Deniz Koruma Alanlarının Ekonomik Yönü. Nir Becker & Yael Choresh

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Deniz Koruma Alanlarının Ekonomik Yönü. Nir Becker & Yael Choresh"

Transkript

1 Deniz Koruma Alanlarının Ekonomik Yönü S) Nir Becker & Yael Choresh

2 Deniz Koruma Alanlarının Ekonomik Yönü Nir Becker & Yael Choresh

3 Not: Bu dokümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun hiç bir parçası, UNEP in herhangi bir devlet, ülke, şehir veya alan ya da onların yetki makamları veya onların sınır ya da hudutlarının sınırlaması ile ilgili herhangi bir fikrinin ifadesini içermez Birleşmiş Milletler Çevre Programı (United Nations Environment Programme-UNEP) Akdeniz Eylem Planı (Mediterranean Action Plan-MAP) Özel Koruma Alanları Bölgesel Faaliyet Merkezi (Regional Activity Centre for Specially Protected Areas-RAC/SPA) Boulevard du Leader Yasser Arafat B.P Tunis CEDEX - TUNISIA e-posta: Bu dokümanın orijinal versiyonu (İngilizce) Özel Koruma Alanları Bölgesel Faaliyet Merkezi (RAC/SPA) için Dr. Nir Becker ve Dr. Yael Choresh, RAC/SPA danışmanları tarafından RAC/SPA daki Dr. Daniel Cebrian ve deniz biyolojisi konusunda uluslararası uzmanının yönetiminde hazırlanmıştır: Bu eser kaynakça amacıyla şu şekilde atfedilebilir: Becker,N.& Y.Choresh.2006.Economic Aspects of Marine Protected Areas (MPAs).Ed: UNEP-MAP RAC\SPA. Tunis. Bu yayın Küresel Çevre Fonu (GEF) mali desteğiyle T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı (ÖÇKKB) tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilciliği (UNDP Türkiye), Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü ortaklığında yürütülen Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında Türkçe ye çevrilerek basılmıştır. Tercüme Serisi: 2 Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Alparslan Türkeş Cad. 31. Sok. 10 Nolu Hizmet Binası Beştepe/Yenimahalle/Ankara Tel: 0 (312) Faks: 0 (312) Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Birlik Mahallesi 2. Cadde No Çankaya/Ankara Tel: 0 (312) Faks: 0 (312) ISBN: Çeviri: Vahdet Ünal Düzelti: Güner Ergün ve Harun Güçlüsoy Tasarım: UNEP-MAP-RAC/SPA Türkçe Uygulama: Murat Mert Temel Türkçe Uygulama Kontrol: Nurhan Şen, Derya Güler ve Gülden Atkın Gençoğlu Baskı: Yorum Basın Sanayi Ltd. Şti. Türkçe Baskı Tarihi ve Yeri: 2011, ANKARA Dokümanın çevirisi sırasında yapmış oldukları katkılar için Ege Üniversitesi Tarım Ekonomisi Bölümünden Prof. Dr. Bülent Miran ve Prof. Dr. Ela Atış a, Ege Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi Temel Bilimler Bölümünden Dr. Sencer Akalın a ve Dil bilimci Tan Bodur a teşekkür ederiz. Bu belge, Birleşmiş Milletler resmi belgesi olarak düşünülmemelidir.

4 Türkçe Çeviriye Önsöz Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de kıyı ve deniz alanlarının doğal, tarihi ve kültürel değerleri, kentsel baskı, kirlilik ve aşırı avcılık tehdidi altındadır. Bu tehditlerin azaltılması, denizel biyolojik çeşitliliğinin korunması sağlıklı bir ekosistemin sürdürülebilmesi için gereklidir. Ülkemizde bu alanlardan önemli olanları Bakanlar Kurulu Kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmektedir. Bununla birlikte uzun vadeli çözüm için, etkin, uyarlanabilir ve sürdürülebilir bir yönetim altında, biyolojik çeşitliliği korurken aynı zamanda ekosistem hizmetlerini de uygun hale getiren Deniz ve Kıyı Koruma Alanları (DKKA) sisteminin kurulması da temel bir araçtır. Ülkemiz Akdeniz ve Ege kıyılarında Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilmiş 10 adet Özel Çevre Koruma Bölgesi yer almaktadır. Bu bölgeler yaklaşık km kıyı uzunluğu ile 2865 km 2 lik deniz alanını ihtiva etmektedir. Ayrıca Türkiye, Akdeniz in en büyük deniz koruma alanına sahip ülkesidir ve kara sularının yaklaşık % 4 ü koruma altındadır. Söz konusu sistemin ülkemizde kurulmasını sağlayarak deniz ve kıyı koruma alanlarının genişletilmesi ve etkin korunması amacıyla Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı (ÖÇKKB) tarafından, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü ortaklığında, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilciliği (UNDP Türkiye) uygulayıcı ortaklığıyla, Küresel Çevre Fonu (GEF) mali desteğiyle yürütülmektedir. Proje sonucunda ulaşılacak üç önemli hedeften biri olarak; Deniz ve Kıyı Koruma Alanları için finansal planlama ve yönetim sistemlerinin geliştirilmesi ve uygulanması ile etkin iş planlamasının, yeterli düzeyde gelir üretiminin ve maliyet etkin bir korunan alan yönetiminin sağlanması hususu da önemli bir hedef olarak yer almaktadır. Koruma alanlarının Toplam Ekonomik Değerlemesi, ekosistem hizmetlerinin gerçekleşen ve potansiyel ekonomik katkısının daha kapsamlı bir ulusal gelişim plânlaması içerisindeki yerini alması için sayılarla belirtilmesinin bir yoludur. Bu da ekosistem hizmetleri perspektifi çerçevesinde, sürdürülebilir kaynak kullanımını göz önüne almanın ötesine geçerek yoksulluğu azaltma ve ekonomik gelişmeye dayanak oluşturmada, koruma alanlarının rolünün kabul edilmesine kadar uzanır. Bu proje kapsamında Türkçe ye çevrilen Deniz Koruma Alanlarının Ekonomik Yönü adlı kitapta önerilen metot ve bilgilerin, doğal değerlerimizin korunması ve yönetimindeki karar alma süreçlerinde faydalı olmasını dilerim. Saygılarımla. Ahmet ÖZYANIK Kurum Başkanı

5

6 Özet Deniz Koruma Alanları (DKA), çelişkili kullanımlara maruz kalırlar. Bu sebeple, bu alanların yönetimine dair karar analizleri de akılcı biçimde yapılmalıdır. Bu kitap, okuyucuyu ekonomi kavramı ve bu kavramın doğal kaynak yönetimi, özellikle de DKA lara nasıl uygulanabileceği ile tanıştırmaktır. Öğrenilecek önemli dersler şu şekilde özetlenebilir: 1. Ekonomik karar alma etkinlik esasına dayanır. Etkinlik kriteri de farklı alternatiflere ait masraf ve faydalara dayalıdır. Ancak çoğu doğal kaynak ve çevre yönetimi hususunda ve konumuz olan DKA da, pazarın kendi kendine işlemesine izin verererek verimliliği sağlamak gibi bir problem mevcuttur. Buna piyasa başarısızlığı adı verilir. Pazarın etkinlik sağlayamaması, devletin araya girerek kendi analizleri doğrultusunda karar alması anlamına gelir ki buna da Fayda Masraf Analizi denir. 2. DKA da farklı türde piyasa başarısızlıkları olduğunu öğrendik: Dışsallıklar (hem olumlu, hem olumsuz), kamu malı tedariği ve ortak mülkiyet özellikleri. 3. Ortak mülkiyet kaynakları, balıkçılık gücünün aşırı artması sonucu aşırı kullanım ile karşı karşıya kalabilirler, bu da bazen türlerin tükenmesi sonucunu doğurur. Okuyucunun dikkatini çekebilmek için bu sorunu başka bir bölümde ele aldık. Bu problem DKA yönetiminin ilgilendiği diğer sorunlardan farklıdır. Temel amacı, düzensizlik ihmali nedeniyle, bir kullanıcının (balıkçının) diğeri üzerinde çapraz etki oluşturması olduğu bir ticari faaliyeti düzenlemektir. DKA nın önemli amaçlarından biri de basitçe açık denizde balıkçılık çabalarını düzenlemektir. 4. Farklı piyasa başarısızlıkları, geliştirmeye karşı koruma konusunda yanlış değerlemelerle sonuçlanır. Gördük ki, çoğu durumda DKA, herhangi bir pazar payı olmasa bile karar alma sürecinde dikkate alınması gereken bir sosyal değere sahiptir. Bu değerlerin ortaya çıkarılmasını sağlayacak iki önemli araç sunduk: Seyahat Masrafları Metodu ve Koşullu Değerleme Metodu. Bu kavramların her ikisinin de olumlu ve olumsuz yönleri mevcuttur. Birincisi, gerçek davranışla ilgilenir ancak alanın yalnızca kullanım değeri bileşenini toplar. Diğer taraftan Koşullu Değerleme Metodu ise hem kullanımdaki, hem de kullanım dışı değerleri toplar ancak varsayımsal anketlere bel bağlar ki bu da cevaplara hile karıştırma gibi süreçlere yol açabilir.

7 5. Fayda Masraf Analizi sürecinde bu fayda tahmin tekniklerinin nasıl kullanılacağını anlattık. Bu faydalara değer kazandırmanın yanında Fayda Masraf Analizi, karar alma analizlerinde göz önüne alınması gereken başka noktalara da sahiptir. Bunlar arasında zaman içinde farkı noktalarda gerçekleşen fayda ve masraflar, risk ve belirsizlik değerlemeleri ile eşitlik kriterleri de yer alır. 6. Bütün bir bölümü, kendi kendine ayakta durabilen ve sürdürülebilir bir DKA yönetiminin mali önemine ayırdık. Neredeyse hiçbir zaman bir DKA, devlet tarafından finanse edilme önceliğine sahip olamamış, gelir üretme konusunda genellikle kendi kaynaklarına güvenmek zorunda kalmıştır. Doğru olsa da, olmasa da, bu bir gerçektir ve bu gerçekle baş edebilmek için gerekli yönetim aracı da her DKA için bir mali plan, bir de yönetim planı oluşturmaktır. Bu kitapta, sorulara cevap vermekten çok, sorular sormaya çalıştık. Ümit ederiz ki okuyucular bu soruları ilginç bularak ilgili cevapları sağladığımız referanslarda arayabilir, önerilen araçları kendi çalışmalarında uygulayabilirler. Kitapta önerilen metodun uygulanması, toplum olarak muhtaç olduğumuz okyanusların bu önemli değerlerinin yönetiminde karar alma süreçlerine faydalı olabilir.

8 İçindekiler 1. Giriş Akdeniz DKA Nedir? Akdeniz deki DKA lar Ekosistemi ve Tür Çeşitliliğini Tehdit Eden Unsurlar Ekonomik Analizin DKA Yönetimi İle İlişkisi Kitabın Yapısı Tavsiye Edilen Yayınlar ve Ek Referanslar Ekonomi, Etkinlik ve Piyasa Davranışları Giriş Talep ve Ödeme İstekliliği Arz ve Marjinal Maliyet Piyasa Davranışı ve Etkinlik Piyasa Başarısızlığı Dışsallıklar Kamusal Mallar Özet Tavsiye Edilen Yayınlar Biyo-Ekonomik Modelleme Giriş Genel Model Açık Erişim Kaynaklarının Düzenlenmesi Örnek Olay İncelemeleri Özet Tavsiye Edilen Yayınlar ve Ek Referanslar Fayda Masraf Analizi Giriş Geleneksel Fayda Masraf Analizi İskonto Alternatif Analitik Metotlar Risk ve Belirsizlik Dağılımsal Sorunlar ve Eşitlik Özet Tavsiye Edilen Yayınlar Pazar Dışı Faydaların Değerlendirilmesi Giriş Dolaylı Metot-Seyahat Masrafı Metodu Doğrudan Metot Koşullu Değerleme Metodu Örnek Olay İncelemeleri Özet Tavsiye Edilen Yayınlar Ek 5.1: Regresyon İçin Çizelge Kullanımı Ek 5.2: Bir Anketin Tasarlanmasında Göz Önünde Tutulması Gereken Teorik Noktalar DKA ların Yönetiminde Finansal Sorunlar Giriş Finansal Tutarlılığa Sahip bir DKA nın Planlanması İş Planı Finansal Gelir Seçenekleri Masraf Etkinliği Sorunları DKA ların Finansal Yönetiminde Karşılaşılan Diğer Sorunlar Örnek Olay İncelemeleri Özet Tavsiye Edilen Yayınlar ve Ek Referanslar Ek 6.1 Ziyaretçi Anketi Sözlük Referanslar İnternet Siteleri...127

9

10 1.1. Akdeniz 1. Giriş Akdeniz, batı medeniyetinin beşiği, batı dünyasının sanat, bilim, tarih, kültür, felsefe ve demokrasi kaynağıdır. Binlerce yıl boyunca birçok uygarlığa güçlenme ve gelişme süreçlerinde evsahipliği yapmıştır. Ayrıca Akdeniz her zaman gıda ve ulaşımın da kaynağı olmuş, yüzyıllar içinde kıyılarında yer değiştiren kültür merkezleri arasında da bir köprü görevi görmüştür. Akdeniz, kıtalar arası bir denizdir. Asya, Afrika ve Avrupa arasında kalır ve 2,5 milyon kilometrekarelik bir alan kaplar. Doğudan batıya kilometre uzunlukta, km genişliktedir. Akdeniz in ortalama derinliği metredir. Girit in güneyinde bulunan en derin noktasında metreye ulaşır. Akdeniz, batıda Cebelitarık Boğazı ile Atlantik Şekil 1.1. Akdeniz Havzası Okyanusuna, doğuda Çanakkale Boğazı ile Karadeniz e, güneydoğuda ise Süveyş Kanalı ile Kızıl Deniz e bağlanır. Bu kapalı denizin benzersiz coğrafyası alçak dalgalar ve tirbülanslara yol açmak suretiyle, Akdeniz i kirlenmeye yol açan etmenlere daha açık hale getirir. (Şekil 1.1. Akdeniz Havzası) Akdeniz in kilometrelik kıyısında 145 milyon kişi yaşar. Bu sayı yaz sezonlarında 130 milyon turistin de akınıyla Temmuz-Eylül ayları arasında neredeyse iki katına çıkar. Akdeniz, dünya deniz alanlarının %1 ini oluşturmasına rağmen, dünya deniz taşımacılığının %30 u Akdeniz sularından geçer. 9

11 Belirli bir iklim, bitki örtüsü, mimari ve tarım ürünleri ile tanımlansa da, Akdeniz çevresinde bulunan 22 devletin herbiri hem kültürel, hem de politik ve dini anlamda çeşitlilik gösterir. Bu devletlerden bazıları AB üyesi, bazıları da İslam dünyasının birer parçası, diğerleri ise bu saydıklarımızdan hiçbirine dahil değildir. Tüm bu çeşitliliğe rağmen, Akdeniz çevresindeki ülkeler, kıyılarını kirletip yok eden aynı kirlilik sorununu paylaşmaktadır. Ender görülür farklılıklara sahip bu ulusların herbiri, Akdeniz kıyılarının yönetilmesinde kapsamlı bir yaklaşıma ihtiyaç olduğu konusunda hemfikirdir. Akdeniz havzasının yoğun nüfuslu kıyıları, deniz ekosistemi üzerinde ciddi bir baskıya neden olur. Bu kültür beşiğinin plajlarından, tarihi bölgelerinden, tarımsal ve kültürel zenginliklerinden, benzersiz sayfiyelerinden keyif almaya devam edebilmemiz için, kıyılar ve insan-kıyı etkileşimleri doğru biçimde yönetilmek zorundadır. İnsanoğlunun Akdeniz in denizel ortamı üzerindeki olumsuz etkisi birçok sebepten kaynaklanır: kumsallardaki kumun inşaat malzemesi olarak kullanılarak tüketilmesi ya da kazılarak limanların genişletilmesi, açık alanların turizm merkezleri oluşturmak amacıyla doldurulması ve yok edilmesi, endüstriyel, tarımsal, idari ve askeri kıyı kaynakları ile tankerler, gemiler gibi deniz kaynakları tarafından kanalizasyon ve katı atıklarla denizin kirletilmesi, gıda zincirinde dengesizliğe sebep olan, böylece hem deniz ekosisteminin, hem de havanın kirlenmesine yol açan aşırı avcılık yılında Akdeniz devletleri, Akdeniz i kirlilikten korumak amacıyla Barselona Sözleşmesi ni imzaladılar. Bu anlaşma, Akdeniz Eylem Planı nın (Mediterranean Action Plan-MAP) uygulamaya koyulması için yasal bir çerçeve oluşturdu. Barselona Sözleşmesi, Akdeniz ülkelerinin denizin durumunu izleme altına almak, çevresel sorunlar ve bu sorunların kaynaklarını tanımlamak için bir araç niteliğindeydi. Bu sözleşme ile tüm Akdeniz ülkeleri deniz kirliliğini en aza indirmek ve denizel ortamı korumak için gerekli tüm önlemleri almaya çağrıldılar. Bir diğer önemli sözleşme ise gemilerden kaynaklanan kirliliğin engellenmesi için uluslararası bir sözleşme olan MARPOL dur. MARPOL Sözleşmesi, gemilerin işletim veya kaza nedeniyle sebep oldukları deniz çevresindeki kirliliğin önlenmesini öngören ana sözleşmedir ve 1973 ile 1978 arasında imzalanan ve yıllar içinde güncellenerek değiştirilen iki farklı sözleşmenin bir araya getirilmiş halidir DKA Nedir? Bir Doğal Koruma Alanının ilan edilmesi, adından da anlaşılacağı gibi, bir bölgeyi belirgin bir insan etkisinden korumak, diğer bir deyişle doğal özelliklerini muhafaza etmektir. Birkaç faktör vardır ki DKA ları bunlardan korumak gerekir. Bunların çoğu, sömürünün (balıkçılık, üretim) ya da ticari gelişmenin (yol, ev, alışveriş merkezi) bir türü ile ilişkilendirilir. DKA lar, okyanuslarda ya da ona komşu kıyılarda bulunan koruma alanlarıdır ki bu alanlarda, canlı organizmaları ve habitatlarını korumak gibi koruma hedeflerini gerçekleştirmek için diğer bölgelere kıyasla daha sıkı bir düzenleme yapılır. Bir diğer hedef de serbest erişim yönetimi altında verimli bir 10

12 şekilde yönetilemeyecek olan ticari faaliyetlerin düzenlenmesidir. Düzenleme, hiçbir faaliyete izin verilmeyen no-take zone (doğal kaynak kullanımına tamamen kapalı alan) bölgelerden, sınırlı kullanıma izin verilen planlanmış bölgelere kadar değişiklik gösterebilir. DKA lar bir taraftan balıkçılık yönetimi için (balık stokları üzerindeki avlama baskısını sınırlandırmak veya belirli bir türün ürediği alanları koruma altına almak) kullanılabilir. Diğer taraftan, DKA lar sırf balıkçılık yönetiminden çok daha büyük bir amaca hizmet eder. DKA lar, içinde koruma hedeflerinin de bulunduğu bütünleşik bir okyanus yönetimi ile ilgilidirler. Bu da yönetim analizlerinde çözülmesi gereken daha kalabalık bir sorunlar silsilesini doğurur. Kapsamlı bir politika ve yönetim planı oluşturabilmek için gereken temel masraf ve faydalar şunlardır (Cesar, 2000 den uyarlanmıştır): Masraflar: Fırsat Maliyeti (Potansiyel kazançlardan kayıp): - Kısa dönem balıkçılık gelirleri - DKA da yasak olan faaliyetlerden edinilen kazançlar (örneğin resif çıkarma, midye çıkarma, tahrip edici avcılık) - Turizmin ve tatil beldelerinin büyük ölçekte gelişimi - Endüstri ve altyapı gelişimi Doğrudan Masraflar: - Kuruluş giderleri - Yönetim giderleri - Çalışan masrafları - Kontrol ve kolluk giderleri Dolaylı Masraflar (rezervi oluşturma kararından olumsuz etkilenenlere yapılması muhtemel telafi ödemeleri): - Kısa dönemde balıkçı ve işleyiciler - Alternatif istihdam paketleri - Turizmin artması ile gelen altyapı masrafları - Mecburen yeri değiştirilen topluluklar (eğer yeniden yerleştirileceklerse) Kazançlar: Balıkçılığın gelişimi: - Belirli bir süre sonunda koruma altına alınan bölge rezervlerindeki balık türlerinin daha geniş, değerli ve çeşitli olması ile sonuçlanır. Faydalar ise erişkin bireylerin alandan taşması ve larva üretimine transfer şeklindedir. - Habitatın korunması, rezervlerdeki üretimi arttırır. - Stok koruması, balıkçılığın çökme ihtimalini azaltır. Turizm ve Rekreasyon: - Turizm ve rekreasyon fırsatlarının artması, birçok DKA nın ana hedeflerinden biridir. 11

13 - Rezervlerdeki balık stoklarının geliştirilmesi ve bununla ilgili habitatın korunması turistik çekiciliği arttırır ve rezerv ile doğrudan ilgili iş imkanları (turist rehberlerleri, güvenlik görevlileri vs.) doğurarak yerel ekonomide katlanarak artan bir etki oluşturur (oteller, lokantalar, altyapı, ulaşım hizmetleri vs). Biyolojik Çeşitliliğin Korunması: - Rezervlerin korunması, aşırı avlanan türlerin geri kazanılmasına yardımcı olduğu gibi, tür çeşitliliği ve habitat içinde gelişimi de sağlar. Bu değişimler sayesinde tür popülasyonlarının düzensizliğe daha esnek tepki vermeleri ve dolayısıyla yerel ölçekte türlerin yok olma olasılıklarının azalması beklenir. Ekosistem Hizmetleri: - Balıkçılık dışında, resiflerin korunması hem fırtınalara, hem de kıyı erozyonlarına karşı koruma sağladığından kirleten etkilerinin asimile edilme kapasitesini arttırır. Biyokimyasal Bilgi Hizmetleri: - Eczacılık odaklı biyolojik araştırmalar da önemli ilaç bileşenlerinin keşfedilmesi gibi potansiyel kazanımlar sunabilir. Eğitim ve Araştırma: - Rezervler, bozulmamış alanlardaki süreçler hakkında bilgi toplama imkanı sunar Akdeniz deki DKA lar Ekosistemi ve tür çeşitliliğini tehdit eden unsurlar Akdeniz in kıyısal deniz alanları, zengin ekosistemlerin yanında birkaç yüksek üretkenliğe sahip alana da evsahipliği yapar. Kıyısal deniz alanlarını kapsayan ekosistemler arasında kayalık intertidal alanlar, haliçler (nehir ağızları) ve hepsinden önemlisi, deniz çayırları (büyük ölçüde Posidonia oceanica), önemli ekolojik değere sahiptir. Bu ve diğer ekosistemler aynı zamanda tehlike altında türler için de önem arzeder. Habitat olarak mağaraları seçmiş olan Akdeniz keşiş foku, yuvalama için kumsalları, beslenme için yosunları, kışı geçirmek için ise yine yosunları ya da balçık deniz tabanını kullanan deniz kaplumbağaları, yuvalama ve konaklama için sulak alanlar, kayalıklar ya da adaları seçen deniz kuşları için de durum böyledir (Sala 2004). Şekil 1.2:Posidonia oceanica (http://www.portcrosparcnational.fr/ patrimoine/images/fiche_flore_marine_ posidonie.jpg) Akdeniz endemik türlerinden Posidonia oceanica, Akdeniz in en bilinen ve aynı zamanda en çok tehlike altında olan türleri arasındadır. Tam anlamıyla bir alg değldir; aslında rizom ve kökleri, yaprakları, çiçekleri ve meyvesi ile çiçekli bir bitkinin tüm özelliklerini gösterir. İlk bakışta çimeni hatırlattığından dolayı genellikle çimen olarak bahsedilir. Posidonia oceanica, Adriyatik denizinde en büyük yosundur. Adını, deniz tanrısı Poseidon dan almıştır. Aslında bu çok uygun bir adlandırmadır, zira deniz altında sahilden 40 metre derinliğe kadar uzanan geniş çimenlikleri ile Akdeniz in en önemli ekosistemlerindendir. 12

14 Akdeniz deki kıyısal deniz ekosistemleri, şehirleşme ve hızlı nüfus artışı ile ilgili çeşitli faaliyetlerin yoğun biçimde gelişmesi nedeniyle tehlike altındadır. Bu faaliyetler arasında; işlem görmeden boşaltılan atıklar, endüstriyel atıkların deniz veya nehirlere dökülmesi, havaalanı, marina ve yol inşaatları, çakıl ve kumsalların taranması, çok sayıda eğlence teknesinin yaz aylarında kıyı çevresinde toplanarak demir atmaları sayılabilir. Akdeniz in en tipik ve tehlike altında olan türlerinden bahsedelim (Batisse ve Grissac 1995). Posidonia oceanica çayırları, özellikle balıklar, kabuklular ve deniz kaplumbağası gibi birçok deniz türünün çoğalma, beslenme ve konaklaması için bir habitat oluşturur. Deniz çayırlarının varlığı ve balık üretimi arasında doğrudan bir bağ vardır ve sulak alanlarla birlikte Posidonia oceanica çayırları Akdeniz in yıllık balık mahsülünün %80 inden fazlasını üretir. Buna rağmen deniz çayırları, insanın kıyı alanlardaki baskısının sonucu olarak tehlike altındadırlar. Posidonia oceanica çayırları, Akdeniz in en karakteristik ve en önemli deniz ekosistemini oluştururlar ve yine Akdeniz in en önemli balık üreme alanlarıdır. (Şekil 1.2). Bunlar, kumsalın stabilize edilmesinde ve deniz kalitesinin korunmasında özellikle oksijen üretimi nedeniyle merkezi bir rol oynar. Sualtı ormanı çökeltileri kökleri arasında tutarak akıntı ve kabarmaları önleyerek kumsalın stabilizasyonunu gerçekleştirir. Dikine büyümesi nedeniyle de bir dalgakıran görevi yapar. Dolayısı ile bunların yok olmaları kıyı şeridinde ani ve onarılamaz yıkımlara sebep olabilir. Kumsalların yok olduğu bazı bölgelerde bu durumun hemen ardından Posidonia oceanica çayırları da yok olmuştur. Özellikle balık ve karides gibi önemli türlerin sürdürülmesi de yosunların varlığı ile doğrudan bağlantılıdır. Tehlike altındaki bir diğer ekosistem de, biyolojik çeşitliliğin korunmasında büyük önem arzeden ve aynı zamanda yüksek verimliliğe sahip olan Akdeniz sulak alanları ve lagünleridir. Bu alanlar besin kontrolü, rekreasyon, turizm, balıkçılık ve tarım ile ilgili diğer bazı işlevleri de yerine getirmenin yanında kimyasal ve fiziksel kirliliğin azaltılmasında da rol oynar. Birçok kuş türünün kışı geçirme ve üreme alanları, birçoğunun da göç yolları üzerinde önemli uğrak noktalarıdır. Sulak alanlar ve lagünler, endüstriyel gelişme, altyapı, tarım ve turizm alanların ıslahı gibi doğrudan tehditlerle, nehirlerin akış yönünün değiştirilmesi ve yeraltı sularının yüzeye pompalanması gibi dolaylı tehditlerle karşı karşıyadır. Önemli habitatlardan bir diğerini de haliçler oluşturur, zira Akdeniz e dökülen 70 ten fazla önemli nehir ve ırmak vardır. Bunlar çökeltilerle birlikte azımsanmayacak seviyede endüstriyel ve zirai kirlilik taşırlar. Birkaç orta ve büyük ölçekli şehir de bu haliçlerin yakın çevresinde konuşlanmıştır. Birçok Akdeniz türü endemik (%20) seviyededir. Dolayısı ile bunların korunması da büyük önem taşır (Ketchum, 1983). Farklı gruplara dahil olan bu türler, aşırı sömürülme ya da kirlilik ve habitatlarının yok olması riski ile karşı karşıyadır. Birkaçını inceleyelim: Omurgasızlar Yumuşakçaların da dahil olduğu bu grup, balıkçılık açısından önemli bir değerdir. Adriyatik te yapılan mekanize deniz tarağı avcılığı önemli bir balıkçılık değeri idi. Ancak 1980 lerde aşırı sömürülme ve muhtemelen kirlilikle karşı karşıya kaldı. Akdeniz e özgü bazı midye türleri aşırı avcılık ve yaşam alanlarının yok edilmesi yüzünden hala tehlike altındalar. 13

15 Süngerler de Akdeniz in geleneksel kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Özellikle Doğu havzasında aşırı avcılık, bu konuda daha güçlü düzenlemelerin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Corallium rubrum Akdeniz in önemli kaynaklarındandır ve mücevher yapımında kullanılır. İlkel dreçlerin yerini 100 metre derinlikte bile çalışabilen dalış cihazlarının alması ve gittikçe gelişen hasat sektörüne geri dönüşün azalması, bu konudaki kaygıların artmasına sebep olmuştur. Dönüşümlü üretim çizelgesi, bilim adamları ve sektör tarafından ciddi biçimde sömürülen bu kaynaklar için gerçekçi alternatiflerden biri olarak görülmektedir. Daha etkili bir denetim olmadığında bu türlerin, doğrudan kendilerinin veya bunlardan ortaya çıkarılan ürünlerinin ihraç edilmesinin yasaklandığı ya da sınırlandırıldığı CITES listesine girmesi büyük olasılık dahilindedir. Akdeniz de, İribaşlı deniz kaplumbağası (Caretta caretta), Deri sırtlı deniz kaplumbağası (Dermochelys coriacea) ve Yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas) olmak üzere tehlike altında olan 3 tür deniz kaplumbağası mevcuttur. Bunlardan İribaş, (Caretta caretta), nispeten daha bol bulunmasına rağmen, yoğun balıkçılık faaliyetleri ile rahatsız edildiği batı havzasını terketmiştir. Diğer iki tür ise gittikçe daha nadir bulunmaktadır. Doğu havzasındaki yuvalama alanlarında yalnızca 2000 dişi bulunmaktadır ve bu sayı hızla azalmaktadır. Deri sırtlı kaplumbağa ise İsrail ve Sicilya da bazı üreme kayıtları bulunsa bile Akdeniz de çok nadir görünür. Deniz memelilerinin birkaç türüne ait popülasyon rakamları tehlikeli derecede düşük seviyeye ulaşmıştır ve korunmalarına dair acil önlemler alınmadığı takdirde yaşamlarını sürdürebilecekleri de şüphelidir. Bu durumun en belirgin olduğu tür Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus) üremek için rahatsız edilmeyeceği kayalık adalara ve takım adalara ihtiyaç duyar. Fokların Akdeniz deki nüfusunun 300 den az olduğu tahmin edilmektedir. Dolayısıyla artan kıyı nüfusu, genişleyen turizm faaliyetleri ve diğer benzer gelişmeler deniz çevresi üzerinde artan bir baskı oluşturmaktadır. Bunu doğuran başlıca etmenler arasında karada sanayileşme ve ziraatin artması, işlenmemiş kanalizasyon ve sanayi atıkları, gelişme planları yüzünden toprakların ıslah edilmesi, çakıl ve kumsalların taranması, üreme alanlarının yok edilmesi ve deniz türlerinin aşırı avlanma ve toplama ile sömürülmesi sayılabilir. Tüm bu sorunlar, Akdeniz de tehlike altındaki endemik türler ve habitatların korunabilmesini sağlayacak kapsamlı bir DKA ağı ile hafifletilebilir. Kitabın ileriki bölümlerde, çevre ekonomisinin bu ve benzeri baskıları nasıl çözebileceğini göstermeye çalışacağız Ekonomik analizin DKA yönetimi ile ilişkisi Ekonomi, alternatifler arasından yapılan seçimle ilgilenir. DKA lar göz önüne alındığında iki seçim veya soru karşımıza çıkar: 1) DKA ları yapılandırmalı mıyız? 2) Bunları yapılandırmanın, yönetmenin, işletmenin ve finanse etmenin en uygun yolu nedir? Araştırma yönlerinden biri, DKA ların ekolojik yanı ile ilgilenir. Genel anlamda DKA ları oluşturmanın faydalarına odaklıdır. Diğer yön ise bir DKA nın geliştirilip uygulanması ve onunla ilgili ekonomik sorunlar ve politikaların geliştirilme süreci ile ilgilenir. Bu kitabın ana konusu da bu ikincisidir. Bahsi geçen iki yol arasındaki 14

16 ana farklardan biri, ilkinin DKA larının faydaları ile, ikincisinin ise bir adım daha ileri giderek DKA lara olan itirazlarla ilgili olmasıdır. DKA lara itirazlarla ilgilenme ihtiyacı, şu önemli soruyu ortaya koyar: Eğer DKA lar yalnızca fayda üretiyorlarsa neden bunlara itirazlar vardır? Cevap ise DKA ların da diğer tüm insan faaliyetleri gibi, yalnızca fayda değil, aynı zamanda masraf da oluşturdukları gerçeğidir. Fayda-masraf problemi daha da zor bir hal alır, zira standart değildir. Yani bazı bireyler net paydaşlar olabilirken diğerleri de net ziyanlı taraf olabilirler. Bir diğer zorluk da fayda ve zararların genellikle farklı zamanlarda ortaya çıkmasıdır. Dolayısı ile DKA lara hitap etmek yalnızca teknik bilgi ve konuları toparlamak değildir. Deniz kullanıcıları, kıyı toplulukları, vergi mükellefleri ve korumacılar arasındaki farklı bağlantılarla ilgilenen insan tarafı da bir o kadar önemli olabilir. Yukarıdaki tartışmada da açıkça görüldüğü gibi, ekonomi (ve diğer sosyal bilimler) DKA ların tasarımı, yönetimi ve değerlendirilmesinde önemli role sahiptir. Özellikle faydalar, masraflar, çoklu kullanım ve amaçlar arasında bir denge kurabilmek için bir metodoloji oluşturma ihtiyacı mevcuttur ki böylece karar verme sürecinin dinamikleri anlaşılıp analiz edilebilsin. Bu kitabın ana amacı da budur. Ortaya çıkması muhtemel farklı ekonomik analizler mevcuttur. Bunlar ticari faaliyetlerin geleneksel fayda analizlerinden, deniz balıkçılığının optimize edilmesine, biyo-ekonomik modelleme ve pazar dışı değerlemeleri de kapsayan fayda masraf analizlerine kadar farklılık gösterebilir. DKA ların ekonomik yönleri ile ilgili olarak birkaç önemli noktayı da vurgulamakta fayda vardır: - DKA lar insan boyutu kadar doğa unsurunu da kapsar. Bu yüzden DKA ların analiz edilmesine doğal olarak interdisipliner açıdan yaklaşılmalıdır. - DKA ların analiz edilmesi ve araştırılması hem teorik, hem de pratik olabilir. Teorik araştırma genellikle DKA ların dinamikleri ve performanslarına yönelik bir anlayışa sahiptir. Uygulamalı araştırma ise örnek olay incelemesinden başlar ve daha sonra özel örnek olay incelemelerini genelleyebilen bir DKA lar bütününü oluşturabilecek, sonuçları genelleyebilecek hale gelir. - DKA ların analizi toplam optimizasyondan basit davranış analizine kadar değişiklik gösterebilir. İlkinde vurgu en iyi DKA tasarımı ve yönetimidir, genellikle bir DKA nın boyut ve kullanımı gibi faktörlere hitap eder. Diğeri ise insanın farklı durumlarda doğa ile etkileşimi gibi daha özel konularla ilgilenir. - DKA lar, kısmen de olsa, belirsizliğe bir tepki olarak ortaya çıkarlar. Bu anlamda bir DKA nın, bir ekosistemin minimum seviyede korunması için bir sigorta poliçesi olduğunu söyleyebiliriz. Dolayısı ile burada vurgu, hem çevrenin (hava koşullarındaki değişimler gibi) hem de bölgedeki insan faaliyetlerinin (geliştirme planlarındaki değişiklikler gibi) bir parçası olan belirsizliğin önemi üzerine yapılmaktadır. Ekonomi, DKA yönetimi ile çok yakından ilişkilidir. Bu benzersiz alanların korunması için nasıl kaynak ayrılacağına ve daha önemlisi bu koruma planlarının doğrulanmasına ilişkin kararlarla ilgilenir. DKA lar hane halkları, sanayi, mevcut ve 15

AKDENİZ DEKİ YUNUS VE BALİNALARIN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI

AKDENİZ DEKİ YUNUS VE BALİNALARIN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI AKDENİZ DEKİ YUNUS VE BALİNALARIN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Akdeniz deki Yunus ve Balinaların Korunması için Eylem Planı Not: Bu dokümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun hiç bir parçası,

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Bölüm 5 Doğal Kaynaklar Ekonomisi

Bölüm 5 Doğal Kaynaklar Ekonomisi Bölüm 5 Doğal Kaynaklar Ekonomisi İçerik 1. Kaynak, Doğal Kaynak ve Çevre Kavramları 2. Doğal Kaynakların Sınıflandırılması 3. Doğal Kaynaklardan Yararlanma İlkeleri 4. Çevre ve Doğal Kaynakların Değeri

Detaylı

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010 Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK Sunum Plânı Tedârik Zinciri ve Tedârik Zinciri Yönetimi Lojistik

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

Olası Etki Göstergeleri. Etki Analizinin Aşamaları. Analitik Araçlar ve Veri Toplama Çalıştayı. Oturum 2 Etkilerin Tanımlanması

Olası Etki Göstergeleri. Etki Analizinin Aşamaları. Analitik Araçlar ve Veri Toplama Çalıştayı. Oturum 2 Etkilerin Tanımlanması Analitik Araçlar ve Veri Toplama Çalıştayı 15-16 Nisan 2009 EuropeAid/125317/D/SER/TR Roman Ladus Oturum 2 Etkilerin Tanımlanması Etki Analizinin Aşamaları Etkilerin değerlendirilmesi ve opsiyonların karşılaştırılması

Detaylı

Dersin Kodu 1200.9133

Dersin Kodu 1200.9133 Çevre Bilimi Dersin Adı Çevre Bilimi Dersin Kodu 1200.9133 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 3,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 3 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

Balıkçılıkta Stok Yönetimi 29 Aralık 2011-28 Eylül 2012 vti Deniz Balıkçılığı Enstitüsü, Hamburg, Almanya

Balıkçılıkta Stok Yönetimi 29 Aralık 2011-28 Eylül 2012 vti Deniz Balıkçılığı Enstitüsü, Hamburg, Almanya Balıkçılıkta Stok Yönetimi 29 Aralık 2011-28 Eylül 2012 vti Deniz Balıkçılığı Enstitüsü, Hamburg, Almanya Dr. Savaş KILIÇ Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi Konyaaltı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

Detaylı

Etki Analizinin Aşamaları

Etki Analizinin Aşamaları Analitik Araçlar ve Veri Toplama Çalıştayı 15-16 Nisan 2009 EuropeAid/125317/D/SER/TR Roman Ladus Oturum 6 Etkilerin Ölçülmesi Etki Analizinin Aşamaları Etkilerin Değerlendiril-mesi ve Opsiyonların Karşılaştırılması

Detaylı

AKDENİZ'DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI

AKDENİZ'DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI AKDENİZ'DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI AKDENİZ DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI Not: Bu dokümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

Sürdürülebilir Kırsal Planlamada Doğa Turizmi ve Yerellik

Sürdürülebilir Kırsal Planlamada Doğa Turizmi ve Yerellik Sürdürülebilir Kırsal Planlamada Doğa Turizmi ve Yerellik Yrd.Doç.Dr. Gül GÜNEŞ Atılım Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü İşletme Fakültesi ggunes@atilim.edu.tr

Detaylı

SORUMLU AMATÖR BALIKÇILIĞA GEÇİŞ

SORUMLU AMATÖR BALIKÇILIĞA GEÇİŞ SORUMLU AMATÖR BALIKÇILIĞA GEÇİŞ Türkiye'de Sorumlu Amatör Balıkçılığın Geliştirilmesi Kaş Pilot Projesi kapsamında hazırlanan bu yayın GEF-SGP Küçük Ölçekli Projeler, MedPAN fon destekleri, SAD ayni ve

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

http://www.cizgidisigirisim.com.tr/danismanlik.aspx?main=ekolojiktasarimv erestorasyondanismanligi

http://www.cizgidisigirisim.com.tr/danismanlik.aspx?main=ekolojiktasarimv erestorasyondanismanligi http://www.cizgidisigirisim.com.tr/danismanlik.aspx?main=ekolojiktasarimv erestorasyondanismanligi KENTSEL VE KURUMSAL KARBON YÖNETİMİ DANIŞMANLIĞI Kentsel ve Kurumsal Karbon Yönetimi Danışmanlığı kapsamında,

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

AKDENİZ DENİZ KAPLUMBAĞALARININ KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI

AKDENİZ DENİZ KAPLUMBAĞALARININ KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI AKDENİZ DENİZ KAPLUMBAĞALARININ KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Akdeniz Deniz Kaplumbağalarının Korunması için Eylem Planı Not: Bu dökümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun hiç bir parçası,

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

Kıyı Sistemi. Hava Deniz Kara

Kıyı Sistemi. Hava Deniz Kara Kıyı Mühendisliği Kıyı Sistemi Hava Deniz Kara Kıyı Alanı DÜNYA %29 Kara %71 Su DALGALAR RUZGAR GELGIT YOGUNLUK FARKLILAŞMASI TÜRKİYE 10 960 km ülke sınır uzunluğu 8 333 km kıyı şeridi uzunluğu Ülke nüfusunun

Detaylı

Su Ekonomisi ve Doğal Kaynak Değerlemesi. Doç. Dr. Serkan GÜRLÜK Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü serkan@uludag.edu.

Su Ekonomisi ve Doğal Kaynak Değerlemesi. Doç. Dr. Serkan GÜRLÜK Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü serkan@uludag.edu. Su Ekonomisi ve Doğal Kaynak Değerlemesi Doç. Dr. Serkan GÜRLÜK Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü serkan@uludag.edu.tr Su kaynağı için ödeme isteği ve kabul edilen tazminat bedeli

Detaylı

Balıkçılıkta Ekosistem Yaklaşımı Konferansı

Balıkçılıkta Ekosistem Yaklaşımı Konferansı Balıkçılıkta Ekosistem Yaklaşımı Konferansı 9-10 Nisan 2014, Barselona Turgay TÜRKYILMAZ Avcılık ve Kontrol Daire Başkanı SUNU İÇERİĞİ; - CREAM Projesi - Balıkçılık Yönetiminde Ekosistem Yaklaşımı CREAM

Detaylı

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları 16 Aralık 2015/İZMİR Dilek EMİL Kurumsal İlişkiler Koordinatörü Birleşmiş Milletler Çevre Programı na göre dünyada 1.400 milyon km 3 su bulunuyor.

Detaylı

WWW.GREENıNDUSTRYPLATFORM.ORG. YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa

WWW.GREENıNDUSTRYPLATFORM.ORG. YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa DÜNYA DAKİ DURUM GSYİH nın Dünya daki eğilimleri, nüfus ve malzeme kullanımı Source: Dittrich, M. et al., Green Economies

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Sanayi tesislerinin alıcı ortama olan etkilerinin ve kirlilik yükünün azaltılması, yeni tesislerin kurulmasına karar verilmesi aşamasında alıcı ortam kapasitesinin dikkate alınarak

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu 20.12.2013 Kurumsal Bilgi Sistemleri Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Muhasebe ve Finans Bilgi Sistemleri İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi Üretim

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ Dr. Jale SEZEN Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şubesi,Tekirdağ TABİAT VARLIKLARI VE KORUNAN ALANLAR Jeolojik devirlerle, tarih öncesi

Detaylı

DENİZİN SİHİRLİ YÜZÜNÜ KEŞFEDEN PROJE

DENİZİN SİHİRLİ YÜZÜNÜ KEŞFEDEN PROJE DENİZİN SİHİRLİ YÜZÜNÜ KEŞFEDEN PROJE SORUMLU BALIKÇILIK PROJESİ DENİZ KORUMA ALANLARI TÜRKİYE DE SORUMLU BALIKÇILIĞA GEÇİŞ DENİZ AMATÖR BALIKÇI, GELENEKSEL KIYI BALIKÇISI, RESTORAN VE TÜKETİCİLERLE EL

Detaylı

DERSTE KAZANDIRILACAK ÖZELLİKLER KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERİLEN KAYNAKLAR

DERSTE KAZANDIRILACAK ÖZELLİKLER KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERİLEN KAYNAKLAR PROGRAM ADI TURİZM VE OTEL İŞLETMECİLİĞİ DERSİN KODU TUR / TRO 169 DERSİN ADI TEMİZLİK ÜRÜNLERİNİN KULLANIMI VE DENETİMİ DERSİN SORUMLUSU ÖĞR. GÖR. MELTEM BOZKURT DERSİN TÜRÜ Zorunlu x Seçmeli EĞİTİM DİLİ

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ Özgür ZEYDAN Öğr. Gör. Dr. Kasım 2014 Ankara Sunum Planı Önceki bildirimlerde Turizm bölümleri İklim Değişikliği

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU Ankara Deklarasyonu Özet 2015 yılının Eylül ayında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi kapsamında Arazi Bozulumunun Dengelenmesi

Detaylı

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI Bundan böyle "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Tunus Cumhuriyeti

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N SAĞLIK EKONOMİSİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Dr. Ferruh N. Ayoğlu Sağlığın ekonomisi olur mu? Sağlık k ekonomisi, i genel olarak ekonomi biliminin i i kurallarının sağlık sektörüne uygulanması ile ilgilenir.

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

Alışveriş Poşetleri ile İlgili Olarak Dünyadaki Uygulamalar ve Türkiye den Örnekler. ÇEVKO Çözümleri

Alışveriş Poşetleri ile İlgili Olarak Dünyadaki Uygulamalar ve Türkiye den Örnekler. ÇEVKO Çözümleri Alışveriş Poşetleri ile İlgili Olarak Dünyadaki Uygulamalar ve Türkiye den Örnekler ÇEVKO Çözümleri ÇEVKO KİMDK MDİR R? - 1991 yılında Türkiye nin önde gelen 14 kurumu tarafından kurulmuştur. -Üye sayısı

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

23 Mart 2011 Ankara Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi

23 Mart 2011 Ankara Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi Ekonomik Prensiplerin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Planlama Sürecine Entegrasyonu 23 Mart 2011 Ankara Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi Hoşgeldiniz! Hedefler:

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

Neden Daha Fazla Satın Alalım?

Neden Daha Fazla Satın Alalım? Neden Daha Fazla Satın Alalım? Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Giderek artan bilinçsiz tüketim ve üretim çevreyi olumsuz etkiliyor.

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 9 Ticaret Politikasının Araçları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Gümrük tarifesinin tek bir sektördeki kısmi denge analizi:

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu 16. Hafta Madde ve Türkiye de Kimya Endüstrisi a) Ağırlıklı olarak ithal ve ihraç edilen kimyasal ürünleri karşılaştırarak Türkiye kimya endüstrisinin işleyişini

Detaylı

Nisan 2013. KSS Nasıl Ölçümlenir?

Nisan 2013. KSS Nasıl Ölçümlenir? KSS Nasıl Ölçümlenir? Tümden Gelim- Genel Olarak KSS nin Etkisi 2 Kurumsal Sosyal Sorumluluk Şirketlere Ne Katıyor? Reklam 35% Çalışan Bağlılığı 59% Müşteri Memnuniyeti ve Sadakati 65% Marka Değeri İtibar

Detaylı

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Milli Parklar Daire Başkanlığı Cihad ÖZTÜRK Orman Yüksek Mühendisi PLANLAMA NEDİR? Planlama, sorun

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ Sayın İlgili: İç denetim teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde çok temel bir yönetim aracıdır. Yönetim sürecinin temel bir unsuru olan kontrol ve izleme rolü iç denetim

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact)

Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact) ETİK KURALLAR VE KURUMSAL SORUMLULUK Doğuş Otomotiv Etik Kuralları, imzalamış olduğu Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact), kurumsal sosyal sorumluluk politikaları ve şirket

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

5. Dünya Su Forumu İstanbul Su Mutabakatı

5. Dünya Su Forumu İstanbul Su Mutabakatı UCLG İSTANBUL 2009 Birleşmiş Şehirler ve Yerel İdareler I C L E I Dünya Su Konseyi 5.DÜNYA SU FORUMU Süreklilik için Dünya Su Forumu FARKLILKLARIN SUDA YAKINLAŞMASI Yerel İdareler 5. Dünya Su Forumu İstanbul

Detaylı

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 21. Yüzyılda Planlama- Kaynaklarımız Su KaynaklarıYönetimi ve

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

Gürc r an n B ange g r

Gürc r an n B ange g r Gürcan Banger Hareket Noktası Kendi işini kurmaya karar vermede başlıca etkenler şunlardır: 1. İşini kaybetmek, 2. İşsizlik döneminin uzun sürmesine tepki, 3. Bir iş fırsatının belirlenmesi, 4. Daha çok

Detaylı

Eğitim / Danışmanlık Hizmetinin Tanımı

Eğitim / Danışmanlık Hizmetinin Tanımı / Danışmanlık Hizmetinin Tanımı 1. Proje Kapsamında Talep Edilmiş ise, in İçeriği Hakkında bilgi veriniz. Sportif Olta Balıkçılığının Yaygınlaştırılması ve Doğal Hayatı Koruma Uygulamaları Projesi, her

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE)

TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Ünite 10: TAM REKABET PİYASASINDA DENGE FİYATININ OLUŞUMU (KISMÎ DENGE) Tam rekabetçi bir piyasada halen çalışmakta olan firmalar kısa dönemde normal kârın üzerinde kâr elde ediyorlarsa piyasaya yeni firmalar

Detaylı

EK C GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ YUSUFELİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU

EK C GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ YUSUFELİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU EK C GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ YUSUFELİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ Açıklığı ve tutarlılığı sağlamak adına bu bölümde; ÇED raporlarında

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

3. Gün: Stratejik Yönetim ve Performans Yönetimi İlişkisi

3. Gün: Stratejik Yönetim ve Performans Yönetimi İlişkisi 3. Gün: Stratejik Yönetim ve Performans Yönetimi İlişkisi Tapio Laamanen 12 Ocak 2011 1 Hükümet Programının Stratejiler Aracılığıyla Uygulaması Kurumsal strateji süreci aşağıdakilerle sıkı bir bağlantı

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

YENİDEN YAPILANDIRMA SÜRECİNDE KDM FİNANSAL DANIŞMANLIK. Eylül 2014

YENİDEN YAPILANDIRMA SÜRECİNDE KDM FİNANSAL DANIŞMANLIK. Eylül 2014 YENİDEN YAPILANDIRMA SÜRECİNDE KDM FİNANSAL DANIŞMANLIK Eylül 2014 İÇİNDEKİLER Şirketlerin Karşılaşabileceği Finansal Problemler Yeniden Yapılandırma Kavramı ve Yöntemleri Yeniden Yapılandırma Süreci ve

Detaylı

UNESCO Dünya Mirası. http://whc.unesco.org/en/list/

UNESCO Dünya Mirası. http://whc.unesco.org/en/list/ UNESCO Dünya Mirası UNESCO Dünya Miras Listesi, Dünya Miras Komitesi nin üstün evrensel değere sahip olduğunu onayladığı kültürel, doğal ve karma miras alanlarını içermektedir. 802 si kültürel, 197 si

Detaylı

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET 6. Ulusal Kıyı Mühendisliği Sempozyumu 197 GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Sibel MERİÇ Jeoloji Yüksek Mühendisi Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Ankara,TÜRKİYE sibelozilcan@gmail.com Seçkin

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ Genel Konferansın 20. Oturumunda benimsenmiştir. (*) Giriş Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu nun amacının UNESCO Kuruluş Sözleşmesi tarafından belirlendiği

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

Standart Ticaret Modeli

Standart Ticaret Modeli Chapter 6 Standart Ticaret Modeli Copyright 2012 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Relatif arz ve relatif talep Dış Ticaret Hadleri (Terms of Trade) ve refah Ekonomik büyüme, ithal

Detaylı