Alternatif/ Tamamlayıcı Tıp ve Kadın Sağlığı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Alternatif/ Tamamlayıcı Tıp ve Kadın Sağlığı"

Transkript

1 Derleme / Review TAF Prev Med Bull 2013;12(4): Alternatif/ Tamamlayıcı Tıp ve Kadın Sağlığı [Alternative / Complementary Medicine and Women's Health] ÖZET Modern ve bilimsel tedaviler dışında ki tedavilerin birçoğu genel olarak tamamlayıcı ve alternatif tıp (TAT) olarak ifade edilmektedir. Günümüzde birçok hasta gibi kadınlarda, hastalıklarının tedavisinde, yakınmalarının hafifletilmesi veya giderilmesinde TAT yöntemi kullanılmaktadır. TAT yöntemlerinin birçoğunun etkinliğine dair çok sınırlı kanıtlar olmasına rağmen tüm dünyada kullanımı giderek artmaktadır. TAT ile ilgilenen sağlık profesyonellerinin de giderek artması, bu tedavi yöntemlerini kullanan hasta sayısındaki artışta önemli rol oynamaktadır. Bu makalede Alternatif/Tamamlayıcı Tıp ın kadın sağlığındaki kullanım alanları ve etkinliği literatür doğrultusunda tartışılacaktır. SUMMARY Many of the treatments except the modern and scientific treatments in general, complementary and alternative medicine (CAM) is expressed as. Many of today's women as patients, the treatment of diseases, alleviation of symptoms or eliminating the CAM method is used. Despite the very limited evidence about the effectiveness of many CAM methods have been increasing all over the world. Health care professionals interested in increasing the CAM, the increase in the number of patients who use these treatment methods play an important role. In this article, alternative/complementary health of bull usage and effectiveness of women in accordance with the literature will be discussed. Keziban Amanak 1 Banu Karaöz 2 Ümran Sevil 3 1 Adnan Menderes Üniversitesi Aydın Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölümü 2 Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü 3 Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Anahtar Kelimeler: Kadın Sağlığı, Sağlık Çalışanları, Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp. Key Words: Women's Health, Health Care Workers, Complementary and Alternative Medicine. Sorumlu yazar/ Corresponding author: Keziban Amanak Adnan Menderes Üniversitesi Aydın Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölümü Gönderme Tarihi/Date of Submission: , Kabul Tarihi/Date of Acceptance: DOI: : /pmb GİRİŞ Modern ve bilimsel tedaviler dışındaki tedavilerin birçoğu genel olarak tamamlayıcı ve alternatif tıp (TAT) olarak ifade edilmektedir. TAT, klasik temel medikal tedaviye ek olarak veya onun yerine kullanılan bir dizi tedaviyi tanımlamaktadır (1). Klasik tıbba alternatif veya tamamlayıcı tedaviler tüm zamanlarda var olmasına rağmen 1990 lı yıllarla kullanımı dramatik olarak artmıştır. Bu artışta medya, alternatif tedavi uygulayıcıları ve bazı tıp doktorları rol oynamaktadır (2). Kadınlar genellikle kültürel yapılarıyla bağdaşan tedavi yöntemlerini tercih etmektedirler. Bu yöntemler arasında akupunktur, yoga, rahatlama hareketleri, manipülasyon teknikleri, meditasyon, egzersiz, homeopati, geleneksel Çin ilaçları, doğal östrojen kaynakları, diyet, vitaminler ve minareller yer almaktadır (3). MacLennan ve arkadaşları (1996) Avustralya da yaptıkları çalışmalarında bireylerin %48,5 inin alternatif tedavileri kullandıklarını ve alternatif tedaviyi yaygın olarak kullanan bireyler arasında perimenopoz dönemindeki kadınların çoğunlukta olduğunu saptamışlardır (4). Diğer bir çalışmada, menopozal yakınmaların alternatif tedavi yöntemleri ile tedavi edilebildiği ve menopozal yakınmalarla baş etmede yaş arasındaki kadınların % 80 inin reçete olmaksızın alternatif tedavileri kullandıkları saptanmıştır (5). Kadınların menopoz dönemindeki sıcak basmalarında soya fasulyesi, ıspanak, koyu yapraklı 441

2 sebzeler, tahıllar, sebze, yer fıstığı, yoğurt, süt, ginseng çayı ve meditasyonu tercih ettikleri bilinmektedir. Kadınların uykusuzlukta kediotu, nane, şerbetçiotu, çarkıfelek; baş ağrısında maydanoz, nane yağı; sinirlilikte beyin, organ etleri, şeker tortusu, ceviz, yerfıstığı, kahverengi pirinç yemeleri gibi uygulamaların yararlı olduğu belirtilmektedir (6). Birçok kadının özellikle kardiyovasküler hastalıklar ve osteoporozdan korunmak için alternatif tedavileri tercih ettiği, egzersizin ve soya ürünlerinin vazomotor yakınmaları azaltmada, lipid seviyesini düşürmede, kemik dansitesini artırmada etkili olduğu ve balık yağının da koroner kalp hastalıklarından sekonder korunmada etkili olduğu belirtilmektedir (7). Bu makalede, kadınların tüm yaşam dönemlerinde kullandıkları TAT yöntemleri ve bu yöntemlerin etkinliğinin, literatür doğrultusunda tartışılması hedeflenmiştir. BİTKİSEL YÖNTEMLER Aromaterapi Aromaterapi bitkisel öz yağlarla yapılan doğal bir tedavi yöntemidir. Özler vücuda banyo, buğu, kompres veya masaj ile tatbik edilebilir. Hamilelik döneminde kullanılması önerilen saf aromaterapi yağları şunlardır (8). Bergamot: Ağrı kesici, antiseptik, antidepresan, canlandırıcı ve tazeleyicidir. Hamilelikte sıklıkla karşılaşılan sistit sorununda da yardımcıdır. Roma papatyası: Antiseptik, ağrı kesici, iltihap giderici ve spazm çözücü, kas ağrısı, baş ağrısı, diş ağrısında yardımcıdır. Hazımsızlığa iyi gelir. Servi: Antiseptik, spazm çözücü, ödem gidericdiri. Hemoroid, varis ve dolaşım sorunlarında faydalıdır. Gebelikte 5. aydan sonra kullanılması önerilmektedir. Greyfurt: Dolaşım sorunlarında faydalı, canlandırıcı ve tazeleyici, ödem giderici, sindirime yardımcı, lenf dolaşımını uyarıcı ve su atıcıdır. Havuç: Yorgunluğu giderici özelliği vardır. Rahatlatıcıdır. Lavanta: Antiseptik, antibiotik, ağrı kesici, antidepresan, genel iyileştirici ve rahatlatıcıdır. Hamilelikte ağrı ve sancıların giderilmesini sağlar. Su atmaya yardımcıdır. Hücre yenilenmesini tetikler, çatlaklarda kullanılır. Susam: Susam tohumları ve susam yağı, hücresel hasarları önleyici bir antioksidan olan fitik asit yönünden zengindir. Cilt bakımında etkilidir. Limon: Antiseptik, antibakteriyel, antifungal, dolaşım sorunlarında faydalı ve uyarıcıdır. Varis oluşumunu engelleyici özelliği vardır. Sabah bulantılarında rahatlatıcı görevi görür. Mandalina: Antiseptik, tazeleyici, tonik ve rahatlatıcıdır. Ödem tutmasında etkilidir (8,33). DAVRANIŞSAL YÖNTEM Alexander Tekniği Duruş eğitimi olarak tarif edilse de bu basit kavramın ötesinde vücudun ve zihnin uyum içinde olmasının sağlandığı bir teknik olarak görülür. Alexander tekniği hastaya, vücudunu öğrenilmiş, sonradan eklenmiş hareketlerden kurtarıp, kendi temel, doğal duruşu ve hareket biçimlerini kazanmayı öğretir (9). Özellikle gebeliğin son aylarında gebelerin korkulu rüyası haline gelen bel ve sırt ağrılarında Alexander tekniği çok yardımcı olup, bu ağrıların kısa sürede giderilmesine, bebeğin omurgaya yaptığı bası sonucu bozulan gebelik postürünün düzelmesine yardımcı olur. Örneğin gebeler yerden eğilip bir şey almak istediklerinde direkt öne doğru eğilmektedir. Oysaki doğru olan gebenin bacaklarını kırarak boyunu kısaltması ve o şekilde yerden istediği şeyi almasıdır. Benzer şekilde sandalyeye oturmaya çalışan bir gebe öne doğru eğilmekte ve omurganın normal postürünü bozmaktadır. Bunun yerine dik bir şekilde oturmalı, omurganın kendi doğal postürünü korumalıdır. Alexander tekniği ile gebe doğal postürünü korumayı öğrenir ve sonuç olarak gebenin bel ve sırt ağrılarında belirgin azalma meydana gelir (9). Ayrıca büyüyen karın ile birlikte oturup kalkmakta zorlanan gebeler bu tekniğin yardımı ile daha kolay hareket edebilmektedirler. Alexander tekniğinin en önemli yardımı doğru nefes alıp vermeyi gebeye öğretmesidir. Böylece gebelik esnasında bebeğe giden oksijen miktarı artar ve bebek anne karnında daha sağlıklı bir şekilde büyüyüp kilo alır. Bu nefes egzersizleri asıl doğum sırasında yardımcı olup doğum eyleminin daha kısa sürmesine ve bebeğin doğum eylemi sırasında daha az sıkıntıya girmesinde önemli rol oynarlar (9). Alexander tekniğinin diğer kullanım alanı ise, doğum eyleminde pelvis kaslarının ve eklemlerinin genişleyerek bebeğin doğum kanalından daha kolay geçmesine yardımcı olmasıdır. Ayrıca serviksin daha hızlı açılmasına da etkisi olduğu iddia edilmektedir. Anne adayı bu teknik sayesinde doğuma konsantre olabilmekte ve düzenli ıkınmalar ile daha ağrısız ve 442

3 hızlı bir şekilde doğum eylemini tamamlayabilmektedir (9). Biofeedback Biofeedback, normalde farkına varmadığınız ancak fizyolojik olarak vücudunuzda oluşan işlevleri bir monitör aracılığı ile takip etmenizi sağlayan bir tedavidir. Monitörü izleyerek, uzmanın yönlendirmesi, deneme ve odaklanma yoluyla istemsiz vücut fonksiyonlarını kişi kendi kendine kontrol eder hale gelir. Özellikle pelvik kasların yetersizliğine bağlı cinsel uyarılma, orgazm sorunlarında veya pelvik kasların aşırı çalışmasına bağlı gelişen cinsel ağrı hastalıklarında biofeedback ile olumlu sonuçlar alınmaktadır. Doğum sonrası veya menopoz sürecinde de biofeedback ile kaslar güçlendirilebilmektedir. Bunun için önce pelvik taban kas gücü belirlenir. Ardından birtakım grafik ve oyunlarla vajinal kasları eğitilir. Onbeş-otuz dakika, bazen kasların durumuna göre bir saate yakın süren 4-8 seans sonrasında pelvik adaleleri kişi tarafından kendine yönetmeyi öğrenir (10). Dans Terapisi Dans terapisi, beden ve zihin ilişkisine dayalı, hareketi araç olarak kullanan bir psikoterapi çeşididir. Bu yaklaşımda doğru-yanlış, güzel-çirkin ayrımı yoktur, yapılan her hareket doğru harekettir. Dans terapisi doğumu kolaylaştırmak ve doğumda konforu artırmaya yönelik uygulanan bir yöntemdir. Doğumun dansı, Amerika da 25 senedir uygulanan ve Dancing thru Pregnancy olarak tanınan programın, Michal Bardavid tarafından Türkiye ye adapte edilmiş ve dans terapisi ile geliştirilmiş versiyonudur. Sağlıklı ve güvenli bir hamilelik için önerilir. En önemli farklılığı aynı süreçten geçen anne adaylarına, psikolog eşliğinde duygu ve tecrübelerini birbirleri ile paylaşma fırsatı sağlamasıdır (9). Yoga Yoga bireyin kendi iç dünyasına yapmış olduğu zihinsel bir yolculuktur. Kişilerin kendi özü ile baş başa kalmasını sağlar. Hamilelik süresince düzenli yapılan yoga programı ile kişinin fiziksel kondisyonu korunmuş olur. Hamileliğe bağlı postür bozuklukları en aza iner. Solunum ve dolaşım sistemleri güçlenir. Gebeliğe bağlı bulantı ve kusmaları azalır. Vücutta meydana gelen ödemler ve özellikle son aylarda çok sıkça hissedilen kramplar azalır. Karın kaslarını güçlendirerek ve masaj etkisi yaparak bağırsak hareketlerini rahatlatır. İştahın kontrol altına alınmasında yardımcı olur. Yaşam enerjisi yükseltilerek kişinin daha sakin ve daha konsantre olması sağlanır. Hamilelik ve gündelik yaşamın yarattığı bedensel ve zihinsel gerginliklerden uzaklaşarak, daha huzurlu ve doyumlu bir yaşama ulaşmayı sağlanır. Stresi ve bedende biriken öfkeyi azaltır, hoşgörüyü arttırır. Bedeni ve bebeği sevmeyi arttırır, kabullenmeyi ve bağlanmayı sağlar. Pek çok uzmana göre gebeliğin 12. haftasına kadar beklemekte yarar vardır. Buradaki amaç vücudun bu gebelik haftasına kadar gebeliğinin değişimlerinin başlaması için zaman verilmesidir. Yoğa aynı zamanda, doğum anında da gerginliği azaltarak doğumun daha kolay ve hızlı olmasına yardımcı olur. Çünkü doğum anında doğru alınan nefesler hem kişiyi psikolojik olarak rahatlatır hem de annenin oksijeni daha doğru şekilde kullanmasını sağlayarak doğumu kolaylaştırmaktadır (9). Ayrıca yoga, doğum sonrası vücudun fiziksel ve ruhsal olarak hızla toparlanmasında yardım edebilir. Bu dönemde uygulanan yoga duruşları ile duruş bozuklukları düzeltilip, karın kasları hızla toparlanabilir. Kadın sağlığında yoga ayrıca infertilite tedavisi, menopoz yakınmaları, premenstrüel sendrom (PMS), dismenore gibi alanlarda kullanılmaktadır (9). Hipnoz Hipnoz, sözcükler, bakış ya da bazı yardımcı nesneler kullanılarak telkin gibi tekniklerle oluşturulan ve kişinin duygu, düşünce, algı ve bellek işlevlerinde değişikliklerin gerçekleştirilebildiği özel bir bilinç durumudur. Hipnozun tedavi amacıyla kullanımına hipnoterapi denir. Hipnozun bütün dünyada analjezik, anestezik ve psikolojik tedavide kullanıldığı bilinmektedir (11). Kadın yaşamı, genç kızlık dönemi ile başlayan adet şikâyetlerinden menopozun sıkıntılarına kadar uzanan pek çok süreç içinde psikolojik komponentli bir devrededir. Kadınlarda veya genç kızlık döneminde, özellikle dismenore, premenstrüel sendrom öncesi gerginlik sendromunda hipnotik konsantrasyon ve telkinlerle şikayetler tam olarak giderilebilmekte veya azaltılabilmektedir (12, 13). Hipnoz kadınlardaki cinsel işlev bozukluklarının tedavisinde kullanılabilmektedir. Kadınların cinsel istek bozukluklarının belirleyici özelliği, tatmin edici bir cinsel aktiviteyi sağlayabilecek vajina genişliği ve ıslaklığın sağlanamamasıdır. Sonuç olarak kadınlar, disparoni sorunuyla karşı karşıya kalmaktadır. Hipnoz yöntemi disparoni sorununun tedavisine yardımcı olan bir yöntemdir (13). Vajinismus, bilinçaltının en temel korunma tepkisi olan korku duygusunun abartılı dışavurumudur. Yaşanan bu 443

4 korku gerçekle ilişkisini kaybetmiş olumsuz bir duygudur. Çünkü kadınların birçoğu bu korkunun temelinde yatan olayı çoktan unutmuşlardır. Vajinismus ve disparoni problemlerinde psikolojik tedavilere ek olarak uygulanan hipnoterapi ile son yıllarda çok olumlu sonuçlar alınabilmektedir (12, 13). Hipnozun diğer bir kullanım alanı ise doğum ağrısıdır. Doğumda hipnoz, hemen hemen kendi kendine hipnozdur, diğer bir ifadeyle, hipnoterapistler kadınlara kendilerini hipnoz durumuna sokmayı öğretirler. Bazı zamanlarda kadının eşi bu durumda uyaran verici olarak düşünülebilir. Doğum ağrısının azaltılması konusunda etkin ve diğerlerine oranla farmakolojik ajan ve ekipman gerektirmemesi, fetüs ve yeni doğan üzerinde olumsuz etkilere sahip olmaması gibi avantajları olan bir yöntemdir. Hipnozun doğumun ilk evresini kısalttığı, daha iyi analjezi sağladığı ve doğumu hoş bir tecrübe haline getirdiği gösterilmiş, hipnoz kullanan kadınlarda doğumun daha doyum verici olduğuna inanılmıştır. Neonatal dönemde hipnozun hiçbir yan etkisi rapor edilmemiştir. Doğum analjezisinin bu modeli, hipnoza az güven duyanlarda ve psikiyatrik hastalık öyküsü olan kadınlarda kontrendikedir (14). Yine doğum sonrası lohusalık dönemindeki depresyon hali ve anksiyeteye bağlı süt miktarının az olması gibi problemlerde de hipnoz terapileri kullanılabilmektedir. Bazı kadınlar ise evliliklerinde birçok tedavilere rağmen gebe kalamamaları sonucunda bir takım psişik problemler yaşayabilmektedirler. Bu problemler motivasyonlarının kırılmasıyla kendilerinin daha kolay pes etmelerini sağlayabilmekte veya yaşama küsmelerine sebep olabilmektedir. Hipnoz terapileri ile kişilerin sıkıntıları azaltılabilmekte ve pozitif motivasyonları güçlendirilebilmektedir (11,13 ). Kadınlarda klimakterik dönemde menopozal semptomlar olan sıcak basmaları, ateş, ter basması, çarpıntı, uykusuzluk gibi semptomlar görülmeye başlar. Bu semptomlar birkaç ay ile 10 yıl arasında devam edebilir. Hipnoterapi ile menopoz şikâyetlerini azaltmak veya gidermek mümkün olabilmektedir (11,13). BİLİŞSEL-DÜŞÜNSEL YÖNTEM Meditasyon Meditasyon, kişinin iç huzuru, sükûnet, değişik şuur halleri elde etmesine ve öz varlığına ulaşmasına olanak veren, zihnini denetleme teknikleri ve deneyimlerine verilen ad olarak tanımlanmaktadır (11). Meditasyonun klimakterik dönemdeki kadınların menopozal yakınmalarını azaltmak için kullandıkları bilinmektedir (15). Müzik Terapisi Müzik, insanlara özgü ve insanın doğasında bulunan bir davranış biçimidir. Müziğin insanlar üzerinde güçlü bir etkisinin olduğu bilinmektedir (11). Yapılan bir çalışmada kadınlarda jinekolojik muayene öncesi yaşanan, durumluluk anksiyeteyi azaltmada; araştırmacı tarafından tasarlanan özel muayene giysisinin ve muayene odasında dinletilen müziğin etkili olduğu belirlenmiştir (16). Ayrıca müziğin doğum ağrısını azaltmada kullanılan bir yöntem olduğu bilinmektedir (14,17). DOKUNSAL YÖNTEMLER Ayurveda Ayurveda her kişinin "kendi özel yapısına" göre, sağlıklı ve uzun bir ömür için, yaşam tarzını düzenlemesidir ve ömür-bilgisi anlamına gelir. Kadının tüm yaşam döneminde kullanabileceği bir yöntemdir. Adet öncesi dönemde ve doğumda ağrı ve gerginliği azaltır. Yine benzer şekilde gebeliğin daha rahat geçmesini, doğum sonu dönemde vücudun daha çabuk eski haline dönmesine yardımcı olur. Ayrıca menopoz yakınmalarının azaltılmasın da da oldukça etkilidir. Ayurveda yolu ile Hormon Replasman Tedavisi Menopozdaki anksiyete, panik, ruh hali, vajinal kuruluk, cilt tonüsü kaybı, soğuk hissi, uykusuzluk, hafif veya değişken sıcak basması, kabızlık, çarpıntı, şişkinlik ve eklem ağrıları için bazı ayurvedik ipuçları bulunmaktadır. Bunlar, sıcak yiyecek ve içecekler, düzenli yemek, yatmadan önce masaj, yürüyüş, rezene ve kimyon gibi baharatların kullanımıdır. Ayrıca öfke, sinirlilik, sıcak basması hissi, gece terlemesi, aşırı kanama, idrar yolu enfeksiyonları, deri döküntüleri ve akne gibi sorunlar için de su alınımın arttırılması, tatlı sulu meyvelerin (üzüm, armut, erik, mango, kavun, elma), kabak, sarı kabak, salatalık, organik gıdaların yenmesi önerilmektedir (10, 35). Akupunktur Akupunktur vücutta bulunan özel noktaların iğnelerle uyarılması sonucunda, vücudun dengesini yeniden bulmasını sağlayan bilimsel bir tedavi 444

5 yöntemidir. Obstetri ve jinekolojide, akupunktur, doğum ağrısı gibi çeşitli durumlarda uygulanabilmektedir. Doğum ağrısı için, doğum ağrısının lokalizasyonu, doğumun aşaması, maternal yorgunluk seviyesi, tansiyon ya da anksiyete gibi faktörlerdir. Yapılan bir çalışmada akupunktur uygulanan kadınların doğum ağrısını daha az hissettikleri bulunmuştur. Skilnand ve arkadaşları gerçek akupunktur grubuyla yalancı ve minimal akupunktur grubunu (akupunktur noktası olmayan noktalara ve yüzeysel yerleşim) karşılaştırmıştır. Ağrıyı değerlendirmede visual analog skalası iki gruba da aynı anda uygulanmış ve akupunktur grubunda 30., 60. ve 120. dakikalarda akupunkturdan sonra, ağrıda anlamalı derecede düşme elde edilmiştir. Gerçek akupunktur grubunda ise postpartum 2 saatte de ağrının düşük olduğu görülmüştür. Akupunktur grubunun epidural analjezi ihtiyacının da önemli derecede az olduğu bulunmuştur (18). Reiki Dokunma Terapisi Reiki vücudun dışındaki elektromanyetik alanlara ve vücuttaki enerji alanlarına odaklanan bir enerji terapisidir. Reiki uygulaması, bilinen tedavilere dirençli birçok hastalığı iyileştirmesi, ilaç tedavisine oranla yan etkilerinin olmayışı, kolay uygulanması, güvenli, etkili ve ekonomik oluşu nedeniyle modern tıpta önemli bir yere sahiptir. Akupressure, refleksoloji, masaj uygulamalarında olduğu gibi spesifik amaçlarla yapılan Reiki, eğitimini almış kişiler tarafından insan vücudunun enerji merkezlerine (çakralara) dokunarak uygulanır (19). Reiki dokunma terapisi, hemşirelik kuramcılarından Rogers ın Üniter (bütüncül) İnsan Teorisine dayanmaktadır. Rogers ın teorisinde insan ve çevrenin birbirleriyle etkileşim halinde olan enerji alanları olduğuna dair ilkeler yer almaktadır. Rogers 1992 yıllında enerji alanlarının hem canlının hem de cansızın temel birimini oluşturduğunu ve enerji alanlarının alışverişe ve genişlemeye uygun olduğunu belirtmiştir (20,21). Vitale nin makalesinde aktardığına göre; Rogers 1996 yıllarında hemşirelik dergilerinde enerji terapisi olan Reikinin hemşirelikteki kullanımı hakkında makale yazmıştır. Makalelerde Üniter İnsan Teorisi ne dayanan Reikinin, hemşirelik uygulamasında önemini destekleyen kanıtlara da yer verilmiştir (20). D. Krieger 1970 li yıllarda, Reikiyi binlerce hemşireye öğreterek hemşirelikte bir öncü olmuştur. Modern tıpta ise Reiki dokunma terapisi, hemşirelerin bağımsız fonksiyonlarından biri ve hemşirelik bakımının bir parçası haline gelmiştir. Reiki ile daha rahat bir hamilelik sağlanmaktadır. Anne ile bebek Reiki sayesinde doğum öncesinde iletişime geçer. Anne adayları, bebeklerini Reiki ile sakinleştirir. Mide bulantıları rahatlatır, ağrıyan kasların gevşemesini sağlar. Ayrıca doğum sonrasında da yaşanan doğum sonu depresyonuna karşıda etkili olur (23). İnfertilitede reiki kullanımı ile olumlu sonuçlar elde edildiği bilinmektedir (8). Masaj Masaj terapisi, relaksasyonu ve sirkülâsyonu artırarak, ağrı ve gerginliği azaltmayı amaçlar. Bu amaçlara ulaşmak için ilişkili dokular ve kaslara basınç uygulanır (24). Masaj aynı zamanda bir insana dokunma, bakım, ilgi, rahatlatma, güven verme ya da aşk gibi pozitif mesajların paylaşılmasını da sağlayabilir. Masaj iyileşme ve sağlık değerini artıran vücut dokularına yumuşak olarak yapılan kasıtlı ve sistematik manüplasyondur (14). Çoban ve Şirin gebeliğin geç döneminde ayaklarda görülen fizyolojik ödemi azaltmak için 80 gebe kadını rasgele ikiye ayırmışlar ve deney grubuna beş gün boyunca günde 20 dakika ayak masajı uygulamışlardır. Çalışmanın sonunda deney ve kontrol grubu arasındaki ödem deney grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede az bulunmuştur (25). Gebelikte baldır kaslarında ağrılı spazmlara bağlı olarak ortaya çıkan bacak krampları gebeliğin özellikle son haftalarında gebelerin yaklaşık olarak yarısında gözlenir. Bu yakınmalar özellikle geceleri ortaya çıkar ve mekanizması tam olarak bilinmemektedir. Spazmları gidermede bacaklara masaj uygulanması ağrıyı gidermede sıklıkla yeterli olmaktadır (26). Masaj ayrıca dismenorede ve doğumda ağrıyı azaltmada kullanılan non farmokolojik bir yöntemdir (14,27). Oskay ve Şahin in yaptığı bir çalışmada (2001) dismenorede ağrıyı gidermek genç kızların %24,7 sinin karına ve beline masaj uyguladıkları belirlenmiştir (29). Nesheim ve arkadaşlarının yaptığı randomize kontrollü bir çalışmada doğum sırasında normal ağrı bakımı yaklaşımı ve masaj yaklaşımı karşılaştırılmıştır. Doğum sırasında 5 saat boyunca, kadınlara her 20 dakikada bir eşleri tarafından ayak, sırt, el ve baş masajı yapılmıştır. Sık masajın kadınların ağrısını ve anksiyetesini azaltıp duygusal durumunu daha da iyileştirdiği belirlenmiştir (30). Ayrıca doğum sırasında uygulanan perine masajının doğum sırasında ortaya çıkan perineal travmayı azalttığı belirtilmektedir (26). 445

6 Refleksoloji/Zone Terapi Birçok kültürde eski zamanlardan beri uygulanan refleksoloji, ayaklarda bedenin tüm bölgelerine, organlarına ve sistemlerine karşılık gelen refleks noktaları olduğu ve bu noktaların beden anatomisinin aynası olduğu prensibine dayanan bir yöntemdir. Özel el ve parmak teknikleriyle bu refleks noktalarına uygulanan baskı, stresin azaltılmasını sağlayarak bedende fizyolojik değişikliklere yol açtığı ileri sürülmektedir. Refleksoloji, hamileliğin ilk üç ayında düşüğe neden olabileceğinden tavsiye edilmez ve uygulanmasına dikkat edilmesi gereken bir tedavidir (11). Bir çalışmada sancılı adet gören (dismenore) kadınların %95 inde ayak refleksolojisinin dismenoreyi azalttığı, PMS yaşayan kadınların %46 sında refleksolojinin PMS semptomlarını (ödem, sinirlilik, dikkatte azalma vs.) azalttığı belirlenmiştir (31). Diğer bir çalışmada, menopozlu 42 kadına ayak refleksolojisi uygulanmış, menopozal yakınmalar açısından (sıcak basması, sinirlilik vs.) bunlardan 17 sinde (%40,5) tam, 20 sinde (%47,6) önemli ölçüde iyileşme gözlenmiş, 4 ünde (%9,5) etkili sonuçlar alınmıştır. Hastalardan yalnızca birinden sonuç alınmamıştır (31). Ayrıca overlerdeki kist sorunlarında refleksolojinin faydalı olduğu kanıtlanmıştır. Sancılı adet gören kadınlarda refleksolojinin ağrıyı azalttığı ve adet dönemlerini düzenlediği gözlemlenmiştir. Vajinusmus ile ilgili yapılan çalışmalarda refleksolojinin kasılmaları gevşetmek sureti ile sağlıklı bir cinsel hayata katkıda bulunduğu görülmüştür (31). Taşpınar ve Şirin in (2009) çalışmasında jinekolojik kanserli hastalarda kemoterapiye bağlı bulantı ve kusmayı gidermede akapunktur ve refleksolojinin etkili olduğu saptanmıştır (32). Ayrıca Mollart ın çalışmasında refleksoloji tekniği gebelerde ağrı ve yorgunluğun yanında stres, gerginlik, anksiyete, rahatsızlık, huzursuzluğun da azaltılmasında etkili bulunmuştur (37). Terapötik Dokunma Dokunmanın iletişimde önemli bir yeri vardır. Terapötik dokunma tüm canlıların elle ovularak dengede tutulabilecek bir enerji alanı ile çevrildikleri tahminine dayanır. Ciltten 3-5 cm yüksekte bulunan bu enerji alanını dengeleme ve yumuşatma çabasına terapötik dokunma adı verilir. Özel bir eğitimi gerektirmekte olup kendine özgü teknikleri vardır. Doğumda stres ve ağrı giderici olarak kabul edilen bu dokunma biçimi dünyada yeni işlerlik ve kabul görmektedir. Ülkemizde ise kullanılmamaktadır (17,37). Tat Kullanımında Sağlık Çalışanlarının Rolü Yataklı sağlık kuruluşlarında çalışan doktor, hemşire ve ebelerin TAT yöntemleri konusunda bilgi sahibi olması, hasta ve hasta yakınlarına bu yöntemler hakkında danışmanlık yapabilmeleri açısından oldukça önemlidir. TAT yöntemlerinin yarar ve zararlarını bilen sağlık personeli, hastasını takip ederken olası yan etkilerin gelişip gelişmediğini de daha yakından gözleyebilir ve hastasının zarar görmesini engelleyebilir. Diğer yandan TAT kullanımının sadece hasta bireylerde olmadığı sağlıklı bireylerin de sıklıkla TAT yöntemleri kullandığı göz önüne alındığında, bu durum halk sağlığı uygulamaları açısından da önem kazanmaktadır. Halkın eğitim durumunu, gelenek ve göreneklerini, inançlarını, sosyal, ekonomik ve sağlık durumlarını bilmesi, halk sağlığı hemşiresi ve ebelerin topluma gerekli, yeterli ve etkin hizmet götürebilmesinin ön koşuludur. Bu nedenle halk sağlığı hemşiresinin ve ebelerin hizmet vereceği grubun özelliklerini ve sağlık-hastalık uygulamalarını bilmesi, sunacağı hizmetin etkinliğini arttırması bakımından önem kazanmaktadır. Halk sağlığı hemşireleri ve ebeler ev ziyaretleri sırasında, evde hasta bakımı verirken ve sağlık eğitimi yaparken bireylerin sağlık bakım gereksinimlerini ve sağlık bakım uygulamalarını daha kolay saptayabilme olanağına sahiptirler. Toplumun sağlık durumunu değerlendirmek, onların sağlık düzeyini yükseltmek isteyen halk sağlığı hemşiresinin ve ebelerin, çalıştığı alandaki bireylerin kullandıkları TAT yöntemlerini, bu yöntemlerin yarar ve zararlarını bilmesi gerekmektedir (11). Hemşirelik öğrencilerinin tamamlayıcı ve alternatif terapiler konusundaki düşüncelerinin incelendiği bir çalışmada öğrenciler TAT yöntemleri konusundaki bilgilerini en sık kitap, dergi, gazete, internetten (%75,2) öğrendiklerini bildirmişlerdir. Öğrencilerin yarısından fazlası, TAT yöntemlerinin hemşirelik uygulamaları sırasında kullanılması konusunda olumlu görüş bildirmiş olup, öğrencilerin %66,4 ü derin solunum egzersizlerini, %64,3 ü masajı ve % 59,2 si gevşeme tekniklerini bildiğini ifade etmişlerdir. Öğrenciler tarafından en yararlı olarak belirtilen TAT yöntemleri gevşeme teknikleri (%85,7), derin solunum egzersizleri (%85,3) ve beslenme terapileri (%84,5) dir (36). Ayrıca bir üniversite hastanesindeki uzmanlık ve tıp öğrencilerinin tamamlayıcı-alternatif tıp hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumlarının incelendiği bir çalışmada, katılımcıların TAT a yönelik tutum 446

7 puan ortalaması 118,3±14,5 (en az-en çok: ) olarak saptanmıştır. Tutum puanlarının cinsiyete, yaşa, anne ve babanın öğrenim ve çalışma durumuna, aile tipine, kardeş sayısına ve sosyoekonomik duruma göre ortalamalarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. İstatistiksel olarak anlamlı farklı bulunan tek ortalama en uzun yaşanılan yerleşim yeri değişkenidir. Çalışmanın sonucu olarak tıp eğitim sürecindeki kişilerin bu konuda yeterli bilgilerinin olmadığı, tutum açısından uzmanlık öğrencileri ve tıp fakültesi öğrencileri arasında belirgin fark olmadığı saptanmıştır. Bu konuda eğitime ihtiyaçları olduğu açıktır (28). SONUÇ VE ÖNERİLER Dünyada ve ülkemizde TAT yöntemlerinin kullanımı hızlı bir artış göstermesine karşın sağlık çalışanlarının bu yöntemlere bakış açıları üzerine sınırlı sayıda bilimsel araştırma bulunmaktadır. Bu çalışmalar az sayıda örneklem üzerinde yapılmış olduğundan sağlık personelinin bu konu ile ilgili durumlarını yeterli bir şekilde yansıtmamaktadır. Bu nedenle bu alanda daha çok çalışma yapılmasına gereksinim duyulmaktadır. KAYNAKLAR 1. Khorshid L, Yapucu Ü. Thenurse's role in complementray therapies. Atatürk Universitesi Hemşirelik YO Dergisi. 2005; 8(2): Josefson D. Complementary medicine is booming worldwide. BMJ. 1996; 313: Cutson TM, Meulemen E. Managing menopause. Am Fam Physican. 2000; 61(5): Mac Lennan AH, Wilson DH, Taylor AW. Prevalence and cost of alternative medicine in Australia. Lancet. 1996; 347(2): Kang HJ, Ansbacher R, Hammoud MM. Use of Alternative and Complementary medicine in menopause, International Journal of Gynocology&Obstetrics. 2002; 79(3): Morelli V, Naquin C. Alternative therapies for traditional disease states: menopause. Am Fam Physician. 2002; 66(1): Kronberg F, Fugh-Berman A. Complementary and alternative medicine for menopausal symptoms: a review of randomized, contralled trials, Ann Intern. 2002; 137(10): Cleaveland MJ, Biester DJ. Alternative and complementary therapies: considerations for nursing practice. Journal of Pediatric Nursing.1995; 10(2): Dıraçoğlu D. Romatoid artritte tamamlayıcıalternatif tıp yöntemleri, Romatoloji Dergisi, 2007; 22(1): Altun R, Özden A. Tamamlayıcı ve Alternatif tıp. Güncel Gastroenteretoloji. 2004; 8: Köksoy S. Yataklı Sağlık Kuruluşlarında çalışan doktor, hemşire ve ebelerin tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerini bilme ve kullanma durumları. Yüksek Lisans Tezi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Mersin. 2008: Çeri Ö. Vajinismus tanısı alan kadınlar ve eşlerinde temel bilişsel şemalar ile bağlanma stillerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. 2009; Stanley RO, Burrows GD. Hypnotic Interventions in the Treatment of sexual Dysfunctions. Eds.: Burrows GD, Stanley RO, Bloom PB. International Handbook of Clinical Hypnosis. John Wiley&Sons Ltd. Baffins lane. Chichester. UK p Taşçı E, Sevil Ü. Doğum ağrısına yönelik farmakolojik olmayan yöntemler. Genel Tıp Dergisi. 2007;17(3): Tortumluoğlu G, Pasinlioğlu T. Klimakterik yakınması olan kadınların alternatif tedavi yöntemlerini uygulama durumları. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2003; 6 (3) : Kocabaş P. Jinekolojik muayeneye bağlı anksiyetenin azalmasında özel muayene giysisi ıle müziğin etkisinin karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İzmir. 2009: Ertem G, Sevil Ü. Doğum ağrısı ve hemşirelik yaklaşımı. Atatürk Üniv. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2005; 8 (2): Skilnand E, Fossen D, Heiberg E. Acupuncture in the management of pain in labor. 2002; 81(10): Erdoğan Z, Çınar S. Reiki: an ancient healing art modern nursing practice, Kafkas J Med Sci. 2011; 1(2): Vitale A. An integrative review of reiki touch therapy research, Holist Nurs Pract. 2007; Pocotte S, Salvador D. Reiki as a rehabilitative nursing intervention for pain management: a case study. Rehabil Nurs. 2007; 33: Anderson L, Ameling A. Reiki a complementary therapy fornursing practice. J Psychosoc Nurs Ment Health Serv. 2001; 39: Whelan K, Wishnia G. Reikitherapy: the benefit sto a nurse/reiki practitioner, Holist Nurs Pract. 2003; 17:

8 24. Duran Taşcı E. Kanser tedavisinin yan etkilerine yönelik alternatif uygulamalar. S.D.Ü. Tıp Fak. Derg. 2011; 18(2): Çoban A, Şirin A. Effect of foot massage to decrease physiological lower leg oedema in late pregnancy: A randomized controlled trial in Turkey. International Journal of Nursing Practice.2010; 16: T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü. Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı. Güvenli Annelik. Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Basımevi. Ankara p Erenel Şentürk A, Şentürk İ. Sağlık Meslek Lisesi öğrencilerinin dismenore yaşama durumları ve dismenore ile baş etmeye yönelik uygulamaları. Hacettepe Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2007; Ergin A, Hatipoğlu C, Bozkurt Aİ, Mirza E, Kunak D, Karan C. ve ark. Uzmanlık ve tıp öğrencilerinin tamamlayıcı-alternatif tıp hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları. Pamukkale Tıp Dergisi 2011; 4(3): Oskay YÜ, Şahin NH. Genç kızların premenstrüel sorunları. Sağlık ve Toplum Ekim - Aralık 2004; 4: Nesheim B, Kinge R, Berg B. Alfredsson B, Allgot E, Hove E. ve ark. Acupuncture during labor can reduce the use of meperidine a controlled clinical study. Clin J Pain. 2003; 9: Kadın Sağlığı ve Refleksoloji. nu2.php?konuid=64 (Erişim Tarihi: ). 32. Taşpınar A, Şirin A. Effect of acupressure on chemotherapy-induced nausea and vomiting in gynecologic cancer patients in Turkey. European Journal of Oncology Nursing 2010; 14: Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi Güzellik ve Saç Bakımı Hizmetleri Alanı Mollart L. Single-blind trial addressing the differetial effects of two reflexology techniques versus rest, on ankle and foot oedema in late pregnancy. Complementary Therapies Nursing. Midwifery 2003; 9: Shrestha S An Ayurvedic Perspective on Women s Health. (Erişim Tarihi: ). 36. Şahin İ, Doğaner T Hemşirelik Öğrencilerinin Tamamlayıcı ve Alternatif Terapiler Konusundaki Düşünceleri. 11. Ulusal Hemşirelik Öğrencileri Kongresi Kongre Kitabı, Poster Bildiri, Nisan 2012, Bursa. 37. T.C. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Kişilerarası İlişkilerde İletişim https://www.anadolu.edu.tr/aos/kitap/ehsm/1208/ unite04.pdf (Erişim Tarihi: ). 448

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ Öğr. Gör. Müjgan ONARICI Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Çankırı 2013 Ağrı / Organizmayı koruyan bir duyu Duyu doku hasarının olduğu bölgede yanıt Ağrı Tarih

Detaylı

YÜKSEK LİSANS TEZ BAŞLIĞI VE DANIŞMAN

YÜKSEK LİSANS TEZ BAŞLIĞI VE DANIŞMAN KİŞİSEL BİLGİLER: Adı- Soyadı: ESRA KÜÇÜK Ünvanı: Bilim uzmanı Öğrenim Durumu: Doktora Devam Ediyor (2013) Üniversite/fakülte/departman: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Bölümü: Hemşirelik

Detaylı

Obsidyen ile sağlıklı kalın. OBSİDYEN TAŞI NEDİR?

Obsidyen ile sağlıklı kalın. OBSİDYEN TAŞI NEDİR? HAKKIMIZDA Makro Grup A.Ş. bünyesinde yer alan Obsidyen Maden ve Mermercilik LTD. ŞTİ., 2002 yılında madencilik, değerli ve yarı değerli taş işleme alanlarında faaliyet göstermek üzere İstanbul da kurulmuştur.

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Astımda Alternatif Tedaviler

Astımda Alternatif Tedaviler Bölüm 19 Astımda Alternatif Tedaviler Dr. Yusuf AKYÜZ ve Dr. Mustafa DİNÇ Genel Bilgi Astım, yaşam kalitesini düşüren, işgücü kaybına ve sağlık harcamalarının artmasına neden olan hava yollarının kronik

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İSTANBUL İLİ ÇEKMECE BÖLGESİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GEBE EĞİTİM SINIFLARI

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

GEBELİKTE FİZİKSEL AKTİVİTE ve EGZERSİZ

GEBELİKTE FİZİKSEL AKTİVİTE ve EGZERSİZ GEBELİKTE FİZİKSEL AKTİVİTE ve EGZERSİZ Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bölümü Fiziksel Aktivite Gebelikte oluşan değişiklikler ile başetmenin en kolay

Detaylı

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ. Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi KANSER TEDAVİSİ SIRASINDA VERİLEN EĞİTİMİN YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ Doç. Dr. Özgül Karayurt Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İçerik Yaşam kalitesi kavramı Kanser hastalarının bilgi gereksinimleri

Detaylı

Masajlar. Bölgesel Pythia Masajı 30 min. 90 TL. Geleneksel Bali Masajı 50 min. 170 TL. Reflexology 50 min. 170 TL

Masajlar. Bölgesel Pythia Masajı 30 min. 90 TL. Geleneksel Bali Masajı 50 min. 170 TL. Reflexology 50 min. 170 TL Masajlar Bölgesel Pythia Masajı 30 min. 90 TL Beden ve ruhunuzda derinlemesine rahatlama hissi uyandıran, özel aroma yağları ile yapılan yumuşak bölgesel bir masaj terapisidir. Pythia Masajı 50 min. 140

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR

T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR T E N S T E R A P İ BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR İÇİNDEKİLER TENS TERAPİ NEDİR... 1 TENSİN VÜCUDA UYGULANMASI, TENS İÇİN ELEKTRODLARIN YERLEŞTİRİLMESİ... 2 TENS TERAPİNİN ETKİLİ OLDUĞU HASTALIKLAR... 3 TENS

Detaylı

ilişkin fiziksel ve psikolojik durumlarının iyileştirilmesi planlanmaktadır. Ebelerin sağlık eğitimcisi

ilişkin fiziksel ve psikolojik durumlarının iyileştirilmesi planlanmaktadır. Ebelerin sağlık eğitimcisi 1.AMAÇ VE KAPSAM: Güney Genel Sekreterliği Menopoz Okulu Projesin de ilimizde yaşamakta olan 40-55 yaş arası kadınların menopoz konusunda bilgi ve bilinç düzeylerinin arttırılması, kişilere psikolojik

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler ÖZGEÇMİŞ Adı : Derya Soyadı: : Özcanlı Atik Doğum Yeri : ADANA-Kozan Doğum Tarihi : 01.03.1981 Medeni Hali : Evli Tel: 0534 970 1568 E-posta: deryaatik@osmaniye.edu.tr EĞİTİM DURUMU: Mezun Olduğu Üniversite:

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Tek başına etkili olduğu gibi, istenildiği takdirde antiemetik bir ilaçla da kombine edilebilir.

Tek başına etkili olduğu gibi, istenildiği takdirde antiemetik bir ilaçla da kombine edilebilir. TÜRKİYE Bulantı Kontrolü İçin Acupressure Bilekliği: güvenli ve etkili Acupressure temel prensibine dayanan Sea-band bilekliği; hamilelik, yol tutması, migren, anestezi ve kemoterapinin neden olduğu bulantı

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

HAMİLELİKTE GÜVENLİ AROMATERAPİ Ayşe Tolga Aromaterapist- Aisha Doğal Kozmetikleri Markası Kurucusu

HAMİLELİKTE GÜVENLİ AROMATERAPİ Ayşe Tolga Aromaterapist- Aisha Doğal Kozmetikleri Markası Kurucusu HAMİLELİKTE GÜVENLİ AROMATERAPİ Ayşe Tolga Aromaterapist- Aisha Doğal Kozmetikleri Markası Kurucusu Aromaterapi aromatik bitki özlerinin ruh, beden ve zihin dengesi için kullanıldığı doğal bir tedavi metodudur.

Detaylı

Natur-Med de Bir Gün Nasıl Geçiyor?

Natur-Med de Bir Gün Nasıl Geçiyor? Natur-Med de Bir Gün Nasıl Geçiyor? Arınma, Do a, Termal SPA www.natur-med.com.tr Natur-Med Davutlar-Kuşadası Natur-Med'de Konaklama Otel Süiti Bahçe Süiti Bahçe Odası Otel Odası Arınma, Do a, Termal SPA

Detaylı

2 Gecelik Konaklamalı Programlar. 2 Gecelik Konaklamalı Programlar

2 Gecelik Konaklamalı Programlar. 2 Gecelik Konaklamalı Programlar Nua da geçireceğiniz zamanı en fazla keyif alarak değerlendirebilmeniz için sizin adınıza hazırladığımız, geçmişe doğru mistik bir yolculuk vadeden, ruhunuza ve bedeninize hitap eden bu programlar en doğru

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR?

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? SELDA TÜRKMEN le EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? EFT, orijinal İngilizce isminin baş harflerinin kısaltmasıdır; "Emotional Freedom Techniques". İnsanda huzursuzluk yaratan bütün kötü duygulardan

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

9. Sigarayı bırakma zamanı

9. Sigarayı bırakma zamanı 9. Sigarayı bırakma zamanı 1 9. Sigarayı bırakma zamanı Dünyada 8 saniyede 1 can alan, yılda 4 milyon kişinin ölümüne neden olan, dünyada her 10 erişkinden birinin ölüm nedeni sayılan sigarayı bırakmak

Detaylı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi KALP KRİZİ Kalp krizi (miyokard

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

Yeni başlayanlar için TEDAVİ PROTOKOLLERİ

Yeni başlayanlar için TEDAVİ PROTOKOLLERİ Yeni başlayanlar için TEDAVİ PROTOKOLLERİ PROTOKOL TRAVMA ve YARALANMA NA: Boyun, HA: Problemli alan üzerinde gezdirilecek. Kemik yaralanmalarında özellikle FLEX elektrot AKUT TRAVMA KEMİK 1. SEANS 35

Detaylı

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 Sunu Planı; Doğal Doğumu Destekleyen Pozisyonlar, Ikınma, Doğum Eyleminde Uygulanan

Detaylı

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Zekeriya AKTÜRK Şifa Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği AD 22 Mart 2016 zekeriya.akturk@sifa.edu.tr, http:aile.sifa.edu.tr 1 Sunum planı Akupunktur nedir? Akupunkturun

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi DANS TERAPİ MSc Sevinç RENKVER Dokuz Eylül Üniversitesi 1 Dans terapi nedir? Tarihçesi İlkeleri Yaratıcı süreç Kimler yararlanabilir? Nerelerde uygulanabilir? Türk halk danslarıyla meditasyon, Meditatif

Detaylı

Semptom Yönetimi ve İntegratif Tıp Uygulamaları

Semptom Yönetimi ve İntegratif Tıp Uygulamaları Doç.Dr. Gülbeyaz CAN İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, İSTANBUL gulbeyaz@istanbul.edu.tr Semptom Yönetimi ve İntegratif Tıp Uygulamaları Kanserle Yaşam Ağrı Yorgunluk Bulantı-

Detaylı

LokaL östrojen tedavisine GereksİnİMİ olanlar İÇİn Hastalar için bilgi 1

LokaL östrojen tedavisine GereksİnİMİ olanlar İÇİn Hastalar için bilgi 1 Lokal östrojen TEDAVİSİNE GEREKSİNİMİ OLANLAR İÇİN Hastalar için bilgi 1 2 İÇİNDEKİLER Östrojen hormonunda azalma ve vajinal şikayetler... 4 Oestring tedavisi... 5 Oestring in herhangi bir yan etkisi var

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Geleneksel Çin Tıbbı mucizesi Akupunktur/akupressur meridyen ve noktaların tanıtımı. Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com

Geleneksel Çin Tıbbı mucizesi Akupunktur/akupressur meridyen ve noktaların tanıtımı. Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com Geleneksel Çin Tıbbı mucizesi Akupunktur/akupressur meridyen ve noktaların tanıtımı Prof. Dr. Şahin Ahmedov shahmedov@yahoo.com Akupressur, geleneksel Çin tıbbının ayrılmaz parçasıdır 4600 yıl önce Çin

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler

SINAV KAYGISI. Sınav Kaygısının Belirtileri Nelerdir? * Fiziksel Belirtiler SINAV KAYGISI Kaygı, stresli bir durum karşısında hepimizin yaşadığı uyarılmışlık halidir. Ancak kaygının belli bir miktarda yaşanmasının olumlu işlevleri de vardır. Bir miktar kaygı günlük hayatta bizi

Detaylı

GECE YATAK ISLATMA-GÜNDÜZ ISLATMA GECE YATAK ISLATMA

GECE YATAK ISLATMA-GÜNDÜZ ISLATMA GECE YATAK ISLATMA GECE YATAK ISLATMA-GÜNDÜZ ISLATMA GECE YATAK ISLATMA Gece yatak ıslatma sorunu insanlık tarihinde kayıtları bulunan en eski sağlık problemlerinden biridir. 5 yaşına gelmiş bir çocukta yatak ıslatma normal

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI Aile nedir? Toplum içindeki en küçük sosyal kurumdur. Çekirdek aile Ana, baba ve çocuklardan oluşur. Geniş aile ise çeşitli akrabalardan oluşur. Aile kurumunun

Detaylı

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Ayfer Ayan(1) Cemile Aksoy(2) Hande Edizkan Budak(3) 1 Acıbadem Bursa Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü 2 Acıbadem Bursa Hastanesi, Eğitim ve

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

STRES NEDİR? Organizmanın fiziksel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan psikolojik bir durumdur.

STRES NEDİR? Organizmanın fiziksel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan psikolojik bir durumdur. STRESLE BAŞA ÇIKMA STRES NEDİR? Organizmanın fiziksel ve ruhsal sınırlarının tehdit edilmesi ve zorlanması ile ortaya çıkan psikolojik bir durumdur. Beni öldürmeyen, beni güçlendirir Nietzche STRESE DİRENÇ

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

14 KASIM 2015 - CUMARTESİ

14 KASIM 2015 - CUMARTESİ ULSULARARASI KATILIMLI 2. ULUSAL İNTEGRATİF TIP KONGRESİ -KANITA DAYALI MULTİDİSİPLİNER BÜTÜNCÜL SAĞLIK- 14 KASIM 2015 - CUMARTESİ 08:00-09:00 Kayıt 1. Bölüm Oturum Başkanı: Prof.Dr. Hakan Yaman Açılış

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ STRES

DAVRANIŞ BİLİMLERİ STRES DAVRANIŞ BİLİMLERİ STRES 1 2 Stres nedir? bireyin fizik ve sosyal çevredeki uyumsuz koşullar nedeniyle, bedensel ve psikolojik sınırlarının ötesinde harcadığı gayrettir 3 Stres nedir? EUSTRESS: Hedefler,

Detaylı

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir.

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir. SOSYAL FOBİ Sosyal ortamlarda başkaları tarafından inceleme altında tutulduğu korkusu performans gösterilmesi gereken durumlarda eleştirilme yada küçük düşme korkusunun yaşanmasıdır. Ve kişi bu korkunun

Detaylı

TAMAMLAYICI TERAPĠLERLE AVRUPA BĠRLĠĞĠ SATANDARTLARINDA HEMġĠRELĠK BAKIMINI GELĠġTĠRME (BestCARE)

TAMAMLAYICI TERAPĠLERLE AVRUPA BĠRLĠĞĠ SATANDARTLARINDA HEMġĠRELĠK BAKIMINI GELĠġTĠRME (BestCARE) TAMAMLAYICI TERAPĠLERLE AVRUPA BĠRLĠĞĠ SATANDARTLARINDA HEMġĠRELĠK BAKIMINI GELĠġTĠRME (BestCARE) Hemşirelik bakımı bireyi, fiziksel, zihinsel, duygusal ve ruhsal boyutlarıyla birlikte bir bütün olarak

Detaylı

18.11.2015. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ

18.11.2015. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ. ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ALTERNATİF ve TAMAMLAYICI TEDAVİLER VE HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ GİRİŞ Yirminci yüzyılın ortalarından başlayarak, hastalıkların tanı ve tedavilerinde

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Candan DELİDUMAN Doğum Tarihi: 15.08.1979 E-Posta: candancandan2012@gmail.com Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02.

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015) KADIN HASTALIKLARINDA UYGULANAN MUAYENE METOTLARI Slayt No: 25 JİNEKOLOJİK MUAYENE 1.) Anamnez 2.) Genel Fizik Muayene

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir DEFNE Latince ismi : Laurus nobilis Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir Defne Bitkisi: Anavatanı Asya olan Defne,

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Gebelik veya hamilelik,

Gebelik veya hamilelik, Gebelik veya hamilelik, yumurtanın döllenmesinden doğuma kadar geçen 266 günlük döneme verilen isimdir. Anne ve baba adayının bu dönemi bilinçli ve sağlıklı bir şekilde geçirmesi, hem doğacak çocuk/çocukları

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI GÜRÜLTÜ = HOŞA GİTMEYEN SES GÜRÜLTÜNÜN SÜRESİ ŞİDDETİ ZAMANI TÜRÜ GÜRÜLTÜ FİZYOLOJİK TEPKİLER RUHSAL TEPKİLER FİZYOLOJİK TEPKİLER ANĠ GÜRÜLTÜDE KAS GERĠLMELERĠ BAġ DÖNMESĠ YORGUNLUK ĠġĠTME KAYIPLARI METOBALĠZMA

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı

TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5. Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı TANI, TEDAVİ VE ARAŞTIRMA AÇISINDAN CİNSEL BOZUKLUKLAR VE DSM 5 Prof. Dr. Cem İncesu Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Açıklama (2011-2013) Danışman: Pfizer Konuşmacı: Pfizer

Detaylı

Tiroid nedir? BR.HLİ.058

Tiroid nedir? BR.HLİ.058 BR.HLİ.058 bezi boynun ön bölümünde adem elması adı verilen kıkırdağın hemen altında bulunan kelebek şeklinde bir organdır. Yaklaşık 20 gram ağırlığındadır. Vücudumuz için hayati önemi olan hormonlar salgılar.

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

3 Gecelik Konaklamalı Programlar. 3 Gecelik Konaklamalı Programlar

3 Gecelik Konaklamalı Programlar. 3 Gecelik Konaklamalı Programlar Nua da geçireceğiniz zamanı en fazla keyif alarak değerlendirebilmeniz için sizin adınıza hazırladığımız, geçmişe doğru mistik bir yolculuk vadeden, ruhunuza ve bedeninize hitap eden bu programlar en doğru

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir.

Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. KEMOTERAPİ KEMOTERAPİ NEDİR? Vücudumuzda oluşan tümör hücrelerini yok etmek için uygulanan ilaç tedavisine kemoterapi denir. Kemoterapide, bir veya birden fazla ilaç bir arada kullanılabilir. Her ilacın

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı