Dr. Mehmet KARADENĐZ MTA Genel MüdürlM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dr. Mehmet KARADENĐZ MTA Genel MüdürlM"

Transkript

1 Dr. Mehmet KARADENĐZ MTA Genel MüdürlM rlüğü

2 Su canlı yaşam amı için in hayati, ama Sanayi devrimiyle; Bir taraftan dünya d nüfusunun n çoğalması (tıbb bbın n gelişmesi, refahın göreceli artmasıyla çocuk ölümlerinde azalma ve insan ömrünün n uzaması) ) ve belirli bölgelerde b yoğunla unlaşması (kentleşme), Diğer taraftan da, özellikle gelişmi miş ülkelerde hayat standardının yükselmesi hem kişi i başı şına, hem de katlanmış (kümülatif) su tüketimini t arttırmaktad rmaktadır. r. Su kaynakları hızla kirlenmekte Yetersizlik ve kirlilik sorunu büyüyor

3 Madencilik-su ilişkisi Madencilikte su kullanımı zorunlu Su kaynaklarından ndan su temini, yatırım m ihtiyacı Gereğinden fazla su geliri sorunu Su denkliği i kurulması Su kirliliği Teknik nitelik Mevzuat kısıtlark tları

4 Su Kaynakları; göller, barajlar, yeralt ller, barajlar, yeraltı suları, şehir şebeke suları (yerleşime yakın n yataklar için), i in), tuzu alınm nmış deniz suyu ve nadiren bizzat deniz suyu Su kıtlk tlığı; Uzaktan boru hatlarıyla su taşı şınması, Su temini için i in baraj inşaat aatı, Suyun niteliği, i, ilâve yatırım Su bolluğu; u; Aşırı su nedeniyle sorunlar

5 Aşırı su gelirine bağlı sorunlar; Yüzeye yakın n su tablası, Derin seviyelerde üretim Maden içinde; i inde; Soğuk bir bölgede b ise kuyularda donma, Çalışan ve cihaz verimliliğinde inde azalma, bakım m masraflarında artma, Elektrik kullanımında nda tehlike, Galeri duvarlarında yıkılmay Ortamda sıcak s su bulunması halinde aşırı ısınma-nemlenme, nemlenme, Ocağa a gaz taşı şınımı, Daha fazla patlayıcı tüketimi, Giriş yolları ve kanallarda daha çok adam çalıştırma sıkınts ntıları yaşanabilir. anabilir. Maden dışıd ışında; Yüzey sularının n niteliğinde inde bozulma, Yükleme-işleme işlerinde i maliyet artışı ışı, Çevre kuyulardaki sularda çekilme ve hatta tasman gelişimi, imi, Fazla su gelirine karşı şı,, suların boşalt altılması amacıyla kurulacak pompaj istasyonu ve onun işletilmesi i de ek yatırım, enerji gideri ve işletme i masrafı, Tüm m bu istenmeyen durumlar nedeniyle, üretim maliyetinde arış ve kimi çevresel sorunlar ortaya çıkabilir.

6 Aramadan kapatmaya su kullanımı; Hazırl rlık k dönemi; d Arama (sondaj vd.) Hazırl rlık k (yol, tesis inşa) Đşletme dönemi; d Üretim (Çö( Çözelti, su jeti, delik delme, toz, hidrolik ramble ) Hazırlama (Öğütme,( eleme, sınıflands flandırma) Zenginleştirme (Yaş yöntemler) Diğer (Çal( alışan ihtiyacı,, taşı şıma, soğutma, bakım, temizlik ) Kapanma dönemi; d Bitkilendirme, Diğer işleri

7 Madencilikte, genel anlamda, su kirliliği Faaliyetler esnasında nda suyun, çeşitli sıvıs ya da katı malzemelerle kaçınılmaz ilişkisi söz s z konusudur; Drenajlar Maden (ocak) sularının n boşalt altımı Proses suları Çalışmalardan fiziksel olarak etkilenmiş alanlardan akınt ntı Artık k havuzu veya kuru artık yığınlarından ndan sızınts ntı Atık k kaya ve cevher yığıy ığınlarından ndan sızıntı Akınt ntılar vasıtas tasıyla sular kirlenir.

8 Đşletmede katı ve sıvılars ların n döngd ngüsü MADEN Cevher SÜREÇ Doğal alıcı sulara boşaltma Dolgu Dolgu Katı-sıvı ayırma Maden suları Atık kaya Artıklar Kullanım Arıtma Kullanım Geri kazanım Atık yığını Drenaj Artık havuzu Doğal alıcı sulara boşaltma Çamur Artık bertarafı

9 Kirlenme süreci; s Çalışanların n kullanmasıyla Üretim esnasında nda Cevher ve yan kayaçla temas (üretim( biçimi, imi, mineralojik yapı,, suyun niteliği ) Patlayıcı kullanımı Hazırlama ve zenginleştirme Kırma-öğütme-sınıflandırma Zenginleştirme (özellikle( flotasyon ve özütlemede organik inorganik kimyasal kullanımı) Diğer (soğutma, toz kontrolu, yükleme/boy kleme/boşaltma, taşı şıma, araç yıkama vs.

10 Madencilikte su yönetimi y plânı; Su kullanımı,, suyun toplumsal, çevresel ve ekonomik önemi Su yönetim y plânı gereksinimi, Stratejik ve işletme i riskleri, Madencilikle çevre sulara verilebilecek gerçek ek ve potansiyel riskler tanımlan mlanır, risklerin olasılığı ığı ve sonuçlar ları değerlendirilir, erlendirilir, kabul edilebilir seviyeye çekilmesi için in önlem ve uygulamalara yer verilir. Plân; çevre değerlerinin erlerinin ve suların n niteliğinin inin belirlenmesini, suların n kaynak ve kimyasal yapılar larının n tanımlanmas mlanmasını,, işletmede i üretilen ve kullanılan lan temiz ve kirlenmiş suların n miktarlarını tayin için i in su denkliği i ve modellemesinin yapılmas lmasını içerir. Muhtemel etkilerinin değerlendirilmesi erlendirilmesi kapsama dâhil edilir. Su yönetiminin y altyapısına ait ayrınt ntılar irdelenir. Çevreye olan riskleri azaltacak su yönetim y sistemi hem kirletici kaynaklar çalışması,, hem de su denkliği i ve modeliyle tanımlan mlanır r.

11 Su yönetiminin y hiyerarşisi; isi; Su kaynaklarının n yönetimiy Su denkliği i kurulması Suyun optimizasyonu Kirliliğin in önlenmesi/azaltılması Kirli suyun arıtılmas lması/geri kazanım/geri besleme

12 Su kaynaklarının n yönetimiy Yerel halkın n su ihtiyacı, Eko-sistemlerin korunması, Madencilik dışıd ışındaki talebin süreklilis rekliliğinin inin gözetilmesi, g Su kullanımıyla ilgili kararlarda, kullanımın n ekonomik, toplumsal ve çevresel boyutları arasında bir denge oluşturulmas turulması, Verimli kullanımı için in mümkm mkün n olan en iyi koşullar ulların sağlanmas lanması, Tüketilen birim su miktarı başı şına en yüksek y değerin erin elde edileceği üretkenliğe e ulaşman manın n amaçlanmas lanması, Su güvenlig venliği i adına yetkili merciler, yerel toplum ve madenci arasında uyumlu bir işleyii leyiş kurulması

13 Su denkliğinin inin sağlanmas lanması; Boşaltman altmanın n sınırlands rlandırılması,, mevzuatla getirilen koşullara uyum sağlanmas lanması,, suyun miktar ve niteliğinin inin kontrol altına alınmas nması,, açılan a yüzeyler y ve kanallar gibi noktalarda erozyonun kontrol edilmesi ve işletme i için i in gerekli arıtma tesisinin, göletlerin, buharlaştırma rma havuzlarının n ve artık k barajının n tasarımı için in su denkliğinin inin modellenmesiyle sağlan lanır. Đklim verileri ve ayrıca, yerüst stü ve yeraltı sularının n debileri, akış güzergâhları,, sızma s noktaları ve miktarlarının n saptanmasını içerir. Tesisin kapasitesinden donanımına (boru hatları,, pompalar vs.) kadar suyla bağlant lantılı veriler ve zenginleştirme işlemine i tabi tutulacak malzemenin karakteristik özelliklerine dair değerlerin erlerin bilinmesi gerekir. Sıkı kontrol

14 Su Kullanımının n Optimizasyonu ve Kirliliğin in Önlenmesi Su ve diğerlerinin optimizasyonu (Fleming ve Radakovic, 2011 den uyarlanarak)

15 AMD kontrol ve arıtma algoritması Yığın Tipleri Atık Kaya Artık Yığın Liçi Yeraltı Đşletmesi Açık Đşletme Asit Oluşumunun Kontrolu Uygun değil Su Örtüsü Uygun Tasarla - Gerçekleştir Diğer Seçenekleri Değerlendir Ayrıştırma - Harmanlama Şartlandırma Bazik katkı uygulama Bakteri giderici uygulama Toprak örtü - Sızdırmazlık Uygun Tasarla - Gerçekleştir Yetersiz Drenaj Göçünün Kontrolu Seçenekleri Değerlendir Örtüler - Sızdırmazlık Yüzey sularını saptırma Yeraltı sularını engelleme Uygun Tasarla - Gerçekleştir Toplama ve Arıtma Uygun değil Aktif ya da Pasif Arıtma

16 Su örtüler Çevresel açıdan a en güvenilir g seçenek enek Suda oksijenin yayılma hızıh çok düşük d k (2*10-9 m 2 /s) Suda çözünm nmüş oksijen içerii eriği çok düşük d k (1/25 000) Tepkime hızıh daha az ve giderek düşerd Okside olmamış sülfürlü mineraller su altında tepkimeye meyilli değil Su altında artıklardan metal salımı başlang langıçta kayda değer er olsa da, zamanla ihmâl edilebilir seviyeye düşerd Malzeme zamanla doğal çökelme neticesinde gömülürg

17 Su altına depolayabilmek için; i in; Alıcı ortam açısından; a Malzemenin atmosferle ilişkisini önleyebilmeli, Kurak dönemlerde d buharlaşma sorun olmamalı, Sızıntı yaşanmamal anmamalı, Suyun başka amaçlarla (balıkçılık, k, eğlencee lence-dinlence mekânı) ) kullanımına na mani olmamalı, Depolanacak malzeme açısından; a Malzeme tane boyutu yeterli olmalı, Malzeme kolay çözünmemeli, Gerekirse malzemenin üzerinde organik katman oluşturulmal turulmalı,

18

19 Toprak örtüler Tek katlı Kil, silt türüt ince taneli malzeme, Yüksek nem içerikli, i Đklim şartlarına uygun kalınl nlık, Üç katlı Yığın üzerinde su tutma kabiliyeti yüksek, y ince taneli temel kuşak, Ortada, suya doygun bir kuşak, En üstte, erozyona dayanıkl klı,, iri taneli bazen bitkilendirmeye tabi tutulan koruyucu kuşak, Çok katlı (karmaşı şık)

20 Çok katlı toprak örtü sisteminin şematik görünümü Buharlaşma/terleme Bitki Yağış Erozyon kontrol tabakası Yanal su hareketi (taşınımı) Nem tutma kuşağı Üst drenaj katmanı Süzülme seddesi Alt kapiler sedde Bazik katman Atık/Artık yığını

21 Seçimli işlemler i ve tecrit Ayrış ıştırma Açık k ocakta depolama Yeraltına depolama Yeraltında sızds zdırmazlık k sağlama Harmanlama Tecrit (Encapsulation)

22 Tecrit ederek açık a k ocak işletmesine depolama Yeraltı su tablası Oksitli/ Tehlikesiz atık Sülfürlü/ Tehlikeli atık Su hareketleri

23 Yeraltına depolama

24 Yeraltında sızds zdırmazlık k sağlama

25 Harmanlama Oksitli/Tehlikesiz malzeme içeren atıklar Asit üretken malzeme içeren hücreler

26 Tecrit (Encapsulation)

27 Katkı maddeleri uygulama Kireçta taşı Ca-Mg oksit Fosfat kayası Kireç ve Çimento Fırın F n Tozları Çelik curufları Asit maden drenajı çamuru Kömür r yanma ürünleri Pis su (Lağı ğım) Çamurları Bakteri gidericiler

28 Arıtma Kirliliğin in tamamen önlenmesi nadiren mümkm mkündür. Tesiste kullanım, gölette/barajda g depolama (çökelme/havalandırma sağlar) çoğunlukla yalnız z başı şına uygulanamaz. Safsızl zlıklar dolayısıyla, yla, alıcı ortamlardaki canlılar lar açısından a ciddi riskler ifade ettiklerinden suların n fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal anlamda arıtılarak, mevzuatla getirilen sınırlamalara (niteliğe) e) uygun hale getirilmeleri gerekir. Arıtma çok eski bir teknoloji olup, fiziksel, kimyasal veya biyolojik işlevli i çok sayıda yöntem y geliştirilmi tirilmiştir. tir.

29 Kirleticiler Fiziksel parçalanma alanma-kimyasal çözünmeyle, suya cevher ve yan kayaç malzemesinin suya geçmesi Ağır-ortam sıvılars ları Flotasyon; toplayıcı,, köpürtk rtücü,, canlandırıcı,, bastırıcı,, ph düzenleyici Özütleme kimyasalları (asitler, bazlar, siyanür r bileşikleri) ikleri) ve bakteriler Solvent ekstraksiyon reaktifleri, iyon değiştiriciler, pıhtılaştırıcılar, lar, salkımla mlaştırıcılar, lar, dağı ğıtıcılar ve diğerleri

30 Madencilik Faaliyetlerinden Etkilenen Suların Sınıflandırılması Parametre Tip 1 Tip 2 Tip 3 Tip 4 ph Asidite Alkalinite Fe <1 Fe <1 Al <1 Mn <1 Ca SO H 2 CO HCO TAK TÇK TAK: Toplam askıda katı TÇK: Toplam çözünmüş katı ph hariç tüm parametreler için birim mg/l dir.

31 Madencilikten etkilenen suların n 5 potansiyel karakteri ARD Düşük ph (AMD) Yüksek türbidite Yüksek H 2 SO 4 Yüksek Fe Dışı Metal Yüksek Fe-Al Çözünmüş katılarla toprak alkaliler bunlara ilâve edilebilir.

32 Siyanürl rlü çözeltilerin arıtılmas lması

33 Tesis atık sularında rastlanan metal siyanür karmaşı şıkları (Sparrow, Woodcock) Metal siyanür karmaşığının türü Basit Bileşikler Kolay Çözünen Örnek NaCN, KCN, Ca(CN) 2, Hg(CN) 2, NH 4 CN Zor Çözünen Zn(CN) 2, CuCN, Ni(CN) 2, AgCN, AuCN, Fe 2 Fe(CN) 6, Cu 4 Fe(CN) 6 Zayıf Bileşikler Zn(CN) -2 4, Cd(CN) - 3, Cd(CN) -2 4, Zn(CN) 2 (OH) 4-2 Orta Kuvvetli Bileşikler Cu(CN) - 2, Cu(CN) -2 3, Cu(CN) -3 4, Ni(CN) -2 4, Ag(CN) , Fe(CN) 6 Kuvvetli Bileşikler Fe(CN) -4 6, Co(CN) -4 6, Au(CN) , Hg(CN) 4

34 Çözeltilerde siyanürün n parçalanmas alanması ve metallerin uzaklaştırılmas lması Oksitleyici YöntemlerY * Hava/Karbon yöntemiy * Alkali ortamda klorlama * Elektrokimyasal parçalama alama * Ozonlama * Permanganat prosesi * Hidrojen peroksit prosesi * SO2/Hava prosesi Adsorpsiyon / Đyon Değişimi imi * Reçineler * Adsorbanlar Biyolojik bozundurma Presipitasyon Asitleştirme/Buharla tirme/buharlaştırma/ rma/ Nötürleştirme (Geri kazanma) Tiyosiyanat oluşturma Đyon flotasyonu Doğal bozundurma

35 Bu yöntemlerden y bazılar ları Alkali Ortamda Klorlama: Alkali çözeltiye genellikle gaz halindeki klor, sodyum veya kalsiyum hipoklorit ilavesi yapılmak suretiyle, çözelti içindeki indeki serbest ya da karmaşı şık k siyanürlerin oksitlenmesi esasına dayanan bir yöntemdir. y SO2/Hava Siyanür r Oksitleme Prosesi: Gaz, sülfs lfür r tuzu veya çözelti halindeki SO 2, onunla birlikte oksitleyici olarak hava ve ph ın n kontrol edilmesi için i in kireç kullanılır. H 2 O 2 : Bu yöntemde, y hidrojen peroksit ile siyanür r arasındaki tepkime tek kademeli olup, serbest haldeki siyanür r ve zayıf f karmaşı şıklar oksitlenerek siyanata dönüşür. d Tiyo-Siyanat Oluşturma ve Çökt ktürme (Presipitasyon): Đlk adımda, serbest ve zayıf f karmaşı şıklar halinde bulunan siyanürler, zehirlilikleri çok düşük d olan karmaşı şıklara dönüştürülür. d r. Đkinci adımda, kuvvetli siyanür kompleksleri ve metaller çökt ktürülür. r. Son kademe, çözeltideki katılar ların çökt ktürülmesini ve ardından filtrasyonunu kapsar.

36 Bu yöntemlerden y bazılar ları Biyolojik Arıtma (Bozundurma): Çeşitli mikroorganizmalar siyanürleri bozundurmakta ve bozunma ürünlerinden azot ve/veya karbon elde etmek üzere kaynak olarak yararlanmaktadır. r. Elektrokimyasal Arıtma: Anotta siyanürlerin yükseltgenmesi y ve katotta metallerin indirgenmesi esasına dayanır. Siyanürler sınırls rlı bir oranda geri kazanılabilir. Iyon Değişimi imi (Ion-Exchange): Kurşun un kolonuna yerleştirilen iyon değişim im reçinesi ile metal siyanür r karmaşı şıklarının n adsorplanması amaçlan lanır. Yine bu kolonu takip eden ve aynı reçine ile yüklenmiy klenmiş diğer bir kolonda da serbest siyanürlerin uzaklaştırılır. r. Prusya Mavisi (Prussian Blue): Çözeltideki ferrosiyanürleri rleri çözünmeyen prusya mavisine (Fe 4 (Fe(CN) 6 ) 3 ) dönüştüren d bir metottur. Ortam ph ı 5 e ayarlanıp, sodyum sülfit s ve Fe 2 + iyonu ilave edilir. ph 5 in 5 altında kaldığı sürece, ferrous veya ferrik ferrosiyanürler rler duraylı presipitatlar olarak kalırlar.

37 Bu yöntemlerden y bazılar ları Doğal Bozundurma: Yönteminin Y uygulanabilirliği, i, tesisin bulunduğu bölgenin jeolojik ve coğrafik koşullar ullarına bağlıdır. Bölgenin yeraltı ve yerüst stü su durumu ile tektonik yapısı önemli faktörlerdir. SıcaklS caklık değerleri, erleri, bölgenin b aldığı yağış miktarı ve rüzgar r durumu gibi iklimsel etkenler bozunmada doğrudan tesirli olan faktörlerdir. Siyanürün n Geri Kazanılmas lması: Bu sistemde, önce, siyanürl rlü çözelti, hidrojen siyanür r açığa ığa çıkarmak üzere sülfs lfürik asitle muamele edilip asitleştirilir. tirilir. Sonra, berraklaştırılarak larak katı taneciklerin uzaklaştırılmas lması sağlan lanır. Berrak likör r havayla karış ıştırılıp, siyanür r gazı kazanılır. Hidrojen siyanür r gazı, kostik soda ile sodyum siyanüre çevrilir.

38 Çeşitli yöntemlerin y etkinlikleri Proses CN - /HCN Cd/Zn Cu/Ni Fe SCN Doğal Bozundurma E K K D K Alkali Ortamda Klorlama E E E D E Hidrojen Peroksit E E K D D Ozonlama E E E D E Asitleştirme/Buharlaş./Nötralizasyon E E E E K Đyon Değişimi E E E E M Elektrokimyasal Parçalama E E E D E Đyon Flotasyonu E E E D SO 2 /Hava Prosesi E E E E E Bakteriyel Bozundurma E E E : Etkin D : Değil K : Kısmen M : Mümkün

39 AMD çözeltilerin arıtılmas lması

40 Aktif ve pasif arıtma yöntemleriy Aktif arıtma; Oksitleme, NötürleN rleştirme, Đndirgeme, Đyon değiştirme, Ozon oksitleme, Ters osmoz, Buharlaştırma, rma, Elektrodiyaliz, Permanganat demir uzaklaştırma, SülfatsS lfatsızlaştırma ve Mikrobiyolojik kontrol en yaygın n aktif yöntemlerdir. y Pasif arıtma; Doğada kendiliğinden inden gelişen en süres reçlerin mühendislik m uygulamalarıyla yla suni biçimde imde oluşturulup arıtmada kullanıma sokulduğu u yöntemlerdir. y

41 Seçim Tercih edilen arıtma yönteminin; y Kabul edilebilir atık k su niteliği, i, Olabildiğince ince az çamur hacmi, Azami sistem güvenirlig venirliği, i, Kabul edilebilir yatırım m ve işletme i maliyeti gereksinimlerini karşı şılaması gerekir.

42 Aktif arıtma Aktif arıtman tmanın n geçmi mişi i 6000 yıl, y (odun kömürük kullanarak filtreleme işlemiyle i bulanıkl klığın n giderilmesi), AMD arıtımı mevzuatın n getirdiği i bir uygulama, Drenajın n temel özellikleri yüksek y asidite ve metal içerii eriği hedef ph ın n yükselmesi, y metal içerii eriğinin inin düşürülmesi, d Kimyasalla ortamın n nötürlen rleştirilmesi, metallerin oksit ya da hidroksit halinde çökt ktürülmesi

43 Nötürleştirme Suların n bir gölette g veya artık k barajında toplanmasını,, bir kimyasal yardımıyla yla nötürlen rleştirilmesini, ardından bünyesindeki kirleticilerin uzaklaştırılmas lmasını içerir. Nötürleştirme kabaca karış ıştırma, havalandırma, çökt ktürme ve çamur bertarafı adımlar mlarından oluşur. ur. Nötürleştirme geleneksel arıtma tesislerinde gerçekle ekleştirilebileceği i gibi, çökt ktürme havuzlarında, açık a işletme ocağı ğında ve doğrudan zenginleştirme hattında yapılabilir.

44 Nötürleştirme yöntemleriy Kireçle nötürlen rleştirme kabaca karış ıştırma, havalandırma, çökt ktürme ve çamur bertarafı adımlar mlarından oluşur. ur. Geleneksel arıtma, Yüksek Y yoğunluklu çamur yöntemi, y Kademeli nötürlen rleştirme, Çökt ktürme havuzları,, Açık A k işletme i ocağı ğında arıtma, Hatta arıtma ve birlikte depolama

45 Geleneksel arıtma tesisi

46 Yüksek yoğunluklu çamur yöntemiy

47 Kimyasallar Kimyasalın Adı Sönmüş kireç Sönmemiş kireç Kireçtaşı Soda külü Kostik soda Potasyum hidroksit Magnezyum oksit Magnezyum hidroksit Trapzen Amonyak Çimento fırını tozu Uçucu kül Kimyasal Formül CaO Ca(OH) 2 CaCO 3 Na 2 CO 3 NaOH KOH MgO Mg(OH) 2 CaO 2 NH 3 CaO, Ca(OH) 2 CaCO 3, Ca(OH) 2 Kimyasal Formül Moleküler Ağırlık Nötürleştirme Etkinliği Sönmüş kireç Sönmemiş kireç Kireçtaşı Soda külü Kostik soda %20 lik sıvı kostik %50 lik sıvı kostik Amonyak CaO Ca(OH) 2 CaCO 3 Na 2 CO 3 NaOH NaOH NaOH NH %90 %90 %30 %60 %100 %100 %100 %100

48 Kimyasal seçimi Parametre Kalsiyum Sodyum Çözünürlük Uygulama Sertlik Jips oluşumu Askıda katı-kil tanecikleri Kimyasal maliyeti Tesis ve bakım maliyeti Yavaş Karıştırma gerekli Yüksek Var Killer çöker Düşük Yüksek Hızlı Dağılma iyi Düşük Yok Killer dağılır askıda kalır Yüksek Düşük Bileşikler, ikler, CO 3 ve OH baz alınarak da karşı şılaştırılabilir. labilir. Karbonatlar ortamın n ph seviyesini a a kadar yükseltebilir. y Hidroksitlerle ph kolayca 12.0 ye çıkabilir. Karbonatlar nötürlen rleştirmede ve metal çökt ktürmede sınırls rlı etki yaratır. r. Hidroksitler daha etkin olmalarına karşı şın, ortam kontrolu açısından a güçg üçlük çıkarır. r. Kullanılacak kimyasalın hangisi olacağına karar vermeden önce, asidik drenajın debisinin, çözeltinin tüm parametrelerinin, arıtmada ulaşılacak ph aralığının, mevzuatın tayin ettiği sınır değerlerin ve madenin bulunduğu yerdeki imkânların (elektrik, malzemeye erişim) belirlenmesi gereklidir.

49 Havalandırma/Oksitleme Mekanik havalandırma Kimyasal oksitleme Biyolojik oksitleme Kimyasal Oksijen Ozon Potasyum Permanganat Kalsiyum klorür Sodyum klorür Demir klorür Kalsiyum hipoklorit Sodyum hipoklorit Hidrojen peroksit Trapzen Formül O 2 O 3 KMnO 4 CaCl 2 NaCl FeCl 2 Ca(ClO) 2 NaClO H 2 O 2 CaO 2

50 Çökt ktürme

51 Çökt ktürme kimyasalları Salkımlaştırıcı Kimyasallar Mineraller Aktif silika Killer Metal hidroksitler Doğallar Nişasta türevleri Polisakkaritler Sodyum alginatlar Sentetikler Anyonik elektrolit Katyonik elektrolit Poliamfolitler Formül Topaklayıcı Kimyasallar Formül NaSiO 4 Bentonit Al(OH) x, Fe(OH) Mısır nişastası Guargam C 6 H 7 O 6 Na Alum (Aluminyum sülfat) Ferus sülfat Ferrik sülfat Demir klorür Sodyum aluminat Not: Mg, Al ve Ca klorürler hem topaklayıcı, hem de oksitleyici kimyasallardır. Al 2 (SO 4 ) 3 FeSO 4 Fe 2 (SO 4 ) 3 FeCl 3 NaAlO 2

52 Çamur sorunu Kullanılmas lması veya bertarafı gerekir. Fiziksel (çö( çökelme davranışı ve hacim) ve kimyasal (değişken) özellikleri belirleyicidir. Bertaraf yöntemleri; y Yeraltında açılan a boşluklara depolama, havuza terk, aktif kömür r atık k sahasına depolama ve gömmeg Kullanım m imkânları; Bünyesindeki metallerin kazanılmas lması,, toprak ıslahı,, inşaat sektörü (tuğla, çimento), kömürde k patlamanın n kontrolu

53 Ancak; Kimyasal ilâvesiyle gerçekle ekleştirilen aktif arıtma, asiditenin giderilmesinde ve metallerin uzaklaştırılmas lmasında etkin olmasına karşı şın, süreklilis rekliliğin in getirdiği i yüksek y maliyet, uzun yıllara yayılan sorumluluk, devamlı bakım m ve malzeme tedariki ihtiyacı ister istemez yeni arayış ışları gerekli kılmk lmıştır.

54 Pasif arıtma Doğan anın n işlevi! i Seyrelme, Kimyasal/biyolojik süres reçlerle zehirliliğin in azalması, Yükselen ph, Çökelen katılar (doğal presipitasyon), Süreklilik durumunda düşen d etkinlik Mühendislik uygulamalarında, doğadan uyarlama Kapatılm lmış maden sahalarından kaynaklana AMD nın doğal yosun bataklıklar klarından geçti tiğinde inde iyileşti tiği saptanınca, nca, araştırmalar rmalar yoğunla unlaşır r ve 1980 sonrası pasif sistemlere ilgi artar.

55 Pasif sistemlerde mekanizmalar Bikarbonat ilâvesi, sülfat s ve üç değerlikli erlikli demir indirgemesi veya bunların n birlikte etkinliği i vasıtas tasıyla asiditenin azaltılmas lmasını ve aynı zamanda alkalinitenin artmasını sağlayan kimyasal olaylar, Hidroksit veya oksit presipitasyonu, Bitkilerce alınma (kemiozmotik mekanizma), Organik maddeler üzerine soğurulma, Sülfit presipitasyonları, Mikrobiyal faaliyetlerle veya jips presipitasyonuyla sülfatların n indirgenmesi

56 Bazı Pasif Arıtma Sistemleri içini in Su Niteliği i Koşullar ulları ve Tasarım m KıstaslarK stasları Sistem Koşullar Yapım Tasarım Etmenleri Yüzeyden akış, g Fe/m 2 /gün ASB Net bazik su Bitkilendirme g Mn/m 2 /gün AnSB Düşük debi, Net asidik su Yüzeyden ve Kompost içinden akış 3.5 g asidite/m 2 /gün SĐB Kompost içinden akış Suyun kalış süresi 24 saat AKD Net asidik su, Düşük ÇO ve M Gömülü kireçtaşı içinden akış Suyun kalış süresi 15 saat AKK Eğim>%10 Kaya ile astarlanmış kanal Asit yükü, Suyun kalış süresi DAR Net asidik su Düşey akış Suyun kalış süresi 15 saat, 20 g asidite/m 2 /gün *ASB-Aerobik Suni Bataklık, AnSB-Anaerobik Suni Bataklık, SĐB-Sülfat Đndirgen Bakteriler, AKD-Anoksik Kireçtaşı Drenleri, AKK-Açık Kireçtaşı Kanalları ve DAR- Düşey Akış Reaktörleri

57 Maden Drenajı için in Pasif Arıtma Sistem Seçimi Algoritması

58 Sonuç Öyle görünüyor g ki, 21. yüzyy zyılda insanlığı ığın önündeki ndeki en önemli gündem maddesi su sorunu olacaktır. Tüketimi T ve kirlilik artarken önlemlerdeki yetersizlikler, temiz su kıtlk tlığını adım m adım m krize götürmektedir. Madencilik faaliyetlerinde su kullanımı bir zorunluluktur. Arama döneminden başlayarak, doğaya yeniden kazandırma aşamasa amasının tamamlanmasına na kadar sürds rdürülecek bir su plânlaması gerekmektedir. Plânlamayla; kaynaklar da dikkate alınarak, suyu verimli kullanmak, kirlenmesini önlemek, olmazsa azaltmak, oluşan çözeltiyi arıtmak suretiyle taze su gereksinimini azaltırken, arıtılarak doğaya verilmesi gereken suların n mevzuatta konan sınırlamalara uygun hale getirilmesini sağlamak amaçlanmaktad lanmaktadır.

59 Sonuç Madencilik faaliyetlerinden etkilenen suların n sürekli s gelişen en yöntemlerle temizlenerek, alıcı ortamlardaki canlı yaşam amı açısından tehlikesiz, hatta içilebilir i ilebilir hale getirilmesi başar arılı bir yönetim ve maliyet meselesidir. Maliyeti belirleyen ise, madenden madene değişken olan kimyasal tüketimi t ve arıtman tmanın, n, yürürly rlükteki yönetmelikler y ve standardlarca tayin edilen derecesidir.

60 Sabrınız z için i in teşekk ekkürler

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ A. NUMUNE ALMA/ÖRNEKLEME A.1.Emisyon Kapsamında Numune Alma/Örnekleme Uçucu Organik

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

KÖMÜR MADENCİLİĞİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ATIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Hazırlayan: Serkan YUMUŞAK

KÖMÜR MADENCİLİĞİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ATIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Hazırlayan: Serkan YUMUŞAK KÖMÜR MADENCİLİĞİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ATIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Serkan YUMUŞAK Kömür Madenciliğinin Çevresel Etkileri Kömür, organik maddelerin milyonlarca yıl boyunca basınç ve ısıya

Detaylı

10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph)

10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph) 10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph) Toprağın asitlik veya bazlık derecesinin göstergesidir Nötr veya nötral = 7.0 Asidik < 7.0 Alkali > 7.0 Bir toprağın asit veya alkali reaksiyon göstermesi toprak çözeltisindeki

Detaylı

Akvaryum suyunda ph yı düşürmek ve bikarbonatları ortamdan uzaklaştırmak için filtre ortamında torf ve tampon tuzlarının kullanımı tavsiye edilir.

Akvaryum suyunda ph yı düşürmek ve bikarbonatları ortamdan uzaklaştırmak için filtre ortamında torf ve tampon tuzlarının kullanımı tavsiye edilir. ph Yetiştiricilik sistemlerinde ph ölçümleri, günlük değişimi belirleyebilmek amacıyla sabah erken ve akşamüstü saatlerinde yapılmalıdır. Balık üretim havuzlarında ph seviyesini yükseltmek için kireçleme

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/7 SU/ ATIK SU 1 ph Elektrometrik Metot TS 3263 ISO 10523 Çözünmüş Oksijen Azid Modifikasyon Metodu SM 4500-O C İletkenlik Elektrometrik Metot SM 2510 B Renk Spektrometrik

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. GİRİŞ 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI 1.1.1. Genel 1.1.2. Atıksu Arıtma Tesislerinin Tasarım Süreci 1.1.3. Tasarım İçin Girdi (Başlangıç)

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar Düzenli Depolama - 1. Sınıf (Tehlikeli Atık Düzenli Depolama) 01 03 04* Sülfürlü cevherlerin işlenmesinden kaynaklanan asit üretici maden atıkları 01 03 05* Tehlikeli madde içeren diğer maden atıkları

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI

HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI DÜNYADA yılda 40.000 km³ tatlı su okyanuslardan karalara transfer olmaktadır. Bu suyun büyük bir kısmı taşkın vb. nedenlerle kaybolurken

Detaylı

T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı. Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol (IPPC- 96/61/EC) YönergesiY. BAT ve BREF. A. Teoman SANALAN

T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı. Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol (IPPC- 96/61/EC) YönergesiY. BAT ve BREF. A. Teoman SANALAN T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Y Genel MüdürlM rlüğü Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol (IPPC- 96/61/EC) YönergesiY BAT ve BREF A. Teoman SANALAN Çevre MühendisiM Mevcut En iyi Teknikler

Detaylı

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT)

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT) 1. KİMYASAL ÜRÜN VE FİRMA TANITIMI Ürünün Adı : KALSİYUM KARBONAT Ürünün Kimyasal Formülü : CaCO 3 Yapı malzemelerinin üretiminde; kimyasal proseslerde; metalürji ve cam Kullanım Alanları : üretiminde;

Detaylı

KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHALARINDA ÇÖP SIZINTI SUYU ve BİYOGAZ YÖNETİMİ

KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHALARINDA ÇÖP SIZINTI SUYU ve BİYOGAZ YÖNETİMİ KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHALARINDA ÇÖP SIZINTI SUYU ve BİYOGAZ YÖNETİMİ ÇÖP SIZINTI SUYU YÖNETİMİ Sızıntı Suyu Oluşumu Sızıntı suyu katı atıkların içinden süzülerek birtakım kimyasal, biyolojik ve

Detaylı

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ - Kayaların ayrışması + organik maddeler - Su ve hava içerir - Bitki ve hayvanlar barındırır - Mineral maddeler TOPRAKLARI OLUŞTURAN ANA MATERYAL TİPLERİ - Toprak tipi-ana materyalin

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Ek-9A T.C. ÇED İzin ve Denetim lüğü Kapsam : Su, Atık Su, Atık, Gürültü, Numune Alma Düzenleme Tarihi : 12.05.2015 Laboratuvar Adı : Gümüşsu A.Ş. Çevre Laboratuvarı Adres : Zafer Mah. Değirmen Cad. No:41

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

TEKRAR DOLAŞIMLI ÜRETİM SİSTEMLERİNDE SU KALİTESİ ve YÖNETİMİ

TEKRAR DOLAŞIMLI ÜRETİM SİSTEMLERİNDE SU KALİTESİ ve YÖNETİMİ TEKRAR DOLAŞIMLI ÜRETİM SİSTEMLERİNDE SU KALİTESİ ve YÖNETİMİ Tekrar dolaşımlı (resirkülasyonlu) su ürünleri yetiştiricilik sistemleri, günümüzde özellikle doğal su kaynaklarının tükenmeye başlamasıyla

Detaylı

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi,

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi, Testonic kitleri Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından üretilmektedir. Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Colin; Tekstil yardımcı kimyasalları üretimi http://www.colin.com.tr - Vilso; Endüstriyel

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALĠZ ĠLE ĠLGĠLĠ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALĠZ ĠLE ĠLGĠLĠ; Çevresel Etki Değerlendirmesi Ġzin ve Denetim lüğü EK LĠSTE-1/5 ph Elektrokimyasal Metot SM 4500 H + -B Sıcaklık Laboratuvar Metodu SM 2550-B Toplam Askıda Katı Madde (AKM) Gravimetrik Metodu SM 2540-D

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Deney Laboratuvarı Adresi : Organize Sanayi Bölgesi 1. Bulvar No: 18 İstasyon 47100 MARDİN / TÜRKİYE Tel : 0 482 215 30 01 Faks : 0 482 215 30 09 E-Posta : info@martest.com.tr

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI 01 03 09 01 03 07 dışındaki alüminyum oksit üretiminden çıkan kırmızı çamur 01 04 10 01 04 07 dışındaki tozumsu ve pudramsı atıklar 01 05 04 Temizsu sondaj ı ve

Detaylı

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon Azotlu bileşikler Ticari balık havuzlarında iyonize olmuş veya iyonize olmamış amonyağın konsantrasyonlarını azaltmak için pratik bir yöntem yoktur. Balık havuzlarında stoklama ve yemleme oranlarının azaltılması

Detaylı

ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ

ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ C T.C. T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ : ÖY-48/242/2013 Kapsam Düzenleme Tarihi : : Su, Atık Su, Deniz Suyu, Numune Alma : Adres : ALM Binası Zemin Kat

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Deney Laboratuvarı Adresi : Yokuşbaşı Mah. Emin Anter Bulvarı No:43/B BODRUM 48400 MUĞLA / TÜRKİYE Tel : 0252 313 20 06 Faks : 0252 313 20 07 E-Posta : info@akademi-lab.com

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

Temel Su Kimyası İçme Suyu Alternatifleri Alternatiflerin Değerlendirilmesi Alternatiflerin Kıyaslanması Bursa da Çeşme Suyunun Durumu

Temel Su Kimyası İçme Suyu Alternatifleri Alternatiflerin Değerlendirilmesi Alternatiflerin Kıyaslanması Bursa da Çeşme Suyunun Durumu Temel Su Kimyası İçme Suyu Alternatifleri Alternatiflerin Değerlendirilmesi Alternatiflerin Kıyaslanması Bursa da Çeşme Suyunun Durumu TEMEL SU KİMYASI HAVA MİNERALLER TOPRAK Kalsiyum Magnezyum Sodyum

Detaylı

Kimyasal Fiziksel Arıtma Ağır Metal giderimi. Hakan Ünsal

Kimyasal Fiziksel Arıtma Ağır Metal giderimi. Hakan Ünsal Kimyasal Fiziksel Arıtma Ağır Metal giderimi Hakan Ünsal Kimyasal Fiziksel Arıtma Genel tanımlama İstenmeyen bileşiklerin zararsız bileşiklere dönüştürülmesi veya daha sonraki arıtma işlemleri için uygun

Detaylı

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2014 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti 2 Ağaç Kesim

Detaylı

Proses Entegrasyonunun Önemi IĢığında Yeni Üretimler: Zeolit A ve Tozklor

Proses Entegrasyonunun Önemi IĢığında Yeni Üretimler: Zeolit A ve Tozklor Proses Entegrasyonunun Önemi IĢığında Yeni Üretimler: Zeolit A ve Tozklor Muhammed Seğmen, Mustafa H. Uğur, ve Prof.Dr. İ. Ersan Kalafatoğlu KORUMA KLOR ALKALĠ SANAYĠ VE TĠCARET ANONĠM ġġrketġ ARGE MERKEZĠ

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

ÖZET. Asitler ve Bazlar ASİTLER VE BAZLAR

ÖZET. Asitler ve Bazlar ASİTLER VE BAZLAR Asitler ve Bazlar Asitlerin Genel Özellikleri Suda çözündüklerinde suya hidrojen (H + ) iyonu verir. Tatları ekşidir. Bunu asidik özellikteki limon, domates ve sirke gibi maddelerin tadına bakarak söyleyebiliriz.

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

Çizelge 2.6. Farklı ph ve su sıcaklığı değerlerinde amonyak düzeyi (toplam amonyağın yüzdesi olarak) (Boyd 2008a)

Çizelge 2.6. Farklı ph ve su sıcaklığı değerlerinde amonyak düzeyi (toplam amonyağın yüzdesi olarak) (Boyd 2008a) - Azotlu bileşikler Su ürünleri yetiştiricilik sistemlerinde oksijen gereksinimi karşılandığı takdirde üretimi sınırlayan ikinci faktör azotlu bileşiklerin birikimidir. Ana azotlu bileşikler; azot gazı

Detaylı

İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ. xvi. xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN. BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi 3

İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ. xvi. xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN. BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi 3 . İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ xv ÖN SÖZ xvi YAZARLAR HAKKINDA xix ÇEVİRENLER xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN xxiii K I S I M B İ R ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ 1 BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR 1 Yüzyıllardır doğayı ve doğadan elde edilebilecek maddeleri keşfetme arzusu içinde olan insanoğlu 1400'lü yıllarda o güne kadar bilinmeyen bir asidi, yani HCl (hidrojen klorür,

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU Doç.Dr. K.Süleyman YİĞİT*, Mustafa GÜNDÜZ**, Gülay ŞERİT** Yrd.Doç.Dr. Mustafa YEĞİN*, Muhammet SARAÇ** İlhan BAYRAM***, Ünal BOSTAN***, Hakan PİR**

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ (ÇMG) DERSĠ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ (ÇMG) DERSĠ KONYA ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ (ÇMG) DERSĠ Doç. Dr. Senar AYDIN Necmettin Erbakan Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü V-HAFTA 17.12.2015 1 SULARIN ARITILMASI

Detaylı

PROFESYONEL ARITMA ÇÖZÜMLERİ AREN SU ARITMA TEKNOLOJİLERİ ENDÜSTRİYEL ARITIM

PROFESYONEL ARITMA ÇÖZÜMLERİ AREN SU ARITMA TEKNOLOJİLERİ ENDÜSTRİYEL ARITIM PROFESYONEL ARITMA ÇÖZÜMLERİ AREN SU ARITMA TEKNOLOJİLERİ ENDÜSTRİYEL ARITIM SU TÜM CANLILAR İÇİN HAYATTIR AREN AREN ENDÜSTRİYEL ARITIM Endüstriyel işletmelerin prosesleri için gerekli kalitede su ih yaçları

Detaylı

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI)

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA, EROZYON ve TAŞINMA Yer yüzeyindeki kayaçlar su, hava, sıcaklık değişimler ve diğer etkenler tarafından devamlı değişmektedir. Ayrışma Yer yüzeyinde veya Yer yüzeyinin

Detaylı

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ ARES EĞĠTĠM [Metni yazın] MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ 1-ASİTLER Suda çözündüklerinde ortama H + iyonu verebilen bileşiklere asit denir. ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

Detaylı

İÇ SU BALIKLARI YETİŞTİRİCİLİĞİNDE SU KALİTESİ

İÇ SU BALIKLARI YETİŞTİRİCİLİĞİNDE SU KALİTESİ İÇ SU BALIKLARI YETİŞTİRİCİLİĞİNDE SU KALİTESİ Karada bir su ürünleri işletmesi kurulacaksa, su kaynağı olarak kaynak suyu, dere, ırmak, akarsu, göl, baraj suları veya yeraltı suları kullanılabilir. Yetiştiriciliğin

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası CO Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 12039

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası CO Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 12039 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/13 CO Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 12039 EMİSYON 1 O 2 Tayini Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 12039 CO 2 Tayini Elektrokimyasal

Detaylı

Sınıf 5.1 maddeleri ve bu gibi maddeleri içeren nesneler aşağıdaki şekilde alt gruplara ayrılır:

Sınıf 5.1 maddeleri ve bu gibi maddeleri içeren nesneler aşağıdaki şekilde alt gruplara ayrılır: 2.2.51 Sınıf 5. 1 Yükseltgen maddeler 2.2.51.1 Kriterler 2.2.51.1.1 Sınıf 5.1 başlığı, kendilerinin alevlenir olmaları gerekmediği halde, genellikle oksijen vererek başka malzemelerin yanmasına neden olan

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

Yeraltısuları. nedenleri ile tercih edilmektedir.

Yeraltısuları. nedenleri ile tercih edilmektedir. DERS 2 Yeraltısuları Türkiye'de yeraltısularından yararlanma 1950den sonra hızla artmış, geniş ovaların sulanmasında, yerleşim merkezlerinin su gereksinimlerinin karşılanmasında kullanılmıştır. Yeraltısuları,

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Karaman Mah. Atıksu Arıtma Tesisi İdari Binası Adapazarı 54290 SAKARYA/TÜRKİYE Tel : 0 264 221 12 23 Faks : 0 264 277 54 29 E-Posta

Detaylı

2x600 MW İÇDAŞ Bekirli Termik Santrali

2x600 MW İÇDAŞ Bekirli Termik Santrali 2x600 MW İÇDAŞ Bekirli Termik Santrali Termik Santralde Kondenser Suyu Saflaştırma Tesisinde Reçine Rejenerasyonu Sırasında Kimyasal Tüketiminin Optimizasyonu ŞİRKET TANITIMI SUNUM PLANI İÇDAŞ ELEKTRİK

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

DENEY RAPORU. Amonyum Bakır (II) Sülfat ve Amonyum Nikel (II) Sülfat Sentezi

DENEY RAPORU. Amonyum Bakır (II) Sülfat ve Amonyum Nikel (II) Sülfat Sentezi M.Hilmi EREN 04-98 - 3636 Anorganik Kimya II Lab. 2.Deney Grubu DENEY RAPORU DENEY ADI Amonyum Bakır (II) Sülfat ve Amonyum Nikel (II) Sülfat Sentezi DENEY TAR H 27 MART 2003 Per embe AMAÇ Amonyum Sülfat

Detaylı

HAVALANDIRMAYLA DEMİR VE MANGAN GİDERİMİ

HAVALANDIRMAYLA DEMİR VE MANGAN GİDERİMİ HAVALANDIRMAYLA DEMİR VE MANGAN GİDERİMİ 1. DENEYİN AMACI Sularda bulunan demir ve manganın giderilme yöntemlerini öğrenmek, havalandırma ile giderilmesinin uygulamasını yapmaktır. 2. DENEYİN ANLAM VE

Detaylı

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir:

Araçlar: Çıkarma Parçaları şu şekilde etiketlenmiştir: Araçlar: Deney Hücresi Deney Çözeltileri o Soğutma Kulesinden Alınan Numuneler o Laboratuvarda Hazırlanan Çözeltiler Deney Numunesi (Numune Çıkarma sı, 30mm * 50mm * 2mm) Su devirdaim Havuzu (40 C) GRANDER

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Deney Laboratuvarı Adresi : Toros Mah. 78178 Sok.No:3/A Aygen Hanım Apt. Altı Çukurova ADANA / TÜRKİYE Tel : 0 322 457 88 67 Faks : 0 322 457 88 28 E-Posta : artek@artekcevre.com.tr

Detaylı

MALZEME-DEPOZİT VE SU BÖLÜMÜ

MALZEME-DEPOZİT VE SU BÖLÜMÜ MALZEME-DEPOZİT VE SU BÖLÜMÜ Malzeme ve su analizleri yaş yöntemle ve enstrümental analizle yapılır. Malzeme Analizleri 20652001 Demir bazlı malzeme analizleri(i) 708 Karbon çeliği Karbon(C), Kükürt(S),

Detaylı

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir.

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir. Kazan Kimyasalları FINEAMIN 06 Demineralize su kullanlan, yüksek basınçlı buhar sistemleri için korozyon ve kireçlenmeyi önleyici kimyasal Kullanıcı ve Çevre Dostu: FINEAMIN 06, doğada hemen hemen tümüyle

Detaylı

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI ATIKSU ARITIMININ ESASLARI Evsel, Endüstriyel Atıksu Arıtımı ve Arıtma Çamurlarının Kontrolü Prof. Dr. İzzet ÖZTÜRK Dr. Hacer TİMUR Dr. Ufuk KOŞKAN 1. ATIKSU MİKTAR VE ÖZELLİKLERİ... 1 1.1. Atıksu Akımının

Detaylı

BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ. Derleyen Selim Yenisey

BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ. Derleyen Selim Yenisey BUHAR KAZANI SUYU TEMEL BİLGİLERİ Derleyen Selim Yenisey Buhar üretimi bir çok sanayinin can damarıdır. Uzun vadede buhar üretiminde kullanılan düşük kaliteli su, buharın niteliğini etkileyeceği gibi enerji

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı SU (T.C. Sağlık Bakanlığı İnsani Tüketim Amaçlı İçme ve Kullanma Suları Yönetmeliği Kapsamı Hariç)-ATIKSU-ELUAT Adresi :ASO 1. OSB. Ticaret Merkezi

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ

DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: DEZENFEKSİYON TEKNİK TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Maksat, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Maksat MADDE 1 (1) Bu Tebliğin maksadı, küçük yerleşim yerlerinde son kullanıcıya ulaşan

Detaylı

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir.

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir. 1. SU ANALİZLERİ 1.1.Sularda Sertlik Tayini Suyun sağlandığı kaynaklar, yağış suyu, (kar, yağmur vb.) yüzey suyu ( göl, ırmak vb.) deniz suyu ve yer altı suyu (kaynak, kuyu vb) olmak üzere dört grupta

Detaylı

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER Teknoloji Alanı: Su Kaynaklarında Kirliliğinin Önlenmesi ve Kontrolü Hedef 2: Bu bakterilerin ve ortamından alınma tekniklerinin geliştirilmesi Hedef 3: Kontamine bakterinin etkisiz hale getirilme yöntemlerinin

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile Kirletilmiş Suları Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su Teknolojisi www.ayhandoyuk.com.tr Nisan 2015 www.ayhandoyuk.name www.aydowater.com.tr www.aydosu.com

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ C- BĐLEŞĐKLER VE BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐ (4 SAAT) 1- Bileşikler 2- Đyonik Yapılı Bileşik Formüllerinin Yazılması 3- Đyonlar ve Değerlikleri

Detaylı

Kırılma Noktası Klorlaması

Kırılma Noktası Klorlaması Kırılma Noktası Klorlaması AMAÇ Farklı oranlarda klor ile amonyağın reaksiyon vermesi sonucu oluşan kalıntı klor ölçümünün yapılması ve verilerin grafiğe aktarılarak kırılma noktasının belirlenmesi. ÖN

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ Bir suyun sertliği içindeki başlıca çözünmüş kalsiyum veya magnezyum tuzlarından ileri gelip, suyun sabunu çökeltme kapasitesidir. Sabun, suda özellikle her zaman

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir.

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir. TÜRKİYE DE ÇAMUR YÖNETY NETİMİ ve KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI Dr. Özgür ÖZDEMİR KASKİ Genel MüdürlM rlüğü Atıksu Dairesi Başkan kanı, Mart 2011 Türkiye de Atıksu nun işlenmesi

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 3 ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. IA grubu: Li, Na, K, Rb, Cs ve Fr *Fr dışında hepsi, yumuşak yapıda ve parlak

Detaylı

ÇEV-401/A DERS TANITIM FORMU

ÇEV-401/A DERS TANITIM FORMU İht. Seçmeli 3 : A Paketi : - End. Atıksuların Arıtılması - Arıtma Çamurlarının Stabilizasyonu - Deniz Deşarjı B Paketi : - Tehlikeli Atıklar - ÇED - End. Katı Atıklar Bölüm Adı Çevre Mühendisliği Ders

Detaylı

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Hastanelerde Su Kullanımı M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Bir Çin atasözü der ki; Suyu içmeden önce, kaynağını öğren Hastanelerde infeksiyon kaynaklarını

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU DEMİR SÜLFAT LİKİT 1) MADDE VE ŞİRKET TANIMI Ürünün Tanımı: Demir (II) Sülfat likit Ürün İsmi: TUROKS D2S Üretici/ Tedarikçi Firma: Turoksi Kimyevi Maddeleri San. Tic. Ltd.

Detaylı

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN ATIKSU ARITMA TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Güçlü İNSEL İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Arıtma Hedefleri 1900 lerden 1970 lerin başına kadar Yüzücü ve askıda maddelerin giderilmesi Ayrışabilir organik madde arıtılması

Detaylı

2016 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER

2016 YILINDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER NDA UYGULANACAK ÜCRET TARİFELERİ İÇİNDEKİLER SIRA NO TARİFENİN NEV'İ KARAR NO KARAR TARİHİ SAYFA NO 1 ANADOLU YAKASI PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜ UYGULANACAK İ 1 Ağaç Budama Bedeli 1.1 Ağaç Budama Ücreti

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER 9 ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER 1. Koagülasyon- Flokülasyon Prosesleri 2. Elektrokoagülasyon Prosesi 3. Kimyasal Çöktürme Prosesleri 4. Su Yumuşatma Prosesleri 5. Adsorpsiyon Prosesleri 6.

Detaylı

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR 1. ASİTLER Sulu çözeltilerine Hidrojen İyonu veren maddelere asit denir. Ör 1 HCl : Hidroklorik asit HCl H + + Cl - Ör 2 H 2 SO 4 : Sülfürik asit H 2 SO 4 2H + + SO 4-2 Ör 3 Nitrik

Detaylı