ANTİ V İ RAL İ LAÇLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANTİ V İ RAL İ LAÇLAR"

Transkript

1 ATİ V İ RAL İ LAÇLAR Virüsler : ücresel organizasyon göstermeyen, kendi kendine enerji üretemeyen ve makromolekül sentezleyemeyen canlılardır. Diğer bir deyişle zorunlu hücre içi parazitidirler. Bölünerek değil replikasyonla çoğalırlar. Tek tip nükleik asit (DA ya da RA) içerirler. Canlı hücre dışında inerttirler. IV virüsünün yapısı Virüslerin yaşam döngüsü : Adsorpsiyon Penetrasyon Kapsidin soyulması Viral komponentlerin sentezi Erken mra sentezi => erken protein sentezi => RA/DA sentezi => geç protein sentezi lgunlaşma Salınım (Bu safhada hücre hasarı oluşur) -1-

2 ature Reviews Drug Discovery 1, (2002); doi: /nrd703 STRATEGIES I TE DESIG F ATIVIRAL DRUGS IV virüsünün yaşam döngüsü -2-

3 Bir virüsün yaşam döngüsü İLAÇLAR 1 Tutunma ve adsorpsiyonu bloke edenler : Virüsler glikoprotein yapılı antijenleriyle (gp 120) hücresel reseptörlere (CD4) tutunurlar. Bundan sonra penetrasyon başlar. Bu gruptaki ilaçlar (özellikle çözünebilen CD4 reseptörleri) viral gp120 lere bağlanarak onları şaşırtır. Gene bu gruptan, küçük anyonik moleküller olan Süramin sodyum ve benzer yapıdaki sülfonik asit grubu azo boyaları ile simetrik ve asimetrik disülfonik asit türevleri ilaçlar aynı mekanizma ile etki ederler. Süramin sodyum -3-

4 Polimerik anyonik moleküllere örnek olarak da dekstran sülfat ve benzer yapıdaki sülfatlanmış polisakkaritler verilebilir. Dekstran sülfat n 2 Penetrasyonu bloke edenler : Bu gruptaki ilaçlar ; amantadin, somantadin ve tromantadin Amantadin : 1-Amino adamantan İnfluenza A ve B virüsleriyle, Respiratory Syncytial Virus (RSV), bazı RA virüslerine karşı etkilidir. örolojik yan etkileri vardır. Bununla beraber multipl skleroz (MS) hastalığında da kullanılır. Kapsidin soyulmasını engellemede de etkilidir. Somantadin : 1-(2-Aminopropil) adamantan Tromantadin : 1-[[2-(2-Dimetilaminoetoksi)asetil] amino] adamantan SV-1 ve SV-2, erpes labialis, erper genitalis e karşı etkili

5 Amantadin in sentezi : Br 2 Br 2 C Tromantadin in sentezi : 2 Cl Cl Cl 3 Kapsidin soyulmasını bloke edenler: Rimantadin : 1-(1-Aminoetil) adamantan Sentezi: 2 ( C) 2 3 ab 4 [ 2 ] 4 Biyosentezi Engelleyenler 4.1. S-Adenozil omosistein (SA) idrolaz inhibitörleri SA, S-adenozil homosisteinden (SAM) başlayan ve metil transferazlarla katalize edilen metilleme reaksiyonlarının inhibitörüdür. Bu metilleme reaksiyonları virüs yaşamı için gereklidir. Viral SA enziminin inhibe edilmesiyle hücre içinde SA konsantrasyonunun artması sonucunda metilleme reaksiyonları ve buna bağlı olarak viral RA inhibisyonu gerçekleşir. -5-

6 SA hidrolaz inhibitörlerinin etki mekanizması DPA ve APA gibi adenozin analogları, bu amaçla geliştirilmiş bileşiklerdir. 2 2 DPA APA C DPA : APA : (2S)-3-(6-amino-9-purin-9-il)propan-1,2-diol. (S)-9-(2,3-Dihidroksipropil)adenin. 3-(6-amino-9-purin-9-il)-2-hidroksipropanoik asid. 3-(Adenin-9-il)-2-hidroksipropanoik asit rotidilik asit (MP) dekarboksilaz inhibitörleri rotidilik asit dekarboksilaz, pirimidin bazlarının biyosentezinde orotidilik asidin üridilik aside (UMP) dönüşümünü katalize eder. Bu grup ilaçlardan pirazofurin ve azaüridin, bu dönüşümü engelleyerek polio, coxsackie B, measles ve rabdovirus gibi RA ve bazı DA virüslerine karşı antiviral etki gösterirler. -6-

7 2 Pirazofurin Azaüridin Pirazofurin : 4-idroksi-3-β-(D)-ribofuranozil pirazol-5-karboksamid. 3-[3,4-Dihidroksi-5-(hidroksimetil)tetrahidrofuran-2-il]-4- hidroksi-1-pirazol-5-karboksamid. Azaüridin : 2-β-(D)-Ribofuranozil-1,2,4-triazin-3,5(2,4)-dion. 2-[3,4- Dihidroksi -5-( hidroksimetil) tetrahidrofuran -2- il]-1,2,4- triazin-3,5(2,4)-dion. 2 2 P MP Dekarboksilaz MP UMP Pirazofurin-5'-monofosfat Pirazofurin in etki mekanizması Pirimidin sentezi 4.3. İnozin monofosfat (İMP) dehidrojenaz inhibitörleri Bu gruptaki ilaçlardan Ribavirin in antiviral etkisi ilk olarak 1972 yılında ortaya konmuştur. Geniş spektrumlu bir antiviral olan Ribavirin in pek çok analogu veya ön ilaçları sonraki yıllarda sentezlenerek antiviral etkileri çalışılmıştır. Ribavirin, DA ve RA virüsleri arasında geniş bir etki spektrumuna sahip olup, İnfluenza A ve B, parainfluenza, erpes genitalis, erpes zoster, epatit A ve B, kızamık ve RSV virüslerine karşı etkilidir. IV e karşı in vitro etkili olan Ribavirin, klinikte AIDS belirtilerini geciktirir. -7-

8 IMP dehidrojenaz inhibitörlerinin etki mekanizması Ribavirin : 1-β-(D)-Ribofuranozil-1-1,2,4-triazol-3-karboksamid. -8-

9 Ribavirin in sentezi : + 3 C 3 C Tetraasetil riboz _ Ac 3 C 3 C 3 / Amonoliz ve amit oluşumu 2 Ribavirin 4.4. Guanozin türevleri Guanozin türevlerinin ilk örneği olan Asiklovir, 1977 yılında Welcome grubu tarafından geliştirilmiş, güçlü ve seçici anti-herpes etkisi ve düşük toksisitesi ile önemli bir yere sahip olmuştur. Bileşiğin seçiciliği, ilk basamakta viral timidin kinazlar (SV-1 TK) tarafından fosforillenmesine dayanmaktadır. Daha sonra hücresel kinazlar tarafından sırasıyla di- ve trifosfat türevlerine dönüştürülen Asiklovir, viral DA polimerazlarla etkileşerek DA zincir sonlandırıcısı olarak rol oynar. Asiklovir in etki mekanizması -9-

10 Asiklovir : 9-[(2-idroksietoksi)metil] guanin. 2-Amino-9-[(2-hidroksietoksi)metil]-1,9-dihidro-6-purin-6-on. Gansiklovir : 9-[(1,3-Dihidroksi-2-propoksi)metil] guanin 2-Amino-9-{[2-hidroksi-1-(hidroksimetil)etoksi]metil}-1,9-dihidro-6-purin-6-on. Pensiklovir : 9-[4-idroksi-3-(hidroksimetil)butil] guanin 2- Amino -9-[4- hidroksi -3-( hidroksimetil)butil]-1,9- dihidro -6-purin-6-on. Asiklovir Gansiklovir Pensiklovir Asiklovir, SV-1, erpes labialis,.genitalis Varicella zoster ve Eppstein- Barr virüslerine karşı etkilidir. Gansiklovirin ise Eppstein-Barr ve CMV virüsüne karşı asiklovirden daha etkili olduğu bulunmuştur. Asiklovir in ön ilacı olan Valasiklovir, erpes zoster, erpes genitalis ve erpes simplex enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılır. Valasiklovir 2-[(2-Amino-1,6-dihidro-6-okso-9-purin-9-il)metoksi]etil-L-valinat. 2-[(2-Amino-6-okso-1,6-dihidro-9-purin-9-il)metoksi]etil (2S)-2-amino-3-metil butanoat. -10-

11 Valasiklovir sentezi : 2 + Cl a 2 C 3 _ Cl + 2 L-Valin Benzil kloroformat Asiklovir DCC _ 2 2 Valasiklovir 2 [ 2 ] Pd / C 2 Vidarabin : 9-β-(D)-Arabinofuranozil-6-amino-9-purin. 2 Streptomyces antibioticus suşundan elde edilen adenozin türevi bir bileşiktir. Önceleri antineoplastik olarak kullanılmıştır. SV-1 ve SV-2 nin neden olduğu menenjitlerde kullanılır. Bundan başka.labialis,.genitalis, vaccinia, adenovirus, bazı RA virüsleri ve smallpox virüsüne karşı da etkilidir Timidin Türevleri : Ana yapıları 5-sübstitüe-2 -deoksiüridin dir. Bu gruptaki bileşikler, viral timidin kinazlarla 5 -monofosfat türevlerine dönüştükten sonra aktive olarak trifosfata dönüşerek viral DA polimerazlarla etkileşmek veya DA zincirine girerek DA sentezini engellerler. -11-

12 R Timidin türevleri Bileşik Trifluridin 5-(Trifluorometil)-2-deoksiüridin -CFB3B İdoksüridin 5-İyodo-2'-deoksiüridin -I 5-Fluoro-2'-deoksiüridin -F 5-Bromo-2'-deoksiüridin -Br Brivudin (BVDU) (E)-5-(2-Bromovinil)-2-deoksiüridin C=C Br R Trifluridin in suda çözünürlüğü iyidir ; SV-1 ve SV-2 ye karşı oldukça etkilidir. Lokal ödem ve kemik iliği toksisitesine neden olur. Bu seri içindekilerden en güçlü ve seçici etkiye sahip olanı BVDU, SV-1, SV-2 ve VZV enfeksiyonlarında gerek lokal gerekse sistemik tedavide başarıyla kullanılmaktadır. Lokal veya sistemik toksisitesinin olmadığı bildirilmiştir. Sitarabin : 1-β-Arabinofuranozil sitozin. 4-Amino-1-[3,4-dihidroksi-5-(hidroksimetil)tetrahidrofuran-2-il]pirimidin-2(1)-on

13 Sentezi : S 2 ( C) 2 P 2 S C 1-β-(D)-Arabinofuranozil urasil Sitarabin 4.6. Asiklik nükleozid fosfonatlar : Fosfonoasetik asit (PAA) ve fosfonoformik asit in (PFA) SV gelişimini durdurdukları 1983 yılında bulunmuştur. Bu iki ajan, viral DA polimerazlar üzerine etkili olup, özellikle SV replikasyonunu seçici olarak durdururlar. SV ye karşı krem şeklinde idoksüridin kadar etkili olan PFA, IV ve hepatit B enfeksiyonlarında da etkili olmakla beraber, kemiklerde birikmesi ve ciltte tahriş yapması nedeniyle yaygın olarak kullanılamamıştır. P C P C Fosfonoasetik asit Fosfonoform 4.7. Dideoksinükleozit türevleri (ükleozit Ters Transkriptaz İnhibitörleri, RTIs) Bu grupta bulunan ilaçlar, ükleozit Ters Transkriptaz İnhibitörleri (nucleoside reverse transcriptase inhibitors : RTIs) olarak da bilinir. Grubun önde gelen ajanlarından Zidovudin (Azidotimidin, AZT, retrovir), 1964 yılında sentezlenmesine rağmen, denenen virüs türlerine (SV dahil) karşı etkili bulunmamıştır. Daha sonra IV nin tanımlanmasıyla beraber AZT nin buretrovirüsün replikasyonunu inhibe ettiği 1985 yılında bildirilmiştir. Zidovudin in keşfi, IV enfeksiyonlarının tedavisinda kullanılmak üzere benzer yapılı 2,3-dideoksinükleozit analogları üzerinde yapılan çalışmalara hız kazandırmıştır. ndan sonra geliştirilen benzer yapılı ilaçlar arasında Didanozin (ddi), Zalsitabin (ddc), Stavudin (d4t), Lamivudin (3TC) ve Abakavir (ABC) sayılabilir. -13-

14 Zidovudin Stavudin Lamivudin 2,3 -Dideoksinükleozit analogları Kimyasal yapıları Zidovudin veya Stavudin veya Lamivudin veya : 1-[4-Azido-5-(hidroksimetil)tetrahidrofuran-2-il]-5-metilpirimidin- 2,4(1,3)-dion. 3 -Azido-2,3 -dideoksitimidin. : 1-[5-(idroksimetil)-2,5-dihidrofuran-2-il]-5-metilpirimidin- 2,4(1,3)-dion. 2,3 -dideoksi-2,3 -diudehidroutimidin. : 4-Amino-1-[2-(hidroksimetil)-1,3-UoksatiyolanU-5-il]pirimidin-2(1)-on. 2,3 -Dideoksi-3 -tiyasitidin. Sözkonusu ilaçlar, hücre içinde sırasıyla Timidin kinaz, Timidilat kinaz ve ükleozit difosfat (DP) kinaz tarafından gerçekleştirilen ardışık üç fosforilleme sonucunda etkin olan trifosfat şekline dönüşürler. Bu trifosfat yapısı, IV virüsünün replikasyon döngüsünde viral RA dan hareketle proviral DA sentezini gerçekleştiren ters transkriptaz (reverse transcriptase, RT) enziminin substrat bağlama bölgesine bağlanıp onu yarışmalı (kompetetif) olarak inhibe etmek suretiyle bir zincir sonlandırıcısı (chain terminator) olarak etki eder. Bu olayın nasıl cereyan ettiği, örnek olarak AZT üzerinden aşağıdaki şemada gösterilmiştir. -14-

15 2,3 -Dideoksinükleozit analogları nın etki mekanizması (AZT üzerinden örneklendirilmiştir). Zidovudin, güçlü bir IV-1 inhibitörü olmasının yanısıra IV-2 ve EB virüslerini de inhibe eder. Kemik iliği üzerine toksik etkilidir. Direnç gelişimine karşı Zidovudin, Lamivudin ile kombine kullanılmış (CombivirP P) ; daha sonraları Abakavir in de tadaviye girmesiyle Zidovudin Lamivudin Abakavir üçlüsü AIDS e karşı başarılı bir kombinasyon (TrizivirP direnç gelişimini azaltmaktadır. P) oluşturmuştur. Bu kombine kullanım, -15-

16 ABAKAVİR (ABC) : {4-[2-Amino-6-(Siklopropilamino)-9-purin-9-yl]siklopent-2-en-1-il} metanol. RTI leri üzerinde yapı-etki bulguları : 5 -Konumunda hidroksil grubunun bulunması, 3 -Konumunda azido (-3), hidrojen veya fluor sübstitüsyonu, 2-3 Arasında çifte bağ bulunması, Dideoksiriboz halkasında metilen gruplarından birinin yerine oksijen veya kükürt gibi bir heteroatom geçmesi gibi değişikliklerin aktivite için uygun olduğu anlaşılmıştır on-nükleozit Ters Transkriptaz İnhibitörleri (on-ucleoside Reverse Transcriptase Inhibitors, RTIs) RTI lerinden farklı olarak nükleozit yapısı taşımazlar. Kimyasal yapı olarak birbirlerinden oldukça farklı yapıdaki bileşiklerin IV-1 replikasyonunu seçici olarak inhibe edebildiklerinin anlaşılması, antiviral kemoterapide yeni bir çığır açmıştır. Bu türevler, RTI lerinin aksine RT enziminde substrat bağlanma bölgesi yerine allosterik bağlanma bölgesine yarışmasız (non-kompetetif) olarak bağlanmak suretiyle enzimin konformasyonunu bozarak etki gösterirler. Etkileri RT enzimi üzerine spesifik olduğundan, hasta üzerine toksisiteleri (RTI lerinden) daha azdır. -16-

17 RTİ leri için bağlanma bölgesi (substrat bağlanma bölgesi) RTİ leri için bağlanma bölgesi (allosterik bağlanma bölgesi) URT İnhibitörleri EVİRAPİ 11-Siklopropil-4-metil-5,11-dihidro-6-dipirido[2,3-e : 3',2'-b][1,4]diazepin-6-on. -17-

18 DELAVİRDİ -[2-[4-[3-(İzopropilamino)piridin-2-il]piperazin-1-il karbonil]-1-indol-5-il]metan sülfonamit. TRVİRDİ 1-(5-Bromopiridin-2-il)-3-(2-piridin-2-ilethil)tiyoüre. Br S LVİRİD (α-apa) 2-[(2-Asetilfenil)amino]-2-(2,6-dibromofenil)asetamit. 3 C Br 2 Br ETRAVİRİ (TMC-125) 4-({6-Amino-5-bromo-2-[(4-siyanofenil)amino]pirimidin-4-il}oksi)-3,5-dimetilbenzonitril. C C 3 C Br 2-18-

19 Etravirin in kimyasal yapısı ve mutant IV-1 RT enzimine bağlanma şekli Kimyasal yapı olarak birbirine hiç benzemeyen bileşiklerin IV-1 RT enzimini inhibe edebildiklerinin gösterilmesi üzerine bu konudaki yapı-etki ilişkisi çalışmaları hızlanmış ve bu bileşiklerin biyolojik etkiden sorumlu ortak kısımları (farmakofor) belirlenmiş ; sonuç olarak, bu moleküllerin kelebek konformasyonu olarak adlandırılan bir şekilde bulundukları, iki lipofilik bölge (kanatlar) ve ortada bir hidrofilik kısım (gövde) olması gerektiği bildirilmiştir. idrofobik kısmı çoğunlukla aromatik halkalar oluşturmakta, hidrofilik kısım olarak da amit, sülfonamit, tiyoüre, amin gibi polar ödevli gruplardan yararlanıldığı görülmektedir. Bu şekilde tasarlanan bir molekülde sözkonusu üç ödevli grup arasındaki asgari ve azami uzaklıkların ne kadar olabileceği aşağıda şematik olarak gösterilmiştir. -19-

20 RTI ler için farmakofor haritası Konuyla ilgili önemli derlemeler amao Umezawa Memorial Award Lecture : An dyssey in the Viral Chemotherapy Field International Journal of Antimicrobial Agents 18 (2001) Erik De Clercq Antiviral drug discovery and development: Where chemistry meets with biomedicine Antiviral Research 67 (2005) Erik De Clercq Crystallography and the design of anti-aids drugs: conformational.exibility and positional adaptability are important in the design of non-nucleoside IV-1 reverse transcriptase inhibitors Progress in Biophysics and Molecular Biology 88 (2005) Kalyan Das, Paul J. Lewi, Stephen. ughes, Eddy Arnold -20-

ANTİVİRAL İLAÇLAR. Prof. Dr. Ayhan Filazi Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı

ANTİVİRAL İLAÇLAR. Prof. Dr. Ayhan Filazi Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı ANTİVİRAL İLAÇLAR Prof. Dr. Ayhan Filazi Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı Genel Bilgiler Viral hastalıkların kontrolü için geleneksel yaklaşım aşı uygulanmasıdır

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER Virüsler Hücresel yapı da dahil olmak üzere canlıların ortak özelliklerini göstermeyen canlılardır. Prokaryotlardan daha küçüklerdir.

Detaylı

Nükleoproteinlerin Yapısı. Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİN

Nükleoproteinlerin Yapısı. Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİN ükleoproteinlerin Yapısı Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİ Bu derste neler öğreneceğiz? ükleotid tanımı ve yapısı DA ve RA nın yapısı ükleoprotein metabolizması Replikasyon, transkripsiyon, translasyon Canlılarda,

Detaylı

ANTİMETABOLİTELERİN İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ. Dr Gökhan Demir CTF Medikal Onkoloji Bilim dalı

ANTİMETABOLİTELERİN İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ. Dr Gökhan Demir CTF Medikal Onkoloji Bilim dalı ANTİMETABOLİTELERİN İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Dr Gökhan Demir CTF Medikal Onkoloji Bilim dalı ANTİMETABOLİTLER Hücre büyümesi ve replikasyonu için gerekli moleküllerin ya yapısal analoglarıdır ya da bu moleküllerin

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi LYS ANAHTAR SORULAR #4 Nükleik Asitler ve Protein Sentezi 1) İncelenen bir nükleotidin DNA ya mı yoksa RNA ya mı ait olduğu; I. Bağ çeşidi II. Pürin bazı çeşidi III. Pirimidin bazı çeşidi IV. Şeker çeşidi

Detaylı

8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için

8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için 8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için koruyucu kalkan görevi görmektedir. Protein kendi kendine

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Nükleoprotein ve nükleik asitlerin yapısını, Nükleozid, nükleotid tanımlarını, Azotlu bazları, Nükleik asitlerin metabolizmasını

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI Dr. Yasemin Sezgin yasemin sezgin HÜRESEL BOYAMANIN TEMEL PRENSİPLERİ Hem fiziksel hem kimyasal faktörler hücresel boyamayı etkilemektedir BOYAMA MEKANIZMASı Temelde boyanın

Detaylı

BESİNLER İLE ALINAN NÜKLEİK ASİTLERİN SİNDİRİMİ

BESİNLER İLE ALINAN NÜKLEİK ASİTLERİN SİNDİRİMİ Besin BESİLER İLE ALIA ÜKLEİK ASİTLERİ SİDİRİMİ Prof.Dr.Dildar Konukoğlu ükleoprotein ükleik asit + Protein Protein sindirimi DA Deoksiribonükleaz ligonükleotit RA Ribonükleaz Mono ve oligonükleotit ligonükleotit

Detaylı

Doç. Dr. Murat Günaydın, 2001 OMU Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD,

Doç. Dr. Murat Günaydın, 2001 OMU Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD, ANTİVİRAL İLAÇLAR HIV infeksiyonunun tedavisi için yapılan çalışmalar, diğer viral infeksiyonlarda da kullanılabilecek yeni bir çok ajanın ortaya çıkışına olanak tanımıştır. Bu ajanların bazıları HBV tedavisinde

Detaylı

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI Nükleotidlerin vücuda alınımı Nükleotidler, nükleik asitlerin yapı taşları olarak besinlerde bulunur. Hücre içeren besinlerle alınan nükleik asitler, mide enzimlerinden

Detaylı

TELBİVUDİN (Tyzeka) 25 Ekim 2006 da. infeksiyonlarında kullanımı için FDA onayı almıştır.

TELBİVUDİN (Tyzeka) 25 Ekim 2006 da. infeksiyonlarında kullanımı için FDA onayı almıştır. Yeni Antiviraller Dr.Yunus GÜRBÜZ TELBİVUDİN (Tyzeka) 25 Ekim 2006 da Kronik hepatit B infeksiyonlarında kullanımı için FDA onayı almıştır. TELBİVUDİN (Tyzeka) Nükleozid analoğu Woodchuck (dağ sıçanı)

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ZOVİRAX TM %5 krem. 2. KALİTATİF ve KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ZOVİRAX TM %5 krem. 2. KALİTATİF ve KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ZOVİRAX TM %5 krem 2. KALİTATİF ve KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her 1 g krem; 50 mg %5 a/a asiklovir içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol Diğer yardımcı

Detaylı

Prof. Dr. Esin AKI E-Mail: esinaki@ankara.edu.tr. CADD 3D QSAR > 3D İlaç Tasarımının Uygulanma Yöntemleri

Prof. Dr. Esin AKI E-Mail: esinaki@ankara.edu.tr. CADD 3D QSAR > 3D İlaç Tasarımının Uygulanma Yöntemleri E-Mail: esinaki@ankara.edu.tr CADD 3D QSAR > 3D İlaç Tasarımının Uygulanma Yöntemleri MOLEKÜLER ELEKTROSTATİK POTANSİYEL (MEP) HESAPLAMALARI 2 Molekülün belli bir uzaklıkta iken etkileşmesinde ilk önemli

Detaylı

YENİ ANTİVİRALLER. Prof. Dr. A. Çağrı Büke

YENİ ANTİVİRALLER. Prof. Dr. A. Çağrı Büke YENİ ANTİVİRALLER Prof. Dr. A. Çağrı Büke Antiviral ilaçların tarihçesi Spesifik antiviral tedavi kavramı ilk defa 1946 da ortaya atıldı (Kabakulak ve çiçek virüsleri için) İlk denemeler sülfonamidler

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI EX-LOVIR % 1 Krem KISA ÜRÜN BİLGİSİ 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: Her 1 g krem 10 mg pensiklovir içerir. Yardımcı Maddeler : Her 1 g kremde Propilen glikol.0.400

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi 1 Anlatım Planı 1. Makromoleküller ve Su 2. Amino asitler ve Peptidler 3. Proteinler 4. Enzimler 5. Karbohidratlar 6. Nükleik

Detaylı

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler 3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri 3.3.1. Monosakkaritler 3.3.1.1. Monosakkaritlerin isimlendirilmesi 3.3.2. Monosakkaritlerin

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ASİVİRAL %5 Krem. 2. KALİTATİF ve KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ASİVİRAL %5 Krem. 2. KALİTATİF ve KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ASİVİRAL %5 Krem 2. KALİTATİF ve KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her 1 g krem; 50 mg (%5 a/a) asiklovir içerir. Yardımcı maddeler: Setostearil alkol...0.675

Detaylı

DNA ve RNA NIN YAPISI. Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİN

DNA ve RNA NIN YAPISI. Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİN DNA ve RNA NIN YAPISI Yrd.Doç.Dr. Özlem KURT ŞİRİN Bu derste neler öğreneceğiz? Nükleotid tanımı ve yapısı DNA nın primer, sekonder ve tersiyer yapısı RNA çeşitleri ve yapıları Canlılarda, genetik bilginin

Detaylı

11. Hafta: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI NÜKLEOTİDLER

11. Hafta: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI NÜKLEOTİDLER 11. Hafta: Nükleik Asitler: Nükleik asitlerin yapısal üniteleri, nükleozitler, nükleotidler, inorganik fosfat, nükleotidlerin fonksiyonları, nükleik asitler, polinükleotidler, DNA nın primer ve sekonder

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

REAKSİYON KİNETİĞİ, REAKSİYONLARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE METABOLİZMA. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004

REAKSİYON KİNETİĞİ, REAKSİYONLARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE METABOLİZMA. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 REAKSİYON KİNETİĞİ, REAKSİYONLARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE METABOLİZMA Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 1 Reaksiyon (tepkime) türleri 1 Gerçekte tüm organik tepkimeler dört sınıftan

Detaylı

VECTAVIR, gün içinde yaklaşık iki saatlik aralıklarla uygulanmalıdır. Tedaviye 4 gün devam edilmelidir.

VECTAVIR, gün içinde yaklaşık iki saatlik aralıklarla uygulanmalıdır. Tedaviye 4 gün devam edilmelidir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VECTAVIR %1 Krem 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her 1 g krem 10 mg pensiklovir içerir. Yardımcı maddeler: Her 1 g kremde Ketostearil alkol..

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Canlı hücrelerde hangi tip moleküller /işlevsel gruplar vardır, ne orandadır? Birbiriyle nasıl etkileşir? Canlılarda sıklıkla meydana gelen tepkimeler

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Kimya Anabilim Dalı. Prof. Dr. Esin AKI

Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Kimya Anabilim Dalı. Prof. Dr. Esin AKI -YALÇIN Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Kimya Anabilim Dalı 5000 in üzerinde ilaç etken maddesi var. 20000 in üzerinde farmasötik ürün var. ABD de Yaşam süresinin uzaması 2010 Kadınlarda

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Tablet Konik kenarlı beyaz ila hafif grimsi beyaz arası iki düzlemli tabletler.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Tablet Konik kenarlı beyaz ila hafif grimsi beyaz arası iki düzlemli tabletler. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ZOSTEX 125 mg Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Brivudin Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat 125 mg 37 mg Yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır.

KULLANMA TALİMATI. VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır. KULLANMA TALİMATI VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır. Etkin madde: Her 1 g krem %5 a/a 50 mg asiklovir içerir. Yardımcı madde(ler): Poloksamer, setostearil alkol, sodyum lauril sülfat, beyaz yumuşak parafin,

Detaylı

LİZOZOMLAR Doç. Dr. Mehmet Güven

LİZOZOMLAR Doç. Dr. Mehmet Güven LİZOZOMLAR Doç.. Dr. Mehmet GüvenG Lizozomlar tek bir membran ile çevrili evrili veziküler yapılı organellerdir. Lizozomlar eritrosit dışıd ışındaki tüm t m hayvan hücrelerinde h bulunur. Ortalama olarak

Detaylı

HERPESVİRUS İNFEKSİYONLARINDA TEDAVİ YÖNETİMİ

HERPESVİRUS İNFEKSİYONLARINDA TEDAVİ YÖNETİMİ HERPESVİRUS İNFEKSİYONLARINDA TEDAVİ YÖNETİMİ Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı ANKARA HERPESVIRUS AİLESİ ALT GRUP İSİM LATENT

Detaylı

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II Doç Dr. Nurzen SEZGİN bstrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate

Detaylı

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ

HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ HIV ENFEKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ VE DOĞAL SEYRİ Dr. Hayat Kumbasar Karaosmanoğlu Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Sunum Planı HIV in morfolojik ve

Detaylı

PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU. ve REGÜLASYONU. (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler)

PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU. ve REGÜLASYONU. (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler) PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU ve REGÜLASYONU (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler) Nihal EYVAZ (050559015) Şerife OKAY (050559025) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi Gen

Detaylı

VİRUSLARIN HÜCRE KÜLTÜRÜNDE ÜRETİLMESİ

VİRUSLARIN HÜCRE KÜLTÜRÜNDE ÜRETİLMESİ VİRUSLARIN HÜCRE KÜLTÜRÜNDE ÜRETİLMESİ Prof.Dr. Yılmaz Akça Prof.Dr. Feray Alkan Prof.Dr. Aykut Özkul Prof.Dr. Seval Bilge-Dağalp Prof.Dr. M. Taner Karaoğlu Prof.Dr. Tuba Çiğdem Oğuzoğlu VİRUSLARIN HÜCRE

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir.

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir. Biyokimya sınavı orta zorlukta bir sınavdı. 1-2 tane zor soru ve 5-6 tane eski soru soruldu. Soruların; 16 tanesi temel bilgi, 4 tanesi ise detay bilgi ölçmekteydi. 33. soru mikrobiyolojiye daha yakındır.

Detaylı

HIV/AIDS ART Alan Hastanın Takibi ve

HIV/AIDS ART Alan Hastanın Takibi ve HIV/AIDS ART Alan Hastanın Takibi ve Tedavi Değiştirme Dr. Önder Ergönül Tedavinin Evrimi Tedavide Başarı Nedir? Kombine tedavi sonrasında, HIV-1 RNA titresinin 50 kopya/ml altına düşmesi - Viral baskılanmanın

Detaylı

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri

Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemleri Nitrik Oksit Sentaz ve Nitrik Oksit Ölçüm Yöntemlerine Giriş Doç. Dr. Bahar Tunçtan ME.Ü. Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Ab.D. ME.Ü. Tıp Fakültesi

Detaylı

PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI

PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI Protein Sentezinin Düzenlenmesi Edward TATUM 1940 yılında bir gen bir enzim hipotezini ileri sürmüştür. Bu hipotez daha sonra bir gen bir protein haline gelmiştir.

Detaylı

VİROLOJİ VİRUS GENETİĞİ

VİROLOJİ VİRUS GENETİĞİ VİROLOJİ VİRUS GENETİĞİ Giriş İnsan vüruslarının üretilmesi ve incelenmesi doğal konağında zor, hatta imkansızdır. Bu nedenle viruslerin daha ekonomik ve pratik olan laboratuvar hayvanlarında yada hücre

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

Tarifname ANTİVİRAL KULLANIMA YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname ANTİVİRAL KULLANIMA YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname ANTİVİRAL KULLANIMA YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, antiviral kullanıma yönelik bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde antiviraller virüs enfeksiyonlarına

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ 3 MAKROMOLEKÜLLER

MİKROBİYOLOJİ 3 MAKROMOLEKÜLLER MİKROBİYOLOJİ 3 MAKROMOLEKÜLLER Canlılardaki Kimyasal Bağlar Canlılarda bulunan temel kimyasal elementler hidrojen, oksijen, karbon, azot, fosfor ve kükürt'tür. Bu elementler canlılardaki molekülleri oluşturmak

Detaylı

ÇİSEM İLGİN ( ) LÜTFİYE ALAÇAM ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ ÜNİVERSİTESİ

ÇİSEM İLGİN ( ) LÜTFİYE ALAÇAM ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ ÜNİVERSİTESİ HAZIRLAYLANLAR ÇİSEM İLGİN (040559015) LÜTFİYE ALAÇAM (040559003) ZEYNEP HALICI (040559014) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ ÜNİVERSİTESİ 1 TRANSAMİNAZLAR Transaminazlar veya Aminotransferazlar

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ahmet İLHAN TAMIFLU NUN İNSAN PERİFERAL LENFOSİTLERİNDE IN VITRO GENOTOKSİK VE SİTOTOKSİK ETKİLERİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI ADANA, 2009 ÇUKUROVA

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

3.BÖLÜM VİRÜS-KONAK HÜCRE İLİŞKİ TİPLERİ

3.BÖLÜM VİRÜS-KONAK HÜCRE İLİŞKİ TİPLERİ 3.BÖLÜM VİRÜS-KONAK HÜCRE İLİŞKİ TİPLERİ Üretken ilişki; Bir virüsün hücreye tutunması,girmesi,replike olması,kendine benzeyen virüs partikülleri(progeni) sentez etmesi ve progeni virüslerin hücreden çıkarak

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Lokal Anestetikler ve Lokal Anestezi

Lokal Anestetikler ve Lokal Anestezi Plan Lokal Anestetikler ve Lokal Anestezi Dr. Cenker EKEN AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Farmakoloji ve patofizyoloji Endikasyonlar Lokal anestezik ajanlar Lokal anestezi Giriş Halstead WS: Practical comments

Detaylı

Enzimler, reaksiyon hızlarını büyük oranda artıran ve bunu mükemmel bir. seçicilikle yapan proteinlerden oluşan biyolojik katalizörlerdir.

Enzimler, reaksiyon hızlarını büyük oranda artıran ve bunu mükemmel bir. seçicilikle yapan proteinlerden oluşan biyolojik katalizörlerdir. MIT OpenCourseWare http://ocw.mit.edu 5.60 Thermodinamik ve Kinetik Bahar 2008 Bu malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için http://ocw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz Okuma

Detaylı

VİRAL HEPATİTLER 5. Sınıf Entegre Ders. Prof. Dr. Fadıl VARDAR Prof. Dr. Sema AYDOĞDU

VİRAL HEPATİTLER 5. Sınıf Entegre Ders. Prof. Dr. Fadıl VARDAR Prof. Dr. Sema AYDOĞDU VİRAL HEPATİTLER 5. Sınıf Entegre Ders Prof. Dr. Fadıl VARDAR Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Kronik Viral Hepatitler Sporadik Enfeksiyon ENDER HBV HCV HDV Ulusal Aşılama Programı Erişkinlerin Sorunu HFV, HGV,

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta

Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta Biyokimya ya ya Giriş Prof. Dr. Arif Altınta ntaş Biyokimya Yunanca canlı anlamındaki bios sözcüğünden köken alır Biyokimya canlı kimyası anlamına gelir Biyokimya canlı varlıkların yapı, oluşum, işlev

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Herpes simpleks nedeniyle meydana gelen kornea iltihabında endikedir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Herpes simpleks nedeniyle meydana gelen kornea iltihabında endikedir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1.BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VİRUPOS 30 mg/g göz merhemi 2.KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 1g merhemde, Etkin madde: Asiklovir 30 mg Yardımcı maddeler: Yardımcı maddeler için 6.1 e bakınız.

Detaylı

DÖNEM I - 4. DERS KURULU A SINIFI (2015-2016)

DÖNEM I - 4. DERS KURULU A SINIFI (2015-2016) DÖNEM I - 4. DERS KURULU A SINIFI (2015-2016) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 01 Şubat Pazartesi Anatomi Anatomiye Giriş ve Tarihçe

Detaylı

Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Virüslere Giriş Virüsler genellikle ökaryotlardan ve prokaryotlardan çok daha küçük moleküllerdir. Genellikle enfeksiyon yeteneği olan

Detaylı

İlaç Temel Araştırma Merkezi (İTAM) Projesi Toplantısı Çevrimsel Araştırma ve Hedefe Yönelik Tedaviler 19 Eylül 2013 ALPER MAHREBEL

İlaç Temel Araştırma Merkezi (İTAM) Projesi Toplantısı Çevrimsel Araştırma ve Hedefe Yönelik Tedaviler 19 Eylül 2013 ALPER MAHREBEL İlaç Temel Araştırma Merkezi (İTAM) Projesi Toplantısı Çevrimsel Araştırma ve Hedefe Yönelik Tedaviler 19 Eylül 2013 ALPER MAHREBEL 2 Tarihçe Kuruluş yılı 1992 Almanya ve İsviçre den bitmiş ürün ithalatı

Detaylı

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Viral Salgınların Araştırılması Sekans Temelli Genotiplendirme Yöntemleri Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Genotipleme Genomun genetik karakterizasyonu Bir bireyi/suşu, diğerlerinden ayıran mutasyonları (nt dizisi

Detaylı

RNA Yapısı ve Katlanması, Hücrede Bulunan RNA Çeşitleri

RNA Yapısı ve Katlanması, Hücrede Bulunan RNA Çeşitleri RNA Yapısı ve Katlanması, Hücrede Bulunan RNA Çeşitleri RNA (Ribonükleik Asit) Nükleik asitler, Friedrich Miescher tara2ndan 1869'da keşfedildi. İl=haplı bandajlardan izole edilen bu maddeye nüklein adını

Detaylı

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK VİROLOJİYE GİRİŞ Dr. Sibel AK Bugün; Virüs nedir? Virüslerin sınıflandırılması Virüsler nasıl çoğalır? Solunum yoluyla bulaşan viral enfeksiyonlar Gıda ve su kaynaklı viral enfeksiyonlar Cinsel temas yoluyla

Detaylı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı Hücrede Genetik Bilgi Akışı 1) Genomun korunması DNA nın tam olarak kopyalanması ve hücre bölünmesiyle yeni kuşak hücrelere aktarılması 2) Genetik bilginin çevrimi Hücre içerisinde bilginin DNA dan RNA

Detaylı

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ Doç. Dr. Koray Ergünay MD PhD Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Viroloji Ünitesi Viral Enfeksiyonlar... Klinik

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

MİKROORGANİZMALARIN ANTİMİKROBİYAL MADDELER İLE KONTROLÜ. Ders 9 Doç.Dr. Evrim GÜNEŞ ALTUNTAŞ

MİKROORGANİZMALARIN ANTİMİKROBİYAL MADDELER İLE KONTROLÜ. Ders 9 Doç.Dr. Evrim GÜNEŞ ALTUNTAŞ MİKROORGANİZMALARIN ANTİMİKROBİYAL MADDELER İLE KONTROLÜ Ders 9 Doç.Dr. Evrim GÜNEŞ ALTUNTAŞ ÜREME ÜZERİNE ANTİMİKROBİYALLARIN ETKİSİ 1 MIC (MINIMUM INHIBITORY CONCENTRATION) 3 2 MIC: test organizmasının

Detaylı

ANTİRETROVİRAL TEDAVİ: DİRENCİN MOLEKÜLER TANISI VE KLİNİK YANSIMALARI

ANTİRETROVİRAL TEDAVİ: DİRENCİN MOLEKÜLER TANISI VE KLİNİK YANSIMALARI ANKEM Derg 2014;28(Ek 2):150-154 ANTİRETROVİRAL TEDAVİ: DİRENCİN MOLEKÜLER TANISI VE KLİNİK YANSIMALARI Kenan MİDİLLİ İ. Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, İSTANBUL kmidilli@gmail.com

Detaylı

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R AMİNO ASİTLER AMİNO ASİTLER H 3 N + C a H R a-amino Asit (AA) Yapılarında Amino (-NH 3 + ) grubu Karboksil (- ) grubu Yan zincir ( R ) taşıyan organik bileşiklerdir (a-amino karboksilik asitler) Kısa zincirli

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİNDE ENFEKSİYON YAPAN VİRUSLAR. Dr. Tuncer ÖZEKİNCİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ Anabilim Dalı

SOLUNUM SİSTEMİNDE ENFEKSİYON YAPAN VİRUSLAR. Dr. Tuncer ÖZEKİNCİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ Anabilim Dalı SOLUNUM SİSTEMİNDE ENFEKSİYON YAPAN VİRUSLAR Dr. Tuncer ÖZEKİNCİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ Anabilim Dalı 1 1. Influenza virus 2. Parainfluenza virus 3. Solunum sinsisyal virus (RSV) 4. Adenovirus 5. Koronavirus

Detaylı

Klinik Virolojide Moleküler Yöntemlerin Kullanımı

Klinik Virolojide Moleküler Yöntemlerin Kullanımı Klinik Virolojide Moleküler Yöntemlerin Kullanımı Doç Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Geleneksel viroloji Altın standart: Hüce kültürü ile virusların izolasyonu

Detaylı

DNA Replikasyonu. Doç. Dr. Hilal Özdağ. A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: /202 Eposta:

DNA Replikasyonu. Doç. Dr. Hilal Özdağ. A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: /202 Eposta: DNA Replikasyonu Doç. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/202 Eposta: hilalozdag@gmail.com 1 Watson ve Crick Gözümüzden kaçmamış olan bir nokta da.. Replikasyon

Detaylı

Epivir TM 150mg Film Tablet

Epivir TM 150mg Film Tablet 2 Epivir TM 150mg Film Tablet Formülü Epivir tablet, 150 mg lamivudin içerir. Yardımcı madde: Opadri YS-1-7706-G beyaz. Farmakolojik Özellikleri Farmakodinamik özellikleri: Lamivudin, HIV-1 ve HIV-2 replikasyonunun

Detaylı

Valtrex TM 500 mg Film Tablet

Valtrex TM 500 mg Film Tablet Valtrex TM 500 mg Film Tablet Formülü Bir tablet 500mg valasiklovir içerir. Yardımcı maddeler: Film kaplamasında boyar madde olarak titanyum dioksit, baskı mürekkebinde Brilliant Blue E133 ve etanol içerir.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 DNA ONARIMI VE MUTASYON Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 *DNA nın dölden döle değişmeden aktarımı için 2 süreç önemlidir: DNA ONARIMI 1. Replikasyon sürecinin doğru yapılması

Detaylı

Retrovir TM i.v. İnfüzyon için

Retrovir TM i.v. İnfüzyon için Retrovir TM i.v. İnfüzyon için Formülü Her amber renkli cam steril flakon, 20 ml berrak, renksiz ile açık sarı arası, steril sulu çözeltide 200 mg zidovudin içerir. Yardımcı maddeler: ph ayarı için hidroklorik

Detaylı

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Yeni esil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Dr FATİH ALGI falgi@comu.edu.tr Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Organik Malzeme Laboratuvarı (LOM) 25.01-02.02.2014 1 Sensör

Detaylı

Antimikrobiyaller için Yeni Hedefler. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji A.D.

Antimikrobiyaller için Yeni Hedefler. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. Antimikrobiyaller için Yeni Hedefler Prof. Dr. Tanıl Kocagöz Tıp Fakültesi, Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. Fleming 1929 Antimikrobiyaller Penicillium kolonisi Bakteri üreyemiyor Bakteri Davies J, and Davies

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA REAKSİYONLARI Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA Canlı sistemde maddelerin uğradığı kimyasal değişikliklerin hepsine birden metabolizma, bu değişiklikleri meydana

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) TRANSKRİPSİYONU (ÖKARYOTİK) STOPLAZMA DNA Transkripsiyon hnrna RNA nın işlenmesi mrna G AAA Eksport G AAA NÜKLEUS TRANSKRİPSİYONU (PROKARYOTİK) Stoplazma

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı