Yarýna bir deðer býrak

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yarýna bir deðer býrak"

Transkript

1 Yarýna bir deðer býrak TURÝZM SEKTÖRÜ ÝKÝNCÝLÝK ÖDÜLÜ

2 Mehmet Kemal Dedeman Araþtýrma ve Geliþtirme TÜRKÝYE DE SAÐLIK KURUMLARINA YÖNELÝK SAÐLIK TURÝZMÝ HAZIRLAYAN PINAR YALÇIN ANKARA, 2006

3 ÖZET Seyahat etmek sureti ile ikamet ettiği yerin dışında konaklayarak tedavi olmayı amaçlayan insanların hareketine sağlık turizmi denilmektedir. Araştırma kapsamında Türkiye de turizmin sürekliliğini artıran ve ekonomiye katkı sağlayan sağlık kurumlarına yönelik tıbbi tedavi amaçlı sağlık turizmi incelenmektedir. Araştırmada, Türkiye deki hastanelerin sağlık turizmine ne kadar hazır olduğunun belirlenmesi, ihtiyaçlarının saptanması ve alternatif çözüm önerilerinin sunulması amaçlanarak sağlık amaçlı turist alan 9 ilde toplam 282 kamu, özel ve üniversite hastane yöneticisine anket uygulanmıştır. Türkiye ye yurt dışından gelen hastaların özellikle yaz aylarında (Haziran-Temmuz- Ağustos) (%69,5), çoğunlukla solunum yolları hastalıklarının tedavisi için (%43,3), genelde Almanya dan geldiği (%64,9) görülmüştür. Yurt dışından gelen hastaların sağlık amaçlı olarak Türkiye yi seçmesinin temel nedeninin fiyat, sonraki nedeninin iklim olduğu saptanmıştır. Araştırmada kamu hastanelerinin altyapılarının, özel hastanelere kıyasla sağlık turizmine daha az hazır olduğu görülmektedir. Sağlık turizmine yönelik birim, kamu hastanelerinin %20,1 inde, özel hastanelerin %52,1 inde bulunmaktadır. Yabancı dil bilen yeterli personel, kamu hastanelerinin %35,6 sında, özel hastanelerin %65,3 ünde vardır. Yurt dışından gelen hastalara yönelik ayrı kat/klinik, kamu hastanelerinin %0,7 sinde, özel hastanelerin %14,9 unda bulunmaktadır. Yurt dışından gelen hastalara özel ulaşım imkanlarını, kamu hastanelerinin %15,4 ü, özel hastanelerin %51,2 si sunmaktadır. Türkiye de sağlık turizminin gelişmesi için hedef pazarın iyi belirlenmesi, sektörler arası işbirliğinin sağlanması, sağlık turizmine yönelik hizmet sunacak hastanelerin ve otellerin belirlenip alt yapılarının iyileştirilmesi ve devlet tarafından desteklenen tanıtımların yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık turizmi, hastaneler 1

4 ÖNSÖZ Sağlık bakımı global bir hizmettir ve hizmetin doğası gereği soyuttur. Bilgi ise dünya pazarında hızla yayılmaktadır. Böylelikle kişiler dünya çapındaki sağlık hizmetleri hakkında bilgiye ve seçim hakkına sahip olmaktadır. Dünya çapında kaliteli sağlık hizmetini, maliyet avantajı ile sunan Türkiye nin, sağlık kurumlarına yönelik sağlık turizmi pazarından iyi bir pay alması hedeflenmektedir. Türkiye nin ekonomik sorunlarının çözülmesine ve turizm sezonunun tüm yıla yayılmasına katkı sağlayacak olan sağlık kurumlarına yönelik sağlık turizmi konusu son yıllarda uluslar arası kuruluşların, politika yapıcıların ve araştırmacıların dikkatini çekmektedir. Türkiye deki sağlık kurumlarının mevcut durumunu tanımlayan ve sağlık turizminin geliştirilmesi için çeşitli çözüm önerileri sunan bu çalışma, araştırmacının Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı nda tarihinde kabul edilen Türkiye de Sağlık Turizminde Alt Yapı Oluşturulma Gereği ve Sağlık Kurumlarına Yönelik Bir Araştırma başlıklı Bilim Uzmanlığı Tezi nden yararlanılarak yapılmıştır. Bu araştırmanın sektörle ilgili tüm kurum, kuruluş ve kişilere faydalı olacağı inancıyla; emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunarım. Ankara 2006 Pınar Yalçın 2

5 İÇİNDEKİLER ÖZET... 1 ÖNSÖZ... 2 TABLOLAR VE ŞEKİLLER CETVELİ... 4 GİRİŞ... 7 BİRİNCİ BÖLÜM I. TURİZM İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER TURİZM TERMAL TURİZM TURİZM SAĞLIĞI... 9 İKİNCİ BÖLÜM II. SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK TURİZMİ Türkiye Sağlık Turizmi İçin SWOT Analizi ÜÇÜNCÜ BÖLÜM III. TÜRKİYE DEKİ SAĞLIK KURUMLARINDA SAĞLIK TURİZMİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA ARAŞTIRMANIN KONUSU ARAŞTIRMANIN AMACI ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ Araştırmanın Kapsam ve Sınırlılıkları Araştırmanın Varsayım ve Hipotezleri Verilerin Analiz Yöntemi BULGULAR Araştırmaya Kapsamındaki Hastaneler ile İlgili Bulgular Hastanelere Yurt Dışından Gelen Hastalar İle İlgili Bulgular Araştırmanın Hipotezleri ile İlgili Bulgular SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKÇA EK

6 TABLOLAR VE ŞEKİLLER CETVELİ Tablo-1 :Hastaneler ve Yöneticiler ile İlgili Tanımlayıcı Bilgiler Tablo-2 :Yıllara Göre Hastanelere Yurt Dışından Gelen Hastaların Poliklinik/ Klinik/Ameliyat Sayıları Tablo-3 :Hastanelere Yurt Dışından Gelen Hastaların Aylara, Hastalıklara ve Ülkelere Göre Dağılımları Tablo-4 :Yurt Dışından Gelen Hastaların Türkiye yi ve Tercih Ettikleri Hastaneleri Seçme Nedenleri Tablo-5 :Hastanelerin Bulunduğu İllere Göre Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-6 :Hastanelerin Statülerine Göre Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-7 :Hastanelerin Türlerine Göre Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-8 :Hastanelerin Fiili Yatak Sayılarına Göre Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-9 :Hastanelerin Bulunduğu İllere Göre Sağlık Turizmine Yönelik Birim Olma Durumu Tablo-10: Hastanelerin Statülerine Göre Sağlık Turizmine Yönelik Birim Olma Durumu Tablo-11: Hastanelerin Fiili Yatak Sayılarına Göre Sağlık Turizmine Yönelik Birim Olma Durumu Tablo-12: Hastanelerin Statülerine Göre Yabancı Dil Eğitimi Yeterli Personel Durumu Tablo-13: Hastanelerin Statülerine Göre Teşvik Amaçlı Kültürel, Sosyal, Sportif İmkanların Sunulma Durumu Tablo-14: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumuna Göre Teşvik Amaçlı Kültürel, Sosyal, Sportif İmkanların Sunulma Durumu Tablo-15: Hastanelerin Statülerine Göre Yurt Dışından Gelen Hastalar İçin Ayrı Kat/Klinik Bulunma Durumu Tablo-16: Hastanelerin Fiili Yatak Sayılarına Göre Yurt Dışından Gelen Hastalar İçin Ayrı Kat/Klinik Bulunma Durumu Tablo-17: Hastanelerin Statülerine Göre Havaalanına Yakınlık Durumu Tablo-18: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumuna Göre Havaalanına Yakınlık Durumu

7 Tablo-19: Hastanelerin Statülerine Göre Diğer Sağlık Tesislerine Yakınlık Durumu Tablo-20: Hastanelerin Statülerine Göre Helikopter Ambulansa Sahip Olma Durumu Tablo-21: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumuna Göre Helikopter Ambulansa Sahip Olma Durumu Tablo-22: Hastanelerin Statülerine Göre Yurt Dışından Gelen Hastalara Sunduğu Özel Ulaşım İmkanı Durumu Tablo-23: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumuna Göre Yurt Dışından Gelen Hastalara Sunduğu Özel Ulaşım İmkanı Durumu Tablo-24: Hastanelerin Statülerine Göre Yurt Dışından Gelen Hastalar İçin Paket Programı Olma Durumu Tablo-25: Hastanelerin Statülerine Göre Yönlendirme Levhalarının ve Uyarı İşaretlerinin Yurt Dışından Gelen Hastaların Anlayacağı Şekilde Olma Durumu Tablo-26: Hastanelerin Statülerine Göre Yurt Dışından Gelecek Farklı Dinlere Mensup Hastaların İnançlarına Uygun İmkanların Olma Durumu Tablo-27: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu İle Hastanelere Yurt Dışından Gelecek Farklı Dinlere Mensup Hastaların Dini İnançlarına Uygun İmkanların Olma Durumu Tablo-28: Hastanelerin Statülerine Göre Yurt Dışından Gelecek Hastalarla İletişim Kurmak İçin Farklı Dillerden Anlaşmalı Çevirmen Bulunma Durumu Tablo-29: Hastanelerin Türlerine Göre Yurt Dışından Gelecek Hastalarla İletişim Kurmak İçin Farklı Dillerden Anlaşmalı Çevirmen Bulunma Durumu Tablo-30: Hastanelerin Statülerine Göre Pazarlama Departmanı Olma Durumu Tablo-31: Hastanelerin Türlerine Göre Pazarlama Departmanı Olma Durumu Tablo-32: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumuna Göre Pazarlama Departmanı Olma Durumu Tablo-33: Hastanelerin Statülerine Göre Akreditasyon İle İlgili Çalışma Olma Durumu Tablo-34: Hastanelerin Türlerine Göre Akreditasyon İle İlgili Çalışma Olma Durumu Tablo-35: Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumuna Göre Akreditasyon İle İlgili Çalışma Olma Durumu

8 Tablo-36: Hastanelerin Statülerine Göre Hasta ve Ailelerinin Haklarını Korumak ve Geliştirmek İle İlgili Faaliyetlerin Yeterli Olma Durumu Tablo-37: Hastanelerin Statülerine Göre Engelli Hastalara İyi Hizmet Sunma Durumu Tablo-38: Hastanelerin Yurt Dışında Yaşayan Hastalara Yönelik Tutundurma Faaliyetlerinde Bulunma Durumuna Göre Hastaneye Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-39: Hastanelerin Yurt Dışından Gelen Hastaların Çeşitli İhtiyaçlarına Yeterli Cevap Verme Durumuna Göre Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-40: Hastanelerde Çeşitli Sorunların Bulunma Durumunun Hastanelerin Statüleri Bakımından İncelenmesi Tablo-41: Hastanelerde Çeşitli Sorunların Bulunma Durumuna Göre Hastanelere Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-42 Hastanelerde Çeşitli Altyapıların Yeterli Olma Durumuna Göre Hastaneye Yurt Dışından Hasta Gelme Durumu Tablo-43: Hastanelerin Daha İyi Hizmet Vermesi İçin Yapılması Gerekenlerin Hastanelerin Statüleri Bakımından İncelenmesi ŞEKİL Şekil-1 : Yıllara Göre Ülkemize Gelen Toplam Turist Sayısı İçinde Sağlık Amaçlı Gelenlerin Yüzdesi

9 GİRİŞ Sağlık turizmi, sağlık bakım hizmeti almak için başka bir ülkeye seyahat etmek olarak tanımlanmaktadır. Hastalar, kendi ülkelerinde istedikleri tedavinin yapılamaması, sunulan tedavilerin pahalı olması, hizmet almak için uzun süre beklemeleri gerekmesi gibi nedenlerle farklı ülkelerden sağlık hizmeti almaktadır. Türkiye nin turizm potansiyeli ve sağlık kurumlarının geldiği nokta göz önünde bulundurulduğunda, sağlık turizmi sektöründen büyük pay alması beklenmektedir. Bu araştırmanın amacı; gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin yoğun olarak ilgisini çeken, karşılaşılan sorunların hafifletilmesinde ve darboğazların aşılmasında bir ekonomi politikası aracı olarak kabul edilen turizmin bir boyutu olan sağlık kurumlarına yönelik sağlık turizminin irdelenmesidir. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde; turizm ile ilgili genel bilgilere yer verilmiş ve sağlık turizmi ile karıştırılan termal turizm ve turizm sağlığı konuları genel hatları ile incelenerek kavram kargaşası ortadan kardırılmaya çalışılmıştır. İkinci Bölümde ise, sağlık kurumlarına yönelik tedavi amaçlı sağlık turizminin tanımı, özellikleri, faydaları, önündeki engeller ve geliştirilmesi için yapılması gerekenler açıklandıktan sonra ülkemizin sağlık turizmi konusunda güçlü ve zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri incelenerek Türkiye nin sağlık turizminde mevcut durumu ortaya konulmuştur. Üçüncü Bölümde, Türkiye de turizmin tüm yıla yayılmasını sağlayarak ekonomiye büyük katkılarda bulunacak olan sağlık kurumlarına yönelik sağlık turizmine Türkiye deki kamu, özel ve üniversite hastanelerinin alt yapı olarak hazır olup olmadığı, 9 ilde (Ankara, İstanbul, İzmir, Antalya, Bursa, Muğla, Erzurum, Trabzon, Gaziantep) yapılan anket çalışması ile incelenmiştir. Araştırmada yurt dışından gelen hastaların hangi hastalıklar için, hangi ülkelerden geldiği ve Türkiye de hangi hastaneleri seçtiği saptanmaya çalışılmış ve hastanelerin sağlık turizmine alt yapı olarak hazır olup olmadığı çeşitli değişkenlere göre incelenmiştir. Sonuç kısmında ise araştırmadan elde edilen bulgular dikkate alınarak mevcut durum analiz edildikten sonra çeşitli önerilerde bulunulmuştur. 7

10 1.1. TURİZM BİRİNCİ BÖLÜM I. TURİZM İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER Turizmin ilk tanımı 1905 yılında E. Guyar Freuler tarafından yapılmıştır. Freuler modern turizmi, her geçen gün artan dinlenme ve hava değişimi ihtiyacı, doğal güzelliklere verilen değerlerin ve bunlardan duyulan zevkin artması, ticaretin ve endüstrinin gelişmesi, ulaştırma araçlarının mükemmelleştirilmesi sonucu olarak insan topluluklarının çeşitli ilişkiler kurmalarına dayanan, çağımızın önemli bir olayı, şeklinde tanımlamıştır de yayımlanan Turizm Genel Doktrini adlı kitapta, İsviçreli Prof. Hunziker ve Krapt turizmi, kazanç sağlayan sürekli ya da geçici faaliyetlerde bulunmamak ve yerleşmemek koşulu ile yabancıların bir yerde konaklamaları ve kalmaları sonunda ortaya çıkan ilişkilerin ve olayların tümü, şeklinde tanımlamışlardır (Çoruh, 1997: 8). Turizmin öznesi insandır. Turizme yön veren ve bu olayın odak noktasını oluşturan insan, turist sözcüğü ile tanımlanmaktadır. Turist, turizm faaliyetlerine katılan ve yön veren sürekli yaşadığı yeri, ticari kazanç dışı nedenlerle geçici olarak terk edip seyahat eden ve konaklayan, psikolojik tatmin arayan, sınırlı harcama gücü ve zamanı ile tüketimde bulunan kişidir (Yağcı: 2003:12). Turizmi daha açık bir şekilde ele alabilmek için çeşitli kriterlere göre gruplandırmak gerekmektedir. Turizmin temelini oluşturan seyahat etme bakış açısına göre, iç ve uluslararası turizm şeklinde bir ayırım yapılmaktadır. İç turizm, kişilerin kendi ülkelerinin ulusal sınırları içerisinde, turizmin tanımına uygun olarak yaptıkları yer değiştirmeleri ve konaklamaları ile ortaya çıkan faaliyetlerdir. Uluslararası turizm ise, farklı ülkelere ve farklı kültürlere sahip insanların, farklı amaçlarla kendi ulusal sınırları dışındaki yerleri turizm tanımına uygun olarak ziyaret etmeleri ve bu ziyaretlerden doğan ilişkiler bütünüdür (Erdoğan, 1995: ). Turizmin amacına göre türlerinden bazıları sosyal turizm, dağ ve kış turizmi, gençlik turizmi, üçüncü yaş turizmi, yat turizmi ve dini turizm / inanç turizmi, av turizmi, eko turizm, rafting turizmi, deniz turizmi, kongre ve toplantı turizmi ve sağlık turizmi olarak sayılabilmektedir TERMAL TURİZM Sağlık turizminin iki boyutu bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, kaplıcalarda sunulan hizmetlerini almak amacı ile gerçekleştirilen termal turizm; ikincisi sağlık kurumlarında sunulan tıbbi hizmetlerden yararlanmak amacı ile gerçekleştirilen sağlık turizmidir. Bu araştırmanın esas konusu sağlık kurumlarına yönelik olan sağlık turizmi, ikinci bölümde ayrıntılı olarak açıklanacağından, burada kısaca kaplıcalarda sunulan hizmetlere yönelik olan termal turizmden bahsedilerek kavram kargaşası ortadan kaldırılmaya çalışılacaktır. Kaplıcalarda sunulan hizmetlere yönelik olan turizm ile ilgili bazı terimler aşağıda sunulmuştur: Termal Turizm (Termalizm): Mineralize termal sular ile çamurların, kaynağın yöresindeki çevre ve iklim faktörleri birleşiminde, insan sağlığına olumlu katkı sağlamak üzere, uzman hekim denetim ve programında; fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavilerle koordineli kür uygulamaları için yapılan turizm hareketidir (Turizm Bakanlığı, 1993: 13). Kür: Tedavi amacı güdülerek kaplıca, deniz ve iklim değerlerinden belirli kurallara uyularak yararlanmaktır. 8

11 Balneotherapie: Kaplıca suları ile yapılan kür uygulamalarıdır. Thalassotherapie: Deniz suyundan ve havasından faydalanılarak yapılan kür uygulamalarıdır. Klimatherapie: Sağlıklı iklimde bulunularak yapılan kür uygulamalarıdır. Hidrotherapie: Tatlı sular kullanılarak yapılan kür uygulamalarıdır (Ülker, 1988: 23). Speleojeapi: Mağara ortamından yararlanılarak yapılan kür uygulamalarıdır. Helioterapi: Güneş ışığından yararlanılarak yapılan kür uygulamalarıdır. Peloidoterapi: Çamur ile yapılan kür uygulamalarıdır (Turizm Bakanlığı, 1993: 14). Türkiye deki termal turizmin mevcut durumu incelendiğinde; kaplıcalar güzelleşmek, daha sağlıklı olmak, stresten uzaklaşmak, bedeni ve aklı dinlendirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye de yaklaşık termal su kaynağı bulunmasına rağmen bu potansiyelin yaklaşık %5 inin kullanılabiliyor olması büyük bir değer kaybına yol açmaktadır. Turizm Bakanlığı verilerine göre 20 ilde toplam 34 termal merkez bulunmaktadır. Ülke genelinde 240 civarında tesis olmakla birlikte uluslararası standartlardaki tesis sayısı çok azdır. Yatak kapasitesi açısından bakıldığında ise Turizm İşletme Belgesi almış yatak, Turizm Yatırım Belgesi almış yatak bulunmaktadır. Bu veriler termal kaynakların gerektiği şekilde değerlendiremediğini ortaya koymaktadır (An-Deva Sağlık Grubu, 2004: 16). Turizm Bakanlığı, yukarıda çeşitleri sayılan tüm bu tedavilerin içinde ağırlıklı ve öncelikli olarak termalizmin gelişmesi için, arazi ve termal su tahsisi, teşvik uygulamaları, teknik ve alt yapı yardımları gibi konularda çalışmalar yapmaktadır (Turizm Bakanlığı, 1993: 31) TURİZM SAĞLIĞI Sağlık turizmi kavramı ile karıştırılan bir diğer kavram turizm sağlığı kavramıdır. Baydar (2001: 17) turizm sağlığını, turizmin yoğun olduğu bölgeler başta olmak üzere, tüm yurtta seyahat edenlere sağlıklı ortamlar sunulması, yiyecek ve içeceklerin sağlığa zararlı olmasının engellenmesi, sağlık ve turizm konularında bilimsel, içinde koruyucu sağlık hizmetleri, özellikle kişisel hijyen, temiz gıda, çevrenin korunması, kazaların önlenmesi, ilk yardım ve acil tıbbi bakım konularının bulunduğu bilim dalı olarak tanımlamaktadır. Yani turizm sağlığı, turistlere sağlıklı ortamlar sağlayarak seyahatlerde yaşanabilecek sağlık sorunlarının en aza indirilmesine ve sağlık sorunları ortaya çıktığında çözülmesine yönelik bir bilim dalı iken; sağlık turizmi, sağlık kurumlarında sunulan hizmetlerden yararlanmak amacı ile ikamet edilen yerin dışına yapılan bir turizm çeşididir. Turizm sağlığının, turizm için oldukça önem taşıdığı kaçınılmaz bir gerçektir. Türkiye bu konuda turizmin başladığı günden bu yana büyük mesafeler kat etmiştir. Örneğin, 2004 yılında, Antalya ya gelen turistlerin i herhangi bir nedenle sağlık kurumlarına başvurmuş, aldıkları sağlık hizmetleri için de sigorta şirketleri ve kendileri toplam 50 milyon euro ödeme yapmıştır (Çömez, 2005: 88). Turizm sağlığında yaşanan sorunların temelinde uluslararası bir turizm sağlığının geliştirilememiş olması bulunmaktadır. Bu sorunun çözümü için turistlere özgü sağlık birimleri kurmak ya da ayrı örgütlenmeye gitmek yerine genel olarak ülkeler düzeyinde sağlık sorunlarının nedenlerine yönelik önlemlerin sosyal ve ekonomik tüm sektörlerin işbirliği ile alınması ve verilerin düzenli olarak toplanması gerekmektedir (Ak ve Sevin, 2000: 92). 9

12 İKİNCİ BÖLÜM II. SAĞLIK TURİZMİ Seyahat etmek sureti ile ikamet ettiği yerin dışında konaklayarak tedavi olmayı amaçlayan insanların hareketi spesifik bir turizm çeşidi olan sağlık turizmini ortaya çıkartmıştır. Sağlık turizmi hedef kitlesi sağlığı bozulmuş olan kişiler ile sağlığını korumaya duyarlı kişilerden oluşmaktadır (Turizm Bakanlığı, 1993: 11). Tedavi amaçlı sağlık turizminin tanımını, farklı kişiler farklı şekillerde yapmıştır. Bunlardan bazıları şöyledir (Harahsheh, 2002: 23-24): Van Sliepen sağlık turizmini, ev dışında ikamet etmek koşulu ile boş zamanlarda sağlık amaçlı yapılan geziler olarak tanımlamaktadır. Magablih e göre ise sağlık turizmi, hastaların, sağlıklarını iyileştirmek ya da en azından sağlık durumlarını bir düzene sokmak amacıyla, 24 saatten az olmamak ve en fazla 1 sene sürmek koşulu ile çalışmak ya da yaşamak gibi bir amaç güdülmeksizin başka bir ülkeye gitmektir. Suad Imram a göre ise tedavi olmak için geçici süre ile, ister doktor tavsiyesi ile, ister de kişinin kendi isteği ile başka bir ülkeye gitmesi olarak tanımlanmaktadır. Hastaların acil sağlık hizmetini ya da seçtikleri bir sağlık hizmetini farklı ülkelerden alması olarak da tanımlanabilen sağlık turizmi sektörü gün geçtikçe büyümektedir. Hastaların tedavi için seyahat etmelerinin farklı nedenleri bulunmaktadır. İngiltere deki hastalar kendi ülkesinde alacağı sağlık hizmetinin yarı fiyatına, hatta kimi zaman onda bir fiyatına farklı ülkeden sağlık hizmeti alabileceğini bildiği için, Kanada daki hastalar uzun bekleme sürelerinden şikayetçi oldukları için, Bangladeş gibi bazı ülkelerin hastaları kendi ülkelerinde gerekli tedavi imkanları bulamadıkları için, bazı hastalar da tedavi ile tatili birleştirmek için başka bir ülkede sağlık hizmeti almak istemektedir (http://www.cbc.ca/news/background/healthcare /medicaltourism.html). Weihrauch (2003: 58) e göre hastalar, bekleme süreleri kısaldığı için, kendi ülkelerinde sağlık hizmetine ulaşım başka ülkedeki sağlık hizmetine ulaşımından daha zor olduğu için, nadir hastalıklar için kaliteli sağlık bakım hizmetinin komşu ülkede daha uygun imkanlarla mevcut olduğu için ya da tatilde/iş seyahatinde iken sağlık bakımına ihtiyaç duyduğu için kendi ülkeleri dışında başka bir ülkede sağlık hizmeti almaktadır. Coheur (2003: ) sağlık turizminin faydalarını şöyle açıklamaktadır: bekleme sürelerini ve hizmete ulaşım mesafesini kısaltıp sağlık hizmetinin ulaşılabilirliğini artırır, hastaların bölgesel, dinsel, kültürel farklılıklar konusunda daha iyi bilgi edinmesini sağlayarak ülkeler arasında bütünleşmeyi güçlendirir ve ülkeler arasında hasta hareketliliği ile bilgi alışverişi artacağından, hastane personelinin deneyim ve eğitiminin gelişmesine katkı sağlar. Sağlık turizminin ülkelere sağladığı faydaları, somut faydalar ve soyut faydalar olarak da inceleyebiliriz (http://www.ximb.ac.in/~u103121/cp Project/ Tend_of_Medical_tourism_ DD.htm). 10

13 Sağlık Turizminin Somut Faydaları: Yabancı turistlerden kaynaklanan gelirler ülkelerin ekonomik refahına katkı sağlamaktadır. Ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını arttırmaktadır. Ülke içinde veya dışında stratejik ortaklık sağlamaktadır. Ülkeler arasında teknoloji ve bilgi transferi sağlamaktadır. Yabancı hastalara sunulan fırsatlar, kendi ülkelerindeki hastalara da daha iyi hizmet sunulmasını sağlamaktadır. Sağlık Turizminin Soyut Faydaları: Ülkelerin global sağlık bakım sunucusu olarak uluslararası kabulünü sağlamaktadır. Sosyal ve kültürel deneyimlerin paylaşılmasını sağlamaktadır. Uluslararası ilişkilerin gelişmesine katkı sağlamaktadır. Global pazarlama ve tıbbi ticareti sağlamaktadır. Ülkelere dünya düzeyinde sağlık bakım hizmeti sunduğu imajını kazandırmaktadır. Rekabet avantajı sağlamaktadır. Hastanedeki destek hizmetler arasında daha iyi koordinasyon sağlamaktadır. Kamu ve özel ortaklığı sağlamaktadır. Hasta memnuniyetini artırmaktadır. Faydalarının yanında sağlık turizminin olumsuz yönleri de bulunmaktadır. Bazı hükümetler ve sağlık sigortaları, yurt dışından alınan sağlık hizmetlerini ödemediğinden hastalar aldıkları hizmetin bedelini cepten ödemektedir. Hasta genelde operasyondan birkaç gün sonra ülkesine döndüğünden ortaya çıkan yan etki, komplikasyon veya ameliyat sonrası bakım ihtiyacı, hastanın kendi ülkesinde giderilmektedir. Birçok ülkenin malpraktis konusunda yeterli yasası olmadığından yanlış tedavi durumunda yerel mahkemelerden yeterince yardım alınamamaktadır (http://www.cbc.ca/news/background/healthcare/medicaltourism.html). Sağlık sistemlerinin ülkeler arasında farklılık göstermesi hastaların farklı bir ülkeden sağlık hizmeti almasını engelleyebilmektedir. Lengyel ve Ötvös (2003: 81) e göre ülkeler arasında politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, kültürel ve dinsel farklılıklar bulunması, ülkelerin ulusal sağlık bakım sistemlerinin hastaları tatmin etmelerinde farklılıklar olması, ülkeler arasındaki dil farklılıkları, sağlık bakım teknolojileri ve malzemelerindeki farklılıklar sağlık turizminin önünde bulunan engellerin bazılarıdır. Sağlık turizminin önündeki engelleri Gonzales, Brenzel ve Sancho (2001: 25-28) ise şöyle açıklamaktadır: Sağlık turizminin önündeki en büyük engel duygusal güvenlik ihtiyacıdır. Hastalar bilmedikleri bir çevreden sağlık hizmeti almak istememekte, arkadaşlarının ve ailesinin yanında tedavi olmak istemektedir. Yasalar ve düzenlemeler kişilerin başka ülkelerden sağlık hizmeti almasını engelleyebilmektedir. Ülkelerin sağlık politikaları hakkında yeterli ve güvenilir bilgiye sahip olmamak, hastaları mağdur edebilmektedir. Sağlık sigortalarının birçoğu, acil durumlar dışındaki tedavileri karşılamamaktadır. Başka bir ülkeden hizmet almak yerine hasta kendi ülkesinde uzak başka bir şehirden hizmet almayı tercih edebilmektedir. Bu engellerin ortadan kaldırılıp sağlık turizminin geliştirilmesi için öncelikle bölgesel olarak sağlık turizmi yapılmalıdır. Yurt dışından hasta alacak hastaneler kalite belgesi almalıdır. Ülkeler arası iletişim geliştirilmelidir. Hastaneler arasında uyumlu, ortak bir bilgi sistemi oluşturulmalıdır. Avrupa Birliği standartlarına uygun hastalık tedavi yönergesi oluşturulup yaygınlaştırılmalıdır (Lengyel ve Ötvös, 2003: 81). Sağlık turizminin geliştirilmesi için hükümetlerin yapması gerekenler ise şöyledir: Turizm Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı iyi iletişim içinde olmalıdır. Sağlık turizminin yasal 11

14 yönleri dikkate alınarak, hasta mağdur edilmemelidir. Amerika ile gelişmekte olan ülkeler arasında bulunan teknolojik farklılıkları ortadan kaldırmak için ithal edilen sağlık donanımı standart hale getirilmelidir. Sağlık kurumları arasında kamu-özel ortaklıklar kurulmalıdır (http://www.ximb.ac.in/~u103121/ CPProject/Tend_of_Medical _tourism_dd.htm). Sağlık turizminin geliştirilmesi için hasta, hastane, sigorta şirketi ve politika oluşturanlarda yerel ya da kişisel isteklilik değil, global isteklilik yaratmak gerekmektedir. İsteklilik yaratıldıktan sonra da sağlık bakım hizmetinin geliştirilmesi ve hizmeti sunan personelin eğitilmesi gerekmektedir (Jarlegand, 2003: 52-55) TÜRKİYE DE SAĞLIK TURİZMİ Ülkemizde turizm ve sağlığın planlanmasından ve teşvik edilmesinden Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı sorumludur. Turizm Bakanlığı konaklama, seyahat gibi bu sektöre doğrudan hizmet veren işletmeler için kuralları koyucu, yol gösterici ve denetleyici bir kuruluştur. Sağlık Bakanlığı nın ise sağlık kurumlarının kurulması, sağlık personelinin yetiştirilmesi ve istihdamı, çeşitli kamu sağlığı hizmetleri veren ünitelerin denetimi gibi görevleri bulunmaktadır. Turistlere yönelik sağlık hizmetlerinin kaliteli ve etkin olarak verilmesi için her iki Bakanlığın koordineli bir şekilde çalışması gerekmektedir (Aksu, 2001: 788). Amacı, gerek rehabilitasyona ihtiyacı olanların, gerekse diğer hastaların olumlu çevre koşullarında, kaliteli ve daha ekonomik olarak hastalığını iyileştirmek, sağlığını korumak ve geliştirmek olan tedavi amaçlı sağlık turizmi için Türkiye nin pek çok avantajları bulunmaktadır (Tengilimoğlu, 2005: 90). Türkiye nin bu avantajlarını desteklemek üzere, Sağlık Bakanlığı bünyesinde sağlık kurumlarına yönelik tedavi amaçlı sağlık turizminin geliştirilmesi için kurulmuş bir birim bulunmaktadır. Turizm Bakanlığı nın hazırlamakta olduğu Türkiye Turizm Stratejisi 2023 Taslak Raporu nda da sağlık turizmi konusu öncelikli alanlardan biri olarak incelemektedir. Türkiye İstatistik Kurumu nun yaptığı Yabancı Ziyaretçiler Araştırması nın sonuçlarından derlenen verilere göre Türkiye ye sağlık amaçlı gelen turistlerin toplam turist sayısı içinde yüzdesi Şekil 1 de gösterilmiştir. Şekilde de görüldüğü gibi sağlık amaçlı gelen turist sayısında her geçen yıl artış görülmektedir. Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu ( ) Yabancı Ziyaretçiler Araştırması Verileri Şekil-1: Yıllara Göre Türkiye ye Gelen Toplam Turist Sayısı İçinde Sağlık Amaçlı Gelenlerin Yüzdesi 12

15 Sağlık Bakanlığı nın yaptığı bir araştırmaya göre 2004 yılının ilk on ayında özel hastanelere tedavi amaçlı gelen yabancı hasta sayısı dür. Yurt dışından gelen bu hastaların i ayakta tedavi, sı yatarak tedavi olmuştur. Bu sayıya kamu hastanelerine gelenler de dahil edildiğinde tedavi amaçlı gelen hasta sayısının civarında olduğu tahmin edilmektedir. Yapılan bu araştırmaya göre ülkemizde tedavi olan hastaların çoğunluğunu Avrupa Birliği ülkelerinden gelen hastalar oluşturmaktadır (Tengilimoğlu, 2005: 91). Sağlık kurumlarına yönelik yurtdışından ülkemize belirgin bir hasta hareketliliğinin olduğu söylenememektedir. İstanbul daki ve Antalya daki hastaneler başta olmak üzere bu konuda çalışmalar mevcuttur ancak kitlesel bir hareket haline dönüşmemiştir. Türkiye'ye sağlık turizmi için büyük çoğunluğunu kaplıca ve termal tesisleri ziyaret edenler oluşturmak üzere yılda 200 bin turist gelmektedir. Son zamanlarda; saç ektirme, göz ameliyatları, tüp bebek gibi cerrahi yöntemler için gelen hastaların sayısında da artış görülmektedir (An-Deva Sağlık Grubu, 2004: 17). Türkiye nin Avrupa Birliği üyesi olması, özel hastanelerin tıp teknolojisindeki son yenilikleri Türkiye ye getirmesi ve büyük kentlerdeki hastanelerin ameliyathane, yoğun bakım şartlarının iyileştirilmesi Türkiye ye Avrupa ve Ortadoğu dan gelecek hasta sayısını artıracağı düşünülmektedir Türkiye Sağlık Turizmi İçin SWOT Analizi Sağlık kurumlarının içinde bulunduğu çevrenin, sürekli bir değişim içinde olması sağlık kurumlarını bir yandan tehdit ederken, diğer yandan da çeşitli fırsatlarla karşı karşıya getirmektedir. Sağlık kurumunun yaşamını devam ettirebilmesi ve uzun dönemli hedeflerini gerçekleştirebilmesi, karşısına çıkan tehditlerden korunabilmesi ve fırsatlardan yararlanabilmesi için, kurumunun güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmesi gerekmektedir (Kavuncubaşı, 2000: 159). Türkçe ismiyle GZFT (Güçlü ve Zayıf Yönler, Pazar Fırsatları ve Tehditleri) veya İngilizcesi ile SWOT (Strenghts, Weakness, Opportunities, Threats) analizi, işletmenin güçlü ve zayıf yönleri ile pazar çevresinin, işletme açısından olumlu ve olumsuz sinyallerine ilişkin bir özet değerlendirmesidir. Türkiye nin sağlık turizmi pazarındaki güçlü ve zayıf yönleri ve pazardaki fırsat ve tehditleri bilindiğinde, sağlık turizmi pazarından daha büyük pay almak için neler yapılması gerektiğinin daha açık görülebileceği düşünülmektedir. Sağlık Turizminde Türkiye nin Güçlü Yönleri: Türkiye de sunulan sağlık hizmetlerinin fiyatları göreceli olarak düşüktür. Özellikle, özel ve üniversite hastanelerinin yatak kapasiteleri, fiziki ve teknolojik alt yapıları ve hekim kaliteleri yeterlidir. Özel hastanelerde dil bilen personel sayısı oldukça yüksektir. Coğrafi açıdan Asya ve Avrupa ülkelerini birbirine bağlamaktadır. Avrupa Birliği ülkelerinin Türkiye ye bakış açısı olumlu yönde değişmektedir. Avrupa Birliği ülkeleri arasına giriş süreci başlamıştır (Tengilimoğlu, 2005: 92). Sağlık turizmini desteklemek için kaliteli otel sayısı fazladır. İklim güzeldir. Mevcut turizm potansiyeli yüksektir. İnsanlar sağlıklı yaşamın gerekliliği konusunda bilinçlidir. Özel hastane sektörü gelişmektedir. Sağlık Turizminde Türkiye nin Zayıf Yönleri: Sağlık personelinin ve hastane yöneticilerinin Avrupa sağlık mevzuatı ve hasta hakları konusunda bilgileri yetersizdir. Tanıtım yetersizdir. Olumsuz imaj vardır. Yurt dışı sigorta şirketleri ile koordinasyon zayıftır. Türkiye de hastanelerin çok azı akredite olmuştur. Pazarlama 13

16 stratejilerine ve pazarlama araştırmalarına yeterince önem verilmemektedir. Fiyatlandırmada yanlış uygulamalar bulunmaktadır. Sektörlerarası koordinasyon yetersizdir (Tengilimoğlu, 2005: 92). Özellikle kamu hastanelerinin fiziki ve teknolojik altyapıları yetersizdir. Sağlık Turizminde Türkiye nin Karşısındaki Çevresel Fırsatlar: Avrupa Ülkeleri nden, Ortadoğu ve Arap ülkelerinden, Türk Cumhuriyetleri nden değişik nedenlerle yurt dışına tedavi amaçlı bir hareketin olduğu gözlenmektedir. Sağlık turizmine yönelik yapılacak olan fırsat değerlendirmelerinin üç ayrı coğrafya ve yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için farklı farklı yapılması gerekmektedir. (Tengilimoğlu, 2005: 92). Sağlık Turizminde Türkiye nin Karşısındaki Çevresel Tehditler: Ortadoğu da çıkabilecek savaş tehlikesi, Türkiye de yaşanan terör olayları, yaşanan doğal afetler, politik ve siyasi krizler, Türkiye aleyhine yurt dışında yürütülen olumsuz tanıtım ve lobicilik faaliyetleri (Tengilimoğlu, 2005: 92), yaşanan kuş gribi vb. hastalıklar, sağlık turizminde hedef pazarımızın, bu alandaki rakiplerimizden oluşması çevresel tehditlerimizi oluşturmaktadır. 14

17 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM III. TÜRKİYE DEKİ SAĞLIK KURUMLARINDA SAĞLIK TURİZMİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA 3.1. ARAŞTIRMANIN KONUSU Seyahat etmek sureti ile ikamet ettiği ülkenin dışında konaklayarak tedavi olmayı amaçlayan insanların hareketi olarak tanımlanan sağlık turizmi, turizm sektöründe önemli bir konuma gelmektedir. Sağlık kurumlarında tedavi olmaya yönelik sağlık turizmi hem bekleme sürelerini kısaltarak sağlık hizmetlerinin ulaşılabilirliliğini arttırmakta, hem de maliyetlerin, kaynakların ve hizmetlerin paylaşılması yolu ile ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır. Uluslararası talebin çok yoğun olduğu, hastalara ve ülke ekonomisine büyük faydalar sağlayan sağlık turizminden Türkiye nin yeteri kadar pay alması istenmektedir. Bu araştırmanın konusu, sağlık kurumlarına yönelik sağlık turizmi pazarından Türkiye nin istenilen payı alması için sağlık kurumlarının alt yapılarının, sağlık turizmine ne kadar hazır olduğunun tespit edilmesi, ihtiyaçlarının belirlenmesi ve alternatif çözüm önerilerinin sunulmasıdır ARAŞTIRMANIN AMACI Araştırmanın amacı, ikamet ettiği ülke dışında başka bir ülkede konaklayarak, tedavi olmak amacı ile seyahat edenlerin Türkiye den alacakları sağlık hizmetlerinin, daha iyi koşullarda gerçekleştirilebilmesi ve Türkiye nin bu alanda tercih edilen bir ülke olmasının sağlanması için Türkiye deki hastanelerde mevcut uygulamaların incelenmesi ve yapılması gerekenlerin tespit edilmesidir ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ Araştırma verileri anket yöntemiyle toplanmıştır. Anket yöntemi ile elde edilen veriler ışığında, Türkiye de sağlık turizminin yoğun olarak yaşandığı seçilmiş 9 ildeki kamu, özel ve üniversite hastanelerinde yöneticilerin, hastaneleri konusunda verdikleri bilgiler doğrultusunda, hastanelerin sağlık turizmine hazır olup olmadığını tespit etmek amaçlanmıştır Araştırmanın Kapsam ve Sınırlılıkları Araştırmanın kapsamına alınan hastaneler, Türkiye İstatistik Kurumu nun yaptığı Yabancı Ziyaretçi Anketi 2001 yılı verilerine göre yoğun olarak sağlık amaçlı turist alan 9 ildeki (Ankara, İstanbul, İzmir, Antalya, Muğla, Bursa, Trabzon, Gaziantep, Erzurum) tüm kamu, özel ve üniversite hastanelerdir. Seçilen 9 ilde bulunan toplam 414 hastanenin Başhekimliğine Ek te örneği sunulan anket formu Sağlık Bakanlığı resmi yazısı ile tarihinde gönderilmiş, hastanedeki bir yönetici tarafından doldurulduktan sonra en geç tarihinde geri göndermeleri istenmiştir. Anket çalışmasının bu birinci turunda toplam 214 adet anket geri dönerek %51,6 cevaplama oranı sağlanmıştır. Cevaplama oranını yükseltmek için yapılan ikinci tur tarihleri arasında gerçekleşmiş ve bu tur sonucu toplam 282 ankete ulaşılarak cevaplama oranı %68,1 e yükseltilmiştir. 15

18 Araştırmanın Varsayım ve Hipotezleri Araştırma, veri toplama aracı olarak kullanılan anket sorularına hastane yöneticilerinin verdikleri cevapların gerçek durumu yansıttığı ve güvenilir olduğu varsayımına dayandırılmıştır. Araştırmanın hipotezleri aşağıda sunulmaktadır: 1. Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu ile; a) Hastanelerin bulunduğu iller b) Hastanelerin statüleri c) Hastanelerin türleri d) Hastanelerin fiili yatak sayıları arasında fark yoktur. 2. Hastanelerde sağlık turizmine yönelik birim olma durumu ile; a) Hastanelerin bulunduğu iller b) Hastanelerin statüleri c) Hastanelerin fiili yatak sayıları arasında fark yoktur. 3. Hastanelerde yabancı dil eğitimi yeterli personel olma durumu ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur. 4. Hastanelerde teşvik amaçlı kültürel, sosyal, sportif imkanların sunulma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 5. Hastanelerde yabancı uyruklu hastalar için ayrı kat/klinik bulunma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelerin fiili yatak sayıları arasında fark yoktur. 6. Hastanelerin havaalanına yakınlık durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 7. Hastanelerin diğer sağlık tesislerine yakınlık durumu ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur. 8. Hastanelerin helikopter ambulansa sahip olma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 9. Hastanelerin yurt dışından gelen hastalara sunduğu özel ulaşım imkanı durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 10. Hastanelerin yurt dışından gelen hastalar için paket programa sahip olma durumu ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur. 11. Hastanelerin yönlendirme levhaları ve uyarı işaretlerinin yurt dışından gelen hastaların anlayacağı şekilde olma durumu ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur. 16

19 12. Hastanelerde yurt dışından gelecek farklı dinlere mensup hastaların dini inançlarına uygun imkanların olma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 13. Hastanelerde yurt dışından gelecek hastalarla iletişim kurmak için farklı diller için anlaşmalı çevirmen bulundurma durumu ile a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelerin türleri arasında fark yoktur. 14. Hastanelerde pazarlama departmanı olma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelerin türleri c) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 15. Hastanelerde akreditasyon ile ilgili çalışma olma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelerin türleri c) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 16. Hastanelerde hasta ve ailelerinin haklarını korumak ve geliştirmek ile ilgili faaliyetlerin yeterli olma durumu ile hastane statüleri arasında fark yoktur. 17. Hastanelerde engelli hastalara iyi hizmet sunulma durumu ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur. 18. Hastanelerin yurt dışında yaşayan hastalara yönelik tanıtım yapma durumu ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur. 19. Hastanelerde hastaların çeşitli ihtiyaçlarına yeterli cevap verilme durumu ile hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 20. Hastanelerde çeşitli sorunların bulunma durumu ile; a) Hastanelerin statüleri b) Hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 21. Hastanelerin altyapılarının yeterli olma durumu ile hastanelere yurt dışından hasta gelme durumu arasında fark yoktur. 22. Hastanelerin daha iyi hizmet vermesi için yapılması gerekenler ile hastanelerin statüleri arasında fark yoktur Verilerin Analiz Yöntemi Anketlerin analizinde, SPSS 11.5 ve Microstat programları kullanılmıştır. Anketlerden elde edilen verilerin analizinde; frekans dağılımları, aritmetik ortalama, standart sapma, çapraz tablolar, ki-kare (χ 2 ) testi, iki ortalama arasındaki farkın önem kontrolü (t testi) ve tek yönlü 17

20 varyans analizi gibi gerekli istatistik analizler yapılmıştır. Tek yönlü varyans analizi ile gruplar arasında farklılık bulunduğunda ikili karşılaştırmalar için, Levene istatistiğine göre homojenite sağlanıyorsa Post Hoc olarak Tukey HSD, heterojenite durumunda ise Tamhane s T2 analizi kullanılmıştır. 2xn veya mx2 düzenindeki ki-kare tablolarında, herhangi bir gözde beklenen değerin 5 ten küçük olması halinde Kolmogorov Simirnov testi yapılmıştır. 2x2 düzenindeki ki-kare tablolarında herhangi bir gözde beklenen değerin 5 ten küçük olması halinde Fisher Kesin Ki-Kare testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda istatistiksel olarak anlamlı farklılığı (p<0,05) olan p değerleri koyu harflerle gösterilmiştir BULGULAR Araştırma kapsamındaki hastanelerde yapılan anketlerin değerlendirilmesi ile genel olarak, hastanelerin sağlık turizmine yönelik mevcut durumu, sağlık turizmi konusunda yöneticinin hastanesiyle ilgili algılamaları, yurt dışından gelen hastaların hangi ülkeden, hangi hastalığın tedavisi için geldiği ve hangi tür hastaneleri seçtiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular, aşağıda başlıklar halinde sunulmuştur Araştırmaya Kapsamındaki Hastaneler ile İlgili Bulgular Tablo-1: Hastaneler ve Yöneticiler ile İlgili Tanımlayıcı Bilgiler Frekanslar (n) Yüzde (%) Hastanelerin Bulunduğu İl Ankara 48 17,02 İstanbul ,59 İzmir 39 13,83 Antalya 27 9,57 Bursa 24 8,51 Muğla 17 6,03 Gaziantep 6 2,13 Erzurum 7 2,48 Trabzon 8 2,84 Hastanelerin Statüleri Kamu ,84 Özel ,91 Üniversite 12 4,26 Hastanelerin Türleri Genel Hastane ,50 Özel Dal Hastanesi 43 15,25 Eğitim ve Araştırma Hastanesi 43 15,25 Hastanelerin Yatak Sayıları Yataklı , Yataklı 46 16, Yataklı 64 22,70 18

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU 26 Aralık 2012 SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi, Seyahat ĠĢletmeciliği Bölüm BaĢkanı SAĞLIK TURĠZMĠ

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

1.ULUSLARARASI SAĞLIK ZMĐ KONGRESĐ

1.ULUSLARARASI SAĞLIK ZMĐ KONGRESĐ 1.ULUSLARARASI SAĞLIK TURĐZM ZMĐ KONGRESĐ TÜRKĐYE DE SAĞLIK TURĐZM ZMĐNE ve ÖZEL HASTANELERE GENEL BAKIŞ Uzm.Dr.Levent Saraç 1 SAĞLIK TURĐZM ZMĐNDE TERCĐH NEDENLARĐ Kaplıca Turizmi (yaşlılar) lar) Yaşam

Detaylı

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini,

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini, 19 Ocak 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28887 Turgut Özal Üniversitesinden: YÖNETMELİK TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor.

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Sağlık Turizmi GENEL BİLGİ Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Türkiye 2002 de 17. Sıradan 2012 de 7 sıraya yükseldi. (Fransa, ABD, Çin, İspanya, İtalya, İngiltere,

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ Dr. ADNAN ASLAN 27 MART 2013 ANKARA KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM ve İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK 1.Dünyada ve Türkiye de Turizm 2. Türkiye

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ

SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ SAĞLIK TURİZMİN DE HASTALAR A YAKLAŞIM VE SATIŞ YÖNETİMİ Sağlık Turİzmİ ve Sağlık Turİstİ Nedİr? Sağlık turizmi sağlığın korunması, geliştirilmesi ve hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla ikâmet edilen

Detaylı

Kurumumuz Sağlık Turizmi Politikaları ve Organizasyon Yapısı

Kurumumuz Sağlık Turizmi Politikaları ve Organizasyon Yapısı Kurumumuz Sağlık Turizmi Politikaları ve Organizasyon Yapısı ANTALYA NİSAN 2015 Uzm. Dr. Elif GÜLER KAZANCI Tıbbi Hizmetler Kurum Başkan Yardımcısı KURUMUMUZ VİZYONU! «Sağlık hizmetlerinde güven duyulan

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2011/41

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2011/41 GENELGE 2011/41 Sağlıkta Dönüşüm Programı nın uygulaması sonucunda Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerimizin sağlık hizmeti sunum kalitesi, alt yapısı ve tıbbi donanımı artmış, acil sağlık hizmetlerimizin

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu TR41 Bursa Eskişehir Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları Turizm Sektörü Bilgi Notu Türkiye (bin) Turizm Sektörü Türkiye 2012 yılı turizm geliri 29.351 milyon $ (revize edilmiş), kişi başına ortalama harcama

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 24-223 TR4 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU , bin Türkiye, milyon Turizm Sektörü Türkiye 223 Turizm Stratejisi nde illerimizin

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi 1. Masa başı araştırmasında. Masa başı araştırmasında şu soruların cevabını vermeliyiz;

Detaylı

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma Ekim 2014 Özge YALÇIN - Mali Analiz TSKB Araştırma Turizm sektörünün analizi amacıyla hazırlanmış olan bu rapor, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. nin uzman kadrosunca güvenilir ola rak kabul edilen

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖZEL YURTİÇİ ve YURTDIŞI I SAĞLIK SİGORTALARININ S ÖNEM NEMİ www.saglikturizmi.org.tr Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı SAĞLIK TURİZM ZMİ Medikal Turizm

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir)

TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir) TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir) Gayrimenkul değerlemesi ve gayrimenkul danışmanlığı hizmeti vermekte olan İstanbul Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. nin Haziran-2011 de yayınladığı raporun

Detaylı

Serbest zaman etkinlikleri. Alternatif serbest zaman etkinlikleri. Alternatif Sporlar. Alternatif Turizm... Ekstrem sporlar Yaşam tarzı sporları

Serbest zaman etkinlikleri. Alternatif serbest zaman etkinlikleri. Alternatif Sporlar. Alternatif Turizm... Ekstrem sporlar Yaşam tarzı sporları Serbest zaman etkinlikleri Alternatif serbest zaman etkinlikleri 1 2 Alternatif Sporlar Geleneksel sporlardan farklı olma, onları farklılaştırma Futbol, basketbol, voleybol. Geleneksel sporlara meydan

Detaylı

Evrak Tarih ve Sayısı: 01/07/2014-12620

Evrak Tarih ve Sayısı: 01/07/2014-12620 Evrak Tarih ve Sayısı: 01/07/2014-12620 T.C. KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Müdürlüğü *BENUBML7* Sayı : 31850582-612.01.01- Konu: Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi Metodoloji Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 25,0% 2 17,42% Birden fazla cevap 22,20% 15,0% 1 5,0% 12,89% 10,02% 9,07% 7,88% 8,11% 6,21% 5,97% 5,25% 5,49% 5,25% 3,10% 12,17% 10,26% 2,86% 3,58%

Detaylı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı TÜRK TURİZMİ Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı 2 45.000.000,00 40.000.000,00 35.000.000,00 30.000.000,00 25.000.000,00 20.000.000,00 15.000.000,00 10.000.000,00 5.000.000,00 Turizm Gelirleri ve Turist

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ. Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T.

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ. Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T. DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLERİN DESTEKLENMESİ Berrak BİLGEN BEŞERGİL Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü D.T. Uzmanı 1 2012 YILI İTİBARIYLA DÜNYADA HİZMET TİCARETİ 2 KÜRESEL HİZMET

Detaylı

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart.

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart. TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK Turizm gelişiminde son 20 yıldır büyük başarılara imza atmış Türkiye, son yıllarda sürdürülebilir turizm gelişiminde olumsuz bir trende girmiş bulunuyor. Turizmde ilkeli ve planlı

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ

SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ SAĞLIK YÖNETİMİ HASTANE YÖNETİMİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT *Hastanelerin Tanımı *Hastanelerin Özellikleri *Hastanelerin

Detaylı

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ Prof. Dr. Şeref SAĞIROĞLU Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgi Güvenliği Derneği II. Başkan 1 Neden İhtiyaç Duyuldu Diğer Ülke Örnekleri

Detaylı

SUNUM PLANI. Politika ve Proje Daire Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü

SUNUM PLANI. Politika ve Proje Daire Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü SUNUM PLANI Sağlık Hizmetlerinde Geri Ödeme Yeni Ödeme Sistemlerine Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Neden DRG/TİG? SGK DRG/TİG Projesi Amaç / Hedef / Kurgu Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar ve Gelinen Son

Detaylı

türkiye talep profili 2014

türkiye talep profili 2014 1 AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLERİ VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ türkiye talep profili 2014 ilk yarı Sonuçları (özet değerlendirme) 30 YIL 1984-2014 AKTOB ARAŞTIRMA /EROL KARABULUT GECELEMELER % 10, GELİR % 6 ARTTI

Detaylı

LIV HOSPITAL ANKARA ULUSLARARASI HİZMETLER DEPARTMANI SUNUMU

LIV HOSPITAL ANKARA ULUSLARARASI HİZMETLER DEPARTMANI SUNUMU LIV HOSPITAL ANKARA ULUSLARARASI HİZMETLER DEPARTMANI SUNUMU 1 MİSYON Hasta odaklı yaklaşımı temel alan; kişisel tercihlere, kültürel, dini ve dil beklentilerine göre uygun hale getirilmiş dünya standartlarında

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE MEVZUAT VE TEŞVİKLER

SAĞLIK TURİZMİNDE MEVZUAT VE TEŞVİKLER SAĞLIK TURİZMİNDE MEVZUAT VE TEŞVİKLER Müge ÜNAL Küreselleşme sürecinde, ülkeler arasında işbirliğinin artması, seyahat özgürlüklerinin ve imkanlarının artması, ulaşımda maddi manevi kolaylıklar sağlanması

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ

ABD DE SAĞLIK TURİZMİ ABD DE SAĞLIK TURİZMİ HAKAN KARALOK, MD. YALE UNIVERSITY SCHOOL OF MEDICINE Sağlık Turizmi Dünyada Sağlık Turizmi Merkezleri Dünyada Sağlık Turizmi Sağlık Turizmi Sebepleri 15 9 4 40 32 Yeni teknik, teknoloji

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

TÜRKĠYE NĠN SAĞLIK TURĠZMĠ POTANSĠYELĠ

TÜRKĠYE NĠN SAĞLIK TURĠZMĠ POTANSĠYELĠ TÜRKĠYE NĠN SAĞLIK TURĠZMĠ POTANSĠYELĠ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEDAVĠ HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (SAĞLIK TURĠZMĠ KOORDĠNATÖRÜ) DR. DURSUN AYDIN 5.5. ANTALYA SUNUM ĠÇERĠĞĠ Sağlık Turizmi Koordinatörlüğü Sağlık

Detaylı

HELAL TURİZM DEĞERLENDİRMESİ-2015

HELAL TURİZM DEĞERLENDİRMESİ-2015 6. HALAL EXPO HELAL TURİZM DEĞERLENDİRMESİ-2015 Yrd. Doç. Dr. Özgür Arpacı Kırklareli Üniversitesi, Turizm Fakültesi GIMDES Halal and Tayyib Workshops Program 25 October 2015, Istanbul, Turkey İçerik Kavramlar

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Endüstri Mühendisliği Nedir? Endüstri Mühendisliği, sanayi ve hizmet alanlarındaki insan, bilgi, makine, malzeme, ekipman ve süreçlerin

Detaylı

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi İnovasyona Dayali Turizm Stratejisi ve Eylem Planı BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU TRA1 / 2012 Her hakkı saklıdır. ÖNSÖZ Bu doküman, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

KONAKLAMA TESİSLERİNDE KURULACAK SAĞLIK TESİSLERİ

KONAKLAMA TESİSLERİNDE KURULACAK SAĞLIK TESİSLERİ KONAKLAMA TESİSLERİNDE KURULACAK SAĞLIK TESİSLERİ Sayılarla Türk Turizmi Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Özel Hastaneler Yönetmeliği SAYILARLA TÜRK TURİZMİ TÜRK

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY)

TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ULUSAL KAZA YARALANMA VERİTABANI (UKAY) GİRİŞ UKAY İÇİN YASAL DAYANAK Ulusal Piyasa Gözetimi ve Denetimi Strateji Belgesi (2010-2012) Ekonomi

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

GENÇLĐK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR HĐZMETLERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞININ GÖREV, YETKĐ VE SORUMLULUKLARINA DAĐR YÖNERGE

GENÇLĐK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR HĐZMETLERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞININ GÖREV, YETKĐ VE SORUMLULUKLARINA DAĐR YÖNERGE GENÇLĐK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR HĐZMETLERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞININ GÖREV, YETKĐ VE SORUMLULUKLARINA DAĐR YÖNERGE BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Spor

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

MEDICAL TOURISM APPLICATIONS IN TURKEY; İSTANBUL AND ANKARA EXAMPLE

MEDICAL TOURISM APPLICATIONS IN TURKEY; İSTANBUL AND ANKARA EXAMPLE TÜRKİYE DE MEDİKAL TURİZM UYGULAMALARI; İSTANBUL VE ANKARA ÖRNEĞİ R. Pars ŞAHBAZ 1 Uğur AKDU 2 Serap AKDU 3 ÖZET Bu araştırmanın amacı, sağlık turizmi kapsamında ele alınan medikal turizm ve medikal turizmin

Detaylı

YÖNETMELİK İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 10 Ocak 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28524 İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinden: YÖNETMELİK İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır.

Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Turizm sektörü, Türkiye için önemli bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Milli Gelirin yaklaşık %5 i turizm sektöründen elde edilmektedir. (%1i termal turizimden) Turizm sektöründe son yıllarda yaşanan hızlı

Detaylı

Ücret Sistemleri ve Verimlilik Arastırması. 2008463065 Tuğçe Karaçevirgen 2007463085 Seçil Terk 2007463019 Hatice Çağan 2008463037 Şebnem Demiröz

Ücret Sistemleri ve Verimlilik Arastırması. 2008463065 Tuğçe Karaçevirgen 2007463085 Seçil Terk 2007463019 Hatice Çağan 2008463037 Şebnem Demiröz Ücret Sistemleri ve Verimlilik Arastırması 2008463065 Tuğçe Karaçevirgen 2007463085 Seçil Terk 2007463019 Hatice Çağan 2008463037 Şebnem Demiröz Görüşme Yapılan Kişi Eğitim ve Kalite Müdürü Deniz ERSUBASI

Detaylı

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER

DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER Ali DİKİLİ Devlet Yardımları ve Ar-ge Dairesi Başkanı Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler G.M. 2. DÜNYA TİCARET MÜŞAVİRLERİ KONFERANSI Ankara 5 Haziran 2012 1 DÖVİZ

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr

BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr BASIN BÜLTENİ Bilgi için: Sevil Utku Telefon: 0 212 267 16 00 Email: sevil.utku@aifd.org.tr GfK Türkiye ülke çapında araştırdı TÜRK HALKI HASTALARIN YENİ İLAÇLARA DAHA KOLAY ERİŞMESİNİ İSTİYOR Halkın %69

Detaylı

GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Giresun Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ Dr.Aslı ZULUĞ Prof. Dr. Bülent MĠRAN 7. Gıda Mühendisliği Kongresi 24-26 Kasım Ankara Coğrafi Etiketli Ürünler TUTUM

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 17 Ağustos 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27675 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU BAŞKANLIĞI (MASAK)

MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU BAŞKANLIĞI (MASAK) MALİ SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU BAŞKANLIĞI (MASAK) MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon İstikrarlı bir ekonomi için gelir ve harcama politikalarının hazırlanması, uygulanması,

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi DANS TERAPİ MSc Sevinç RENKVER Dokuz Eylül Üniversitesi 1 Dans terapi nedir? Tarihçesi İlkeleri Yaratıcı süreç Kimler yararlanabilir? Nerelerde uygulanabilir? Türk halk danslarıyla meditasyon, Meditatif

Detaylı

EK-3.9 İDARİ İSLER VE KOORDİNASYON DAİRE BAŞKANLIĞI

EK-3.9 İDARİ İSLER VE KOORDİNASYON DAİRE BAŞKANLIĞI EK-3.9 İDARİ İSLER VE KOORDİNASYON DAİRE BAŞKANLIĞI İdari İşler ve Koordinasyon Daire Başkanı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü; Genel Müdür Yardımcılığı (Bağlı) İŞİN KISA TANIMI: Tarımsal

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜSİAD YÖNETİM KURULU ÜYESİ OKTAY VARLIER'İN, TÜSİAD - KKTC İŞAD KIBRIS EKONOMİSİ VE YATIRIM OLANAKLARI SEMİNERİ'NDE YAPTIĞI, "SANAYİ VE HİZMETLER SEKTÖRÜNDE BEKLENTİLER

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

T.C. IĞDIR ÜNİVERSİTESİ

T.C. IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 2010 YILI YATIRIM PROGRAMI İZLEME VE DEĞERLENDİRME RAPORU 1 İçindekiler 1. Yönetici Özeti... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2. Genel Değerlendirme... 5 2.1. Üniversitemizin Vizyonu... 5 2.2. Üniversitemizin

Detaylı

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

T e r m a l i n B a ş k e n t i Thermal Capital of Turkey A f y o n k a r a h i s a r

T e r m a l i n B a ş k e n t i Thermal Capital of Turkey A f y o n k a r a h i s a r T e r m a l i n B a ş k e n t i Thermal Capital of Turkey A f y o n k a r a h i s a r Prof. Dr. Mustafa SOLAK Afyon Kocatepe Üniversitesi Rektörü msolak@aku.edu.tr V. Uluslararası Sağlık Turizmi Kongresi

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNDE YETİŞMİŞ İNSAN KAYNAĞI. Dr. Aslı AKKOR AKkariyer İnsan Kaynakları Danışmanlığı

SAĞLIK TURİZMİNDE YETİŞMİŞ İNSAN KAYNAĞI. Dr. Aslı AKKOR AKkariyer İnsan Kaynakları Danışmanlığı SAĞLIK TURİZMİNDE YETİŞMİŞ İNSAN KAYNAĞI Dr. Aslı AKKOR AKkariyer İnsan Kaynakları Danışmanlığı Geçmiş Sağlık Turizminin teorik anlamda geçmişi Sağlık Turizminin pratik anlamda geçmişi Sağlık Turizminde

Detaylı

AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU

AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU 2 Mayıs 2013 tarihli Perşembe günü Kuşadası Korumar Otel de gerçekleştirilen çalıştay saat 10:00 da başlamıştır. Toplantıya Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, ADÜ Turizm

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi SAĞLIK HARCAMALARI 03.07.2012 MEDULA-1 MEDULA NEDİR? MED(ikal) ULA(k) (Tıbbi haberci-haberleşme)

Detaylı

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; İstanbul

Detaylı

Stratejik Plan 2015-2019

Stratejik Plan 2015-2019 Stratejik Plan 2015-2019 Bu Stratejik Plan önümüzdeki beş yıl Bezmiâlem in gelmesini umut ettiğimiz yeri ve buraya nasıl geleceğimizi anlatan bir Vizyon Belgesidir. 01.01.2015 Rektör Sunuşu Sevgili Bezmiâlem

Detaylı

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB - Selanik Philoxenia 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 21-24.11.2013 Fuarın Açık Olduğu saatler 11.00 20.00 Dağıtılan Malzemeler 1. Istanbul Guide 2. Istanbul CD 3. İstanbul Haritası

Detaylı

VERİMLİLİK SEMPOZYUMU 1 FİNANSAL ANALİZ VE VERİMLİLİK KARNE İLİŞKİSİ

VERİMLİLİK SEMPOZYUMU 1 FİNANSAL ANALİZ VE VERİMLİLİK KARNE İLİŞKİSİ VERİMLİLİK SEMPOZYUMU 1 FİNANSAL ANALİZ VE VERİMLİLİK KARNE İLİŞKİSİ Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı Finansal Analiz Daire Başkanlığı, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı sağlık kuruluşlarının

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYEDE EN HIZLI GELİŞEN HİZMET SEKTÖRÜDÜR

SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYEDE EN HIZLI GELİŞEN HİZMET SEKTÖRÜDÜR SAĞLIK TURİZMİ TÜRKİYEDE EN HIZLI GELİŞEN HİZMET SEKTÖRÜDÜR SAĞLIK TURİZMİ TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Sağlık Turizmi: Herhangi bir sebeple sağlık hizmeti almak için ikamet edilen yerden başka bir yere yapılan

Detaylı

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Mehmet ÇETİK Dış Ticaret Uzmanı 17 Serbest Bölgeler, İthalat Yurtdışı Genel Yatırım Müdürlüğü ve Hizmetler Genel Müdürlüğü

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

T.C. Resmî Gazete. Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır BAKANLIKLARA VEKÂLET ETME İŞLEMİ

T.C. Resmî Gazete. Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır BAKANLIKLARA VEKÂLET ETME İŞLEMİ Resmî Gazete Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır 21 Ekim 2014 SALI YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ Sayı : 29152 Mükerrer BAKANLIKLARA VEKÂLET ETME İŞLEMİ BAŞBAKANLIK 17 Ekim

Detaylı

6.15 TURİZM. 6.15.1 Ana Konular

6.15 TURİZM. 6.15.1 Ana Konular 6.15 TURİZM 6.15 TURİZM 334 6.15 TURİZM Başkent Lefkoşa çeşitli dönemlere ait tarihi, mimari, ve kültürel değerler açısından oldukça zengindir. Ayrıca Başkent olması nedeniyle ülkenin yönetsel, iş ve alışveriş

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME ve PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Endüstri Müh. Mustafa ÇORUH Ana Bilim Dalı Programı

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞU Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü, 1 Kasım 2011 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 655 Sayılı Kanun

Detaylı

ÖNSÖZ Burçak ŞENTÜRK

ÖNSÖZ Burçak ŞENTÜRK ÖNSÖZ İnsanoğlunun yaradılışından bu güne; tüm dünya için değişmeyen tek gerçek değişim olmuştur. İnsanların ihtiyaçları, algıları, beklentileri, yargıları, hayata bakış açıları ve bunların da ötesinde

Detaylı

HİZMET SATIŞTA YALIN PLANLAMA

HİZMET SATIŞTA YALIN PLANLAMA HİZMET SATIŞTA YALIN PLANLAMA Dilara TORLAK Hizmet Satış Yöneticisi 13.6.2016 HİZMET SATIŞTA YALIN Sürdürülebilir başarı için, itibar ve güven etrafında şekillenecek bir iş modeli kurmak gereklidir. Sağlık,

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

HACETTEPE ÜNIVERSITESI DOKU VE ORGAN NAKLI EĞITIM, UYGULAMA VE ARAŞTıRMA MERKEZI MÜDÜRLÜĞÜ. Dr. Fazıl Tuncay Aki

HACETTEPE ÜNIVERSITESI DOKU VE ORGAN NAKLI EĞITIM, UYGULAMA VE ARAŞTıRMA MERKEZI MÜDÜRLÜĞÜ. Dr. Fazıl Tuncay Aki HACETTEPE ÜNIVERSITESI DOKU VE ORGAN NAKLI EĞITIM, UYGULAMA VE ARAŞTıRMA MERKEZI MÜDÜRLÜĞÜ Dr. Fazıl Tuncay Aki Amaç Hacettepe Üniversitesinin ilgili bölüm, anabilim dalları ve ünitelerinin işbirliği ile

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ)

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜ) DÜNYADA HİZMET TİCARETİ SAĞLIK TURİZMİ Dünya ticaret hacmi yaklaşık 100 milyar ABD Doları Her yıl

Detaylı