MEKA MÜHENDİSLİK DE ENVANTER PLANLAMA ÇALIŞMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MEKA MÜHENDİSLİK DE ENVANTER PLANLAMA ÇALIŞMASI"

Transkript

1 MEKA MÜHENİSLİK E ENVANTER PLANLAMA ÇALIŞMASI Yarkın ÇÖL, Serkan ERASLAN, Mehmet GÖK, Onur GÜRLEK, Serhat KARAKOÇ Levent KANİLLER, Öncü HAZIR Çankaya Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Bahar 2008 ÖZET Bu çalışmanın amacı MEKA MÜHENİSLİK A.Ş. için envanter kontrol yöntemleri ve envanter yerleşim planlaması araçlarını kullanarak, beton santral parçalarının düzenlenmesi, tampon stokların yerleşimi ve envanter kayıtlarından kaynaklanan problemler için uygulanabilir bir çözüm tavsiye etmektir. Bu sebeple ilk olarak şirketin tanımı, kara kutu analizi ve malzeme akışı incelenmesi yardımıyla sistemin genel analizi yapıldı. Mikro sistem analizinde MEKA daki problemlerin sınırları çizilerek problemin tanımı ve belirtileri belirlendi. Problemin tanımından sonra, depo planlama ve envanter kontrolü hakkında benzer çalışmaların literatür araştırması yapıldı. Bu bölümde bazı alternatif çözüm yöntemleriyle ilgili araçlar ortaya konuldu. Bu araçlarla problemin modellenmesi gerçekleşti. üşünülen modelin çözümü öncesinde derinlemesine literatür araştırması yapıldı. Çözüm yöntemi belirlenerek çözümleme model tabanı oluşturuldu. Modele ait geliştirilen Karar estek Sistemi için doğrulama, geçerlilik analizleri yapıldı. Kritik başarı faktörleri modelin bulunduğu değerlere göre karşılaştırıldı. Fabrika için uygulama planı yapıldı ve bu modelin gerçek hayata geçirilmesi için çalışmalarda bulunuldu. Anahtar Kelimeler: Envanter Kontrol Yöntemleri, epo Planlama, Yerleşim Planı, Karar estek Sistemi. ABSTRACT The main purpose of this study is to suggest an applicable inventory control system for MEKA Company. In the facility, congestion of components, inappropriate layout location of buffer stocks yielding disarray of materials on the floor. ue to these problems, firstly, system analysis including description of the company, black box analysis and material flow analysis is done. In the micro system analysis, the definition of the problem in MEKA Company and problem boundaries are discussed. Micro system analysis is completed with a list of symptoms for the main problem and definition of critical success factors. After defining the problem, literature survey for similar applications in inventory control and warehouse planning is reported. Then, a solution methodology is suggested. ecision support system based on verification and validation is developed. Before and after comparisons are made in terms of critical success factor and application plan are prepared as well. Keywords: Inventory Control Methods, Warehouse Planning, Layout Planning, ecision Support System.

2 1. GİRİŞ Bu çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, MEKA nın genel sistem analizi, mikro sistem analizi, literatür araştırması ve çözüm araçlarını araştırılmasını içermektedir. İkinci bölümde ise, problemin modellenmesi ve formülasyonu, çözüm yöntemi, karar destek sistemi ve son olarak kritik başarı faktörleri ile karşılaştırma yer almaktadır. Genel sistem analizi bölümünde, MEKA nın tarihçesi, kilometre taşları ve fabrika hakkında genel bilgi verilecektir. Buna ek olarak, MEKA ürünleri ve tedarik zincirindeki firmalar detaylandırılmıştır. Son olarak, üretim ve malzeme akış sistemi analizi, kara kutu analizi ile birlikte raporlanmıştır. Mikro sistem analizinde, problem tanımı ve sınırları irdelenmiştir. Mikro sistem analizi, veriler ışığında belirtiler ve kritik başarı faktörlerinin tanımı ile tamamlanmıştır. Literatür araştırma bölümü iki bölümden oluşmaktadır. İlk kısımda, envanter yönetimi ve tampon dağıtımı özetlenecektir. İkinci kısımda önerilen model için yararlı olabilecek muhtemel çözüm araçları irdelenmiştir. Problemlerin giderilmesi için problemin modellenmesi ve formülasyonu bölümünde çözüm yöntemi seçilmiştir. Modelin değişken ve parametreleri, kontrol edilen veya edilemeyen faktörlere göre belirlenmiştir. Çözüm algoritması, seçilen araçlarda oyuncak veriler yardımı ile incelenip açıklanmıştır. Veri toplama sürecinden sonra önerilen çözüm algoritması gerçek veriler ile çalıştırılmıştır. Karar destek sistemini şekillendirmek amacı ile veritabanı oluşturulup, bunun üzerine ara yüz geliştirilmiştir. Veritabanı rapor çıktıları da bunlara ek olarak tasarlanmıştır. Son olarak, sonuçların kritik başarı faktörleri ile karşılaştırılması yapılarak proje tamamlanmıştır. MEKA Mühendislik Ltd, Şti., yerli ve yabancı inşaat sektörünün beton santrali ihtiyacını karşılamak için 1987 de kurulmuştur. MEKA beton santralleri üretmek ve kurulum bölgesine bu santralleri kurmakla yükümlüdür yılında beyaz ve mavi yakadan olmak üzere 250 kişilik bir kadroya sahiptir ve bunların içinde dört makine mühendisi üretim planlamadan sorumludur. Şekil 1. Üretim Tesisi MEKA nın üretim tesislerinden birincisi OSTİM de ikincisi Başkent Organize Sanayi Bölgesi(OSB) nde, üçüncüsü ise Eskişehir OSB de bulunmaktadır. Başkent OSB de, OSTİM e göre daha büyük ölçekli ürünler üretilmektedir. Bu projede sadece BAŞKENT OSB deki fabrika üzerine odaklanılmıştır ve Başkent OSB de yer alan tesis m 2 kapalı, toplamda ise m 2 alana sahiptir. MEKA nın Başkent OSB de faaliyete geçmesinin nedenleri bölgenin hammadde kaynaklarına yakınlığı, demiryolu

3 ve karayolu ile rahat ulaşım olanaklarıdır. Yukarıda sayılan nedenlerin öneminden dolayı Başkent OSB üretim tesisinin kuruluş yeri olarak seçilmiştir. Üç ana ürün tipi üretilmektedir. Bunlar yaş beton santralleri, kuru beton santralleri, mobil beton santralleridir. MEKA, beton santrallerini birçok alt parçanın birleştirmesiyle meydana getirir. Beton santralleri genel olarak aşağıda verilen beş parçadan oluşur: Ana Şase Agrega Bunkeri Çimento Silosu Taşıyıcı Bant Kontrol Kabini MEKA nın üretim sistemi sipariş üstünedir. Bu sisteme göre MEKA nın üretim tesisinde iki çeşit yerleşim planı bulunmaktadır. Bunlar sabit yerleşim planı ve imalat yerleşim planıdır. Sabit yerleşim planı, mobil beton santrallerinin üretim yerinde kullanmaktadır. eğişik hacimlerde mobil beton santralleri üretilmektedir. Bunlardan bazıları, 30 m3/saat, 60 m3/saat ve 100 m3/saat mobil beton santralleridir. Bu üretim şeklinde, hammaddeler ve yarı-mamuller doğrudan üretim sahasına taşınır ve o bölgede bu ürünlerle birleştirilmesi yapılır. İmalat yerleşim planı, profil çubuklar, metal plaka gibi hammaddeler parçaların imalatında kullanmaktadır. Bu hammaddelerin kesimi, taşlanması ve delinmesi, bu işler için özel olarak kullanılan iş istasyonunda yapmaktadır. Bundan dolayı bu malzemeler stok alanından kendisiyle ilgili iş istasyonuna taşınır. Buna ek olarak, parçaların boyanma işlemleri de imalat yerleşim planına göre yapılmaktadır. MEKA da boyama işlemleri sadece boyamaya yarayan iş istasyonlarında yapılmaktadır. 2. MEVCUT ENVATER YÖNETİM SİSTEMİ Mikro sistem analizi mevcut durumun özetinin varlık ilişki şemasının açıklanması ile başlamaktadır. Varlık ilişki şeması mevcut sistemin içerdiği varlıkların birbiriyle olan ilişkilerinin grafiksel bir gösterim şeklidir. Genellikle bilgi sistemlerinde elimizdeki veriyle, veritabanının arasındaki ilişkiyi göstermek için kullanılır. Ayrıca varlık ilişki şeması mikro sistemin içerdiği elemanları belirlemek ve sistemin sınırlarını çizmek için kullanılmıştır. Sistemin varlıkları aşağıda sıralanmıştır: 1. Tedarikçiler: Yarı-mamuller daha önceden belirlenmiş tedarikçilerden temin edilmektedir. 2. Malzemeler: Hammaddeler ve yarı mamuller olmak üzere ikiye ayrılmıştır. 3. Malzeme taşıma sistemleri: Malzemelerin fabrika içinde taşınmaları için vinç ve el arabaları kullanılmaktadır. 4. Tampon stok alanları: Bu alanlar yarı mamullerin stoklandığı geçici stok alanlarıdır. 5. Ana stok alanı: Genellikle I-profil parçalar ve büyük metal saclar ana stok alanında depolanmaktadır. Mikro sistemin varlık ilişki şeması Şekil 2 de verilmiştir.

4 Şekil 2. Mevcut Sistemin Varlık-İlişki Şeması Tedarikçiler çeşitli tiplerde malzemeler tedarik etmektedir. Tedarik edilen malzemeler fabrika içerisinde tampon ve ana stok alanlarına vinç ve el arabaları yardımıyla taşınmaktadır. Ayrıca malzeme taşınması ile ilgili tek bir ana stok alanı bulunmaktadır. Son olarak tampon stok alanların yerleri sistematiksel olmayan bir şekilde belirlenmiştir. Bundan dolayı, malzeme taşıma sistemi çoğula-çoğul ilişki söz konusudur. Herhangi bir varlıktaki herhangi bir değişim diğer bir varlıktaki değişime neden olabilir. Aynı zamanda bu durum sistemde bir değişime neden olabilir. Örnek olarak, gereğinden fazla malzeme siparişi verilmektedir. Bunun sonucunda, malzeme taşıma sisteminin ekipmanları ve stoklama alanları gereğinden fazla kullanılmaktadır. Bundan dolayı bu varlıkların kullanım oranı yüksek değerleri gösterecektir. Tampon stok alanı malzeme taşıma sistemi üzerinden tedarikçi ile doğrudan ilişkilendirilmiştir. Envanter yönetim problemlerine hâkim olabilmek için, tampon stok alanları ana stok alanı üzerinden ilişkilendirilmelidir. 3. PROBLEM TANIMI Problem tanımı bölümü stok yönetimi problemi ve envanter yerleşim planı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Stok yönetimi problemleri gerektiğinden fazla stoklanan malzemelerden ve üretimde kullanılan malzemelerin yetersiz bir şekilde stoklanmasından kaynaklanmaktadır. Gerektiğinden fazla stoklanan malzemeler yüksek maliyetlere neden olurken, yetersiz bir şekilde stoklanan malzemeler ise bitmiş ürünlerden yamyamlamaya neden olmaktadır. Öte yandan, envanter yerleşim planı problemi de iki bölüme ayrılmıştır. Bu bölümler, üretimin etkinliğini ve verimliliği düşüren özel bir ana stok alanının yokluğu ve kolay ulaşabilirliğin olmaması olarak özetlenebilir. Kritik başarı faktörleri projenin başarıya ulaşmasında büyük önem taşımaktadır. Bu terim hedeflere ulaşmak doğrultusunda ölçülebilen başarı faktörlerini içermektedir. Bu

5 faktörler firmanın misyonuyla benzerlik göstermektedir. Kritik başarı faktörleri aşağıda verilmiştir: 1. Satın alım ve üretim verimliliğini en çoklamak; 2. Envantere yapılan yatırımı en azlamak; 3. Müşteri servisi seviyesini en çoklamak. 4. LİTERATÜR ARAŞTIRMASI Bu bölümde depo yönetimi, envanter planlaması ve tampon stok alanı optimizasyonu alanında yapılan geçmiş çalışmalar kabaca incelenmiştir. Bu araştırmanın sonucunda uygulanabilecek aday çözüm metotları belirlenmiştir. Buna ek olarak araştırılan çözüm metotlarının uygulanabilirliğini araştırılmıştır. Üretim süreçleri genellikle yarı mamul siparişi ile başlamaktadır, bu malzemeler ana stok alanı ve tampon stok alanlarında depolanmaktadır. epolanan malzemelerin fiziksel özellikleri ve sipariş sayıları yüksek verimlilikle çalışılması için tam olarak bilinmelidir. Buna ek olarak, tampon stok alanları başta olmak üzere stok alanlarının yerleri çok önemlidir. Çünkü tampon stok alanları, yarı mamullere sıklıkla ihtiyaç duyan üretim yerlerine yakın olmalıdır. Böylece, tampon stok alanlarının yerlerini ve sayılarını belirlemek oldukça önem taşımaktadır. iğer yandan malzeme kıtlığından kaçınmak ve düşük maliyetle stoklamak için stok alanlarındaki malzemelerin sayıları ve türleri belirlenmelidir. MEKA nın problemine benzer problemler ve çözüm yöntemleri daha önce de araştırılmıştır. Bunlarda bazıları aşağıda açıklanmıştır: Scarf (1960) (s,s) politikasının kullanımının dinamik envanter problemlerine uygunluğunu gösteren bir çalışma yapmıştır. Armour & Buffa (1963) ve Bufa ve diğerleri (1964) yerleşim problemleri için CRAFT algoritmasını bulmuşlardır. CRAFT kısa zamanda en popüler yerleşim çözüm algoritması haline gelmiştir ve gereklilikler doğrultusunda algoritma üzerine değişiklikler yapılmıştır. Herron (1976) Endüstri Mühendisliğinde ABC eğrisinin uygulamalarını sunmuştur. Erhart (1979) (s,s) envanter politikasını kullanarak güç tahmini üzerine bir araştırma yapmıştır. Lambrecht & Segaert (1990) ve Park (1993) tampon stok alanı belirlenmesi üzerinde çalışmışlardır. Alternatif stok yerleşim sistemi politikaları, stok yerlerine atanmalarına göre sınıflara ayrılmıştır. Alternatif stok yerleşim sistemi politikaları dört sınıfa ayrılacak olursa; adanmış stok, rasgele stok, sınıf bazlı adanmış stok ve paylaşımlı stok alanları olarak listeleyebiliriz. Hem stok alanı gerekliliği, hem de malzemelerin stok alanlarına atanması dikkate alınmıştır. Adanmış stok, sabit stok boşluğu anlamına gelmektedir. Her stoklanacak ürün için, belirli stok yerleri veya stok adresleri atamasını içermektedir. MEKA örneğini ele

6 alacak olursak, Adanmış stok yerleşim sistemi politikası uygun görülmüştür. Bunun dışında bahsedilen rasgele stok, sınıf bazlı adanmış stok ve paylaşımlı stok da incelenmiştir. 5. YAKLAŞIM METOOLOJİSİ MEKA da envanter yönetimi ve yerleşim planını probleminin çözüm yollarına yaklaşırken ABC Analizi, Envanter Planlama Matematiksel Modeli, Yerleşim Tasarımı (CRAFT, Atama Problemleri için Matematiksel Model) çözüm araçları kullanılmıştır. Bu araçlar aşağıdaki bölümlerde ayrı modüller olarak tanıtılmışlardır. 5.1 ABC ANALİZİ ABC analizi malzemeleri sınıflandırmak için kullanılır. Bu yöntemle üretim esnasında kullanılan alt malzemelerin ne kadar önemi belirlenir ve her malzemelere uygun sipariş politikası izlenir. A grubu malzemeler çok önemli malzemeleri, B grubu malzemeler orta önemli ve C grubu malzemeler bize az önemli malzemeleri işaret etmektedir. Bu çıkarımlar ışığında bu projede, A ve B grubu malzemeleri dikkate alınmıştır. C grubu malzemeleri ise az öneme sahip oldukları için göz önüne alınmamıştır. MEKA ya uygulanan ABC analizini detaylı olarak incelemek gerekirse, bu analiz maliyet tabanlı bir hesaba dayanmaktadır. Bu maliyet, yıllık ürünler için kullanılan malzeme miktarıyla, fiyatının çarpılması sonucu bulur. ABC analizi ile üç gruba ayrılan malzemelere göre dikkati önemli malzemeler üstüne yoğunlaştırıp envanter yönetimini geliştirmektedir. Bu sayede satınalma sorumlusu önemsiz malzemeler üzerine değil de önemli malzemeleri üzerine dikkatini toplar. Bir bakıma üzerindeki sorumluluklar kısmen azalır. Buna ek olarak, malzemelerin gözden geçirme (sayım) sistemi sınıflandırma sayesinde o gruba ait uygun politikaya göre yapılır. Bununla beraber, yeniden sipariş seviyesi revize edilerek en uygun sipariş seviyesi belirlenir. olayısıyla envanter seviyesi hangi miktara gelince sipariş edilmesi gerektiği de bulunmuş olur. Son olarak ise, envanter malzemelerini yeteri miktarda sipariş verip, bu miktarları kontrol alabilmek, malzemelerin fazla veya az depolanması önlenmiş olunur. Özetlemek gerekirse, ABC yaklaşımı MEKA ya şu nedenlerden dolayı uygulanmıştır: ikkati önemli malzemeler üstüne yoğunlaştırıp envanter yönetimini geliştirme, enetleme sistemini iyileştirme, Yeniden sipariş seviyesini revize etme, Envanter malzemelerini gerektiği kadar sipariş verip, bu miktarı kontrol alabilme. Envanterdeki ürünler A, B, C olmak üzere üç ana gruba ayrılmıştır: Grup A: Yüksek değerli ürünler için kullanılacaktır. Alınan yüksek servis seviyesi pahalıdır.tampon depo mallarına yatırılan sermaye azdır. Sıkı kontrol ve teker teker kontrol gerekir. Grup B: İki ekstremin arasını izler. Grup C ye benzeyen toplu kontrol yapılır. Grup C: üşük değerli malzemeler için kullanılır. Alınan yüksek servis seviyesi ucuzdur. Tampon depo mallarına yatırılan sermaye fazladır. aha rahat ve toplu şekilde kontrol gerektirir.

7 ABC analizi için aşağıdaki adımlar sırasıyla uygulanmıştır: S1. Ürün ağacı tanımlanır. S2. Ürün başına kullanım miktarı hesaplanır: Son üç yılın talep verilerini kullanarak bir zaman periyodunda beklenen talep değeri bulundu. Tedarikçilerden alınan bazı yarı mamuller ve kullanılan alt malzemeler kaldırıldı. Buna ek olarak bu taleplerin dağılımı normal olarak varsayıldı. S3. Stokta tutulan ürünler belirlendi: Stokta tutulan ürünler yegâne bir karakteristik olarak tanımlanan numaralara atandı. Soy ağacının en alt seviyesindeki bütün birimler toplandı. S4. Yıllık Türk Lirası kullanımı hesaplanır: Ürün ağacındaki bütün ürünler ürün başına düşen fiyatlarla çarpılır. Hesaplama aşağıdaki gibidir: Yıllık Talep x Birim Fiyatı= Yılık YTL Kullanımı S5. Ürünler çizelgelenir: Envanterdeki ürünler, ürün başına YTL kullanımının azalan sırasıyla çizelgelenir. Sonra işlem gören bu ürünler listenin başından aşağıya doğru toplanarak hesaplanır. S6. Yıllık YTL kullanımının kümülâtif yüzdesi hesaplanır. S7. Ürünlerin dereceleri ve faaliyet yüzdeleri hesaplanır. Faaliyet yüzdelerini toplam malzeme sayısını bu ürünlerin derecelerine bölerek bulunur. S8. Ürünlerin kümülâtif yüzdelerinin bir fonksiyonu olarak YTL kullanımın kümülâtif yüzdesini ifade eden ABC eğrisi çizilir. Pareto analizi olarak bilinen ABC eğrisi, ABC sınıflandırmasının uygulanabilir olup olmadığını ölçen yararlı bir tekniktir. ABC analizinde gruplara ayırırken standart bir kural izlenmez. Bu yüzden A, B ve C ürünlerini ayırmak için rakamları değerlendirme yöntemi izlenir. ABC eğrisinde eğilmenin başladığı yer grup A, eğimin sonu grup B ve son olarak bir önceki grupları içermeyen durağan olan grup C olarak belirlenir. ABC analizi için değişken ve parametreler Tablo 1 de verilmiştir. Parametre eğişken Tablo 1. ABC Analizi için Faktörlerin etayları Kontrol Edilebilen Servis seviyesi Güvenlik stok seviyesi Sipariş miktarı Sipariş verme seviyesi Kontrol Edilemeyen Yıllık talep miktarı Tedarik süresi Faiz oranı Sipariş maliyeti Fırsat maliyeti 5.2 ENVANTER PLANLAMA MATEMATİKSEL MOELİ Uygulanan ABC analizin sonuncunda, A grubu malzemeleri için (s, S) matematiksel modeli, B grubu malzemeleri için (Q, R) modelinin uygulanmasına karar verimiştir. Modeller ile her malzeme için en iyi Ne kadar sipariş edilmeli? ve Ne zaman sipariş edilmeli? soruları cevaplanmaktadır. A grubu ürünler için aralıklı kontrol politikası kullanılır. Genellikle A grubu ürünleri düşük miktarlı yüksek maliyetli ürünlerdir. evamlı kontrol edilmesine gerek yoktur. Bu ürünler her zaman kullanılmaz. Gözden geçirme zamanları bir ya da iki haftadır.

8 Grup B ve grup C ürünleri için izlenen sürekli gözden geçirme sistemlerinde, (Q, R), EPQ (Ekonomik Üretim Miktarı), EOQ (Ekonomik Sipariş Maliyeti) ve Two- Bin (İki Kutu) modelleri kullanılır. EOQ için gereken talep miktarları belirli ve gerçek dünya şartların karşılamıyor. EPQ ise EOQ nün daha genişletilmiş halidir. (Q, R) Modeli: Envanter seviyesi, tekrar sipariş etme noktasına ulaştığında Q kadar miktarda sipariş yapılır. Envanterdeki ürünler devamlı olarak kontrol edilir ve talepler rasgele meydana gelir. (Q, R) modeli ne zaman ve ne kadar sipariş verilmeli soruları hakkında iyi kararlar almak için kullanılan daha gerçekçi bir modeldir. İki-kutu sistemi: Bu sistem sürekli gözden geçirilen sistemlerin bir değişik durumudur. Genellikle envanter, iki kutu şeklinde depolanır. İlk kutudan çekilen envanter Q = EOQ şeklinde hesaplanır. C ürünleri için kullanılan bu sistem düşük fiyatları nedeniyle MEKA da hesaba katılmamıştır. Grup A ürünleri için izlenen aralıklı gözden geçirme sisteminde EOQ, (S, T) ve (s, S) modelleri kullanılır. EOQ modelinin varsayımları sürekli gözden geçirme sistemleriyle aynı olarak değerlendirilir. (S, T) modelinde hedef envanter S dir. Eğer envanter seviyesi hedef stoktan küçükse hedef stok miktarına kadar sipariş verilir. Bu modelde R = S ve varsayımları (Q, R) sistemleriyle aynıdır. (s, S) Modeli: Envanter durumu s noktasına veya daha aşağıya düşerse sipariş S seviyesine kadar yükseltilir. Sipariş miktarı Q = S s kadardır. MEKA daki değişken taleplerden dolayı (s, S) modeli envanter sistemi olarak uygulanabilir. Bu modelin varsayımlarına göre MEKA nın stok yerleşim planlarının geliştirilmesinde ve sipariş miktarını hesaplanmasında kullanılan iyi biri karar modelidir. (s, S) modelinin hesaplanmasındaki zorluklardan dolayı bu model (Q, R) modele aşağıdaki denklemler yardımı ile çevrilir. 2 A Q* S = R + Q ve S = R ve T = = h 5.3 TESİS YERLEŞTİRME MATEMATİKSEL MOELİ Temel metodoloji olarak Bilgisayar estekli Bağıntılı Tesislerin Bölüştürülmesi Tekniği Algoritması (Computerized Relative Allocation of Facilities Technique (CRAFT)) kullanılmıştır. CRAFT algoritması MEKA nın ana stok alanının fabrika yerleşim planlarındaki yerini iyileştirmek için kullanıldı. Bu projede, CRAFT algoritması Microsoft Excel in eklentisi yardımıyla gerçekleştirildi. CRAFT algoritmasını kullanmak için başlangıç yerleşim planı girilmelidir. Başlangıç yerleşim planı mevcut yerleşim planı olarak kullanılacaktır ve birçok yinelemelerden (iterasyonlardan) sonra geliştirilmiş yerleşim planı girdi verisi olarak matematiksel modelle çalıştırılacaktır. Bu algoritmanın gerekenleri aşağıda sıralanmıştır: yükleme matrisi, uzaklık matrisi, başlangıç (mevcut) yerleşim planı, birim uzaklık maliyeti.

9 Yukarıdaki gereksinimler sağlandıktan sonra, CRAFT tarafından yüklemelerin sayısı, departman alan ağırlık merkezi arasındaki doğrusal hareket uzunluğu ve birim uzaklık maliyeti birbirleriyle çarpımı sonucu departmanlar arasındaki malzeme taşıma maliyetini verir. Bu hesaplamaların yapılması sonucunda, CRAFT maliyet azalması olmayana kadar departmanların parçalarını tekrar tekrar değiştirir ve bu sayede yerleşim planında iyileştirmeler yapar. Her değişim bir iterasyon olarak kabul edilir. En az maliyetle en iyi çözümü veren olurlu son yerleşim planı olarak seçilir. Projenin CRAFT algoritması bölümünde, ilk olarak yerleşim verileri gerekir. Bu veriler, bölümlerin sayısı, belirli noktaları olacaktır. Bir örneği aşağıda gözükmektedir: Problem İsmi: Üretim epart. Sayısı: 6 Sabit Noktalar: 7 Boyutlar: m CRAFT algoritmasının ikinci basamağında üretim alanındaki hücrelerin boyutları gerekmektedir: Scale-m/birim 2 Hücre Scale-m/birim 10 5 Scale-m/birim Üçüncü basamakta, bölümlerin isimleri, varsa sabit veya değişkenler ve bölümlerin alanları, girdi olarak girilmelidir: İsim S/V Alan Hücreler epart. 1 1 V 20 5 epart. 2 2 V epart. 3 3 V 4 1 epart. 4 4 V 8 2 epart. 5 5 V epart. 6 6 V Aşağıda görülen akış matrisinde, ana stok alanındaki bölümlerin akışını gösterilmektedir. Çözüm yönteminde bu akışlar sıfır olarak varsayılacaktır. NEREYE NEREE N iğer maliyet matrisinde uzaklıklar maliyet değerleri olarak girilir.

10 NEREYE NEREE N Tüm basamaklar tamamlandıktan sonra elde edilen örnek yerleşim aşağıdaki gibidir: ATAMA MATEMATİKSEL MOELİ Bu çalışmada kullanılan modelin amacı bağıntılı depo alt bölümlerinde depolanacak malzemeleri bulmaktır. Parametre olarak belirlenmiş bölümler, bu alt bölümlerdir. Özetlemek gerekirse bu durum Malzemeler alt bölümlerde nerede depolanacaktır? sorusunun cevabını vermektedir. Matematiksel model malzemeleri envanterden depoya ve yükleme yerlerinde depolamak için kullanılmıştır. Projedeki amaç, depoya atanmış malzemelerin yükleme yerlerinden transfer edilen uzaklıkların bazı fonksiyonları en azlamaktır. Atama problemleri için matematiksel model basamağında envanter problemleri için matematiksel model ve CRAFT algoritmasından gelen veriler kullanılır. Bunların dışında elde edilemeyen veriler uzman fikrileri ve gözlemler sayesinde elde edilmiştir. Atama problemi için kontrol edilebilen ve edilemeyen değişkenler Tablo 2 de verilmiştir.

11 Parametre Tablo 2. Atama Problemi için Matematiksel Model Faktörlerin etayları Kontrol Edilebilen epo Sayısı Giriş/Çıkış ve yükleme, çekme noktaları arasında geçen zaman Kontrol Edilemeyen epolanacak malzeme miktarı Giriş/Çıkış noktalarının sayısı Üretilmesi gereken ürün miktarı Karar eğişkeni ~ x ij (Eğer atanan malzeme bağıntılı yere atanırsa veya atanmazsa) Adanmış epo Yerleşimi Politikası Atama Problemi nin formülasyonu aşağıda sunulmuştur. Parametreler: s: epo yerleşimlerinin sayısı n: epolanan ürünlerin sayısı m: G/Ç noktalarının sayısı S j : epo yerleşimlerinde belirtilen j ürün için depo gereksinimleri T j : Birim zamandaki depo erişimlerinin sayısı olarak açıklanan j ürün için üretilen ürün iş ya da faaliyet düzeyi p i,j : j ürünü için i girdi çıktı noktalarından yapılan depo erişim turlarının yüzdesi t i,k : i G/Ç noktaları ve k depo erişimi noktaları arasında yapılan turlar için gereken zaman Karar değişkeni: Formülasyon: x jk, 1, eğer ürün j depodaki k. erişim yerine atanırsa; = 0, diğer durumda. Öyle ki: 6. ENTEGRE ÇÖZÜM Çözüm yöntemi (bkz. Şekil 3) elde edilen verilerin ABC analizine girilmesiyle başlamaktadır. Elde edilen bu veriler yıllık talep miktarları, birim maliyetler ve son olarak yıllık kullanım oranlarından oluşmaktadır. Bu veriler ABC analizinde işlenerek,

12 üretim sürecinde yer alan bütün malzemelerin üç ana gruba ayrışmasını sağlamıştır. Bu ayrışma çalışmasında, A grubu malzemeler yüksek derecede, B grubu malzemeler orta derecede ve C grubu malzemeler ise düşük derecede önem değerleri almışlardır. Bu 3 ayrı grup için 3 ayrı envanter politikası kararlaştırılmıştır. A grubu malzemeler (S, s) periyodik gözden geçirme, B grubu malzemeler ise (Q, r) sürekli gözden geçirme politikalarını kullanacaklardır. C grubu malzemeler ise ikinci kutu politikasını kullanacak olmalarına karşın, düşük parasal ve önem değerlerinden dolayı bu proje kapsamında dikkate alınmamışlardır. Şekil 3. Genel Çözüm Akış Şeması Bu envanter politikaları uygulandıktan sonra, Ne zaman sipariş edilmeli? ve Ne kadar sipariş edilmeli? sorularının cevabı üretimde kullanılan her malzeme için cevaplanmıştır. Bu cevaplar, her malzemenin nerede saklanması gerektiği konusunu belirlemiştir. Çözümün diğer adımı, bir atama matematiksel modeli ile birlikte çalışan CRAFT algoritmasından oluşmaktadır. Atama modeli ile CRAFT algoritması eşzamanlı çalışmaktadır. Atama modeli, malzemeleri alt bölümlere atayarak bir toplam maliyet çıkarımına yardım etmekte ve sonuçlar aynı anda Microsoft Excel tabanlı CRAFT algoritmasında kullanılarak, fabrikanın tamamı üzerine bir yerleşim planı iyileştirmesi yapmaktadır. Bu iterasyonlar,

13 toplam maliyetin daha düşük hale gelemeyeceği zamana kadar yapılmakta olunup, bu toplam maliyet en düşük seviye geldiğinde, fabrikanın yerleşim planı ve malzemelerin konulacağı alt bölümler için bir en iyi çözüm bulunmaktadır. Bu en iyi çözümle beraber toplam maliyet, fabrikanın iyileştirilmiş yerleşim planı ve alt bölümler kaydedilmiştir. Fabrikadan alınan ham veriler, yapılacak analizler için kullanılabilinir olmadığından ötürü Microsoft Excel programında bir makro uygulaması yazılarak, verilerin derleme işlemi yapılmıştır. Alınan veriler ile oluşturulan derlemede malzemelerin adı, numarası, açıklamaları, miktarları, ürün ağaçları gibi bilgiler bulunmaktadır. ABC analizi sonucunda bütün ürünlerin yer aldığı ABC (Pareto) eğrisi çizilmiştir. Şekil 4 te verilen bu eğri çizilirken, kümülâtif YTL kullanım yüzdesini baz alınmıştır. Şekil 4. ABC Analizinin Pareto Eğrisi Malzemeleri üç ana gruba ayırmak için belirli bir sınıflandırma gücü kullanılmıştır: Hesaplamalara göre, çizilen ABC eğrisinde kullanılan sınıflandırmanın gücü yüksektir. ABC analizindeki sınıflandırma adımında kullanılan geleneksel ve kesin bir yöntem bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu sınıflandırmada malzemeler göz kararı ile üç gruba ayrılmıştır. Öte yandan göz kararı yöntem, sınıflandırma gücünün yüksek olmasından dolayı güvenilir sonuçlar vermektedir. Sonuç olarak çıkan eğrinin dik bir yapısı olduğundan dolayı göz kararı yöntem kolay ve etkili bir şekilde uygulanabilmiştir.

14 Grup Malzeme Sayısı Tablo 3. ABC Analizinin Sonuçları Envanter Politikası Gözden Geçirme Sistemi Kontrol Yöntemi Tekrar Sipariş Verme Noktası A 50 (s, S) Periyodik Tekil Malzeme s B 140 (Q, R) Sürekli Kitlesel Kontrol R C Kutu Sürekli Kitlesel Kontrol 2. Kutu ABC analizinin sonuçları Tablo 3 te verilmiştir. Grup A: Toplam 50 adet malzeme, yıllık kümülâtif YTL kullanımının %87,144 ünü oluşturmaktadır ve bu grup için periyodik gözden geçirme sistemi uygulanacaktır. Grup B: 144 malzeme, yıllık kümülâtif YTL kullanımının %10,811 ini oluşturmaktadır. Grup C: 392 malzeme, yıllık kümülâtif YTL kullanımının %2,0436 sını oluşturmaktadır. Yerleşim Algoritması CRAFT kullanılarak işletilmiştir. Stoklama için altı, iş istasyonları için yedi yer saptanmıştır.bu bölümler arasındaki malzeme akışı Tablo 4 de belirlenmiştir. Malzeme akışının yanı sıra, bu bölümler arasındaki maliyetler Tablo 5 te saptanmıştır. Tablo 4. Bölümler Arasındaki Malzeme Akışı , , , , , , , , , , , , , , ,346 15,680 1,248 1,248 2, , Tablo 5. Bölümler Arasındaki Uzaklıklar CRAFT algoritmasına elle girilmiş olan ilk fabrika yerleşkesi şekildeki gibidir. Birden yediye kadar numaralandırılmış bölümler fabrikada değiştirilmesi mümkün olmayan alanlardır. Sekiz numaralı bölüm yönetim ofislerini ve kafeteryayı içermektedir. Bu nedenle sekiz numaralı bölümün yerinin değişmesi de mümkün değildir. Bu noktadan itibaren malzemelerin atamasını yapacak olan matematiksel model CRAFT algoritmasıyla eşzamanlı olarak çalışmaya başlamıştır. Bu algoritma, altı adet bölümün birbiriyle iterasyon bazında birer birer yer değiştirmesiyle meydana gelmektedir. Sonuç Şekil 5 te gösterilmiştir.

15 Şekil 5. CRAFT Mevcut Yerleşim Planı Atama modelinin parametreleri aşağıda sıralanmıştır: s: Stoklama yerlerinin sayısı = 6 n: Stoklanacak malzeme sayısı (Her bölümün hacmine göre farklı değer alır.) m: Giriş/Çıkış noktaları = 7 S j : j malzemesi için stok gereksinimi (ABC analizinde yapılan envanter politikalarından hesaplanmıştır). T j : j malzemesi için üretilen iş veya aktivite seviyesinin gereksinimi (Birim zamanda stok bölgelerinden yapılan malzeme çekimine göre hesaplanmıştır). p i,j : j ürünü için stok bölgelerinden ve i giriş/çıkış noktasından yapılan malzeme çekimlerinin yüzde olarak ifadesidir. Bu yüzdeler, belirtilen bölümler arasındaki yıllık geziler hesaplanarak bulunmuştur. t i,k : i giriş/çıkış noktasından, k stok bölgesi arasında geçen ve gereken zamandır. Bu bilgiler, fabrikanın yerleşiminden bulunmuştur. Tablo 6. Entegre Çözüm İterasyon Tablosu CRAFT S/R 1 S/R 2 S/R 3 S/R 4 S/R 5 S/R 6 Total S/R 1,052.0 İlk Yerleşim 4,756,380 4, ,508 1, , ,631.9 Iterasyon 1 (14 ve 15) 3,509,495 4, , ,508 1, , ,615.4 Iterasyon 2 (9 ve 10) 3,282,742 3, , ,508 1, , , Iterasyon 3 (10 ve 14) 5,118,970 3, , ,508 1, , ,762.71

16 Tüm modeller entegre çözüme konduktan sonra üç iterasyon yapılmış ve bulunan sonuçlar Tablo 6 da özetlenmiştir. Her iterasyonda, bölümler arasındaki uzaklığı gösteren matris değişiklik göstermektedir. CRAFT algoritmasının iterasyon tablosunda gerçekleşen yıllık taşıma maliyetleri t i,k değerleriyle belirlenmiş yollar baz alınarak dâhil edilmiştir. 7. OĞRULAMA VE GEÇERLEME oğrulama ve geçerleme işlemleri, sistemlerin, ürünlerin, hizmetlerin istenilen özellikleri karşılayıp karşılamadığına karar verir. oğrulama doğru modelin kurulup kurulmadığını kontrol eder. Geçerleme ise kurulan modelin gerçek hayattaki durumu yansıtıp yansıtmadığını kontrol eder. oğrulama işlemi üç aşamadan meydana gelmektedir. Bu aşamalar: konsept modelin doğrulanması, model tasarımının doğrulanması, kodlamanın doğrulanması. Bu projede yapılan doğrulama çalışması ise ikiye ayrılabilir; birincisi ABC analizinden çıkan sonuçların doğrulanması, ikincisi ise matematiksel modelin doğrulanmasıdır. ABC analizinin doğrulanması bölümünde, ABC analizinden çıkan sonuçlarla seçilen parçaların gerçek değerleri karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmanın sonucunda ABC analizinin istenen amaç doğrultusunda doğru bir şekilde yapıldığı anlaşılmış ve ABC analizi doğrulanmıştır. Matematiksel modelin doğrulanması kısmında ise öncelikle matematiksel modelin tasarımı doğrulanmıştır, daha sonra ise Lingo programında yapılan kodlamaların doğrulama işlemi gerçekleştirilmiştir. Geçerleme bölümde ise projenin ve geliştirilen modelin geçerlemesinin yapılması amaçlanmıştır. Geçerlemede sorulan soru Geliştirilen model gerçekte var olan durumu yansıtıyor mu? sorusudur. Çözüm modelinin kurulma aşamasında ve matematiksel model geliştirilirken MEKA firmasından alınan gerçek veriler kullanılmıştır; bu nedenle mevcut modeli geçerlemek için herhangi bir geçerleme aracı kullanılmamıştır. 8. KARAR ESTEK SİSTEMİ Karar estek Sistemi (KS) karar vericilerin kullandığı bilgisayar destekli bir bilgi işletim sistemidir. Amacına uygun tasarlanmış bir Karar estek Sistemi istenilen verileri veri tabanında muhafaza edip istendiği zaman kullanıcıya çeşitli işlemlerden geçirerek sunar. Çalışmada tasarlanan ve Şekil 6 da sunulan Karar estek Sistemi üç katmanlı mimariden oluşmaktadır ve bir yazılım projesi gibi geliştirilmiştir. Bu katmanlar sunum, veri ve yazılım katmanlarıdır. Veri veritabanında muhafaza edilmektedir, yazılım katmanında gerekli işlemleri görmektedir ve son olarak sunum katmanında kullanıcıya sonuçları rapor etmektedir.

17 Şekil 6. Karar estek Sistemi Kurulan veri tabanındaki varlıklar Şekil 7 de ilişkilendirilmiştir. Kullanıcı arayüzü örnekleri ise Şekil 8 de verilmiştir. Şekil 7. Varlık İlişki iyagramı

18 Şekil 8. Kullanıcı Arayüzleri 9. SONUÇ Bu proje MEKA için, envanter planlaması/kontrol faaliyetleri ve yerleşim planlının iyileştirilmesi olmak üzere iki bölümde yapılmıştır. Projenin ilk basamağı olarak ABC analizi yapılmıştır ve bu analizinin sonucunda gerekli envanter kontrol politikaları kullanılmıştır. Bu politikalar (Q, R) ve (s, S) modelleridir. Kullanılan bu modellerin sonucunda matematiksel model için envanterdeki malzeme miktarı belirlenmiştir.

19 Tablo 7. Taşıma Maliyetindeki Toplam İyileştirme Taşıma Maliyetindeki Toplam İyileştirme Craft % A. Modeli % İkinci basamak ise CRAFT algoritması yardımıyla ana stok alanının yerleşim planının minimum maliyeti sağlayacak şekilde yeniden planlanmasıdır. Bu faaliyetlerin sonucunda, çözümleme yönteminin son aşaması olarak atama yöntemi ile malzemelerin giriş/çıkış noktalarına atamaları gerçekleştirilmiştir. Tablo 8. Envanter Maliyetindeki Toplam İyileştirme Envanter Maliyetindeki Toplam İyileştirme Hedeflenen Gerçekleşen 10.00% % Tablo 7 de verilen taşıma maliyetinde toplam iyileştirme CRAFT ile %30,98, atama problemi ile %12,01 gerçekleşmiştir. Tablo 8 de sunulan envanter maliyetindeki toplam iyileştirme ise kritik başarı faktörlerinde belirlenen %10 iyileştirilmenin üstünde bir değer olan %18,32 ile gerçekleştirilmiştir. Bu projenin uygulanabilir olması için MEKA ya ABC analizinin, envanter yönetimi politikaları, malzemelerin kontrol edilebilirliği ve malzemelerin bölümlere yerleştirilmesinin tanıtımı yapılmıştır. KAYNAKÇA [1.] M. Lambrecht and A. Segaert, Buffer stock allocation in serial and assembly type of production lines, International Journal of Production Management, 10(2), 47 61, [2.] J. M. Smith and S. askalaki, Buffer space allocation in automated assembly lines, Operations Research, 36, , [3.] K. C. So, Optimal buffer allocation strategy for minimizing workin-process inventory in unpaced production lines, IIE Transactions, 29, 81 88, [4.] B. B. Malakooti, Assembly line balancing with buffers by multiple criteria optimization, International Journal of Production Research, 32(9), , [5.] C. M. Liu and C. L. Lin, Performance evaluation of unbalanced serial production lines, International Journal of Production Research, 32(12), , [6.] Spinellis,. and Papadopoulos, C., Stochastic algorithms for buffer allocation in reliable production lines, Math. Probl. Eng,. 5, , 2000.

20 [7.] Erhardt, R., The Power Approximation for Computing (s,s) Inventory Policies, Management Science, , [8.] ickie, H.F., ABC Inventory Analysis Shoots for ollars, Factory Management and Maintenance, [9.] Arrow, K. A., Harris, T. E., and Marschak, J., Optimal Inventory Policy, Econometrica, , [10.] Herron,., Industrial Engineering Applcation of ABC Curve, AIIE Transactions, [11.] Scarf, H. E., The Optimality of (s,s) Policies in the ynamic Inventory Problem, Mathematical Methods in the Social Sciences, 1960.

Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi

Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi ÖN MALİYET Siparişin üretiminden önceki verilerle hesaplanan ilk maliyetidir. Wintex ön maliyet modülü tüm maliyet etkenlerinin doğru ve hızlı girilebilmesine olanak

Detaylı

Stok Kontrolü 1 (Inventory Control)

Stok Kontrolü 1 (Inventory Control) PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ IENG 318 - Üretim Planlama ve Kontrolü 1 Stok Kontrolü 1 (Inventory Control) Amaç Ürüne olan talep bilindiğinde (yani talep tahmin hatasının sıfır olduğu durumda) stok kontrolü

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

Üretim Yönetimi Nedir?

Üretim Yönetimi Nedir? Üretim Yönetimi Üretim Yönetimi Nedir? Üretim süreçlerini ilgilendiren tüm kararların alınması ile ilgili disiplindir. Üretilen malların istenilen nicelikte ve zamanda en az giderle oluşmasını amaçlar

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI SATINALMA SĐPARĐŞ PLANLAMASI

DESTEK DOKÜMANI SATINALMA SĐPARĐŞ PLANLAMASI SATINALMA SĐPARĐŞ PLANLAMASI Stok satış hızları belirlenip eksik stokların siparişinin verilmesi yada ambar parametrelerindeki bilgilerin güncellenmesini sağlayan bir özelliktir. Satınalma sipariş şablonu

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 441000000001101 Fizik I Physics I

Detaylı

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2013-2014 Güz Dönemi Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş

Detaylı

Yükleme Emrinde bulunan belge numarası, kamyon plaka numarası ve şoför adının irsaliyeye taşınması,

Yükleme Emrinde bulunan belge numarası, kamyon plaka numarası ve şoför adının irsaliyeye taşınması, SEVK VE YÜKLEME EMRİ YENİLİKLERİ Amaç ve Fayda Sevk ve Yükleme Emrine bağlı işlemlerde yapılan yenilikler ile; Yükleme Emri oluştururken stok bakiye kontrolü, Yükleme Emri Oluşturulurken stoktan ayrılan

Detaylı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı

İÜ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ. Süreç İyileştirme Standardı Dök. No: AUZEF-SS-1.2-11 Yayın Tarihi:30.12.2015 Rev No:00 Rev Tarihi: Sayfa 1 / 12 1. AMAÇ İÜ AUZEF süreçlerinin kalite, verimlik ve etkinliğini arttırmak için yapılan sürekli iyileştirme çalışmalarında

Detaylı

TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS)

TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS) TEMSA FABRİKALARINDA İŞ ETÜDÜ UYGULAMASI: MONTAJ AKIŞ KARTI (AOS) İsmail DÜNDAR TEMSA A.Ş. Ersin GÖKÇEN TEMSA A.Ş. Özet Otobüs/Midibüs/Kamyonet üretimi yapılan TEMSA üretim tesislerinde, üretim sürecinin

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ YÖNERGESİ

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ YÖNERGESİ Bu staj yönergesi Celal Bayar Üniversitesi Endüstri Mühendisliği öğrencilerinin Üretim ve Yönetim stajları sırasında yapmaları gereken çalışmaları içermektedir. Staj, öğrencinin öğrenim hayatı boyunca

Detaylı

Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması

Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması 326 Kök Neden Belirlemede Excel Destekli Pareto Analizi ve İyileştirme Alanının Hesaplanması 1 Prof.Dr. Yılmaz ÖZKAN and 2 Abdulkadir ALTINSOY * 1 Prof.Dr. Faculty of Political Science, Sakarya University,

Detaylı

MRP Mantığı. MRP -- Proses

MRP Mantığı. MRP -- Proses MRP -- Proses 1 MRP Mantığı MRP, ana üretim çizelgesini baz alarak, tüm ürün ağaçları boyunca komponentlerin çizelgelerini oluşturmaktadır. MRP, çizelgelenen zaman ufku içerisindeki her bir zaman periyodunda

Detaylı

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması,

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, işletmelerde mal ve hizmet üretimi için gereken işgücü, makine, malzeme gibi kaynakların verimli bir şekilde

Detaylı

8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri. İş Emrinde Kalem Desteği

8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri. İş Emrinde Kalem Desteği 8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri Amaç ve Fayda Netsis Sanayi Modülleri ile ilgili aşağıdaki yenilikler kullanıma sunulmuştur. İş Emrinde Kalem Desteği Müşteri Siparişi Önceliklendirme MRP

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

Devlet Demiryolları için Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sistemi (MATRİS) Selim Çetiner Serhan Turhan - 9 Aralık 2014, Salı

Devlet Demiryolları için Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sistemi (MATRİS) Selim Çetiner Serhan Turhan - 9 Aralık 2014, Salı Devlet Demiryolları için Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sistemi (MATRİS) Selim Çetiner Serhan Turhan - 9 Aralık 2014, Salı MATRİS Gündem Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sisteminin İhtiyaç

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama

FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama Uygulamalar 1. İhtiyaç Hesaplama 2. Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama 3. Dolaşım Akış Çizelgeleme/Terminleme

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz Prof.Dr.Berna Dengiz 2. Ders Sistemin Performans.. Ölçütleri Sistem Türleri Benzetim Modelleri Statik veya Dinamik Deterministik ( belirli ) & Stokastik ( olasılıklı) Kesikli & Sürekli Sistemin Performans

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

EK-10 : MAK 400 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK <400> STAJ RAPORU

EK-10 : MAK 400 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK <400> STAJ RAPORU EK-10 : MAK 400 STAJI ÖRNEK RAPORU FABRİKA / ATÖLYE STAJI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK STAJ RAPORU (Rapor yazım tarihi) ÖĞRENCİ ADI SOYADI : NUMARASI : STAJ YAPILAN KURUM ADI

Detaylı

VERİ MADENCİLİĞİ. Karar Ağacı Algoritmaları: SPRINT algoritması Öğr.Gör.İnan ÜNAL

VERİ MADENCİLİĞİ. Karar Ağacı Algoritmaları: SPRINT algoritması Öğr.Gör.İnan ÜNAL VERİ MADENCİLİĞİ Karar Ağacı Algoritmaları: SPRINT algoritması Öğr.Gör.İnan ÜNAL SPRINT Algoritması ID3,CART, ve C4.5 gibi algoritmalar önce derinlik ilkesine göre çalışırlar ve en iyi dallara ayırma kriterine

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ

ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ Özlem AYDIN Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ULAŞTıRMA MODELININ TANıMı Ulaştırma modeli, doğrusal programlama probleminin özel bir şeklidir.

Detaylı

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Genetik algoritmalar, Darwin in doğal seçim ve evrim teorisi ilkelerine dayanan bir arama ve optimizasyon yöntemidir.

Detaylı

COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM BİLGİSAYARLI DENETİM PROGRAMI

COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM BİLGİSAYARLI DENETİM PROGRAMI COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM 1 İçerik CAP-... 3 1. Müşteri tanımları... 3 2. Kullanıcı ve Rol Tanımları... 3 3. Müşteri Kabul Politikası... 4 4. Yıllık Denetim Planı... 4 5. Devamlı Denetim Dosyası... 4

Detaylı

LOS Energy. Akaryakıt / Gaz Dağıtım Çözümü

LOS Energy. Akaryakıt / Gaz Dağıtım Çözümü LOS Energy Akaryakıt / Gaz Dağıtım Çözümü Exepto Bilgi Teknolojileri A.Ş. 2003 Yılında kuruldu. Alışan Group Şirketi ISO 9001 Certified Microsoft Çözüm Ortağı Custom Solutions Competency Data Management

Detaylı

EK 9 : MAK 300 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK <300> STAJ RAPORU

EK 9 : MAK 300 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK <300> STAJ RAPORU EK 9 : MAK 300 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK STAJ RAPORU (Rapor yazım tarihi) ÖĞRENCİ ADI SOYADI : NUMARASI : STAJ YAPILAN KURUM ADI : ADRESİ : STAJ TARİHİ

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org ERP: Enterprise Resource Planning Ceyda Şahbazoğlu 1, Feyzullah Temurtaş 2,* 1 Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri

Detaylı

SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi

SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi 1. Genel Bakış Değişen rekabet ortamı ve farklılaşan müşteri beklentileri, bayi ağlarının kompleks ve yönetiminin zor olması satış süreçlerini oldukça farklı bir

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

OTOMATİK ROBOTLU YÜKLEME / STOKLAMA / BOŞALTMA SİSTEMLERİ

OTOMATİK ROBOTLU YÜKLEME / STOKLAMA / BOŞALTMA SİSTEMLERİ OTOMATİK ROBOTLU YÜKLEME / STOKLAMA / BOŞALTMA SİSTEMLERİ Firma Tanıtımı DİMAK DİREN MAKİNA AR-GE Yarım asırlık köklü geçmişi ve sahip olduğu bilgi birikimi ile ülkemiz ekonomisine katkıda bulunan Dimes

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

Gündem. Demo 3D ile Geleceği Görmek. Dijitalis Yazılım ve Danışmanlık Ltd.Şti. www.dijitalis.com

Gündem. Demo 3D ile Geleceği Görmek. Dijitalis Yazılım ve Danışmanlık Ltd.Şti. www.dijitalis.com Gündem Demo 3D ile Geleceği Görmek 1 Dijitalis Dijitalis, stratejik taktiksel ve operasyonel doğru kararlar verebilmek ve dinamik değişiklere çok hızlı adapte olabilmek için entegre çözümler sunar. Tedarik

Detaylı

IENG 441 ve IENG 442 Uygulama Planı

IENG 441 ve IENG 442 Uygulama Planı IENG 441 ve IENG 442 Uygulama Planı I. İçerik Bitirme projesi iki ana aşamadan oluşmaktadır. Bunlar, birinci dönem sistem analizi ve genel tasarımının yapıldığı IENG 441 ve ikinci dönem sistem geliştirme

Detaylı

İŞ YERİNDE UYGULAMA KURALLARI

İŞ YERİNDE UYGULAMA KURALLARI T.C. İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ A. İŞ YERİNDE UYGULAMA KURALLARI ve ESASLARI Genel Hususlar, T.C. İstanbul AREL Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık

Detaylı

Şimdi Pro Zamanı: MapInfo Pro 64 bit versiyonu tanıtımı!

Şimdi Pro Zamanı: MapInfo Pro 64 bit versiyonu tanıtımı! Şimdi Pro Zamanı: MapInfo Pro 64 bit versiyonu tanıtımı! MapInfo Professional v 12.5 MapInfo Professional v12.5 Temaları Kartografik çıktı Performans iyileştirmeleri Çıktı penceresindeki haritayla doğrudan

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI. ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE

SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI. ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE Sistem Tasarım ve Analiz Aşamaları Ön İnceleme Fizibilite Sistem Analizi Sistem Tasarımı Sistem Gerçekleştirme Sistem Operasyon ve Destek ÖN İNCELEME

Detaylı

Vera ERP Malzeme İhtiyaçları Modülü Şeması

Vera ERP Malzeme İhtiyaçları Modülü Şeması Konu Başlıkları Vera ERP Malzeme İhtiyaç Planlama Şeması 3 Genel Özellikler 4 Hedefler.6 Kotalardan Hedeflere Aktarım...7 Ana Üretim Planı Oluşturma..8 Malzeme İhtiyacının Belirlenmesi.11 Malzeme İhtiyacını

Detaylı

Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu

Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu www.torukcars.com İçerik Giriş Problem Tanımı Ürün Mühendisliği (S.S.S.) 1 Ajanda Giriş Problem Tanımı Ürün Mühendisliği (S.S.S.) 2 Petrol ve otomotivdeki

Detaylı

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU

ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 9001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU Dünyada en çok kullanılan yönetim sistemi standardı ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Standardının son revizyonu 15 Eylül 2015 tarihinde yayınlanmıştır.

Detaylı

YÜKSEK KAPASİTELİ YÜK HÜCRELERİNİN DOĞRULANMASI

YÜKSEK KAPASİTELİ YÜK HÜCRELERİNİN DOĞRULANMASI 295 YÜKSEK KAPASİTELİ YÜK HÜCRELERİNİN DOĞRULANMASI Besim YÜKSEL ÖZET Ölü ağırlıklarla direkt yükleme metoduyla doğrulanamayacak kadar yüksek kapasiteli yük hücrelerinin ( load cell ), endüstride direkt

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

ÜAS DA SUNULAN BİLDİRİLER KAPSAMINDA İMALAT İŞLETMELERİNİN ÜRETİM SORUNLARINA BAKIŞI

ÜAS DA SUNULAN BİLDİRİLER KAPSAMINDA İMALAT İŞLETMELERİNİN ÜRETİM SORUNLARINA BAKIŞI V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 Kasım 2005 ÜAS DA SUNULAN BİLDİRİLER KAPSAMINDA İMALAT İŞLETMELERİNİN ÜRETİM SORUNLARINA BAKIŞI Halil SAVAŞ Pamukkale Üniversitesi

Detaylı

MerSis. Bilgi Güvenliği Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Güvenliği Danışmanlık Hizmetleri o MerSis Danışmanlık Hizmetleri Çalışanlarınız, tesisleriniz, üretim araçlarınız koruma altında! Bilgileriniz? danışmanlık hizmetlerimiz, en değerli varlıklarınız arasında yer alan bilgilerinizin gizliliğini,

Detaylı

ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERĠSTESĠ MADEN FAKÜLTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ

ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERĠSTESĠ MADEN FAKÜLTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERĠSTESĠ MADEN FAKÜLTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MADENCĠLĠKTE ÖZEL KONULAR II DERS PROJESĠ MICROMINE PAKET PROGRAMI ĠLE ÜÇ BOYUTLU MADEN PLANLAMASI 505121007 HAKAN ALTIPARMAK Proje

Detaylı

GELİŞMİŞ ATIF analizine dayali en yeni araştirma değerlendirme araçlari INCITES JOURNAL CITATION REPORTS NİSAN 2015, ANKOSLINK FARYAR FATEMİ

GELİŞMİŞ ATIF analizine dayali en yeni araştirma değerlendirme araçlari INCITES JOURNAL CITATION REPORTS NİSAN 2015, ANKOSLINK FARYAR FATEMİ GELİŞMİŞ ATIF analizine dayali en yeni araştirma değerlendirme araçlari INCITES JOURNAL CITATION REPORTS NİSAN 2015, ANKOSLINK FARYAR FATEMİ InCites: Journal Citation Reports Gelişmiş teknoloji ile iyileştirildi.

Detaylı

ÖZET...V ABSTRACT...VII TEŞEKKÜR... IX ŞEKİLLER DİZİNİ... XIV SÖZLÜK... XIX

ÖZET...V ABSTRACT...VII TEŞEKKÜR... IX ŞEKİLLER DİZİNİ... XIV SÖZLÜK... XIX XI İÇİNDEKİLER ÖZET...V ABSTRACT...VII TEŞEKKÜR... IX ŞEKİLLER DİZİNİ... XIV SÖZLÜK... XIX 1. GİRİŞ... 1 2. PLANLAMANIN TARİHÇESİ... 7 2.1 Literatürdeki Planlayıcılar ve Kullandıkları Problem... Gösterimi

Detaylı

YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İNTİBAK ÇİZELGESİ 2010-2011 1.SINIF / GÜZ DÖNEMİ

YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İNTİBAK ÇİZELGESİ 2010-2011 1.SINIF / GÜZ DÖNEMİ YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İNTİBAK ÇİZELGESİ 2010-2011 1.SINIF / GÜZ DÖNEMİ Bu ders 1. Sınıf güz döneminden 2. Sınıf güz dönemine alınmıştır. gerektiği halde alamayan öğrenciler 2010-2011 öğretim yılı

Detaylı

Asansör firmaları için özel olarak geliştirilen takip yazılımı: Asansör Otomasyon tanıtım sunumu ve kullanım açıklamaları. / 25

Asansör firmaları için özel olarak geliştirilen takip yazılımı: Asansör Otomasyon tanıtım sunumu ve kullanım açıklamaları. / 25 Asansör firmaları için özel olarak geliştirilen takip yazılımı: Asansör Otomasyon tanıtım sunumu ve kullanım açıklamaları. 2 Bakım yerleri Android uygulama Ödemeler Raporlama Arızalar Faturalar Aylık bakım

Detaylı

TMD PROJE KURUMSAL TANITIM KATOLOĞU

TMD PROJE KURUMSAL TANITIM KATOLOĞU PROJE KURUMSAL TANITIM KATOLOĞU Techical Machine Desing üretim ve Ar-Ge faaliyetleri için gerekli olan en verimli ve kaliteli makinelerin uluslararası standartlarda tasarım ve üretimini yapan makine sanayisinde

Detaylı

TREND LOJİSTİK. Gelişen Lojistik Uygulamalar. ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com

TREND LOJİSTİK. Gelişen Lojistik Uygulamalar. ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com TREND LOJİSTİK Gelişen Lojistik Uygulamalar Depo Yönetimi LOGIMEX 11 1 Mart 2012 ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com 1 Depolamanın Yeri Tedarik Zinciri Lojistik Depolama

Detaylı

OPERA OTEL YÖNETİM SİSTEMİ GENEL TANITIM

OPERA OTEL YÖNETİM SİSTEMİ GENEL TANITIM OPERA OTEL YÖNETİM SİSTEMİ GENEL TANITIM OPERA İşletme Çözümü'nün merkezinde OPERA Otel Yönetimi Sistemi (Property Management System / PMS) bulunur. Her boyuttaki otel ve otel zincirinin değişken ihtiyaçlarını

Detaylı

Stok (envanter)yönetimi

Stok (envanter)yönetimi Stok (envanter)yönetimi Stok tanımı Stok problemleri Stok noktaları Stokun önemi (finansal-üretim) Niçin stok bulundurulur? Stok problemlerini sınıflandırma Stok maliyetleri ABC analizi Bağımsız talep

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

DEPO TASARIMI. Mehmet TANYAŞ

DEPO TASARIMI. Mehmet TANYAŞ DEPO TASARIMI Mehmet TANYAŞ Hiyerarşik Depo Tasarımı Hiyerarşik depo tasarımı metodolojisinde; Depo tasarımı problemleri stratejik, taktik ve operasyonel olarak 3 hiyerarşik seviyede ele alınmıştır. Her

Detaylı

Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri]

Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] İş Planı ÖNEMLİ NOT Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] Firma Bilgileri Firma İsmi İlgili Kişi / Pozisyonu İş Adresi Telefon / Faks Numaraları E-Posta / Web

Detaylı

Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP-Material Requirement Planning)

Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP-Material Requirement Planning) PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ IENG 318 - Üretim Planlama ve Kontrolü 1 Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP-Material Requirement Planning) Sipariş verme sistemleri Stok kontrolüne dayalı sipariş verme sistemleri

Detaylı

SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM. Dr. Murat Günal

SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM. Dr. Murat Günal 1 SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) İÇİN MODELLEME VE BENZETİM Dr. Murat Günal SAĞLIK TEKNOLOJİ DEĞERLENDİRME (STD) Sekröte sunulacak Yeni Ürün (veya Teknoloji) Mevcut ve gelecekteki demografik durum

Detaylı

ÜRETİMDE SONLU KAPASİTE ÇİZELGELEME VE YAZILIMIN ÖNEMİ! Üretim ve Planlama Direktörü

ÜRETİMDE SONLU KAPASİTE ÇİZELGELEME VE YAZILIMIN ÖNEMİ! Üretim ve Planlama Direktörü ÜRETİMDE SONLU KAPASİTE ÇİZELGELEME BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 Üretim planlama yazılımı denince birçoğumuzun aklına ilk gelen, MRP/ERP grubundaki yazılımlardır. Genellikle Üretim Planlama

Detaylı

PARALOG SÜT PROGRAMLARINDA ROTA ĐCMALĐ

PARALOG SÜT PROGRAMLARINDA ROTA ĐCMALĐ PARALOG SÜT PROGRAMLARINDA ROTA ĐCMALĐ Versiyon : 3.6.7.x İlgili Programlar : Süt Programları Tarih : 07.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcılar) GĐRĐŞ Süt alım ve üretimi yapan özel

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

Ders Kodu Dersin Adı Dersin Ġntibak Durumu

Ders Kodu Dersin Adı Dersin Ġntibak Durumu ENDÜSTRĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ĠNTĠBAK ÇĠZELGESĠ 2010-2011 1.SINIF / GÜZ DÖNEMĠ IUE100 Akademik ve Sosyal Oryantasyon CS 115 Programlamaya Giriş I Bu ders 1. Sınıf güz döneminden 2. Sınıf güz

Detaylı

Tehlikeli Atık Beyan Sistemi (TABS) TABS İzleme ve Kontrol Modülü Ahmet GÖKTAŞ Çevre ve Şehircilik Uzmanı

Tehlikeli Atık Beyan Sistemi (TABS) TABS İzleme ve Kontrol Modülü Ahmet GÖKTAŞ Çevre ve Şehircilik Uzmanı Tehlikeli Atık Beyan Sistemi (TABS) TABS İzleme ve Kontrol Modülü Ahmet GÖKTAŞ Çevre ve Şehircilik Uzmanı ÇED,İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Çevre Envanteri ve Bilgi Yönetimi Dairesi Başkanlığı Veri Değerlendirme

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESNEK İMALAT SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 2 Arş. Gör.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESNEK İMALAT SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 2 Arş. Gör. Bir üretim hattında genel anlamda şu görevler (task) yürütülür: İş parçaları depo alanlarından alınarak işleme makine araçlarına gönderilir. Robotlar konveyör hattından iş parçalarını alarak istasyonda

Detaylı

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan

Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Doç.Dr. Özlem İpekgil Doğan Araş Gör. Mert Topoyan Neden Süreç Yönetimi? Örgütlerin çoğu geleneksel olarak fonksiyonel temelde yapılandırılmıştır. Tüm çalışmalar bağlı olunan fonksiyon içinde başlatılmakta,

Detaylı

AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI ŞEKİLLERİ GİRİŞ

AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI ŞEKİLLERİ GİRİŞ GİRİŞ AKIŞ ŞEMASI Bir önceki ünitede algoritma, bilgisayarda herhangi bir işlem gerçekleştirmeden ya da program yazmaya başlamadan önce gerçekleştirilmesi düşünülen işlemlerin belirli bir mantık ve plan

Detaylı

ÜRÜN, SÜREÇ ve ÇİZELGE TASARIMI

ÜRÜN, SÜREÇ ve ÇİZELGE TASARIMI Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ÜRÜN, SÜREÇ ve ÇİZELGE TASARIMI Hazırlayan: Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2010-2011 Öğretim Yılı, Güz Dönemi

Detaylı

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE BETON SANTRAL İŞLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE BETON SANTRAL İŞLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE BETON SANTRAL İŞLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

ROBOTLU HÜCRELERDE YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ KULLANILARAK ROBOT ÇEVRİM ZAMANININ VE VERİMLİLİĞİNİN ARTTIRILMASI

ROBOTLU HÜCRELERDE YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ KULLANILARAK ROBOT ÇEVRİM ZAMANININ VE VERİMLİLİĞİNİN ARTTIRILMASI 3. Ulusal Talaşlı İmalat Sempozyumu, 04-05 Ekim 2012, Ankara, Türkiye Özet ROBOTLU HÜCRELERDE YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ KULLANILARAK ROBOT ÇEVRİM ZAMANININ VE VERİMLİLİĞİNİN ARTTIRILMASI Ardan KAYAALTI a,

Detaylı

ENM 525 İleri Üretim Planlama ve Kontrolü PAÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

ENM 525 İleri Üretim Planlama ve Kontrolü PAÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı ENM 525 İleri Üretim Planlama ve Kontrolü PAÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı Bu ders notları, 2012-2013 ve 2013-2014 Bahar yarıyılında PAÜ Endüstri Mühendisliği bölümünde

Detaylı

Proje Uyarlama Adımları Dokümanı

Proje Uyarlama Adımları Dokümanı Proje Uyarlama Adımları Dokümanı Güncelleme Tarihi: 15.04.2013 İçerik 1. Kullanıcıların Tanımlanması (varsa Kanal Yapısı ve ilgili parametreleri ile beraber):... 3 2. Eposta Ayarlarının Yapılması:... 4

Detaylı

Değeri Yönetemeyenler. Toysrus Lehman Brothers WordCom Refco Delta Airlines Teba Vanet KTHY Aria ve Aycell

Değeri Yönetemeyenler. Toysrus Lehman Brothers WordCom Refco Delta Airlines Teba Vanet KTHY Aria ve Aycell Değer OLUŞTURMA Değeri Yönetemeyenler Toysrus Lehman Brothers WordCom Refco Delta Airlines Teba Vanet KTHY Aria ve Aycell Ne oluyor? İmalat Global olmak zorunda, dünya/kıta/bölge/ülke boyunca dağıtık imalat->

Detaylı

Sedona. Eğitim Kataloğu

Sedona. Eğitim Kataloğu Eğitim Kataloğu 1. Organizasyonel yapılanma Organizasyonel yapılanma kapsamında yer alan takım yapıları, yönetim anlayışı, yazılım süreçleri gibi kavramlar, yazılım projelerini başarıya taşıyan yapıtaşları

Detaylı

Excel de Pivot Tablolar Tasarım ve Kullanımı

Excel de Pivot Tablolar Tasarım ve Kullanımı FARUK ÇUBUKÇU EXCEL AKADEMİ Excel de Pivot Tablolar Tasarım ve Kullanımı Pivot tablolar; satışlar, siparişler gibi verileri gruplamayı, alt toplamlarını almayı ve filtreleme işlemleri yapmayı sağlayan

Detaylı

Yukarıdaki fonksiyonun anlamı: Bulunulan hücreye, B2 hücresinden B17 hücresine kadar olan hücreleri toplam ve yaz.

Yukarıdaki fonksiyonun anlamı: Bulunulan hücreye, B2 hücresinden B17 hücresine kadar olan hücreleri toplam ve yaz. DERS 14: FONKSİYONLAR (İŞLEVLER) Amaçlar: -Fonksiyon Sınıflamasını Tanımak. -Fonksiyonları Kullanmak. -Fonksiyon Sihirbazını Kullanmak. I. FONKSİYONLAR NE İŞE YARAR? Daha önceki haftalarda da Microsoft

Detaylı

BÖLÜMLER. Birinci Bölüm TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNE GİRİŞ. İkinci Bölüm DIŞ KAYNAK KULLANIMI. Üçüncü Bölüm ENVANTER YÖNETİMİ

BÖLÜMLER. Birinci Bölüm TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNE GİRİŞ. İkinci Bölüm DIŞ KAYNAK KULLANIMI. Üçüncü Bölüm ENVANTER YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ ARKA PLANI, GELİŞİMİ, GÜNCEL UYGULAMALARI BÖLÜMLER Birinci Bölüm TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNE GİRİŞ İkinci Bölüm DIŞ KAYNAK KULLANIMI Üçüncü Bölüm ENVANTER YÖNETİMİ Dördüncü Bölüm

Detaylı

RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi

RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi Egemen SULUKAN, Tanay Sıdkı UYAR Marmara Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Ana Bilim Dalı Göztepe,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan. Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü atarhan@hacettepe.edu.tr

Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan. Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü atarhan@hacettepe.edu.tr Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü atarhan@hacettepe.edu.tr Süreç Değerlendirme Nedir? Süreç: Girdileri çıktılara dönüştüren, ilişkili veya etkileşimli etkinlikler

Detaylı

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ERP'ye Bakış ve ARGUS Plus Zaman içinde firmalar geliştikçe, iş yapış şekilleri değişmekte ve ihtiyaçları artmaktadır. Bir çok gelişen firma, gerçekleştirdikleri operasyonel

Detaylı

Kontrol Sistemlerinin Analizi

Kontrol Sistemlerinin Analizi Sistemlerin analizi Kontrol Sistemlerinin Analizi Otomatik kontrol mühendisinin görevi sisteme uygun kontrolör tasarlamaktır. Bunun için öncelikle sistemin analiz edilmesi gerekir. Bunun için test sinyalleri

Detaylı

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş. Dr. Özgür Kabak

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş. Dr. Özgür Kabak EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş Dr. Özgür Kabak Doğrusal Olmayan Programlama Eğer bir Matematiksel Programlama modelinin amaç fonksiyonu ve/veya kısıtları doğrusal değil

Detaylı

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş-

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- Hazırlayan Yrd. Doç. Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi - Endüstri Mühendisliği Bölümü İşletme: İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve

Detaylı

AKIŞ SİSTEMLERİ, FAALİYET İLİŞKİLERİ ve ALAN GEREKSİNİMLERİ

AKIŞ SİSTEMLERİ, FAALİYET İLİŞKİLERİ ve ALAN GEREKSİNİMLERİ Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü AKIŞ SİSTEMLERİ, FAALİYET İLİŞKİLERİ ve ALAN GEREKSİNİMLERİ Hazırlayan: Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2010-2011

Detaylı

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yönetim Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Akosis, sektörel olarak farklılık gösteren dinamikler ve iş

Detaylı

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İŞ ETÜDÜ & ERGONOMİ Yrd.Doç.Dr.Tarık Küçükdeniz Bölüm 2: Verimlilik Verimlilik 1 Bölüme Giriş İş etüdü ile ilgili tekniklere

Detaylı

APQP/PPAP. Prof. Dr. Ali ŞEN

APQP/PPAP. Prof. Dr. Ali ŞEN APQP/PPAP Prof. Dr. Ali ŞEN Ürün Kalite Planlama Döngüsü Geri besleme Değerlendirmesi ve Düzeltici Faaliyetler Planla ve Tanımla Ürün ve Prosesin Geçerli Kılınması Ürün Tasarımı ve Geliştirmesi Proses

Detaylı

KARŞI ÖDEME TARİHİ TAKİBİ

KARŞI ÖDEME TARİHİ TAKİBİ KARŞI ÖDEME TARİHİ TAKİBİ Doküman Kodu : RFN-05 Açıklama : Karşı Ödeme Günü Takibi Kapsam : Finansal İşlemler Revizyon No : 1 Yayın Tarihi : Mayıs 2014 AMAÇ Müşterilerle yapılan anlaşmalar çerçevesinde

Detaylı

IENG 441 ve IENG 442 Uygulama Planı

IENG 441 ve IENG 442 Uygulama Planı IENG 441 ve IENG 442 Uygulama Planı I. İçerik Bitirme projesi iki ana aşamadan oluşmaktadır. Bunlar, birinci dönem sistem analizi ve genel tasarımının yapıldığı IENG 441 ve ikinci dönem sistem geliştirme

Detaylı

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU

KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU KESİKLİ İŞLETİLEN PİLOT ÖLÇEKLİ DOLGULU DAMITMA KOLONUNDA ÜST ÜRÜN SICAKLIĞININ SET NOKTASI DEĞİŞİMİNDE GERİ BESLEMELİ KONTROLU B. HACIBEKİROĞLU, Y. GÖKÇE, S. ERTUNÇ, B. AKAY Ankara Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İnşaat Mühendisi Ücret Hesap Tablosu (TL/Ay)

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İnşaat Mühendisi Ücret Hesap Tablosu (TL/Ay) 1980-2015 YILLARI İNŞAAT MÜHENDİSİ ÜCRET HESAP TABLOSU (TL/Ay) (Yönetim Kurulu'nun 2 Mayıs 2015 tarih ve 21/1302 Sayılı Kararı İle Revize Edilmiştir.) Mayıs 2015, Ankara İnşaat Mühendislerinin Aylık Ücretlerinin

Detaylı

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İnşaat Mühendisi Ücret Hesap Tablosu (TL/Ay)

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İnşaat Mühendisi Ücret Hesap Tablosu (TL/Ay) 1980-2015 YILLARI İNŞAAT MÜHENDİSİ ÜCRET HESAP TABLOSU (TL/Ay) (Yönetim Kurulu'nun 2 Mayıs 2015 tarih ve 21/1302 Sayılı Kararı İle Revize Edilmiştir.) Mayıs 2015, Ankara İnşaat Mühendislerinin Aylık Ücretlerinin

Detaylı

DERS 9. Belirsiz Talep Durumunda Stok Kontrol-II. Terminoloji. Describing Demand. Zamanlama Kararları. Bir Seferlik Kararlar

DERS 9. Belirsiz Talep Durumunda Stok Kontrol-II. Terminoloji. Describing Demand. Zamanlama Kararları. Bir Seferlik Kararlar 1 DES 9 lama Kararları Belirsiz Talep Durumunda Stok Kontrol-II Bir Seferlik Kararlar Sürekli Kararlar Sürekli Gözden Geçirme Sistemleri Kesikli lı Kararlar Periyodik Gözden Geçirme Sistemleri EO, EP EO

Detaylı