POSTPARTUM DÖNEMDEKĠ ĠNEKLERDE RASYONDAKĠ PROTEĠN ORANININ SÜT ÜRE NĠTROJEN VE FERTĠLĠTEYE ETKĠSĠ.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "POSTPARTUM DÖNEMDEKĠ ĠNEKLERDE RASYONDAKĠ PROTEĠN ORANININ SÜT ÜRE NĠTROJEN VE FERTĠLĠTEYE ETKĠSĠ."

Transkript

1 T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ POSTPARTUM DÖNEMDEKĠ ĠNEKLERDE RASYONDAKĠ PROTEĠN ORANININ SÜT ÜRE NĠTROJEN VE FERTĠLĠTEYE ETKĠSĠ. Arif TAġAGĠREN DOKTORA TEZĠ DOĞUM VE JĠNEKOLOJĠ (VET) ANABĠLĠM DALI DanıĢman Prof.Dr.Ahmet SEMACAN Bu araştırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından proje numarası ile desteklenmiştir. KONYA 2012 ii

2 S.Ü. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ NE Arif TAŞAGİREN tarafından savunulan bu çalışma, jürimiz tarafından Doğum ve Jinekoloji (Vet) Anabilim Dalında Doktora Tezi olarak oy birliği / oy çokluğu ile kabul edilmiştir. Jüri Başkanı: Prof.Dr. Tevfik TEKELİ İmza Selçuk Üniversitesi Danışman: Prof.Dr.Ahmet SEMACAN İmza Selçuk Üniversitesi Üye: Prof.Dr.Ayhan BAŞTAN İmza Ankara Üniversitesi Üye: Prof.Dr.Tahir BALEVİ İmza Selçuk Üniversitesi Üye: Doç.Dr.İbrahim AYDIN İmza Selçuk Üniversitesi ONAY Bu tez, Selçuk Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmenliği nin ilgili maddeleri uyarınca yukarıdaki jüri üyeleri tarafından uygun görülmüş ve Enstitü Yönetim Kurulu tarih ve sayılı kararıyla kabul edilmiştir. Prof.Dr. Tevfik TEKELİ Enstitü Müdürü ÖNSÖZ iii

3 Türkiye nin Avrupa Birliği ne üyelik süreci ile son zamanlarda hayvancılığımızda bir dönüşüm süreci yaşanmakta olup hayvancılık yatırımlarına hız verilmiş ve bu doğrultuda özel sektör yatırımcıları özellikle süt inekçiliği üzerine orta ve büyük ölçekli yeni ve modern işletmeler kurmaya veya işletme kapasitelerini artırmaya başlamıştır. Ancak son yıllarda süt inekçiliği işletmelerindeki ineklerin üreme performansı azalmakta, döl verimi problemleri hızla artmakta, yaşam boyunca doğum sayısı azalmakta, metabolizma hastalıklarıyla sık karşılaşılmakta, sürüden ayırma yaşı düşmekte, buzağılama aralığı uzamakta, ölü doğum veya buzağı ölüm oranı artmaktadır. Bir işletmede buzağılama aralığı 400 günden uzunsa, doğum-gebelik süresi 120 günü geçiyorsa, ilk tohumlamadaki gebelik oranı % 50 den düşük ise, gebelik başına tohumlama sayısı > 2 ise ve sürünün % 16 dan fazlası 3 den fazla tohumlanmış ise o işletmede infertilite durumu söz konusudur. Bu tür işletmelerdeki ineklerin çoğunda genital organların anatomik veya yapısal sorunları, enfeksiyonlar yanında fonksiyonel problemler yönünden önemli bulgulara rastlanılmaması, fertil bir boğa ile tekrarlanan aşım ya da suni tohumlama yapılmasına rağmen ineklerin gebe kalamaması veya embriyonik ölüm oranının artması dikkatleri beslenme üzerine yoğunlaştırmıştır. Çünkü ineklerin yetersiz ya da aşırı veya dengesiz olarak beslenmesi sonucunda ovaryum fonksiyonlarının bozukluğu, hormonal dengesizlik gebelik başına düşen tohumlama sayısı artışı ve gebe kalamama, fertilizasyon sorunları, hücre bölünmeleri, embriyo ve fötusun gelişiminde olumsuzluklar yanı sıra embriyonik veya fötal ölümler, güç doğum, doğum sonrası metabolik hastalıkların görülme oranının artması gibi ciddi üreme sorunlarıyla karşılaşılmaktadır. İneklerde döl verimi üzerinde genetik faktörlerin etkisi % 10 iken çevresel faktörler % 90 oranında etkilidir. Çevresel faktörler içinde beslenme % 50 ile en önemli rolü oynarken sürünün sevk ve idaresi % 35 ve enfeksiyonlar % 15 etki etmektedir. Bu verilerden de açıkça anlaşılacağı üzere döl veriminde hedefe ulaşmak için dengeli ve düzenli beslemenin oldukça önemli olduğu görülmektedir. Doktora eğitimim süresince teorik ve pratik bilgilerinden yararlandığım Danışmanım Prof.Dr.Ahmet SEMACAN başta olmak üzere Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyeleri Prof.Dr.Tevfik TEKELİ, Prof.Dr.Dursun Ali DİNÇ, Prof.Dr. Mehmet GÜLER, Prof.Dr.Hüseyin ERDEM ve Doç.Dr.İbrahim AYDIN a şükranlarımı sunarım. iv

4 Tez projemin yürütülebilmesi için gerekli desteği sağlayan Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğü ne teşekkür ederim. v

5 ĠÇĠNDEKĠLER Sayfa 1.GİRİŞ İneklerde Protein Metabolizması Üre Nitrojen Düzeyini Etkileyen Nedenler ve Belirlenmesinin Önemi Üre Nitrojen Düzeyi ile Döl Verimi İlişkisi Üre Nitrojenin Uterusa Etkisi Üre Nitrojenin Spermatozoa, Ovum ve Embriyoya Etkisi Üre Nitrojenin Ovidukta Etkisi Üre Nitrojenin Hormonlara Etkisi Üre Nitrojenin Postpartum Döneme Etkisi 16 2.GEREÇ VE YÖNTEM Hayvan Materyali Hayvan Materyalinin Seçimi ve Gruplandırılması Yem Materyali Hayvanların Beslenmesi Doğum ve Postpartum Dönemin İzlenmesi Senkronizasyon Programı, Suni Tohumlama ve Gebelik Muayenesi Süt Üre Nitrojenin Ölçülmesi İstatistiksel Analizler 23 3.BULGULAR 24 4.TARTIŞMA 29 5.SONUÇ ve ÖNERİLER 35 6.ÖZET 36 7.SUMMARY 37 8.KAYNAKLAR EKLER ÖZGEÇMİŞ 44 vi

6 SĠMGELER ve KISALTMALAR MUN BUN PUN HP NEB RDP RUP NRC NFC Süt Üre Nitrojen Kan Üre Nitrojen Plazma Üre Nitrojen Ham Protein Negatif Enerji Dengesi Rumende Yıkımlanabilen Protein Rumende Yıkımlanamayan Protein National Research Council Non-Fibre Karbonhidrat vii

7 1.GĠRĠġ İneklerde üreme performansı üzerinde genital organların anatomik yapısı ve fonksiyonları, enfeksiyöz ve non-enfeksiyöz etkenler, genetik, çevresel ve mevsimsel etkiler, sıcaklık stresi, işletme yönetimi, bakım gibi birçok faktör (Whitaker ve ark 1993, Coşkun ve ark 1997, Studer 1998, Roche ve ark 2000, Kejun 2004, Opsomer ve ark 2006, Semacan ve Aydın 2008) etki etmekle birlikte son yıllarda beslenmenin döl verimine etkisi (Ferguson 1996, Spain ve ark 1997, O Callaghan ve Boland 1999, Butler 2000, Boland ve Lonergan 2003, Semacan ve Aydın 2008, Ayaşan 2009) üzerinde daha fazla durulmaktadır. Sütçü inek işletmelerinde hedeflenen üreme performansına ulaşabilmek için rasyondaki enerji, protein, mineraller ve vitaminler oranlarının hayvanın ihtiyacını karşılayacak miktarda ve dengeli olması gereklidir. Hazırlanan rasyondaki enerji, vitamin ve minerallerin yetersizliği veya fazlalığı durumunun üreme performansı üzerindeki etkileri hakkında yeterli bilgi (Sugden ve ark 1977, Armstrong ve ark 1990, Carlsson ve Pehrson 1994, Ferguson 1996, Stanton ve ark 1998, Studer 1998, Butler 2000, Jose-Alfonso ve ark 2006, Semacan ve Aydın 2008) bulunmakla birlikte rasyondaki protein oranının ve proteinlerin metabolizması sonrasında açığa çıkan üre nitrojenin üreme performansı üzerindeki etkileri üzerinde daha fazla durulmakta ve bu konu ile ilgili çalışmalar hala devam etmektedir. 1.1.Ġneklerde Protein Metabolizması Ruminantlarda rasyonla alınan protein rumende yıkımlanabilir protein (RDP) ve rumende yıkımlanamayan protein (RUP) olarak iki kısma ayrılabilir. İnek rasyonlarında protein kaynağı olarak kullanılan yem hammaddelerindeki proteinler ya da üre ve amonyak gibi protein olmayan (nonprotein) azotlu maddeler rumende proteazların aktivitesi ile peptidlere parçalanır ve bunların katabolizasyonuyla da aminoasitler oluşur (Ropstad ve ark 1987, Bölükbaşı 1989, Rusche ve ark 1993, Coşkun ve ark 1997, Laven ve Derew 1999, Bruckental ve ark 2000, Yalçın 2001, Kejun 2004, Tamminga 2006). Doğrudan mikrobiyel protein sentezine giren aminoasitler ya hücresel yapı taşlarının ve nükleik asitlerin yapımında kullanılırlar ya da deaminazlarla uçucu yağ asitleri, karbondioksit ve amonyağa parçalanırlar. Ortamdaki yeterli karbonhidratın da etkisiyle rumendeki mikroorganizma faaliyetleri sonucunda gerçek proteinler ve protein olmayan azotlu maddelerden protein 1

8 sentezlenmektedir (Ferguson ve ark. 1988, Ropstad ve ark. 1989, Aydın 2003, Semacan ve Aydın 2008). Rasyonla alınan protein rumendeki mikrobiyel sentez sonrası yıkımlanarak amonyağa dönüşür ve amino asit ve peptid olarak ince barsaklarda emilir kalanı ise dışkı ile atılır. Barsaklara gelen protein ile RUP lerin sindirimiyle oluşan amino asitler vücut gelişimi ve doku onarımı amacıyla kullanılır veya depo edilir, ihtiyaç fazlası ise karaciğerde önce amonyak daha sonra da üreye dönüştürülür ve bu şekilde oluşan ürenin bir kısmı idrarla atılırken bir kısmı da kan dolaşımıyla tüm vücut sıvılarına dağılır. Depo edilen fazla protein rasyonda yeterince protein olmadığı durumlarda karaciğerde üreye dönüştürülerek kan ve tükrük yoluyla rumene gelir (protein rejenerasyon siklusu) ve rumen florası için azot kaynağı olarak değerlendirilir. Rasyondaki protein oranının hayvanın ihtiyacından fazla olması durumunda rumendeki protein metabolizması sonucunda açığa çıkan amonyak rumen mikroorganizmalarının kullanabileceği miktarı aşar ve amonyağın bir miktarı rumen duvarından geçip kan dolaşımına karışarak karaciğere ulaşır ve toksik etkiye sahip olan amonyak burada üreye dönüştürülerek zararsız hale getirilir ve bu metabolik döngü sonucunda günde gr üre meydana gelir. Bununla birlikte detoksifiye edilemeyen az miktardaki amonyak ise kan dolaşımı yoluyla böbreklere taşınarak idrarla atılır (Fraser 1991, Elrod ve Butler 1993). Kan dolaşımında ve tükrükte bulunan üre tekrar rumene geçer (rumino-hepatik azot dolaşımı) ve burada üreaz etkisiyle amonyak ve karbondioksite ayrılır ve bu ayrılma çok hızlı olduğundan rumende üreye çoğunlukla rastlanılmaz. Ortaya çıkan amonyak mikroorganizmalar tarafından protein sentezinde kullanılırken fazla miktarı söz konusu olursa karaciğerde tekrar üreye dönüştürülür (Chalupa 1984, Bölükbaşı 1989, Yalçın 2001). Protein metabolizması ineklerin enerji durumlarıyla doğrudan ilişkili olup rasyondaki ham protein oranı arttıkça ihtiyaç duyulan enerji miktarı da artmaktadır. Karaciğerde deamine olan fazla aminoasitler, peptitler ve nitrojen üreye dönüştürülürken fazla miktardaki ürenin sentez ve eliminasyonu için yapılan enerji hesaplamasında her bir gram üre sentezi için 12 Kcal DE nin gerektiği belirlenmiştir (Van Soest 1994). Protein metabolizması esnasında ortamda yeterli düzeyde enerji kaynakları bulunmadığında rumen duvarından kan akımına geçen amonyak miktarı artmakta ve bunun sonunda kan üre nitrojen (BUN) düzeyi yükselmekte ve buna bağlı olarak mikrobiyel protein sentezi azalmaktadır (Kejun 2004, Rhoads ve ark 2

9 2004, Butler 2005, Tamminga 2006, Semacan ve Aydın 2008). Yapılan bir araştırmada (Vandehaar 1998) bir ineğe ihtiyacından % 2 oranında fazladan yedirilen ham proteinden dolayı günlük 0,36 Mcal enerji kaybının olacağı bildirilmektedir. Jonker ve ark (1999) rasyonda NRC nin (National Research Council) bildirdiğinden % 10 fazla nitrojen yedirilen ineklerde süt üre nitrojen (MUN) değerinin % 26 oranında arttığını ve bu çarpıcı sonuç nedeniyle saha şartlarında aşırı protein yedirilen işletmelerin belirlenmesinde çok hassas bir yöntem olarak MUN ölçümünden yararlanılabileceğini ifade etmektedir. Bu nedenle rasyon hazırlanırken ineğin canlı ağırlığı, süt üretimi ve fizyolojik durumuna göre protein ihtiyacı belirlenmeli ve protein oranına göre de enerji/protein dengesi hesaplanmalıdır. 1.2.Üre Nitrojen Düzeyini Etkileyen Nedenler ve Belirlenmesinin Önemi Üre; karbon, nitrojen, oksijen ve hidrojenden oluşan ve suda çözünen küçük bir molekül olup hücre zarlarından kolaylıkla geçme yeteneğine sahip olduğu için kan dolaşımıyla vücuttaki tüm hücreler ve diğer dokular yanında genital organlara, meme bezine ve süte geçtiğinden, böbreklerde filtre edilen üre idrar yoluyla dışarıya atıldığından vücut sıvılarındaki üre düzeyleri birbirleriyle benzerlik göstermekte olup kan üre nitrojen, plazma üre nitrojen ve süt üre nitrojen ile uterus sekresyonlarındaki üre nitrojen düzeyleri arasında önemli bir farklılık bulunmamaktadır (Yawongsa ve ark 2003, Rehak ve ark 2009). Yüksek düzeyde protein tüketimi kan üre düzeyinin yükselmesine yol açacağı için sütçü ineklerde kan ve süt üre nitrojen değerleri, metabolizma ile fertilite arasında güçlü ilişki kurmayı sağlayan çok önemli bir kriter olarak değerlendirilmektedir (Rajala-Schultz ve ark 2001, Rhoads ve ark 2004, Ayaşan 2009). Kana ve süte geçen üre, kan plazmasında (PUN), kan serumunda (BUN) ve sütte (MUN) üre nitrojen olarak ölçülmekte olup MUN değeri kandaki üre nitrojen ve idrardaki nitrojen değerininin tahmin edilmesinde mükemmel bir yardımcı olarak kullanılabilmektedir (Roseler ve ark 1993, Kohn ve ark 2007). MUN ölçümleri için örneklerin toplanmasında invaziv bir yönteme başvurulmaması, ölçümün pratik ve kolay uygulanabilir olması ve ölçüm için bir uzmana ve laboratuara ihtiyaç duyulmaması, meme epiteli içerisindeki üre nitrojen düzeyi eşit olduğu için sağım öncesi, sağım sonrası ve karışık sütteki MUN değerlerinin birbirlerine yakın olması ve bu nedenle sağımın herhangi bir 3

10 dönemindeki sütten üre nitrojen ölçümü yapılabilmesi gibi nedenlerden dolayı saha şartlarındaki sürü taramalarında üre nitrojen değerlerinin belirlenmesinde BUN veya PUN yerine genellikle MUN ölçümünün yapılması önerilmektedir (Carlsson ve Pehrson 1994, Travaskis ve Fulkerson 1999, Wittwer ve ark 1999, Ayaşan 2009, Biswajit ve ark 2011). Ayrıca MUN değerlerini belirlemek amacıyla alınan süt örnekleri +4 0 C de muhafaza edildiğinde yaklaşık 10 gün süreyle üre değerlerinde bir değişikliğin olmaması ya da derin dondurucuda dondurulmasının alınan süt örneğindeki üre değerini etkilememesi de (Dhali 2001) sürü taramalarında MUN ölçümünü avantajlı hale getirebilmektedir. İneklerin MUN değeri bireysel, gruplardan veya süt tankından alınan örneklerden yapılan ölçümle belirlenebilmektedir. Bir işletmede inekler gruplara ayrılmış ve farklı rasyon veya şekilde besleniyorsa süt tankından alınan örnekten yapılacak MUN ölçümünün bu gruplar arasındaki MUN değeri farklılığını tam olarak yansıtmayacağı ifade edilmekle birlikte (Bucholtz ve Johnson 2007, Kohn 2007) süt toplama tanklarındaki sütün MUN değeri ile ineklerde bireysel olarak ölçülen BUN değerlerinin birbirleriyle yakın bulunması nedeniyle (Wittwer ve ark 1999) son yıllarda ineklerde bireysel olarak yapılan BUN veya MUN ölçümleri yerine sürüdeki ineklerin sütlerinin toplandığı tanklardaki sütlerde üre nitrojen ölçümlerinin yapılması önerilmektedir (Ropstad ve ark 1989). Başka bir alternetif olarak sağım sistemine monte edilecek bir süt toplayıcı aparat sayesinde sürü içindeki farklı rasyonla veya farklı protein oranlarındaki rasyonla beslenen grupların süt örnekleri alınarak MUN ölçümünün yapılmasıyla da tüm sürünün gruplara göre değerlendirilmesi mümkün olabilmektedir (Bucholtz ve Johnson 2007). Süt tankından yapılan günlük MUN ölçümlerine göre bir sürünün beslenme durumunun daha iyi değerlendirilebilmesi için, günlük sonuçların değişkenlik gösterebilmesi nedeniyle, günlük yorumlama yerine geriye dönük 3-6 aylık sonuçların incelenmesi ve sonuçların 1-2 hafta süreyle önerilen MUN değerlerinin (10-12 mg/dl) altında veya üstünde çıkması halinde MUN değerlerine etki eden muhtemel faktörlerin incelenmesi daha doğru olacaktır. Süt tanklarındaki MUN değeri o sürüdeki ineklerin genel fertilitesiyle doğrudan ilişkili olup tanktaki MUN değerleri ne kadar yüksekse o sürünün fertilitesi o derece düşük olmaktadır. Bu nedenle süt toplama tanklarındaki üre nitrojen değerleri özellikle sürüler arasındaki fertilite farklılıklarını ve mevcut protein 4

11 kullanımını tahmin etmek için de yaygın olarak kullanılmaktadır (Carlsson ve Pehrson 1994, Butler ve ark 1996, Hof ve ark 1997, Wittwer ve ark 1999). Aynı sürüde ve aynı rasyonla beslenen ineklerin, kuru madde ve su alımı, süt verimi, karaciğer fonksiyonu, idrar çıkışı ile protein ve enerji ihtiyacının farklı olmasına bağlı olarak, MUN değerleri arasında farklılıklar bulunmakta olup Holstein ineklerin % 95 inde MUN değerleri sürü ortalamasının ± 6 aralığında (5-20 mg/dl) yoğunlaşmaktadır. Bir grubun ortalama MUN değerini belirlemek için o grubun % 10 u ya da en az 8 ineğin bireysel MUN değerleri alınarak hesaplama yapılmalıdır. Her ne kadar Ontaro Dairy Herd Improvement (DHI) normal MUN değerini mg/dl olarak bildirmekte ise de çoğunlukla mg/dl arasındaki MUN değerleri normal olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte özellikle süt verimleri dikkate alınarak normal üretim şartları altındaki bir sürünün MUN değerinin mg/dl arasında olmasının hedeflenmesi gerektiği ifade edilmektedir (Kohn 2007). Wattiaux ve ark (2005) Holstein, İsviçre Esmeri ve Jersey sürülerinin ölçüm kayıtlarından elde ettikleri sonuçlara göre ortalama MUN değerlerini sırasıyla 12,7 mg/dl, 14,6 mg/dl ve 14,4 mg/dl olarak belirlemişlerdir. MUN değerinin 1-2 mg/dl gibi çok düşük veya 30 mg/dl ve üzeri gibi çok yüksek çıkması örnekleme hatasından veya örneğin bozulmasından kaynaklanmaktadır. İlave olarak MUN ölçüm sonuçları rumen sistemindeki dengenin de bir göstergesi olarak kullanılabilir. Ortalama MUN değerinin 12 mg/dl den yüksek çıkması, rasyondaki ham proteinin çok yüksek olabileceği veya rumende fermente olabilen non-fibre karbohidratın (NFC) çok düşük olabileceğinin bir göstergesi olarak değerlendirilebilirken, MUN değerinin aşırı yüksek (> 18 mg/dl) olması protein dengesizliği, karbonhidratların azlığı yanında rumendeki mikrobiyel ortamın yetersizliğine ve tüm bunlara bağlı süt verim düşüklüğüne neden olmaktadır. MUN değerinin 7 nin altında çıkması ise rasyondaki ham proteinin yetersizliği, sindirilebilir ve sindirilemeyen proteinlerin rasyondaki oranlarının dengesizliği ve/veya rumende fermente olabilen NFC nin çok yüksek oranda olduğunu işaret etmektedir. Bununla birlikte MUN ölçümü özellikle rasyonun protein oranı hakkında fikir veren bir yöntem olup genel anlamda beslemenin yeterliliğini değerlendirmek amacıyla kullanılmamalıdır (Jonker ve ark 1998, Jonker ve ark 1999, Kauffman ve St-Pierre 1999) 5

12 Rasyondaki protein fazlalığının önemli bir göstergesi olan ve 1156 sütçü işletmede 6 ay süreyle MUN ölçümüyle birlikte yürütülen araştırmada (Jonker ve ark 1998) ortalama MUN değeri 12,7 mg/dl olarak belirlenirken ham protein ihtiyaçları NRC (1989) nin tavsiyelerine göre hesaplanan ve bu şekilde beslenen ineklerin % 83 ünde MUN ortalaması 11,0 mg/dl olarak belirlenmiştir. Araştırmada işletmelerin % 71,5 inin NRC nin tavsiye ettiği miktardan fazla proteini (61g/gün) veya gereken N un % 11 fazlasını yedirdiği ve bunun sonucunda idrardaki N un % 16, gaitadaki N un % 2,7 oranında arttığı ve bunun önemli ekonomik kayıplara neden olması yanında gaitanın arazide gübre olarak kullanılması ve bunun yer üstü ve yeraltı sularına karışmasından dolayı çevre için ciddi zararları olacağı tespit edilmiştir. Bir ineğin idrarıyla atılan üre miktarı kan ve sütteki üre miktarıyla doğrudan ilişkili olduğundan MUN değerinin belirlenmesi sütçü ineklerde idrardaki nitrojen kaybını hesaplamak için iyi bir yardımcı olarak kullanılabilir. Bu amaçla; canlı ağırlık x MUN (mg/dl) x formülünden yararlanılarak idrarla atılan nitrojen miktarı (gr) belirlenmektedir (Jonker ve ark 1998, Kauffman ve St-Pierre 2001). Yapılan ölçümlerde kan veya sütte üre nitrojenin yüksek çıkması başta rasyondaki aşırı ham protein olmak üzere RDP nin fazla ve RUP un az, enerjinin yetersiz, karbonhidrat ve protein oranlarının dengesiz olmasını işaret ederse de diğer bazı faktörler de etkili olmaktadır (Roseler ve ark 1993, Laven ve Derew 1999, Rehak ve ark 2009, Biswajit ve ark 2011). Rasyondaki enerji düşük iken protein fazla olduğunda rumendeki bakterilerin serbest amonyaktan protein sentezleme kabiliyetinde azalma olmakta, sonuçta BUN ve MUN değerleri yükselebilmektedir (Kejun 2004). Bunun yanında rumende sindirilebilir proteinlerin ve metabolize olabilir proteinlerin fazla alınımına bağlı olarak negatif enerji dengesi gelişmekte ve negatif enerji dengesi altındaki ineklerde vücut protein mobilizasyonu artışı ile birlikte süt üre düzeyi hafif yükselebilmektedir (Elrod ve Butler 1993, Laven ve Derew 1999). Vücut ağırlığı ve MUN arasında da bir ilişki olup canlı ağırlığı fazla olan bir ineğin kan miktarı fazla olacağından canlı ağırlığı daha az olan hayvanlara göre daha fazla üre nitrojen dilue edilmektedir (Swenson and Reece 1993, Kejun 2004). BUN veya MUN değerine hastalıklar ve bazı medikal uygulamalar da etki etmektedir. Glomerular filtrasyon azalmasına neden olan dehidrasyon, kalp hastalıkları ve böbrek hastalıkları gibi sorunlar veya protein katabolizması artışı ile 6

13 vücut sıvı kaybı durumlarında üre nitrojen değeri yükselebilmektedir (Fraser 1991, Kejun 2004). Besleme uygulamaları ve şekli de ruminal amonyak ve BUN değerlerini etkilemektedir. Kaba ve konsantre yemin ayrı ayrı verildiği inekler, karışık rasyonla beslenen veya gün boyunca sık aralıklarla beslenen ineklere göre daha yüksek amonyak ve BUN değerlerine sahip olup karışık olarak yedirilen rasyon hayvandaki amonyak dalgalarını önlemektedir (Carroll ve ark 1988, Butler 1998). Kandaki amonyak düzeyi yemlemeden sonraki yaklaşık 60. dakikada pik yapmakta, BUN düzeyi ise yemleme öncesinde en düşük seviyesindeyken yemlemeden sonra yaklaşık ikinci saatte en yüksek seviyesine ulaşmakta ve yemleme sonrasındaki on ikinci saate kadar kademeli olarak azalmaktadır. Yemle alınan ham protein miktarı ne kadar fazla ise üre nitrojen düzeyi o derece yükselmektedir. MUN değeri ise yem yedikten sonraki 4-5 saatte pik değere çıkmaktadır (Visek 1984, Blauwiekel ve ark 1986, Gustafsson ve Palmquist 1993). Bununla birlikte RDP metabolizmasından kaynaklanan BUN ile RUP metabolizmasından kaynaklanan BUN un pik yapma zamanlarının farklı olduğu ifade edilmektedir (Elrod ve Butler 1993, Elrod ve ark 1993). Hayvanlardaki süt veriminin de MUN değerleri üzerinde etkili olduğu, süt verimi yüksek olan ineklerde, muhtemelen protein alımı ile ilişkili olarak, MUN değerinin daha da yükseldiği belirtilmektedir (Carlsson ve Pehrson 1994, Rajala- Schultz ve ark 2001). Bir laktasyon döneminde kg süt verenlerde MUN değerini 11,6 mg/dl, kg süt verimine sahiplerde ise 12,7 mg/dl olarak bildirilmektedir (Kauffman ve St-Pierre 2001, Kohn ve ark 2002). Laktasyon dönemine göre farklı rasyonlarla besleme gerektiği için MUN değerleri değişiklik göstermekte olup buzağılamadan hemen sonra düşük iken 3-6.aylar arasında maksimum değere ulaşmakta ve laktasyonun sonuna doğru yavaş yavaş azalmaktadır. Laktasyonun erken (0-30 gün) veya pik döneminde ( gün) mg/dl arasındaki MUN değerleri normal olarak değerlendirilirken orta veya geç dönemde (>151 gün) mg/dl kabul edilebilir bir değer olarak görülmekte ise de bu dönemde MUN değerinin mg/dl olması hedeflenmelidir. Laktasyonun tüm dönemlerinde MUN değeri < 10 mg/dl olarak ölçüldüğünde rasyondaki proteinin yetersiz, >14 mg/dl olarak ölçüldüğünde rasyondaki proteinin fazla olabileceği düşünülerek RDP, RUP veya NFC kontrol edilmelidir. Önerilen değerler Holstein 7

14 inekler için geçerli olup İsviçre Esmeri ve Jersey inekler için olması hedeflenen değerlere 1,5 birim ilave edilmelidir (Carlsson ve ark 1995, Miller ve ark 2011). Ayrıca meme bezini etkileyen ve yangıya sebep olan nedenlere bağlı olarak sütteki MUN değerleri etkilenmektedir. CMT testi sonucunda pozitif sonuç veren veya somatik hücre sayısı yüksek olan sütün MUN değeri, sağlıklı meme lobundaki sütün MUN değerinden daha düşük seviyede olmaktadır (De Peters ve Ferguson 1992, Gustafsson ve Palmquist 1993). Bu durum mastitisli memeden elde edilen sütteki protein (kazein) oranın düşmesi, non-protein nitrojenin (üre vb) yükselmesi yanında yangıya bağlı meme damarlarının geçirgenliğinin değişmesinden kaynaklanmaktadır (De Peters ve Ferguson 1992). Sütün örnekleme zamanı ve şekli ile sağım sayısının MUN değeri üzerinde önemli etkisi olup ilk sütün MUN değeri yüksek iken sağımın sonundaki MUN değeri düşük olmaktadır. Sabah alınan süt örneklerinin MUN değeri öğle sonrasına göre daha düşüktür ve bu nedenle sürüde rutin aylık ölçümler yapılırken örnek alma zamanına özen gösterilmelidir. Günde 3 defa sağılanlarda 2 defa sağılanlara göre biraz daha yüksek MUN değerleri elde edilmektedir (Butler ve ark 1996). Postpartum dönemde özellikle de laktasyonun ilk 3 ayında olan yüksek süt verimli sütçü ineklerde yemlerle alınan aşırı miktarda ham proteinden ve şekillenen negatif enerji dengesinden dolayı BUN ve MUN değerleri artmaktadır (Canfield ve ark 1990, Roche ve ark 2000, Butler 2003). Ayrıca negatif enerji dengesi karaciğerin fonksiyonları ve yapısında sorunlara neden olabilmektedir. Vücuttaki negatif enerji dengesinden dolayı enerji ihtiyacı vücut rezervlerinden yoğun bir mobilizasyonla karşılanmakta ve bu durumda karaciğerde esterleşmemiş yağ asitleri birikmekte, kanda yükselen amonyağın karaciğerde detoksifiye edilerek üreye dönüştürülmesi sürecinde bir aksama meydana gelmekte ve sonuçta artan amonyak bütün vücut için ve reprodüktif sistem için daha toksik bir hal almaktadır (Barton ve ark 1996, Rhoads ve ark 2006). Portal dolaşımdaki amonyak düzeyinin değişiminde rumen amonyak miktarı yanında normalde 6,0-6,8 arasında olan rumen ph sında meydana gelen değişmeler de önemli rol oynamaktadır. Rasyondaki ham protein oranı normal olsa bile rumen asidozisi şekillenen ineklerde mikrobiyel protein sentezi sürecinde aksamalar olacağından rumen duvarından geçen amonyak miktarı artmakta ve sonuçta MUN değeri yükselmektedir (Canfield ve ark 1990, Gustafsson AH and Palmquist, 1993). 8

15 Yaşlı ve genç ineklerde rumen sıvısındaki amonyak ve BUN değerleri benzer olmakla birlikte yaşlı olan ineklerde muhtemelen fazla süt verimi ve negatif enerji dengesinden dolayı MUN değerleri daha yüksek çıkmakta ve fertilite daha ciddi oranda etkilenmekte olup gençlerin yaşlılara göre rasyondaki yüksek proteini daha iyi tolere edebildiği ifade edilmektedir (Folman ve ark 1981, Kaim ve ark 1983). Irkın üre nitrojen düzeyleri ile ilgili farklı görüşler bulunmakta olup Rodriguez ve ark (1997) Jersey ırkı ineklerde, Holstein ırkı ineklere göre BUN ve MUN değerlerinin daha düşük, Wattiaux ve ark (2005) İsviçre Esmeri ve Jersey ineklerin MUN değerinin Holsteinlerden yüksek, Kauffman ve St Pierre (2001) ise Jersey ve Holstein lerin MUN değerlerinin aynı olduğunu ifade etmektedirler. Bu farklılıkların ırk faktöründen ziyade canlı ağırlık, süt verimi, süt yağı ve protein yüzdesi ve rasyondaki nitrojen farklılığından kaynaklandığı belirtilmektedir (Barton ve ark 1996, Rodriguez ve ark 1997). Bunun yanında sıcaklık stresine bağlı olarak kanda amonyak ve laktik asit miktarı artmaktadır. Sıcaklık stresi altında artan amonyağın üreye dönüştürülmesinde büyük oranda enerjiye ihtiyaç duyulur. Bu durum var olan negatif enerji dengesini daha da kötüleşmektedir (Melendez ve ark 1999). Süt üre nitrojen düzeyine mevsim de etki etmekte olup yapılan bir araştırma (Trevaskis ve Fulkerson 1999) sonucunda en yüksek süt üre nitrojen değerinin 17,13 mg/dl olarak ilkbaharda, en düşük değerin ise 12,82 mg/dl olarak kış mevsiminde oluştuğu bildirilmiştir. MUN değerlerinin ilkbaharda yüksek çıkmasının bu dönemde taze otların daha fazla tüketilmesinden kaynaklandığı ileri sürülmüştür (Melendez ve ark 2000, Rajala-Schultz ve ark 2001, Ayaşan 2009). Süt proteini, gerçek protein (%80 kazein ve % 20 whey) ve non-protein nitrojen (süt üresi, kreatinin/ürik asit, aminoasitler, amonyak) olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Sütteki nitrojenin % 95 ini gerçek protein oluştururken kalan % 5 lik kısmını ise non-protein nitrojendir (Biswajit ve ark 2011). Carlsson ve ark (1995) ile Ferguson ve ark (1997) yaz aylarındaki sütte total ve gerçek proteinin (çoğunlukla kazein) düşük olmasına rağmen non-protein nitrojenin (üre vb) yükselmesinden dolayı en yüksek MUN değerlerinin yaz aylarında görüldüğünü ifade etmektedirler. Sonuçta MUN ölçümleri sürüdeki hayvanların beslenme durumlarının belirlenmesinde ve günlük rasyonlardaki protein/enerji oranının metabolik indikatörü olarak kullanılabilirken rasyondaki protein ve bunun kullanım yeterliliği hakkında da bilgi verebilmektedir. İlave olarak MUN ölçümünden yeşille beslenen yüksek 9

16 verimli ineklerde kuru madde girişini hesaplamada da yararlanılabilmektedir. Sürü MUN değerinin düzenli takip edilmesi sürünün dengeli beslenmesini sağlar, aşırı protein alımını azaltır ve buna bağlı beslenme maliyetini düşürür, protein ve enerji kayıplarını önler ve çevreye atılan nitrojen miktarını azaltır, ürenin fertiliteye etkisinden dolayı sürünün üreme performansının kontrolünde rol oynar ve ineklerin genel sağlık durumunun önemli bir göstergesi olarak kullanılabilir (Refsdal ve ark 1985, Kejun 2004, Wambugu ve ark 2009). Tüm bu nedenlerden dolayı büyük sürülerde süt miktarının belirlenmesi, sütün yağ ve protein yüzdesi ölçümü, somatik hücre sayımı gibi rutin işlemlere ilave olarak son yıllarda BUN ve/veya MUN değerlerinin belirlenmesine de başlanılmıştır (Myers ve ark 2000, Nourozi ve ark 2010). Sürünün MUN değerleri ortalamasının rutin takibi için ideal olan süre ayda 1 defa olarak belirtilmektedir. Bununla birlikte rasyonda veya besleme şeklinde bir değişim yapıldığı takdirde, rasyona yeni hammadeler ilave edildiğinde, taze ya da kuru kaba yem geçişlerinde bu süre dikkate alınmadan MUN ölçümünün yapılması gerekmektedir. Rutin yapılacak MUN ölçümlerinde yüksek veya düşük çıkan değerlerin muhtemel nedenlerini belirlemek amacıyla aşağıdaki maddeler halinde sunulan soruların cevapları aranmalıdır (Kohn 2007). a) MUN ölçümü doğru yapıldı mı? (örnekleme ve ölçümü tekrarlayabilirsiniz) b) İneklerin günlük süt verimleri beklenen miktarda mı? c) Rasyon formülasyonu ineklerin besin ihtiyacını karşılıyor mu? d) Rasyon içeriği rutin olarak analiz ediliyor mu? e) Kullanılan yem hammaddesinden herhangi birisi ısı hasarına maruz kaldı mı? f) Rasyonu hazırlayan veteriner hekim, yönetici ve beslemede görevli personel arasında formülasyonun uygulaması koordineli bir şekilde sağlanıyor mu? g) İnekler önerilen ve hazırlanan rasyonu tüketiyor mu veya bir kısmını seçiyor mu? h) İnekler yeterince tuz ve su alıyor mu? (düşük su miktarı MUN değerini yükselmektedir) 10

17 1.3. Üre Nitrojen Düzeyi ile Dölverimi ĠliĢkisi Bir hayvanın gebe kalması ve gebeliğinin devam etmesi için foliküler gelişimin ovulasyonla sonuçlanması, aşım yaptırılması veya suni tohumlama yapılması, oositin fertilizasyonu, embriyonun ovidukttan uterusa taşınması, embriyonun gelişimi, gebeliğin anne tarafından tanınması ve implantasyon gibi olayların fizyolojik sınırlar içinde gerçekleşmesi gerekir (Butler 1998, Armstrong ve ark 2001, Çoyan ve Karaca 2002, Butler 2003). Hayvanın vücut kondüsyonunu artırmak ve daha fazla süt elde etmek amacıyla özellikle doğumdan sonra olmak üzere yüksek oranda protein içeren rasyonla beslenen ineklerde her ne kadar süt verim artışı sağlansa da aksine döl veriminde önemli düşüşlerle karşılaşılmaktadır (Butler 1998, Roche ve ark 2000, Aydın 2003, Boland ve Lonergan 2003, Tamminga 2006, Ayaşan 2009). Bu nedenle son zamanlarda, süt ineklerinin beslenmesi amacıyla hazırlanan rasyonlardaki protein oranı ve bunun göstergesi olan kan veya süt üre nitrojen değerlerinin ölçümü üzerinde daha fazla durulmaya başlanılmıştır (Hof ve ark 1997, Godden ve ark 2001). Proteinlerin vücutta parçalanması sonucunda oluşan üre başta kan olmak üzere vücut sıvılarında dolayısıyla folikül, ovidukt ve uterus sıvısında da artmakta (Blauwiekel ve ark 1986, Kenny ve ark 2002, Aydın ve Güler 2004) ve buna bağlı olarak uterus ortamında değişiklikler meydana gelmekte (Blauwiekel ve ark 1986, Elrod ve ark 1993, Butler 1998, Aydın ve Güler 2004) hatta özellikle progesteron olmak üzere hormon düzeyleri etkilenmektedir (Larson ve ark 1997, Butler 1998, Kenny ve ark 2002, Laven ve ark 2002) Üre Nitrojenin Uterusa Etkisi Fertilize olan ovumun gelişimi ve canlılığını sürdürebilmesinde uterus ortamı oldukça etkilidir. Yüksek ve düşük ham protein içeren rasyonlarla beslenen inekler arasında kandaki ve uterus sekresyonundaki iyon ve mineral içeriği bakımından önemli bir farklılık görülmektedir. Ruminantların kanında amonyak ve üre nitrojen düzeyleri yükseldiğinde buna paralel olarak uterus sekresyonundaki amonyak ve üre nitrojen düzeyleri de yükselmektedir (Ferguson ve ark 1988, Ferguson ve ark 1993, O Callaghan ve Boland 1999). Özellikle yüksek oranda protein içeren rasyonlarla beslenen ineklerin uterus sekresyonlarındaki üre düzeylerinin normalden 2,7 kat daha 11

18 fazla olduğu ifade edilmektedir (Semacan ve Aydın 2008). Kandaki amonyağın ve ürenin yüksek düzeylere ulaşmasına bağlı olarak fosfor, potasyum ve çinko gibi iyonların plazma düzeyleri de değişmektedir (Barton ve Ark 1996, Aydın 2006, Semacan ve Aydın 2008). Ayrıca yüksek proteinle besleme sonucunda uterusta yükselen amonyak ve üre düzeyleri uterus endometriyum sekresyonlarındaki kalsiyum, magnezyum, fosfor, potasyum ve çinko gibi iyon ve minerallerde de değişime neden olmaktadır (Butler 1998, Kenny ve ark 2002, Hammon ve ark 2004, Jose-Alfonso ve ark 2006). Uterusun ph ortamı dinamik olup uterus sekresyonlarında meydana gelen bu değişikliklere bağlı olarak uterus ph sı da düşmektedir. İneklerde meydana gelen erken embriyonik ölümlerin genellikle uterus ortamındaki ph ve iyon düzeylerinde meydana gelen değişikliklerle ilişkili olduğu bildirilmektedir. Çünkü uterus ortamında meydana gelen iyon ve ph değişiklikleri, hücre metabolizmasını etkileyerek ovum, sperma ve embriyonun hayatta kalma oranını ve fertiliteyi azaltmaktadır (Elrod ve Butler 1993, Elrod ve ark 1993, Butler 1998, Çoyan ve Karaca 2002). Normalde ineklerdeki uterus ph sı östrus gününde 6,87 ve luteal dönemde (siklusun 7.gününde) 7,1 civarındadır. BUN değerleri 19 mg/dl nin üzerinde olan ineklerin uterus sekresyonlarında magnezyum, fosfor, potasyum, çinko, sodyum miktarları azalmakta ve buna bağlı olarak uterus ph sı aside doğru kaymaktadır (Jordan ve ark 1983, Butler 1998, Aydın 2003, Yawongsa 2003, Aydın ve Güler 2004, Rhoads ve ark 2004, Aydın 2006). Yüksek protein alımı sonucu oluşan ph azalması uterus için spesifik olup kan, salya ve idrar ph sı üzerinde böyle bir etki belirlenememiştir. PUN değerindeki (mg/dl) 5 ünitelik bir artışın uterus ph sında 0,5 ünitelik bir azalmaya neden olduğu gösterilmiştir (Rhoads ve ark 2004). Uterusun mikro ortamında meydana gelen bu değişikliklere bağlı olarak her ne kadar fertilizasyon ve embriyo gelişimi normal olsa da implantasyonda sorunlarla ve embriyonik ölümle karşılaşılmaktadır (Elrod and Butler 1993, Elrod ve ark 1993, Butler 1998, Ocon ve Hansen 2002, Aydın 2003, Butler 2005, Ferguson 2005, Rhoads ve ark 2006). Üre nitrojen düzeyleri ne kadar yükselirse gebelik oranları da o kadar azalmakta olup BUN değerlerindeki her 1 mg/dl lik artış gebelik oranında % 0.8 oranında azalmaya neden olmaktadır. Özellikle tohumlama zamanındaki yüksek BUN değerleri ilk tohumlamadaki gebelik oranını ciddi ölçüde azaltmakta olup gebe 12

19 kalan ineklerdeki BUN değerlerinin gebe olmayan ineklerdeki BUN değerlerinden oldukça düşük olduğu gözlenmiştir (Butler 1998, Aydın 2003, Boland ve Lonergan 2003, Kejun 2004, Aydın 2006, Ayaşan 2009). BUN değeri >16 mg/dl olan sütçü ineklerde gebelik oranlarında bir azalma görülürken BUN değeri > 19 ve 20 mg/dl üzerinde olanlarda gebelik oranlarında önemli oranda bir düşme olduğu bildirilmiştir (Rhoads ve ark 2004). Yapılan bir araştırmada (Rajala-Schultz ve ark 2001) MUN değeri < 10 mg/dl olan ineklerde MUN değeri > 15,4 mg/dl olanlara göre yaklaşık 2,5 kat daha fazla gebelik tespit edilmiştir. İlave olarak yüksek ham protein alımı ile ilişkili doku amonyağı artışının makrofajların immunogenetik fonksiyonlarını azaltarak kontamine olmuş uterusta bakterilerin eliminasyonunu geciktirdiği yönünde bulgulara da rastlanılmaktadır (Butler ve ark 1996, Ferguson 1996, O Callaghan ve Boland 1999) Üre Nitrojenin Spermatozoa, Ovum ve Embriyoya Etkisi Yüksek oranda protein içeren rasyonların yedirilmesi sonucunda artan amonyak ve ürenin spermatozoa, ovum ve embriyolar için toksik etkisi olduğu, hücrelerin canlılığını olumsuz etkilediği ve fertiliteyi düşürdüğü bilinmektedir (Armstrong ve ark 2001, Çoyan ve Karaca 2002, Aydın 2003, Butler 2003, Arunvipas ve ark 2007). İneklerde yüksek seviyedeki amonyak ve üre nitrojen spermatozoa motilitesini baskılayarak servikal mukusa penetre olma yeteneğini azaltmakta, spermanın sitrik asit siklusunu aksatmakta ve 6,9 civarında ph ya sahip olan boğa sperması daha asidik hale dönüşen uterus ortamından olumsuz yönde etkilenmektedir (Visek 1984, Ferguson ve ark 1998, Blanchard ve ark 1990, Trevaskis ve Fulkerson 1999, Çoyan ve Karaca 2002, Butler 2003, Semacan ve Aydın 2008). Sütçü ineklerde erken laktasyon döneminde yüksek kan plazma üre nitrojen düzeyleri ile foliküler sıvı içindeki amonyak üre konsantrasyonu arasında pozitif bir korelasyon bulunduğu bildirilmiştir (Blauwiekwl ve ark 1986, Garcia-Bojalil 1994, Butler 1998, Armstrong ve ark 2001, Butler 2003, Aydın ve Güler 2004). Artan kan üre değerine bağlı olarak dominant folikülün ve oositin gelişimi yavaşlamakta, bu oositin fertilize olması halinde embriyonik ölüm oranı yükselmektedir (Butler 2005, Rhoads ve ark 2006). Yapılan çalışmalarda (Butler 1998, Ocon ve Hansen 2002, 13

20 Butler 2003, Aydın ve Güler 2004, Rhoads ve ark 2006) PUN ve MUN değerlerinin mg/dl olması durumunda ovaryumlardaki foliküller içinde artan üre nitrojene bağlı olarak foliküler gelişim ve oositlerin olgunlaşmasının aksadığı belirlenmiştir. Özellikle invitro şartlarda 6 mmol üreye maruz kalan oositlerin mayoz bölünme ve fertilizasyonlarında aksamalar olduğu ve mevcut süreçlerin bozulduğu ortaya konulmuştur (Sinclair ve ark. 2000, Ocon ve Hansen 2002, Yawongsa ve ark 2003) İneklerin kan süt üre nitrojen değerlerinin yüksek olması ile fertilitenin düşmesi arasında bir korelasyon olup plazma üre nitrogen ve süt üre nitrojen değerlerinin >19 mg/dl den yüksek olması durumunda gebelik oranlarında %20 lik bir düşüş olduğu bildirilmektedir (Melendez ve ark 1999, Yawongsa 2003, Nourozi ve ark 2010). Son yıllarda yapılan araştırmalarda (Butler 2005, Rhoads ve ark 2006) MUN değerlerinin >15,4 mg/dl den yüksek olması halinde bile, gebelik oranlarında önemli oranda bir düşüş olduğu bildirilmiş olup özellikle rumen ve foliküler sıvı içerisinde yüksek amonyak konsantrasyonuna sahip düvelerin oosit gelişimlerinin ve ovulasyon oranlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir. In-vitro olarak yapılan çalışmalarda (Blanchard ve ark 1990, O Callaghan and Boland 1990, Çoyan ve Karaca 2002, Arunvipas ve ark 2007) ise yüksek amonyak ve üre değerlerinin kültür ortamındaki oosit maturasyonu ve embriyo gelişimini zayıflattığı gözlenmiştir. Süperfolikülasyon oluşturulmuş ineklerde tohumlamadan 7 gün sonra toplanan embriyolar PUN değerleri yüksek ya da orta düzeyde olan ve pozitif enerji dengesi bulunan alıcılara nakledilmiş, plazma üre nitrojen değerleri orta düzeyde olan ineklere göre PUN değeri yüksek olanlarda gebelik oranlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir (Rhoads ve ark 2006). Bazı araştırıcılar ise (Ocon ve Hansen 2002, Rhoads ve ark 2004) embriyonun üreye karşı direnç gösterdiğini ancak artan üreye bağlı olarak uterus ortamı ve ph değişikliğine bağlı olarak embriyonik ölümlerin şekillendiğini bildirmektedir Üre Nitrojenin Ovidukta Etkisi Rumende sindirilebilir ve metabolize olabilir proteinlerin aşırı miktarda alınması sonucunda üre nitrojen konsantrasyonunun artmasına bağlı olarak ovaryum steroidlerinin kandaki konsantrasyonunda değişiklikler meydana gelmekte, reproduktif kanalın ph sının artışına bağlı olarak ovum ve spermatozoonların 14

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Süt sığırı işletmelerindeki en önemli sorunlarda birtanesi periparturient

Detaylı

Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler

Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler Enerji ve Protein Beslemesiyle İlgili Metabolik Problemler J. van Eys k k Dönem 3 Yeni Dönem 4 Pik Süt Dönem 5 Pik KM alımı Kuru Madde Alımı Dönem 6 Bitiş Dönem 2 Yakın 1 o d d d o SÜT ÜRETİMİ VÜCUT AĞIRLIĞI

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Ruminant. Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim

Ruminant. Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim KONU İLGİ Düvelerin beslenmesi Sütten kesimden tohumlamaya kadar olan dönemde besleme ve yönetimsel pratikler TERCÜME VE DERLEME

Detaylı

SÜT İNEKLERİNDE GEÇİŞ DÖNEMİ YAĞLI KARACİĞER SENDROMU VE KETOZİS

SÜT İNEKLERİNDE GEÇİŞ DÖNEMİ YAĞLI KARACİĞER SENDROMU VE KETOZİS SÜT İNEKLERİNDE GEÇİŞ DÖNEMİ YAĞLI KARACİĞER SENDROMU VE KETOZİS PROF. DR. NURETTİN GÜLŞEN S.Ü. VETERİNER FAKÜLTESİ HAYVAN BESLEME VE BESLENME HASTALIKLARI ANABİLİM DALI SÜT İNEKLERİNDE GEÇİŞ DÖNEMİ Kuru

Detaylı

SÜT ĐNEKLERĐNDE DÖNEMSEL BESLEME

SÜT ĐNEKLERĐNDE DÖNEMSEL BESLEME SÜT ĐNEKLERĐNDE DÖNEMSEL BESLEME Dönemsel Besleme Sağmal ineklerin besin madde ihtiyaçları; laktasyon safhası, süt verimi, büyüme oranı ve gebelik durumuna bağlı olarak değişim göstermektedir. Bu açıdan

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 Kalsiyum, fosfor ve magnezyum, kas yapısı, fizyolojik olaylar ve birçok dokunun normal fonksiyonları için gereklidir. Kemik formasyonu, kas kontraksiyonu,

Detaylı

ÜREMENİN KONTROLÜ. PROF. DR. Nafiz YURDAYDIN

ÜREMENİN KONTROLÜ. PROF. DR. Nafiz YURDAYDIN ÜREMENİN KONTROLÜ PROF. DR. Nafiz YURDAYDIN Çiftlik hayvanlarında üremenin denetlenmesi çerçevesinde: Çiftleşme-tohumlamalar istenen zamana göre planlanıp, toplulaştırılabilir, Mevsimsel poliöstrik hayvanlarda

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Sığırlarda Kan Üre Nitrojen Düzeyinin Fertiliteye Etkisi

Sığırlarda Kan Üre Nitrojen Düzeyinin Fertiliteye Etkisi Erciyes Üniv Vet Fak Derg 4(1) 49-56, 2007 J Fac Vet Med Univ Erciyes 4(1) 49-56, 2007 Derleme İ. AYDIN Review Article Sığırlarda Kan Üre Nitrojen Düzeyinin Fertiliteye Etkisi İbrahim AYDIN Selçuk Üniversitesi,

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir

BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir Reprodüktif Biyoteknolojinin Amacı Canlılarda in vivo ve in vitro koşullarda gen kaynaklarının uzun süreli korunması ve daha fazla

Detaylı

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 01330 Adana Bir ineğin kendisinden beklenen en yüksek verimi

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ ZOOTEKNİ BÖLÜMÜ SIĞIRLARDA ÜREME-BESLEME İLİŞKİLERİ Prof.Dr. Murat GÖRGÜLÜ Damızlık Dişi Buzağılar ve Düvelerin Beslenmesi Düveler belli bir yaştan ziyade belirli

Detaylı

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ Rumen mikroorganizmaların (bakteriler,protozoalar ve mayaların) bir denge içinde çalıştırdığı kusursuz bir makinedir. Yüksek et-süt verimi isterken bu hayvandaki

Detaylı

İnek Rasyonları Pratik Çözümler

İnek Rasyonları Pratik Çözümler İnek Rasyonları Pratik Çözümler Prof.Dr. Selahattin Kumlu Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Antalya Kim ki, bugün hala ineklerini artık (çer-çöp) değerlendiren hayvanlar olarak görüyorsa,

Detaylı

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE ÜRÜN ÖZELLİKLERİ Kurutulmuş bira mayası ve keten tohumu

Detaylı

SÜT SIĞIRLARININ BESİN MADDE İHTİYAÇLARI

SÜT SIĞIRLARININ BESİN MADDE İHTİYAÇLARI Sayı : 2003 / Rm 02c Sayfa : 25-30 SÜT SIĞIRLARININ BESİN MADDE İHTİYAÇLARI KONU : 2001 NRC- SÜT SIĞIRLARI İLGİ : RUMİNANT BESLEME KELİMELER : Gebelik Enerji Gereksinimleri Geçişteki Düveler Vücut Doku

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Ruminant GEÇİŞ DÖNEMİ SÜT SIĞIRLARINDA KULLANILAN FARKLI ENERJİ KAYNAKLARI

Ruminant GEÇİŞ DÖNEMİ SÜT SIĞIRLARINDA KULLANILAN FARKLI ENERJİ KAYNAKLARI GEÇİŞ DÖNEMİ SÜT SIĞIRLARINDA KULLANILAN FARKLI ENERJİ KAYNAKLARI KONU Geçiş dönemi süt sığırlarında kullanılan farklı enerji kaynakları İLGİ TERCÜME VE DERLEME KAYNAKÇA Kazım Bilgeçli - Ürün Müdürü Arnold

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

ULUSAL 2-3 KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. 1. Tohumlama: % 60 2. Tohumlama: % 90 GİRİŞ. 83 Günde Görülen Östrus

ULUSAL 2-3 KONGRESİ. Türk Veteriner Jinekoloji Derneği. 15-18 Ekim 2015. 1. Tohumlama: % 60 2. Tohumlama: % 90 GİRİŞ. 83 Günde Görülen Östrus SÜTÇÜ İNEKLERDE FARKLI SENKRONİZASYON PROTOKOLLERİNİN GEBELİK ORANI ÜZERİNE ETKİSİ GİRİŞ Damızlık süt inekçiliği işletmelinde h yıl bir yavru almak önemli bir hedeftir. Murat ABAY 1, Tayfur BEKYÜREK 1,

Detaylı

SÜT SIGIRLARININ KURUDA KALMA DÖNEMİ

SÜT SIGIRLARININ KURUDA KALMA DÖNEMİ SÜT SIGIRLARININ KURUDA KALMA DÖNEMİ TANIMI Sağmal bir inekte gebeliğin son iki ayında ya da başka bir değişle laktasyon dönemi sonunda sağımın durdurulması ve meme de süt salgısının durmasına bağlı olarak

Detaylı

Ruminant BYPASS YAĞLAR HANGİ ÖZELLİKLERİNE GÖRE SEÇİLMELİDİR?

Ruminant BYPASS YAĞLAR HANGİ ÖZELLİKLERİNE GÖRE SEÇİLMELİDİR? BYPASS YAĞLAR HANGİ ÖZELLİKLERİNE GÖRE SEÇİLMELİDİR? KONU Bypass yağlar İLGİ TERCÜME VE DERLEME KAYNAKÇA YAYININ KAPSAMI Doğru bypass yağ seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalar ve getirdiği avantajlar.

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN SAPTANMASI VE YEM FORMULASYONU

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN SAPTANMASI VE YEM FORMULASYONU İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM: DÜNYA KANATLI HAYVAN ÜRETİMİ 1. Dünya hayvan üretimi 2. Kanatlı eti üretimi 3. Yumurta üretimi 4. Kanatlı üretiminin geleceği 5. Dünya yem üretimi 2. BÖLÜM: YEM HAMMADDE DEĞERİNİN

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Hayvancılığ. Prof.Dr.Behi Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıklar. kları Anabilim Dalı KONYA

Hayvancılığ. Prof.Dr.Behi Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıklar. kları Anabilim Dalı KONYA Biyoyakıt Üretiminin Hayvancılığ ığa a Katkısı Prof.Dr.Behi.Behiç COŞKUN Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıklar kları Anabilim Dalı KONYA Enerji GüvenliG venliği,

Detaylı

SÜT SIĞIRLARININ BESİN MADDE İHTİYAÇLARI

SÜT SIĞIRLARININ BESİN MADDE İHTİYAÇLARI Sayı : 2003 / Rm 02b Sayfa : 17-24 SÜT SIĞIRLARININ BESİN MADDE İHTİYAÇLARI KONU : 2001 NRC- SÜT SIĞIRLARI İLGİ : RUMİNANT BESLEME KELİMELER : MP (Metabolize Protein) RDP (Rumende Parçalanabilen Proteinler)

Detaylı

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri Buzağılar Sürünün Geleceğidir. Buzağı yetiştiriciliğinde anahtar noktalar! Doğum Kolostrum (Ağız Sütü) Besleme Sistemi Sindirim Sağlık Doğum ile ilgili anahtar noktalar

Detaylı

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus

Detaylı

Adres: Cumhuriyet Bul. No:82 Erboy 2 İşhanı K:6/601 Alsancak /İzmir Telefon: +90 232 489 40 50 Fax: +90 232 489 40 10

Adres: Cumhuriyet Bul. No:82 Erboy 2 İşhanı K:6/601 Alsancak /İzmir Telefon: +90 232 489 40 50 Fax: +90 232 489 40 10 Ruminantlar için Hidrolize Maya Daha hızlı rumen gelişimi Gelişmiş rumen fermentasyonu Daha çok mikroorganizma ve UYA = protein ve enerji Bağışıklık sisteminin uyarılması Kuru Dönemdeki İnekler İçin Faydaları

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

FERTİLİZASYON-Döllenme

FERTİLİZASYON-Döllenme FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit

Detaylı

Ruminantların Güncellenmiş Mineral, İz Element ve Vitamin İhtiyaçları

Ruminantların Güncellenmiş Mineral, İz Element ve Vitamin İhtiyaçları Katkı Servis Rm-43 Syf 250-260 ların Güncellenmiş Mineral, İz Element ve Vitamin İhtiyaçları KONU İLGİ Trouw Nutrition Mineraller, İz Elementler ve 2013 Vitamin Tavsiyeleri ların Güncellenmiş Mineral,

Detaylı

creafix.net 0332 235 85 95

creafix.net 0332 235 85 95 www.kosgeb.gov.tr Basım Tarihi : 0.0.0 Basım Yeri: Adım Ofset creafix.net 0 SIĞIR SÜT YEMLERİ BUZAĞI YEMLERİ SIĞIR BESİ YEMLERİ KÜÇÜKBAŞ YEMLERİ Dairy cattle feed Calf feed Beef cattle feed Sheep feed

Detaylı

Prof.Dr. Selahattin Kumlu

Prof.Dr. Selahattin Kumlu Döl Verimi Sürü Yönetim Programı Prof.Dr. Selahattin Kumlu Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Antalya Amaç; Sürü Yönetim Programı Asgari kayıpla üretim Koruma yoluyla tedavi ihtiyacını

Detaylı

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme Doğumdan ergin çağa kadar olan büyümedir. Neonatal (yeni doğan) dönemi Infancy (yavru) dönemi Puberty (ergenlik) dönemi Adölesan (gençlik) dönemi Adult (erginlik) dönemi

Detaylı

YEMLERDE PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜ. A.V.Garipoğlu TEMMUZ-2012

YEMLERDE PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜ. A.V.Garipoğlu TEMMUZ-2012 YEMLERDE PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜ A.V.Garipoğlu TEMMUZ-2012 Yard. Doç.Dr. Hıdır GENÇOĞLU tarafından Yem Magazin dergisinde yayınlanan bir makaleden özetlenmiştir. YEMLERDE PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜ NEDEN ÖNEMLİDİR?

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

SPORCULAR için......sizin için

SPORCULAR için......sizin için SPORCULAR için......sizin için 1 NEDEN EGZERSİZ YAPARIZ? Kilo kontrolü İyi bir görünüm Fitness / Egzersiz Performans 2 2 ENERJİ KAYNAKLARI 3 MAKROBESİNLER 4 Gün içinde beslenmenizi çeşitlendirmek önemlidir...

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

T. C. DİCLE ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

T. C. DİCLE ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU BİRİM: BESİN/GIDA HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI T. C. 1 Gıda analizleri mikrobiyolojik- 2 Gıda analizleri serolojik ve toksikolojik- 3 Danışmanlık hizmeti 1. Yapılacak analizleri ve ilgili mevzuatı

Detaylı

Laktasyon Dönemi. Şekil 1: Laktasyon döneminde süt verimi, yem tüketimi ve canlı ağırlıkta görülen değişimler.

Laktasyon Dönemi. Şekil 1: Laktasyon döneminde süt verimi, yem tüketimi ve canlı ağırlıkta görülen değişimler. Laktasyon Dönemi Laktasyondaki (sağım dönemindeki) ineklerin beslenmeleri; İneklerin sağım dönemindeki beslenmeleri, süt verimi düzeyleri, kuru madde tüketme kabiliyetleri ve canlı ağırlık kayıpları dikkate

Detaylı

RASYON TANIM, KİMYASAL BİLEŞİM, VE RASYON HAZIRLAMA PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK EGE ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ

RASYON TANIM, KİMYASAL BİLEŞİM, VE RASYON HAZIRLAMA PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK EGE ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ RASYON TANIM, KİMYASAL BİLEŞİM, VE RASYON HAZIRLAMA PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK EGE ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ (Bağırsaklar) (Kırkbayır) (Yemek borusu) (İşkembe) (Şirden) (Börkenek) Yemin Süt Sığırı Midelerinde

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ

SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ SPORCU BESLENMESİ SPORCULAR İÇİN TEMEL BESLENME İLKELERİ Yeterli ve dengeli beslenmenin bir sporcunun başarısını garanti etmediği, ancak yetersiz ve dengesiz beslenmenin bazı sağlık problemlerine ve performans

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

Sıcak Koşullarda Süt Sığırlarının Beslenmesi. Prof. Dr. Murat GÖRGÜLÜ ve Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi.

Sıcak Koşullarda Süt Sığırlarının Beslenmesi. Prof. Dr. Murat GÖRGÜLÜ ve Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi. Sıcak Koşullarda Süt Sığırlarının Beslenmesi Prof. Dr. Murat GÖRGÜLÜ ve Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 01330 Adana Stres hayvanın vücut sistemlerini normal

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ

SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ Prof Dr. Orhan ALPAN Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Zootekni AnabilimDalı Emekli Öğretim Üyesi Prof Dr. Ali Rıza AKSOY Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi

Detaylı

Süt Sığırı. Laktasyon 305 gün Verim 3-8 hafta arasında maksimuma. Laktasyon piki 3-4. aydan 7. aya kadar süt verimi %6-7

Süt Sığırı. Laktasyon 305 gün Verim 3-8 hafta arasında maksimuma. Laktasyon piki 3-4. aydan 7. aya kadar süt verimi %6-7 Süt Sığırı Laktasyon 305 gün Verim 3-8 hafta arasında maksimuma ulaşır Laktasyon piki 3-4. aydan 7. aya kadar süt verimi %6-7 arasında değişir. Gebeliğin 22. Haftasından itibaren verim hızla azalır Süt

Detaylı

Sığrlarda Embryo Transferi. Prof.Dr.Serhat Pabuccuoğlu

Sığrlarda Embryo Transferi. Prof.Dr.Serhat Pabuccuoğlu Sığrlarda Embryo Transferi Prof.Dr.Serhat Pabuccuoğlu BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir Reprodüktif Biyoteknolojinin Amacı Canlılarda in vivo ve in vitro koşullarda

Detaylı

Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty

Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty Katkı Servis Rm-43 Syf 250-260 Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty KONU İLGİ Yem Alımında Problem Yaratmayan, Yeni Nesil Bypass Yağ- Magpanac Tasty beslemede kullanılan bypass yağ kaynaklarının

Detaylı

Danışmanlık Raporu. 14 19 Mayıs 2012

Danışmanlık Raporu. 14 19 Mayıs 2012 Danışmanlık Raporu WWS Teknik Danışmanı Lindell Whitelock un Türkiye nin Çeşitli Bölgelerinde Ziyaret Ettiği Sütçü Sığır Çiftliklerinde Tespit Ettiği Ortak Sorunlar ve Çözüm Önerileri 14 19 Mayıs 2012

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

PROSPEKTÜS Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Buserin Enjeksiyonluk Çözelti Hormon GnRH analoğu

PROSPEKTÜS Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Buserin Enjeksiyonluk Çözelti Hormon GnRH analoğu PROSPEKTÜS Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Buserin Enjeksiyonluk Çözelti Hormon GnRH analoğu BILEŞIMI : Buserin, berrak, renksiz, steril çözelti olup, her ml.sinde 0.004 mg buserelin e eşdeğer 0.0042

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Senkronizasyon. Prostaglandin ile senkronizasyon Kontrolü yöntem Pazartesi yöntemi 2+2 yöntemi ½ yöntemi

Senkronizasyon. Prostaglandin ile senkronizasyon Kontrolü yöntem Pazartesi yöntemi 2+2 yöntemi ½ yöntemi Prostaglandin gibi luteolitik ajanlar kullanarak luteolizisi premature olarak oluşturmak, Progesteron veya sentetik derivelerini kullanarak CL'un fonksiyonuna benzer etkiyi oluşturmak. Prostaglandin ile

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARDAN KORUNMA

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARDAN KORUNMA DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS HAYVAN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARDAN KORUNMA LVS 2 III. 3 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü

Detaylı

Mısır silajında EM-silaj kullanımının etkileri

Mısır silajında EM-silaj kullanımının etkileri Mısır silajında EM-silaj kullanımının etkileri Raporu hazırlayan: Feed Innovation Services (FIS) FIS Aarle-Rixtel Hollanda L. J. van der Kolk W. Smink Haziran 2004 Müşteri: EM Agriton BV Noordwolde Hollanda

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

Merinos Kuzulara Vitamin ve İz Mineral Verilmesinin Besi Performansı Üzerine Etkisi

Merinos Kuzulara Vitamin ve İz Mineral Verilmesinin Besi Performansı Üzerine Etkisi Merinos Kuzulara Vitamin ve İz Mineral Verilmesinin Besi Performansı Üzerine Etkisi Yücel Kemal BAYRAKTAR 1 İbrahim İsmet TÜRKMEN 2 1 Ziraat Müh., İntegro Gıda San. ve Tic. A.Ş./İstanbul 2 Sorumlu yazar:

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

YEM VE DİĞER TARLA BİTKİLERİ

YEM VE DİĞER TARLA BİTKİLERİ 21-22 Nisan 2015 / İZMİR YEM VE DİĞER TARLA BİTKİLERİ KANATLI HAYVAN BESLEMEDE DUT YAPRAĞI TOZU VE DUT YAPRAĞI SİLAJI TOZUNUN HAYVAN PERFORMANSI, SERUM PARAMETRELERİ, ET KALİTESİ VE YEM MALİYETİ ÜZERİNE

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİGA MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ DERS İÇERİKLERİ

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİGA MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ DERS İÇERİKLERİ BÖLÜM: Bitkisel ve Hayvansal Üretim T.C. PROGRAM: Büyük ve Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliği I. YARIYIL 00101 Matematik I (2 0 2), Sayılar, Cebir, Denklemler ve Eşitsizlikler, Fonksiyonlar, Logaritma, Trigonometri,Geometri

Detaylı

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü.

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü. Doç.Dr.Engin DEVECİ HÜCRE KÜLTÜRÜ Hücre Kültürü Araştırma Laboratuvarı, çeşitli hücrelerin invitro kültürlerini yaparak araştırmacılara kanser, kök hücre, hücre mekaniği çalışmaları gibi konularda hücre

Detaylı

Süt Kontrolüne Tabi İnek Sayısı : 3.534.548 Baş yani % 83,6 sı kontrol ediliyor.

Süt Kontrolüne Tabi İnek Sayısı : 3.534.548 Baş yani % 83,6 sı kontrol ediliyor. 2009 yılı Almanya Süt Verimi Ortalamaları : Irk Adı Süt Verimi Laktasyon Gün Sayısı Süt Yağı Süt Proteini 2011 S.A. Holştein 8538 323 4,1 3,39 güncel:9730 kg K.A.Holştein 7556 320 4,23 3,41 güncel: Montofon

Detaylı

TÜRKİYE BEYAZ ET SEKTÖRÜ

TÜRKİYE BEYAZ ET SEKTÖRÜ TÜRKİYE BEYAZ ET SEKTÖRÜ 1. GİRİŞ Beyaz et insan beslenmesinde besin değeri açısından tartışılmaz bir öneme ve yere sahiptir. Tavuk eti; uluslararası terminolojide Kanatlı Eti kavramı içinde değerlendirilmektedir.

Detaylı

TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ

TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ Prof. Dr. Salahattin KUMLU DGRV-Türkiye Temsilciliği Eğitim Ekibi Merzifon, 2012 Türkiye de sığır varlığı ve süt verimi Eylül 2012 2 Sığır varlığı ve süt verimi İnek sayısı

Detaylı

3.5. TARIM MAKİNALARI BÖLÜMÜ

3.5. TARIM MAKİNALARI BÖLÜMÜ 3.5. TARIM MAKİNALARI BÖLÜMÜ 3.5.1. TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI Yürütücü Kuruluş (lar) : Çeşitli Tarımsal Ürünlerin Vakumla Kurutulmasında Kurutma Parametrelerinin Belirlenmesi İşbirliği Yapan Kuruluş

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri

Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Mamaları Annesütünün ikamesidir. Annesütü alamayan bebekler için Annesütü yetersizliğinde Annesütü ve inek sütünde enerji ve ana besin maddeleri Anne Sütü (100ml)

Detaylı

SÜT VE BESİ SIĞIRI BESLENMESİNDE KULLANILAN PROTEİN FRAKSİYONLARI VE VERİM ÜZERİNE ETKİLERİ

SÜT VE BESİ SIĞIRI BESLENMESİNDE KULLANILAN PROTEİN FRAKSİYONLARI VE VERİM ÜZERİNE ETKİLERİ SÜT VE BESİ SIĞIRI BESLENMESİNDE KULLANILAN PROTEİN FRAKSİYONLARI VE VERİM ÜZERİNE ETKİLERİ Mehmet Ali Bal 1 Hale Yarar 1 Adem Kamalak 1 Yavuz Gürbüz 1 Özet: Hayvan beslemede kullanılan salt ham protein

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Tarım ve hayvancılıkta doğru analiz ve doğru yönlendirme verimi birebir etkiler!

Tarım ve hayvancılıkta doğru analiz ve doğru yönlendirme verimi birebir etkiler! Tarım ve hayvancılıkta doğru analiz ve doğru yönlendirme verimi birebir etkiler! VETERİNER TEŞHİS HİZMETLERİ Hassas ölçümler... Sağlıklı sonuçlar... Akılcı öneriler! 2011 yılında hayata geçirdiğimiz Veteriner

Detaylı

RUMİNANTLARDA TELAFİ EDİCİ BÜYÜME. Prof.Dr. Nurettin GÜLŞEN

RUMİNANTLARDA TELAFİ EDİCİ BÜYÜME. Prof.Dr. Nurettin GÜLŞEN RUMİNANTLARDA TELAFİ EDİCİ BÜYÜME Prof.Dr. Nurettin GÜLŞEN GİRİŞ Owens (1995) büyümeyi protein, yağ ve kemiklerin birikimi olarak, Hornick (2000) endokrin sistemin etkisi sonucunda besin maddelerinin kullanılabilirliği

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

Önemli bir yem hammaddesi: Mısır

Önemli bir yem hammaddesi: Mısır Önemli bir yem hammaddesi: Mısır Besinsel Özellikleri Mısır; diğer tahıllar, tahıl yan ürünleri ve enerji sağlayan diğer hammaddeler ile karşılaştırıldığında standart bir hammaddedir. Birçok kanatlı rasyonunda

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi

Hd 50. Hidrojen Molekülleri. Hidrojen bakımından zengin alkali su. Gerekli mineral takviyeleri. Üstün antioksidan etkisi Hd 50 Hidrojen Molekülleri Hidrojen bakımından zengin alkali su Üstün antioksidan etkisi Gerekli mineral takviyeleri Dayanıklı ve mükemmel performans Hidrojen molekülleri doğal ortamda bulunur, basit yapıdadır

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Cangir UYARLAR

Yrd. Doç. Dr. Cangir UYARLAR Yrd. Doç. Dr. Cangir UYARLAR Akdeniz mandalarının çoğu İtalya, Balkan ülkeleri, Rusya nın bazı bölgeleri ve Türkiye de bulunmaktadır. Bunların verimleri ortalama laktasyon başına 1400-1500 lt civarındadır.

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Ruminant. Organik Asit Tuzlarının Ruminal Modülasyonda Kullanımı

Ruminant. Organik Asit Tuzlarının Ruminal Modülasyonda Kullanımı Organik Asit Tuzlarının Ruminal Modülasyonda Kullanımı KONU İLGİ Rumalato - Malik Asitin Sodyum Kalsiyum Tuzu TERCÜME VE DERLEME Organik Asit Tuzlarının Ruminal Modülasyonda Kullanımı Teknik Ürün Müdürü

Detaylı

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ Keçi, kuru ve sıcak yerlerde ve özellikle tarımsal açıdan geri kalmış bölgelerde yaşayan insanlar için çok önemli bir besin ve gelir kaynağıdır. Gerek

Detaylı