Çalışmamızda, hekimlerin sağlıkla ilgili web sayfalarına kullanıcıları yönlendirme oranının (%13,1) düşük olması, kullanıcıların hekimlerden bu konuda yeterli destek alamadıklarını göstermektedir. Hekim ve diğer sağlık çalışanlarının internet kullanıcılarına yeterli ve uygun destek sağlamadığı durumlarda, kişiler daha çok arama motorları, eş-dost önerisi, görsel ve yazılı basında yer alan bilgileri referans alarak web sitesi seçimi yapabilirler. Bunun sakıncası, kişilerin doğru ve güvenilir olmayan bilgiler içeren web sayfalarıyla karşılaşmaları riskini artırmasıdır. Sonuç İnternetin günümüz toplumları için artık vazgeçilmez bir bilgi kaynağı ve iletişim aracı olduğu kuşkusuzdur. Giderek artan internet kullanımı, birçok toplumsal değişim ve dönüşümü beraberinde getirmektedir. Bu değişim ve dönüşümün yaşanmaya başladığı alanlardan biri de sağlıktır. İnternet sağlıkla ilişkili birçok alanda geniş ölçüde kullanılmaya başlamıştır; sağlık hizmetlerinin sunumu, hizmet ve ürün pazarlaması, kurumsal uygulamalar, bireysel başvuru ve bilgi kaynağı olarak internetin kullanılması bunlardan bazılarıdır. Günümüzde birçok insan sağlıkla ilgili alacağı kararlar ya da yapacağı birçok uygulamanın öncesinde ve sonrasında internete sıklıkla başvurmaya başlamıştır. İnternete erişim olanaklarına sahip olmak ya da interneti etkin bir şekilde kullanabilmek için, eğitim düzeyi çok önemli bir faktördür. Eğitim düzeyi yükseldikçe internet kullanım oranları artmakta, kişiler internetin sağladığı olanaklardan daha fazla yararlanabilmektedir. Teknolojinin ucuzlaması ve daha kolay ulaşılabilir hale gelmesi nedeniyle, gelir düzeyinin internet kullanımındaki belirleyiciliğinin görece azaldığını söylemek mümkündür. Günümüzde, internet kafelerin en küçük yerleşim birimlerinde bile bulunması ve sayılarının giderek artması, internetin çok sayıda kişinin kolaylıkla erişebileceği bir teknoloji haline gelmesinde etkili olmaktadır Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

19 Ayşe TEKİN - Esin KAYA - Mustafa DEMİREL - Sercan ÖZBEK YAZICI İnternet, hastaların güçlenmesini sağlayarak, kendi sağlıkları üzerinde öz yeterlilik, yetkinlik ve kontrol kazanmalarını, kendi sağlığına ilişkin kararlara ve sağlık bakımına aktif olarak katılmalarını kolaylaştırabilir. Güçlenen hastaların geleneksel hasta-hekim ilişkilerini bir değişime uğratacağı kuşkusuzdur. Bu değişimin yönünün hastanın hekimle birlikte karar verme sürecine ortak olarak katıldığı ve bilgilenerek seçim yapma gereksinimlerinin kabul edildiği daha eşitlikçi bir karar verme sürecine doğru gerçekleşmesi, sağlığın geliştirilmesine yapacağı katkı nedeniyle istenilen bir durumdur. Çalışmamızın bulgularına dayanarak, sağlıkla ilişkili internet kullanımının yüksek olduğu ve bunun hastaları güçlendirme, hekimler karşısında pasif bir konumdan daha aktif bir konuma geçirme noktasında bir potansiyel taşıdığı söylenebilir. Ancak hekimler hastalar karşısında yıllardır süregelen, gücü elinde bulunduran konumlarından vazgeçmek istemedikleri ve geleneksel hasta-hekim ilişkilerini değiştirme yönünde çaba sarfetmedikleri sürece daha eşitlikçi, daha katılımcı bir hasta-hekim ilişkisine doğru değişimin yaşanması zordur. İnternet kullanımı, özellikle genç ve genç yetişkinler arasında yaygındır. Yaş ilerledikçe sağlık hizmetlerine duyulan ihtiyacın arttığı göz önüne alındığında; artan, değişen ve gelişen bilgi karşısında kendini sürekli olarak geliştiren, kendisi için gerekli bilgiyi elde etme yöntemlerini bilen, bulduğu bilgiyi değerlendirebilen ve gerekli durumlarda kullanabilen eğitimli ve genç nüfusun, önümüzdeki yıllarda daha farklı bir hasta profili oluşturarak, sağlık sisteminden ve hekimlerden daha farklı talep ve beklentiler içinde olacağı ve bunun hasta-hekim ilişkilerini de etkileyeceği söylenebilir. Bu nedenle, sağlık profesyonellerinin bu değişim ve dönüşümü izlemeleri ve kendilerini değişmekte olan hasta ihtiyaç ve taleplerini karşılamaya hazırlamaları gerekmektedir. Hekimlerin, kişisel web sayfası oluşturma, internetten kendisine getirilen bilgileri dinlemek için zaman ayırma ve bunları hastalarıyla tartışma, hastaları güvenilir ve doğru bilgi veren sitelere yönlendirme gibi tutum ve davranışları benimsemeleri, internet kullanan hastaların talep ve beklentilerinin belirli ölçüde karşılanmasına yardım edebilir. Bu konuda kurumsal 6. Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı 1223

20 İnternetin Hastaları Güçlendirme Potansiyeli ve Hasta-Hekim İlişkilerine Etkisi: Burdur da Hastanelere Başvuran İnternet Kullanıcılarına Yönelik Bir Alan Araştırması düzeyde düzenlemelerin yapılması ve yeterli desteğin sağlanması önem taşımaktadır. Gelecekte bu konuda yapılacak çalışmalarda, örneklem seçimi açısından hasta-hekim ilişkisinin süreklilik arzettiği, yani belirli bir hekimin izleminde olan kişilerin (örneğin kronik hastalıklarda) tercih edilmesinin, internetin hasta-hekim ilişkilerine etkisinin anlaşılmasında daha yararlı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca ilişkinin tek taraflı olmadığı düşünüldüğünde, hekimlerin de dahil edildiği çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır Ulusal Sosyoloji Kongresi Bildiri Kitabı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU

KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU KOCAELİ 1. ÜNİVERSİTE TANITIM FUARI VE KARİYER GÜNLERİ FİNAL RAPORU Bu yıl birincisi düzenlenen Üniversite Tanıtım Fuarı ve Kariyer Günleri organizasyonunun katılımcılar ve ziyaretçiler gözünden etkililiğin

Detaylı

AVRUPA ÇEVRİMİÇİ ÇOCUKLAR (EU KIDS ONLINE) PROJESİ ve SONUÇLAR

AVRUPA ÇEVRİMİÇİ ÇOCUKLAR (EU KIDS ONLINE) PROJESİ ve SONUÇLAR AVRUPA ÇEVRİMİÇİ ÇOCUKLAR (EU KIDS ONLINE) PROJESİ ve SONUÇLAR Projenin Amacı Çocuklar ve çevrimiçi teknolojiler konusunda Avrupa çapındaki sosyal, kültürel ve düzenleyici etkilerin neler olduğunu belirlemek

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

Fatma HAZER, Şengül ŞİŞE Sağlık Bilimleri Fakültesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta

Fatma HAZER, Şengül ŞİŞE Sağlık Bilimleri Fakültesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta SS-011 Sunum Tarihi: 29 Nisan 2015 Çarşamba Sunum Saati: 10.45-12.00 Salon Adı: Kongre Kültür Merkezi Salon III Oturum Adı: Sözel Bildiri Oturumu II Fatma HAZER, Şengül ŞİŞE Sağlık Bilimleri Fakültesi,

Detaylı

City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI

City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI City Security Group OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI Ağustos 2013 Araştırma Künyesi PROJE ADI ARAŞTIRMA EVRENİ AMAÇ CSG OKUL GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI İstanbul da Yaşayan 18 Yaş Üzeri Bireyler. Katılımcıların 68

Detaylı

HEALTH-TIC 2012 PALANTE. Erdem ALPAY SRDC Ltd.

HEALTH-TIC 2012 PALANTE. Erdem ALPAY SRDC Ltd. HEALTH-TIC 2012 PALANTE Erdem ALPAY SRDC Ltd. 1 PALANTE Proje Numarası: Proje Kısaltması: ICT-CIP-297260 PALANTE Proje İsmi: PAtient Leading and managing their healthcare through EHealth Hastaların esağlık

Detaylı

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Prof. Dr. Gülsen DEMİR Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Selahattin YAMAN Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

İNTERNET KAFELERE GİDEN BİREYLERİN ÖĞRENİM DÜZEYLERİ İLE İNTERNETİ KULLANMA AMAÇLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ (Elazığ İli Örneği)

İNTERNET KAFELERE GİDEN BİREYLERİN ÖĞRENİM DÜZEYLERİ İLE İNTERNETİ KULLANMA AMAÇLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ (Elazığ İli Örneği) Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Fırat University Journal of Social Science Cilt: 13, Sayı: 2, Sayfa: 129-146, ELAZIĞ-2003 İNTERNET KAFELERE GİDEN BİREYLERİN ÖĞRENİM DÜZEYLERİ İLE İNTERNETİ KULLANMA

Detaylı

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin 13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI 07-09 Ekim, 2015 Mersin 2 İÇİNDEKİLER Davet Mektubu... 5 Genel Bilgiler... 7 Kurullar... 8 Davetli Konuşmacılar... 12 Paneller

Detaylı

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ MEMNUNİYET ANKETİ

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ MEMNUNİYET ANKETİ Memnun im im Hiç T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİ MEMNUNİYET ANKETİ KİŞİSEL BİLGİLER Biriminiz (Fakülteniz/Yüksekokulunuz/Meslek Yüksekokulunuz/Enstitünüz): Bölümünüz: Anabilimdalınız/Programımız: Program

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN LABORATUVAR KULLANIMI VE TEKNOLOJİK YENİLİKLERİ İZLEME EĞİLİMLERİ (YEREL BİR DEĞERLENDİRME)

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN LABORATUVAR KULLANIMI VE TEKNOLOJİK YENİLİKLERİ İZLEME EĞİLİMLERİ (YEREL BİR DEĞERLENDİRME) FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN LABORATUVAR KULLANIMI VE TEKNOLOJİK YENİLİKLERİ İZLEME EĞİLİMLERİ (YEREL BİR DEĞERLENDİRME) Hatice GÜZEL Selçuk Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, OFMAE Bölümü, Fizik Eğitimi A.B.D.,

Detaylı

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health.

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Cochrane Library http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Güvenilir kaynak Bilinçli kararlar Daha iyi sağlık Cochrane daha iyi sağlık kararları ve daha iyi teşhisler!

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Ağ Bilgi Güvenlik Farkındalıkları

Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Ağ Bilgi Güvenlik Farkındalıkları Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Ağ Bilgi Güvenlik Farkındalıkları M. Emre SEZGİN, Ozan ŞENKAL Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi BÖTE Sosyal Ağlar-I Yaşamakta olduğumuz yüzyılda ortaya çıkan en önemli

Detaylı

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health.

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Cochrane Library http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Güvenilir kaynak Bilinçli kararlar Daha iyi sağlık Cochrane daha iyi sağlık kararları ve daha iyi teşhisler

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

YÖK DOKÜMANTAYON MERKEZİ HİZMETLERİ

YÖK DOKÜMANTAYON MERKEZİ HİZMETLERİ TÜBİTAK-ULAKBİM CAHİT ARF BİLGİ MERKEZİ DANIŞMA HİZMETLERİ NDEKİ GELİŞMELER VE MAKALE FOTOKOPİ İSTEK SİSTEMİ Filiz YÜCEL Internet ve bilgi teknolojisindeki hızlı gelişmeler bilgi merkezlerinin verdiği

Detaylı

ODTÜ KÜTÜPHANESİ YENİ WEB SAYFASININ TASARIMI VE KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI

ODTÜ KÜTÜPHANESİ YENİ WEB SAYFASININ TASARIMI VE KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI ODTÜ KÜTÜPHANESİ YENİ WEB SAYFASININ TASARIMI VE KULLANILABİLİRLİK ÇALIŞMASI Mustafa DALCI *, Özge ALÇAM*, Yasemin Oran SAATÇİOĞLU*, Feride ERDAL* * Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı,

Detaylı

MÜŞTERİ MEMNUNİYETİNİN ETKİLİ YÖNETİMİ

MÜŞTERİ MEMNUNİYETİNİN ETKİLİ YÖNETİMİ MÜŞTERİ MEMNUNİYETİNİN ETKİLİ YÖNETİMİ Timur Akarsu, 24.05.2011 KURULUŞLARIN TEMEL ÖNCELİKLERİ KARLILIK BÜYÜME VARLIĞINI DEVAM ETTİRME KURUMSAL DEĞER ARTIŞI İŞLETMELER BÜYÜMEK VE VARLIKLARINI SÜRDÜREBİLMEK

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

DEÜKARİYERİM KARİYER YÖNETİM SİSTEMİNİN AMACI Dokuz Eylül Üniversitesinde, öğrenimi devam eden ve mezun öğrencilerin etkin bir şekilde kariyer

DEÜKARİYERİM KARİYER YÖNETİM SİSTEMİNİN AMACI Dokuz Eylül Üniversitesinde, öğrenimi devam eden ve mezun öğrencilerin etkin bir şekilde kariyer 1 PROBLEM Mezunlar İle İletişim Problemi Mezunların Güncel Bilgilerine Erişim Problemi Öğrenciler İle İletişim Problemi Kariyer Planlama Koordinatörlüğü ve Birim Sekreterlerinin Öğrencilerle İletişim Problemi

Detaylı

Tablo 41. 2011 Yılında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey-1 e göre Bireylerin Bilgisayar ve İnternet Kullanım Oranı

Tablo 41. 2011 Yılında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey-1 e göre Bireylerin Bilgisayar ve İnternet Kullanım Oranı 1.9 Hanehalklarında Bilişim Teknolojileri Kullanımı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarına göre, 2011 yılında Türkiye genelinde internete erişim imkânı olan hanehalkı oranı %42,9

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

Psikiyatri Araştırma Hastanesi Poliklinik Uygulamalarında Tıp Fakültesi Öğrencisinin Bulunması Hakkında Hastaların Tutumları

Psikiyatri Araştırma Hastanesi Poliklinik Uygulamalarında Tıp Fakültesi Öğrencisinin Bulunması Hakkında Hastaların Tutumları Psikiyatri Araştırma Hastanesi Poliklinik Uygulamalarında Tıp Fakültesi Öğrencisinin Bulunması Hakkında Hastaların Tutumları Dr. Alparslan CANSIZ BRSHH,İstanbul Dr. Tevfik Kalelioğlu BRSHH Dr. Akif Taşdemir

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

YAŞLI BAKIMI MESLEK ELEMANI

YAŞLI BAKIMI MESLEK ELEMANI _ TANIM Yaşlı bireylerin yaşlanma ile ortaya çıkan fiziksel, ruhsal ve sosyal yetersizliklerinin azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla tıbbi ve sosyal bakım hizmeti veren kişidir. _ A-GÖREVLER KULLANILAN

Detaylı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Hak Kavramı Herhangi bir varlığın, kanuni veya ahlaki gerekçelerle, sahip olması veya yapabilmesi olağan şeyler.. Hak Kavramı Kazanımlara

Detaylı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Yeni Kütüphane Binası Anketi-2014

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Yeni Kütüphane Binası Anketi-2014 Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Yeni Kütüphane Binası Anketi-214 Projesi üzerinde çalışılan yeni kütüphane binası ile ilgili öğrenci, akademik ve idari personel

Detaylı

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR TEMMUZ 2009 Bu araştırma projesi Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği için tarafından hazırlanmıştır. Yazılı izin alınmadan çoğaltılamaz ve üçüncü

Detaylı

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse Bilginin hızla yenilenerek üretildiği çağımızda birey ve toplumun geleceği, bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma ve üretme becerilerine bağlı bulunmaktadır. Bu becerilerin kazanılması ve hayat boyu sürdürülmesi

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VATANDAŞ MEMNUNİYET ANKETİ/ANKETLERİ DEĞERLENDİRME RAPORU STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI Haziran 214 1 Sayfa İçindekiler 1 ANKETE/ANKETLERE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER...

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

BASIN BÜLTENİ. Araştırmanın Künyesi: Yeni Jenerasyon Teknolojik Cihaz Tercihleri...

BASIN BÜLTENİ. Araştırmanın Künyesi: Yeni Jenerasyon Teknolojik Cihaz Tercihleri... Tarih: 12 Haziran 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight.com BASIN BÜLTENİ Hitay Yatırım Holding firmalarından Türkiye nin en büyük

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı

Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı ALI HAYDAR DOĞU KARADENIZ TEKNIK ÜNIVERSITESI, ENFORMATIK BÖLÜMÜ TRABZON Bilgi Toplumu Stratejisi Türkiye nin bilgi toplumuna dönüşüm

Detaylı

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ HASTA VE YAKINLARININ EĞİE ĞİTİMİ Hazırlayan Cihan Arabacı Eğitim Hemşiresi PROSEDÜRÜ 1 HASTA VE YAKINLARININ EĞİTİMİ Hasta ve yakınlarının tedavi ve bakım süreçlerine katılımı, hem hastanın kendisini

Detaylı

Doç.Dr. Emine EFE. Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu eefe@akdeniz.edu.tr

Doç.Dr. Emine EFE. Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu eefe@akdeniz.edu.tr Türkiye de Bazı İllerde Çocuk Servislerinde Çalışan Doktor ve Hemşirelerin 0-6 Ay Arası Bebeklerin Yatış Pozisyonları Konusundaki Bilgi ve Uygulamaları Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu eefe@akdeniz.edu.tr

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması

İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması İnteraktif Türkler 2009 İnteraktif Mecra Kullanım Araştırması Türkiye nin ilk ve öncü dijital ajansı adinteractive in Türk internet kullanıcısının davranış alışkanlıklarına ışık tuttuğu araştırması İnteraktif

Detaylı

MYO Öğrencilerinin Facebook Kullanım Sıklıkları. Mehmet Can HANAYLI

MYO Öğrencilerinin Facebook Kullanım Sıklıkları. Mehmet Can HANAYLI MYO Öğrencilerinin Facebook Kullanım Sıklıkları Mehmet Can HANAYLI İçerik Giriş Kuramsal Çerçeve İnternet Web 2.0 ve Sosyal Medya Facebook Sosyal Medya Reklamcılığı Bulgular Sonuç ve Öneriler Kaynaklar

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA ÖĞRENME TARZLARI VE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ Şengül Özdemir¹Esma Iravul¹,Ayşegül Temizkan Kırkayak¹,Fatma Kaban²,Filiz Akdeniz ²,Tevfik Ecder²,Asiye Akyol³ 1-Diaverum

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr

BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr GfK Türkiye ülke çapında araştırdı TÜRK HALKI HASTALARIN YENİ İLAÇLARA DAHA KOLAY ERİŞMESİNİ İSTİYOR Halkın %69

Detaylı

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK GİRİŞ TÜRKİYE DE İNTERNET KULLANIMI ve E-TİCARET Günümüz teknoloji çağında 2000 li yılların başından itibaren, özellikle bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, bilgi toplumunun oluşmasına büyük katkı

Detaylı

City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI

City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI City Security Group STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI Ağustos 2013 Araştırma Künyesi PROJE ADI ARAŞTIRMA EVRENİ AMAÇ SAHA ÇALIŞMASI ÖRNEKLEM SAYISI CSG STADYUM GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMASI İstanbul da Yaşayan 18

Detaylı

Temel Bilişim Eğitiminin Yükseköğretimdeki Yeri: 2005-2012 Analizi

Temel Bilişim Eğitiminin Yükseköğretimdeki Yeri: 2005-2012 Analizi Temel Bilişim Eğitiminin Yükseköğretimdeki Yeri: 2005-2012 Analizi Ercüment YILMAZ 1, Ali Haydar DOĞU 2 1 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Enformatik Bölümü, Trabzon 2 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Enformatik

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Aile Hekimliği Seçmeli Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd.

Detaylı

Dijital Okuryazarlık ve Okul Yöneticileri. Esra ERGÜL SÖNMEZ Handan ÜSTÜN GÜL

Dijital Okuryazarlık ve Okul Yöneticileri. Esra ERGÜL SÖNMEZ Handan ÜSTÜN GÜL Dijital Okuryazarlık ve Okul Yöneticileri Esra ERGÜL SÖNMEZ Handan ÜSTÜN GÜL Giriş Teknoloji hızla gelişirken, yeni teknolojilerin eğitim-öğretim faaliyetlerinde ne oranda ve nasıl kullanılacağı önemli

Detaylı

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Pınar

Detaylı

SOSYAL MEDYADA EĞİTİM UYGULAMALARI. Yasin YÜKSEL

SOSYAL MEDYADA EĞİTİM UYGULAMALARI. Yasin YÜKSEL SOSYAL MEDYADA EĞİTİM UYGULAMALARI Yasin YÜKSEL Araştırma konusu: Sosyal medyanın -özellikle yüksek öğretimde olmak üzere- eğitime katkısını, bu konuda yapılan araştırmaları, istatistikleri ve uygulamaları

Detaylı

KALKINMANIN YOLU EĞİTİMDEN GEÇER

KALKINMANIN YOLU EĞİTİMDEN GEÇER KALKINMANIN YOLU EĞİTİMDEN GEÇER Melisa KORKMAZ Giriş Türkiye, 2023 te küresel güç olma yolunda kararlı adımlarla ilerliyor. Bilişim teknolojilerinin ucuzlaması ve yaygınlaşması bilgi akışını hızlandırması

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

Türkiye İç Denetim Kongresi, 11 Kasım 2013. Sosyal Medya Riski ve Denetimi. Doğan Tanrıseven EY Danışmanlık Hizmetleri, Direktör

Türkiye İç Denetim Kongresi, 11 Kasım 2013. Sosyal Medya Riski ve Denetimi. Doğan Tanrıseven EY Danışmanlık Hizmetleri, Direktör Türkiye İç Denetim Kongresi, 11 Kasım 2013 Sosyal Medya Riski ve Denetimi Doğan Tanrıseven EY Danışmanlık Hizmetleri, Direktör Sosyal Medya Kavramı Anket Soruları Sayfa 2 Sosyal Medya Kavramı Geleneksel

Detaylı

Oyder Toplu Sms Gönderimi MART 2014

Oyder Toplu Sms Gönderimi MART 2014 Oyder Toplu Sms Gönderimi MART 2014 OTOMOTİV SEKTÖRÜ Satışlarınızı ve karlılığınızı arttıracak kampanyaları hedef kitlenize toplu SMS ile duyurabilirsiniz, Müşterilerinizi özel günlerini, doğum günlerinin,

Detaylı

PROQUEST NURSING & ALLIED HEALTH SOURCE

PROQUEST NURSING & ALLIED HEALTH SOURCE PROQUEST NURSING & ALLIED HEALTH SOURCE ProQuest Nursing & Allied Health SourceTM kullanıcılara hemşirelik, müttefik sağlık, alternatif ve tamamlayıcı tıp ve sağlık alanı ile ilgili daha birçok konuda

Detaylı

Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi

Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi Aile Hekimliği Uygulama Daire Başkanlığı 02.04.2015 Aile Hekimliği Uygulamasının Temel Amaçları Sağlık hizmetlerinin

Detaylı

İşe Dayalı Öğrenme (İDÖ)

İşe Dayalı Öğrenme (İDÖ) İşe Dayalı Öğrenme (İDÖ) Dr. Ö. Sürel Karabilgin 14. Bahar Sempozyumu Antalya 13 17 Nisan 2010 Sunum planı Kavramlar İDÖ tanımı ve içeriği İDÖ tipolojisi Sorunlar Anahtar kavramlar ve anlamları Strateji,

Detaylı

Temel Bilişim Eğitiminin Yükseköğretimdeki Yeri: 2005-2012 Analizi

Temel Bilişim Eğitiminin Yükseköğretimdeki Yeri: 2005-2012 Analizi Akademik Bilişim 12 - XIV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri 1-3 Şubat 2012 Uşak Üniversitesi Temel Bilişim Eğitiminin Yükseköğretimdeki Yeri: 2005-2012 Analizi Karadeniz Teknik Üniversitesi, Enformatik

Detaylı

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR?

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR? COCHRANE LİBRARY Klinik incelemelerin tam metinlerinin yer aldığı; The Cochrane Database of Systematic Reviews (Cochrane Reviews), Database of Abstracts of Reviews of Effects (DARE), The Cochrane Central

Detaylı

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENİ LİSESİ R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 2010 2011 Bilgili olduğumuz oranda özgür oluruz. Sokrates 9. S ı n ı f l a r LĠSELĠ OLMAK ve REHBERLĠK SERVĠSĠNĠN TANITIMI Sevgili

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

LABORATUVAR BİLGİ SİSTEMİ NEDİR? ÇALIŞMA PRENSİPLERİ NELERDİR?

LABORATUVAR BİLGİ SİSTEMİ NEDİR? ÇALIŞMA PRENSİPLERİ NELERDİR? LABORATUVAR BİLGİ SİSTEMİ NEDİR? ÇALIŞMA PRENSİPLERİ NELERDİR? Dr. Ü. Gül Erdem S.B. Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara Amaç Bilgi sistemi nedir? Hastane bilgi sistemi nedir?

Detaylı

Bu Proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından

Bu Proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından Değerli Üyemiz; 6012 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanununa göre, bütün şirketlerin bir web sitesi olmalıdır ve mali belgelerini bu web sitesinde paylaşmaları gerekmektedir. Dolayısıyla, şeffaflık ilkelerine

Detaylı

İLÇELERDE BULUNAN MESLEK YÜKSEKOKULLARI VE İLÇE HALK KÜTÜPHANELERİ: KIRKLARELİ ÖRNEĞİNDE BİR İŞBİRLİĞİ ÖNERİSİ

İLÇELERDE BULUNAN MESLEK YÜKSEKOKULLARI VE İLÇE HALK KÜTÜPHANELERİ: KIRKLARELİ ÖRNEĞİNDE BİR İŞBİRLİĞİ ÖNERİSİ İLÇELERDE BULUNAN MESLEK YÜKSEKOKULLARI VE İLÇE HALK KÜTÜPHANELERİ: KIRKLARELİ ÖRNEĞİNDE BİR İŞBİRLİĞİ ÖNERİSİ Ahmet ALTAY Kırklareli Üniversitesi Pınarhisar Meslek Yüksekokulu, ahmet.altay@kirklareli.edu.tr

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi

Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Pratisyen Hekimlerin Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Konusunda Bilgi ve Tutumlarýnýn Deðerlendirilmesi Dr. Ahmet Akýcý*, Dr. M. Ümit Uðurlu*, Dr. Narin Gönüllü*, Dr. Þule Oktay*, Sibel Kalaça** Akýlcý olmayan ilaç

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

Dershane Algısı Araştırması Mayıs 2012

Dershane Algısı Araştırması Mayıs 2012 Dershane Algısı Araştırması Mayıs 2012 KÜNYE Proje Adı Araştırma Sahibi Araştırma Evreni Adayların Dershane Algısı Araştırması İKSara A.Ş. Toplumsal Gündem Araştırmaları Nisan 2012 Türkiye de üniversiteye

Detaylı

İnternet Teknolojisi. İnternet Teknolojisi. Bilgisayar-II - 4. Hafta. Öğrt. Gör. Alper ASLAN 1. Öğrt. Gör. Alper Aslan. İnternet Nedir?

İnternet Teknolojisi. İnternet Teknolojisi. Bilgisayar-II - 4. Hafta. Öğrt. Gör. Alper ASLAN 1. Öğrt. Gör. Alper Aslan. İnternet Nedir? İnternet Teknolojisi Öğrt. Gör. Alper Aslan ENF102 Bilgisayar - II İnternet Teknolojisi İnternet Nedir? İnternet Kime Aittir İnternet in Türkiye deki Gelişimi İnternet in Türkiye de Kullanımı Yakın Gelecekte

Detaylı

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Fatma Büşra Atalay, Gökhan Barutcu, Anıl Öner Koçak, Emine Gül Taş, Irmak Üstündağ Danışman: Prof. Dr. Rengin Erdal ÖZET Genç nüfusun oldukça

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) KLİNİK BESLENME ÇOCUK. BES403 7.Güz 2 8 0 8 UYGULAMASI Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) KLİNİK BESLENME ÇOCUK. BES403 7.Güz 2 8 0 8 UYGULAMASI Önkoşullar KLİNİK BESLENME ÇOCUK UYGULAMASI Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar KLİNİK BESLENME ÇOCUK BES403 7.Güz 2 8 0 8 UYGULAMASI Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

MEDİPOL MEGA ÜNİVERSİTE HASTANESİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİ KONUSUNDA BİLGİ, İNANÇ VE TUTUMLARI

MEDİPOL MEGA ÜNİVERSİTE HASTANESİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİ KONUSUNDA BİLGİ, İNANÇ VE TUTUMLARI MEDİPOL MEGA ÜNİVERSİTE HASTANESİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ORGAN BAĞIŞI VE NAKLİ KONUSUNDA BİLGİ, İNANÇ VE TUTUMLARI Kadavradan bulunan organların, bekleme listelerinin ihtiyacını karşılamaktan giderek uzaklaşması

Detaylı

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel)

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel) EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ Anket Uygulama Yöntemi Kurumlar, yüzyüze, internet, telefon, posta yolu gibi yöntemler ile anket uygulayabilirler. Anket Uygulanmayacak Kişiler 16 yaşından küçükler

Detaylı

İnsan Kaynakları ve İtibar Yönetimi Oturumu Burçak PAK YILMAZ

İnsan Kaynakları ve İtibar Yönetimi Oturumu Burçak PAK YILMAZ İnsan Kaynakları ve İtibar Yönetimi Oturumu Burçak PAK YILMAZ İşveren Markası ve İtibar Yönetimi 18 Ekim 2012 Burçak Pak Yılmaz Yenibiris.com Portal Koordinatörü İşveren Markası İşveren Markası İletişim

Detaylı

Üniversitelerde Temel Bilişim Eğitimi Nereye Gidiyor? : 2005-2011 Analizi

Üniversitelerde Temel Bilişim Eğitimi Nereye Gidiyor? : 2005-2011 Analizi Akademik Bilişim 11 - XIII. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri 2-4 Şubat 2011 İnönü Üniversitesi, Malatya Üniversitelerde Temel Bilişim Eğitimi Nereye Gidiyor? : 2005-2011 Analizi Karadeniz Teknik

Detaylı

Üniversiteler İş Sağlığı ve Güvenliği Platformu İzmir 11.12.2015 - KOÇ ÜNİVERSİTESİ

Üniversiteler İş Sağlığı ve Güvenliği Platformu İzmir 11.12.2015 - KOÇ ÜNİVERSİTESİ Üniversiteler İş Sağlığı ve Güvenliği Platformu İzmir 11.12.2015 - KOÇ ÜNİVERSİTESİ Biz kimiz Neden platform? Üniversitelerde; İSG farkındalığını nasıl arttırabiliriz? İSG kültürünü nasıl geliştirebiliriz?

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. Bilgi Yönetimi. İnternete Dayalı Önlisans Programı. Yrd. Doç. Dr. M. Emin Mutlu

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi. Bilgi Yönetimi. İnternete Dayalı Önlisans Programı. Yrd. Doç. Dr. M. Emin Mutlu Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Bilgi Yönetimi İnternete Dayalı Önlisans Programı Yrd. Doç. Dr. M. Emin Mutlu Uzaktan Eğitim Çalıştayı Süleyman Demirel Üniversitesi 7 Haziran 2002 İsparta -

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU

YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU 23/08/2013 YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU Rektörlük makamının 03.01.2011 tarih ve 11 no lu Olur u ile oluşturulan Yalova Üniversitesi Bireysel

Detaylı

Doç.Dr. Nilay ÇÖPLÜ. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Salgın Hastalıklar Araştırma Müdürlüğü

Doç.Dr. Nilay ÇÖPLÜ. Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Salgın Hastalıklar Araştırma Müdürlüğü Doç.Dr. Nilay ÇÖPLÜ Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Salgın Hastalıklar Araştırma Müdürlüğü Ülkemizdeki antibiyotik kullanımı ile ilgili gerçeklerin araştırılması Toplumda Antibiyotik Kullanımı

Detaylı

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Ayfer Ayan(1) Cemile Aksoy(2) Hande Edizkan Budak(3) 1 Acıbadem Bursa Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü 2 Acıbadem Bursa Hastanesi, Eğitim ve

Detaylı

Tip 1 Diyabetlilerde Grup Eğitimi ve Motivasyonel Görüşmelerin Etkinliği

Tip 1 Diyabetlilerde Grup Eğitimi ve Motivasyonel Görüşmelerin Etkinliği 1 Tip 1 Diyabetlilerde Grup Eğitimi ve Motivasyonel Görüşmelerin Etkinliği Şenay Yanık Zuhur, Tülay Tokgöz, Ertuğrul Kıykım, Çiğdem Aktuğlu Zeybek, Ahmet Aydın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,

Detaylı

Örnek Yol Haritası (Example roadmap)

Örnek Yol Haritası (Example roadmap) Örnek Yol Haritası (Example roadmap) Bu belge, katılım yol haritası için önerilen bir şablon sunmaktadır. Planın kurumun stratejik hedefleriyle ilgili olmasını ve bunların yol haritasında yansıtılmasını

Detaylı

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Program Çıktıları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2015 Program Çıktılarının telif hakları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ne aittir. 2015 Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Yeditepe Üniversitesi

Detaylı

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 212;13(4):186-19 doi: 1.555/134.853.212.35119 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu

Detaylı

E-Bülten. Bilgi Merkezi Araç Çubuğu nu (Toolbar) yükleyebilirsiniz. http://sdu.mylibrarytoolbar.com. Bilgi Merkezi Araç Çubuğu nun Avantajları

E-Bülten. Bilgi Merkezi Araç Çubuğu nu (Toolbar) yükleyebilirsiniz. http://sdu.mylibrarytoolbar.com. Bilgi Merkezi Araç Çubuğu nun Avantajları E-Bülten Temmuz 2007 Sayı: 2 Bu Sayıda Bilgi Merkezi Araç Çubuğu (Toolbar) Journal Citation Reports BMJ Online Journals 1 2 7 Bilgi Merkezi Araç Çubuğu nu (Toolbar) yükleyebilirsiniz. http://sdu.mylibrarytoolbar.com

Detaylı

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci

TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci TS EN ISO/IEC 9241-151 Kullanılabilir Arayüz Sertifikası Verilmesi Süreci Nihan Ocak 1, Feride Erdal 2, Prof. Dr. Kürşat Çağıltay 3 1 Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Bilişim Sistemleri Bölümü, Ankara 2

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

MÜ DAD ONLİ NE Ü YELİ K

MÜ DAD ONLİ NE Ü YELİ K MÜ DAD ONLİ NE Ü YELİ K MÜDAD (Mümessil Dayanışma Derneği) resmi sitesi www.mudad.org, 20 Temmuz 2015 tarihinde yeni yüzüyle yayına başlamıştır. Yeni tasarımı ile birçok yeni özelliği de beraberinde getiren

Detaylı

HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ

HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ HASTA VE AİLE EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİ BELİRLEME İLKAY AKSOY GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM HASTANESİ KONU BAŞLIKLARI Hemşirenin eğitici rolü ve iletişim Hasta ve aile eğitimi Hasta eğitiminin

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

TEKSTİL TERBİYE ÖĞRETMENİ

TEKSTİL TERBİYE ÖĞRETMENİ TANIM Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilere ya da yetişkinlere, tekstil ürünlerinin üretimi, planlanması, kalite kontrolü, tasarımı, tekstil hammaddelerinin tekstil sektöründe kullanılabilir

Detaylı