ENDÜSTRİYEL GRUBLARDA ÖĞRENME SÜRECİ VE SEKTÖREL YAPININ OLUŞMASINDA KARAMAN ÖRNEĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENDÜSTRİYEL GRUBLARDA ÖĞRENME SÜRECİ VE SEKTÖREL YAPININ OLUŞMASINDA KARAMAN ÖRNEĞİ"

Transkript

1 T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİMDALI İKTİSAT TEORİSİ BİLİM DALI ENDÜSTRİYEL GRUBLARDA ÖĞRENME SÜRECİ VE SEKTÖREL YAPININ OLUŞMASINDA KARAMAN ÖRNEĞİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN DOÇ. DR. SERDAR ALTINOK HAZIRLAYAN BİROL MERCAN KONYA-2004

2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...I ŞEKİLLER LİSTESİ...IV TABLOLAR LİSTESİ...IV ÖNSÖZ... V GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KÜRESELLEŞME, BÖLGESELLEŞME VE YERELLEŞME BAĞLAMINDA DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞİM KÜRESELLEŞME KAVRAM OLARAK KÜRESELLEŞME KÜRESELLEŞMEYE İLİŞKİN TERMİNOLOJİ ULUSLARARASILAŞMA BÖLGESELLEŞME YERELLEŞME ÇOKLU YERELLEŞME GLOKALİZASYON ULUS DEVLETLER VE KÜRESELLEŞME MODERNİZM - FORDİZM DEN POST MODERNİZM- POST FORDİZME UZANAN SÜREÇTE ÜRETİM KAYMASI KÜRESELLEŞMENİN İKTİSADİ DİNAMİKLERİ KÜRESELLEŞMENİN EKONOMİK ETKİNLİĞİNE AİT BİR BULGU (YEREL REKABET VE REKABETİN YENİ KOŞULLARI) KÜRESELLEŞMEYE KARŞI ELEŞTİRİLER İKİNCİ BÖLÜM BÖLGESEL EKONOMİDEKİ GELİŞMELER VE STRATEJİK BAKIŞLA BÖLGE VE SANAYİ ODAKLARI EKONOMİDE BÖLGENİN ARTAN ÖNEMİ VE BÖLGENİN GELİŞİMİ BÖLGEYE KÜLTÜREL BAKIŞ BÖLGESEL EKONOMİK ÇALIŞMALARDAKİ GELİŞME ALAN YOĞUNLUĞU VE EKONOMİK BÜYÜME BÖLGESEL SANAYİ ODAKLARI BÖLGESEL SANAYİ ODAKLARININ DOĞASI BÖLGESEL SANAYİ ODAKLARIN GEREKÇELERİ ODAKLARIN BAŞLANGICI VE EVRİMİ ODAKLARIN SINIFLANDIRILMASI BOYUTLARI ÇERÇEVESİNDE ODAKLAR BÖLGESEL ODAKLARDA ETKİNLİK VE KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME DÜZEYİ ODAKLAR VE AĞLAR BÖLGESEL ODAKLARDA İŞBİRLİĞİ VE REKABET ODAKTA İŞLETME GÜCÜNÜ OLUŞTURAN ETMENLER BÖLGESEL ODAKLARDA VERİMLİLİK İŞÇİ VE TEDARİKÇİLERE DAHA İYİ ULAŞMA ÖZELLEŞMİŞ BİLGİLERE ULAŞMAK TAMAMLAYICILAR KURUMLARA VE KAMU MALLARINA ULAŞMAK DAHA İYİ MOTİVASYON VE ÖLÇÜMLER BÖLGESEL ODAKLARDA YENİLİKÇİ PERFORMANS I

3 BÖLGESEL ODAKLAŞMA, FİRMA YAPISI VE STRATEJİSİ ÇOK ULUSLU FİRMALAR VE ODAKLAR BÖLGESEL ODAKLARIN BAŞARISIZLIK NEDENLERİ BÖLGESEL ODAKLAŞMA DOĞRULTUSUNDA POLİTİKALAR VE GELİŞİM STRATEJİLERİNDEKİ FARKLILIKLAR ODAK GELİŞİM PROGRAMI ÇALIŞMASINDA YAPILMASI GEREKENLER MEKÂN SEÇMEK YEREL ÇABA TOPLULUĞU YÜKSELTMEK MÜŞTEREK ÇALIŞMAK KİŞİSEL ODAKLARI DEĞİL ODAKLAŞMAYI SAĞLAMAK GİRİŞİMCİ DESTEĞİ OLMAYAN BAŞARISIZ GİRİŞİMLERİ BİTİRMEK ODAK GELİŞİM STRATEJİLERİ TEŞVİKİNİ UYGULAMALARININ İMKÂNLARI VE SINIRLARI ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ÖĞRENEN BÖLGELER ÖĞRENEN ORGANİZASYONDAN ÖĞRENEN BÖLGEYE BİREYSEL GÜCÜN YENİLİK YETENEĞİ: BİLGİ VE ÖĞRENME BİLGİ ÖĞRENME İNSAN KAYNAKLARI VE İNSAN SERMAYESİ BİR İŞLETMENİN MERKEZİ REKABET FAKTÖRÜ OLARAK İNSAN KAYNAKLARI BİR BÖLGENİN MERKEZİ KURULUŞ YERİ FAKTÖRÜ OLARAK İNSAN SERMAYESİ ENTELEKTÜEL SERMAYE KÜLTÜREL SERMAYE SOSYAL SERMAYE BÖLGESEL KALKINMADA SOSYAL SERMAYE BÖLGESEL GELİŞİMİN REFERANS NOKTASI: ÖĞRENEN BÖLGELER ÖĞRENEN ORGANİZASYON ÖĞRENME TEORİLERİ ÖĞRENME SEVİYELERİ BİREYSEL ÖĞRENME SOSYAL ÖĞRENME ÖRGÜTSEL (ORGANİZASYONEL) ÖĞRENME VE ÇEŞİTLERİ ÖĞRENEN ORGANİZASYON: UYUM VE YENİLİK BİLEN ORGANİZASYON ANLAYAN ORGANİZASYON DÜŞÜNEN ORGANİZASYON ÖĞRENEN ORGANİZASYON ÖĞRENEN ORGANİZASYONLARIN TEMEL DİSİPLİNLERİ ÖĞRENEN ORGANİZASYONDAN ÖĞRENEN BÖLGEYE GEÇİŞTE İŞLETME İÇİ ÇALIŞMALAR. (ÖĞRENEN ORGANİZASYONA TEMEL YETENEKLER KAZANDIRMA) İŞİN VE ÖĞRENMENİN BİRLEŞİMİ (ÖĞRENME YERİ YA DA LABORATUAR OLARAK FABRİKA) İŞÇİ TALEBİ BİLGİ VE İLETİŞİM KÜLTÜRÜ YENİLİĞİN YENİDEN ÜRETİMİ TAKIMLAR ARA SONUÇ ÖĞRENEN BÖLGELER BÖLGE BÖLGENİN SOSYOEKONOMİK MODELİ YENİ BÖLGE POLİTİKASI: MAL SERMAYESİ DESTEĞİNDEN İNSAN SERMAYESİ DESTEĞİNE ÖĞRENEN BÖLGE TASLAĞININ BÖLGESEL ALAN ÜZERINDE GENIŞLETILMESI II

4 3.3.4.ÖĞRENEN BÖLGELER TEMEL FİKRİ ÖĞRENEN BÖLGE SÜRECİNİN OLUŞUM MERKEZİNDE ROL ALAN BAŞLICA FAKTÖRLER AŞAĞIDAN YUKARIYA İNİSİYATİFİ İŞBİRLİKLERİ VE AĞLAR İŞLETME AĞLARININ OLUŞUMU YENİLİĞİN KULUÇKA YERİ OLARAK AĞLAR AĞLARDA YENİLİĞİN YAYILMASI BÖLGESEL ÖZELLIKLER BÖLGESEL DİYALOGA HAZIRLIK BÖLGESEL İŞBİRLİĞİ İÇİN ORGANİZASYON BOYUTLARI ESNEKLİK YAPILARIN VE BİREYLERİN ÖĞRENMESİ GENEL HEDEFLER VE PRENSİPLERLE ÖĞRENEN BÖLGELER TEMEL FİKİR VE GENEL AMAÇLARI DIŞSAL POTANSİYEL GELİŞİM MANTIĞI ŞEKİLLENDİRME PERSPEKTİFLERİ AKTÖR ÇEŞİTLİLİĞİ ŞİRKET VE İNSAN KAYNAKLARI YAPISI KOBİ LERİN GÜÇLENDİRİLMESİ AÇISINDAN ÖĞRENEN BÖLGELER DÖRDÜNCÜ BÖLÜM SANAYİ ODAĞI - ÖĞRENEN BÖLGE ETKİLEŞİMİNDE KARAMAN KARAMAN SANAYİ İHRACAT ve İTHALAT BİSKÜVİ SEKTÖRÜ ANKET BULGULARININ ANALİZİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ ÇALIŞMANIN AMACI ÇALIŞMANIN YÖNTEMİ SONUÇ KAYNAKÇA EKLER... 1 III

5 ŞEKİLLER LİSTESİ ŞEKİL 1. KÜRESELLEŞME VE BERABERİNDEKİ KAVRAMLARIN İLİŞKİSİ ŞEKİL 2. KÜRESELLEŞME VE YEREL REKABET İLİŞKİSİ ŞEKİL 3. BÖLGESEL ÇALIŞMALARIN ÇERÇEVESİ ŞEKİL 4. İTALYAN DERİ MODASI ODAĞI ŞEKİL 5. MİCHAEL E. PORTER'İN ELMASI ŞEKİL 6. SOSYAL SERMAYE VE EKONOMİK GELİŞİM ARASINDAKİ ETKİLEŞİM ŞEKİL 7. ÖĞRENME PİRAMİDİ ŞEKİL 8. TEK DÖNGÜLÜ VE ÇİFT DÖNGÜLÜ ÖĞRENME ŞEKİL 9. İŞLETME İÇİ YAPILACAK BAŞLICA EĞİTİMLER ŞEKİL 10. MEKÂNSAL ÜRETİM SİSTEMLERİNİN TİPOLOJİSİ ŞEKİL 11. SEKTÖRLERE GÖRE İŞLETMELERİN YILLAR İTİBARİYLE KURULUŞ SAYISI209 ŞEKİL 12: KARAMAN'DA MEVCUT GIDA ODAĞININ DURUMU ŞEKİL 13. ANKETE KATILAN ŞİRKETLERİN KURULUŞ YILLARI ŞEKİL 14. ORTAKLARIN GELDİKLERİ ALANLAR ŞEKİL 15. MAKİNELERİN ALIM YERİ ŞEKİL 16. HAMMADDE VE YARI MAMULÜN TEMİN YERİ ŞEKİL 17. GİRDİ TEMİNİNDE YEREL FİRMALARI SEÇİMİN NEDENİ ŞEKİL 18. ÜRÜN SATIŞLARINIZI HANGİ YOLLA GERÇEKLEŞTİRİYORSUNUZ? ŞEKİL 19. YENİ BİR ÜRÜN İLE İLGİLİ VEYA ÜRETİM METOTLARI İLE İLGİLİ BİLGİLERİNİZİ, GENELLİKLE NEREDEN ELDE EDERSİNİZ ŞEKİL 20. HANGİ KONULARDA SİZİ İZLEYEN FİRMALARDAN, DAHA İYİ OLDUĞUNUZU İNANIYORSUNUZ ŞEKİL 21. REKABET GÜCÜNÜZÜ KORUMAK İÇİN SİZCE HANGİ TİP BİLGİ ÖNEMLİDİR? ŞEKİL 22. RAKİPLERİNİZ NEREDELER? TABLOLAR LİSTESİ TABLO 1.FORDİZM VE POST- FORDİZMİN KARŞILAŞTIRILMASI 26 TABLO 2. ODAKLAR ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALARIN SINIRLARI 65 TABLO 3. ODAKLAŞMA BOYUTLAR VE FİRMA STRATEJİLERİ 89 TABLO 4. ODAKLAŞMA YÖNÜ - BOYUTU VE ENDÜSTRİYEL POLİTİKA 99 TABLO 5. BÖLGENİN KİTLE ÜRETİMDEN ÖĞRENEN BÖLGEYE GEÇİŞİ 128 TABLO 6. İŞLETMENİN AĞLANMASI(ŞEBEKELEŞMESİ) 180 TABLO 7. İŞLETME FONKSİYONLARI VE MEKÂNSAL BAĞLANTILAR 186 TABLO 8. KARAMAN DA Kİ SANAYİ KURULUŞLARININ SEKTÖRLER İTİBARİYLE DAĞILIM ORANI 205 TABLO 9. KARAMAN IN 2003 YILI İHRACATI 206 TABLO 10. KARAMAN IN 2003 YILI İTHALATI 207 TABLO 11. KARAMAN SANAYİNDE YILLAR İTİBARİYLE KURULAN İŞLETME SAYISININ DAĞILIMI 209 TABLO 12: YILLAR İTİBARİYLE SEKTÖR İŞLETMELERİNİN KURULMA SAYISINDAKİ ARTIŞ VE AZALMALAR 210 TABLO 13. SEKTÖR OLARAK ANKETE KATILAN FİRMALARIN DAĞILIMI 213 TABLO 14.ŞİRKETE AİT BİRDEN FAZLA FABRİKA VAR MI? 214 TABLO 15. TAŞERONLARLA NEDEN İLİŞKİ KURARSINIZ? 217 TABLO 16.TOPLAM ÜRETİMİNİZİN YÜZDE KAÇI TAŞERONLAR TARAFINDAN GERÇEKLEŞTİRİLMEKTEDİR? 217 TABLO 17. TEKNOLOJİNİZİ EN SON TEKNOLOJİ İLE MUKAYESE EDİNİZ 218 TABLO 18. ALDIĞINIZ MAKİNELERİN KALİTESİNİN GELİŞTİRİLMELERİ İÇİN ÜRETİCİ FİRMA İLE KONTAK KURDUNUZ MU? 218 TABLO 19. AŞAĞIDAKİ ALANLARDAN HERHANGİ BİRİNDE YENİLİK YAPIYOR MUSUNUZ? 219 TABLO 20. ÖLÇEK BAKIMINDAN RAKİPLERİNİZ KİMLERDİR? 220 TABLO 21. EĞİTİM İÇİN ÇALIŞANLARINIZI ŞİRKET DIŞINA GÖNDERDİNİZ Mİ? 222 TABLO 22. EĞİTİM İÇİN DESTEK ALDI İSENİZ HANGİSİNDEN? 222 IV

6 ÖNSÖZ Küresel çağın belirleyicilerinden bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründeki hızlı gelişme sonunda genellikle günümüzde coğrafi anlamda yer in öneminin kalmadığı yönünde bir kanaat oluşmaktadır. Teoride daha açık pazarlar, daha hızlı ulaşım ve iletişimin rekabette coğrafi konumun rolünü azaltacağı söylenegelmiştir. Bu düşünceye karşı olan birçok yazardan biri olan Porter durumun hiçte öyle olmadığını ifade etmektedir: Eğer yer pek önemli değilse neden Boston da dünya çapında bir şirket kurma olasılığı diğer yerlere göre daha yüksek? Neden aynısı tekstil ile ilgili şirketler için Kuzey ve Güney Carolina, yüksek performanslı otomobiller için güney Almanya veya ayakkabı şirketleri için kuzey İtalya denir? Bu çalışmamın amacı temelde bu soruya cevap aramak ve bölgenin bir cazibe merkezi olması yönünde yapması gerekeni araştırmak olmuştur. Çalışmanın kaynak tarama ve yazma aşamasının uzun bir döneme yayılması aynı zamanda birçok kişinin katkısını sağlamıştır. Öncelikle çalışma boyunca yol göstericiliği ve desteklerinden dolayı danışmanım Doç Dr. Serdar Altınok a teşekkür ederim. Ayrıca çalışma boyunca hem internet ortamında hem de yüz yüze görüşmelerimizde kaynak ve konunun sınırlarında desteklerinden dolayı ODTÜ den Prof. Dr. Ayda Eraydın, Ege Üniversitesi den Prof. Dr. Neşe Kumral Selçuk Üniversitesinden Doç Dr. Bahadır Akın, Yrd. Doç Dr. M. Atilla Arıcıoğlu, Doç. Dr. Fehmi Karasioğlu ve Doç. Dr. H. Kürşat Güleş e teşekkürü bir borç bilirim. Ayrıca çalışmanın yazım ve tashih aşamasında desteklerinden dolayı Zeki Tuman a ve saha çalışmasındaki yardımlarından dolayı Karaman Sanayi ve Ticaret Odası Genel Sekreteri Ali Emre ye teşekkür ederim. Ve başlangıcından sonuna kadar çalışmanın bütün aşamalarında yanımda olan ve destekleyen eşime, bitti kelimesini bir an önce duyup bilgisayarı elimden almayı dört gözle bekleyen oğullarım Ali, Mustafa ve Selim e çalışma boyunca gösterdikleri sabırdan dolayı ayrıca teşekkür ederim. V

7 GİRİŞ New York Times in ünlü muhabirlerinden Thomas Friedman, bir haber için gittiği Japonya da Lexus adlı lüks otomobil fabrikasını gezerken her gün 300 Lexsus otomobilin üretildiği fabrikada 60 insan ve 310 robotun çalıştığını ve insanların çoğunlukla kalite kontrolüyle ilgilendiğini görür. Muhabir aynı anda dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olan ve kendisinin yıllarca yaşadığı Beyrut ve Kudüs de insanların hangi zeytin ağacı senin hangisi benim üzerine kavga ettiklerini düşünür. Yine yazara göre dünyanın bazı ülkeleri daha verimli ve daha zengin bir ekonomi için uğraşırken geri kalanları bazen kendi içinde bazen de diğer ülkelerle zeytin ağaçları için dövüşmektedir. Evet, zeytin ağaçları iyi tarafından bakıldığında önemli idi ve hala da önemlidir. Çünkü bize biz olduğumuzu yani kimliklerimizi dünya üzerindeki konumumuzu daha doğrusu yurdumuz dediğimiz bir mekân belirtir ve güven verir. Fakat aşırıya kaçıldığında zeytin ağaçları saplantısı Hitler in Almanya da ve Sırpların Yugoslavya da yaptığı gibi başkalarını ortadan kaldırma yolunda, kontrolden çıkabilecek bir dünya ya bizi götürür. Buna karşılık Lexsus ise hayatı idame ettirme, gelişme, refaha kavuşma ve modernleşmeyi temsil etmektedir. Aynı zamanda gelişme yolunda ülkelerde yaşayan milyonlarca insan için maddi ilerleme hayvanla tarla sürme veya kestiği odunu kilometrelerce başında taşıma yani geçimini sağlamak hala bir şeyleri yüklemek değil yüklenmek olmaktadır. Küreselleşme denince aklımıza gelen yeni pazarlar ve teknolojilerden yararlanma gücü kişiden kişi ye ya da ülkeden ülkeye değişse de daha doğrusu insanlar bunda eşitsiz bir şekilde yararlansalar da bu durum çağın ekonomik araçlarının bunlar olduğu ve bunların etkilerinin dolaylı ya da dolaysız herkesi etkilediği gerçeği göz ardı edilemez. Günümüz dünya sistemi içinde devletlerin ve toplulukların arasındaki bağlantıların çok yönlülüğünü ifade eden küreselleşme, insanları küresel bir tüketici haline getirirken aynı zamanda küresel bir üretici olma imkânı da sunmaktadır. Bu durum özellikle üretici olma yolunda ülkeleri ve bölgeleri bir rekabet içine sokmuştur. Ülkeler küreselleşmenin fırsatlarından maksimum derecede faydalanma, tehditlerinden de minimum derecede kaçınma yollarını armaya başlamıştır. Bu süreçte ülkeler için bir siyasi ve ekonomik birlik içinde olmak ya da bölge için cazibe merkezi haline gelmek söz konusu yerde yaşayan insanlar için kendini ekonomik anlamda ifade etmenin yaşamsal anlamı olmuştur

8 Bu bağlamda küresel dünya da iletişim ve taşıma maliyetlerinde ki düşüşünün yer in önemini azaltma yolundaki beklentilerin aksine yer daha da önemli hale gelmiştir. Post Fordist süreçle beraber işletmeler için maliyet, kalite, zaman kavramlarının her biri eşit derecede önemli hale gelmiştir. Küreselleşme, gerçekte hammaddeyi ya da ara mamulü istediğiniz yerden bulma gibi bir imkânı vermiştir. Ancak özelikle yumuşak faktör olarak nitelendirilen yerin imajı, kalifiyeli eleman durumu işletmeler arası iç ilişkiler ve sosyal çevre karar verici rol oynamıştır. Ayrıca kültürel kabuller, sosyal normlar bireysel ve grup ilişkileri ve aile yapıları önemli hale gelmiştir. Bu süreç karşımıza bölgesel topluluklar (cluster odak, küme, endüstriyel grup) adında yeni bölgeler çıkarmıştır. Söz konusu odak ya da kümeler kısaca aynı bölgede yerleşik ilişkili endüstriler olarak tanımlanabilir. Bunların en bilenenleri Silikon Vadisi, Route 128, M4 bölgesi, Tokyo ve Sophia Antipolis gibi iyi tanınmış ileri teknoloji bölgelerinde ve de Austın, Nort Sydney, Minneoplis ve Hsinchu gibi daha az tanınan ileri teknoloji merkezleri sayılabilir. Venedik cam sanayi, Pakistan daki tıbbı araçlar sanayi, Cenevre lüks saat sanayisi ve Japonya bıçak sanayisi gibi yüksek düzeyde zanaatkârlık isteyen sanayilerde bulunmaktadır. Güney Çin ve Kore deki ayakkabı, giysi, oyuncak ve plastik ürünleri odakları gibi geleneksel düşük teknolojili sanayilerde ve de aynı zamanda aynı sanayinin başka yerlerdeki daha yüksek değerli biçimleri de bulunmaktadır. Paris, Milano ve New York merkezli moda sanayisinde ve de Los Angeles, Hollywood ve Londra gibi yaratıcı sanayilerde bulunmaktadır. ABD, Fransa ve İngiltere nin hava yolu sanayisi, Japonya, Almanya ve İsveç otomobil sanayisi ve Japonya, Kore ve ABD elektronik sanayisi gibi büyük ölçekli sanayilerde bulunmaktadır. Kimya (Ren bölgesi ve Singapur) ve metal (Ruhr bölgesi, Venezuela da Bolivar State ve diğerleri) işletme sanayileri de bulunabilmektedir. New York, Tokyo ve Hong Kong gibi yoğun bilgi işleri ve finansal merkezlerde bulunmaktadır. Omaha daki tele pazarlama, Sydney deki arama merkezleri, Manila daki gibi veri girişleri ve Bangolore daki yazılım gibi yerin önemi olmadığı düşünülen sanayilerde bile bulunmaktadır. Bu tür yersiz etkinliklerin bile odaklara eğimli olması gerçeği bu olayın gücünü göstermektedir. Pek çok yerel sanayi odağının küresel piyasa değişikliklerinden olumsuz etkilenmesi, değişen çevre koşullarına adapte olamamaları rekabet güçlerini yitirmelerine sebep olmuştur. Son zamanlarda yerel sanayi odaklarının öğrenen bölge - 2 -

9 haline gelerek rekabet güçlerini koruyabilecekleri yönünde görüşler ileri sürülmektedir. Bu süreçte karşımıza öğrenen bölgeler kavramı çıkmakta ve bu bölgelerin özelliği, değişen çerçeve şartlarına hızlı, etkin ve akıllıca uyum sağlaması ve bu sırada da öğrenme ve yenilik potansiyellerinden tam faydalanması olarak belirtilmiştir. Böylece bilgi, bölgenin gelişimine referans noktası olarak alınmış ve üretim yoğun bölgelerden bilgi yoğun bölgelere geçişin şartları hazırlanma çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalardaki temel yöntem; bölgenin ekonomik çıkarları ile bireylerin öğrenme çıkarlarını birleştirmeye çalışılmış ve bölgesel aktörlerin işbirliği ile hem bireylere hem de ekonomik gereksinimlere uyan bölgeye uygun bir eğitim altyapısının geliştirilebileceğini varsayılmıştır. Bu çalışmanın amacı geçmişi Marshall a (1920) dayanan sanayi odaklarının ortaya çıkışı, gelişimini ve dağılmasının önüne geçmek için yapılacak çalışmaları incelmek ve öğrenen bölge çalışmaları ile bölgeyi ortak bilgi kullanımı vasıtası ile geliştirmenin yollarını araştırmaktır. Bu amaçla öncelikle literatür çalışması yapılmış daha sonra Karaman da yapılan saha çalışması ile Karaman ın sanayi odağı ve öğrenme potansiyeli araştırılmıştır. Bu amaçla öncelikle birinci bölümde, küreselleşme kavramı ve küreselleşme ile beraber daha çok konuşulur hale gelen bölgeselleşme, uluslararasılaşma, yerelleşme, çoklu yerelleşme ve küyerelleşme kavramlarının küreselleşme kavramıyla ilişkisi incelenmiştir. Yeni aynı bölümde küreselleşmenin üretim, rekebet ve ulus devletler üzerindeki etkisi incelenme alanı olarak alınmıştır. Daha sonrada da küreselleşmeye getirilen eleştirilere kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde, ekonomide bölgenin artan önemi ve bölgesel ekonomik çalışmaların gelişimi incelenmiştir. Devamında bölgesel odakların(çalışma boyunca kümelenme, endüstriyel grup, bölgesel odak, sanayi odakları kavramları aynı anlamda kullanılmıştır) ortaya çıkışı, çeşitleri, ağlarla ilişkisi, rekabet ve işbirliğini, yeniliğe ve verimliliğe etkisinin analizi yapılmıştır. Bölümün sonunda odakların dağılmasına etki eden nedenler ve odak gelişim programında yapılması gerekenler açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, öğrene bölgeler açıklanmıştır. Bu amaçla önce öğrenen organizasyondan öğrenen bölgeye geçiş sürecinde bilgi, öğreneme ve insan sermayesi ve türevleri üzerinde durulmuştur. Daha sonra öğrene organizasyon kısaca açıklanmış ve öğrenen bölgelerin tanımı, temel fikri ve genel amaçları açıklanmıştır

10 Dördüncü bölümde, Karaman sanayi ve bisküvi sektöründeki durumu hakkında bilgi verilmiştir. Devamında Karaman sanayinde yapılan anketin değerlendirilmesi yapılmıştır. Son bölümde ise teorik kısımda yazılanlar ışığında Karaman özellinde durum değerlendirmesi ve öneriler yer almıştır

11 BİRİNCİ BÖLÜM 1.KÜRESELLEŞME, BÖLGESELLEŞME VE YERELLEŞME BAĞLAMINDA DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞİM 1.1. KÜRESELLEŞME Wallerstein e göre; kapitalist sistemin asli toplumsal dinamiği sonsuz sermaye birikimidir. Söz konusu birikim her şeyin gittikçe daha fazla metalaşmasını gerektirir ve kapitalist bir dünya ekonomisinin de yönü budur. Meta ekonomisinin büyüklüğü dünya ekonomisi içinde iş bölümünün sınırlarını da belirlemektedir. Sermaye birikiminin büyüklüğü ise sürece dâhil edilmesi gereken hammadde türüne, ulaşım ve iletişim teknolojisinin durumuna ve daha da önemlisi dünya ekonomisi içindeki egemen güçlerin yeni bölgeleri kendi şebekeleri içine katabilecekleri siyasi güce sahiplik oranlarına bağlıdır 1. Küresel ekonomi Avrupa da doğmuş 2 ve tarihsel coğrafyası üç ana noktadan geçmiştir. Avrupa nın birçok bölgesinde Rusya ve Osmanlı imparatorluğu hariç ve Amerika kıtalarının bazı bölgelerinde yıları arasındaki dönemde yaratılma dönemi birinci uğrak noktasıdır. Daha sonra arasındaki ikinci dönem büyüme aşamasıdır ve burada Osmanlı ve Rus imparatorluklarının, Güney Afrika ve Güney Doğu Asya nın bazı bölümleri, Batı Afrika nın büyük bölümü ve Amerika kıtalarının geri kalan yerleri sisteme dâhil edildi. Üçüncü ve son gelişme ise döneminde Doğu Asya ve Afrika ve Güney Doğu Asya nın geri kalan kısımları ve Okyanus taki çeşitli başka bölgeler iş bölümüne dâhil edildi. Bu noktadan sonra kapitalist dünya ekonomisi bu günkü anlamda ilk kez gerçekten küreselleşti. Uluslararası meta zinciri ağı en başından beri yaygın olmasına rağmen ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren küresel nitelik göstermesine 3 etkilemiyordu 4. karşın gelişmekte olan birçok ülkeyi bugünkü kadar 18. yüzyıldan önce insanların çoğu balık tutma, tarım v.s gibi gıda maddelerinin üretimi ve dağıtımı ile uğraşmaktadır. Söz konusu yüzyılın başlarında kendisini gösteren endüstriyel devrim ile tekniğin artan etkisi tarımdaki iş alanlarının büyüme oranını yavaşlatmıştır. 19.yüzyılın başlarında ise gelişen ülkelerin 1 Immanuel Wallerstein, Bildiğimiz Dünyanın Sonu, çev. Tuncay Birkan, Metis Yayınları, İstanbul, 2000, s Adda Jacques, Ekonominin Küreselleşmesi, çev. Sevgi İneci, İletişim yayınları, İstanbul: 2002, s.13 3 Wallerstein, a.g.e., s Thomas Friedman, Lexus ve Zeytin Ağacı Küreselleşmenin Geleceği, Boyner Holding Yayınları, İstanbul, 2000, s.16 5

12 sanayilerinde iş alanlarının sürekli artışı başlamıştır. Bu eğilim enerji ve madenlerin işletilmesinden gıda maddelerinin işletilmesine bir geçiş oluşturmuştur. ABD istatistiklerine göre sanayideki çalışma yerlerindeki artış, tarımsal alanlardan yaklaşık 16 kat daha hızlı olmuştur li yıllara kadar ABD de sanayi ağırlıklı bir üretim hüküm sürmüştür. Daha sonraki yıllarda bilgisayarın dolayısıyla bilişim (bilgiyi işleme) kapasitesinin gelişmesi ile endüstriyel üretimlerde tekniğin ve otomasyonun kullanılması endüstriyel işlerde çalışanların sayısının artmasını yavaşlatmıştır. Buna karşılık birçok insan bilişim sektöründe veya bununla alakalı sektörlerde (matbaa, televizyon, radyo, haberleşme, yazılım ) çalışmaya başlamıştır. Bu değişim, dönemin ismini de beraberinde getirmiştir: Bilişim Çağı. Değişim öncelikle gelişmiş ülkelerde kendini göstermiş daha sonra gelişmekte ve geri kalmış ülkeleri etkisi altına almıştır. İnsanlık tarihi başlangıçtan itibaren tecrübelerin başkalarına aktarılması ile oluşmuştur. Bir hayvan başından geçen bir olayı tecrübe edinebilir. Ama onu başka hayvanlara aktaramaz. Oysa insan kendi başarılarını ya da başarısızlıklarını başkalarına aktarabilir ve aktarmıştır da. Burada ilk kırılma noktası, yazının icadı olmuştur ki, yazı konuşulan kelimenin (bilginin) daha düz bir şekilde ileriye aktarılmasını sağlamıştır. Matbaanın icadı insanlığın yeteneklerini artırarak özellikle Yunan ve Roma dönemi eserlerinin aktarılmasını sağlayarak Rönesans a ve 19 y.y. da elektriğin icadı, telgraf ve telefonun icadına yol açmıştır. Tüm bu olanlardan 50 yıl sonra radyo ve televizyon kullanılmaya başlanmıştır. Böylece insanlık uzağı görmekle mekânı yakınlaştırmanın ilk adımını atmıştır. Nitekim ilk bilgisayar ikinci Dünya Savaşında karışık şifreleri kırmaya yardımcı olmak için yapılmıştı. Chiplerin keşfi ile büyük gövdeli bilgisayarın gövdesi küçülürken kapasitesi artarak kullandığı enerji azalmaya başlamış ve bilişim kapasitesinin sürekli arttığı görülmüştür. Sonuçta insanlık daha fazlayı daha az güçle yapabilme becerisini kazanmış, 1950 lerde transistorlu bir bilgisayar 1 milyon dolar iken (1MPS) 2000 lerin ABD sinde yüksek kapasiteli bir PC 500 dolar (Türkiye de 2004 de 500 dolar) olmuştur yıllarda bilgisayarlara yapılan direk bağlantı(arpanet) 70'li yıllarda ağdan ağa (Internetwork) ve kısa bir süre sonra Internet başladığı görülür. Bu daha fazla bağlantının yanında daha fazla bilgi demektir. Aynı zamanda daha fazla iş alanı ve iletişim çağındaki medya devriminin temelleri de telefon, televizyon ve bilgisayarın 6

