Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler"

Transkript

1 Türk Psikiyatri Dergisi 2012;23(4): Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler Dr. Kadir ÖZDEL 1, Dr. Ayşegül YILMAZ 2, Psik. Özge ÇERİ 3, Dr. Hakan KUMBASAR 4 ÖZET Amaç: Vajinismus, vajinanın dış üçte birindeki kaslarda, tekrarlayan ya da sürekli istem dışı ve cinsel ilişkiye engel olan spazm varlığı olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada amaç vajinismusta depresyon, anksiyete, obsesif kompülsif belirtiler ve mükemmeliyetçilik düzeylerinin tedavi öncesi ve sonrası durumlarını incelemek ve bu faktörlerin tedaviyi tamamlamada etkili olup olmadıklarını saptamaktır. Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Konsültasyon Liyezon psikiyatrisi polikliniğine vajinismus tanısıyla kabul edilen 20 kadın ve eşleri çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm çiftler haftalık dakikalık seanslar halinde uygulanan bilişsel davranışçı terapiye alınmıştır. Çalışmaya alınan çiftler kişisel bilgi formu eşliğinde değerlendirilerek, ilk seansta kadınlara Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği, Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği ve Golombok & Rust Cinsel Doyum Ölçeği, erkeklere ise Golombok & Rust Cinsel Doyum Ölçeği verilmiştir. Tedaviyi tamamlayan kadınlar ve eşlerine aynı ölçekler tekrar uygulanmıştır. Bulgular: Yüksek anksiyete ve kendine yönelik mükemmeliyetçilik düzeyleri ile tedavinin tamamlanamaması arasında ilişki olduğu (p<0,05), tedaviyi tamamlayan hastaların depresyon belirtilerindeki düşüşün anlamlı olduğu (p<0,05) ve tedavi sonunda hem kadınların hem de erkeklerin cinsel işlev alt ölçeklerinde anlamlı düşüş (p<0,05) olduğu saptanmıştır. Sonuç: Vajinismus cinsel işlev bozukluğu olmasının ötesinde ruh sağlığının birçok bileşeniyle ilişkilidir. Hastalarda anksiyete ve mükemmeliyetçilik düzeylerinin tedavinin tamamlanmasında önemli faktörler olabileceği ve tedavi sürecinde bu unsurların üzerinde özellikle durulması gerekebileceği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Vajinismus, depresyon, anksiyete, terapi, sonuç SUMMARY Factors That Might Be Predictive of Completion of Vaginismus Treatment Objective: Vaginismus is defined as a recurrent or persistent involuntary spasm of the musculature of the outer third of the vagina that interferes with sexual intercourse. The aim of this study was to assess the level of symptoms of depression, anxiety, obsessive-compulsive symptoms, and perfectionism among patients with vaginismus, as well as to determine if these clinical variables are related to the completion of treatment. Materials and Methods: The study included 20 women with vaginismus and their spouses that were referred as outpatients to Ankara University, School of Medicine, Department of Psychiatry, Consultation and Liaison Unit. All couples underwent cognitive behavioral therapy, which was administered as min weekly sessions. At the first (assessment) session, the female patients were assessed using a sociodemographic evaluation form, the Hamilton Rating Scale for Depression (HAM-D), the Hamilton Rating Scale for Anxiety (HAM-A), the Maudsley Obsessive-Compulsive Inventory (MOCI), the Multidimensional Perfectionism Scale (MPS), and the Golombok Rust Inventory of Sexual Satisfaction (GRISS). The male spouses were evaluated using the GRISS. The same scales were administered after the completion of treatment to those that completed the treatment. Results: The correlation between completion of treatment, and an elevated level of anxiety and self-oriented perfectionism was significant (P < 0.05). Among those that completed the study, depressive symptoms in the female patients improved (P< 0.05), and scale scores related to sexual functioning in both the males and females improved significantly (P < 0.05). Conclusion: Vaginismus is not only a sexual dysfunction, but it is related to multiple components of mental health. Anxiety and a perfectionist personality trait were important factors associated with the completion of treatment; therefore, these factors should be evaluated before treatment. Key Words: Vaginismus, depression, anxiety, therapy, outcome Geliş Tarihi: Kabul Tarihi: Uzm., Psikiyatri Bl., Etlik İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi, 2 Doç., 3 Psik., 4 Prof., Ankara Üniv. Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi, Ankara. Dr. Kadir Özdel, e-posta: doi: / u

2 GİRİŞ Vajinismus, vajinaya girilmesiyle ilgili fobi düzeyinde bir korku ve vajinanın alt 1/3 lük kısmındaki pubo-koksigeal ve yakınındaki kasların istemsiz kasılmasından oluşur. Çoğunlukla bu belirtilere cinsel birleşmeden kaçınma eşlik eder (APA 2000, Butcher 1999). Bunun dışında vajinal giriş ile ilgili zorluklar jinekolojik muayeneler ya da tampon yerleştirme gibi cinsel ilişki dışında kalan durumlarda da ortaya çıkabilir (Beck 1995). Kadın cinsel işlev bozukluklarının en sık görüleni primer vaginismustur (Crowley ve ark. 2006). Genel popülasyondaki yaygınlık ve sıklık oranları bilinmemektedir (Spector ve Carey 1990). Cinsel işlev bozukluğu kliniklerindeki yaygınlığı %5-17 arasında değişmektedir (Bancroft ve Coles 1976, Catalan ve ark. 1990, Hirst ve ark. 1996). İsviçre popülasyonunda 12 ay boyunca %1 kadında vajinismus tanısı tespit edilmiştir (Fugl-Meyer 1996). Ülkemizde ise tedavi için başvuran tüm cinsel işlev bozuklukları arasında vajinismusun % arasında değişen oranlarda olduğu ve ilk sırada yer aldığı görülmektedir (Sungur 1994, Tuğrul ve Kabakçı 1997). Etiyolojisiyle ilgili olarak, anksiyete, çiftler arasındaki ilişkinin kalitesi, eşin cinsel işlev düzeyi ve temel anatomi ya da cinsellikle ilgili bilgi eksikliği araştırılmış ancak yine de etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır (Kabakçı ve Batur 2003). Vajinismusun davranışsal modeline göre vajinal tepki, belirli (cinsel) bir uyarana koşullanmış korku tepkisini temsil eder. Korku ve anksiyeteyi azaltmaya yönelik aşamalı maruz bırakma, gevşeme egzersizi gibi uygulamalardan sonra bu kadınların pek çoğunun cinsel ilişkiye girebilmesi, vajinismusun etiyolojisinde korku ve anksiyetenin önemli bir rolü olduğunun kanıtı niteliğindedir (Ter Kuile ve ark. 2007). Cinsel işlev bozukluğuna ikinci bir psikopatolojinin eşlik etmesi nadir değildir ve en sık görülen bozukluklar hafif-orta derecede depresyon, distimi ve uyum bozukluğu olarak sıralanmıştır (Eriştiren ve ark. 2001). Cinsel işlev bozukluğu tanısı almış 126 kadın ile yapılan başka bir araştırmada; depresyon ve kendini aşağılama/küçümseme boyutlarından en yüksek puan alan grupların disparoni ve vajinismus olduğu saptanmıştır (Hartmann 2007). Vajinismusun bilişsel davranışçı tedavisi tamamlandığında tedavi başarısıyla ilgili %25-%100 arasında değişen farklı oranlar verilmektedir (Kabakçı ve Batur 2003, Ter Kuile ve ark. 2007). Bildiğimize göre hangi vajinismus hastasının bilişsel davranışçı tedaviden yarar göreceğini yordamaya yönelik iki önemli çalışma yapılmıştır. İlk çalışmada Hawton ve Catalan (1990) tedavi öncesinde kadınların ilişki doyumu ve üçüncü seansta verilen ev ödevlerini yapmış olmalarının sonucu yordayıcı olduğunu bulmuştur. Kabakçı ve Batur (2003) ise tedavi öncesindeki genel anksiyete düzeyleri, evlilik doyumu veya cinsel işlev düzeyi gibi etmenlerden hiçbirinin sonucu yordayıcı olmadığı sonucunu bulmuştur. Araştırmamızda ön plana çıkan mükemmeliyetçilik, kişinin anlayış, amaç ve beklentilerinde olabilecek en eksiksiz durumu benimsemesidir. Bir belirti veya hastalıktan ziyade bazı psikiyatrik bozukluklar (depresyon, obsesif kompülsif bozukluk, sosyal anksiyete bozukluğu) ve ilişki sorunlarına zemin hazırlayan yapısal bir özellik ya da bilişsel bir şemaya denk gelmektedir. Hewitt ve Flett (1991) geliştirdikleri ölçekte mükemmeliyetçiliği patolojik bir olgu olarak ele almış ve mükemmeliyetçiliği, kendine yönelik, başkalarına yönelik ve toplumsal beklentiye dayalı olmak üzere üç boyutta tanımlamışlardır. Habke ve arkadaşları (1999) mükemmeliyetçi tutumun çiftlerin cinsel doyumlarını olumsuz etkileyen önemli bir etmen olduğunu ileri sürmüşlerdir. Başka bir araştırmada yazarlar yüksek mükemmeliyetçilik düzeyinin erkeklerde erektil işlev bozukluğuyla ilişkili olduğunu, kadınlardaki yüksek mükemmeliyetçilik düzeylerinin ise hem kendilerinin hem de eşlerinin ilişki doyumunu olumsuz etkilediğini ve bilişsel davranışçı tedavide bu amaçla mükemmeliyetçiliğe yönelik müdahalelerin tedavi sonucuna katkı sağlayabileceğini bildirmişlerdir (DiBartolo ve Barlow 1996). Blatt ve arkadaşları (1995) mükemmeliyetçiliğin kısa süreli depresyon tedavisinin sonuçları için yordayıcı olduğunu bulmuştur. Başka bir araştırmada obsesif kompülsif bozukluğun bilişsel davranışçı tedavisinde mükemmeliyetçiliğin yordayıcılığına bakılmış ve ne bilişsel ne de davranışçı tedavinin sonucunu yordamadığını bulunmuştur (Chik ve ark. 2008). Tüm bunlar mükemmeliyetçiliğin bir cinsel işlev bozukluğu olan vajinismusun tedavisinin sonuçlanmasında etken olabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmada amaç, bilişsel davranışçı tedaviyi tamamlayan ve tamamlamayan vajinismus hastalarında depresyon, anksiyete, obsesif kompülsif belirtiler, mükemmeliyetçilik düzeyleri, cinsel doyum düzeyleri gibi etmenler açısından farklılık olup olmadığını araştırmaktır. Bu sayede, vajinismusta bilişsel tedavinin sonuçlanmasını öngörebilecek olası etmenler ile ilgili bilgi edinilebilecek ve tedavi öncesinde gerekli klinik müdahalelerde bulunulabilecektir. GEREÇ ve YÖNTEM Katılımcılar Çalışmanın örneklemini, Aralık 2008-Temmuz 2009 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Polikliniği ne doğrudan başvuran ya da diğer kliniklerden vajinismus öntanısıyla yönlendirilen 20 kadın ve eşleri oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil edilme ölçütleri:18-45 yaş aralığında olmak, en az ilkokul mezunu olmak, DSM-IV-TR tanı ölçütlerine göre yineleyici ve yaşam boyu vajinismus 249

3 tanısı almış olmak, cinsel işlev bozukluğu dışında tedavi seyrini bozabilecek ilişki sorunu, başka bir psikopatoloji veya bedensel özrü olmamak, bilişsel davranışçı tedavi yöntemlerini uygulamayı kabul etmek ve çalışmaya katılmaya gönüllü olmaktır. Müdahalelerin standardizasyonu açısından erkekte belirgin cinsel işlev bozukluğu olan çiftler çalışma dışı bırakılmıştır. Yukarıda verilen tarihlerde kliniğimize başvuran 20 çiftten çalışmaya dahil edilme ölçütlerine uymayan 3 çift çalışma dışı bırakılmıştır. İki çift şehir dışından haftalık seanslara gelmeleri mümkün olmadığı, bir çift de eşli olarak tedaviye başlamak istemediği için çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmaya dahil edilen çifte ilk görüşmede vajinismus ve cinsellik hakkında genel bilgilendirme yapılmış, bilişsel davranışçı yöntem uygulamaları açıklanmıştır. Sonrasında hasta ve eşlerinden bilgilendirilmiş onam formu alınarak haftalık tedavi programına başlanmıştır. Hastaların tedavisi eşli olarak dakikalık seanslar halinde, haftada bir kere olmak üzere aynı klinisyen (KÖ) tarafından yürütülmüştür. Tedavide sırasıyla, kadın ve erkek genital organlarının incelenmesi, Kegel egzersizleri, duyumlara odaklanma egzersizleri (genital ve genital dışı), sistematik duyarsızlaştırma, kademeli vajinal genişletme, kademeli olarak kontrolü eşe verme gibi klasik bilişsel davranışçı tekniklerin yanı sıra bilgilendirme ve bilişsel yeniden yapılandırma müdahalelerinde bulunulmuştur. Tedaviyi tamamlayan çiftlere ortalama 8,5 (en az 5 ve en fazla 14) seans tedavi uygulanmıştır. Tedavideki hedef, vajinismusun bilişsel davranışçı tedavisindeki hedef olup, ağrısız ve kaçınmanın eşlik etmediği, tam bir penetrasyonun sağlandığı, sağlıklı bir cinsel birleşme olarak tanımlanmıştır. Tedavi süresi içinde çiftlerin tedaviye devam etmek istememesi, eşlerden birisinin tedaviye katılmayı reddetmesi veya çiftlerin kullanılan tedavi yöntemini uygulamaktan vazgeçmesi tedaviyi tamamlamama durumları olarak kabul edilmiştir. Çalışmaya alınan 17 çiftten 12 si çalışmayı tamamlamış, 5 çift ise tedavinin farklı aşamalarında çalışmadan ayrılmıştır. Tedaviden ayrılan çiftlerden biri ikinci seansın sonunda tedavi için başka bir yöntem uygulayacağını belirterek, diğer bir çift erkek eşin tedaviye katılmayı reddetmesiyle beşinci seansta tedaviden ayrılmıştır. Ayrılan diğer üç çift ise 2., 5. ve 6. seanslarda neden belirtmeksizin tedaviye gelmemiş, telefon aracılığıyla da çiftlere ulaşılamamıştır. Tedavide kullanılan tüm ölçekler de aynı klinisyen tarafından seans sonlarında uygulanmıştır. Tedavinin başladığı ilk seansta ve son seansta (ağrısız vajinal penetrasyon gerçekleştikten sonraki ilk seansta) vajinismus hastalarına kişisel bilgi formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (Akdemir ve ark. 1996), Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği, Maudsley Obsesif Kompülsif Soru Listesi (Erol ve Savaşır 1988), Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (Hewitt ve Flett 1991) ve Golombok ve Rust Cinsel Doyum Ölçeği (Tuğrul ve ark. 1993) uygulanmıştır. Eşlere ise kişisel bilgi formunun yanı sıra Golombok ve Rust Cinsel Doyum Ölçeği uygulanmıştır. Ölçekler Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDÖ) Klinisyen tarafından uygulanan bu ölçek hastada depresyonun düzeyini ve şiddet değişimini ölçmektedir. Yapılandırılmış sorulardan oluşmaktadır ve her bir soruda 0-4 arası puanlama yapılır puan depresyon yok, puan hafif depresyon, puan orta depresyon,42-53 puan şiddetli depresyon olarak değerlendirilir. Hamilton ve Williams tarafından geliştirilen ölçek Akdemir ve arkadaşları (1996) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Hamilton Anksiyete Degerlendirme Ölçeği (HAÖ) Anksiyete düzeyini ve belirti dağılımını belirlemek amacıyla uygulanan ölçek hem somatik hem de psişik belirtileri sorgulayan alt-boyutları da kapsayan toplam 14 soru içermektedir. Beşli Likert tipi ölçüm sağlamaktadır. Her maddeden elde edilen puanların toplamı ile toplam puan elde edilir. Hamilton tarafından geliştirilmiş, Yazıcı ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmıştır (Hamilton 1959, Yazıcı ve ark. 1998). Maudsley Obsesif Kompülsif Soru Listesi (MOKSL) Deneklerde obsesif kompulsif belirtilerin türü ve yaygınlığını ölçmek için kullanılır. Kendini değerlendirme ölçeğidir. Toplam 4 alt ölçek ve 37 madde içermektedir. Hodgson ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş, Neşe Erol ve Işık Savaşır (1988) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Doğru/yanlış türü yanıtlama ile ölçüm sağlamaktadır. Ölçeğin orijinali 30 maddeden oluşmaktadır ve Türkçe formunun çalışmasında (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri) MMPI dan 7 madde eklenmiştir. Ölçekte kontrol etme, temizlik, yavaşlık ve kuşku alt ölçekleri vardır. Doğru yanıtı 1 puan, yanlış yanıtı 0 puandır. Toplam, her maddenin puanı toplanarak elde edilir. En yüksek puan 37 dir. Ölçeğin Türkçe formuna ruminasyon alt ölçeği eklenmiştir ve 2, 8, maddelerden oluşmaktadır. Türkiye de yapılan çalışmada kesme puanı hesaplanmamıştır (Erol ve Savaşır 1988). Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ) 45 maddeden oluşan 1-7 arasında puanlanan (1=hiç katılmıyorum, 7=tamamen katılıyorum) kendini değerlendirme ölçeğidir. Üç alt-ölçeği bulunmaktadır; kendine yönelik mükemmeliyetçilik (self oriented perfectionism), başkalarına yönelik mükemmeliyetçilik (others oriented perfectionism) ve toplumsal beklentiye dayalı mükemmeliyetçilik (socially prescribed perfectionism) (Hewitt ve Flett 1991). 250

4 TABLO 1. Tedaviyi Tamamlayan ve Tamamlamayan Kadınların Depresyon, Anksiyete, Obsesif-Kompülsif Belirtiler ve Mükemmeliyetçilik Düzeyleri Bakımından Karşılaştırılması. Tamamlayanlar (s=12) Tamamlamayanlar (s=5) Ort. St. Sapma Ort. St. Sapma P değeri a HDÖ 9,5833 5,53 15,4 6,42 0,091 HAÖ 18,41 8,24 26,8 7,01 0,039* MOKSL-Top 17,66 6,74 18,6 8,61 0,957 MOKSL-Tem 4,66 1,55 4,4 2,30 0,62 MOKSL-Kont 3,25 2,41 3,6 2,07 0,70 MOKSL-Yav 3,25 1,95 3,0 1,87 0,91 MOKSL-Kus 4,00 1,53 4,4 1,51 0,61 MOKSL-Rum 5,08 2,77 5,8 2,58 0,70 ÇBMÖ-Toplam 170,41 42,51 214,0 33,30 0,045* ÇBMÖ-Ken 60,75 16,34 85,8 12,85 0,009** ÇBMÖ-Baş 57,08 12,69 65,6 14,53 0,34 ÇBMÖ-Top 55,91 17,13 62,6 14,85 0,39 GRCDÖ-K Toplam 44,25 17,22 3,9 10,22 0,597 Sıklık 3,08 2,10 3,4 2,6 0,914 İletişim 3,17 2,72 1,4 1,14 0,249 Doyum 6,5 3,91 2,6 1,51 0,049* Kaçınma 3,91 3,96 3,4 3,05 0,915 Dokunma 2,41 2,99 4 1,87 0,180 Vajinismus 12,83 2,36 1,4 2,91 0,277 Anorgazmi 7,67 4,65 6,8 2,94 0,79 a Mann-Whitney U testi. MOKSL: Maudsley Obsesif Kompülsif Soru Listesi (MOKSL-Tem: Temizlik Alt Ölçeği, MOKSL-Kont: Kontrol Alt-Ölçeği, MOKSL-Yav: Yavaşlık Alt-Ölçeği, MOKSL-Kus: Kuşku Alt-Ölçeği, MOKSL-Rum: Ruminasyon Alt-Ölçeği). ÇBMÖ: Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ-Ken: Kendine Yönelik Mükemmeliyetçilik Alt Ölçeği, ÇBMÖ-Bas: Başkasına Yönelik Mükemmeliyetçilik Alt Ölçeği, ÇBMÖ- Top: Topluma Yönelik Mükemmeliyetçilik Alt Ölçeği). Ort: Ortalama, St. Sapma: Standart sapmayı ifade eder. *p<0.05,**p<0.01 Golombok ve Rust Cinsel Doyum Ölçeği (GRCDÖ) Rust ve Golombok tarafından geliştirilen ölçeğin, 28 maddeden oluşan kadın ve erkek formları vardır. Ölçek, cinsel işlevleri ve cinsel işlev bozukluklarını sıklık, iletişim, doyum, kaçınma, dokunma, vajinismus ve anorgazmi (erkekte erken boşalma ve erektil disfonksiyon) olmak üzere 7 alanda inceler. Ölçeğin sağlıklı-sağlıksız sınırını belirleyen klinik düzey puanı 5 olarak belirlenmiştir. Buna göre gerekli dönüştürmelerden sonra 5 ve üzeri puanlar sağlıksız olarak yorumlanmakta ve o alt boyutta problem olduğuna işaret etmektedir. 5 puanın altındakiler ise sağlıklı sınırında yer almaktadır (Tuğrul ve ark. 1993). İstatistiksel Analizler Tedaviyi tamamlayan ve tamamlamayan çiftlerin sosyodemografik özellikleri ve ölçek puanları Mann-Whitney U testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Tedaviyi tamamlayan kadınların tedavi öncesi ve sonrası ölçek puanları Wilcoxon İşaretleme Testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Ölçeklerdeki parametreler ve sosyodemografik parametrelerin birbirleriyle korelasyonunu değerlendirmek için Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Tüm istatistiksel değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılmıştır. 251

5 TABLO 2. Tedaviyi Tamamlayan Kadınlarda Depresyon, Anksiyete, Obsesif Kompülsif Belirtiler ve Mükemmeliyetçilik Düzeylerindeki Değişim. Tedavi başlangıcı (s=12) Tedavi sonu (s=12) Ortalama St. Sapma Ortalama St. Sapma P değeri a HDÖ 9,58 5,53 5,83 4,10 0,006** HAÖ 18,41 8,24 1,6 9,05 0,061 MOKSL-Top 17,66 6,74 16,58 8,50 0,164 MOKSL-Tem 4,66 1,55 4,0 2,0 0,035* MOKSL-Kont 3,25 2,41 3,25 2,52 1,000 MOKSL-Yav 3,25 1,95 3,08 2,19 0,097 MOKSL-Kus 4,00 1,53 3,5 2,11 0,084 MOKSL-Rum 5,08 2,77 4,75 2,73 0,334 ÇBMÖ-Toplam 170,41 42,51 165,67 32,72 0,084 ÇBMÖ-Ken 60,75 16,34 60,67 12,70 0,937 ÇBMÖ-Baş 57,08 12,69 55,08 11,98 0,373 ÇBMÖ-Top 55,91 17,13 50,33 13,24 0,091 a Wilcoxon İşaret Testi. HDÖ: Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği. HAÖ: Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği. MOKSL: Maudsley Obsesif Kompülsif Soru Listesi (MOKSL-Tem: Temizlik Alt Ölçeği, MOKSL-Kont: Kontrol Alt-Ölçeği, MOKSL-Yav: Yavaşlık Alt-Ölçeği, MOKSL-Kus: Kuşku Alt-Ölçeği, MOKSL-Rum: Ruminasyon Alt-Ölçeği). ÇBMÖ: Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ-Ken: Kendine Yönelik Mükemmeliyetçilik Alt Ölçeği, ÇBMÖ-Bas: Başkasına Yönelik Mükemmeliyetçilik Alt Ölçeği, ÇBMÖ- Top: Topluma Yönelik Mükemmeliyetçilik Alt Ölçeği). Ort: Ortalama, St. Sapma: Standart sapmayı ifade eder. *p<0,05, **p<0,01 düzeyinde anlamlılığı ifade eder. BULGULAR Çalışmaya katılan hastaların sosyodemografik özellikleri (yaş, eğitim süreleri, evlilik süresi) çalışmayı tamamlayan ve tamamlamayan gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmamıştır (p>0,05). Tablo 1 de bu gruplara ait HDÖ, HAÖ, MOKSL, ÇBMÖ, GRCDÖ puanları verilmiştir. İki grup arasında HAÖ ve ÇBMÖ toplam puanı, Kendine Yönelik Mükemmeliyetçilik alt-ölçeği puanları açısından anlamlı farklılık saptanmış, tedaviyi tamamlamayan grubun puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. İki grup arasında GRCDÖ toplam puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmamakla beraber, tedaviyi tamamlamayan kadınların doyum alt-ölçeğindeki puanlarının (cinsel doyum düzeylerinin daha iyi olduğunu gösterecek şekilde) 2,6±1,51 olduğu görülmüştür (p=0,04). Örneklemde biri tedaviyi tamamlayan diğeri de tamamlamayan grupta olmak üzere iki kadının depresyon skorları 16 nın üstündedir (sırasıyla 18 ve 21). Bu kişilere depresyon nedeniyle ayrı bir tedavi uygulanmamıştır. Tedaviyi tamamlayan hastanın HDÖ puanı tedavi sonunda 10 a gerilemiştir. Her iki grupta da katılımcıların demografik özellikleri (yaş, eğitim, evlilik süresi) ile HDÖ, HAÖ, MOKSL, GRCDÖ toplam puanları arasında anlamlı korelasyon saptanmamıştır (p>0,05) Tablo 2 de tedaviyi tamamlayan kadınlardaki HDÖ, HAÖ, MOKSL, GRCDÖ toplam puanlarının tedavi öncesi ve sonrasında gösterdikleri değişim yer almaktadır. Buna göre tedaviyi tamamlayan kadınlarda HDÖ toplam puanı (p=0,006) ve MOKSL temizlik alt-ölçeği puanının anlamlı olarak düştüğü (p=0,035) saptanmıştır. Ayrıca, tedaviyi tamamlayan kadınların GRCDÖ toplam puanları (P=0,002), iletişim (P=0,04), vajinismus (P=0,002) ve anorgazmi alt ölçeklerinden (P=0,01) aldıkları puanlar açısından tedavi öncesi ve sonrası arasında işlevsellikte artış lehine anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Erkekler için de tedavi başlangıcıyla sonu arasında GRCDÖ toplam puanı (P=0,006) ve doyum alt ölçeği bakımından (p=0,004) işlevsellikte artış lehine istatistiksel 252

6 olarak anlamlı fark saptanmıştır (sırasıyla 19,91±8,54 dan 15,58±8,34 e ve 4,67±2,18 den3,16±1,64 e düşmüştür). TARTIŞMA Rosenbaum (2005), vajinismusun temel bileşeninin anksiyete olduğunu ileri sürmüştür. Ancak bu yüksek anksiyete düzeyinin cinsel işlev bozukluğunun nedenlerinden biri mi, yoksa sonucu mu olduğu tartışmalıdır. Bu çalışmada anksiyete düzeylerinin tedaviyi tamamlamada anlamlı etkisi olduğu, tedaviyi tamamlayan ve tamamlamayan kadınların tedaviye başlandığında anksiyete düzeylerinde fark olduğu (p<0,05), bununla birlikte tedavi ile anksiyete düzeylerindeki azalmanın istatistiksel anlamlılığa ulaşmadığı gözlenmiştir (p=0,061). Bununla ilgili olarak, hastalar tedaviye alınırken anksiyete düzeyleri üzerinde durmak ve bu belirtilere yönelik bilişsel müdahalelerle tedaviye başlamak tedaviyi tamamlama şansını artırabilir. Her ne kadar antidepresanlar cinselliğin uyarılma ve orgazm safhalarıyla ilgili yan etkiler yapabiliyorsa da, bir anksiyete bozukluğunun varlığında kar-zarar dengesi gözetilerek bu tedavilerin kullanılabileceği hesaba katılmalıdır (Yetkin 1999). Çalışmamızda tedaviyi tamamlayan kadınlarla tamamlamayanlar arasında anlamlı farklılık gösteren diğer değişken hastaların mükemmeliyetçilik düzeyleridir. Özellikle ölçeğin kendine-yönelik mükemmeliyetçilik alt ölçeği puanlarında (p=0,009) anlamlılık düzeyinde farklılık gözlenmiştir. J. Beck (1995) bilişsel terapide birçok kişinin ev ödevlerini yaparken mükemmeliyetçi olmalarına gerek olmadığının hatırlatılmasından bile yarar gördüğünü bildirmiştir. Yayınlarda vajinismus tanısı alan kadınların cinsel ilişki sırasında izleyici (spectatoring) rolü üstlenerek, cinsel ilişkiye kendilerini bırakamadıkları yönünde genel bir klinik gözlemden söz edilmektedir (Bayrak 2006, Yetkin 1999). Bu açıdan tedavilerde mükemmeliyetçilik ve kontrol ile ilgili inançlara vurgunun artırılmasının yararlı olabileceği düşünülmektedir. Obsesif özellikleri ve belirtileri olan bireylerin kontrole yönelik tutumu, başarısızlık korkusu ile cinsellikten kaçınmayla sonuçlanabilir. Obsesif kompulsif semptomatolojinin de bireylerin evlilik ve cinsel yaşamlarında sorun oluşturabileceği ve bu belirtilerin cinsel yakınlık kurulmasına engel teşkil edebileceği ifade edilmiştir (Hoover ve Insel 1984). Tedaviyi tamamlayan kadınların temizlik alt ölçeği puanlarında anlamlı düzelme olması cinsellik ve kirlilik obsesyonları arasında bir ilişki olduğunu akla getirmektedir. Daha önce yapılan çalışmalarda bulaşma obsesyonunun (özellikle vücut sekresyonlarıyla ilgili) cinsel işlevleri bozmada bir risk etkeni olduğu ileri sürülmüş, Aksaray ve arkadaşları bulaşma obsesyonu olan kadınların cinsel açıdan daha duyarsız, kaçınmalarının daha fazla olduğunu belirtmişlerdir (Aksaray ve Yelken 2001, Freund ve Steketee 1989). Çalışmamızda hastaların depresif belirtileri tedavi sürecinde anlamlı şekilde azalmıştır. Her ne kadar vajinismus hastalarının depresyon puanları klinik düzeyde değilse de, bu belirtilerdeki azalma vajinismusa eşlik edebilen düşük kendilik değerinin tedavi sürecinden olumlu etkilenmesiyle ilişkili olabilir (Kaplan 1988). Bizim çalışmamızda kadınlarda tedaviyle genel cinsel doyum düzeylerinde, vajinismus ve anorgazmi belirtilerinde bir düzelme görülmüştür. Ayrıca erkeklerin ölçek puanlarında da bir iyileşme olmuştur. Ancak bu iyileşme esas olarak ilgili ölçeğin doyum alt-ölçeğindeki iyileşmeye bağlı gibi görünmektedir. Bu veriler erkeklerin doyum algısında cinsel birleşmenin önemli yer tuttuğu düşüncesini akla getirebilir. Çalışmamızda kadınların cinsel iletişime dair ölçek puanlarında da bir iyileşme saptanmıştır. Bu uygulanan tedaviler sırasında iletişimi iyileştirmeye yönelik egzersizlerin sonucu olabilir. Bu aşamada çalışmanın sınırlılıklarında bahsetmek yerinde olur. Bunlardan biri, örneklemin küçük olmasıdır ki, özellikle tedaviyi tamamlamada etkisi olduğu sonucuna vardığımız belirtilerin değerlendirilmesinde ileri istatistiksel analizler için örneklemin daha geniş olmasının önemli olduğu düşünülmüştür. Ancak literatürde çiftlerin hem tanı, hem tedavi ile değerlendirildiği çalışmalarda daha yüksek sayılara ulaşılamadığı da bir gerçektir (Wijma ve ark. 2007). İkinci olarak tedaviyi tamamlama ölçütü olarak ağrısız gerçekleşen vajinal penetrasyonun kabul edilmesi çalışma düzeyinde kabul edilebilir olsa da tedavi için tek başına bir hedef olamaz. Üçüncü olarak tedaviyi bırakan üç hasta ve eşlerine ulaşılamamıştır. Her ne kadar egzersiz basamakları bakımından olması beklenmese de bu çiftler arasında ağrısız penetrasyon sağlamış olan olabilir. Sonuç olarak, yüksek anksiyete düzeylerinin tedavinin tamamlanması üzerine olumsuz bir etki yapabileceği, ayrıca kişinin özellikle kendine yönelik mükemmeliyetçiliğinin tedavinin tamamlanmamasıyla ilişkili gibi göründüğü, buna bağlı olarak tedavinin bilişsel bileşeninde kişinin anksiyetesi ve mükemmeliyetçi ara inançları ve tutumları üzerinde çalışmanın önemli olduğu söylenebilir. Tedaviyi tamamlayan hastaların depresyon belirtilerindeki düşüş ise cinsel işlev bozukluğu tedavisinin dolaylı bir sonucu olarak yorumlanmıştır. Vajinismus tedavisinin davranışçı bileşenlerinin yanı sıra tedavi sürecinde özellikle tedavinin erken dönemlerinde mükemmeliyetçi ara inanç ve sayıltılar üzerinde durulmasının tedaviyi tamamlama olasılığını arttırabileceğini akla getirmektedir. Vajinismusun bilişsel davranışçı tedavisinde, mükemmeliyetçilikle ilişkili bilişsel müdahaleler özgül bir müdahale alanı olabilir. 253

7 KAYNAKLAR Akdemir A, Örsel S, Dağ İ ve ark. (1996) Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) nin geçerliği, güvenirliği ve klinikte kullanımı. Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 4: Aksaray G, Yelken B (2001) Sexuality in women with Obsessive Compulsive Disorder. J Sex Marital Ther, 27: Amerikan Psikiyatri Birliği (APA) (2000) Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması Elkitabı (DSM-IV-TR)(Çev. Ed.: E. Köroğlu). Hekimler Yayın Birliği, Ankara, Bancroft J, Coles L (1976) Three years experience in a sexual problems clinic. Br Med J, 1: Beck JS (1995) Cognitive therapy: Basics and Beyond. New York. Guilford, s.267. Bayrak M (2006) Vajinusmus oluşumunda etyolojik özellikler. Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi. Bakırköy Ord. Prof. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 9. Psikiyatri Birimi, İstanbul. Blatt SJ, Quinlan DM, Pilkonis PA ve ark. (1995) Impact of perfectionism and need for approval on the brief treatment of depression. The National Institute of Mental Health Treatment of Depression Collaborative Research Program revisited. J Consult Clin Psychol, 63: Butcher J (1999) ABC of sexual health: Female sexual problems II: Sexual pain and sexual fears. BMJ, 318: Catalan J, Hawton K, Day A (1990) Couples referred to a sexual dysfunction clinic. Psychological and physical morbidity. Br J Psychiatry, 156: Chik HM, Whittal ML, O Neill ML (2008) Perfectionism and Treatment Outcome in Obsessive compulsive Disorder. Cogn Ther Res, 32: Crowley T, Richardson D, Goldmeier D (2006) Recommendations for the management of vaginismus: BASHH Special Interest Group for Sexual Dysfunction, Int J STD AIDS, 17:14-8. DiBartolo PM, Barlow DH (1996) Perfectionism, Marital Satisfaction, and Contributing Factors to Sexual Dysfunction in Men with Erectile Disoerder and Their Spouses. Arch Sex Behav, 25: Eriştiren P, İncesu C, Yetkin N ve ark. (2001) Cinsel ve evlilik terapilerine başvuran kadınlarda psikiyatrik komorbidite ve evlilik ilişkisi. Düşünen Adam, 14: Erol N, Savaşır I (1988) Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi. XXIV. Ulusal Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi Bildiri Kitabı, Ankara, GATA Basımevi, s Freund B, Steketee G (1989) Sexual History, Attitudes and functioning of obsessive-compulsive patients. J Sex Marit Ther, 15: Fugl-Meyer K (1996) Nedsatt sexuell förmåga och sexuella problem, Sex i Sverige: Om sexualliveti Sverige, Statens folkhälsoinstitut, Stockholm, s Habke AM, Hewitt PL, Flett GL (1999) Perfectionism and Sexual Satisfaction in Intimate Relationships. J Psychopath Behav Assess, 4: Hamilton M (1959) The Assessment of anxiety states by rating. Br J Med Psychol, 32:50-9. Hartmann U (2007) Depression and sexual dysfunction. J of Mens Health Gend, 4:18-2. Hawton K, Catalan J (1990) Sex therapy for vaginismus: Characteristics of couples and treatment outcome. Sex Marital Ther, 5: Hewitt PL, Flett GL (1991) Perfectionism in the self and social contexts: Conceptualization, assessment, and association with psychopathology. J Per Soc Psychol, 60: Hirst J, Baggaley M, Watson J (1996) A four year survey of an inner city psychosexual problems clinic, Sex Marital Ther, 11: Hoover CF, Insel TR (1984) Families of origin in obsessive compulsive disorder. J Nerv Ment Dis, 172: Kabakçı E, Batur B (2003) Who benefits from cognitive behavioral therapy for vaginismus. J Sex Marit Ther, 29: Kaplan HS (1988) Intimacy disorders and sexual panic states. Sex Marital Ther, 14: Rosenbaum TY (2005) Physiotherapy Treatment of Sexual Pain Disorders. J Sex Marit Ther, 31: Spector JP, Carey M (1990 ) Inidence and Prevalence of sexual dysfunctions: A critical review of empirical literature. Arch Sex Behav, 19: Sungur M (1994) Evaluation of couples referred to a sexual dysfunction unit and prognostic factors in sexual and marital therapy. Sex Marital Ther, 9: Ter Kuile M, Van Lankveldb JJDM, De Groot E ve ark. (2007) Cognitivebehavioral therapy for women with lifelong vaginismus: Process and prognostic factors. Behav Res Ther, 45: Tuğrul C, Kabakçı E (1997) Vaginismus and its correlates. Sex Marital Ther, 12: Tuğrul C, Öztan N, Kabakçı E (1993) Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği nin Standardizasyon Çalışması. Turk Psikiyatri Derg, 4:83-8. Wijma B, Engman M, Wijma K (2007) A model for critical review of literature with vaginismus asan example. J Psychosom Obstet Gynaecol, 28: Yazıcı MK, Demir B, Tanrıverdi N ve ark. (1998) Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği, değerlendiriciler arası güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Turk Psikiyatri Derg, 9: Yetkin N (1999) Vajinismus. Cinsel İşlev Bozuklukları Monograf Serisi, 3:

BASKIDA. Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler

BASKIDA. Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler Türk Psikiyatri Dergisi 2012;23( ): Vajinismus Tedavisinde Tedavinin Tamamlanmasını Yordayan Etmenler BASKIDA Dr. Kadir ÖZDEL 1, Dr. Ayşegül YILMAZ 2, Psik. Özge ÇERİ 3, Dr. Hakan KUMBASAR 4 ÖZET Amaç:

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA CİNSEL SORUNLAR. Dr. Özay Özdemir

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA CİNSEL SORUNLAR. Dr. Özay Özdemir ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA CİNSEL SORUNLAR Dr. Özay Özdemir Anksiyete ve cinsellik arasındaki ilişki net değildir Bir süreklilik içinde zıt iki kutup olarak anksiyete kaçma, cinsel uyarılma ise yaklaşma

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

VAJİNİSMUS K R İ Z. Kriz Dergisi 18 (3): 37-45. Okan Er* Kadir Özdel**Ayşe Gül Yılmaz Özpolat***

VAJİNİSMUS K R İ Z. Kriz Dergisi 18 (3): 37-45. Okan Er* Kadir Özdel**Ayşe Gül Yılmaz Özpolat*** Kriz Dergisi 18 (3): 37-45 VAJİNİSMUS Okan Er* Kadir Özdel**Ayşe Gül Yılmaz Özpolat*** ÖZET:Vajinismus cinsel ilişkinin zorlu ya da imkansız olmasına neden olan vajinal kaslarda istemsiz kasılmaların olduğu

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Psikoloji

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Psikoloji ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Hatice Ceylan Daş 2. Doğum Tarihi : 28.09.1958 3. Unvanı : Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Psikoloji Hacettepe

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 26.6.1979. Y. Lisans Uygulamalı Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 4.9.

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 26.6.1979. Y. Lisans Uygulamalı Psikoloji Hacettepe Üniversitesi 4.9. 1.Adı Soyadı : Hatice Ceylan Daş 2.Doğum Tarihi : 28.09.1958 3.Unvanı : Profesör 4.Öğrenim Durumu : Doktora 5.Çalıştığı Kurum : Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ SEVGİNAR VATAN. sevginarvatan@gmail. ÖZGEÇMİŞ SEVGİNAR VATAN E-Posta: sevginarvatan@gmail.com Telefon: 2978325 Adres: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Beytepe/Ankara Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2006 Lisans Psikoloji Orta

Detaylı

Bir Olgu Üzerinden Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarında Cinsel İşlevler

Bir Olgu Üzerinden Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarında Cinsel İşlevler 178 N. Lapsekili ve ark./bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 1(2012) 178-183 CASE REPORT/OLGU SUNUMU Bir Olgu Üzerinden Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarında Cinsel İşlevler Nergis

Detaylı

CİNSEL TERAPİLER. Psikolog Doktor Mualla Oktay

CİNSEL TERAPİLER. Psikolog Doktor Mualla Oktay İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 323 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:323-328 CİNSEL TERAPİLER Psikolog Doktor Mualla

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

1993- Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uygulamalı Psikoloji (Klinik Psikoloji) Anabilim Dalı Bilim Uzmanlığı (Yüksek Lisans)

1993- Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uygulamalı Psikoloji (Klinik Psikoloji) Anabilim Dalı Bilim Uzmanlığı (Yüksek Lisans) ÖZGEÇMİŞ PSK. DR. NURDAN GÜLEÇ Doğum tarihi: 01. 01. 1960 e- posta: nurdangulec@hotmail.com cep- tel: 0532 6432726 İş adresi: Kennedy Cad. Onlar Apt. No: 24/ 3 Kavaklıdere (Dr. Şaziye Kazezoğlu Çevik in

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Yaşam Boyu Vajinismusu Olan Kadınlarda Cinsel Bilgi, Evlilik Özellikleri, Cinsel İşlev ve Doyumun Değerlendirilmesi

Yaşam Boyu Vajinismusu Olan Kadınlarda Cinsel Bilgi, Evlilik Özellikleri, Cinsel İşlev ve Doyumun Değerlendirilmesi Trakya Univ Tip Fak Derg 2009;26(2):151-158 Klinik Çalışma - Araştırma / Original Article Yaşam Boyu Vajinismusu Olan Kadınlarda Cinsel Bilgi, Evlilik Özellikleri, Cinsel İşlev ve Doyumun Değerlendirilmesi

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Cem İncesu 2. Doğum Tarihi: 09. 09. 1963 3. Unvanı:

EK-4 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Cem İncesu 2. Doğum Tarihi: 09. 09. 1963 3. Unvanı: EK4 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Cem İncesu 2. Doğum Tarihi: 09. 09. 1963 3. Unvanı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp İÜ. İstanbul Tıp Fakültesi 198187

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5 Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Açıklama (2011-2013) Danışman: Pfizer Konuşmacı: Pfizer

Detaylı

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4 Önsöz Yerinde Masaj hizmetleri ile Türkiye deki iş hayatı kalitesini yükseltmek üzere çıktığımız yolda, bugüne kadarki tüm pazarlama faaliyetlerimizde Yerinde Masaj ın kurumlar tarafından çalışanlarına

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi SOSYAL FOBĐ

Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi SOSYAL FOBĐ Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi SOSYAL FOBĐ Sosyal fobi, bireyin sosyal ortamlarda herhangi bir eylem yaparken utanç duyacağı duruma düşeceğini düşünerek nedensiz kızarma,

Detaylı

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY

AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY AĞRIİLE HUZUR EVİ OLUR MU? DR. FİLİZ ŞÜKRÜ DURUSOY GİRİŞ Yaşlılık Dünya Sağlık Örgütü tarafından 65 yaş ve üzeri dönem olarak tanımlamakta; Fiziksel görünüm, güç ve rol kaybı yaşanılan, yaşlılık dönemindeyeti

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

B.Sc. METU Psychology 1979. Department. Ufuk University, Faculty of Arts and Sciences, Psychology. Department

B.Sc. METU Psychology 1979. Department. Ufuk University, Faculty of Arts and Sciences, Psychology. Department Assist. Prof. Dr. G. Zeynep Akabay Gülçat Clinical Psychology Phone: (312) 586 74 17 e-mail: zeynep.gulcat@ufuk.edu.tr gulcatz@gmail.com Address: Kızılcaşar mahallesi İncek Bulvarı 06830 Gölbaşı Ankara

Detaylı

Düşünce-Eylem Kaynaşması, Yükleme Biçimleri, Depresif ve Obsesif-Kompulsif Belir ler Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Düşünce-Eylem Kaynaşması, Yükleme Biçimleri, Depresif ve Obsesif-Kompulsif Belir ler Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(3):197-206 Düşünce-Eylem Kaynaşması, Yükleme Biçimleri, Depresif ve Obsesif-Kompulsif Belir ler Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi Psik. Serap PİRİ 1, Dr. Elif KABAKÇI

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

depresyon ve anksiyete düzeyleri

depresyon ve anksiyete düzeyleri Fibromiyalji olgularında aile içi fiziksel şiddetin ağrı şiddeti, depresyon ve anksiyete düzeyleri ile ilişkisi Ürün Özer 1, Esra Selimoğlu 2, Engin Badur 3, Ersin Uygun 1, Çağatay Karşıdağ 1 1. Bakırköy

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen Yrd. Doç. Dr. G. Zeynep Akabay Gülçat Klinik Psikoloji Tel: (312) 586 74 17 e-posta: zeynep.gulcat@ufuk.edu.tr gulcatz@gmail.com Adres: Kızılcaşar mahallesi İncek Bulvarı 06830 Gölbaşı Ankara / TÜRKİYE

Detaylı

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version

Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version Knee injury and Osteoarthritis Outcome Score (KOOS), Turkish version LK.1.0 Knee Injury and Osteoarthritis Outcome Score: Reliability and Validation of the Turkish Version DİZ İNCİNME VE OSTEOARTRİT SONUÇ

Detaylı

Araştırma Makalesi / Research Article. Selim TÜMKAYA, Filiz KARADAĞ, Nalan OĞUZANOĞLU

Araştırma Makalesi / Research Article. Selim TÜMKAYA, Filiz KARADAĞ, Nalan OĞUZANOĞLU Araştırma Makalesi / Research Article Arch Neuropsychiatr 2015; 52: DOI: 10.5152/npa.2015.7015 Obsesif Kompulsif Bozukluklu Hastalarda Obsesif İnançların Belirtilerle İlişkisi Relationship between Obsessive

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

Vajinusmuslu Kadınlarda Cinsel İşlev ve Doyum

Vajinusmuslu Kadınlarda Cinsel İşlev ve Doyum Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:305-311 DOI: 10.5350/DAJPN2012250402 Vajinusmuslu Kadınlarda Cinsel İşlev ve Doyum Araştırmalar / Researches Ramazan Konkan 1, Meltem Bayrak

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi İstanbul Üniversitesi 1987-1992 Doktora(Tıpta Uzmanlık)

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi İstanbul Üniversitesi 1987-1992 Doktora(Tıpta Uzmanlık) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Ceyda Güvenç Taşdelen 2. Doğum Tarihi : 20.01.1969 3. Unvanı : Uzman Doktor 4. Öğrenim Durumu: Üniversite, psikiyatri ihtisası Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi İstanbul

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

BASKIDA. Konya İl Merkezi nde Yaşayan Evli Nüfusta Cinsel Sorunların Araş rılması. Türk Psikiyatri Dergisi 2010;

BASKIDA. Konya İl Merkezi nde Yaşayan Evli Nüfusta Cinsel Sorunların Araş rılması. Türk Psikiyatri Dergisi 2010; Türk Psikiyatri Dergisi 2010; Konya İl Merkezi nde Yaşayan Evli Nüfusta Cinsel Sorunların Araş rılması BASKIDA Dr. Ertan YILMAZ 1, Dr. İsmet ESRA ZEYTİNCİ 2, Dr. Serap SARI 3, Dr. İbrahim FATİH KARABABA

Detaylı

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi

Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Koç Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 2015-2016 Güz Dönemi Dersin Adı ve Kodu: Psik 302 Psikopatoloji Dersin ön koşulları: Yok Ders yeri(sınıf): 312 nolu sınıf Ders Günü ve Saati: Salı: 08:30-11:20 Kredisi:

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir

Emine Sevinç Tok. İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü. Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir Emine Sevinç Tok İzmir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü Gürsel Aksel Bulvarı No: 14 35350 Üçkuyular İzmir sevinc.tok@izmir.edu.tr EĞİTİM 2009-devam Klinik Psikoloji Doktora Programı

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI

CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI Bu programın amacı cinsellik, cinsel gelişim, cinsel bozukluklar, cinsel kimlik durumları, cinsel yönelim, parafililer, cinsel istismar ve cinsel işlev bozuklukları

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

Konya İl Merkezi nde Yaşayan Evli Nüfusta Cinsel Sorunların Araş rılması

Konya İl Merkezi nde Yaşayan Evli Nüfusta Cinsel Sorunların Araş rılması Türk Psikiyatri Dergisi 2010; 21(2 ):126-134 Konya İl Merkezi nde Yaşayan Evli Nüfusta Cinsel Sorunların Araş rılması Dr. Ertan YILMAZ 1, Dr. İsmet ESRA ZEYTİNCİ 2, Dr. Serap SARI 3, Dr. İbrahim FATİH

Detaylı

İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi

İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi İnsan Cinsel Yaşantısının Psikofarmakolojisi Prof. Hv.Tbp. Kd.Alb. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Psikiyatri Kliniği Direktörü-İstanbul 1 Klinik Psikofarmakoloji Bülteni GATA Haydarpaşa Eğitim

Detaylı

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 ÖĞRETİM YILI VI. SINIF PSİKİYATRİ INTERN PROGRAMI Dekan Prof. Dr. Mustafa Aydın Dekan Yardımcıları Prof. Dr. Selçuk Keser Doç. Dr. Nejat Demircan Baş

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinde Mükemmeliyetçilik: Anadolu Üniversitesi Örneği. Perfectionism Among University Students: An Example From Anadolu University

Üniversite Öğrencilerinde Mükemmeliyetçilik: Anadolu Üniversitesi Örneği. Perfectionism Among University Students: An Example From Anadolu University Üniversite Öğrencilerinde Mükemmeliyetçilik: Anadolu Üniversitesi Örneği Fikret Er a ve Harun Sönmez a a Anadolu Üniversitesi,Fen Fakültesi, İstatistik Böl., 6470, Eskişehir e-posta: fer@anadolu.edu.tr,

Detaylı

KEMOTERAPİ ALAN ONKOLOJİ HASTA VE YAKINLARININ ANKSİYETE -DEPRESYON DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

KEMOTERAPİ ALAN ONKOLOJİ HASTA VE YAKINLARININ ANKSİYETE -DEPRESYON DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ KEMOTERAPİ ALAN ONKOLOJİ HASTA VE YAKINLARININ ANKSİYETE -DEPRESYON DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Ayşin Kayış Onkoloji Vaka Yönetici Hemşiresi Acıbadem Kozyatağı Hastanesi-İstanbul GİRİŞ Kanser bir kriz durumudur

Detaylı

Doğuş Üniversitesi, KLİNİK PSİKOLOJİ İstanbul 2011 2015 ( % 100 Burslu)

Doğuş Üniversitesi, KLİNİK PSİKOLOJİ İstanbul 2011 2015 ( % 100 Burslu) 1 UZMAN KLİNİK PSİKOLOG ŞEBNEM YÜKSEL 2007 yılında çalışma hayatıma başladım ve yetişkin, aile, çift, çocuk ve ergenlerle klinik psikolog olarak çalışmaktayım. Bilişsel-Davranışçı Terapi ve Virginia Satir

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri Ünitesi İNSAN Biyo Psiko Sosyal 11/6/2009 2 KOAH

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ. (Güncelleme: Aralık 2014) PROF.DR.

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim. Akademik Ünvanlar HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ. (Güncelleme: Aralık 2014) PROF.DR. PROF.DR. İHSAN DAĞ ÖZGEÇMİŞ (Güncelleme: Aralık 2014) E-Posta: ihsandag@hacettepe.edu.tr Telefon: 297 83 26 Edebiyat Fakültesi Beytepe Kampüsü 06800 Ankara, Türkiye Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan

Detaylı

Dr. Sait Uluç Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü

Dr. Sait Uluç Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Dr. Sait Uluç Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü KİŞİSEL BİLGİLER Adres: Hacettepe Ünv. Edebiyat Fak. Psikoloji Böl. Beytepe/ANKARA E- Posta: psysait@hacettepe.edu.tr Kişisel

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Vajinismusun EMDR Yöntemi ile Tedavisi: İki Olgu Sunumu

Vajinismusun EMDR Yöntemi ile Tedavisi: İki Olgu Sunumu Türk Psikiyatri Dergisi 2010;21(3):243-48 Vajinismusun EMDR Yöntemi ile Tedavisi: İki Olgu Sunumu Dr. Fuat TORUN 1 Özet / Abstract Vajinismus kadının vajina kaslarındaki istemsiz kasılmalar nedeniyle hiçbir

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

EŞIK-ALTI DEPRESYON VE DEPRESİF BOZUKLUK: GENEL MEDİKAL VE MENTAL SAĞLIĞA ÖZGÜ HASTALARIN KLİNİK ÖZELLİKLERİ*

EŞIK-ALTI DEPRESYON VE DEPRESİF BOZUKLUK: GENEL MEDİKAL VE MENTAL SAĞLIĞA ÖZGÜ HASTALARIN KLİNİK ÖZELLİKLERİ* Kriz Dergisi 2(2): 334-339 EŞIK-ALTI DEPRESYON VE DEPRESİF BOZUKLUK: GENEL MEDİKAL VE MENTAL SAĞLIĞA ÖZGÜ HASTALARIN KLİNİK ÖZELLİKLERİ* Kıs. Çev.: M. Emin TUNCA* Özet: Amaç: Yazarlar, ayaktan hasta örnekleminde,

Detaylı

Obsessif Kompulsif Bozuklukta Fenomenoloji * YÖNTEM

Obsessif Kompulsif Bozuklukta Fenomenoloji * YÖNTEM Obsessif Kompulsif Bozuklukta Fenomenoloji Obsessif Kompulsif Bozuklukta Fenomenoloji * Dr. Kemal Sayar 1, Dr. Işıl Kaya Uğurad 1, Dr. Burçin Acar 1 ÖZET: OBSESS F KOMPULS F BOZUKLUKTA FENOMENOLOJ Amaç:

Detaylı

Panik Bozukluğu, Somatizasyon Bozukluğu ve Hipokondriaziste Sağlık Kaygısı

Panik Bozukluğu, Somatizasyon Bozukluğu ve Hipokondriaziste Sağlık Kaygısı Panik Bozukluğu, Somatizasyon Bozukluğu ve Hipokondriaziste Sağlık Kaygısı 43 Panik Bozukluğu, Somatizasyon Bozukluğu ve Hipokondriaziste Sağlık Kaygısı Özgün Karaer KARAPIÇAK 1, Selçuk ASLAN 2, Çisem

Detaylı

HATHA YOGANIN VE KALiSTENiK EGZERSiZLERiN STATiK DE GE ÜZERiNDEKi ETKiLERi

HATHA YOGANIN VE KALiSTENiK EGZERSiZLERiN STATiK DE GE ÜZERiNDEKi ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2003,14 (2), 83-91 HATHA YOGANIN VE KALiSTENiK EGZERSiZLERiN STATiK DE GE ÜZERiNDEKi ETKiLERi Ummuhan BAŞ ASLAN, Ayşe L1VANELlOGLU Hacettepe Üniversitesi,

Detaylı

PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON. Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD

PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON. Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD PSİKİYATRİDE KÜLTÜREL FORMÜLASYON Prof. Dr. Can Cimilli DEÜTF Psikiyatri AD AÇIKLAMA 2009-2012 Araştırmacı: - Konuşmacı: Lundbeck İlaçları AŞ (2009, 2010) Danışman: - Olgu 1 - Bize ayrımcılık yapılıyor

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PROJENİN AMACI Bu projenin temel amacı Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD

Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD Araş.Gör. Dr. Meltem Yanaş ESOGÜTIPFAK PSİKİYATRİ ABD 1 Psikiyatride İlaç Etkisinin Hastalık merkezli Modeli 2 Alternatif İlaç merkezli İlaç Modeli 3 Fiziksel Tedaviler Ve Hastalık merkezli Model 1 Psikiyatride

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

ÇOCUK PSİKİYATRİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

ÇOCUK PSİKİYATRİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ (The Assessment of Patients at the Child Psychiatry Outpatient Clinic) Osman Abalı *, SHU Melek

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu

Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu ARAÞTIRMA Birinci Trimester Gebelerde Depresyon ve Anksiyete Bozukluðu Depression and Anxiety Among First Trimester Pregnancies Pýnar Yücel 1, Yasemin Çayýr 2, Mehmet Yücel 3 1 Uz.Dr., Siyavuþpaþa Aile

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: Latife Utaş Akhan DOĞUM TARİHİ: 28 Aralık 1979 YABANCI DİL: İngilizce ( Aralık 2007 ÜDS: 71.250) Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl lisans

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİN KİŞİLERARASI ÖZYETERLİK İNANÇLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ AN INVESTIGATION OF SCIENCE TEACHERS INTERPERSONAL SELF-EFFICACY BELIEFS IN TERMS OF SOME VARIABLES

Detaylı

Clark-Beck Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği nin Türk toplumunda psikometrik özellikleri

Clark-Beck Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği nin Türk toplumunda psikometrik özellikleri Beşiroğlu ve ark. 197 Clark-Beck Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği nin Türk toplumunda psikometrik özellikleri Lütfullah BEŞİROĞLU, 1 Mehmet Yücel AĞARGÜN, 2 Murat BOYSAN, 3 Mustafa GÜLEÇ, 4 Buket ERYONUCU 5

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YRD. DOÇ. DR. SAİT ULUÇ. psysait@hacettepe.edu.tr. Telefon: (0312) 2978332

ÖZGEÇMİŞ. Eğitim HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YRD. DOÇ. DR. SAİT ULUÇ. psysait@hacettepe.edu.tr. Telefon: (0312) 2978332 ÖZGEÇMİŞ YRD. DOÇ. DR. SAİT ULUÇ E-Posta: psysait@hacettepe.edu.tr Telefon: (0312) 2978332 Adres: HÜ. Edebiyet Fak. Psikoloji Böl. Beytepe/ANKARA Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2005 Doktora

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Psikiyatri Araştırma Hastanesi Poliklinik Uygulamalarında Tıp Fakültesi Öğrencisinin Bulunması Hakkında Hastaların Tutumları

Psikiyatri Araştırma Hastanesi Poliklinik Uygulamalarında Tıp Fakültesi Öğrencisinin Bulunması Hakkında Hastaların Tutumları Psikiyatri Araştırma Hastanesi Poliklinik Uygulamalarında Tıp Fakültesi Öğrencisinin Bulunması Hakkında Hastaların Tutumları Dr. Alparslan CANSIZ BRSHH,İstanbul Dr. Tevfik Kalelioğlu BRSHH Dr. Akif Taşdemir

Detaylı

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Sibel Yıldırım*, İlknur İnanır**, Zerrin Kaya*** * Acıbadem Hastanesi,

Detaylı