Santral sinir sisteminin diğer motor fonksiyon gören parçası da somatik sinir sistemidir ve istemli olarak çalışır. YILLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Santral sinir sisteminin diğer motor fonksiyon gören parçası da somatik sinir sistemidir ve istemli olarak çalışır. YILLAR"

Transkript

1

2

3 Otonom sinir sistemi, adından anlaşılacağı gibi otonomik (irade dışı, otomatik) çalışan motor (efferent) bir sistemdir (kalp, damarlar, sindirim fonksiyonları vs.) Santral sinir sisteminin diğer motor fonksiyon gören parçası da somatik sinir sistemidir ve istemli olarak çalışır.

4 Her iki sistem de periferden gelen duysal (afferent) uyarıların beynin yüksek merkezlerinde değerlendirilmesi-yorumlanması ile çalışır. Her iki sistem de bilginin iletilmesi için kimyasal aracı maddeler (nörotransmitter, nöromedyatör) kullanır.

5 Otonom Sinir Sisteminin Santral Kısımları : - medulla spinalis (intermediolateral kolon=clark sütunu) - medulla oblongata (vazomotor merkezler) - hipotalamus (ön ve intermediyer çekirdekler parasempatik yan ve arka çekirdekler sempatik) - korteks Otonom Sinir Sisteminin Periferik Kısımları : - duysal yollar (= sensitif = afferent) - motor yollar (=efferent)

6 Sempatik sistem = adrenerjik sistem = torakolomber sistem : Birinci nöron hücrelerinden kaynağını alan aksonlar (preganglioner lifler), medulla spinalisi rami communicantes alba larla terk ettikten sonra ganglionlarda kesilirler ve ikinci nöron hücresinden kaynağını alan postganglioner lifler ilgili organlara giderler. Sempatik ganglionlar: 1. Paravertebral ganglionlar (22 çift) : Truncus sympathicus=sempatik zincir. 2. Prevertebral ganglionlar : Gang.coeliaca, gang.cervicalis superior, gang.cervicalis inferior. 3. Terminal ganglionlar : Superior mesenteric gang., inferior mesenteric ganglion. - Sürrenal medulla ya (kromafin hücrelere) ve ekrin ter bezlerine giden sempatik lifler, ganglionlarda kesintiye uğramadan preganglioner lif olarak ilgili organa ulaşırlar. - Otonom sinir sisteminin preganglioner lifleri miyelinli B grubu, postganglioner lifleri ise, miyelinsiz C grubu liflerden oluşmuştur.

7 OTONOM SİNİR SİSTEMİ ggjjhjhklkjkjkj kjjjjj pupilla damarlar ffyfjfhfhhhhghghghgh ghghhghhghghgghghghg hghghhghghghhghghgh ghghghghhgghghhghhg hghhhghghghghghghgh ghhghghghghhghghhgh hghghghghhghghhhghg hggggggggghhhhhghghh deri ggggggh ggggghg hfhhjjjjh jhjjjhhjh Sempatik zincir hgcgcgggggg ggggghhhhh

8 Gang.cervicalis superior Cornu lateralis Rami communicantes alba Rami communicantes grisea Gang.spinale Spinal sinir T1 Truncus sympathicus Görsel-duyusal yol T2 T3

9

10 Sempatik parasempatiklerin bazı özellikleri : 1. Sempatik sistemin birinci nöron hücreleri medulla spinalis te, parasempatik sisteminkiler ise mezensafalon, bulbus ve medulla spinalis in sakral segmentlerinde bulunur. 2. Sempatik sistemin preganglioner lifleri uzun, postganglioner lifleri kısadır; parasempatiklerinki ise, tam tersidir. Her iki sistemde de preganglioner lifler miyelinli, postganglioner lifler miyelinsizdir. 3. Sempatik sistemin ganglionları organdan uzak ve belirgindir. Parasempatiklerin ise organa yakın ve hatta organın içindedir.

11 4. Sempatik sistemin organizmadaki dağılımı çok yaygındır. Bir preganglioner life birçok postganglioner lif verir; ortalama 1/20 gibidir. Parasempatik sistemde bu oran 1/1 dir. Bir istisna, Auerbach ve Meissner pleksuslarındadır; buralarda oran yaklaşık 1/8000 dir. 5. Sürrenal medulla ya ve ekrin ter bezlerine giden lifler, hiç kesintiye uğramadan preganglioner lif olarak ulaşırlar ve uçlarından asetilkolin salarlar. Yani, sempatik kolinerjiktirler.

12 parasempatik N M Kalp kası, düz kas, bezler, sinir sonlanmaları sempatik N N N Ekrin ter bezleri Kalp M kası,düz kas,bez damarları Renovasküler düz kas N N Adrenal medulla N İskelet kası Truncus sympathicus (Paravertebral ganglionlar) İskelet kası damarları

13 parasempatik N M Kalp kası, düz kas, bezler, sinir sonlanmaları Gang.cervicalis superior Celiac gaglion Superior mesenteric ganglion N N N Ekrin ter bezleri Kalp M kası,düz kas,bez damarları Renovasküler düz kas İnferior mesenteric ganglion N N Adrenal medulla N İskelet kası Truncus sympathicus (Paravertebral ganglionlar) İskelet kası damarları

14 akson dendritler Sinirin soması ganglion Nöroefektör kavşak Nikotinik resp. Postganglioner lif Preganglioner lif Sinaptik aralık

15 Otonom ve somatik sinir sisteminin çalışmasının temeli sinaptik aşırıma dayanır.

16 Presinaptik bölge ; presinaptik membran ve vezikülleri içerir. 1. Kimyasal ileticinin sentezi yapılır 2. Kimyasal iletici depolanır (bağlı ve serbest şekilde) 3. Kimyasal iletici salınır (sinirsel yol ve ilaçlarla) Postsinaptik bölge; postsinaptik membran ve reseptörleri içerir.

17 Sinaptik veziküller, presinaptik plazma membranı boyunca uzanan özel bir bölgede kümelenmişlerdir; bu alan, aktif bölge olarak adlandırılır.

18 Kimyasal ileticilerin fonksiyonlarını herhangi bir düzeyde etkileyebilen maddeler, otonomik veya somatik olaylarda değişikliklere yol açarlar. Bu sistemlere etkili ilaçlar tedavide yaygın olarak kullanılır. Tedavi sırasında ortaya çıkan istenmeyen ilaç etkilerinden de yine bu değişiklikler sorumludur.

19 Presinaptik kompartman, vezikülün - ekzositoz - endositoz -membranın yenilenmesi -nörotransmitteringeri alınması - nörotransmitterin depolanması işlemlerini yapabilmesini sağlayan komponentleri içermektedir. (Fernandez and Südhof, 1999; Lin and Scheller, 1997)

20 SEMPATİK klonidin MSS PARASEMPATİK Trimetafan vs. N N α, β blokerler α, β NE ORGAN ORGAN M1-M5 atropin

21 MSS Otonomik sinir Somatik sinir N Düz kas N End-plate Çizgili kas

22 Presinaptik otoreseptörler vezikül (transmitter) Sinaptik aralık Presinaptik membran Postsinaptik membran reseptör

23 Preganglioner lif ganglion Presinaptik otoreseptörler Presinaptik membran vezikül Presinaptik bölge A 0 Sinaptik aralık Nöroefektör kavşak reseptörler Postsinaptik bölge Postsinaptik membran organ (Sinir-organ ağızlaşması) Postganglioner lif (Sinir-sinir ağızlaşması) (akso-dendritik ağızlaşma)

24 Vezikülde, kadar protein vardır; taşıyıcı ve hareket eden proteinlerdir. Vezikülün içine nörotransmitter transportu, bir proton pompası ile elektrokimyasal gradyan sayesinde gerçekleşir.

25 Fonksiyonu tam bilinmeyen başka proteinler de füzyon ve ekzositozda rol oynarlar. -sinapsin -sinaptofizin -sinaptogirin -RIM

26 Senkron nörotransmisyon, Ca++ girişi ile plazma membranı ve nörotransmitter dolu veziküllerin füzyonu arasındaki sıkı kenetlenmeye dayanır. Veziküler SNARE (Soluble N-ethylmaleimidesensitive for attachment protein receptor) proteini sinaptobrevin 2 ve plazma membranı SNARE leri sintaksin 1 ve sinaptozomal protein (SNAP-25), Ca++ la olan ekzositozda temeldir. Sorensen et al, Proc Natl Acad Sci USA 2002.

27 Complexin, SNARE ailesi proteinlerindendir. Vezikül ekzositozundan sonra füzyon deliğinin kapanmasını regüle eder (Archer et al, 2002) Salınım sırasında SNARE proteinleri _ Sinaptobrevin/VAMP SNARE kompleksi _ Sintaksin _ SNAP-25

28 Complexin, Complexin/SNARE kompleksi oluşturarak onu tamamen stabilize eder. (Chenx et al, 2002 Texas, USA)

29 Buradaki proteinler presinaptik membrana yaklaşma ve füzyon olayında rol oynarlar Ca ++ kolin + Asetat kolin Na + Aktif pompa KAT Sinaptobrevin Rab3 Sintaksin Sinaptotagmin Nöroksin Reseptör

30 sintaksin SNAP25 Rab3 Sinaptobrevin Füzyon başlatır ve yönetirler Sinaptotagmin ler Ca ++ ile ekzositoz sinaptofizin

31 Katyon kanalı Na + β δ ª ª β δ ª ɣ ª Kapı oluşturan alfa heliksler N M : α2βɣδ (pentamer) N N : α2β2 veya α3β3 Na+ Nikotinik reseptörün şematik görünümü. Etki msn ler içinde görülür.

32 (-) NE (-) (-) NE (+) (-) NO Nörotransmitter salınımının presinaptik kontrolu PG salınımı (-) Damar endotel hücreleri transmitter Düz kas Resept. tipi Ekzokrin bez muskarinik E/NE α 2 Resept.tipi transmitter 5-HT 5-HT 1 adenozin P 1 PGE EP (-) (+) β E 2 AT 1 anjiotensin II histamin H 2 NE salınımı enkefalin δ dopamin D 2 ATP P 2

33 Sempatik Sistem = Sempatoadrenal = Adrenomedüller = Adrenerjik = Torakolomber sistem Adrenalin noradrenalin

34 Figth or Flight = Dövüş ya da Kaç Adrenalin ve Noradrenalin

35 Sempatik sistem aktivasyonu gereken işlerden bazıları Kalp atım hızı - kan basıncı - vücut ısısı regülasyonu, metabolizma hızı, dikkat, heyecan,

36 C Gang.cervicalis sup. Torakolomber sistem = sempatik sistem = adrenerjik sistem Göz, tükrük bezi damarları T Celiac gang Sup.mes.gang 9 İnf.mes.gang barsaklar L 1, L 2 Truncus sympathicus Kolonun son kısmı, mesane, ürogenital sistem

37 Ca++ Tirozin TH DOPA Dopamin (-) metirozin Tirozin Na + (-) reserpin Ca ++ docking ve traffiking proteinleri aktive eder Sitoplazmik mobil havuz NE Dopamin β-oksidaz NE NE ATP, P Kromogranin (-) α 2 guanetidin Uptake 1 VAMP (NE nin %80-85 geri alınır) (-) NE NE ATP, P ;kromogranin SNAP Kokain trisiklik antidepr. Uptake 2 ß NE ą a (bu uptake glukokortikoidlerle inhibe edilir)

38 HO HO katekol NH 2 amin HO OH amin HO CH CH 2 NH 2 noradrenalin (sinir ucunda oluşur) HO OH Feniletanolamin N-metiltransferaz HO CH CH 2 NH CH 3 adrenalin (sürrenal medulla da oluşur ~%85)

39 fenilalanin CH 2 HO CH COOH NH 2 fenilalanin hidroksilaz HO HO CH 2 tirozin CH COOH NH 2 (-) metirozin tirozin hidroksilaz HO CH 2 Dioksifenilalanin CH COOH NH 2 DOPA dekarboksilaz HO CH 2 CH 2 NH 2 dopamin (DOPA) Dopamin β-oksidaz HO OH HO CH CH 2 NH 2 noradrenalin (sinir ucunda oluşur) HO OH Feniletanolamin N-metiltransferaz HO CH CH 2 NH CH 3 adrenalin (sürrenal medulla da oluşur ~%85)

40 HO OH HO CH CH 2 NH 2 HO HO OH CH CH 2 NH CH3 COMT CH 3 O OH MAO HO CH CH 2 NH 2 HO HO 4 3 OH CH C OH O (3,4-Dihidroksimandelik asid) MAO CH 3 O HO COMT OH (normetanefrin) MAO MAO (metanefrin) CH CH 2 NH CH3 CH 3 O OH HO CH C OH 3-metoksi 4-hidroksi (VMA) Vanil mandelik asid O mandelik asid COMT (katekol-o-metiltransferaz) : meta-metoksilasyon yapar. MAO (monoaminoksidaz) : oksidatif deaminasyon yapar. 24 saatlik idrarda ölçülmesi, vücuttaki katekolamin üretimi ve feokromositoma gibi hastalıklar için fikir verir.

41 ADRENOSEPTÖRLER α 1 α 2 β 1 β 2 1. Vazokonstriksiyon 2. Periferik rezistans artışı 3. Kan basıncı artışı 4. Midriazis 5. Mesane internal sfinkterinin kapanması 6. Prostatta kasılma 7. Piloereksiyon 1. Norepinefrin salınımının inhibisyonu 2. İnsülin salınımı inhibisyonu 3. Trombosit agregasyonu 4. Yağ hücrelerinde lipolizin inhibisyonu 1. Taşikardi 2. Myokard kontraktilitesinde artma β 3 Yağ hücrelerinde lipolizi artırır 1. Vazodilatasyon 2. TPR düşer 3. Bronkodilatasyon 4. Kas-karaciğer glikojenolizinde artış 5. Glukagon salınımı artar 6. Uterus düz kası gevşer

42 NE refleks bradikardi oluşturur NE infüzyonu Kan basıncı (mm/hg) Atım sayısı (dak.) yüksek Periferik rezistans düşük dak. NE sistolik ve diyastolik basınçta artma yapar (α 1 +β 1 ) NE bütün kan damarlarını kasarak TPR yi artırır (α 1 )

43 Epinefrin kalbin kasılma gücünü ve atım sayısını artırır (β 1 ). Epinefrin infüzyonu kan basıncı (mm/hg) Atım hızı yüksek Periferik rezistans düşük Dak. Adrenalin periferik damar rezistansını düşürür (β 2 ). Sistolik basınç yükseltilir, diyastolik basınç düşürülür (β 1 +β 2 ).

44 İzoproterenol vazodilatasyon yapar,ancak kalbin gücünü ve atım sayısını artırır (β 1 ). İzoproterenol infüzyonu kalp hızı (dak) Kan basıncı mm/hg yüksek Periferik rezistans düşük düşük dak. Periferik rezistansı belirgin biçimde düşürür (β 2). İzoproterenol sistolik basıncı hafifçe artırır; diastolik basıncı ise bariz şekilde düşürür (β 1 +β 2 ).

45 Reseptör afinitesi Alfa agonistler Metoksamin, fenilefrin Klonidin, metilnorepinefrin Alfa+beta agonistler α 1 >α 2 >>>>>β α 2 >α 1 >>>>>β Noradrenalin α 1 =α 2 ; β 1 >>β 2 Adrenalin α 1= α 2 ; β 2 >β 1 Beta agonistler Dobutamin İsoproterenol Albuterol,ritodrin,terbutalin Dopamin agonistleri Dopamin β 1 >β 2 >>>>α β 1 =β 2 >>>>α β 2 >>β 1 >>>>α D 1 =D 2 >>β>>α Fenoldopam D 1 >> D 2

46 İLAÇ RESEPT.SEÇİCİLİĞİ TEDAVİDE KULLANIMI EPİNEFRİN α 1 α 2 β 1 β 2 - akut astma -açık-açılı glokom Katekolaminler Hızlı etkili Kısa etkili Ağızdan etkisiz MSS ye geçmez NOREPİNEFRİN α 1 α 2 β 1 İSOPROTERENOL β 1 β 2 DOPAMİN dopaminerjik, β 1 DOBUTAMİN β 1 FENİLEFRİN α 1 -anafilaktikşok - şok tedavisinde - astma tedavisinde - kardiak stimülan olarak - şok - konjestif kalp yetmezliği - konjestif kalp yetmezliği -nasaldekonjestan - supraventriküler taşikardi Non-katekolamin ağızdan verilebilirler METOKSAMİN α 1 KLONİDİN α 2 METAPROTERENOL β 2 >β 1 TERBUTALİN,RİTODRİN β 2 AMFETAMİN α, β EFEDRİN α, β - supraventriküler taşikardi -hipertansiyon - bronkospazm tedavisi - bronkospazm, düşük tehtidi (MSS) - dikkat eksikliği olan çocuklarda (MSS) - astma tedavisi -nasaldekonjestan

47 SEMPATOMİMETİK İLAÇLAR Direkt etkili sempatomimetikler Doğrudan reseptörler üzerinden çalışırlar. İndirekt etkili sempatomimetikler Reseptörlere etki yok. Kan yolu ile gelirler; ekstrasellüler sıvıdan aktif olarak sinir ucuna alınırlar ve NE salınmasına neden olurlar. Depolanmış katekolamin kovulur (amfetamin ve tiramin) Direkt + İndirekt etkili sempatomimetikler Salınmış katekolaminini geri alınması engellenir (kokain,imipramin,..)

48 Direkt Etkili Sempatomimetik ilaçlar α+β ları etkileyenler α ları etkileyenler norepinefrin (NE) epinefrin (E) doğal dopamin korbadrin sinefrin (Sympathol) fenilefrin metoksamin oksedrin korbadrin Β ları etkileyenler nafazolin (Pervil,Pivanol) tetrahidrozolin (Tyzine) oksimetazolin (Afril) ksilometazolin (Tyzine) Β 1 leri etkileyenler dobutamin Β 1 +β 2 leri etkileyenler isoproterenol (İsuprel) Β 2 leri etkileyenler bronşlar terbutalin (Bricanyl) salbutamol (Ventolin) salmeterol formoterol,... damarlar İsoksuprin (Duvadilan) nilidrin (Dilatil) bametan (Vasculat)

49 ADRENERJİK RESEPTÖR BLOKERLERİ Alfa Blokerler : Fentolamin α 1 =α 2 Fenoksibenzamin α 1 >α 2 Rauwolscine α 2 >>α 1 Etki süresi 4 saat kadardır. İrreversibl, non-kompetitif blok yapar. Etki süresi 24sa. Yeni resp. yapılmalı. Yohimbin α 2 >>α 1 Tolazolin α 2 >>α 1 Doksazosin (Cardura)* Prazosin (Minipress) Terazosin (Hytrin) Alfa+Beta Blokerler : α 1 >>>>α 2 α 1 >>>>α 2 α 1 >>>>α 2 *En uzun etki süreli.( Prostat hipertrofisi) Selektif Alfa1 blokerler. Hipertansiyon tedavisinde kullanılırlar. Labetolol β 1 =β 2 >α 1 >α 2 Karvedilol β 1 =β 2 >α 1 >α 2

50 Beta Blokerler (bazıları) : etki süresi Asebutolol (Prent tab.200mg) 3-4 saat Metoprolol (Lopresor tab.100mg) 3-4 saat beta1 selektif blokerler Bisoprolol (Concor 5mg tab.) 9-12 saat (β 1 >>>β 2 ) Atenolol (Tensinor mg tab.) Esmolol Betaksolol Seliprolol 6-9 saat 10 dak saat 4-5 saat Propranolol (Dideral 40mgtab.) 4-6 saat beta1+beta2 non-selektif blokerler Pindolol (Visken 5mg tab) 3-4 saat (β 1 =β 2 ) Timolol (Timoptic collyr) 4-5 saat Karteolol (Carteol collyr) 6 saat Butoksamin (β 2 >>>β 1 ) beta2 selektif bloker

51 Beta Blokerlerin Bazı Önemli Özellikleri : 1. Seçicilik : Selektif ya da non-selektif olanları vardır. Tedavide önemlidir. 2. Lokal anestezik etki : Bazıları (propranolol, asebutolol,labetolol,metoprolol), uyarılabilen membranlardaki Na + kanallarını bloke ederek bu etkiyi gösterirler. Bu etkilerine kalpte kinidin-benzeri etki denir. 3. İntrinsik sempatomimetik aktivite (İSA) : Duruma göre beta reseptörleri bloke veya aktive ederler=parsiyel agonistik etki. En güçlü İSA pindolol de vardır. Diğerleri; asebutolol, karteolol, seliprolol ve oksprenolol dür. 4. Hibrid (melez) aktivite : En iyi örneklerden biri labetolol dür (alfa+beta bloker). Seliprolol, beta2 agonisti+alfa2 antagonisti etkilidir. Karvedilolol, alfa1 adrenerjik bloker+zayıf Ca kanal blokeri+antioksidan etkili. Nebivolol, endotelden NO salınmasına neden olur (vazoditasyon). Nadolol (en uzun etkili beta bloker) ve tertalol ün renal vazodilatör etkisi vardır; su ve tuz retansiyonu yapmaz. 5. Lipofiliklik :

52 Beta Blokerlerin Kullanıldığı Yerler 1. Hipertansiyon 2. Stabil Anjina 3. Taşiaritmilerin bazıları 4. Akut myokard infarktüsü tedavisi ve infarktüs sonrası profilaksi 5. Hipertiroidizm 6. İdyopatik subaortik stenoz 7. Kronik konjestif kalp yetersizliği 8. Migren (D-propranolol) 9. Feokromositoma ve benzerleri 10. Glokom (timolol, karteolol)(açık-açılı glokomda) 11. Anksiete durumları 12. Portal hipertansiyon

53 Veziküler monoamin taşıyıcısı (VMAT) metabolitler (DOMA,DOPEG) MAO amfetamin NE NE amfetamin UPTAKE 1 amfetamin alfa NE beta Postsinaptik reseptörler

54 PARASEMPATİK SİSTEM Dinlenme sırasındaki olaylar Sindirim ve ekzokrin salgılar Uyku sırasındaki biyolojik olaylar Pratik olarak; parasempatik sistem organizmayı yavaşlatan sistemdir denebilir. Sempatik sistemle ihtiyaca göre bir denge halinde çelışır. CH 3 O CH 3 N-CH 2 -CH 2 -O-C-CH 3 CH 3

55 Parasempatik sistem = kolinerjik sistem = kranyo-sakral sistem : MSS deki dağılımı sempatik sistemden farklıdır. Bir kısmı mezensefalon ve bulbus a bir kısmı da medulla spinalis in sakral kısmına yerleşmiştir. Kranyal (tektobulber) kısım : Gang.ciliare Tektal kısım Birinci nöron tuber cinereum dadır.mezensefalonda nervus oculomotorius içinde seyreder ve gang. Ciliare ye gelir; postganglioner lifler gözü inerve eder. tektum bulbus III VII göz Bulber kısım Burada 3 önemli kafa çifti içinde seyreder. Glan.lacrimalis IX Otic gang. Gang.sphenopalatinum Sublingual,submak siller bez X Gang.submandibulare parotis Trakea, kalp,mide, safra kesesi, böbrek, ince barsak (Meissner,Auerbach pleksusu)

56 Tektal kısım (orta beyin) Edinger- Westphal III Gang.ciliare (orbita) Musculus constrictor pupilla (M3) Musculus ciliaris (M3) Medüller kısım=bülber.medul laoblongata=bulbus VII Gang. sphenopalatinum Glandula lacrimalis (M3) Glandula submaxillare (M3) T1 IX Gang. submandibulare Glandula submandibulare (M3) X Otic ganglion Parotis (M3) Sakral kısım T12 L1 L5 S1 S2 S3 S4 S5 Nervi erigentes (pelvik sinirler) Mesane, distal kolon, rektum,seksüel organlar PARASEMPATİK=KOLİNERJİK SİSTEM KRANYOSAKRAL SİSTEM. Safra kesesi, safra yolları, pankreas,böbrekler III.kafa çifti: nervus oculomotorius VII.kafa çifti: nervus facialis larynx Mide (M1) Bronş, akciğerler kalp trachea İnce barsaklar (Meissner ve Auerbach plexusları) IX.kafa çifti: nervus glossofaryngeus X.Kafa çifti: nervus vagus

57 Musculus constrictor pupilla Musculus dilatatör pupilla Silyer kas Kısa silyer sinir nervus oculomotorius (III) Edinger-Westphal çek. Silyer gang. Optik sinir Corpus ciliaris Uzun silyer sinir parasempatik Oftalmik sinirin nazosilyer dalı Oftalmik sinir Gang.cervicali ssuperior sempatik Visio-sensoriyel yol Nervus trigeminus un semilunar ganglionu

58 Parasempatik sistemin sakral kısmı : S1 S2 S3 Pelvik sinirler (Nervii erigentes) Sindirim sisteminin son kısmı ve ürogenital sistem S4 S5

59 Ca++ ACoA + kolin KAT Na + kolin (-) hemikolinyum Ca ++ docking ve traffiking proteinleri aktive eder ATP, P (-) vesamikol Vezikül membran proteinleri (VAMP) Sinaps protenleri (SNAP) (-) Botulinum toksini ATP, P E Kolin + asetat R R R (Muskarinik)

60 organ reseptör etki Muskarinik Reseptörler ve Organlara Dağılımından Bazı Örnekler KALP SA düğüm M hız 2 ( ) Atrial kas M 2 güç ( ) AV düğüm M 2 ileti ( ) Ventrikül kası M 2 AV blok BRONŞ DÜZ KASI M 3 kasılma BRONŞ SALGILARI M 3 artma GI DÜZ KAS M 3 kasılma SFİNKTERLER M 3 gevşeme BEZLER M 3 sekresyon ASİD SALINIMI M 1 artar GÖZ Pupilla M 3 kasılma silyer kas M 3 kasılma TÜKRÜK BEZİ M 3 sekresyon LAKRİMAL BEZ M 3 sekresyon EREKTİL DOKU M 3 (?) dilatasyon

61 Kornea sklera ÖN KAMARA Schlemm kanalı Musculus dilatatör pupilla (α) Musculus constrictor pupilla (M) lens Silyer kas (M) Silyer epitel (β)

62 Duysal lifler Sempatik preganglioner lifler (NP) nöropeptid Parasempatik preganglionik lifler seroza NO Longitüdinal düz kas 5-HT Myenterik pleksus (Auerbach pleksus u) NP NP Sirküler düz kas NE SP NP NE NP Submukozal pleksus (Meissner pleksus u) mukoza

63 Asetilkolin () sentezi : CH 3 CH 3 CH 3 O kolinasetilaz N-CH 2 -CH 2 -O-C-CH 3 N-CH 2 -CH 2 -OH + HO-C-CH 3 CH 3 kolin asetik asid CH 3 asetilkolin (ester bağı) CH 3 + O - Kolinasetilaz = kolin asetil transferaz : Sinirin somasında yapılır, aksonal akımla gelir. Kolin, aktif transportla ekstrasellüler sıvıdan alınır. Asetil, asetilcoa dan sağlanır. asetilcoa, sinir uçlarında mitokondrilerde yapılır. -, veziküllerde iki şekilde bulunur a) Vezikül içinde serbest b) Vezikül membranında adsorbe olmuş (salınması zordur).

64 yıkılması : Yıkan enzim asetilkolinesteraz dır (E). CH 3 CH 3 CH 3 O N-CH 2 -CH 2 -OH + HO-C-CH 3 kolinesteraz H OH CH O 3 CH 3 N-CH 2 -CH 2 -O-C-CH 3 CH kolin asetik asid 3 asetilkolin (Hidroliz olur, yapıya su girer) Organizmada 2 tip E vardır; bulundukları yerler ve yapıldıkları yerler farklıdır. A) Hakiki kolinesteraz (E tipi = Eritrositer): Akson uçlarında bulunur. ni süratle parçalar. Metakolin i parçalar, benzoilkolin i parçalayamaz. Yapım yeri, nöronun somasıdır. B) Psödokolinesteraz (S tipi = yalancı kolinesteraz = bütirilkolinesteraz): En güçlü olarak bütirilkolini parçalar. Metakolini parçalayamaz, benzoilkolini parçalar.plazma, glia hücresi, karaciğer, böbrekler ve dokularda bulunur. Yapım yeri karaciğerdir.

65 N M A. salınması B. tanıma bölgesine bağlanma ve lokal depolarizasyon (LD) C. Bu LD Na + içe-akışını artırır ve sonuçta depolarizasyon meydana gelir ve kas kasılır D. Ca ++ Reseptörle-çalışan iyon kanalı-kenetli transdüksyon A. B. β ª ª δ ɣ Na + K + N M : α 2 βɣδ (pentamer) C. N N : α 2 β 2 veya α 3 β 3 D. Na + Na +

66 Normal nöromusküler ileti Myasthenia gravis Nikotinik reseptör esteraz Antikorla bloke edilmiş nikotinik reseptör antikor Antikolinesterazlar: (neostigmin, pridostigmin, ambenonyum vb.). Nöromüsküler plakta miktarını artırırlar Glukokortikoidler: (prednizolon, prednizon vb.). Nikotinik resp antikor sentezini inhibe eder. Azatioprin: nikotinik resp antikor sentezini inhibe eder. Siklosporin : nikotinik resp antikor sentezini inhibe eder.

67 Kolinerjik ilaçlarla tedavide görülen bazı yan etkiler Gastrointestinal sistemin tonus, motilite ve peristaltizmi artar. diyare Apokrin ter bezleri parasempatik kontrolunda olduğu için, muskarinik reseptörlerin uyarılması terlemeye neden olur. terleme İrisin sirküler kası parasempatiktir ve kasılması ile miosis oluşur. miosis GI kasların kasılması ve ayrıca vagal uyarı ile bulantı oluşabilir. bulantı Mesanenin çeper kaslarının kasılması ve trigon ile sfinkterin gevşemesi sonucu acil miksiyon meydana gelebilir. Acil miksiyon

68 Parasempatolitikler = Antimuskarinikler Kolinerjik sistemin muskarinik reseptörlerini bloke eden ilaçlardır. Kuaternize edilmiş olanlarda az da olsa nikotinik resept. de bloke etme gücü vardır. Muskarinik reseptör blokajı, organda parasempatik tonusun kalkmasına neden olur. Damarlar gibi (muskarinik resp.olsa bile) denerve dokularda etkileri yoktur. Esas etki; parasempatik tonusun kaldırılması ile,sempatik tonusun etkili hale geçmesidir. Bazı antimuskarinikler, muskarinik reseptörleri bloke etmelerinin (nörotrop etki) yanında, papaverin-benzeri etki (muskulotrop etki) ye sahiptir; direkt olarak düz kasın kontraktil elemanlarını etkileyerek gevşetirler (adifenin,disiklomin,flavoksat=urispas tab. mebeverin=duspatalin). Organların muskarinik reseptörlerinin bu ilaçlara duyarlığı farklıdır. En duyarlılar sırasıyla; tükrük, solunum yolları bezleri, ter bezleridir. Sonra doza bağlı olarak, göz, kalp, gastrointestinal sistem ve mesane etkilenir. * En dayanıklı hücreler, midenin paryetal hücreleridir.

69 1. Doğal antimuskarinikler : Atropin (hyosyamin) Skopolamin (hyosin) Bu alkaloidler, Atropa belladonna, Hyoscamus niger, Datura stramonium, gibi bitkilerde bulunur. CH 2 -CH-CH 2 N-CH 3 CH-OH + tropik asid Atropin (ester) CH 2 -CH-CH 2 Tropin CH 2 -CH-CH 2 O N-CH 3 CH-OH + tropik asid Skopolamin (ester) CH 2 -CH-CH 2 Skopin Tersiyer amin içerdiklerinden membranları kolay geçerler (konjonktivadan, solunum yolundan, plasentadan). Skopolamin uygun taşıyıcı ile ciltten (TTS) emilir. Karaciğerde esterazlarla yıkılırlar. İdrarla değişmeden atılan miktarları vardır. Atropin t 1/2 si 2 saat kadardır.

70 Atropin ve skopolaminin parasempatolitik etki yönünden güç farkları vardır: -Kalp, gastrointestinal kanal,bronş düz kaslarında atropin, skopolamine göre daha potent ve uzun süreli etki yapar. -ter, tükrük, solunum mukozası dış salgı bezleri, gözde iris ve silyer kas gibi yapılarda skopolaminin etkileri atropine göre daha güçlüdür. Skopolamin MSS de uyuşukluk ve depresyon yapar. Atropinin normal tedavi dozlarında böyle bir etkisi yoktur. 2. Kuaterner amonyum türevleri : - atropin metilnitrat - skopolamin metilbromid - N-bütilskopolamin bromür(buscopan) - metantelin, propantelin - fenpiverinyum bromür - tropenzilin bromür ve diğerleri

71 3.Belladon alkaloidlerinin sentetik analogları : Bunlar sentetik tersiyer amin türevi maddelerdir. Yapıları nedeniyle membranları kolayca geçerler. - homatropin - ökatropin - siklopentolat - tropikamid - Oksifensiklimin - Disiklomin - Adifenin - piperidolat Lokal olarak göz damlası şeklinde kullanılırlar. Midriatik ve sikloplejiktirler, etki çabuk başlar, kısa sürer (yaklaşık 24 saat). En kısa etki süreli olandır (6-12 saat) Ağızdan veya injeksiyon şeklinde kullanılabilirler. Spazmda ve peptik ülser tedavisinde kullanılır. Spazmolitik etkisi atropinden de güçlüdür

72 ilaç Tedavide kullanılışı Dar açılı glokomda kontrendikedir Muskarinik blokerler atropin Gastrointestinal ve alt üriner sistemin spastik bozukluklarını tedavi etmek için Oftalmolojide midriazis ve siklopleji oluşturmak için Organofosfat zehirlenmeleri tedavisi için Ameliyattan önce respiratuar sistem salgılarını azaltmak için skopolamin Obstetrikte morfin ile birlikte amnezi ve sedasyon için Hareket hastalığından korunmak için Gangliyon blokerleri ipratropium nikotin trimetafan mekamilamin Astma tedavisi için (aerosol) Tedavide kullanım alanı alanı yoktur Hipertansiyonun kısa süreli tedavisi için (kriz) Ciddi hipertansiyon tedavisinde (kriz) Bulanık görme Konfüzyon midriazis konstipasyon Üriner retansiyon Antikolinerjik ilaçların en sık görülen istenmeyen etkileri

73 ATROPİN ve benzerlerinin göze etkileri kolinerjik Musculus constrictor pupilla, parasempatik kontrol altındadır ve sirküler kasların kasılması miosis ile sonuçlanır. Fizyolojik olarak sempatik sistemin karşıt dengeleyici etkisi de musculus dilatator pupilla ile sağlanmaktadır (midrizis). Taraflardan biri bloke edildiğinde diğerinin hakimiyeti ortaya çıkacaktır. Atropin veya diğer tersiyer amin bileşikleri ile muskarinik reseptörler bloke edildiğinde, sempatik sistem başıboş kalarak midriazis oluşturacaktır (pasif midriazis). adrenerjik midriazis Antimuskarinik lerin diğer etkisi, musculus ciliaris üzerinedir. Kasılmasını azaltarak yakına uyumu bozarlar (siklopleji). Diğer etki, gözyaşı sekresyonunu azaltırlar. Bu etki yüksek dozlarda daha fazla görülür (sandy=kumlu göz). (Tropikamid (Mydriacyl), en kısa etkili midriatiktir). Antikolinerjikler Dar açılı glokomda kontrendikedirler.

74 Antikolinerjik Etki : Gastrointestinal sistemin mukarinik reseptörlerinin antikolinerjiklerle blokajı, motilite ve bazı sekresyon yapan bezler üzerinde dramatik etkiler oluşturur. Vagal tonusun azalması, peristaltizm, tonus ve motilitenin azalması demektir. Bu etki, mideden kolona uzanır (M 3 ). Gastrik sekresyon antikolinerjiklerle çok fazla etkilenmez. Asid, pepsin ve musin bir miktar düşer. Daha fazla etki için yüksek dozlar gereklidir. Bu da yüksek yan etki demektir. konstipasyon Pirenzepin ve telenzepin midedeki M 1 reseptörlerin antagonistidir. * Atropin ve benzerleri, mesane duvarı düz kaslarını gevşetir ve miksiyonu azaltırlar; ancak, prostat hipertrofisi bulunanlarda retansiyona sebep olabilirler.

75 Antikolinerjik Etki: Atropin ve benzerleri, midriazis yanında silyer kas üzerine de etki ederler. Sonuç olarak, yakına akomodasyon yapılamaz (akomodasyon felci = siklopleji) ve bulanık görme meydana gelir. Lakrimal sekresyon da azalmıştır (M 3 blokajı). Bulanık görme

76 Antikolinerjik Etki : Atropin ve skopolamin MSS ye geçebilen doğal antikolinerjik maddelerdir. konfüzyon Atropin genellikle eksitasyon hali, skopolamin ise daha çok bir sedasyon tablosu oluşturur; uyku hali, motor aktivitede azalma, doz yeterliyse amnezi yapabilir.

77 Hareket hastalığı skopolamin Skopolamin, bilmediğimiz bir mekanizma ile vestibüler sistemi depresyona uğratır. Bu olay ya vestibüler çekirdekler ya da korteks düzeyinde olabilir. Skopolaminin hangi preparat şekli olursa olsun, araca binmeden önce uygulanması gereklidir. TTS şeklinde cilde yapıştırılan özel şekilleri vardır. 0,1-0,2mg dozlarda verilir. Bu doz ağız kuruluğu bile yapmayan dozdur. Per os ya da flaster şeklinde uygulanır.

78

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı OTONOM SİNİR SİSTEMİ Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Eferent sinir sistemi ve görevleri Yollar, reseptörler ve kullanılan aracı

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

ÜNİTE 4 Otonom Sinir Sistemi İlaçları

ÜNİTE 4 Otonom Sinir Sistemi İlaçları ÜNİTE 4 Otonom Sinir Sistemi İlaçları Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Otonom sinir sisteminin fonksiyonlarını, Bu fonksiyonları taklid eden ilaçların etkilerini, Bu fonksiyonları önleyen ilaçların

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com

OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com OTONOM SİNİR SİSTEMİ Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com Otonom Sinir Sistemi: Homeostatik Dengeleme Kontrol ettiği bileşenler: Düz kas ve kalp kası Bezler ve yağ doku Zıt çalışan dallar Parasempatik

Detaylı

Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ

Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü. Prof.Dr.Mitat KOZ Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arteryel Basıncın Hızlı Kontrolü Prof.Dr.Mitat KOZ DOLAŞIMIN SİNİRSEL KONTROLÜ Doku kan akımının her dokuda ayrı ayrı ayarlanmasında lokal doku kan akımı kontrol mekanizmaları

Detaylı

Vücudumuzda çeşitli fonksiyonları düzenleyen ve kontrol eden sistemler vardır. Sinir sistemi de bunlardan birisidir. Sinir sistemi iki büyük

Vücudumuzda çeşitli fonksiyonları düzenleyen ve kontrol eden sistemler vardır. Sinir sistemi de bunlardan birisidir. Sinir sistemi iki büyük Vücudumuzda çeşitli fonksiyonları düzenleyen ve kontrol eden sistemler vardır. Sinir sistemi de bunlardan birisidir. Sinir sistemi iki büyük fonksiyonel gruba ayrılır. Otonom sinir sistemi (visseral, vejetatif

Detaylı

ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR 1) BRADİKARDİK İLAÇLAR 2) TAŞİKARDİK İLAÇLAR Kalp, kendi kendine uyarı çıkarma ve iletebilme özelliğine

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ VE İLAÇLARI. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer ŞEHİRLİ

OTONOM SİNİR SİSTEMİ VE İLAÇLARI. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer ŞEHİRLİ OTONOM SİNİR SİSTEMİ VE İLAÇLARI Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer ŞEHİRLİ OTONOM SİNİR SİSTEMİNE ETKİLİ İLAÇLAR 1) Temel bilgiler/ Genel Özellikler 2) Parasempatik Sinir Sitemi a) Parasempatomimetik İlaçlar (muskarinik,

Detaylı

KAN AKIMININ KONTROLÜ. 1- Otoregülasyon veya Miyojenik Regülasyon 2- Metabolik Regülasyon KAN AKIMININ LOKAL KONTROLÜ DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV

KAN AKIMININ KONTROLÜ. 1- Otoregülasyon veya Miyojenik Regülasyon 2- Metabolik Regülasyon KAN AKIMININ LOKAL KONTROLÜ DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV KAN AKIMININ KONTROLÜ Nöronal Humoral Lokal Otonom Sinir Sistemi Plazma Epinefrin, Anjiyotensin II, Vazopressin, İyonlar Akut Kontrol DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ IV Uzun Süreli Kontrol Dr. Nevzat KAHVECİ

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ.

SİNİR SİSTEMİ. Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ. SİNİR SİSTEMİ Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ucalis/ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi, organizmanın gerek kendisinde gerekse çevresinde meydana gelen değişikliklere karşı koordine şekilde

Detaylı

Doç. Dr. İsmail Tayfur Haydarpaşa Numune EAH Acil Tıp Kliniği

Doç. Dr. İsmail Tayfur Haydarpaşa Numune EAH Acil Tıp Kliniği Doç. Dr. İsmail Tayfur Haydarpaşa Numune EAH Acil Tıp Kliniği Tanım: Feokromasitoma adrenal medulla kromafin hücrelerinden kaynaklanan ve katekolamin salgılayan tümörlerdir. Tanım: Nöral krest kromafin

Detaylı

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin Propiverin HCL Etki Mekanizması Bedreddin Seçkin 24.10.2015 Propiverin Çift Yönlü Etki Mekanizmasına Sahiptir Propiverin nervus pelvicus un eferent nörotransmisyonunu baskılayarak antikolinerjik etki gösterir.

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ADRENAL BEZ MEDULLA BÖLGESİ HORMONLARI Böbrek üstü bezinin öz bölgesi, embriyonik dönemde sinir dokusundan gelişir bu nedenle sinir sisteminin uzantısı şeklindedir. Sempatik

Detaylı

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Kan Akımı. 5000 ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ MERKEZİ SİNİR SİSTEMİNİN İSKEMİK YANITI DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII Dr. Nevzat KAHVECİ Kan basıncı 60 mmhg nın altına düştüğünde uyarılırlar. En fazla kan basıncı 1520 mmhg ya düştüğünde uyarılır.

Detaylı

81. Aşağıdaki antipsikotik ilaçlardan hangisinin ekstrapiramidal yan etkisi en azdır?

81. Aşağıdaki antipsikotik ilaçlardan hangisinin ekstrapiramidal yan etkisi en azdır? 81. Aşağıdaki antipsikotik ilaçlardan hangisinin ekstrapiramidal yan etkisi en azdır? A) Haloperidol B) Klorpromazin C) Flufenazin D) Tiotiksen E) Klozapin Referans: e-tus İpcucu Serisi Farmakoloji Ders

Detaylı

İlaçların hedefleri. Hücreler

İlaçların hedefleri. Hücreler İlaçların hedefleri. Hücreler FARMAKOLOJİYE GİRİŞ 1 Yard. Doç. Dr. M. Kürşat Derici Tıbbi Farmakoloji Ab. Dalı mkursatderici@hitit.edu.tr 2 İlaç; bir hastalığı tedavi etmek için insan vücuduna uygulanan

Detaylı

Kapiller Membrandan Diffüzyon

Kapiller Membrandan Diffüzyon MİKRODOLAŞIM DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ III Dr. Nevzat KAHVECİ Düz kas lifleri Endotel Arteriol Metarteriol Prekapiller sfinkter Kapiller Venül Kapiller yatak Düz kas lifleri Endotel Kapiller Membrandan

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ

SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ 1 TEMEL FONKSIYONLAR Vücut içi koşulların kontrol edilmesi İstemli hareketlerin kontrolü Omurilik reflekslerinin programlanması Hafıza ve öğrenme için gerekli olan deneyimlerin

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

*Periferik sinirlerde kayıt yöntemleri ve ileti hızı ölçümleri. *periferik sinir-kas patolojileri

*Periferik sinirlerde kayıt yöntemleri ve ileti hızı ölçümleri. *periferik sinir-kas patolojileri PERİFERİK SİNİRLER *Periferik sinirlerde kayıt yöntemleri ve ileti hızı ölçümleri. *Kronaksi, reobaz *periferik sinir-kas patolojileri KAFA SİNİRLERİ I. N.olfactarius II. N.opticus III. N.oculomotorius

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Santral Sinir Sistemi. Periferik Sinir Sistemi

SİNİR SİSTEMİ. Santral Sinir Sistemi. Periferik Sinir Sistemi SİNİR SİSTEMİ Santral Sinir Sistemi Periferik Sinir Sistemi Santral sinir sistemi beyin Spinal kord Periferik sinir sistemi Kranyal sinirler Sipinal sinirler Duysal lifler Motor lifler Somatik sistem (iskelet

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Doç.Dr.Mitat KOZ

SİNİR SİSTEMİ. Doç.Dr.Mitat KOZ SİNİR SİSTEMİ Doç.Dr.Mitat KOZ SİNİR SİSTEMİ Amip gibi tek hücreli bir organizmanın yapılanması esas olarak kimyasaldır. Beyni nükleusudur ve nükleus hücrenin diğer organelleriyle birlikte hareket eder.

Detaylı

Solunum sistemi farmakolojisi. Prof. Dr. Öner Süzer

Solunum sistemi farmakolojisi. Prof. Dr. Öner Süzer Solunum sistemi farmakolojisi Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 2 1 3 Havayolu, damar ve salgı bezlerinin regülasyonu Hava yollarının aferent lifleri İrritan reseptörler ve C lifleri, eksojen kimyasallara,

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

DROGSAN ATROPİN SÜLFAT 1/2 mg / 1 ml Ampul FORMÜLÜ. Bir ampul, 1 ml de : Atropin sülfat 0.50 mg. Sülfürik asit 0.1 N FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ

DROGSAN ATROPİN SÜLFAT 1/2 mg / 1 ml Ampul FORMÜLÜ. Bir ampul, 1 ml de : Atropin sülfat 0.50 mg. Sülfürik asit 0.1 N FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ DROGSAN ATROPİN SÜLFAT 1/2 mg / 1 ml Ampul FORMÜLÜ Bir ampul, 1 ml de : Atropin sülfat 0.50 mg Sodyum klorür Sülfürik asit 0.1 N Enjeksiyonluk su y.m. 8.753 mg 0.001 ml 1.000 ml içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ. Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU

HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ. Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU HÜCRE VE SİNİRSEL İLETİ Prof Dr. Muzaffer ÇOLAKOĞLU Hücre ve Organelleri Hücre ve Organelleri Hücrede ekzositoz ve endositoz Hücre Organelleri Çekirdek ve Endoplazmik Retikulum MİTOKONDRİ Dış Membran İç

Detaylı

Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi. Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ

Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi. Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi Prof. Dr. Ç. Hakan KARADAĞ Sinir Sistemi Periferik Santral Eferent Aferent Otonom Somatik Parasempatik Sempatik NANK hemikolinyum vesamikol botulinum toksini HO

Detaylı

Adrenal Korteks Hormonları

Adrenal Korteks Hormonları Adrenal Korteks Hormonları Doç. Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji AD Bu derste öğrencilerle Adrenal korteks hormonlarının (AKH) sentez ve salgılanması, organizmadaki hücre, doku ve sistemlerde genel fizyolojik

Detaylı

Sempatik Sinir Sistemi ve Hipertansiyon. Dr. Yunus Erdem Hacettepe Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Sempatik Sinir Sistemi ve Hipertansiyon. Dr. Yunus Erdem Hacettepe Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Sempatik Sinir Sistemi ve Hipertansiyon Dr. Yunus Erdem Hacettepe Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyonun Belirleyicileri GRA Anjiotensin Diyabet Kallikrein Na-Li countertransport Haptoglobin Eritrosit

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL Hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçlara antihipertansif ilaçlar denir. Dünya Sağlık örgütüne göre;sistolik kan basıncının149 mm Hg nın diastolik kan basıncının 90 mm Hg 2nın

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Dicle Aras. Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması

SİNİR SİSTEMİ. Dicle Aras. Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması SİNİR SİSTEMİ Dicle Aras Sinir, sinir sistemi, yapısı ve fizyolojik sınıflaması Sinir Sinir sistemi fonksiyonları Sinir sistemi vücudun tüm aktivitelerini koordine eder. Organizmanın içinde bulunduğu duruma

Detaylı

Elektrokimyasal İleti II

Elektrokimyasal İleti II Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektrokimyasal İleti II Prof. Dr. Cem Şeref Bediz DEUTF Fizyoloji Anabilim Dalı Bu saate neler öğreneceğiz? İmpuls, uyartı, sinyal nedir Hücre zarının elektrokimyasal

Detaylı

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA

SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA SİNİR KAS İLETİSİ - ÇİZGİLİ KASDA KASILMA Doç.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji AD Tartışma konuları: Sinirden kasa iletide yer alan yapılar hangileridir? İletimin sinir ucunda neler gerçekleşir? Kas zarının

Detaylı

Lokal anestetik preparatları

Lokal anestetik preparatları Lokal anestetikler Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Lokal anestetik preparatları 2 2/30 1 3 3/30

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MİTAT KOZ

SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MİTAT KOZ SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ PROF.DR.MİTAT KOZ Nöron İnsan vücudu trilyonlarca hücreden meydana gelmiştir. Bu hücrelerden bir kısmı da nöron denilen sinir hücreleridir. Nöronlar elektro kimyasal bir işlemle

Detaylı

* Kemoreseptör *** KEMORESEPTÖR REFLEKS

* Kemoreseptör *** KEMORESEPTÖR REFLEKS KEMORESEPTÖR REFLEKS DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VI Dr. Nevzat KAHVECİ Kemoreseptörler, kimyasal duyarlılığı olan hücrelerdir. Kan basıncı 80 mmhg nin altına düştüğünde uyarılırlar. 1- Oksijen yokluğu

Detaylı

Ağrı. Ağrı hissinin oluşması Ağrı hissinin iletilmesi Ağrı hissinin yorumlanması

Ağrı. Ağrı hissinin oluşması Ağrı hissinin iletilmesi Ağrı hissinin yorumlanması Ağrı Ağrı hissinin oluşması Ağrı hissinin iletilmesi Ağrı hissinin yorumlanması Periferik Sinirde İletim Nöron yapısı Sinir lifi tipleri Sinir membranı nın yapısı Sinirde elektriksel iletim Saltatorik

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 25 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-9 ÇEVRESEL (PERİFERİK) SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 25 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-9 ÇEVRESEL (PERİFERİK) SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 25 İNSAN FİZYOLOJİSİ SİNİR SİSTEMİ-9 ÇEVRESEL (PERİFERİK) SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI B) ÇEVRESEL (PERİFERAL) SİNİR SİSTEMİ Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir

Detaylı

Dolaşım sistemi, vücudumuzda önemli işlevlere sahiptir. Organizmanın gereksinim duyduğu maddeler, dolaşım sistemi aracılığıyla iletilir.

Dolaşım sistemi, vücudumuzda önemli işlevlere sahiptir. Organizmanın gereksinim duyduğu maddeler, dolaşım sistemi aracılığıyla iletilir. Dolaşım sistemi, vücudumuzda önemli işlevlere sahiptir. Organizmanın gereksinim duyduğu maddeler, dolaşım sistemi aracılığıyla iletilir. Bu nedenle dolaşım sistemi hastalıkları diğer doku ve organları

Detaylı

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar)

2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) Düz kaslar 2 tip düz kas vardır: 1. Viseral düz kaslar. (mide, barsak, üreter, damarlar) 2. Çok üniteli düz kaslar (iris kasları, piloerektör kaslar) UYARILMALARI: Düz kaslar tiplerine göre farklı uyarılır

Detaylı

Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı: 4, (273-277) Ganglion

Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı: 4, (273-277) Ganglion Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı: 4, (273-277) Ganglion Sevda Söker ÖZET Ganglion terimi; İlk defa Milat tan sonra 2. yüzyılda Roma da yaşamış Yunan Fizikçi Galen tarafından sinir kompleksi olarak

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI

11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI 11. SINIF KONU ANLATIMI 48 DOLAŞIM SİSTEMİ 1 KALP KALBİN ÇALIŞMASI DOLAŞIM SİSTEMİ İki kulakçık ve iki karıncık olmak üzere kalpler dört odacıktır. Temiz kan ve kirli kan birbirine karışmaz. Vücuda temiz

Detaylı

Santral (merkezi) sinir sistemi

Santral (merkezi) sinir sistemi Santral (merkezi) sinir sistemi 1 2 Beyin birçok dokunun kontrollerini üstlenmiştir. Çalışması hakkında hala yeterli veri edinemediğimiz beyin, hafıza ve karar verme organı olarak kabul edilir. Sadece

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

Hipertansiyon ve Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon nedir?

Hipertansiyon ve Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon nedir? Hipertansiyon ve Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon nedir? En sık görülen kardiyovasküler hastalık Öngörü: 80 yaşında kadın ve erkekler %60-80 olasılıkla hipertansif Kontrol edilmezse böbrekler, kalp

Detaylı

1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. SPAZMOL Ampul, 1 ml 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ. Her bir ampul; 20 mg Skopolamin N-Butil Bromür içermektedir.

1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. SPAZMOL Ampul, 1 ml 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ. Her bir ampul; 20 mg Skopolamin N-Butil Bromür içermektedir. 1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI SPAZMOL Ampul, 1 ml 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ Her bir ampul; 20 mg Skopolamin N-Butil Bromür içermektedir. Yardımcı maddeler için, Bkz. 6.1 3 FARMASÖTİK FORMU 1 ml lik ampul

Detaylı

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça

skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça skelet sistemi tek ba ına vücudu hareket ettiremez. Herhangi bir hareket için gerekli kuvvet kaslar tarafından sa lanır. Kas dokusu vücutta oldukça fazla bulunur. Sadece iskelet kasları toplam a ırlı ın

Detaylı

Kas Gevşeticiler ve Etki Mekanizmaları. Öğr. Gör. Ahmet Emre AZAKLI İKBÜ Sağlık Hizmetleri M.Y.O.

Kas Gevşeticiler ve Etki Mekanizmaları. Öğr. Gör. Ahmet Emre AZAKLI İKBÜ Sağlık Hizmetleri M.Y.O. Kas Gevşeticiler ve Etki Mekanizmaları Öğr. Gör. Ahmet Emre AZAKLI İKBÜ Sağlık Hizmetleri M.Y.O. Kas Gevşeticiler N ö r o m u s k u l e r b l o k e r l e r diye de isimlendirilirler. Analjezik, anestezik

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak)

1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak) İlaç tedavisinde yöntem: 1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak) 2. Yağ kullanımını artırmak olmalıdır (termogenezi artırmak, lipolizi artırmak) İştah kesiciler: Hem katokolaminerjik

Detaylı

Fizyoloji ve Davranış

Fizyoloji ve Davranış Fizyoloji ve Davranış sorular sorular - sorular Farketmeden sıcak sobaya dokunduğunuzda hemen elinizi çekersiniz. Bu kısa sürede vücudunuzda neler olur? Kafein, esrar, alkol v.b.nin vücudunuzda ne tür

Detaylı

Bölüm 6.1. Antihipertansif İlaçlar. Sibel Ülker

Bölüm 6.1. Antihipertansif İlaçlar. Sibel Ülker Bölüm 6.1 Antihipertansif İlaçlar Sibel Ülker Hipertansiyon kardiyovasküler hastalıklar içinde en yaygın olanıdır. Arteriyel kan basıncının yükselmesi damar çeperinde patolojik değişikliklere ve sol ventrikülde

Detaylı

DR. NUMAN BAYDİLLİ. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Ana Bilim Dalı

DR. NUMAN BAYDİLLİ. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Ana Bilim Dalı DR. NUMAN BAYDİLLİ Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Ana Bilim Dalı 1 Aşırı aktif mesane (AAM) Altta yatan bir enfeksiyon veya patoloji olmaksızın Sık idrara çıkma (frequency) Ani sıkışma hissi

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ

PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi

Detaylı

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI 2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI Doğru cevap: B Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Ders Notları Cilt 2 Sayfa: 10 Doğru cevap: A Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Cilt 1 Ders Notları Sayfa: 233

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ATROPİN SÜLFAT BİOFARMA 0.5 mg/1 ml ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ATROPİN SÜLFAT BİOFARMA 0.5 mg/1 ml ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ATROPİN SÜLFAT BİOFARMA 0.5 mg/1 ml ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Her 1 ml lik ampul; Etkin madde: 0.5 mg atropin sülfat*, Yardımcı maddeler: 9 mg

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 42 16 58 Fizyoloji 39 18 57 Histoloji ve Embriyoloji 12 4 16 Biyofizik

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

İskelet kası gevşeticileri

İskelet kası gevşeticileri İskelet kası gevşeticileri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 İskelet kası gevşeticileri Nöromusküler

Detaylı

Santral sinir sistemi stimulanları ve psikotomimetik ilaçlar

Santral sinir sistemi stimulanları ve psikotomimetik ilaçlar Santral sinir sistemi stimulanları ve psikotomimetik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı internet adresi: www.farmakoloji.net

Detaylı

Alt Üriner Sistem Anatomi ve Fizyolojisi SİNHARİB ÇİTGEZ

Alt Üriner Sistem Anatomi ve Fizyolojisi SİNHARİB ÇİTGEZ Alt Üriner Sistem Anatomi ve Fizyolojisi SİNHARİB ÇİTGEZ Alt üriner sistem anatomisi Mesane Mesane boynu Üretra Eksternal üretral sfinkter Pelvik taban kasları ve destek dokuları 9.12.15 İÜ Cerrahpaşa

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

Alt Üriner Sistem Anatomi ve Fizyolojisi SİNHARİB ÇİTGEZ

Alt Üriner Sistem Anatomi ve Fizyolojisi SİNHARİB ÇİTGEZ Alt Üriner Sistem Anatomi ve Fizyolojisi SİNHARİB ÇİTGEZ Alt üriner sistem anatomisi Mesane Mesane boynu Üretra Eksternal üretral sfinkter Pelvik taban kasları ve destek dokuları 22.06.16 İÜ Cerrahpaşa

Detaylı

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalp kası beyinden sonra en fazla kana gereksinim duyan organdır. Kalp kendini besleyen kanı aortadan ayrılan arterlerden alır. Bu arterlere koroner

Detaylı

Uzm.Dr.Mehmet AYRANCI Göztepe Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği

Uzm.Dr.Mehmet AYRANCI Göztepe Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Uzm.Dr.Mehmet AYRANCI Göztepe Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği TANIM OPİOİD Analjezik, sedatif Afyon NARKOTİK Kanunlar Tıbbi amaçlı kullanımda güvenli, etkili Suistimal, bağımlılık Tanındığında

Detaylı

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ STİMÜLANLARI. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ STİMÜLANLARI. Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli SANTRAL SİNİR SİSTEMİ STİMÜLANLARI Yrd. Doç. Dr. Ahmet Özer Şehirli Santral sinir sistemindeki nöronları direkt olarak veya disinhibisyon suretiyle stimüle eden ilaçlar, somato-motor fonksiyonlar ve ruhsal

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU

SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU UYARILAR (Kimyasal,Fiziksel, görsel veya işitsel) ALMA (Reseptörler) İLETME DEĞERLENDİRME YANIT VERME (Effektör organlar) SİNİR SİSTEMİ ETKİLEDİĞİ ORGAN

Detaylı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı TARIM ZEHİRLERİ Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pestisidler Tarım ürünlerini ve insan sağlığını tehdit eden etkenlere karşı kullanılan kimyasallardır İnsektisidler Böcek

Detaylı

Pediatriye Özgü Farmakoterapi Sorunları

Pediatriye Özgü Farmakoterapi Sorunları [Çocuklarda Akılcı İlaç Kullanımı] Pediatriye Özgü Farmakoterapi Sorunları Ayşın Bakkaloğlu Hacettepe Üniversitesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Pediatrik Nefroloji Ünitesi İlaç Metabolizması Esas organ

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ. Prof Dr. Faruk ALKAN

SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ. Prof Dr. Faruk ALKAN SİNİR DOKUSU ve SİNİR SİSTEMİ Prof Dr. Faruk ALKAN SİNİR DOKUSU SİNİR DOKUSU Fonksiyonu Özellikleri irritabilite konduktivite korelasyon reaksiyon S.S. SINIFLANDIRMA Somatik (Sistema Nervosum Cerebrospinale)

Detaylı

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM

BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi BRADİKARDİK HASTAYA YAKLAŞIM SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Yrd. Doç. Dr Ayhan ÖZHASENEKLER

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale Merkezi Sinir Sistemi Encephalon Medulla spinalis PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ Spinal sinirler (31 çift) Kraniyal sinirler (12 çift) Toplam 43 çift periferik sinir Nöron Sinir sisteminin

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM İLAÇLARI VE OTOKOİDLER 40/16

ENDOKRİN SİSTEM İLAÇLARI VE OTOKOİDLER 40/16 FARMOKOLOJİ DERS BİLGİ MODÜL ADI SÜRESİ İLAÇLARA GİRİŞ 40/16 OTONOM SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI 40/16 SANTRAL SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI 40/16 DOLAŞIM SİSTEMİ İLAÇLARI 40/16 SOLUNUM SİSTEMİ İLAÇLARI 40/8 SİNDİRİM

Detaylı

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM II. DERS KURULU 0 Şubat Nisan 0 Dekan : Dönem II Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Yrd.Doç.Dr. Yrd.Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ 0 (x) -

Detaylı

ATROPİN SÜLFAT Biofarma 0.5 mg/1 ml AMPUL Steril, Apirojen, İ.M./İ.V./S.C.

ATROPİN SÜLFAT Biofarma 0.5 mg/1 ml AMPUL Steril, Apirojen, İ.M./İ.V./S.C. ATROPİN SÜLFAT Biofarma 0.5 mg/1 ml AMPUL Steril, Apirojen, İ.M./İ.V./S.C. FORMÜLÜ : Her 1 ml lik ampul; Atropin Sülfat... 0.5 mg Sodyum klorür... 9.0 mg Enjeksiyonluk su...k.m... 1.0 ml ihtiva eder. FARMAKOLOJİK

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Sinirsel refleksler: Tipleri ve yolları Otonom refleks yolları ve işlevleri İskelet

Detaylı

METABOLİZMA VE BOŞALTIM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -IV

METABOLİZMA VE BOŞALTIM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -IV T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI METABOLİZMA VE BOŞALTIM SİSTEMİ DERS KURULU DERS KURULU -IV 09 OCAK 2017 24 ŞUBAT 2017 (5 HAFTA) DERSLER

Detaylı

SOLUNUM SISTEMI FARMAKOLOJISI. Yrd. Doç. Dr. M. Kürşat DERİCİ

SOLUNUM SISTEMI FARMAKOLOJISI. Yrd. Doç. Dr. M. Kürşat DERİCİ SOLUNUM SISTEMI FARMAKOLOJISI Yrd. Doç. Dr. M. Kürşat DERİCİ SOLUNUM SISTEMI ANATOMI VE FIZYOLOJISI Vücut ve atmosfer arasında gaz transferi Oksijen x karbondioksit Bu gazların kan düzeyleri hassas mekanizmalar

Detaylı

β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad

β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad β Bloker ve Kalsiyum Kanal Bloker Zehirlenmeleri Uzm. Dr. Yusuf Ali Altuncı Ege Ünv. Tıp Fak. Acil Tıp Ad Sunu planı Sunu hedefleri Olgu örneği Genel yaklaşım Spesifik tedavi yöntemleri Yatış taburculuk

Detaylı

Sinir sistemi organizmayı çevresinden haberdar eder ve uygun tepkileri vermesini sağlar.

Sinir sistemi organizmayı çevresinden haberdar eder ve uygun tepkileri vermesini sağlar. SİNİR SİSTEMİ VE BEYİN ANATOMİSİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi organizmayı çevresinden haberdar eder ve uygun tepkileri vermesini sağlar. Çevresel ve Merkezi olmak üzere, sinir sistemi ikiye ayrılr, ÇEVRESEL

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu (Anatomi) Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası. 23 Ocak Çarşamba

AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu (Anatomi) Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası. 23 Ocak Çarşamba AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu () Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası 21 Ocak 22 Ocak 23 Ocak 24 Ocak 25 Ocak Merkezi Sinir ne Giriş Gelişmesi ve Potansiyeller Cerebellum:

Detaylı

GÜNLÜK YAŞAMDA KARŞIMIZA ÇIKAN OLAY

GÜNLÜK YAŞAMDA KARŞIMIZA ÇIKAN OLAY GÜNLÜK YAŞAMDA KARŞIMIZA ÇIKAN OLAY Đnsanı olur olmadık zamanlarda yoklayan his olan heyecan kendini karın ağrısı, hızlı kalp atışı, terleyen eller, titreyen dudaklar ve ses şeklinde gösterebilir. Mutlu

Detaylı

Kardivasküler Sistem

Kardivasküler Sistem Kardivasküler Sistem Kalp Fonksiyonları Kan damarları yoluyla oksijeni ve barsaklarda emilen besin maddelerini dokulara iletir Metabolizma sonucu oluşan artık maddeler ve CO 2 nin dokulardan uzaklaştırılmasında

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

Nikotinik Asetilkolin Reseptörlerinin Farmakolojisi. Dr. Vahide Savcı. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AD

Nikotinik Asetilkolin Reseptörlerinin Farmakolojisi. Dr. Vahide Savcı. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AD Nikotinik Asetilkolin Reseptörlerinin Farmakolojisi Dr. Vahide Savcı Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AD 1 İçerik Giriş Nikotinik reseptörlerin yapısı Tedavi alanları

Detaylı

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir.

SİNİR HÜCRELERİ. taşınması çevresel sinir sistemi tarafından meydana getirilen sinir hücreleri tarafından gerçekleştirilir. SİNİR HÜCRELERİ Sinir hücreleri nöron adını alır.hayvanlarda değişik görevler üstlenen nöronlar örneğin deniz anemonunda bir sinirsel ağ oluşturmuştur.tentaküllerin hareketi bu sinir ağı tarafından kontrol

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Medulla Spinalis. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Medulla Spinalis. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi Medulla Spinalis yrd. doç. dr. emin ulaş erdem Medulla spinalis (omurilik) kabaca silindir şeklindedir. Yukaruda foramen magnum dan başlar ve medulla obolgata ile devam

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı