Türkiye nin Komşuları ve Hava Güçleri-II: İran Hava Gücü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye nin Komşuları ve Hava Güçleri-II: İran Hava Gücü"

Transkript

1 Türkiye nin Komşuları ve Hava Güçleri-II: İran Hava Gücü İran dünyada ABD'nden sonra F-14 Tomcat kullanıcısı tek ülke konumunda olup, ABD'nden sipariş ettiği 8o adet F-14 uçağından 79'unu yıllarında teslim almıştır [Fotoğraf: İran Hava Kuvvetleri]. Ülkemizin de yer aldığı bölge, dünyanın hiçbir yerinin bu kadar yoğun ve kronikleşmiş derecede gergin olmadığı bir coğrafyadadır. Makalemizin bu bölümünde yürütmekte olduğu nükleer programı nedeniyle başta ABD ve İsrail olmak üzere birçok ülke tarafından kaygı ile takip edilen ve bölgesinde Türkiye ve İsrail den sonra en güçlü orduya sahip olan İran ın hava gücünü ele alacağız. TÜRKİYE nin komşularının hava gücü yazı dizisinin ilk etabını teşkil eden bu bölüm, uluslararası kamuoyunda özellikle bu alanda tartışmasız bir as olarak bilinen Tom COOPER ile birlikte yürütülen müşterek bir çalışmanın eseridir. İran Hava Kuvvetleri nin Kuruluş Dönemi ve İlk Yılları İRAN ın ilk askeri uçar birlikleri, 31 Mayıs 1924 tarihinde kurulan İran Kara Kuvvetleri ne bağlı Kara Havacıları Bürosu çatısı altında organize edilmiş ve çok geçmeden yedi yıl aradan sonra söz konusu hava gücü İran Kraliyet Hava Kuvvetleri [Imperial Iranian Air Force/IIAF] adını alarak özerk bir statüye kavuşmuştur. 2nci Dünya Savaşı sırasında İngiliz ve Sovyet işgalleri yüzünden 1941 yılında tamamen yok olan İran Hava Kuvvet- leri, ABD yardımlarıyla 5o li yıllarda yeniden filizlenmiştir. Bugünün İran İslam Cumhuriyeti nin askeri hava gücü açısından ana kuvveti olan IIAF ın devamı İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri [Islamic Republic of Iran Air Force/IRIAF] nin gelişimi yakın tarih kapsamında üç ana dönem altında incelenebilir: İlk dönem, bugün İran ın hasmı konumundaki ABD nin özellikle 7o li yıllardaki askeri transferleri; İkincisi, komşusu Irak ile sekiz yıl süren kanlı Irak-İran Savaşı [ 8o- 88] ve üçüncüsü de bu savaş sonrasındaki 22 yıl içinde Batı nın uyguladığı askeri ambargo altında edindiği özgün tecrübeler ve elde ettiği ArGe ve özgün modifikasyon, modernizasyon ve yeni tasarım üretim kabiliyetleri şeklindedir. Sözkonusu bu üç aşamanın izleri ve yansımaları bugünün İran hava gücünde hemen göze çarpmaktadır. Fakat bugüne dek gerek sivil kamuoyu, gerekse spesifik açıdan İran ın hava gücü yanlış algılanmış, ya kısmen abartılmış ya da çoğu zaman gereğinden fazla küçümsenmiş ve birçok sübjektif değerlendirmeler eşliğinde ortaya yanlış bir tablo çıkmıştır. İran Hava Kuvvetleri'ne ait bir F-4E uçağı, İran'ın geliştirmekte olduğu lazer güdümlü bir Sattar 3 tipi hava-yer füzesini [AS.30L ve AGM-65 Maverick teknolojisini baz almaktadır] test amaçlı ateşlerken görülüyor [Fotoğraf: Liam F. DEVLIN].

2 Özge KILINÇ ABD Askeri Yardımları Dönemi İRAN ın son monarşik lideri ve Batı yanlısı Şah Muhammed Rıza PEHLEVI [D: 26 Ekim 19 Ö: 27 Temmuz 8o] döneminde [16 Eylül Şubat 79], özellikle 6o lı ve 7o li yıllarda, petrol ve yeraltı kaynakları zengin olan İran, ABD nin bölgedeki en önemli müttefikiydi. O kadar ki iki ülkenin askeri ve siyasi ilişkileri ABD nin geleneksel müttefiki İsrail ve NATO müttefiki Türkiye yi dahi kıskandıracak seviyede mükemmeldi. İran hava gücünü nicelik ve nitelik açısından 6o lı yılların sonundan itibaren donatmaya başlayan ABD, başlangıç olarak ilk etapta İran a yeni üretilen 129 adet F-5A/B Freedom Fighter jetlerini kiralama yoluyla tahsis etti. Bunu takiben dönemin ABD Başkanı Richard Milhous NIXON, Moskova ziyareti dönüşünde 3o Mayıs 72 de uğradığı İran da Şah ile stratejik bir askeri antlaşma imzaladı. Buna göre ABD nde üretilen her türlü konvansiyonel silahın kayıtsız şartsız İran a kısıtlanmadan satışı üzerineydi ki bu, bugünle kıyaslarsak halen ABD dışında -İsrail dahil- hiç bir müttefik ülkeye satılmasına halen izin verilmeyen F-22 Raptor uçaklarının bu ülkeye özel olarak transfer edilmesine izin verilmesi gibi bir anlam taşımaktadır. Nitekim F-14 Tomcat jetleri, dünyada ABD dışında bir tek İran a nasip olabilmiştir. Nitekim İran önceleri F-15 uçakları ile yakından ilgilenmiş fakat gereksinimleri için son derece uygun bulduğu komplike bir platform olan F-14 Tomcat jetleri üzerinde karar kılmıştır. ABD nin zengin petrol yataklarına sahip Şah Rıza PEHLEVI yönetimindeki İran a tanıdığı bu siyasi ve askeri ayrıcalık ve İran ın bölgesinin en güçlü hava kuvvetlerine sahip olma hırsı kendini kısa sürede gösterecekti. Nitekim İran Silahlı Kuvvetleri için ayrılan savunma bütçesinin aslan payı sürekli olarak hava gücüne tahsis edildi ve İran Hava Kuvvetleri bünyesindeki subay, astsubay ve erlerin sayısı sadece altı yıl içinde 17.ooo den, 100.ooo personele fırladı. Buna paralel olarak büyük bir itinayla ABD nden dönemin en etkili hava platform ve silahları yüksek sayıda temin edilerek, nitelik ve nicelik açısından müthiş bir hava gücünün tesis edilmesine başlandı. Yukarıda bahsettiğimiz 129 adet yeni üretim F-5A/B uçaklarının 66-7o yıllarında teslim alınmasına paralel ve takiben, 78 yılına kadar ABD üzerinden tamamı yeni üretim olarak temin edilen diğer savaş uçakları şunlardır: 32 adedi F-4D [ ], 177 adedi F- 4E [ ] muharip tipi ve 16 adedi RF- 4C/D taktik keşif tipi olmak üzere toplam 225 adet F-4 Phantom II uçağı; Mevcut F-5A/B Freedom Fighter uçaklarının radarlı ve yüksek performanslı geliştirilmiş versiyonu olan F-5E/F Tiger II serisi savaş uçaklarından 169 adet [ 74-75]; Ve nihayet dünyada ABD dışında bir tek İran a nasip olan 79 adet F-14A Tomcat [ 76-78] savaş uçağı. Bunlara ilaveten 64 adet C-130 Hercules tipi turboprop nakliye uçağı ve 29 adet Boeing 707 ve 747 tipi tanker uçakları da [ABD kodu KC-707 ve KC-747] bu güce bir çırpıda katıldı. İran hava doktrini, olası bir savaşta gerektiğinde ABD nden büyük miktarda askeri teçhizat, silah ve mühimmatı lojistik destek maksatlı İran a havadan naklederek, ülke içindeki birliklere dağıtmaya yönelikti. Fakat İran Hava Kuvvetleri kısa bir zaman diliminde temin edilen ve yukarıda sıralanan: 298 adet F-5, 225 adet F-4 ve 79 adet F-14 uçağından oluşan toplamda brüt 602 modern savaş uçağı tedariki ile yetinmeyecek, yakın geleceğin, 8o li yıllara yönelik kısa/orta vadeli planlamaları da dudak uçurtacaktı. Zaten 7o li yıllarda söz konusu 602 muharip jet uçağının bir kısmı kırıma uğrarken, özellikle de yıllarında yeni üretim olarak ABD nden kiralanan F-5A/B uçaklarının önemli bir kısmı, ABD tarafından acil ihtiyaç kapsamında kısa sürede Güney Vietnam için geri alınacaktı. Dolayısıyla 78 yılına gelindiğinde kiralanan F-5A/B Freedom Fighter uçaklarının çoğunun geri iadesi ve çeşitli kırımların da ardından 30 kadar F-5A/B geriye kalmıştı. Bunların haricinde aynı tarihte İran ın hava gücü envanterinde dönemin son derece İran tamamına yakını 7o'li yıllarda olmak üzere ABD'nden toplamda 64 adet C-130 Hercules tipi nakliye uçağı almıştır ve bugün 4o'a yakını halen kullanımdadır [Fotoğraf: Tom COOPER]. modern 18o civarı F-4D/E Phantom II, 16o civarı F-5E/F Tiger II ve 77 adet F-14A Tomcat muharip jetleri bulunuyordu ve toplam modern muharip jet miktarı hala 450 kadardı. Netice itibariyle, muharip amaçlı kullanılan 12 adet çift pervane piston motorlu Cessna O-2A uçakları ile söz konusu radarsız F-5A/B jetleri haricinde dahi İran ın 78 yılındaki savaş uçağı miktarı 45o ye yakındı ve son derece modern F-4 Phantom II, F-14 Tomcat ve F-5 Tiger II jetlerinden oluşuyordu. İran ayrıca ABD ve kısmen İtalya üzerinden sadece 6o lı ve özellikle de 7o li yıllarda toplamda 8oo ün üzerinde askeri helikopter de satın almıştı ki, bunlardan 202 adedi çift motorlu taarruz helikopteri AH-1J SeaCobra, 117 adedi ise bugün Türkiye nin hala sahip olamadığı ve ancak alımını planladığı CH-47 Chinook tipi ağır nakliye helikopterleriydi yılları arasında ABD Havacılık Sanayi ne verdiği dönemin parasıyla ABD$9 Milyar tutarındaki siparişlerini teslim alan İran, yukarıdaki bu muazzam hava gücüne takviye ve tamamlama amaçlı iki sipariş etabında: 3oo adet F-16A/B Fighting Falcon, 74 adet daha güçlü turbofan motorlarla donatılmış ilave F-14B Tomcat, 31 adet hava savunma sistemlerini susturmak ve bastırmakla [SEAD] görevli F-4G Wild Weasel ve 7 adet E-3 Sentry tipi havadan erken ikaz ve kontrol [AWACS] maksatlı uçak siparişi daha verdi. Dolayısıyla İran ın amacı, 8o li yılların ilk yarısında, F-16, F-14, F-4 ve F-5 tipi savaş modern uçaklarından oluşan neredeyse 8oo kadar sofistike muharip jet tedarik etmiş olmaktı. Eğer 79 daki İran İslam İhtilali gerçekleşmeseydi, söz konusu 3oo adet ilave F-16 ve 74 adet F-14 jetleri yıllarında İran için dönemin General Dynamics ve Grumman firmalarınca hızla üretilerek teslim edilmiş olacaklardı. Ayrıca bu dev hava gücünün Westinghouse yapımı yer konuşlu sekiz adet radar istasyonu, iki telekomünikasyon uydusu ve 16 adet MIM-23B I-HAWK tipi uçaksavar füze bataryası desteğiyle yerden ve uzaydan tamamlanması da kararlaştırılmıştı. Planlara göre hedeflenen taktik kabiliyet, gece/gündüz

3 Bugün İran Hava Kuvvetleri'nin en önemli muharip uçağı İran tarafından modernize edilen 8o'e yakın F-4E [65], F-4D [12] ve RF-4E [6] tipi Phantom serisi savaş uçaklarıdır [Fotoğraf: İran Hava Kuvvetleri]. her türlü meteorolojik hava şartlarında İran ın kendi toprakları dışında etrafındaki en az 150km derinlikteki her düşman hava/yer hedeflerine hitap edebilmekti. Türkiye nin Komşuları ve Hava Güçleri - II: İran Hava Gücü F-84Q/F modelleri en son 8o yılına kadar, dolayısıyla genel anlamda yaklaşık 28 yıl kullanılmışlardır. İlk F-100D Super Sabre jetlerimizin ikinci el olarak geliş tarihi 29 Ekim 58 dir. Son olarak 88 yılına kadar, dolayısıyla genel anlamda yaklaşık 3o yıl kullanılmışlardır. İlk F-102A Delta Dagger jetlerimizin ikinci el olarak geliş tarihi 15 Şubat 68 dir. En son 5 Haziran 79 tarihine kadar, dolayısıyla genel anlamda yaklaşık 11 yıl kullanılmışlardır. İlk F/TF-104G Star Fighter jetlerimizin ikinci el olarak geliş tarihi 9 Mayıs 63 tür. En son 28 Haziran 94 tarihine kadar, dolayısıyla genel anlamda yaklaşık 31 yıl kullanılmışlardır. İlk yeni üretim F-4E Phantom II uçaklarımız, bundan 36 yıl kadar önce, Kıbrıs Barış Harekatı sonrası, 3o Ağustos 1974 Zafer Bayramı na yetişmişlerdir. İlk F-5A Freedom Fighter uçaklarımız, bundan 45 yılı aşkın bir süre önce, 25 Aralık İran Hava Kuvvetleri bünyesinde, kısmen İran tarafından ABD'nden izin alınmadan kapsamlı bir şekilde modernize/modifiye edilen 7o'in üzerinde aktif F-5B Simourgh ve F-5E/F Tiger II uçağı bulunmaktadır [Fotoğraf: IRNA] Döneminin Türk Hava Kuvvetleri Muharip Jet Envanteri 100.ooo kişilik personel ve yukarıda dile getirilen miktar ve tipteki uçaklara sahip olan İran Hava Kuvvetleri, bugün olduğu gibi o dönemde de asker sayısı bakımından NATO nun ikinci büyük ordusuna sahip ülkemizin hava gücünü gerek nitelik, gerekse de nicelik açısından katlıyor; hatta İsrail i dahi geçerek bölgesinin en güçlü ABD müttefiki ve hava gücüne sahip olma konumuna geliyordu. Bu bağlamda 25.ooo i yükümlü asker olmak üzere dönemin toplam 45.ooo personelden oluşan Türk Hava Kuvvetleri nin yıllarındaki muharip jet uçağı mevcudiyetine kısaca bir göz attığımızda aşağıdaki muharip filo ve uçak dağılımı ortaya çıkmaktadır: 17 Av-Bombardıman veya av-önleme Uçağı Filosu [toplam 322 jet uçağı]: 1oo adet F-5A Freedom Fighter [5 filo] 5o adet F-100D/F Super Sabre [3 filo] 36 adet F-104G Star Fighter [2 filo] 4o adet F-4E Phantom II [2 filo] 24 adet F-84F Thunderstreak [1 filo] 18 adet F-104S Star Fighter [1 filo] 3 Av-Önleme Uçağı Filosu ve toplam 54 jet uçağı: 36 adet F-102A Delta Dagger [2 filo] 18 adet F-104S Star Fighter [1 filo] 36 adet RF-5A Freedom Fighter [2 filo] 12 adet RF-84 Thunderstreak [1 filo] Buna göre dönemin Türk Hava Kuvvetleri nin keşif görevli 48 adet kısmen silahlı platformları da dahil, muharip jet uçağı mevcudiyeti toplamda 34o olup, bunların çoğu ikinci el olarak hibe yardımları kapsamında tedarik edilen, yine F-4 ve F-104 ler haricinde tamamında radar dahi olmayan jetlerdi. Bugün itibariyle bu uçaklardan çeşitli görevler dahilinde kısmen kullanımda olan F- 4 Phantom II ve F-5 Freedom Fighter serisi uçakların bir kısmı geçmişte modernize edilmiş olup. Yeni versiyonları halen kullanımdadır [F-4E 2020, F-4E, F/NF-5A/B]. Yukarıda adı geçen diğer uçakların tamamıysa, zaman içerisinde, 7o li, 8o li, 9o lı ve oo li yıllarda etaplar halinde peyderpey envanter dışına çıkarılmıştır. İlk F-84G Thunderstraek jetlerimizin ikinci el olarak geliş tarihi 29 Mart 52 dir. Bunlar aynı zamanda Türk Hava Kuvvetleri tarihinde envanterimize giren ilk tepkili, dolayısıyla jet uçaklarıdır. Bu ikinci el jetlerin 65 tarihinde kitler halinde denizyoluyla getirilmişler ve Türkiye de altı günde montajlanmışlardır. İkinci parti F-5 lerimizin gelişine de ilginç olduğundan bir dipnot olarak buna da değinmekte fayda vardır. 8 Aralık 1966 tarihinde beş adet F-5 jeti, Türk pilotları tarafından ABD nden, 161nci ve 162nci filolarımızın bulunduğu Bandırma Hava Üssü ne uçuruldular. Etaplar halinde gerçekleşen 21 saatlik bu uçuşla, Türk Hava Kuvvetleri tarihinde Atlantik ötesi [ABD-Avrupa kıtaları] ilk jet uçuşunu da gerçekleştirmiştir. İran İhtilali ve Irak-İran Savaşı [22 Eylül 8o 20 Ağustos 88] Dönemi ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı CIA ve İngiliz Haber Alma Servisi MI-6 gizli servislerinin tesis ettiği ve desteklediği Operation Ajax kodlu kanlı bir askeri darbe ile Ağustos 1953 te kısa bir aradan sonra tekrar

4 Özge KILINÇ iktidara gelen Şah Rıza PEHLEVI rejiminin, halk üzerinde kurduğu yoğun otoriter baskılarını 77 yılında kısmen biraz olsun yumuşatmasıyla kendini göstermeye başlayan siyasi karşıt aktiviteler ve protesto gösterileri, bir yıl içinde hızla alevlenerek 78 yılında İran daki iç karışıklıkların hat safhaya tırmanmasına yol açacaktı. Batılılaşmanın İslam a aykırı olduğunu savunan geniş çaplı bazı dini çevrelerin tepkileri eşliğinde, baskıcı hanedan yönetimi biçiminden hükümetteki yolsuzluklara, İran ın petrol ihracatından elde edilen astronomik gelirlerin dengesiz ve adil olmayan dağılımından, İran gizli istihbarat servisi SAVAK ın derin devlet, faili meçhul uygulamalarına kadar varan gelişmelerden dolayı, doğrudan Şah Muhammed Rıza PEHLEVI'yi hedef alan etkili bir muhalefet oluştu. 78'de İran'ın büyük kentlerinde başlayan muhalefet hareketleri gerginliğe, karışıklıklara ve nihayet ayaklanmalara dönüştü. Buna paralel Şah ın 64 yılında sürgün ettiği ve sürgün edilmesinin ardından, önce komşu ülke Irak a, ardından da Fransa ya kaçan Şii dinci hareketini yöneten Ayetullah Ruhullah HUMEYNI [D: Eylül Ö: 3 Haziran 89], geniş bir kitleyi kapsayan ve ayaklanmakta olan halk muhalefetinin odağında lider konumuna gelmeyi başardı. HUMEYNI yanlısı İran halkının gösteri ve ayaklanmaları, 7-8 Ocak 79 Gom kanlı ayaklanmalarında olduğu gibi devlet kontrolünden çıkmaya başlayınca, dört hükümetin birbirinin peşi sıra düşerek başarısız olmasını müteakip, İran ın son monarşik lideri Şah Rıza PEHLEVI 16 Ocak 79 da bir daha geri dönememek üzere kanlı bir iç savaşa doğru hızla sürüklenen İran dan kaçmak zorunda kaldı ve bir buçuk yıl sonra kanser hastalığından dolayı, 27 Temmuz 8o tarihinde Mısır ın Başkenti Kahire de sürgünde öldü. Şah ın kaçmasından on gün önce Dr. Şahpur BAHTİYAR Başkanlığında oluşturulan ve iki ay gibi kısa bir ömüre sahip olan son Hükümetin de muhalefetle uzlaşma çabaları sonuçsuz kalınca HUMEYNI, 1 Şubat 79 tarihinde Paris ten Tahran a görkemli bir karşılama eşliğinde geri döndü. 3o-31 Mart 79'da İran halkı nezdinde yapılan bir referandum neticesinde halkın %99 oyu ile monarşiye son verildi ve Şah PEHLEVI hanedanı yıkılarak 1 Nisan 79 tarihinde İran İslam Cumhuriyeti kuruldu. Komşumuz İran, o gün bugündür HUMEYNI nin Irak ta sürgündeyken ilk defa 7o yılında yazdığı kitapta ortaya attığı velayet-i fakih, İslam fıkıhında devlet yönetimi ilkesiyle yönetilen bir ülke haline gelmiştir. Şubat 78 de gerçekleşen İran İslam Devrimi ve Fransa nın Başkenti Paris te sürgünde yaşayan Ayetullah Ruhullah HU- MEYNİ nin İran a dönmesini takiben, o zamana dek Batı yanlısı çağdaş bir ülke görünümündeki bu ülke, hızla mollaların söz sahibi olduğu bir şeriat rejimine dönüşmeye başladı ve bundan Batı yanlısı ordu komutası da nasibini fazlasıyla aldı. Haziran 8o de İran Ordusu nun rejime karşı müdahale girişimi başarısızlıkla sonuçla- İran ın halen 6 adet B747 tipi havada yakıt ikmal/tanker uçağı bulunmaktadır [Fotoğraf: Mohammad RAZZAZAN]. [Çizim: Tom COOPER] nınca, özellikle Hava Kuvvetleri başta olmak üzere, Ordunun birçok önde gelen komutanları tutuklandı, görevden alındı ya da erken emekliliğe sevkedildiler. İran Kraliyet Hava Kuvvetleri [IIAF] devrimden hemen sonra her ne kadar artık İran İslam Cumhuriyeti Hava Kuvvetleri [IRIAF] adını alsa da, fiili yapısı çok değişmediğinden bu kuvvete ve komutasına İslam Cumhuriyeti ne muhalif ve hatta asi şüphesiyle bakılıyor ve komutanların İran Şahı na hala sadık oldukları bilindiğinden yakından takip edilerek izleniyorlardı. Böylelikle İran Ordusu nun en gözde ve favori kuvveti olan eski IIAF ve yeni adıyla IRIAF siyasi açıdan zor bir dönem geçiyordu. Tüm IRIAF üslerinde konuşlandırılan İran Muhafız Birlikleri [IRGC], İslami kurallara göre uygun doktrininin hayata geçirilmesi ve hava kuvvetlerinin düzenli bir şekilde yeniden yapılanmasına çalışıyor; özelliklede bu gücü denetleyerek emir komuta zincirinin iç siyasete bulaşmaması görevini üstleniyordu. Tüm bu düzenlemelere rağmen komuta kademesinin sürtüşmesiz ve homojen bir yapıya kavuşması yıllar sürecekti. Medyada çokça irdelenen ve abartılan bir husus da, İran ın sanıldığı gibi ABD ambargosundan hemen etkilendiği iddiasıdır. 8o yılında ABD nin Tahran Büyükelçiliği nde cereyan eden ve ABD nin askeri fiyaskosu ile sonuçlanan rehine krizi [Bkz: 24 Nisan 8o Kartal Pençesi Operasyonu ] İran ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerin kesilmesine ve bunu takiben ABD nin silah, mühimmat ve lojistik destek içerikli transferleri durdurmasına, dolayısıyla silah ambargosuna yol açmıştı. Fakat, İran Hava Kuvvetleri nde beklenen felç gerçekleşmedi. Her ne kadar İran İslam Devrimi, Orduyu ve Hava Kuvvetlerini özellikle ilk yılda olumsuz yönde etkilediyse de, Ordu mensupları ve komuta kademesi nezdinde İran vatanseverliği ağır basarak, Hava Kuvvetlerinin işlevinin yitirilmesine izin verilmedi ve İran Hava Gücü, devrimin ilk yılında vurucu gücünü muhafaza edebildi.

5 Birinci Körfez veya Irak-İran Savaşı [ 8o- 88] Patlak Veriyor IRAK hiç beklemedik bir hava saldırısıyla İran a 22 Eylül 8o tarihinde savaş açtığında, İran ın elinde operatif muharip jet bazında: 77 adet F-14A Tomcat, 2oo kadar F- 4D/F-4E Phantom II ve 16o dolayında da F- 5E/F Tiger II olmak üzere toplamda 437 adet, Türkiye nin Komşuları ve Hava Güçleri - II: İran Hava Gücü 1991 yılındaki Körfez Savaşı sırasında, Irak Hava Kuvvetleri ne ait 24 adet Mirage F1 tipi savaş uçağı İran a kaçmış, İran bunlara Irak-İran savaşından dolayı ganimet olarak el koymuştur [Fotoğraf: Mohammad RAZZAZAN]. Bir düzine Su-25K/UBK Frogfoot tipi taarruz uçağı bugün İran Hava Kuvvetleri değil, bir başka hava gücü olan İran Devrim Muhafızları [IRGCASF] bünyesinde görev yapmaktadır [Fotoğraf: Liam F. DEVLIN]. geleneksel Ordusu teçhizat ve önem bakımından ihmal edilirken, yarı amatör İran Devrim Muhafızları [IRGC] na daha çok değer verilerek bütçeden en büyük pay bu kuvvete ayrıldı ve siyasi açıdan da desteklendi. Dolayısıyla IRIAF ile IRGC arasında bir nevi çekişme ve rekabette burada kendini gösterdi. tamamı çift motorlu, radarlı, aviyonikli ve donanımlı olmak üzere dönemin en modern ve gözde savaş uçakları bulunuyordu. Her ne kadar Irak ın, İran daki dokuz yer hedefine eşzamanlı gerçekleştirilen beklenmedik hava saldırısı İran için büyük bir sürpriz olmuş olsa da Irak ın buradaki amaçladığı gaye olan IRI- AF ı 48 saat boyunca pasifize etme ve devre dışı bırakma hedefine ulaşılamamıştır. Hava tarruzu IRIAF komutasında önce kısa süreli bir kaosa yol açmış fakat IRIAF bir kaç saat içinde bu saldırının şokunu atlatarak toparlandığı gibi karşı saldırıya geçebilmeyi de başarmıştır. Halbuki Irak saldırısında İran emir komuta zincirinde aksaklıklar meydana gelmiş, birliklerin Tahran daki ana karargah ile haberleşmesi kısmen ya da tamamen kopmuştu. Bu ani İran tepki ve direncinin başarılı olması, önceden belirlenen olası doktrinlere göre, olası bir savaşta hava birliklerinin ne yapmaları gerektiği ve emirlerini öncesinden bilmesinden kaynaklanıyordu. Nitekim bu birlikler mevcut doktrin ve emirleri ile uyumlu olarak adem-i merkezi yetkileri kapsamında, dolayısıyla merkezden bağımsız inisiyatifi ele alarak kendi aldıkları kararlar doğrultusunda karşı saldırıya geçebildiler. İran karşı saldırıları, Irak ın İran a saldırmasından bir iki gün sonra, Eylül 8o tarihlerinde doruk noktasına ulaştı ve İran a ait 12o adet F-4 uçağı birden Irak taki bir çok yer hedefini bombalayarak, Irak saldırısını kısa sürede püskürtmeyi ve Irak ın savunmaya geçmesini sağlamayı başardı. İran ın, Irak a karşı hava saldırıları Kasım 8o e kadar sürdü ve belirlenen tüm Irak hedeflerinin başarıyla bombalanarak bertaraf edilmesini takiben, havacılık açısından olumsuz kış mevsimine hazırlanıldı. Savaşın başlamasını takip eden iki yıl boyunca IRIAF elindeki tüm imkanları başarıyla seferber ederek sadece işgal edilen topraklarını korumasını bilmekle kalmadı, taarruza da geçerek büyük bir muharebeyle Kuzestan bögesindeki hava kontrolünü ve Körfezdeki denizyollarını kontrol altına almasını da bildi. Fakat 84 yılına gelindiğinde IRIAF ın lojistik destek açıdan yıprandığı belli olmaya ve soluğunun saldırı inisiyatifi açısından kesilmeye başlamıştı. Zira Irak in aksine İran ın ambargodan dolayı yurtdışından yedek parça, ilave silah ve teçhizat tedarik etme lüksü bulunmuyordu. Bu yüzden 84 yılından itibaren IRIAF daha pasif bir savaş konseptini yürürlüğe koyarak savaşın sona erdiği 88 yılına kadar bunu uygulamak zorunda kaldı. Buna göre cephe ve düşman hattına yapılan akınlara taarruz helikopterleri hariç son verilerek, savaş uçakları ile İran daki stratejik önem arzeden tesislerin savunmasına geçildi. IRIAF, tüm bu aşılması zor engellere, yedek parça ve lojistik destek sorunlarına, ayrıca sürekli güçlenen ve desteklenen Irak Hava Kuvvetleri ne karşı başarıyla direnmesini yinede bildi. Fakat bu başarıyı sekiz yıllık bu savaşta pahalı da ödedi. Irak-İran Savaşı boyunca İran Hava Kuvvetleri IRIAF ın 7o adet F-4D/E Phantom II, 9o adet F-5E/F Tiger II ve 7 adet F-14A Tomcat uçağı kaybına ilave olarak Kara Havacıları da muharip bazda 1oo kadar da çift motorlu AH-1J SeaCobra taarruz helikopterininin yanı sıra düzinelerce seçkin pilot ve silah sistem subayını da kaybetti. Tüm bunlar yetmiyormuş gibi, savaş boyunca dahi Tahran daki molla rejimi tarafından adeta üvey evlat' yaklaşımıyla, İran ın Hava, Kara ve Deniz Kuvvetleri, dolayısıyla İran Donanması ve Kara Kuvvetleri Uçmayı Öğreniyor ABD nin Vietnam da edindiği tecrübeler doğrultusunda çıkardığı sonuçlar ve İsrail-Arap konvansiyonel cephe savaşlarından üçüncüsünü teşkil eden 5-1o Haziran 67 tarihli Altı Gün Savaşı ndan çıkarılan dersler ışığında 6o lı yılların sonunda kurulmaya başlanan modern ve zengin donanımlı İran hava gücünün oluşumunda helikopterlere de büyük önem verilmiştir. Özellikle ABD nin helikopter üretici devi Bell firmasına bu Körfez ülkesinden o kadar çok sipariş verildi ki, Bell firmasının üretim kapasitesi bu dev siparişlere birdenbire yetişemez hale gelerek adeta kilitlendi ve bu yüzden Bell firması İran ın verdiği helikopter siparişlerinin önemli bir kısmını, lisans üretimini yapan İtalyan Agusta-Bell firmasına kaydırdı. İran başlangıç olarak ilk sipariş açılımını 45 adet AB-205A-1 [UH-1 Iroquois lisans üretimi] ve 7o adet AB- 206A yönünde verdi [Bell 206B Jet Ranger lisans üretimi]. Söz konusu 115 helikopter yıllarında üç sene gibi kısa bir sürede İran Kraliyet Hava Kuvvetleri [IIAF] ne teslim edildi. Yine sipariş edilen helikopterlerden 2o adet CH-47C Chinook tipi ağır yük helikopterleri de 71 yılında bir çırpıda teslim alındı. İran Kara ve Deniz Kuvvetleri nin uçma servüvenine yönelik olarak 7o yılında İran Ordusu bünyesinde gerçekleştirilen organizasyon reformuyla İran Kara ve Deniz Kuvvetleri bünyesinde de yeni uçar birliklerin, dolayısıyla İran Kraliyet Kara ve Donanma Hava Güçlerinin [IIAA/IINA] oluşturulmasına karar verilmiş ve yukarıdaki hava kuvvetleri siparişlerini, Kara Havacıları için 9o adet AB- 206A-1 [Bell 206B Jet Ranger lisans üretimi] ve Donanma Havacıları için 14 adet çift motorlu AB-212 DSH/ASW [Bell 212 lisans üretimi] takip etmiştir. Fakat İran Ordusu nun hava gücünün he-

6 Özge KILINÇ likopterler açısından dikkat çekecek ilk büyük siparişi 74 yılında gelecekti. Bugüne dek dahi ABD nden sonra hiç bir ülkenin bu kadar çok miktarda sipariş edemediği AH-1 Cobra serisi taarruz helikopterini İran sipariş edecekti. Hem de bu seri helikopterlerin ilk çift motorlu versiyonunu teşkil eden ve ABD Deniz Piyadeleri [USMC] için geliştirilen dönemininin en kuvvetli Cobra helikopteri modeli AH-1J Sea- Cobra konfigürasyonu söz konusuydu. Nitekim İran 74 yılında bir çırpıda 202 adet AH-1J SeaCobra tipi çift motorlu taarruz helikopteri yanında, 328 adet Bell 214A/C siparişini vererek, toplamda 53o adetlik bu dev helikopter karmasını Kara Havacılığı [IIAA] nın üç helikopter tugayı bünyesinde toplayacaktı. Bu dev taarruz ve genel maksat helikopterlerine ilaveten, Hava Kuvvetlerinin 2o adet CH-47C Chinook örneğinde olduğu gibi, Kara Havacıları için de ağır yük helikopteri tedarik edilmesi kararlaşırıldı ve İran bu son derece pahalı ve dev döner kanatlardan 7o li yıllarda etaplar halinde toplamda dile kolay 188 adet CH-47C Chinook tipi ağır yük helikopteri siparişi vermiş oldu. Helikopterin orijinal üreticisi Boeing, resmi kayıtlara göre bu helikopterlerin 42 tanesini 1979 yılına kadar İran a teslim etti. Bunun yanında aynı helikopterin İtalya daki Boeing lisans üretimini gerçekleştiren Elicotteri Meridionali [Agusta] tesisleri de İran için söz konusu siparişlerden 55 adet CH-47C üretti ve bunların yarıya yakını yine resmi kayıtlara göre etaplar halinde 78 [10], 79 [6] ve 80 [8] yıllarında teslim edildiler. Boeing in teslim ettigi 42 helikopter ve İtalyan Elicotteri Meridionali tarafından üretilerek teslim edilen 24 helikopterle birlikte, İran resmi kayıtlara göre toplamda 66 adet CH-47C Chinook helikopterini teslim almış bulunuyordu. Fakat bugün İran Kara Havacılığı bünyesindeki Chinook serisi helikopterlerin kuyruk/seri numaralarına göre ki en yüksek numara şeklindedir- ki bu da IIA ya teslim edilen CH-47C miktarının 66 nın çok daha üzerinde, 97 adet olduğunu göstermektedir. Bu da Hava Kuvvetleri ne teslim edilen ilk etap 2o helikopterle birlikte, İran a 8o itibariyle teslim edilen CH- 47 sayısının toplamda 117 adet olduğu anlamına gelmektedir. İran ın dev helikopter sipariş dalgaları bunlarla da kalmayacaktı. İran Kara Havacılığı için, UH-1 Iroquois [Huey] platformunun daha büyük ve İran ihtiyaçları doğrultusunda optimize edilmiş konfigürasyonu Bell 214ST modelinden yine bir çırpıda 3oo kalemin üzerinde sipariş verildi. Fakat 7o li yılların sonuna doğru gerçekleşen bu siparişlerin üretimi start alsa da, İslam Devrimi nden sonra üretilen helikopterlerden hiçbirisi İran a transfer edilmedi. Ne ironiktir ki bunlardan 45 adedi Irak-İran Savaşı sırasında, 84 yılında Irak a verileceklerdi. 7o li yıllar sona ermek üzereyken İran, Orta Doğuda, İsrail ve Türkiye yi de fersah fersah geçerek bölgenin en büyük helikopter filosuna sahip olmuştu ki bu durum bugün de en azından miktar bakımından değişmemiştir. İran Kara Kuvvetleri yanında, Donanma Havacılığı [IINA] da önemli seviyede donatıldı, zira Körfezdeki deniz yollarının kontrol altına alınması yanında Hint Okyanusu nun kuzeyi ve Umman Körfezi nin kontrolü de İran açısından stratejik önem taşıyan karasulardı. Bu amaç doğrultusunda Donanma için ABD nden 6 adet P-3C Orion tipi deniz karakol uçağı, İtalya dan 14 adet Agusta-Sikorsky lisans üretimi AS.61A-4 [ABD Sikorsky orijinli S-61 veya SH-3D SeaKing] tipi arama kurtarma İran Kara Havacılığı na ait bir AH-1J SeaCobra. İran dünyada ABD nden sonra en çok AH-1 Cobra serisi taarruz helikopteri tedarik eden ülke olup, 7o li yıllarda bir kalemde 2o2 adet çift motorlu Bell 209 [AH-1J Sea Cobra] alınmıştır [Fotoğraf: Ahmed MAHGOLI]. Brezilya dan satın alınan 15 adet Embraer EMB-312 Tucano tipi balangıç eğitim uçaklarından yine bir düzine kadarı Devrim Muhafızları Havacılığı nda aktif görevdelerdir [Fotoğraf: Liam F. DEVLIN]. [SAR] helikopteri ve İngiltere den Welinngton Sınıfı 2o adet BH-7 Hovercraft tipi hava yastığı üzerinde süzülerek hareket yetenekli amfibi çıkarma gemisi tedarik edilmiştir. Tüm bu siparişler, ilaveten sipariş edilen 6 adet daha AS.61 SAR helikopteri eşliğinde iki yıl içinde IINA tarafından teslim alınmıştır. IINA ayrıca dönemin modern trendine uyarak ABD nden 6 adet de RH-53D Sea Stallion tipi mayın avlama helikopteri tedarik etmiştir. İslam Devrimi sonrası, ABD nin fiyaskoyla sonuçlanan İran daki rehine kurtarma operasyonundan sonrada ABD nin İran topraklarında imha edemeden bırakmak zorunda kaldığı aynı seri bir adet RH-53D helikopteri de İran ın eline ganimet olarak geçecekti [Bkz: 24 Nisan 8o Kartal Pençesi Operasyonu ]. IINA için sipariş edilen P-3C Orion uçaklarını, Donanma Havacılarını eğitim maksatlı önce IIAF devraldı. Sonradan ek olarak sipariş edilen 8 adet ilave P-3F Orion uçağı ise 79 İslam Devrimi nden sonra hiç bir zaman teslim edilmeyeceklerdi. Gerek İran Hava Kuvvetleri, gerekse de İran Kara Havacıları, Irak a karşı yapılan savaşta baş rolü oynamışlardır. 79 İslam Devrimi nden sonra IRIAA adını alan IINA bu savaşta çoğu Irak tarafından düşürülmek kaydıyle en büyük kaza/kırım oranı olan hava gücü oldu. Nitekim Irak-İran Savaşı sırasında IRIAA toplam 1oo kadar AH-1J SeaCobra tipi taarruz helikopteri kaybetti. Bunun sebebi, 88 yılına kadar süren tüm savaş boyunca, savaşın sonunda İran Kuvvetleri çekilirken dahi AH- 1J SeaCobra taarruz helikopterlerinin sürekli olarak cephede ateş hattında kullanılmış ve hücum veya yakın ateş deteği amaçlı savaşmış olmalarından kaynaklanmıştır. Yukarıda dile getirilen dev genel maksat ve nakliye helikopterlerinin savaş boyunca kaydettikleri sorti miktarı inanması güç olsa da 5oo bin sortiye yaklaşmıştı ki burada bireysel nakliye görevlerinden çok, büyük birliklerin eşzamanlı hava indirme operasyonlarının payı büyüktü S&H Devam Edecek...

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK Türkiye nin MİLLİ YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK 2015 yılında 5 milyar ciroya ulaşan savunma sanayisi sektörü, 1.7 milyar lık ihracata imza atıyor. Türk savunma sanayisinin her

Detaylı

ANTONOV AN-225 MRIYA: EN BÜYÜK UÇAK (18 EKİM

ANTONOV AN-225 MRIYA: EN BÜYÜK UÇAK (18 EKİM ANTONOV AN-225 MRIYA: EN BÜYÜK UÇAK (18 EKİM 2014) Dünyanın en büyük uçağı olan An-225 Mriya, tasarımcısının adını taşıyor. SSCB dağılınca çürümeye terk edilen uçak, 2001 de yenilenip uçuruldu. ANTONOV

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

AR-GE VİZYON SAVUNMA SANAYİİNDE GELİŞMELER (2002-2012)

AR-GE VİZYON SAVUNMA SANAYİİNDE GELİŞMELER (2002-2012) Mayıs 2013 Sayı 3 SAVUNMA GEViZYON AK PARTi Ar-Ge Başkanlığı AR-GE VİZYON AK PARTi Ar-Ge Başkanlığı SAVUNMA İNDE GELİŞMELER (2002-2012) SAVUNMA İNDE GELİŞMELER (2002-2012) Milli sanayimizle güçlenen milli

Detaylı

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER III XI 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 2. Coğrafi Durum... 5 a. Çanakkale

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor.

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Günümüz Hava ve Uzay Gücü İnsansız Uçak Sistemlerinin (İUS) Geleceğin Hava Harekâtındaki Rolü Teknolojideki Gelişmelerin

Detaylı

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 Pentagon yetkilileri Fransa'nın talep ettiği Reaper tipi insansız hava aracı (İHA) veya dronların satışına yönelik olarak Kongre'de

Detaylı

AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK

AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK AFET VE ACİL DURUMLARDA EMNİYET HAVACILIK İÇERİK 1- EMNİYET HAVACILIK DAİRE BAŞKANLIĞI 2- HAVA ARAÇLARININ TABİİ AFETLERDEKİ ROLÜ 3- EMNİYET HAVA ARAÇLARININ TEKNOLOJİK ÖZELLİKLERİ POLİS HAVACILIK 1940-

Detaylı

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI

AKINCI PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI AKINCI 12 PALETLİ ZIRHLI MUHAREBE ARACI GÖREVE ÖZGÜ ÖZELLIKLER Çok maksatlı görev yeteneği Mekanize / Zırhlı piyade Keşif Düşük ve yüksek yoğunluklu muharebeler Piyade müstakil operasyonları Özel operasyonlar

Detaylı

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki

Detaylı

ÇOK ULUSLU PROJELERDE LOJİSTİK DESTEK UYGULAMALARI (A400M - JSF)

ÇOK ULUSLU PROJELERDE LOJİSTİK DESTEK UYGULAMALARI (A400M - JSF) ÇOK ULUSLU PROJELERDE LOJİSTİK DESTEK UYGULAMALARI (A400M - JSF) Bedriye CİCİOĞLU Havacılık ve Uzay Sektör Müdürü SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI 28 ŞUBAT 2012 SUNUM PLANI A400M ULAŞTIRMA UÇAĞI PROJESİ PROJE

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008

SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008 SSM Askeri Gemi Projelerine Sanayinin Entegrasyonu Savaş/Silah Sistemleri Çalıştayı MiKES Profili 15 Mayıs 2008 Mikrodalga Elektronik Sistemler Sanayi ve Ticaret A.Ş. Çankırı Yolu 5.km 06750 Akyurt Ankara

Detaylı

Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor

Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor Hava Savunma Ateşİdare Cihazı Görücüye Çıkıyor K.K.K.lığının alçak irtifa hava savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirme çalışmalarına ASELSAN tarafından 2010 yılında başlanan Hava Savunma Ateşİdare

Detaylı

PARS 8X8 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ

PARS 8X8 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ PARS 8X8 32 TAKTIK TEKERLEKLI ZIRHLI ARAÇ TEMEL ÖZELLİKLER Şoför/Komutan için mevcut durum bilgisi sağlayan önde ve arkada iki adet termal ve CCD gündüz kameraları Tüm tekerleklerden direksiyon kontrolü

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

Savunma Sanayii Müsteşarlığı Lojistik Yol Haritası. İbrahim Sami EREL Uzman

Savunma Sanayii Müsteşarlığı Lojistik Yol Haritası. İbrahim Sami EREL Uzman Savunma Sanayii Müsteşarlığı Lojistik Yol Haritası İbrahim Sami EREL Uzman 28 Şubat 2012 GÜNDEM DURUM TESPİTİ GELİŞMİŞ ÜLKELERDE LOJİSTİK YAPILANMA ÖMÜR DEVRİ YÖNETİMİNDE HEDEFLER VE LOJİSTİK DESTEK YAKLAŞIMI

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 3357 SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/12/1996, No: 96/9012 Dayandığı Kanunun Tarihi : 28/2/1995, No:

Detaylı

ABD Savunma Bakanlığı nın 2014 Yılı Dört Yıllık Savunma Gözden Geçirme Raporu ve Küresel Askerî Konuşlanma Planı

ABD Savunma Bakanlığı nın 2014 Yılı Dört Yıllık Savunma Gözden Geçirme Raporu ve Küresel Askerî Konuşlanma Planı Bilgi Notu 002 19.01.2015 ABD Savunma Bakanlığı nın 2014 Yılı Dört Yıllık Savunma Gözden Geçirme Raporu ve Küresel Askerî Konuşlanma Planı Hazırlayanlar: Dr. Oğuz MAYDA, Dr. Oktay BİNGÖL Amaç: Bu bilgi

Detaylı

Türkiye nin Nükleer Silahlanmaya Bakışı

Türkiye nin Nükleer Silahlanmaya Bakışı Bilge Strateji, Cilt 5, Sayı 9, Güz 2013, ss.9-13 Türkiye nin Nükleer Silahlanmaya Bakışı 1 Sinan ÜLGEN* Türkiye nin özellikle askeri alandaki nükleer stratejisine baktığımızda nükleer silahlanma konusunun

Detaylı

Hava ve Uzay Gücünün Artan Değeri

Hava ve Uzay Gücünün Artan Değeri İSTANBUL 15 Hava ve Uzay Gücünün Artan Değeri ULUSLARARASI HAVA VE UZAY GÜCÜ KONFERANSI Son Dönemdeki Kriz ve Çatışmalarda Hava ve Uzay Gücü Modern Hava ve Uzay Gücü İçin Komuta Kontrol (K2), İstihbarat,

Detaylı

BU tip fırkateyn ve destroyerlerin; her

BU tip fırkateyn ve destroyerlerin; her AEGIS kruvazörü USS Lake Erie [CG 70] den SM-3 Güdümlü Mermisinin, Mk 41 VLS sisteminden fırlatılışı görülüyor [Fotoğraflar: ABD Deniz Kuvvetleri]. Hava Tehditlerine ve Balistik Güdümlü Mermilere Karşı

Detaylı

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line 25 Ağustos 2013 Pazar Brifing: Görev isminden de anlaşılacağı gibi hattı tutan bir birliğe bir diğerinin

Detaylı

Sunum Planı. Sanayi Katılımı/Offset t Amaçları. Deniz Araçları Offset Sözleşmeleri. Gemi İnşa Yan Sanayi Firmaları Offsetten Nasıl

Sunum Planı. Sanayi Katılımı/Offset t Amaçları. Deniz Araçları Offset Sözleşmeleri. Gemi İnşa Yan Sanayi Firmaları Offsetten Nasıl SANAYİ KATILIMI OFFSET UYGULAMALARI Atilla GÜÇLÜ Uzman Offset ve Yerli Katkı Şube Müdürlüğü Sunum Planı Sanayi Katılımı/Offset Tanımı Sanayi Katılımı/Offset t Amaçları Sanayi Katılımı / Offset Yönergesi

Detaylı

ULUSLARARASI SEMPOZYUM HAVA HARP TARİHİ. Tarihinde Derinleş, Geleceğini Aydınlat ULUSLARARASI HAVA HARP TARİHİ SEMPOZYUMU HAVA HARP AKADEMİSİ

ULUSLARARASI SEMPOZYUM HAVA HARP TARİHİ. Tarihinde Derinleş, Geleceğini Aydınlat ULUSLARARASI HAVA HARP TARİHİ SEMPOZYUMU HAVA HARP AKADEMİSİ ULUSLARARASI SEMPOZYUM 2014 HAVA HARP TARİHİ Tarihinde Derinleş, Geleceğini Aydınlat ULUSLARARASI HAVA HARP TARİHİ SEMPOZYUMU Hava Gücü Teorileri ve Uygulamaları 20 nci Yüzyıl Savaşlarında Hava ve Uzay

Detaylı

Kara Araçları Sektöründe UYGULANAN SAVUNMA SANAYİ POLİTİKALARIN ANALİZİ, ÖĞRENİLEN DERSLER VE TECRÜBELER. ERCAN ERTÜRETEN Otokar 16 Haziran 2008

Kara Araçları Sektöründe UYGULANAN SAVUNMA SANAYİ POLİTİKALARIN ANALİZİ, ÖĞRENİLEN DERSLER VE TECRÜBELER. ERCAN ERTÜRETEN Otokar 16 Haziran 2008 Kara Araçları Sektöründe UYGULANAN SAVUNMA SANAYİ POLİTİKALARIN ANALİZİ, ÖĞRENİLEN DERSLER VE TECRÜBELER ERCAN ERTÜRETEN Otokar 16 Haziran 2008 Kara Araçları Sektörü Analizi Kara araçlarında tasarım, geliştirme,

Detaylı

HAVA KUVVETLERİ MÜZESİ KOMUTANLIĞI

HAVA KUVVETLERİ MÜZESİ KOMUTANLIĞI 103 HAVA KUVVETLERİ MÜZESİ KOMUTANLIĞI Tarihçe açılmasıyla kurulan yeni Türk devleti, ilk iş olarak düzenli ve disiplinli orduların kurulmasını esas kabul edip, bu amacı gerçekleştirme çalışmalarına giriştiği

Detaylı

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI

M113 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI M113 62 MODERNIZASYONU VE ÖMÜR UZATMA ÇÖZÜMLERI MEVCUT M113 FILOSU NEDEN MODERNIZE EDILMELI? M113 araç ailesinin, pek çok orduda uzun yıllar kullanımda kalacak olması Hizmet ömrünü uzatmak, performansını

Detaylı

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi)

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) Yük. Müh. Hamdi Sena Nomak* İstanbul Teknik Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi

Detaylı

SAYIN BASIN MENSUPLARI;

SAYIN BASIN MENSUPLARI; SAYIN BASIN MENSUPLARI; BUGÜN TÜM TÜRKİYE DE, BAŞTA ULUSLARARASI SENDİKALAR KONFEDERASYONU İLE TTB OLMAK ÜZERE FİLİSTİN KATLİAMININ DURDURULMASI İÇİN ÇEŞİTLİ ETKİNLİKLER DÜZENLENMEKTEDİR. İsrail ordusunun

Detaylı

Değerli Çekmeköy Anadolu İmam Hatip Lisesi Öğrencileri

Değerli Çekmeköy Anadolu İmam Hatip Lisesi Öğrencileri Tarihi boyunca bağımsızlığını koruyabilmiş ve Afrika Kıtası'nın Avrupa devletlerince sömürge yapılamamış tek ülkesi olan Etiyopya (Habeşistan) dünya tarihinin en eski medeniyetlerinden biri olarak biliniyor.

Detaylı

THK GÖKÇEN HAVACILIK. THK Gökçen Havacılık Faaliyet Alanları

THK GÖKÇEN HAVACILIK. THK Gökçen Havacılık Faaliyet Alanları THK GÖKÇEN HAVACILIK İsmini, THK tarafından yetiştirilmiş dünyanın ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen den alan Gökçen Havacılık, 1986 yılında Türkiye de havacılık sanayisini kurmak, sivil sportif ve

Detaylı

BASIN BİLDİRİSİ. RS : GMD.PG-0100-1910-15/462-1721 16 Nisan 2015 KONU : Roketsan Basın Bildirisi ATIŞ VE TEST DEĞERLENDİRME MERKEZİ AÇILDI

BASIN BİLDİRİSİ. RS : GMD.PG-0100-1910-15/462-1721 16 Nisan 2015 KONU : Roketsan Basın Bildirisi ATIŞ VE TEST DEĞERLENDİRME MERKEZİ AÇILDI BASIN BİLDİRİSİ RS : GMD.PG-0100-1910-15/462-1721 16 Nisan 2015 KONU : Roketsan Basın Bildirisi ATIŞ VE TEST DEĞERLENDİRME MERKEZİ AÇILDI Roketsan tarafından Karapınar Konya da kurulan MSB Atış Test ve

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Giriş Dünyadaki terör olaylarının ne kadarının enerji kaynaklarına yönelik olduğu veya bu olayların temelinde kaynak kontrol etme kaygılarının

Detaylı

KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK

KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK KOÇ SAVUNMA SANAYİ GRUBU ŞİRKETLERİ IDEF 2011 DE GÖVDE GÖSTERİSİ YAPACAK Koç Savunma Sanayii Grubu şirketleri Otokar, RMK Marine, Koç Bilgi ve Savunma Teknolojileri ve KaTron; İstanbul'da düzenlenecek

Detaylı

İ İİN İ ŞA VE GEMİ İİN İ ŞA YAN SANAYİYE

İ İİN İ ŞA VE GEMİ İİN İ ŞA YAN SANAYİYE ASKERİ GEMİ İNŞA VE GEMİ İNŞA YAN SANAYİYE YÖNELİK İ HEDEFLERİMİZ İ İ Serdar DEMİREL Deniz Araçları Daire Başkanı TAKDİM PLANI Neden Güçlü Bir Askeri Gemi İnşa Sanayi? Ana Yüklenici Odaklı Çalışmalar Yan

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

SANAYİ KATILIMI OFFSET UYGULAMALARI. Göknur PİLLİ. Şube Müdürü Offset ve Yerli Katkı Şube Müdürlüğü

SANAYİ KATILIMI OFFSET UYGULAMALARI. Göknur PİLLİ. Şube Müdürü Offset ve Yerli Katkı Şube Müdürlüğü SANAYİ KATILIMI OFFSET UYGULAMALARI Göknur PİLLİ Şube Müdürü Offset ve Yerli Katkı Şube Müdürlüğü Sunum Planı Sanayi Katılımı/Offset Tanımı Sanayi Katılımı/Offset Amaçları Sanayi Katılımı / Offset Yönergesi

Detaylı

MilSOFT TASNİF DIŞI 1/6

MilSOFT TASNİF DIŞI 1/6 MilSOFT TASNİF DIŞI 1/6 MilSOFT Firma Tanıtımı Kuruluş Tarihi : 1998 Paydaşlar : 100% Özel Türk Şirketi Tesis : 7,000m 2 (ODTÜ Teknokent) : 600m 2 (TÜBİTAK MAM TEKSEB) Faaliyet Alanı : Sistem Entegrasyonu

Detaylı

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 - CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ

SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ SURİYE TÜRKMEN PLATFORMU I. TOPLANTISI ONUR VE ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ SONUÇ BİLDİRİSİ Bismillairrahmanirrahim 1. Suriye de 20 ayı aşkın bir süredir devam eden kriz ortamı, ülkedeki diğer topluluklar gibi

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 12.05.2014 Sayı 27 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası

Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası Squad X Programı ve Geleceğin İndirilmiş Piyade Mangası 16/03/2016 DARPA Modern askeri çatışmalar giderek artan oranda, düşman saldırılarının aynı anda birçok yönden geldiği karmaşık ve belirsiz muharebe

Detaylı

MISIR IN SİYASAL HARİTASI

MISIR IN SİYASAL HARİTASI MISIR IN SİYASAL HARİTASI GÖKHAN BOZBAŞ Kırklareli Üniversitesi Afrika Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi MISIR IN SİYASAL HARİTASI HAZIRLAYAN GÖKHAN BOZBAŞ Kapak Fotoğrafı http://www.cbsnews.com/

Detaylı

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. 28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri

Detaylı

TÜRKİYE VE ESKİŞEHİR SANAYİNİN 2023 STRATEJİSİ

TÜRKİYE VE ESKİŞEHİR SANAYİNİN 2023 STRATEJİSİ TÜRKİYE VE ESKİŞEHİR SANAYİNİN 2023 STRATEJİSİ Savaş M. ÖZAYDEMİR ESO Yönetim Kurulu Başkanı 18 Mayıs 2015 ESOGÜ Türkiye nin Mevcut Durumu ve 2023 Hedefleri! İhracatımız artıyor, ancak yüksek teknolojili

Detaylı

TÜRKİYE DE BU HAFTA 7 11 EYLÜL 2015

TÜRKİYE DE BU HAFTA 7 11 EYLÜL 2015 TÜRKİYE DE BU HAFTA 7 11 EYLÜL 2015 PERAKENDE SATIŞ HACMİ ARTTI Perakende satış hacmi, temmuzda aylık bazda yüzde 1,3, yıllık bazda ise yüzde 7,1 arttı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin

Detaylı

SANAYİ İŞBİRLİĞİ PROGRAMI (SİP) (SANAYİ KATILIMI/OFFSET)

SANAYİ İŞBİRLİĞİ PROGRAMI (SİP) (SANAYİ KATILIMI/OFFSET) T.C. MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI SANAYİ İŞBİRLİĞİ PROGRAMI (SİP) (SANAYİ KATILIMI/OFFSET) Bilal AKTAŞ Sanayileşme Daire Başkanı GÜNDEM 1) OFFSET KAVRAMI 2) TÜRKİYE DE SAVUNMA ALANINDA

Detaylı

KÜLTÜR - SANAT - TARİH

KÜLTÜR - SANAT - TARİH KÜLTÜR - SANAT - TARİH -> Şanlı Türk askeri ve Türk ordusu KÜLTÜR - SANAT - TARİH Şanlı Türk askeri ve Türk ordusu PRENSES_SERENITY #1/1 Tarih: 5 Eylül 2009, 01:36 Mesaj konusu: Şanlı Türk askeri ve Türk

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

ULAŞIM TİCARET A.Ş. TÜRKİYE NİN SAYGIN, GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ HAVACILIK MARKASI

ULAŞIM TİCARET A.Ş. TÜRKİYE NİN SAYGIN, GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ HAVACILIK MARKASI ULAŞIM TİCARET A.Ş. TÜRKİYE NİN SAYGIN, GÜVENİLİR VE GÜÇLÜ HAVACILIK MARKASI Skyline Ulaşım Ticaret A.Ş. bir Koçoğlu Grup iştirakidir. KOÇOĞLU GRUBU HAKKINDA M. Şükrü Koçoğlu tarafından 1981 yılında kurularak,

Detaylı

DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ

DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ Birkaç yıl öncesinde Ġran Ġslam Devrim Muhafızları (ĠĠDM) aktif bir Ģekilde güvenlik alanında, geniģ bir Ģekilde de siyasi ve ekonomi benzeri alanlarda geniģ Ģekilde

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ

AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkelerin Kriz Yönetim Sistemleri -Amerika Birleşik Devletleri, -Kanada, -Japonya, -Fransa, -İsrail, -İngiltere Birleşik Krallığı, -Rusya Federasyonu, -Almanya,

Detaylı

Bilindiği üzere, ülkemizde üretim yapısının yeniden şekillendirilmesi amacıyla, Yeni Teşvik Sistemi oluşturulmuş olup, yatırımcılara yeni imkanlar

Bilindiği üzere, ülkemizde üretim yapısının yeniden şekillendirilmesi amacıyla, Yeni Teşvik Sistemi oluşturulmuş olup, yatırımcılara yeni imkanlar Bilindiği üzere, ülkemizde üretim yapısının yeniden şekillendirilmesi amacıyla, Yeni Teşvik Sistemi oluşturulmuş olup, yatırımcılara yeni imkanlar sunulmuştur. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ İLE İLLERİMİZ SOSYO-EKONOMİK

Detaylı

LİZBON sonrasi NATO. Savunmanın modernizasyonu, kriz yönetiminin güçlendirilmesi ve ortaklıkların genişletilmesi

LİZBON sonrasi NATO. Savunmanın modernizasyonu, kriz yönetiminin güçlendirilmesi ve ortaklıkların genişletilmesi LİZBON sonrasi NATO Savunmanın modernizasyonu, kriz yönetiminin güçlendirilmesi ve ortaklıkların genişletilmesi Yüzünü batıya, Amerika kıtasına dönmüş olan Avrupalı sahil şehri Lizbon transatlantik geleneğini

Detaylı

İran'ın Irak'ın Kuzeyi'ndeki Oluşum ve Gelişmelere Yaklaşımı Kuzey Irak taki sözde yönetimin(!) Parlamentosu Kürtçü gruplar İran tarafından değil, ABD ve çıkar ortakları tarafından yardım görmektedirler.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ Yrd. Doç. Dr. Cenk ÖZGEN 1. KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı: Cenk ÖZGEN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa / 07.08.1979 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli Adres: Giresun Üniversitesi, İktisadi

Detaylı

GİRİŞ Mazisi şanlı zaferlerle dolu Türk Bahriyesine kahraman denizciler yetiştiren, her dönemde çağın gerekleri doğrultusunda en seçkin eğitim ve

GİRİŞ Mazisi şanlı zaferlerle dolu Türk Bahriyesine kahraman denizciler yetiştiren, her dönemde çağın gerekleri doğrultusunda en seçkin eğitim ve GİRİŞ Mazisi şanlı zaferlerle dolu Türk Bahriyesine kahraman denizciler yetiştiren, her dönemde çağın gerekleri doğrultusunda en seçkin eğitim ve öğretimi veren Deniz Harp Okulu, Türk Deniz Kuvvetlerinin

Detaylı

BÖLÜMLER VE PROGRAMLAR

BÖLÜMLER VE PROGRAMLAR GİRİŞ Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu; Türk Deniz Kuvvetlerinin suüstü gemileri, denizaltıları, uçak/ helikopterleri, SAT/ SAS ve diğer kara birlikleri ile Sahil Güvenlik Komutanlığının sahil güvenlik

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ

TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ DÖNEM: 23 CİLT: 42 YASAMA YILI: 3 TÜRKİYE BÜYÜK MÎLLET MECLİSİ TUTANAK DERGİSİ 68'inci Birleşim 26 Mart 2009 Perşembe İÇİNDEKİLER I. - GEÇEN TUTANAK ÖZETİ II. - YAZILI SORULAR VE CEVAPLARI 1.- İstanbul

Detaylı

Suudi Arabistan'dan Yemen'e operasyon

Suudi Arabistan'dan Yemen'e operasyon On5yirmi5.com Suudi Arabistan'dan Yemen'e operasyon Cumhurbaşkanı Hadi'nin çağrısına yanıt veren Suudi Arabistan ve bölge müttefikleri Yemen'e yönelik askeri operasyon başlattı. 10 ülkenin katıldığı operasyonda

Detaylı

BMC SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

BMC SANAYİ VE TİCARET A.Ş. BMC SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 1 BMC SAVUNMA SANAYİ Türk Silahlı Kuvvetlerine teslim edilen araçlar (1) ZIRHLI ARAÇLAR AİLESİ BMC 250-10 Z ( 4x4 ) ÇOK AMAÇLI ZIRHLI ARAÇ SİLAH TŞIYICI ARAÇ BMC - KIRPI (4x4)

Detaylı

USTAD Tahlil Nisan-2011

USTAD Tahlil Nisan-2011 Meydana Dökülme ve Öfke Bahreyn de 14 Şubat hareketi USTAD Tahlil Nisan-2011 Çalışma No:5 Nisan 2011 Mardin -TURKEY ÖZET: Bahreyn e Bahreyn den penceresinden baktığınızda, onu diğer ülkelerden ayıran önemli

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

10.04.2012. Ertuğ YAŞAR ANADOLU Tersanesi / ADĐK

10.04.2012. Ertuğ YAŞAR ANADOLU Tersanesi / ADĐK Ertuğ YAŞAR ANADOLU Tersanesi / ADĐK Osmanlı Donanması Gölcük Askeri Tersanesinde ilk Askeri Gemi inşaatı (Oil tanker): 1931 1960 lara kadar Gölcük Askeri Tersanesinde Yardımcı Sınıf gemilerin inşaatı

Detaylı

METEKSAN SAVUNMA SANAYĠĠ A.ġ.

METEKSAN SAVUNMA SANAYĠĠ A.ġ. METEKSAN SAVUNMA SANAYĠĠ A.ġ. 1 Bilkent Grubu BİLKENT UNİVERSİTESİ BİLKENT HOLDİNG Name Title METEKSAN MATBAA VE ENERJİ GRUBU TEPE GRUBU 2 Bilkent Üniversitesi Bilkent Üniversitesi Türkiye nin ilk vakıf

Detaylı

TÜRKİYE ve IRAK. I I. TARİHSEL ARKA PLAN: ABD İŞGALİNE KADAR TÜRKİYE-IRAK İLİŞKİLERİ İngiliz Ordusu, 30 Ekim 1918'de imzaladığı Mondros Mütarekesi'ne rağmen, kuzeye doğru yaptığı son bir hamle ile Musul

Detaylı

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Yrd. Doç. Dr. A. Poyraz GÜRSON Atılım Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Dr. A. Poyraz Gürson, İlk-ortaöğretim ve liseyi İzmir Karşıyaka'da tamamlamayı müteakip

Detaylı

Otomotiv sektörü için internet teknolojileri üreten bir firmayız.

Otomotiv sektörü için internet teknolojileri üreten bir firmayız. Otomotiv sektörü için internet teknolojileri üreten bir firmayız. Otoworks'ün varoluş sebebi; Otomotiv Dünyası aktörlerinin birbirleriyle daha etkin çalışmasını sağlamaktır. www.otoworks.com Biz Kimiz?

Detaylı

Arslan Bulut. demişti. Sivil direnişi, İran'da Humeyni, Türkiye'de Erbakan ve Türkeş örgütlemiş, komünistler etkisiz bırakılmıştı.

Arslan Bulut. demişti. Sivil direnişi, İran'da Humeyni, Türkiye'de Erbakan ve Türkeş örgütlemiş, komünistler etkisiz bırakılmıştı. Arslan Bulut çetesi olan Gladio örgütlenmesi Türkiye'de de kuruldu. Amerikan askeri polisi, Türkiye'de operasyon yapmaya başladı! Dönemin Rus gizli servisi KGB'nin son başkanı, Sovyetler dağıldığı zaman,

Detaylı

1999 yılı sonundan itibaren 1/25.000 ölçekli harita üretimi sayısal olarak yapılmaya başlanmıştır.

1999 yılı sonundan itibaren 1/25.000 ölçekli harita üretimi sayısal olarak yapılmaya başlanmıştır. Kartografya Dairesi Başkanlığı Faaliyetleri 1. Fotogrametri Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan, yurt içi 1/25.000 ölçekli ve yurt dışı 1/50.000 ölçekli sayısal verilerin, kartografik düzenlemeleri

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü YURTDIŞI YATIRIMLAR 2013 ANKARA YURTDIŞI YATIRIM TANIMI Ülkemiz gerçek ve tüzel kişilerince, Türkiye nin ticari ve

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER

KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER DOĞU VE GÜNEY CEPHELERİ KURTULUŞ SAVAŞI DOĞU VE GÜNEY CEPHESİ DOĞU CEPHESİ Ermeniler XIX. Yy`a kadar Osmanlı topraklarında huzur içinde yaşadılar, devletin çeşitli kademelerinde

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI

TEBLİĞ 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR, ASKERÎ PATLAYICI 6 Mart 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27161 TEBLİĞ Millî Savunma Bakanlığından: 5201 SAYILI KANUN GEREĞİNCE KONTROLE TÂBİ TUTULACAK HARP ARAÇ VE GEREÇLERİ İLE SİLAH, MÜHİMMAT VE BUNLARA AİT YEDEK PARÇALAR,

Detaylı

Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı

Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı Savunma ve Otomotiv Sanayi Perspektifinden Çift Kullanımlı (Dual Use) Teknolojiler Çalıştayı Turgay MALERİ Yönetim ve İcra Kurulu Başkanı 20.12.2012 Atılım Üniversitesi Ar Ge ve İnovasyon Nedir? Ar-Ge

Detaylı

İsrail. 08 Haziran 2010 TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ. Yaralıların Tahliye Operasyonu. Afet Yönetimi Müdürlüğü FAALİ YET RAPORU

İsrail. 08 Haziran 2010 TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ. Yaralıların Tahliye Operasyonu. Afet Yönetimi Müdürlüğü FAALİ YET RAPORU İsrail Yaralıların Tahliye Operasyonu FAALİ YET RAPORU TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ 08 Haziran 2010 Afet Yönetimi Müdürlüğü A. GENEL DURUM Ulusal ve uluslararası çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

İNSANSIZ UÇAK PROGRAMLARINDA ZORUNLU DEĞİŞİKLİKLER ASSSA SAM ŞUBAT 2013. ASSSA Stratejik Araştırma Merkezi -1-

İNSANSIZ UÇAK PROGRAMLARINDA ZORUNLU DEĞİŞİKLİKLER ASSSA SAM ŞUBAT 2013. ASSSA Stratejik Araştırma Merkezi -1- İNSANSIZ UÇAK PROGRAMLARINDA ZORUNLU DEĞİŞİKLİKLER ŞUBAT 2013-1- İNSANSIZ UÇAK PROGRAMLARINDA ZORUNLU DEĞİŞİKLİKLER 1 ABD'nin Yeni Ağırlık Merkezi; Asya-Pasifik Bölgesi Pentagon insansız uçak proje ve

Detaylı

Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE. Türkiye

Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE. Türkiye Titre du projet 2014 FİLO BAROMETRE Türkiye 1 Tüm filo profesyonelleri için uzman platformu: CVO nedir? Filo müdürleri, tedarik uzmanları, üreticiler, leasing şirketleri, reklamcılar, sigortacılar, basın,

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ Aralık 2010 YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER Sayfa no Tablolar Listesi ii 1) Uluslararası Doğrudan Yatırım

Detaylı

TASNİF DIŞI MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN KODLANDIRMA FAALİYETLERİ

TASNİF DIŞI MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN KODLANDIRMA FAALİYETLERİ MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN KODLANDIRMA FAALİYETLERİ 1 MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN KODLANDIRMA FAALİYETLERİ a. Kodlandırma Türkiye deki Millî kodlandırma faaliyetleri

Detaylı

Türkiye Denizcilik ve Lojistik

Türkiye Denizcilik ve Lojistik Türkiye Denizcilik ve Lojistik Türkiye İki kıtayı buluşturan, coğrafi konumu ve jeopolitik yapısı sebebiyle denizcilik ve lojistik faaliyetlerinde tarihte de bugün olduğu gibi kilit öneme sahip bir ülke

Detaylı

DENİZ LİSESİ KOMUTANLIĞI

DENİZ LİSESİ KOMUTANLIĞI DENİZ LİSESİ KOMUTANLIĞI Geleceğin deniz subaylarının yetiştirildiği ilk eğitim yuvası olan ve kökleri Barbaros a, Turgut Reis e, Piri Reis e uzanan şerefli bir geçmişe sahip Deniz Lisesi, İstanbul Heybeliada

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı