T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ADLİ TIP ENSTİTÜSÜ TEZ DANIŞMANI: PROF. DR. GÖKHAN ORAL İKİNCİ DANIŞMAN: PROF. DR. M. LEVENT KAYAALP

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ADLİ TIP ENSTİTÜSÜ TEZ DANIŞMANI: PROF. DR. GÖKHAN ORAL İKİNCİ DANIŞMAN: PROF. DR. M. LEVENT KAYAALP"

Transkript

1 T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ADLİ TIP ENSTİTÜSÜ TEZ DANIŞMANI: PROF. DR. GÖKHAN ORAL İKİNCİ DANIŞMAN: PROF. DR. M. LEVENT KAYAALP ÇOCUKLARDA SUÇUN HUKUKİ ANLAM VE SONUÇLARINI ALGILAYABİLME İLE ALGILAMALARINA ETKİ EDEN SOSYAL- KÜLTÜREL FAKTÖRLERİN CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN İNCELENMESİ SOSYAL BİLİMLER ANABİLİMDALI DOKTORA TEZİ KLİNİK PSİKOLOG EDA ERDENER İSTANBUL, 2011.

2

3 Bu tez, 8388 proje numarası ile İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimince desteklenmiştir. Desteklerinden dolayı teşekkürlerimi bir borç bilirim.

4 i ÖNSÖZ Türkiye de çocukların ceza sorumluluğu konusuna dikkatimin çekilmesi, 2006 senesinde çocuklara ilişkin kısıtlayıcı yeni hükümler getiren Terörle Mücadele Kanunu (TMK) sebebiyle çocukların erişkinler gibi yargılanmasıyla oldu. O dönem kamuoyunun gündemine Taş atan çocuklar olarak giren, benim gibi düşünenlerin ise TMK mağduru olarak adlandırdıkları çocuklar, sadece yetişkinler gibi yasal işleme maruz kalmıyor, terör suçlarına özgü geliştirilmiş olan özel soruşturma, yargılama, cezalandırma ve infaz sistemlerine maruz bırakılıyordu. Bu dikkatimin ne kadar yerinde olduğu, dönemin Adalet Bakanı Mehmet Ali Şahin in yaptığı açıklamada görülüyordu: 2006 ve 2007 yıllarında toplamda 1572 çocuk, 2008 yılında ise 571 çocuk terör suçundan yargılanmıştı (Bkz. TBMM web sayfası). Taş atan çocuk terör suçlusu olur mu, dahası her şeyden önce terör suçlusu bir çocuk olabilir mi? sorusu üzerine düşündüğümde, Türkiye nin de taraf olduğu çeşitli uluslararası belgelere göre, toplumsal gösterilere katılan çocukların durumu açısından ciddi hukuki ihlaller bulunduğunu anladım. Çocuk Hakları Bildirgesi, BM Çocuk Hakları Sözleşmesi, Pekin Kuralları (Birleşmiş Milletler Çocuk Ceza Adaleti Sisteminin Uygulanması Hakkında Asgarî Standart Kurallar), Riyad İlkeleri (Çocuk Suçluluğunun Önlenmesine İlişkin BM Sözleşmesi) gibi belgeler, uygulamada yapılanın tersini söylüyordu. Tez danışmanı olarak seçtiğim hocam Prof. Dr. Sermet Koç, TMK mağduru çocukların durumunun oldukça ihtilaflı olduğu ve bir doktora tezi için gerçek bir teorik zemin oluşturamayacağını belirttiğinde, yolum bir başka hocam Prof. Dr. Gökhan Oral a düştü. Kendisi bana, sadece terörle mücadele kanununun mağdur ettiği çocuklar için değil, Türkiye de genel olarak çocuklar için hukuki bir sorun teşkil eden ceza sorumluluğunun değerlendirilmesi konusuna odaklanmamı ve bunun için TCK daki ilk yaş dilimi olan yaşı ele almamı önerdi. Başlangıçta, çok da istemeden uzaklaştığım tez konuma yeni açılımlar getirerek bana yol gösteren ve bitirdiğimde içime sinen bir tez olarak kendimle gurur duymama sebep olan her iki hocama da şu anda teşekkür ediyorum. Yeni tez konumla ilgili yaptığım incelemelerde gördüm ki, Türkiye de sadece terör suçu değil, genel olarak tüm çocuk suçlarının değerlendirmesinde yetişkinlere özgü soruşturma, yargılama ve infaz sorunu

5 ii Türk Ceza Hukuku sistemi kurulduktan beri var olan ve dikkat çekilen bir konuydu. Türkiye de 12 yaşını doldurmuş bir çocuğun ceza sorumluluğu olduğu kabul edilmekteydi. Ama çocuklara haklarının oldukça geç yaşlarda verildiği düşünülürse (okulu bırakma, evlilik, ehliyet alma, oy verme, miras) ceza sorumluluğu için bu yaşın oldukça küçük olduğu düşünülmeliydi. Dahası bu sistemin asıl sorunlu olduğu ilk yer, çocukta akıl zayıflığı ya da akıl hastalığı yoksa ceza sorumluluğunun tam kabul ediliyor olmasıydı. Peki, ceza sorumluluğu tam olarak neydi? Eğer suçun hukuki anlam ve sonuçlarını algılayabilmek demekse, yaptığının bir suç olduğunu biliyor musun? diye sorulduğunda Evet, bu bir suçtur demek miydi? Yani, sadece öğrenilmiş hukuki bir bilgiyi tekrarlamak mıydı? Peki, suç çevresinde büyümüş çocuklar için durum ne olacaktı? Bu çocuklar küçük yaştan itibaren suçun anlam ve sonuçları hakkında bilgi sahibi iseler, bu sahte bilinç nedeniyle diğer çocuklardan daha mı fazla ceza alacaklardı? Zaten o çevrede büyüyerek doğuştan sahip oldukları eşitsizlik, adaletin eliyle daha da mı perçinlenecekti? Çocukların doğumdan itibaren tüm yaşam deneyimleri, belirli bir yaşa kadar onlardan sorumlu olanlar tarafından kontrol edildiğinden, yoksulluk, yüksek suç çevresinde yaşama, düşük eğitimsel imkânlar ve yetersiz anne babalık gibi sosyal faktörler, çocuğun direk olarak sorumlu olmadığı suç davranışına katkıda bulunmaz mıydı? Ve tam da bu nedenle çocuklar, fazladan korunmaya ihtiyaç duymuyorlar mıydı? Ceza sorumluluğu için belirlenen yaş göz önünde bulundurulursa, çocuğun gösterdiği anti-sosyal davranış, onun kriminalize edilmesine değecek seviyede eşit miydi? Asıl amacın çocukları kriminalize etmekten uzak tutmak olmasına rağmen< İşte tüm bu sorular, tezimde iki noktaya odaklanmamı sağladı: İlki, ceza sorumluluğu için Türkiye de belirlenen asgari yaş; ikincisi, çocukların içinde büyüdüğü sosyal-çevresel faktörlerin ceza sorumluluğuna etkisi< Tezim, bu iki değişkeni göz önüne alarak kuruldu ve sonucunda da gördüğüm üzere, beni bu yaş çocuklarında gerçek bir ceza sorumluluğunun olmadığı kanaatine götürdü. Ama ben kendi adıma bir ruh sağlığı çalışanı olarak söyleyebilirim ki bu yaş çocuklarının gösterdiği şey gerçek bir hukuki bilinç değil, kendi zihinsel, ahlaki ve kültürel faktörleriyle birleşen şekilde, kendi dünyalarında kurdukları duygusal tasavvurların sonuçlarıdır. Suçun anlamını ve sonuçlarını yorumlayışları, kendi içinde tutarsız ve ahlaki gelişim düzeylerine göre değişkenlik göstermektedir. Bu bağlamda 12 yaşını doldurmuş olma hali, ceza sorumluluğu için çok erken bir

6 iii yaştır. Hele ki suç çevrelerinde büyüyen çocukların sahte hukuki bilinçlerini, ceza sorumluluğunun tamlığı olarak nitelendirmemek için özel bir dikkat gerekir. Tezim başka şekillerde de okunabilir< Bu kanaatlerimin adli, psikolojik ve pedagojik boyutlarına katılmak bu alanda çalışan diğer uzmanların işidir, ben ancak tezimin sonuçlarını bu şekilde kotardığımı söyleyebilirim. Tezimi bitirdiğimde teşekkür edeceğim çok fazla kişi olduğunu gördüm. Yemek yerken, çay içerken, hatta koridorda gördüğüm esnada bile fikir almaya çalışarak sıkıştırdığım farklı disiplinlerden hocalar, tez çalışmama çok yardımcı olan arkadaşlarım oldu. Hepsine teşekkür ederim< Ama özellikle teşekkür etmek istediklerim var ki, onlar olmasaydı bu tez de olmazdı diyorum: Psikoloji lisans eğitimimden bu yana bana bilimsel bakış açısını kazandıran ve bana bilgiyi değil, bilgi ile düşünmeyi öğreten sevgili hocam Prof. Dr. Yılmaz Özakpınar ile hukuki bilgisini benden esirgemeyen eşi Avukat Serpil Özakpınar a; fikirlerini ve zamanını benden esirgemeyen arkadaşım Avukat Davut Erkan a; tez danışmanım Prof. Dr. Gökhan Oral a ve ikinci danışmanım olmasına karşın danışmanım kadar emek veren Prof. Dr. M. Levent Kayaalp e; tez jürimde beni her daim destekleyen hocam Prof. Dr. Sermet Koç a; işyerimde desteğiyle yanımda olan Yrd. Doç. Dr. Muzaffer Şahin e; destekleriyle yanımda olan manevi ailem Güven Teyzem ve İbrahim Eniştem e; son olarak, tezimi tamamlamak için gerçek motivasyonu bana sağlayan Halil Savda ya teşekkürlerimi bir borç bilirim.

7 iv İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ<<<<<<<<<<<<<<<<<<< <<<<<<< ii İÇİNDEKİLER <<<<<<<<<<<<<<<<<<<< <<..iv TABLOLAR LİSTESİ<<<<<<<<<< <<<<<<<<<<vi I. GİRİŞ VE AMAÇ 1 1. Çocuk Adalet Sisteminde Ceza Sorumluluğu: Kavramlar ve Yeni Gelişmeler 2 2. Çocuk ve Ergenlerde Ceza Sorumluluğunu Etkil eyen Faktörler Biyopsikososyal faktörler Sosyal-kültürel faktörler Ahlaki muhakeme düzeyi Hukuki muhakeme, karar verme ve hukuki bilgi düzeyi Türkiye de Çocukların Ceza Sorumluluğu: Varsayımlar ve Amaç: 17 II. GEREÇ VE YÖNTEM Örneklem Gereçler Uygulama ve Yönerge Hipotezler ve Öngörülen Çıktılar: Anketlerin Değerlendirilmesi 23 III. BULGULAR: 25 1.Sosyo Demografik Veriler 25 2.Sosyo-Ekonomik Seviyeye (SES) Göre Suçun Anlam ve Sonuçlarını Algılayabilme 31 3.Yaş Değişkenine Göre Suçun Anlam ve Sonuçlarını Algılayabilme 61 4.Cinsiyet Değişkenine Göre Suçun Anlam ve Sonuçlarını Algılayabilme 67 IV. TARTIŞMA V. SONUÇ VI. ÖZET: ABSTRACT: VII. KAYNAKLAR EK 1: SOSYO DEMOGRAFİK BİLGİ FORMU

8 EK 2: SUÇUN ANLAM VE SONUÇLARINI ALGILAYABİLME ANKETİ EK 3: SUÇUN ANLAM VE SONUÇLARINI ALGILAYABİLME ANKETİ CEVAPLARI ÖZGEÇMİŞ: EDA ERDENER v

9 vi TABLOLAR LİSTESİ Sayfa Tablo 1. Okulların yaş ve cinsiyete göre dağılımları <<<<<<<<< Tablo 2. Okulların sosyo-demografik özelliklere göre dağılımları..<<<.. 28 Tablo 3. Taksirle öldürme suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<...32 Tablo 4. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<.. 34 Tablo 5. Eziyet suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<. 35 Tablo 6. Şantaj suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< 36 Tablo 7. Haberleşmenin gizliliğini ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<...38 Tablo 8. Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<...39 Tablo 9. Nitelikli hırsızlık suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<< 40 Tablo 10. Nitelikli hırsızlık ve mala zarar verme suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<< 43 Tablo 11. Nitelikli hırsızlık ve mala zarar verme suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<. 44 Tablo 12. Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı <<<<<<<<<<< Tablo 13. Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<46 Tablo 14. Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<..48 Tablo 15. Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<...<<<<<<<<<<<...49

10 Sayfa Tablo 16. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı <<<<<<...50 Tablo 17. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<...53 Tablo 18. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<..54 Tablo 19. Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanımı suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<55 Tablo 20. Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanımı suçu için ceza ağırlığı cevaplarının sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<< Tablo 21. Spor alanlarına yasak madde sokulması ve müsabaka düzeninin bozulması suçları için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<57 Tablo 22. Hakaret suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<. 58 Tablo 23. İftira suçu için suçlu bulma durumunun sosyoekonomik düzeye göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<.<<<< Tablo 24. Toplam doğru cevapların yaşa göre dağılımı<<<<<<<<..61 Tablo 25. Taksirle öldürme suçu için suçlu bulma durumunun yaşa göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<.62 Tablo 26. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu için ceza ağırlılığı cevaplarının yaşa göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<63 Tablo 27. Nitelikli Yağma suçu için suçlu bulma durumu cevaplarının yaşa göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<63 Tablo 28. Nitelikli hırsızlık ve mala zarar verme suçu için ceza ağırlılığı cevaplarının yaşa göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<...64 Tablo 29. Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçu için suçlu bulma durumu cevaplarının yaşa göre dağılımı<<<<<<..64 Tablo 30. Resmi belgede sahtecilik suçu için suçlu bulma durumu cevaplarının yaşa göre dağılımı <...<<<<<<<<<<<<<<<<...65 Tablo 31. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu için suçlu bulma durumu cevaplarının yaşa göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<66 Tablo 32. Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçu için ceza ağırlığı cevaplarının yaşa göre dağılımı <<<<<<<<<<<<66 Tablo 33. Toplam doğru cevapların cinsiyete göre dağılımı<<<<<67 Tablo 34. Taksirle öldürme suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<...68 vii

11 Sayfa Tablo 35. Şantaj suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<...68 Tablo 36. Nitelikli yağma suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı<<..<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<..69 Tablo 37. Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<...69 Tablo 38. Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<70 Tablo 39. Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<..71 Tablo 40. Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<.71 Tablo 41. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<..72 Tablo 42. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<..73 Tablo 43. Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<...73 Tablo 44. Tehdit suçu için suçlu bulma cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<74 Tablo 45. Tehdit suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<.75 Tablo 46. Hakaret suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<75 Tablo 47. Bilişim sistemine girme suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<..76 Tablo 48. İftira suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<.77 Tablo 49. Suç üstlenme suçu için suçlu bulma durumu cevaplarının cinsiyete göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<...78 Tablo 50. Suçu bildirmeme suçu için ceza ağırlığı cevaplarının cinsiyete göre dağılımı<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<78 Tablo 51. Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçu için suçlu bulma durumu cevaplarının cinsiyete göre dağılımı<<<<<<<<<<79 viii

12 1 I. GİRİŞ VE AMAÇ Adalet sisteminin çocuğu hangi yaşta ve hangi suç için ne kadar sorumlu tutacağı, yani ceza sorumluluğun başlangıç yaşı, çocuk adalet sisteminin hedefleri ve çocuk haklarının korunması bakımından önem taşımaktadır. Çocuk korunması paradigmasının evrensel temeli sayılan Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), çocukların yeterli olgunlaşma düzeyine sahip olmadıkları için korunmaları gerektiğini belirten korumacı (paternalistik) görüş ile çocukların erişkinlere özgü tüm haklardan faydalanması gerektiğini savunan özgürlükçü hareketin bir birleşimi sayılır (3). Sözleşmenin getirdiği bakış açısı, böylelikle hem çocuğun olgunlaşmamışlık halini göz önüne alarak çocuk korunmasını güvence altına almakta hem de yetişkinlere özgü hakların çoğunu çocuklara tanımaktadır. Çocuk Hakları Sözleşmesinin 40. maddesi, ceza sorumluluğu için asgari yaş sınırının çok düşük tutulmaması gerektiğini belirtmesine karşın, bu yaşı belirlemeyi devletlerin inisiyatifine bırakmıştır. Ceza ehliyetini 7 yaşından başlatan Lübnan, Sudan, Ürdün, Bangladeş, İrlanda ülkeler olduğu gibi, 18 yaşından başlatan ülkeler de vardır (73). Ceza sorumluluğu, İskoçya da 8 yaş, Kanada ve Yunanistan da 12 yaş; Fransa ve İsrail de 13 yaş; İsviçre, Finlandiya, Danimarka ve Norveç te 15 yaş; Japonya, Portekiz, İspanya ve Amerika da 16 yaş; Belçika, Peru, Panama ve Amerika Birleşik Devletleri nin bazı eyaletlerinde 18 yaştan başlar (65, 90). Pekin Kuralları nın (Birleşmiş Milletler Çocuk Ceza Adaleti Sisteminin Uygulanması Hakkında Asgari Standart Kurallar) 4. maddesi, ceza sorumluluğu için asgari yaşın devletler tarafından nasıl belirlenmesi gerektiğini şöyle açıklar: Küçükler bakımından ceza sorumluluğu yaşı kavramını tanıyan hukuk sistemlerinde bu yaşın başlangıcı, küçüklerin duygusal ve zihinsel erginlik durumları akılda tutularak, çok düşük bir yaş düzeyinde tespit edilmeyecektir. Modern yaklaşım, bir çocuğun ceza sorumluluğunun ahlaki ve psikolojik unsurlarına uygun davranıp davranmayacağının, yani çocuğun kendi bireysel muhakeme ve kavrayışı yoluyla, suç davranışından sorumlu tutulup tutulamayacağının göz önünde bulundurulması şeklinde olacaktır. Görülüyor ki, uluslararası sözleşmelerin bu yöndeki uyarılarına rağmen, çocukların ceza sorumluluğuna yönelik devletlerin yaptığı hukuki düzenlemeler, devletin ideolojisinin çocukluk ve suç kavramlarına yüklediği anlama bağlı olarak değişmektedir.

13 2 Çocukluğun, bebeklik gibi biyolojik, dolayısıyla evrensel bir kategori olmayıp tarihin belirli bir noktasında toplumsal koşulların sonucu olarak ortaya çıkan toplumsal bir tasavvur olduğu tezini savunan Aries in belirttiği gibi (56), çocukluğun kavramsallaştırmasında zaman içinde ortaya çıkan değişim, suçluluk olgusuna bakıştaki farklılıkları da ortaya koymuştur. Bu nedenle çocuk suçluluğunun hukuki bağlamı, modern toplumun çocuk paradigmasının hem üretildiği hem de uygulandığı bir zemin haline gelmiştir. Ceza sorumluluğu kavramını anlamak için çocuk adalet sisteminin dayanak noktalarını ve kavramlarını incelemek, bu nedenle önem taşımaktadır. 1. Çocuk Adalet Sisteminde Ceza Sorumluluğu: Kavramlar ve Yeni Gelişmeler Yaş küçüklüğü, ceza sorumluluğu kavramıyla felsefi anlamda ne bakımdan ilgilidir? Hangi zihinsel elementler (bilgi, niyet- kast, öngörü) bir çocuğun yaptığı eylemden sorumlu olduğunu gösterir? Hukuk sistemlerinde, ceza sorumluluğundaki yaş faktörüne verilen önem, iki ayrı mantıktan kaynaklanır: İlki, çocuğun suç işleme kapasitesiyle ilgiliyken; diğeri, çocuğun ceza ehliyetinin tam olup olmadığı, yani suçlama ve cezanın erişkinlerin tabi olduğu sistemle ilgili olup olmayacağı hakkındadır (65). Bu iki mantıktan beslenen ceza sorumluluğunun kanuni şekillenişi genellikle iki şekilde olur: Birincisi, ceza sorumluluğu için asgari yaşın belirlenmesi; ikincisi çocuğun yaptığı eylemin yanlışlığını takdir-temyiz edebilme (appreciation) yeteneğine bağlı olarak ceza sorumluluğunun tedrici olarak artması (gradual imposition) (92). Geleneksel anlamda ceza sorumluluğu, sanığın atfedilen suç eylemini işlerkenki zihinsel durumu, yani kendi davranışındaki doğruyu yanlıştan ayırabilme ve davranışlarını kontrol edebilme yeteneğidir (13). Ceza sorumluluğunun olmayışında ise, akıl hastalığı ve akıl zayıflığı kavramlarını tanınır ama çocukların gelişimsel olgunlaşmama (developmental immaturity) halinden kaynaklı ehliyetsizliklerine, yani gerçek ya da kavramsal günlük bilgiyi kavramaları hususunda bir ergenle erişkin arasındaki farklılığa, özellikle mahkeme sürecinde çok az dikkat çekilir. Oysa kanunların, çocukların olgunlaşmamışlık hallerine odaklanmaları farklı nedenlerden önemlidir: İlki, kanunların anlamını anlamak için çocukların rehberliğe ihtiyaç duymalarıdır. Rehberliğe ihtiyaç doktrini,

14 3 öncelikle akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı gösteren erişkinler için geliştirilmiş olsa da, şimdilerde çocukların da olgunlaşmamışlık halleri nedeniyle bu tür bir rehberliğe ihtiyaç duydukları düşünülmektedir. İkincisi, savunma ve iddia makamının, ceza ehliyetini her bir vaka için ayrı ayrı değerlendirmesi zorunluluğunu doğurmasıdır. Son olarak da yargı sürecinin, çocukların karar vermelerini etkilemesi bakımından olgunlaşmamışlığı, çocuk sanığın yararına kullanmasıdır (45). Peki, neden çocuklar için böylesi kavramlaştırmalar gerekmiştir? 18.yy da İngiltere başta olmak üzere Avrupa da 8 yaş çocuklarına bile basit hırsızlıklardan dolayı idam cezaları uygulanmış olduğundan, ceza kanunlarının uygulamadaki katılığını kırmak için doli incapax gibi koruyucu ön kabullere ihtiyaç duyulmuştur (92). İngiliz çocuk adalet sisteminin hukuk doktrininin kuralı olan doli incapax, çocuklarda suç işleyebilme kapasitesinin olmayışı (incapable of crime) anlamında olup, küçük sanıklar için tarihi bir koruma kanunudur. İddia makamının, çocuğun eylemini ciddi olarak bir suç ya da ahlaki olarak yanlış olduğuna dair bilgisinin varlığını gösteriyor olmasına ihtiyaç duyar (14). İddia makamının görevi, yaş çocuğunun makul şüphenin ötesinde suç niyeti taşımadığına ilişkin varsayımı çürütmek değil, çocuğun kendi davranışını algılayışının bir yaramazlıktan fazlası veya çok daha ciddi bir yanlış olduğunu bildiğini kanıtlamaktır yaş arası çocuklarda yanlış bildiğini bilme olarak da kavramlaştırılabilen doli incapax için 1990 larda yeni eğilim, bir edimin doğru ya da yanlış olduğunu bilmekten ziyade yaramazlıktan ya da yanlış bir davranış olmaktan ziyade daha ciddi bir suç olduğunu bilmeye doğru evrilmiştir (43) de ise bu kavramın çocuk sanıklar için yeterli koruma sağlamadığı ve erişkin sanıklardan kapasitelerini ayırt etmek bakımından tatmin edici olmadığı gerekçesiyle tamamen vazgeçilmiştir (14). Çocukları yaşlarından dolayı suçlamamanın ceza sorumluluğunun olmayışına mı denk düştüğü sorulduğunda Mens Rea kavramı işin içine girer (65). Bir suçlamayı çürütmede başarısız olan kişi, ediminden dolayı hakkındaki suçlama ve cezadan sorumludur (liable) ve bir suçlamadan ve cezadan sorumlu olan kişi de hakkındaki suçlamayı çürütmek zorundadır. Kişide Mens Rea yoksa herhangi bir suç içeren eylemden sorumlu tutulamaz. Bu noktada, yaşla ilişkili Mens Rea problemleri bir kapasite(sizlik) kuralı mıdır diye sorulduğunda, suçlamaya karşı kendini koruyabilme kuralı (immunite-from-prosecution rule) etkili olur. Sorumluluk

15 4 teorisi, özünde bir kişi için gerekli olan otonominin (kendi başına hareket etme kabiliyeti) doğası ve sınırları hakkındadır. Kişisel kapasiteden kasıt, bir seçim esnasında istek ve niyete dayanarak inisiyatif alabilme kapasitesidir. Temel kişisel kapasitenin bazı hallerinde ise, ceza sorumluluğundan önce gerçekçilik (rasyonelite) kuralı eklemelidir. Çocuklar, sadece çocuk oldukları için zihinsel ve ruhsal kapasiteleri erişkinler gibi değildir ama bu alandaki teorilerin birçoğunun yaptığı üzere, çocuklar ve akıl hastalığı-zayıflığı arasında bir analoji kurmak da yanlıştır. Akıl hastalığı kavramının ceza sorumluluğu için çok karışık ve tartışmalı oluşunun tersine, çocukluk hali çok basit ve açık türde bir konuma sahiptir. Buna karşın gerçeği değerlendirme yetisi bir tarafta iken, ceza sorumluluğu diğer yandadır, çünkü tek başına suçun anlam ve sonuçlarını algılayabilmek ceza sorumluluğu için yeterli değildir. Çocuklarını, içine şeytan girdiğini düşündüğü için öldüren bir kadını düşünelim. Bu kadın, işlediği suçun anlam ve sonuçlarını bilir, yani öldürmenin bir suç olduğunun, bu edimle çocuklarını kaybedeceğinin ve ceza alacağının bilincindedir. Ama rasyonalitenin, yani gerçeği değerlendirme kapasitesinin olmayışı, bu suçu işlemesine yol açar. İşte ceza sorumluluğu kavramı ele alınırken çocuklarla akıl hastalarının kıyaslanması bu nedenle doğru değildir. Çünkü suç işleyen bir akıl hastası, uygulamadaki rasyonaliteden yoksundur. Çocuklar ise çok küçük bir yaştan itibaren yaptıkları hakkında bizi saran dünyanın mantığıyla uyumlu olmak suretiyle edimlerinin sebeplerini açıklayabilirler (65). 2. Çocuk ve Ergenlerde Ceza Sorumluluğunu Etkileyen Faktörler Ceza sorumluluğu, çocuğun bireysel muhakeme ve kavrayışı yoluyla suç davranışından sorumlu tutulup tutulamayacağı yani özünde suçun hukuki değerini anlamak ise, bu değerin anlaşılması, yargılama ve karar verme yetisi ile yakından ilişkilidir. Suç hakkında bir yargıya varma ve karar vermenin (decision making) sadece zihinsel (kognitif) işlevler açısından ele alınması, karar vermenin zihinsel ve psiko-sosyal faktörlerin bir harmanı olduğunu gözden kaçırmaktır (20). Zihinsel işlevler temel alınarak ergenler ile erişkinlerin karar verme becerileri kıyaslandığında, ergenlerin bilgi işleme, anlama ve muhakeme kapasiteleri erişkinlerle benzerdir (76, 81, 83). Oysa bir erişkinle ergen arasındaki fark sadece zihinsel değil, gelecek

16 5 yönelimini, daha iyi risk algısını ve daha az akran etkisine maruz kalmayı içeren psiko-sosyal olgunlaşma halidir (45). Bu muhakeme biçiminin adli kararlara yansıması ise, ergenlerin yetişkinlerle benzer zihinsel muhakeme düzeyine sahip oldukları zaman, ceza sorumluluklarının tam olduğu yönünde olmaktadır. Bu nedenle çocuk ve ergenlerde ceza sorumluluğunu etkileyen biyopsikososyal ve sosyal-kültürel faktörler, ahlaki muhakeme düzeyi, hukuki muhakeme ve hukuki bilgi düzeyi, çocukların ceza sorumluluğu değerlendirilirken zihinsel becerilerin dışında göz önünde bulundurulması gereken faktörlerdendir Biyopsikososyal faktörler Bir erişkinle bir ergenin karar vermesi arasındaki temel fark salt zihinsel değil, biyopsikososyaldir. Bu faktörler ergenliğin sonlarına doğru olgunlaşmaya ve bir erişkininkine benzemeye başlayarak karar vermedeki olgunlaşmaya da etki ederler (20, 58). Karar verme, tek boyutlu değildir. Muhakeme ve yargılama, karar vermeye birlikte etki etmelerine karşın, birbirinden farklıdırlar. Muhakeme (reasoning), bilgi işleme için gerekli zihinsel kapasite iken, yargılama (judgment), kararların olası sonuçlarının farklı önem dereceleriyle değerlendirilip işlenmesi anlamına gelmektedir. Günlük problem çözmenin özü, muhakemeye dayanmakta olup, eylemin çeşitli sonuçlarını hayal edebilme, hipotetik eylemlerin olası sonuçlarını kıyaslayarak, içlerinden birinin uygunluğunu tartabilmeyi içerir. Muhakeme zihinsel işlevlerle ilgili iken; yargılama, sosyal-duygusal olgunlaşma ile yakından bağlantılıdır ve karar vermenin öncülüdür. Zihinsel işlevler, karar verme kapasitesinin temeli olsa da, sosyal-duygusal olgunlaşma, karar vermeye birincil derecede etki eder. Bu nedenle ergenlerin zihinsel fonksiyonlarındaki erişkinlere denk olgunlaşmaya rağmen, karar vermeye etki eden biyopsikososyal faktörlerin varlığı, kusurluluklarını azaltan sebeplerdendir (40, 58, 81). Bu biyolojik temelli psikolojik faktörler şöyle sıralanabilirler: 1. Ergenler, bir edimin sonuçlarını anlayabilecek akıl yürütme becerisine çoğunlukla erişkinler kadar sahip olmalarına karşın, risk algısı ve riske karşı tutumları karar verme süreçlerini etkiler. Erişkinlere göre risk farkındalıkları daha düşük olup, riskli durumlar karşısında fayda-zarar hesabı yaparken daha çok faydaya odaklı olma ve riskleri daha düşük algılama eğilimindedirler. Ergenlerde olumlu geri bildirme tepki verme

17 6 daha fazla, olumsuz geri bildirimden kaçınma, riski algılama ve tehlikeyle bağlantılı olarak zarara uğramadan kaçınma daha azdır (19, 58, 81, 85). 2. Zamanın farklı algılanması ve gelecek yönelimindeki farklılaşma ergenlerin karar vermelerini etkiler. Ergenlerde gelecek yönelimi, erişkinlere kıyasla daha az olup, daha çok şimdiye odaklanırlar. Riske karşı-fayda hesabı yaparken, uzun vadeli sonuçlar yerine, kısa vadeli sonuçlara; kararların olumsuz sonuçlarından ziyade olumlu sonuçlarına odaklanırlar (20, 25, 40, 58, 77, 81, 85). 3. Ergenlerin, başkasına aynı şartlar altında olumsuz etki edeceğini bildiği bir durumun kendi başına gelmeyeceğine dair inanç olarak tanımlanabilen kişisel masala (personal fable) daha fazla inanmaları, o davranışın olası zararlı sonuçları hakkında bilgileri olsa dahi, kendi adlarına riskin hafife alınmasına ve riskli kararlar almalarına yol açar. Ergenler, cesaret içeren riskli eylemlerin diğer insanlar tarafından nasıl değerlendirildiğini hesaba katarak karar alma olarak tanımlanabilen hayali izleyicilerin (imaginary audience) etkisine ve bir durumda sadece kendi bakış açılarını ortaya koymaya yani kendilik odaklı (self-focus) olmaya eğilimlidirler. Bu durum, kendilerini daha az incinebilir algılamalarına ve zarar görme riskini hafife almalarına yol açar (20, 25, 81). 4. Rasyonel karar verme, duyum arayışı ile negatif ilişki halinde iken, iç kontrol odaklı olma ile pozitif ilişkilidir. Ergenler, akılcı (rasyonel) karar verme tarzı yerine; sezgisel, kaçıngan ve ani karar verme tarzını benimserler (6). 6, 8, 10 ve 12. sınıf öğrencileri ile genç erişkinlerin karar verme yeterlilikleri kıyaslandığında, erişkilerin, kararlarıyla ilgili riskleri ve faydaları daha fazla dikkate aldıkları ve daha fazla tavsiye-öneri arama eğiliminde oldukları gösterilmiştir. Bu bulgu önemlidir çünkü çocuklar, erişkinlerle benzer zihinsel olgunlaşma düzeylerine rağmen, gerçek hayatta karar verirken bu yetilerini hesaba katmazlar. Özellikle ergenler, sosyal bir bağlamda gerçek ve ciddi sonuçları olan kararlar alırlar ve korunmasız cinsel ilişki, hamilelik, kürtaj, içkiliyken araba kullanma gibi durumların gelecekteki sonuçlarını erişkinler gibi öngöremezler (12).

18 7 5. Ergenler, akran etkisi nedeniyle riskli kararları tek başına oldukları zamana kıyasla grup içinde daha fazla verirler. Akranları onlar üzerinde zorlama yoluyla baskı kurmamalarına rağmen, sosyal dışlanma olasılığına karşı daha hassas olduklarından, sosyal uyum ve sosyal itaat olarak tanımlanabilecek bu durum, 15 yaşta en üst seviyesine ulaşır. Akranın varlığı ve yokluğu durumlarında verilen görevlerde, ergenlerin akranları yanında iken daha fazla risk aldıkları, fonksiyonel beyin görüntüleme teknikleri ile de desteklenmiştir (40, 58, 77, 81, 83, 85). 6. Son yıllarda nörobilimlerdeki gelişmelerle yenilenen bilgiler, bahsedilen psikososyal olgunlaşmama halleriyle ergenlerde beyin gelişiminin seyrinin paralelliğine ilişkin destekleyici sonuçlar ortaya koymuştur (19). Nöropsikologlar, beyin taraması ile çocuğun ceza sorumluluğu olup olmadığına karar vermektedirler. Ergenlikte beyin alanları arasındaki bağlantılar halen artmakta olduğundan, taramalarda görülen kısa bağlantılar zayıf, uzun bağlantılar güçlü demektir ve bu bağlantılara bakılarak, beynin olgunlaşmamış olması halinde çocuğun ceza sorumluluğuna karar verilir. Çünkü beynin plastisitesi erişkinliğe kadar değişmeye devam eder. Nöropsikolojik bulgulara göre ceza sorumluluğu için 15 yaşın altı keyfi olarak (arbitrery) belirlenmiştir. Bu bakış açısı çocuk sanığa her zaman davayı kazandırmaz ama cezayı düşürür (50) Sosyal-kültürel faktörler Son yıllarda çocuklarda ceza sorumluluğunun değerlendirilmesinde sosyokültürel bileşenlere fazlasıyla odaklanılmıştır. Çocukların salt zihinsel özellikleri nedeniyle değil, sosyal dezavantajları nedeniyle bilişsel ve ahlaki gelişim basamaklarını aşamayabilecekleri ya da aşmada gecikebilecekleri hâkim görüş olmaya doğru gitmektedir (14). Belirli sosyal faktörlere maruz kalan çocuklar suç davranışı gösterdiklerinde, benzer faktörlere maruz kalmış diğer çocukların da ceza sorumluluğunun kusurlu olabileceğine dair adli mercilerde bir soru işareti bırakır (ya da bırakmalıdır). Araştırmacılar da, çocuğun kanunla ihtilafa düşmesi halinde, yaptığı eylemin anlamını, bu eylemin diğer eylemlerden farkını, bu eylemin doğuracağı sonuçları, kendisinin ve başkalarının zarar görme ihtimalini, kendisine ceza verilebileceğini bilmesi ve bu eyleme kalkışan bir akran veya erişkine karşı koyabilme yeteneğinin araştırılması gerektiğini belirtmişlerdir (8, 9, 30, 35, 71, 91).

19 8 Sosyal kontrol teorisine göre, anti-sosyal davranış, sosyalizasyon unsurları ile (aile üyeleri, arkadaşlar, okul arkadaşları ve öğretmenler) zayıf bağlardan kaynaklanır. Yani anti-sosyal davranış, olumlu sosyal davranışı (prosocial) içeren diğerleriyle ilişki ve aralarına katılım tarafından direk etkilenir (15). Sosyoekonomik durum, ebeveynin eğitim seviyesi (1, 40, 85, 96), demografik, kültürel ve etnik faktörler (20, 40, 58, 65, 81), ekonomik eşitsizlik ve şiddetli yoksulluk (24, 42, 61), sosyal dışlanma (57), göç sebebiyle izole edilmişlik, temel fırsatlardan yoksunluk, ırksal ve etnik ayrımcılığın sonucu olan yoksulluk, kırsaldan kente göç sonucu sosyal çözülmeye maruz kalmış gecekondu ve suç bölgelerinde yaşama (7, 51, 52, 73), sosyalizasyon sürecinin parçası olan sosyal kimlik edinme ve aidiyet bağları nedeniyle grupla beraber yasadışı edimlerde bulunma (11, 80), çocuk suçluluğuna etki eden faktörlerdendir. Parçalanmış aile, ailenin bir arada oluşundan bağımsız olarak evlilikteki çatışmalar, aile içi şiddete maruz kalma ya da şahit olma, ihmal edilme, aile içinde diyaloğun olmayışı gibi faktörler, özelikle şiddet içeren ergen suçlarında önemli belirleyicilerdir (37, 47, 86, 93,). Ailede suçlu ebeveyne veya kardeşe sahip olmak ise, ergende suç davranışının oluşması için en güçlü faktördür (24, 47, 76, 78). Bu faktörlere karşın, sosyal sınıf ve suçluluk arasındaki ilişki, ailevi değişkenlerden daha belirleyici olabilir. Kişilerin toplumsal hiyerarşi içindeki dağılımı olarak kabul edilebilecek sosyal sınıf ve suç arasındaki güçlü ilişki, Hirschi tarafından kuramlaştırılmıştır (88). Günümüze kadar yapılan araştırmalardaki sonuçlar, 1960 larda bireyleri topluma bağlamada sosyalizasyonun yani aile ve diğer sosyal kurumların önemine değinen Hirschi ve Gott Fredson un genel suç teorisini destekler niteliktedir (69). Genel suç teorisine göre, sosyal bağ (social bond) dört boyutludur: 1.Anlamlı diğerlerine (akran, aile) bağlanma 2. Geleneksel davranışına bağlılık (dinlenme, gezme vb.) 3. Eğitimle geleneksel topluma katılım 4. Toplumun değerlerine inanç (hukuk ve otoriteye saygı)< Suç fırsatı (crime opportunity) ise, düşük kendilik kontrolü ve suç arasında aracı bir faktördür. Bu dört faktörün varlığının suç eğilimini azalttığına dair bu teorik varsayım, deneysel çalışmalarla da desteklenmiştir. Yani sosyal sınıf, etnik köken ve din, kendini kontrol ile yakından ilişkilidir. Kohn un tezine göre (88), bir kişi sistemin içinde üst bir yerde konumlandı ise, bu konumunu korumak için kabul edilemeyecek eylemlerde bulunur. Bu nedenle alt sınıf ile üst sınıf, orta sınıftakilerle

20 9 konumlandıklarında daha yüksek oranda suçluluk gösterirler. Anomi teorisine göre, (88) sapma, hedeflere ulaşmada başarısızlıkla ilgilidir. Değer yönelimi (value orientation) eksikliği nedeniyle bu kişiler sınıflar arasında sosyal hareket halindedir (social mobility) ve genelde önceki bulundukları yere doğru yeniden hareket ederler. Gerilme teorisine göre ise (strain theory) (78) alt sosyal sınıftan gelenler, orta sınıftan daha ideal şartlara kavuşmak için suç işlemeye eğilimlidirler. Çünkü bu bireyler için suç, yukarı doğru hareketin bir yolu ya da en azından bulundukları konumu korumanın bir yoludur. Alt sınıftakiler kaybedecek bir şeyleri olmadığı için suç işlerken, üst sınıftakiler var olan konumlarını kaybetmemek için suç işler. Buna karşın orta sınıf, bir sapma durumunda konumunu en çabuk kaybedecek olan olduğundan, konumlarını riske atacak kadar güvende değildirler. Bu da, orta sınıfta suçluluğun daha az görülme nedenlerinden biridir. Buna karşın, sosyal sınıf, suçluluk için tek başına bir faktör sayılamaz ve sınıf hiyerarşisi içinde suçluluğu yordamak mümkün değildir. Sosyo ekonomik statü düştükçe suçun artması yani suçun alt sınıfta daha fazla görülüyor olmasının en büyük sebebi, üst sınıfa mensup kişilerde suçluluğun daha az göze çarpar (visible) halde olması veya üst sınıfta bunları tespit ve müdahaleden kaçınılmasını sağlayan farklı güçlerin varlığı etken olabilir (42). Endüstri toplumlarında, suçluluk ile alt sınıf arasında kurulan ilişki bir mittir ve sosyal sınıfın suçluluğu önleyebileceği görüşü artık silinmelidir (53). Çünkü bu görüş, ayrımcı değerler ve ayrımcı toplumsal uygulamalarla insanları sınıflandırmak için doğmuştur (4). Türkiye de 1710 lise öğrencisi üzerine yapılan çalışmada suç-sosyal sınıf teorisine zıt şekilde, alt SES çocuklarında suçluluk daha az bulunmuş (70), saldırı suçları, okul suçluluğu ve toplumu rahatsız eden suçları işleme oranı daha az görülmüştür (72). Suç-sınıf teorisine ait bu çelişki bulgular, görgül çalışmaların kriminoloji hakkında temel teoriler geliştirmek yerine, eski teorilerin kavramlarını vakumlamaya odaklanmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü son bulgular sosyal sınıf ve suç arasında ilişki olmadığını göstermektedir (36). Elbette farklı sınıflarda, gasp, oto hırsızlığı, ölümcül silahla saldırı gibi suç türleri farklılık arz eder. Ama sınıf hipotezi bunlara dayanak bulamaz ve bu tür direk çıkarımlar prematüre olurlar (88) Örneğin, üst sınıf, hırsızlığı çok daha görünür ve açık olmayan yollardan yaparken, alt sınıf daha açık ve tanımlanabilir şekilde yapar. Alt sınıf gasp ve yağma yoluyla hırsızlığı görünür yollardan yaparken, üst sınıfta dolandırıcılık gibi farklı türler görülür.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR Bilgi Notu-2: Cinsel Suç Mağduru Çocuklar Yazan: Didem Şalgam, MSc Katkılar: Prof. Dr. Münevver Bertan, Gülgün Müftü, MA, Adem ArkadaşThibert, MSc MA İçindekiler Grafik Listesi...

Detaylı

BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU

BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU BATMAN BAROSU ÇOÇUK HAKLARI KOMİSYONU BATMAN ÇOCUK ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜNDEN ALINAN VERİLERE GÖRE; 2008-2012 Yılları arasında meydana gelen adli olay sayısının yıllara göre dağılımı: 1000 900 800 700 600 500

Detaylı

Bulgular: ÖZET Amaç: Results: ABSTRACT Objective: Sonuç: Conclusion: Methods: Yöntemler:

Bulgular: ÖZET Amaç: Results: ABSTRACT Objective: Sonuç: Conclusion: Methods: Yöntemler: DENEYSEL ÇALIŞMA EXPERIMENTAL STUDY ÇOCUKLARDA SUÇUN HUKUKİ ANLAM VE SONUÇLARINI ALGILAYABİLME VE ALGILAMALARINA ETKİ EDEN SOSYO-KÜLTÜREL FAKTÖRLERİN CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN İNCELENMESİ Eda Erdener

Detaylı

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul Okulöncesi Eğitimde Fırsat Eşitliği Uzm. Dilek EROL SAHĐLLĐOĞLU MEB Öğretmenim Anaokulu Müdür Yardımcısı 1 Sunu Planı Okulöncesi Eğitimin Tanımı Okulöncesi Eğitimin Önemi Eğitim Hakkı Sayılarla Okulöncesi

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

İstanbul Kent Güvenliği Projesi Seminerleri- II, III, IV

İstanbul Kent Güvenliği Projesi Seminerleri- II, III, IV İstanbul Kent Güvenliği Projesi Seminerleri- II, III, IV Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu OKUL VE OKUL ÇEVRESİNDE ŞİDDETİN VE MADDE BAĞLILIĞININ/ KULLANIMININ ÖNLENMESİ - 19-20.03. İçindekiler:

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

Androgojik ve Pedagojik Yaklaşım

Androgojik ve Pedagojik Yaklaşım Androgojik ve Pedagojik Yaklaşım Pedagoji, Yunanca; paid (çocuk) ve agogos (rehberlik) köklerinden türetilmiştir ve özellikle "çocuklara öğretmenin bilim ve sanatı" anlamına gelir. Androgoji (ya da adragoloji)

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

2 Kasım 2011. Sayın Bakan,

2 Kasım 2011. Sayın Bakan, SayınSadullahErgin AdaletBakanı Adres:06659Kızılay,Ankara,Türkiye Faks:+903124193370 E posta:sadullahergin@adalet.gov.tr,iydb@adalet.gov.tr 2Kasım2011 SayınBakan, Yedi uluslarası insan hakları örgütü 1

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA ÇOCUK İSTİSMARINA YAKLAŞIM

BİRİNCİ BASAMAKTA ÇOCUK İSTİSMARINA YAKLAŞIM BİRİNCİ BASAMAKTA ÇOCUK İSTİSMARINA YAKLAŞIM Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ankara Çocuk Koruma Birimi Çocuk ve Bilgi Güvenliği Derneği İstismarı -

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçerken biyolojik, psikolojik ve sosyal yönden geliştiği bireyselleştiği, toplumsallaştığı

Detaylı

Birleşmiş Milletler Kadın Mahpuslar için. Bangkok Yasaları El Rehberi

Birleşmiş Milletler Kadın Mahpuslar için. Bangkok Yasaları El Rehberi Birleşmiş Milletler Kadın Mahpuslar için Bangkok Yasaları El Rehberi Dünya çapında hapishanelerde mahkûmiyeti takiben veya suçsuzluğunun ispatı için duruşma bekleyen bir buçuk milyondan fazla kadın bulunmaktadır.

Detaylı

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2-

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- Değerlendirme Raporu Birey Hak ve Özgürlükleri (I) Yaşam hakkı Kişi dokunulmazlığı Özel yaşamın gizliliği www.tkmm.net 1 2 1. YAŞAM HAKKI Yaşam Hakkı kutsal mı? Toplumun/devletin

Detaylı

MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA

MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA MBA 507 (7) ALGILAMA VE KARAR ALMA Algı Bireylerin çevrelerini anlamlandırabilmek adına duyumsal izlenimlerini düzenleme ve yorumlama sürecine verilen isimdir. davranışlarımız algıladığımız dünyaya göre

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

Aile Avukatlığı ve Aile Rehberliği

Aile Avukatlığı ve Aile Rehberliği Aile Avukatlığı ve Aile Rehberliği Çocuk istismarı fiziksel ya da psikolojik olarak bir çocuğa bir yetişkin tarafından kötü davranılmasıdır. Ayrıca çocuklara kötü muamele, çocuk istismarı ve ihmali ile

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler 9 Kasım 2010 Nobody s Unpredictable Çalışmanın Amacı 2010 Ipsos Türkiye de boşanma, ayrılık, ya da vefat nedeniyle ebeveynlerden birinin yokluğunun psikolojik ekonomik

Detaylı

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMİ Uygulama Milli Eğitim Bakanlığı (Örgün /Yaygın eğitim) Pilot Uygulamalar (ERDEP) Sivil toplum kuruluşları (Akran eğitim

Detaylı

Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU

Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU Avrupa Konseyi Strazburg, 31 Mayıs 2005 Konferans Web Sayfası: http ://www. coe. int/prosecutors Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU

Detaylı

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET PROJE KOORDİNATÖRÜ: Mustafa TOPAL İlçe Müftüsü PROJE SORUMLUSU: Mesut ÖZDEMİR Vaiz PROJE GÖREVLİLERİ:

Detaylı

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu.

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu. AVUKAT HATİCE CAN Av.haticecan@hotmail.com Atatürk cad. 18/1 Antakya 0.326.2157903-2134391 AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA FETHİYE DOSYA NO : 2011/ 28 KATILAN : B. S. KATILMA İSTEYEN Türkiye Barolar

Detaylı

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI HAKKINDA GENEL BİLGİLER VELİ DAVETİYESİ.doc NEDEN ANNE BABA EĞİTİMİ? 7-19 Yaş Aile Eğitimi Programı ailelerin

Detaylı

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize;

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize; Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders kitaplarını ve kaynak kitapları sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken

Detaylı

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER DERS PLANI BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ, GENEL BİLGİLER, HUKUK DEVLETİ VE CEZA HUKUKU 1. CEZA HUKUKU KAVRAMI VE GÖREVİ I. CEZA HUKUKUNUN ANLAMI VE TANIMI II. MADDİ CEZA HUKUKU VE YAKIN

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ BİRİNCİ AY EĞİTİMLERİ ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ Düzey Tarih Gün Zaman Seminerin Konusu Eğitimciler 25/10/13 26/10/13 27/12/13 Cuma 18:00-20:00

Detaylı

Adli Psikoloji ve Denetimli Serbestlik Denetimli Serbestlik Psikologlar

Adli Psikoloji ve Denetimli Serbestlik Denetimli Serbestlik Psikologlar Adli Psikoloji ve Denetimli Serbestlik Adli psikoloji, psikologların görev alabileceği ve topluma hizmette çok öneme sahip bir alandır. Çünkü suç durumlarında, gerek suçlular gerek mağdurlar açısından

Detaylı

2015-2016 DÖNEM I MED 115: Temel Bilimler I Ders kurulu 14.09.2015-09.10.2015 4 Hafta/ 73 saat

2015-2016 DÖNEM I MED 115: Temel Bilimler I Ders kurulu 14.09.2015-09.10.2015 4 Hafta/ 73 saat 2015-2016 DÖNEM I MED 115: Temel Bilimler I Ders kurulu 14.09.2015-09.10.2015 4 Hafta/ 73 saat Dersler Teorik Pratik Toplam Davranış Bilimleri 25-25 Sağlıklı Yaşam ve Halk Sağlığı 25-25 Sosyal Bilimler

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi 27-30 Eylül 2009 Ankara ÇHS 1. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu hariç TCK 6. maddesi Erken yaşta reşit olma durumu dahil ÇKK 3. maddesi 18 yaşından küçüklere

Detaylı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Dr. Osman Celbiş Adli Tıp Profesörü, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Şekil Değiştiren Hekimlik Sanatı İnsanlık tarihi ile başlayan süreç içerisinde belli kurallar

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ Çağdaş eğitimin en önemli amaçlarından biri her öğrenciye kendi bireysel özelliklerine göre öğrenme fırsatı sağlamaktır. Bu yolla bireysel farklılıkları olan çocuklar

Detaylı

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Anka Çocuk Destek Programı Uygulama Yönergesi BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Tanımlar Amaç MADDE 1-(1) Bu Yönergeninin amacı; suça sürüklenmesi,

Detaylı

Yaşınız kaç diye sorduk;

Yaşınız kaç diye sorduk; #UKGE- UYUŞTURUCUYA KARŞI GENÇ EYLEM PROJESİ ANKET DEĞERLENDİRMESİ TEMMUZ- AĞUSTOS/2015 Uyuşturucuya Karşı Genç Eylem Projesi nin ikinci aşaması olan anket çalışması Temmuz- Ağustos ayı içerisinde gerçekleştirildi.

Detaylı

SOSYAL HİZMET BİLİMİNE GİRİŞ -2015 VİZE SORULARI

SOSYAL HİZMET BİLİMİNE GİRİŞ -2015 VİZE SORULARI SOSYAL HİZMET BİLİMİNE GİRİŞ -2015 VİZE SORULARI 1- I-Koruyucu aile kavramı, 2828 sayılı SHÇEK Kanunu nun Koruyucu Aile Yönetmeliği nin 4.maddesinde tanımlanmıştır. II-Koruyucu aile olmak isteyen bir kişinin

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER

RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER Sağlık Dünya Sağlık Örgütü tanımlaması Biyolojik, ruhsal ve sosyal iyilik hali. Tıp Özgül bir kurama ve bu kuramdan biçimlenen yöntemle belirlenen uygulamalarla biyolojik,

Detaylı

KRİMİNOLOJİ -I- Yar.Doç.Dr. Tuba TOPÇUOĞLU tuba.topcuoglu@gmail.com. 27 Kasım 2014 Suçun Ölçümü İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

KRİMİNOLOJİ -I- Yar.Doç.Dr. Tuba TOPÇUOĞLU tuba.topcuoglu@gmail.com. 27 Kasım 2014 Suçun Ölçümü İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ KRİMİNOLOJİ -I- Yar.Doç.Dr. Tuba TOPÇUOĞLU tuba.topcuoglu@gmail.com 27 Kasım 2014 Suçun Ölçümü İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ KRİMİNOLOJİNİN TARİHÇESİ Doğaüstü Güçlere Dayalı Perspektif Klasik Okul

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI

BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI Dr. Ziya KOÇ Hakim TCK NIN 245. MADDESİNDE DÜZENLENEN BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR... xvii Birinci Bölüm KAVRAM-TANIM, KART ÇEŞİTLERİ,

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm AZINLIK KAVRAMI BAŞLARKEN... 1

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm AZINLIK KAVRAMI BAŞLARKEN... 1 vii İÇİNDEKİLER BAŞLARKEN... 1 Birinci Bölüm AZINLIK KAVRAMI I. Azınlık Tanımı... 5 A) Azınlık Tanımı Vermenin Zorluğu... 5 B) Uluslararası Daimi Adalet Divanı nın Azınlık Tanımı... 10 C) Capotorti Tanımı...

Detaylı

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM Bir bireyin eğitimi, doğumuyla birlikte başlar ve yaşam boyu sürer. Sosyal bilimciler tarafından yapılan pek çok araştırma, öğrenmenin önemli bir kısmının

Detaylı

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi REKABETE HAZIRLIK KENDİ YILDIZINI YAKALAMAK Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 28 Şubat 2014 MOTİVASYON Davranışa enerji ve yön veren, harekete geçiren güç Davranışı tetikleme

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

Haklarım var, Hakların var, Hakları var...

Haklarım var, Hakların var, Hakları var... Haklarım var, Hakların var, Hakları var... Çocuk haklarına giriş Herkesin hakları vardır. Ayrıca, 18 yaşından küçük bir erkek veya kız çocuğu olarak sizin özel bazı haklarınız vardır. Bu hakların bir listesi

Detaylı

Kadına Yönelik. Siddete Karsı. Uluslararası. Dayanısma Günü 25KASIM. Av. Selcen BAYÜN Stj. Av. Narin Ceren DİNÇER. 110 Hukuk Gündemi 2013/2

Kadına Yönelik. Siddete Karsı. Uluslararası. Dayanısma Günü 25KASIM. Av. Selcen BAYÜN Stj. Av. Narin Ceren DİNÇER. 110 Hukuk Gündemi 2013/2 Kadına Yönelik Siddete Karsı Uluslararası Dayanısma Günü 25KASIM Stj. Av. Selcen BAYÜN Stj. Av. Narin Ceren DİNÇER 110 Hukuk Gündemi 2013/2 İnsan Hakları herkes içindir; yalnız erkekler için değil. sözleri

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: Olmamıştır. Danışman: Olmamıştır. Konuşmacı: Olmamıştır.

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: Olmamıştır. Danışman: Olmamıştır. Konuşmacı: Olmamıştır. Dr. Rabia BİLİCİ 1 Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: Olmamıştır. Danışman: Olmamıştır. Konuşmacı: Olmamıştır. Zorunlu tedavi kavramı : Psikiyatriye özgü mü? Psikiyatrinin ihtilaflı konularından biri. Tüm

Detaylı

Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler,

Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler, ÇOCUKLARIN İNTERNET ORTAMINDA CİNSEL İSTİSMARINA KARŞI GLOBAL İTTİFAK AÇILIŞ KONFERANSI 5 Aralık 2012- Brüksel ADALET BAKANI SAYIN SADULLAH ERGİN İN KONUŞMA METNİ Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler,

Detaylı

Sayı: 32/2014. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı: 32/2014. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 24 Şubat 2014 tarihli Kırkaltıncı Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan Özel Hayatın ve Hayatın Gizli Alanının Korunması Yasası Anayasanın 94 üncü

Detaylı

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları)

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları) 27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş

Detaylı

SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu. 1.Projenin tanıtımı

SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu. 1.Projenin tanıtımı SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu 1.Projenin tanıtımı SGSCC projesi Avrupa Birliği Hayat Boyu Öğrenme Projesi olup, 7 farklı Avrupa Birliği Ülkesinin katılımı ile yürütülmektedir. Bu ülkeler Belçika, Bulgaristan,

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI BABA ve ÇOCUK PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2013 Tarihsel Süreç İçinde Baba Olma Kavramı Sosyo-ekonomik ve bilimsel gelişmeler, geleneksel aile

Detaylı

Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Hazýrlayan Ebru Özberk T.C. Baþbakanlýk Kadýnýn Statüsü Genel Müdürlüðü Ekim 2008 Bu kitabýn basým, yayýn,

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xv GİRİŞ...1 Birinci

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ (Sertifika Proğramı) Programın Amacı: 04 Eylül 2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Aile Danışmanlığı Yönetmeliği

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ (Sertifika Proğramı) Programın Amacı: 04 Eylül 2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Aile Danışmanlığı Yönetmeliği

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR. 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller

ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR. 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller Doç. Dr. İbrahim H. Diken Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR. PSİ154 - PSİ162 Doç.Dr. Hacer HARLAK PSİKOLOJİK BOZUKLUKLAR BU DERSTE ŞUNLARı KONUŞACAĞıZ: Anormal davranışı normalden nasıl ayırırız? Ruh sağlığı uzmanları tarafından kullanılan belli başlı anormal davranış modelleri nelerdir? Anormal davranışı

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları:

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları: OYUN VE ÇOCUK Çocuklar oyunla dünyayı keşfederler, diğer kişilerle kuracakları ilişkileri öğrenirler, kendi yeteneklerini ve güçlerini test ederler, yeni fikirleri denerler ve farklı aktiviteleri deneyecek

Detaylı

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Kanun No: 4620 Kabul Tarihi : 31/1/2001

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları FEP Katılımcı Anket Sonuçları Antalya, 2015 w Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM) Formatör Eğitim Programı (FEP) Uygulama Değerlendirme Raporu (Yönetici Özeti) Antalya da 10.11.2014 ile

Detaylı

KRİMİNOLOJİ -I- 17 Aralık 2015 Kriminolojide Araştırma Teknikleri. Yrd.Doç.Dr. Tuba TOPÇUOĞLU tuba.topcuoglu@gmail.com

KRİMİNOLOJİ -I- 17 Aralık 2015 Kriminolojide Araştırma Teknikleri. Yrd.Doç.Dr. Tuba TOPÇUOĞLU tuba.topcuoglu@gmail.com KRİMİNOLOJİ -I- Yrd.Doç.Dr. Tuba TOPÇUOĞLU tuba.topcuoglu@gmail.com 17 Aralık 2015 Kriminolojide Araştırma Teknikleri İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ SUÇUN ÖLÇÜMÜNDE KAYNAKLAR Resmi suç istatistikleri:

Detaylı

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview)

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview) Görüşme Görüşme Türleri Görüşme Süreci (mülakat-interview) Nitel araştırmada en sık kullanılan veri veri toplama aracıdır. Amacı, bir bireyin iç dünyasına girmek ve onun bakış açısını anlamaktır. Odak

Detaylı

ÜRÜN VE HİZMETLERİMİZ

ÜRÜN VE HİZMETLERİMİZ ÜRÜN VE HİZMETLERİMİZ İÇİNDEKİLER Kişilik Testleri 3-22 Öğrenme Modeli Testleri 23-32 Dikkat Testleri 33-42 Düşünme Becerileri Testleri 43-48 Dikkat Setleri 49-54 Oyunlar 55-60 YÜKSEK BAŞARI İÇİN; Benego

Detaylı

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi İlke Beyanı: 3M çalışma ortamındaki herkes, kendisine saygıyla davranılmasını hak eder. Saygı göstermek, her bir kişiye eşsiz yetenekleri, geçmişi ve bakış

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME

Detaylı

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER I. GİRİŞ Eğitim, Kosova nın toplumsal, siyasi ve ekonomik gelişmesinin etki alanını temsil eder. Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (EBTB) savaşın bitiminden sonra başlayan, en gelişmiş uluslararası

Detaylı

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 34. Dünya Hekimler Toplantısı nda kabul edilmiş (Lizbon, Portekiz, Eylül/Ekim 1981), 47. Dünya Hekimler Birliği Kurultayı nda değişikliğe uğramış (Bali,

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

Yasemin BABA Türk Ceza Kanunu nda Etkin Pişmanlık İSTANBUL ARŞİVİ

Yasemin BABA Türk Ceza Kanunu nda Etkin Pişmanlık İSTANBUL ARŞİVİ Yasemin BABA Türk Ceza Kanunu nda Etkin Pişmanlık İSTANBUL ARŞİVİ İÇİNDEKİLER İSTANBUL CEZA HUKUKU VE KRİMİNOLOJİ ARŞİVİ...VII ÖNSÖZ... IX YAZARIN ÖNSÖZÜ...XIII İÇİNDEKİLER...XV KISALTMALAR LİSTESİ...XXI

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - NİSAN 2014 AİLE İÇİ ŞİDDET Çocuğun sağlıklı bir gelişim göstermesi ve sağlam bir kişilik kazanması için

Detaylı

İçerik. Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi

İçerik. Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi DUYGULAR İçerik Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi Duygu Nedir? Kişiye göre deneyimleme Öznel ifade biçimi Karmaşık

Detaylı