13 birleşmesi ile oluşmuştur 5. Alvin ve Heidi Toffler e göre; üçüncü dünyadan postkomünist Doğuya kadar dünyanın daha az zengin bölgeleri ekonomilerini ucuz emek, hammadde ya da hantal baca sanayi üretimi üzerinde kurmayı sürdürürlerse gelecek onları pas geçecektir. Çünkü üretimin hızlanması ucuz emeğin daha pahalıya mal olmasına yol açmaktadır. Buna delil olarak da Ford un Brezilya daki kamyon fabrikasını ABD ye geri taşımasını göstermektedirler. Brezilya daki işçilerin maliyetleri düşük olmasına rağmen ABD de kırkbeş günde yapılan bir kamyon Brezilya da altı ayda bitirilebilmektedir. Bu durumda, yarının küresel ekonomisinde yer almak isteyen ülkeler hızlı, esnek, yeni üretim ve dünya ile bütünleşmiş bir elektronik bağlantı kurmak zorundadırlar 6. Bu bağlamda özellikle ekonomik anlamda küreselleşmenin sürücü kuvvetleri olarak teknolojik ilerleme, işletme dinamikleri, finansal ve kurumsal çevre etkili olmuştur KAVRAM OLARAK KÜRESELLEŞME Küreselleşme kavramı konusunda herkesin üzerinde anlaştığı bir tanım yoktur. Diğer bir ifade ile küreselleşme henüz açıklamaya ve tanımlamaya muhtaç bir olgu olarak görülmektedir. Kavram üzerinde en kolay anlaşılan husus, tüm dünyayı etkileyen bir büyük değişim veya yeniden yapılanma olgusunun yaşanmasıdır 8. Bazı araştırmacılara göre Marks ve daha sonra Lenin in ortaya koyduğu Emperyalizm kuramları bir bakıma ekonomik küreselleşmenin habercileri sayılabilir. Diğer yandan emperyalist kuramın yeni versiyonlarını geliştiren Sunkel, Baran, Sweezy gibi akademisyenler merkez çevre ilişkisi ile geliştirdikleri bağımlılık kuramı, gelişmiş ekonomilerle gelişmekte olan ekonomiler arasındaki bağımlılığı merkeze (gelişmiş ekonomilere) bağımlılık olarak açıklarken, çevre ekonomilerin gelişmesinin merkezin ihtiyaçlarına göre olduğunu ileri sürmektedirler. Bir başka görüşe göre ise, küreselleşmenin bir mitten ibaret olduğunu, esas olanın uluslar ötesi veya uluslar arası bir görünüm sergilediği vurgulanmakta, buna karşın küreselleşmenin bir gerçek olduğu ve bunu da delilleri ile belgelendirenlerin bulunduğu görülmektedir. Sosyal bilimlerin değişik alanlarındaki düşünürler 5 Peter Russell, Auf dem weg zum Globalen Ghirn, s. 1-5,http://www.heisse.de/bin/tp/forum, 04/07/2002, 6 Alvin ve Heidi Toffler, Hızlılar ve Yavaşlar NPQ Türkiye, Cilt1#2, Güz 1991, ss Mıtteilung der Kommission an den Rat, das Europäische Parlament, den Ausschuss der Regionen und den Wirtschafts- und Sozialausschuss, Die Wettbewerbsfähigkeit der Europäischen Unternehmen angesichts der Globalisierung wie man sie Fördern kann, Kommission der Europäschen Gemeinschaften, 20/01//1999, s. 7 8 Erdal Türkkan, Rekabet Teorisi ve Endüstri İktisadı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2001, s

14 küreselleşmeye farklı boyutlarda açıklamalar getirmektedirler. Ekonomistlere göre küreselleşmeye ticaret, işgücü, finansal yapıdaki gelişmeler ışığında dünya ticaretindeki serbestlikle açıklamaya çalışırlarken, sosyologlar; toplumsal yapıdaki değişimin (toplumsal yapıdaki karışıklık, bireyselleşme ve değişimin hızı v.s) yanında sosyal ilişkilerle (mesafe ve kültürel yayılım) yaklaşmışlardır. Bu bağlamda Gidddens e göre küreselleşme; dünya sathında yayılmış sosyal ilişkilerin yoğunluk kazanmasıdır. Buna göre yerel olanın şeklini çok uzaklarda ortaya çıkan olaylar belirlemektedir. Siyaset bilimciler ise politik bir olgu olan demokrasinin ekonomik bir olgu olarak küreselleşmeden nasıl etkilendiğini, ulus devletlerin rolündeki değişimi ve sivil toplumların gelişen yüzü ile küreselleşmeye bakmaktadırlar 9. Küreselleşmenin birbirleri ile bir arada işleyen teknolojik, politik, kültürel, ekonomik ve toplumsal düzeyde beş farklı boyutu bulunmaktadır 10. Aynı zamanda söz konusu kavramlar arasında yoğun ilişkiler ağına işaret ettiği ifade edilmektedir 11. Küreselleşme; insani ilişkilerde ekonomik siyasal ve toplumsal örgütlenmelerden ve yerel ölçekten bölgeler arası, kıtalar arası ve küresel ölçeğe sıçranması olarak tanımlanabilir 12. Küreselleşme tüm dünya yüzeyindeki aktörlerin büyüyen ilişkiler ağı sayesinde oluşan bir süreç olarak gözükmektedir. Bu bağlamda, piyasaların artan genişlemesi ve onların artan ağlaşması, ilişkilerinin yoğunlaşması, çeşitlenmesi 13 ve etkilenmesi olarak ifade edilebilir 14. Küreselleşen dünyada hiçbir ülke ya da bölge küresel fırsatları gerçeğe dönüştürmede gerekli bütün teknolojileri ve becerileri tek başına kontrol edebilecek durumda gözükmemektedir 15. Küreselleşme günümüz dünya sistemi içinde devletlerin ve odakların arasındaki bağlantıların çok yönlülüğüne işaret eder. Diğer yandan dünyanın bir bölümündeki hareket ya da 9 Recai Coşkun, Küreselleşme Türkiye Eksenli Analizler, Beta Basın Yayım Dağıtım, İstanbul, 2002, s Emel Baştürk Akça, Ulus Devlet- Küreselleşme İkilemi, Bilgi-Teknoloji İhracı Küresel Yereli Öldürebilir mi? Küreselleşme Üzerine Güncel Bir tartışma TMMOB Sanayi Kongresi Küreselleşme ve Sanayileşme 30 Kasım 1-2 Aralık 2001 İstanbul, s Heiko Gierhardt, Global verteilte Produktentwicklungsprojekte Ein Vorgehensmodell auf der operativen Ebene, Vollständiger Abdruck der von der Fakultät für Maschinenwesen der Technischen Universität München zur Erlangung des akademischen Grades eines genehmigten Dissertation,.2001, s Coşkun, a.g.e.,. s Gebhard Kirchgasner, Außenwirtschaft, 53. Jahrgang,1998,Heft 1. Zürich, s Friedman, a.g.e., s Gary Hamel, C. K. Prahalad, Geleceği Kazanmak, çev. Zülfü Dicleli, İnkılâp Kitabevi, İstanbul 1996, s.42 8

15 kararın diğer bir bölümündeki topluluğu veya bireyi etkilemesini nitelemektedir 16. Küreselleşme yalnızca yayılma değil aynı zamanda devletlerin birbirine bağlaması olarak da ifade edilmektedir. Farklı bir ifade ile devletlerin kendilerini soyutlamasına izin vermeyen bir süreç olarak nitelendirilir 17. Fırsat ve tehditlerinin katlanarak artmasının dayanak yeri bir yandan işbirliği ve dayanışmadan diğer yandan da çatışmalardan kaynaklanmakta olduğu görülmektedir. Örneğin, AB bir yandan Japonya ya karşı ticaret açığı sıkıntısı yaşıyor ve bu ülkenin pazar giriş engellerinden şikâyet ederken diğer yandan ABD ile sosyal haklar ve işçi hakları gibi meselelerde işbirliğine gitmektedir 18. Küreselleşme hem mekânsal hem de zamansal boyutu 19 beraberinde getiren iki farklı fenomenden oluşmaktadır, bunlar: Geniş bir menzil (yayılma) ve uluslararasılaşmadır (derinlik) 20. Ayrıca küreselleşme kavramını anlam katan dört kelimeden bahsedebiliriz. Bunlar: Çeşitlilik, süreci gerçekleştirme ehliyeti, yayılma ve güçtür. Çeşitlilik ya da çok yönlülük diyebileceğimiz özelliği ülkelerin iktisat politikalarının dünya ekonomisinde artarak entegrasyonu sayesinde ekonomik ilişkilerin küreselleşmesini ifade etmekte ve küreselleşmenin merkezini oluşturmaktadır. Bu kavramın altında yönetim/yönetim düzenlemeleri, tüketici ilişkileri, yaşam biçimi, teknoloji, piyasa ve piyasa stratejileri ve finans piyasalarının küreselleşmesi bulunur. Tabi burada işletmelerin küreselleşmesi ile piyasaların küreselleşmesi farklıdır. Küreselleşme işletmeler için bir takım aktivitelerini, sınır ötesine taşınması anlayışı olarak da görülmektedir. Bu anlayış diğer kurumlar (aktörler) ile küreselleşmeye katılımın dünyada, bir bölgede, iktisat politikası veya sektör olarak gelişmeye dâhil olmasıdır. Global piyasalar ise ürün ve faktör piyasalarım olarak anlamak gerekir ki bu yabancı ülkelerin önemli sınırlandırmalar olmadan yayılabilmesidir. Diğer yandan çeşitlilik sadece ekonomik bir yayılmadan ziyade diğer toplumların çevresini de gözlemeyi kapsar. Yani ekonomik olduğu kadar ekolojik, politik, sosyal yada başka toplumların çevresinin küreselleşme fenomenini de kapsar. Bu nedenle küresel ekonomiden bahsetmek ne kadar doğalsa 16 A. Jan Schwaab, Begriff und Messung der Globalisierung, Beitrag Nr. 53, Johannes Gutenberg- Universität Mainz, November 1997, s Ernst-Otto Czempiel, Regionalisierung und Globalisierung- Herausforderungen der deutschen Aussenpolitik, Globale Politik für eine globale Welt- Das Vermächtnis von Willy Brandt, Ver. Thomas Meyer, Josef Minzenbach, Akademie der Politischen Bildung, Bonn, 1999, Philip Kotler, Somkid Jatusripitak, Suvit Maesincee, Ulusların Pazarlanması (Ulusal Refahı Oluşturmada Stratejik Bir Yaklaşım), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2000, s Katrin Grüber, Szenarien globaler Entwicklung im 2.Jahrhundert, forum8/ global/3htm 20 Schwaab, a.g.m., s. 15 9

16 çevresel problemlerin küreselleşmesinden bahsetmekte o kadar doğaldır 21. Malların, hizmetlerin, bireylerin ve sermayenin eskiye göre ulus ötesine geçişin hızlanması, taşıma maliyetlerinin düşmesi, teknolojik değişim, küreselleşmenin belli başlı etkileri olarak görülebilir 22. Sürekli parçalanma bireyin ve topluluğun dünya çapında yayılmasına sebebiyet vererek küreselleşmesini sağlayacaktır. Küreselleşme yalnızca çok sayıda parçalara ayırmayı değil aynı zamanda farklı aktörler arasındaki ilişkinin geliştirilmesi -devlet ve toplum - geri getirebilir Tüm küreselleşme görüşlerinin sebebi insanı içerir. Bu birey ya da işletme, kurum, odak, devlet gibi farklı yapıdaki birlikler olabilir 23. Diğer yandan küresel düşün yerel hareket et türünden söylemlerin artması aslında yerel ile küreseli bağlamada küreselleşmenin parçalama yerine bütünleştirici yönünün varlığına da işaret etmektedir 24. Sonuçta küreselleşme tüm dünya yüzeyindeki aktörlerin büyüyen ilişkiler ağı sayesinde oluşan bir süreç olmaktadır 25. Grüber e göre; devletler ve toplumlar arasındaki enine (yatay) bağlantı ve temasların çok yönlülüğü bugünkü dünya sistemini oluşturmaktadır. Dünyanın bir ucundaki bireysel ve toplumsal bir olay başka bir yerdeki kararları, olayları ve sonuçları etkilediği görülmektedir. Küreselleşme kendi içindeki kendini tekrarlamaktadır. O ne post kapitalist bir toplumda kapitalizm dalgası, ne iyi bir kapitalizmden (sosyal devletten) kötü bir kapitalizme (gazino ekonomisi) geçiştir. O kendini ulusların zenginlik çağından, dünyanın zenginliği çağına geçisin adıdır. Bunun yanında kazançların yanında kayıpların olması kaçınılmazdır. Hatta kazançlara göre kayıpları da vardır. Bu kayıplar ülkeler, bölgeler ve kıtalar (Afrika gibi) için geçerlidir KÜRESELLEŞMEYE İLİŞKİN TERMİNOLOJİ Küresel ekonominin dinamikleri uluslar, bölgeler ve yerelin yapı ve de gelişimine şekil vermesinden dolayı 27 küreselleşme kendisi ile beraber 21 Schwab, a.g.m., s Rene L. Frey, Zwischen den Städten: Konkurrenz oder Kooperation? Wirtschaftswissenschaftliches Zentrum WWZ Universität Basel, Abteilung Wirtschaftpolitik, 200 s.7 23 Schwab, a.g.m., s Murat Ali Dulupçu, Küresel Rekabet Gücü Türkiye Üzerine Bir değerlendirme, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2001, s Schwab, a.g.m., s Grüber, a.g.m., s Dieter Läpple, Städte im Spannungsfeld zwischen globaler und lokaler Entwicklungsdynamik, Europäische Konferenz: Lokale sozio - economic Strategien in disadvantaget urban areas, İnstitut für Landes- und Stadtentwicklungsforschung des Landes Nordrhein-Westfalen, Dortmund: ILS, 200 s.1 10

17 uluslararasılaşma, bölgeselleşme, yerelleşme, çoklu-yerelleşme ve glokolizasyon (küyerelleşme) kavramlarını da beraberinde getirdiği görülür 28. Şekil 1. Küreselleşme ve Beraberindeki Kavramların İlişkisi Uluslararasılaşma Bölgeselleşme Küreselleşme Yerelleşme Çoklu yerelleşme Mekânsal dağılım Kaynak: A. Jan Schwaab, Begriff und Messung der Globalisierung, Beitrag Nr. 53, Johannes Gutenberg - Universität Mainz, November 1997 s: ULUSLARARASILAŞMA Küreselleşmenin ilk elementi olarak uluslararasılaşma; artan uluslar arası yoğunlaşma ile ülkeler arasındaki sürekli artan bağımlılıklar sonucu, bir ülke için başka ülkelerin artan önemidir. Düşünce bakımından küreselleşmenin sınırlandırılmış halidir 29. Bu bağlamda koloniler zamanında da bir entegrasyondan bahsedilebilir. Çünkü ülkeler zorla da olsa mal- sermaye ve iş gücü (köle) piyasalarında entegre olmuşlardı 30. Herhangi bir ülkenin ticareti sadece komşu ülkelerle yapması bir uluslararasılaşmadır. Bu düzlemde Uluslararası ekonominin belirleyicileri ulusal ekonomilerdir. Ulusal ekonomik aktörler için uluslararası etkileşimin sonuçları tehdit ve fırsatlar olarak algılanır 31. Bu süreçte hammadde, sanayi ürünlerinin, hizmetlerin, paranın, fikirlerini ve insanların yani ulus devletin aktörlerinin çevresindeki bulunan aktörlerin de değişimidir 32. Uluslararasılaşma bölge ile sınırlandırılabilir (ticaret sadece komşu ülke ile yapıldığı halde) ki burada bir uluslararasılaşmadan bahsedilebilir fakat küreselleşme olmaz. Küreselleşmeden bahsedilebilmesi için 28 Schwaab a.g.m., s Gierhardt, a.g.e., s Wilfried Fuhrmann, Globalisierung: Mechanismen und Ergebnisse, Nr. 1, 2000 s. 2, 31 Hirst Paul, Thompson Grahame, Küreselleşme Sorgulanıyor, çev. Çağla Erdem, Elif Yüksel, İstanbul, Dost Kitabevi Yay., 1998, s Grüber, a.g.e. s. 3 11

18 bununla beraber dünya yüzeyinde (mekânsal yönetim, her yerde var olma yayılma v.s.) ülke dış aktivitelerin dağılımı ile doldurulması gerekmektedir BÖLGESELLEŞME Bölgeselleşme farklı anlamları içinde barındırır. Coğrafi sınırlar ile belirlenmiş politik ve yönetimle ilgili olarak (yönetimsel), analiz (çözümleyici) ve plan aracı olarak -stratejik (iş piyasaları mekânsal düzen, ekonomik gelişim), yer olarak dil, toprak, anavatan sembolü ve oradaki problemleri çözme (işlevsel) birlik ve ulus devletlerarasındaki düzenleme örneğin Avrupa birliği (analiz-çözümleyici) 34. Küreselleşme bir yandan ulus üstü bölgeselciliği kuvvetlendirirken aynı zamanda ulus altı bölgeselciliği de kuvvetlendirmektedir. Bu bağlamda küreselleşme bir taraftan hegemonya ile eş anlamlı olmuş diğer taraftan bölgeselleşme fikri ile beraber gelişmiştir 35. Bu çalışmada öncelikle analitik açıdan bölgeselleşme ele alınacak daha sonraki bölümde ise asıl konumuzla ilgili olarak stratejik değerlendirme kapsamında bölge incelenecektir. Bölge, analiz (çözümleyici) bakışla uluslararasılaşmanın büyük halidir. Yani ülke dışı aktivitelerin coğrafi olarak sınırlanması denebilir. Bir başka ifade ile dünyanın herhangi bir bölgesi ya da parçasındaki birbirine yakın veya bir kıtadaki ülkelerin bir grup oluşturması olarak anlaşılabilir. Küreselleşme ve bölgeselleşme sadece mekânsal boyut içinde farklılaşırlar. Küreselleşmenin karakteristik özelliklerini temelde burada gözlemlenir 36. Finans sermaye, yatırım mallarına bağlı sermayeden daha akıcı olmuştur. Tüketim talebi bakımından mekâna bağlılık üretimden daha esnektir. Küresel olarak hazır olan üretim faktörü bilginin modern enformasyon iletişim tekniklerini çekmekte olduğu görülmektedir. Yenilik sayesinde her yerde bilginin somut uygulaması, bölgesel ilişki ve onun aktörlerini tekrar önemli hale getirmiştir. İç piyasasının gelişimi ve dışarıya yönelme gergin bir ilişkide oluşmaktadır. Bölgeye yönelme ve küresele yönelme birbirine esasta dışlamadan tamamlayıcı bir gelişim hedefler Schwaab a.g.m., s InfoBox nachhaltige Region, basistexte,s Uğur Kömeçoğlu, Küreselleşme, Modernleşme, Modernlik, Doğu Batı, Düşünce Dergisi, Yıl:5 Sayı: 18, Şubat, Mart, Nisan, 2002, s Schwaab, a.g.m. s Rainer Lukas Von der regionalisierten Strukturpolitik zur nachhaltigen Regionalentwicklung Wuppertal Papers, No. 101, April 2000, s. 6 12

19 Küresel ekonomiye geçmeden önce bölgesel ekonomiye geçilmiştir. Yugoslavya, Sovyetler Birliği, Çek Cumhuriyeti ya da Slovakya gibi ülkeleri ele aldığımızda birlikte yaşamak istememelerine rağmen Avrupa Birliğine katılmak istediklerini görmekteyiz 38. Coğrafi bölge olarak aynı coğrafyayı paylaşan ülkelerde ulaştırma giderlerinin düşük olması, birbirine yakın ülkelerin değerlerindeki benzeyişin getirdiği ürünü ülke içi ve dışına satmadaki kolaylık gibi nedenlerle bölgesel yakınlıkları olan ülkelerin diğer ülkelere nazaran birbirleri ile ticaretlerinin yoğunlaşmasına neden olurlar. Sonuçta sanayileşmiş ülkelerin mal- hizmet ticareti ve doğrudan yatırımları yoğun biçimde kendi bölgelerinde oluşur. Bu da bölgeselleşme baskısını (AB, NAFTA, APEC v.s) artırır y.y da izlenmesi gereken fırsat yolları girişimcilik, ortak girişimler, ortaklıklar, ittifaklar, küresel ağlardır. 40 Buradan hareketle küreselleşme mekânsal gelişim sürecinde, mekânsal iş bölümümü yoğunlaşmasıdır denebilir. Son yıllarda bölgesel ekonomiler hızla gelişirken bölgesel iş bölümü konusunda yapılan çalışmalarda da artış görülmektedir. Geleneksel dış ticaret teorileri; mekân (kuruluş yeri) ile dış ticaret teorisi arasında sıkı ilişkiler kurmasına rağmen, yeni dış ticaret teorileri farkı ekonomilerin birbirleri ile ilişkilerinin belirlendiği ve aralarındaki iş dağılımına yeni açılımlar getirmiştir. Şüphesiz Ohlin, Prodöhl, Giresch ve diğerleri bu bağlantıyı açıkça ortaya koymuşlardı. Prodöhl e göre kuruluş yeri teorisi yeni bir teori değil bilakis dış ticaret teorisinin son halkasıdır. Malların, üretim faktörlerinin ve bilginin mekânsal maliyetlerinin devamlı düşmesi (mekân farkından dolayı ortaya çıkan maliyet) mekânsal ekonomik ayırım sürecinin anlaşılmasında çıkış noktası olmaktadır. Bu durum genel bir bakış açısı ile aynı zamanda küreselleşmenin nedeni olarak mekânsal taşıma maliyetlerinin düşmesi anlamına da gelir. Mekân farkından dolayı oluşan maliyetin düşmesi -bir bakıma mesafenin aşılması (yenilmesi) bölgesel(ulusal, yerel) üreticilerin mesafe tarafından korunmasını azaltmış bir bakıma mekânsal nedenli monopolları zayıflatmıştır. Bölgesel satıcılar tüm dünyadaki satıcılar ile rekabete başladı. Bu durumda ayakta kalmak isteyen işletmeler; müşteri fiyatlarını dikkate almak, üretimlerini rasyonelleştirmek üretimlerini çekirdek alanla sınırlandırmak, ya da işbirliği yardımı ile sinerjiyi 38 Lester Thurow, Kapitalizmin Yapısını Değiştirmek, Geleceği Yeniden Düşünmek Derleyen: Rowan Gibson, çev. Sinem Gül, Sabah Yayınları, İstanbul, 1997, s Gülten Kazgan, Küreselleşme ve Ulus Devlet, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yay. İstanbul, 200, s John Naisbitt, Ulus Devletlerden Ağlara,Geleceği Yeniden Düşünmek Derleyen: Rowan, Gibson, çev. Sinem Gül, Sabah Yayınları, İstanbul, 1997, s

20 artırarak başka bölgelerdeki üreticiler ile birlikte olmak zorunda kalmışlardır. Bunu başaramayanlar yerleşik ekonomik aktivitede sınırlı kalmak ya da tüm pazardan silinmekle karşı karşıya kalmak durumdadırlar. Başka bir ihtimalle de imkânlar dâhilinde rekabet avantajını korumak için işletmeyi taşımak(mekân değiştirmek) gerekebilir. Ekonomik yaşamda ayakta kalmak için bölgesel üreticilerin mekânsal yer değiştirdiği prensip olarak bir alternatif olarak görülür. Bu değişimde piyasadaki üreticilerin ne kadarının yer değiştirdiği tam olarak tahmin edilemez. Sonuçta bölgede değer ve iş alanı yaratma kaybolur. Küreselleşme bölgeleri büyütürken yalnızca risklerini ve uyum sürecini değil aynı zamanda bölgenin önünü de açar. Bölgesel üreticiler için bölgenin sınırları içindeki düşük maliyetler anlamlıdır. Bu durum önemli pazar alanlarını daha da büyütecek ve genişleme şansını verecektir. Bir bölgenin gelişimi için önemli olan bundan böyle düşen maliyetlerle beraber bölgeye gelecek işletmeler(yer değiştirmeden dolayı), sermaye akımı ve dışarıdan gelen iş gücüne de bağlıdır. Bölgeye akan potansiyel üretim faktörleri bölgeyi daha da büyütecektir. Küreselleşme bir bölgeyi avantajları ve dezavantajları ile önceki görünüşünden daha ileriye götürür. Yerellik avantajları hem işletmelerin hem de iş gücünün bölgeye akın etmesini-özellikle yüksek kalifiyeli-ve bölgesel üretimin dünya pazarında payının artmasını sağlar. Dezavantajı ise firmaların göç etmesi (yer değiştirme), iş alanlarının dağılması ve bölgesel firmaların dünya pazar paylarını kaybetmesi sayesinde görülebilir. Bölgeler küreselleşme sayesinde mekânsal hareketli iş gücü, firmalar ve insanların kafası içinde bilgi dâhilinde öncekinden daha fazla bir rekabete girerler. Bunun yanında kazanan bölge, diğer bölgelerle karşılaştırılınca en iyi kazancı ve yaşam imkânlarını sunan bölge olacaktır 41. Sonuç olarak diyebiliriz ki bölgeye yönelme küreselleşmeye karşı olmaktan daha çok bölgesel gücün küresel tehditlere karşı durmasıdır YERELLEŞME Yerelleşmede pratikte uluslararası aktiviteler ihmal edilir. Yani esas çalışma sahası ulusal düzeydedir. Küreselleşme yerelleşmeye göre iki bakımdan farklıdır. İlk olarak sadece mekânsal bir kabulle dar bir sınır değil bilakis ülke dışı aktörlerin (etkilerini) nesnel çevresindedir. İkinci olarak yerelleşme ülke dışındaki ne kuvvetli 41 Konrad Lammers,, Raumliche Wirkungen der Globalisierung in Deutschland Budesamt für Bauwesen und Raumordnung, Informationen zur Raumentwicklung, Heft 1, 1999 s Jochen Röpke Schöpferische Antworten auf globales Unternehmertum: Der Einfluss des internationalen Handels auf Wirtschaft, Politik und Gesellschaft Zeitschrift für Wirtschaft, Wissenschaft und Kultur, Sonderheft III+IV, 1998, s , Rainer Lucas, Von der regionalisierten Strukturpolitik zur nachhaltigen Regionalentwicklung Wuppertal Papers, No. 101, April 2000, s. 7 14

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

KÜMELENME TEORİSİ VE PORTER ELMAS MODELİ

KÜMELENME TEORİSİ VE PORTER ELMAS MODELİ KÜMELENME TEORİSİ VE PORTER ELMAS MODELİ Hazırlayan: Zeynep HAS İZMİR KASIM 2013 PORTER ELMAS MODELİ Giriş Günümüz ekonomi dünyasında, gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde kümelenme ve kümelenme

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

İktisat Tarihi II. XI. Hafta

İktisat Tarihi II. XI. Hafta İktisat Tarihi II XI. Hafta 19. yy da Ekonomik Gelişmeler 19. yy Avrupa da, sanayinin bir hayat tarzı olarak kesin zaferine şahit oldu. 19. yyda uluslararası ekonomik ilişkilerde ve devletlerin ekonomik

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Özet Tanıtım Dokümanı

Özet Tanıtım Dokümanı Özet Tanıtım Dokümanı İstanbul, 2012 Kutluşah, yönetim, finans ve süreç danışmanlığı alanlarında hizmet veren güvenilir bir iş ortağıdır Toplamda 85 yılı aşkın finansal kuruluşlar, girişimcilik ve yönetim

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar Ussal Şahbaz 12 Kasım 2014 Ankara Türkiye'de e-ihracat Slide 2 Çerçeve E-ihracatın Türkiye için manası Aynı

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi Metodoloji Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 25,0% 2 17,42% Birden fazla cevap 22,20% 15,0% 1 5,0% 12,89% 10,02% 9,07% 7,88% 8,11% 6,21% 5,97% 5,25% 5,49% 5,25% 3,10% 12,17% 10,26% 2,86% 3,58%

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Çalışma alanları. 19 kasım 2012

Çalışma alanları. 19 kasım 2012 Çalışma alanları 19 kasım 2012 Çalışma alanları Hizmet alanları Sanayi alanları Tarım tarımsal üretim tarım+ticaret kenti Sanayi imalat sanayi atölyeden hafif sanayi fabrikaya ağır sanayi seri üretim (fordizm)

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Özet Tanıtım Dokümanı

Özet Tanıtım Dokümanı Özet Tanıtım Dokümanı Istanbul, 2012 UME GLOBAL, kurumsal finansman / özel girişim sermayesi alanlarında danışmanlık hizmeti veren güvenilir bir ortaktır Geçmiş Deneyimler Toplamda 70 yılı aşkın endüstri,

Detaylı

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar Ussal Şahbaz 24 Ekim 2014 İstanbul Türkiye'de e-ihracat Slide 2 Çerçeve n E-ihracatın Türkiye için manası è

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

YRD. DOÇ. DR. BİROL MERCAN ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ. AKADEMİK ÜNVANLARI (Üniversitesi ve Tarihi ) YÜKSEK LİSANS TEZİ VE DANIŞMANI

YRD. DOÇ. DR. BİROL MERCAN ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ. AKADEMİK ÜNVANLARI (Üniversitesi ve Tarihi ) YÜKSEK LİSANS TEZİ VE DANIŞMANI YRD. DOÇ. DR. BİROL MERCAN ÖZGEÇMİŞ KİMLİK BİLGİLERİ Adı ve Soyadı Birol Mercan Doğum Yeri Karaman Doğum Tarihi 29.05.1968 Yabancı Dili Almanca Uzmanlık Alanı Kümelenme, İnovasyon, Rekabet Medeni Durumu

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi Kendi içine dönük, karşılıklı ticarete ve yatırıma konan engellerle birbirinden izole edilmiş; mesafe, zaman ve dil engellerinin

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ 2015 TEMMUZ- AĞUSTOS SEKTÖREL KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ Melisa KORKMAZ Küreselleşme Kavramı Günümüz dünyasında artık ülkeler ekonomik, sosyal ve teknolojik ağlar ile birbirlerine sıkı

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) ile Bandırma Ticaret Odası (BTO) tarafından Bandırma da faaliyet gösteren işletmelerin AB uyum sürecinde müktesebata

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 25 Kasım 2013 ACI KAYBIMIZ TÜRKİYE-NORVEÇ İŞBİRLİĞİ FORUMU 1938 DEN 2013 E 10 KASIM LAR END RUSYA TAYLAND ÇİN İZMİR İKTİSAT KONGRESİ 3 gün boyunca

Detaylı

Karar Verme ve Pazarlama Bilgisi: Yönetim Kurulu Odasına Giden Yol

Karar Verme ve Pazarlama Bilgisi: Yönetim Kurulu Odasına Giden Yol Karar Verme ve Pazarlama Bilgisi: Yönetim Kurulu Odasına Giden Yol Bilgi pazarındaki sert rekabet ortamı pazarlama araştırması endüstrisinin müşterilerin bilgi ihtiyaçlarına daha fazla yoğunlaşmasını gerektiriyor.

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Kümelenme ile İlgili Kavramlar

Kümelenme ile İlgili Kavramlar Program 25 Ağustos 2014 Kümelenme Kümelenme İle İlgili kavramlar Türkiye de kümelenme politikaları Başarılı küme örnekleri Ostim Savunma ve Havacılık Kümelenmesi İnegöl Mobilya Kümelenmesi Yalova Saksılı

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24 iv İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... İ ÖZET... İİ ABSTRACT... İİİ İÇİNDEKİLER... İV KISALTMALAR DİZİNİ... X ŞEKİLLER DİZİNİ... Xİ ÇİZELGELER DİZİNİ... Xİİİ GİRİŞ GİRİŞ... 1 ÇALIŞMANIN AMACI... 12 ÇALIŞMANIN

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı ? UR-GE Tebliği nin Çıkış Noktası UR-GE Tebliği nin Vizyonu ve Yapıtaşları UR-GE

Detaylı

Kariyer ve Profesyonel Ağlar

Kariyer ve Profesyonel Ağlar Kariyer ve Profesyonel Ağlar Kariyer Fransızca carrière kelimesinden gelmektedir. Bir yere çıkan, bir yere gelen anlamına gelmektedir. Bir meslekte çalışma ve zamanla elde edilen aşama, başarı ve uzmanlıktır.

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi,

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, İçerik Genel Bakış Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Türk Patent Enstitüsü ve Görevleri Eskiden hammadde kaynaklarına ve sermaye birikimine sahip olan ülkeler güç ve kontrol

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi toplumunda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı hız ve etkileşim ağı içinde, rekabet ve kalite anlayışının değiştiği bir kültür

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER )

EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) EK : DIŞSAL TASARRUFLAR ( EKONOMİLER ) Genel denge teorisinin sonuçlarının yatırım kararlarında uygulanamamasının iki temel nedeni şunlardır: 1) Genel denge teorisinin tam bölünebilirlik varsayımı her

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Neden? Bir ișletme sistemi için en kilit etken MÜȘTERİdir. Müșteri açısından ișletmeleri etkileyen güncel etkiler: Müșteri sayısı artmaktadır.

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ

KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ Ekim 2013 KONYA OTOMOTİV YAN SANAYİ İŞ KÜMESİ Ekim 2013 E-mail:cluster@konyacluster.com Konya Kümelenme Merkezi Konya da kümelenme faaliyetleri 2006-2007 yılında Konya

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

kanı CEO, Borusan Holding

kanı CEO, Borusan Holding TÜRKİYE SANAYİSİNE NE SEKTÖREL BAKIŞ Agah Uğur TÜSİAD, Sanayi Çalışma Grubu Başkan kanı CEO, Borusan Holding 27 Mayıs s 2008 AMAÇ NEDİR? Büyümenin motoru: Rekabet gücü yüksek Katma değer içeriği yüksek

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ORMANCILIK AĞAÇ KESME VE BOYLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı karşıya olması

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM 214-223 BÖLGE PLANI SÜRECİ Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları 3.5.213 Merinos AKKM Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak kısıtları ve yeni kriz alanları

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi İşletmelerin Genel Hedefleri Finansal Hedefler: Kârlılık ve yeni kârlı yatırımlar Pazarlama hedefleri Var olma hedefi: Ticari hayatı sürdürmek Sosyal sorumluluk ve topluma hizmet İşletmelerin Özel Hedefleri

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi.

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi. Dr. İbrahim Bozacı Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi GİRİŞİMCİLİK Örnekler ve İş Planı Rehberli İş Fikri Küçük İşletme Pazarlama Aile İşletmeleri İnsan Kaynakları Hedef Kitle

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

KÜRESEL PAZARLARA GİRİŞ STRATEJİLERİ LİSANSLAMA, YATIRIM VE STRATEJİK İŞ BİRLİĞİ

KÜRESEL PAZARLARA GİRİŞ STRATEJİLERİ LİSANSLAMA, YATIRIM VE STRATEJİK İŞ BİRLİĞİ VIII. Bölüm KÜRESEL PAZARLARA GİRİŞ STRATEJİLERİ LİSANSLAMA, YATIRIM VE STRATEJİK İŞ BİRLİĞİ Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü LİSANSLAMA 24.04.2016 2 1 Lisanslama (Licencing)

Detaylı