AVRUPA BÝRLÝÐÝ'NÝN SOSYO-EKONOMÝK GELECEÐÝ: LÝZBON STRATEJÝSÝ VE KÜRESELLEÞME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AVRUPA BÝRLÝÐÝ'NÝN SOSYO-EKONOMÝK GELECEÐÝ: LÝZBON STRATEJÝSÝ VE KÜRESELLEÞME"

Transkript

1 AVRUPA BÝRLÝÐÝ'NÝN SOSYO-EKONOMÝK GELECEÐÝ: LÝZBON STRATEJÝSÝ VE KÜRESELLEÞME

2 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı Araştırma ve İnceleme Serisi: 4 AVRUPA BİRLİĞİ NİN SOSYO-EKONOMİK GELECEĞİ: LİZBON STRATEJİSİ VE KÜRESELLEŞME Latif YILMAZ 1

3 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı tarih ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa göre bu eserin bütün yayın, tercüme ve iktibas hakları, Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Daire Başkanlığı na aittir. Bu kitabın tamamı ya da bir kısmı ilgili yasanın hükümlerine göre, izin olmaksızın çoğaltılamaz, yazılı, sözlü, görsel-işitsel kitle iletişim araçları yoluyla yayınlanamaz, depolanamaz, kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz. Yayının içeriğinden yazar sorumludur. Ankara, 2010 Tasarım: İvme

4 Sunuş Ülkemiz son yıllarda gösterdiği ekonomik ve siyasi atılım ile dünya ekonomik, siyasi ve kültürel gündeminin en sıcak ve renkli tartışmalarına konu olan, uluslararası camianın ilgi ve dikkat ile izlediği bir ülke konumundadır. Dünyanın bizi yakından ve büyük bir ilgi ile izlediği bu ortamda ülkemiz de özellikle 2000 li yılların başından bu yana izlenen çok yönlü dış politika ile bölge ve dünya meselelerine daha aktif katılım sağlayan bir ülke haline gelmiştir. Bu durumun bir yansıması olarak, Bakanlığımızın uluslararası ekonomik ilişkilerinde de büyük bir artış ve dinamizm gözlenmektedir yılında başlayan Türkiye -Avrupa Birliği katılım müzakerelerinin 35 başlığından dördü Bakanlığımız koordinatörlüğünde yürütülmektedir. Öte yandan, Bakanlığımızı ziyaret eden yabancı heyet sayısı, ekonomik ve mali konulara ilişkin olarak diğer ülkelerden gelen işbirliği talepleri ve uluslararası kuruluşlar tarafından yürütülen çalışmalara sağlanan katkılarda da gözle görülür bir artış yaşanmıştır. Maliye Bakanlığı nın görev ve faaliyet alanını ilgilendiren konularda ikili ve çok taraflı yurtdışı münasebetler ve AB ile ilgili hususlardaki çalışmaları yürütmekle görevli olan AB ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı, araştırmacı, üretken ve paylaşımcı bir temelde Bakanlık birimleri ve ilgili diğer paydaşlar arasında koordinasyon, danışmanlık ve bilgilendirme hizmetlerini etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirmeyi temel ilke olarak benimsemiştir. Bu temel ilke doğrultusunda, Maliye Bakanlığı nın tüm ulusal ve uluslararası platformlarda aktif ve öncü bir kurum olarak yer alması öncelikli hedefimizdir. İçinde bulunduğumuz dönemde, bilgi, iletişim ve ulaştırma sektörlerinde yaşanan gelişmeler neticesinde mesafeler küçülmüş, kıtalar, bölgeler ve ülkeler arası etkileşimin hızı daha önceki dönemlere kıyasla çarpıcı şekilde artmıştır. Bu süreçte bilgi günümüzün en önemli zenginliği haline gelirken, küresel ekonomi ve siyaset gündemini yakından takip eden, araştıran ve inceleyen ülkelerin diğerlerine kıyasla bir adım öne çıktığı görülmektedir. Yaşanan bu gelişmeler çerçevesinde, Bakanlığımızca 2007 yılından bu yana sürdürülen aylık bülten çalışmasına ilişkin olarak aldığımız olumlu eleştiriler Başkanlığımızı bu alanda yeni bir çalışma yapmaya teşvik etmiştir. Bu çerçevede başlattığımız AB ve dünya ekonomisini şekillendiren konularda hazırlanan makalelerden oluşan Araştırma ve İnceleme Serisinin tüm kesimler için faydalı ve aydınlatıcı olmasını dilerim. Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme Pelin KUZEY Başkan V. AB ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 3

5 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı Latif YILMAZ YAZARIN ÖZGEÇMİŞİ 1979 yılında Gaziantep te doğdu yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Bölümü nü bitirdi yılının Mayıs ayında açılan sınavla Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı nda Avrupa Birliği Uzman Yardımcısı olarak göreve başladı yılında ODTÜ İktisat Bölümü nde başlamış olduğu yüksek lisans öğrenimini 2007 yılının Şubat ayında tamamladı. Ankara Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATAUM) tarafından 2007 yılında düzenlenen Avrupa Birliği Uzmanlık Eğitimi kursuna katılım sağladı yılının Ekim ayında Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme başlıklı tez çalışmasını tamamlayarak AB Uzmanı oldu. AB Uzman Yardımcılığı süresince Avrupa Birliği ne katılım müzakereleri çerçevesinde Sermayenin Serbest Dolaşımı, Yargı ve Temel Haklar ile Adalet, Özgürlük ve Güvenlik konularında çalıştı. Uzmanlık döneminde ise yine Avrupa Birliği ne katılım müzakereleri çerçevesinde Ekonomik ve Parasal Politika, İlerleme Raporu ve Katılım Öncesi Ekonomik Program konularında çalışmaktadır. İngilizce bilen yazar, ODTÜ Sosyoloji Bölümü nde Doktora çalışmasını sürdürmektedir. 4

6 İÇİNDEKİLER GİRİŞ DÜNYA EKONOMİSİNDE YAPISAL DÖNÜŞÜM VE KÜRESELLEŞME Küreselleşme Nedir? İkinci Dünya Savaşı Sonrası Ekonomik Düzen ve Dünya Ekonomisinde Kriz Dünya Ekonomisinde Dönüşüm ve Yeni Ekonomi Küreselleşme ve Avrupa Birliği Küreselleşme Olgusun Genel Karakteristikleri SAVAŞ SONRASI AVRUPA BİRLİĞİ NİN SOSYO-EKONOMİK PERFORMANSI Avrupa Ekonomisi ve Sorunları: ABD ile Karşılaştırma Avrupa Birliği nde İşsizlik Sorunu Avrupa Birliği nde Sosyal Güvenlik Sorunu LİZBON STRATEJİSİ: DOĞUŞU VE GELİŞİMİ Lizbon Stratejisi nin Doğuşu Lizbon Stratejisi nin Sorunları ve Revizyon LİZBON STRATEJİSİ NE ELEŞTİRİLER...29 SONUÇ...37 KAYNAKÇA...41 Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme 5

7 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 6

8 AVRUPA BİRLİĞİ NİN SOSYO-EKONOMİK GELECEĞİ: LİZBON STRATEJİSİ VE KÜRESELLEŞME Giriş Dünya ekonomisi özellikle 1980 lerden bu yana çok önemli yapısal değişiklikler geçirmiştir. Bu dönem içerisinde yenilik üretimi, teknolojik gelişme, rekabetçilik, verimlilik, küreselleşme, ülkelerin karşılaştırmalı rekabet güçleri, bilgisayar, iletişim ve bilgi teknolojileri, genetik araştırmaları, biyo-teknoloji, eko-teknoloji, eko-enerji ve alternatif enerji kaynakları sıkça duyduğumuz kavramlar arasına girmiştir. Ülkeler arası rekabet, artan ticari ve mali ilişkilere bağlı olarak daha da şiddetlenmiş ve güçlü bir büyüme sürecinin yakalanması ve sürdürülmesi ekonomilerin sürekli yenilik üretmelerine ve yeni teknolojiler geliştirmelerine bağlı olmuştur. Ancak bu sürece her ülke aynı şekilde adapte olmayı başaramamıştır. Başarı hikâyelerinin yanında çok sayıda başarısızlık hikâyesi de mevcuttur. Bir takım ülkeler bu süreçten tamamen koparak bir kısır döngü içerisine girmişken, gelişmekte olan birçok ülke ise bu yapıya adapte olma çabası içerisindedir. Yeni sisteme adapte olmakta sadece az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler sorun yaşamamışlardır. İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ekonomik düzenin en başarılı örneklerini sergileyen Avrupa ülkeleri de son 30 yılda ortaya çıkan ve hızla yayılan yeni ekonomiye adapte olmakta yeterince başarılı olamamışlardır. Avrupa ülkeleri arasında, özellikle İrlanda ve İngiltere gibi ülkeler bu sisteme görece kolay adapte olurken, Fransa ve Almanya gibi Avrupa ekonomisinin ve Avrupa Birliği (AB) nin sürükleyicisi olan ülkeler yeni sürece adapte olmakta oldukça zorlanmışlardır. Olaya AB genelinde baktığımızda, AB ülkeleri yeni ekonomik sisteme ve onun unsurlarına adapte olmakta Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri nin oldukça gerisinde kalmışlardır. 80 li ve 90 lı yıllara gelindiğinde, Avrupa ekonomileri yılları arasında yakalamış oldukları ekonomik başarının çok gerisinde kalmışlardır yılları arasında hem ekonomik büyüme hem de refah devleti bağlamında - sosyal politika alanında - yakalanan başarı yerini düşük büyüme, işsizlik ve enflasyon sarmalına bırakmıştır. Özellikle işsizlik ve bunun sonucunda yaşanan sosyal güvenlik sorunları Avrupa ekonomilerini uzunca bir süre meşgul etmiştir. Bu dönemde önemli adımlar atılmaya çalışıldıysa da İngiltere ve İrlanda dışında pek bir başarı hikâyesi ortaya çıkmamıştır. Avrupa nın iki önemli ekonomisi olan Fransa 7 Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme

9 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı ve Almanya işsizlik ve sosyal güvenlik sorunlarıyla uzun süre uğraşmak zorunda kalmışlardır ve halen bugün de bu alanda yaşanan sorunlar ekonomi ve sosyal politikanın birinci maddeleri durumundadır. Bu çalışmada, Avrupa Birliği ülkelerinin 1980 lerden sonra belirginleşen bilgi tabanlı yeni ekonomiye ve bunun önemli bir taşıyıcısı olan küreselleşmeye adapte olma çabalarına Lizbon Stratejisi bağlamında değinilmeye çalışılacaktır. Birlik 2000 yılında kabul ettiği Lizbon Stratejisi nden bu yana büyüme, yenilik yaratma ve sosyal güvenlik alanlarında önemli çabalar sergileyerek bir çok alanda dikkate değer adımlar atmıştır. Çalışmamızda, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ve işleyen ekonomik sisteme, küreselleşmeye, savaş sonrası dönemden bugüne kadar Avrupa ekonomisinin genel görünümüne, Lizbon Stratejisi ortaya çıktığı ilk günden bugüne kadarki gelişimine, Stratejinin başarı ve başarısızlıklarına, Strateji ye yöneltilen eleştirilere değinilecektir DÜNYA EKONOMİSİNDE YAPISAL DÖNÜŞÜM VE KÜRESELLEŞME Bu bölümde küreselleşme olarak adlandırılan olgunun veya sürecin üzerinde yoğunlaşarak özellikle ekonomik alanda bunun nasıl bir duruma karşılık geldiğini anlatmaya çalışacağız. Küreselleşme olgusunun veya sürecinin ortaya çıkmasını hazırlayan veya bugün çok tartışılmasına neden olan koşullar üzerine yoğunlaşmaya çalışacağız. İlk olarak İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ekonomik yapıya göz atıp daha sonra dünya ekonomisinde 1970 lerle beraber yaşanan krize değinerek, daha sonrasında kurulan ve krizin aşılmasını sağlayan yeni ekonomik düzene göz atacağız. 1.1 Küreselleşme Nedir? Bugün gerek ekonomi gerekse de ekonomi dışındaki sosyal bilimler alanında en fazla tartışılan kavram ve olgulardan bir tanesi küreselleşmedir. Bu tartışma özellikle 1980 sonrası dönemde alevlenmiş ve bugüne kadar sürmüştür. Küreselleşme olgusu ve kavramı üzerinde tam bir uzlaşma sağlanmamış olsa da genel olarak küreselleşme ile teknolojik gelişmelerin de yardımıyla dünyanın ekonomik, sosyal ve siyasal anlamda daha fazla bütünleşmesi kastedilmektedir. 1 Başka bir tanıma göre ise küreselleşme, ekonomik ve toplumsal yapıları zaman geçtikçe daha fazla bütünleştiren, 1 David Held ve diğerleri, Global Transformations: Politics, Economics and Culture, Stanford University Press: Stanford, California, 1999, ss. 1-3.

10 daha fazla birbirine bağ(ım)lı kılan ve benzer hale getiren dünya genelinde işleyen bir süreçtir. 2 Küreselleşme ulaşım ve bilişim teknolojilerindeki gelişme ve maliyetlere bağlı olarak dünyayı gün geçtikçe zamansal ve mekânsal anlamda küçülten bir süreç olarak da tanımlanabilir. Bu süreç beraberinde hem homojenleşmeyi hem de heterojenleşmeyi getirmektedir. Küresel ekonomik bütünleşmenin bir sonucu olarak dünyada benzer mallar üretilmekte ve tüketilmekte, bu da beraberinde bir homojenleşmeyi getirmektedir. Diğer taraftan da bir heterojenleşme süreci yaşanmaktadır. Heterojenleşmenin ilk ayağı küresel sürece tepkilerle ilgilidir, küresel sistemin beraberinde getirdiği benzeşmeye bir tepki olarak farklılıklar korunmaya ve yeniden üretilmeye çalışılmaktadır. Bir diğer boyutta ise, küreselleşmenin kendisi bu farklılıkları uluslararası sisteme pazarlayarak, farklılıkların uluslararası düzlemde yeniden üretilmesini sağlamaktadır. Yerel giyisilerin ve yiyeceklerin farklı formlarda üretilerek dünya pazarına sunulması bu tür bir sürece işaret etmektedir. Ancak bu farklılıklar daha çok yeniden üretime tabi tutulmakta ve melezleştirilmektedir. Bir başka açıdan, küreselleşmeyi kısaca küresel iletişim, ulaşım ve etkileşim ağlarının hızlanması, genişlemesi ve derinleşmesi olarak tanımlayabiliriz. 3 Küreselleşme kavramı en başta, sınırlar arası ekonomik, politik ve sosyal aktivitelerin yoğunlaşması ve herhangi bir coğrafyada meydana gelen bir olayın başka coğrafyalar ve bu coğrafyalarda yaşayan insanlar ve topluluklar üzerinde hızla etkisini göstermesine gönderme yapmaktadır. 4 Giddens, küreselleşmeyi bir yerdeki olayın başka yerler üzerinde etkili olmasını ifade eden action at distance kavramıyla açıklamakta ve küreselleşme ile beraber bir mekan-zaman baskılanması (time-space compression) veya daralması yaşandığını ifade etmektedir. 5 Bu da kısaca, zamansal ve coğrafi uzaklığın daralması veya azalması anlamına gelmektedir. 6 Küreselleşme olgusu düşünülürken yerelleşme, uluslaşma, bölgeselleşme ve uluslararasılaşma kavramlarını da tartışmak gerekmektedir. Yerelleşme ve bölgeselleşme küreselleşmenin zıddı olarak düşünülmemelidir. Örneğin bir bölgeselleşme eğilimi örneği olarak gösterilebilecek AB küreselleşmeyi engellemek yerine onu daha da Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme 2 Frederick P. Stutz ve Barney Worf, The World Economy: Resources, Location, Trade and Development, Pearson Prentice Hall: New Jersey, s Held ve diğerleri, op. cit., s Ibid., s Ibid., s Giddens ın bu terimlerle esas olarak anlatmak istediği gelişen teknoloji sayesinde mekânlar arası uzaklıkların bu mekânlara ulaşım zamanı açısından daha da azalmasıdır. Bu ulaşım fiziki olabileceği gibi bugün sıkça kullandığımız iletişim teknolojileri sayesinde farklı mekânlarda bulunanlarla daha hızlı bir şekilde iletişime geçmek şeklinde de olabilir. 9

11 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 hızlandırmakta ve derinleştirmektedir. Hatta birçok yazar bugün, bölgesel işbirliği çabalarının veya bölgesel bütünleşmelerin küreselleşmeyi daha da beslediğini ileri sürmektedirler. Ülkelerin bütünleşmeye gitmeleri ve aralarındaki ticari ve ekonomik engelleri kaldırmaları hem kendi aralarındaki ticareti ve etkileşimi arttırmakta hem de artan ticaretle beraber ölçek ekonomileri kaynaklı verimlilik kazançlarından dolayı kendi dışlarındaki ekonomilerle de olan ilişkilerini derinleştirmektedir. Ayrıca bu tür bölgeselleşme çabaları, küreselleşmenin ortaya çıkardığı belirsizliklere karşı ülkelere daha güvenli alanlar yaratmakta ve onlara bir tür koruma sağlamaktadır. Ancak, bölgesel otarşik 7 ekonomilerin oluşmasının aynı şekilde faydalı olduğunu söylemek zordur. Bölgeselleşme ile beraber dünyaya açılma, ekonomik etkinlik açısından daha verimli gözükmektedir. Bunun en güzel örneği de, AB bütünleşme sürecidir. Küreselleşmenin etkileri ve küreselleşmeye karşı izlenecek politikalar konusu da en az konuyu tanımlamak kadar ateşli tartışmalara sahne olmuştur. Bir yandan, sürecin getireceği önemli faydalara dikkat çeken yazarlar sürecin desteklenmesini ve bu sürecin karşısında durulmamasını ifade ederken, diğer yandan sürecin beraberinde getirdiği ekonomik, siyasal ve sosyal değişimleri farklı açılardan zararlı bulan yazarlar sürece karşı durulmasını veya sürecin daha da derinleşmesinin önlenmesini önermektedirler. Bu iki karşıt grubun tam ortasında ise, küreselleşmeyi bazı açılardan faydalı bazı açılardan ise zararlı bulan ve küreselleşme olgusunun yönetilmesini öne çıkaran yazarlar bulunmaktadır. Özellikle Joseph E. Stiglitz ve Keith Griffin bu yazarların başta gelenleri arasındadır. 8 Bu yazarlara göre, küreselleşme ile beraber hem kazananlar hem de kaybedenler oluşmakta ve kaybedenlerin başında ise azgelişmiş ülkeler, fakir ve savunmasız gruplar gelmektedir. 9 Küreselleşme ile beraber artan ticari ve mali ilişkiler yeni bir 7 Otarşik ekonomiler kavramıyla, kendi içine kapalı olan ve kendi kendine yetmeye çalışan ve uluslar arası ekonomik sistemden yalıtık olarak varlığını sürdürmeye çalışan ekonomiler kastedilmektedir. 8 Küreselleşmenin ancak etkin bir şekilde yönetildiği ve uluslararası sistemin demokratik temellere oturtulduğu durumda faydalı olacağını belirten Keith Griffin, küreselleşmenin yönetilmesi gerektiğini kapsamlı bir şekilde ortaya koyan ilk kişilerden biridir. Küreselleşmenin yönetilmesi konusunda yazdığı ve tartışma yaratan makalesi için bkz. Keith Griffin, Economic Globalization and Institutions of Global Governance, Development and Change, 34 (5), 2003, ss Küreselleşmenin yönetilmesi gerektiğini savunan bir diğer kişi ise Joseph E. Stiglitz dir. Stiglitz kısaca mevcut küreselleşmenin gerisinde politik bir tercihin bulunduğunu söylemekte ve bu haliyle küreselleşmenin savunmasız grupları oldukça kötü etkilediğini ifade etmektedir. Küreselleşmenin bu zararlarının ortadan kaldırılması için savunmasız grupları da dikkate alan bir politik gündemin oluşturulmasından bahsetmektedir. Konu hakkında daha kapsamlı bilgi için bkz. Joseph E. Stiglitz, Globalization and Its Discontents, W. W. Norton & Company, Fakir ve savunmasız grupların küreselleşmeden ve son yaşanan teknolojik gelişmelerden olumsuz etkilendikleri hakkında birçok tartışma yapılmıştır. Gerçekten de, teknolojik geliş-

12 ekonomik yapı oluşturmakta, talep ve arz yapıları değişmekte dolayısıyla işgücüne olan talepte veya işgücünün kazancında ciddi farklılaşmalar meydana gelmektedir. Özellikle vasıfsız işgücü ile vasıflı işgücü arasındaki uçurum gün geçtikçe daha fazla artmakta ve nüfusun önemli bir kısmı ekonomik, sosyal ve siyasal anlamda savunmasız hale gelmektedir. Bu yazarlara göre, her ne kadar küreselleşme inkâr edilemeyecek ve karşısında durulamayacak bir olgu ise de, küreselleşmenin nasıl bir yol izleyeceği, onun nasıl yönetilip yönetilmediğine bağlıdır. Sürecin, risklerin göz önünde bulundurularak daha iyi bir şekilde yönetilmeye çalışılması olası zararları en aza indirecektir. 1.2 İkinci Dünya Savaşı Sonrası Ekonomik Düzen ve Dünya Ekonomisinde Kriz Küreselleşme olarak adlandırdığımız olguyu ve 1980 lerden bugüne yaşanan ekonomik değişimleri daha iyi anlamak için özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ekonomik sisteme ve bu sistemin yaşadığı krize değinmek gerekmektedir. Dünya ekonomisinde 1970 lerle beraber ortaya çıkan ve bugüne kadar süren ekonomik ve sosyal değişimin gerisindeki önemli faktörlerden bir tanesi yılları arasında yaşanan petrol krizidir. Krizle beraber savaş sonrası ekonomideki sorunlar kendisini iyice hissettirmeye başlamış ve dünya ekonomisinde düşük büyüme ve enflasyon süreci olarak adlandırılan stagflasyon dönemi yaşanmıştır. Krizi sadece bir petrol krizi olarak görmek yanıltıcı olur. Eğer öyle olsaydı, petrol fiyatlarındaki düzelme krizin ortadan kalkması için yeterli olurdu. Ancak bu dönemde genel olarak üretim, tüketim ve verimlilik krizi gibi daha yapısal krizler ortaya çıkmıştır. İşgücü maliyetlerindeki artışın verimlilik artışlarından daha fazla olması ve devlet harcamalarındaki artışlar enflasyonu, tüketim talebinde meydana gelen azalma ise düşük ekonomik büyümeyi beraberinde getirmiştir. Kriz öncesinin kitlesel üretim ve tüketim paradigması bu dönemde bir kriz Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme me ve küreselleşme ile birlikte genel olarak düşük nitelikli işgücüne sahip gruplara yönelik işgücü talebi azalmıştır. Teknolojik gelişme beraberinde, yeni teknolojileri kullanabilecek işgücüne olan talebi arttırmıştır. Bu da daha az yetenekli işgücünün gelir elde etmesini oldukça zorlaştırmıştır. Küreselleşme ile birlikte fakirliğin ve eşitsizliklerin azaldığına dair argümana karşı eleştirilerin yöneltildiği bir tartışma için bkz., Robert Hunter Wade, Is Globalization Reducing Poverty and Inequality? World Development, Vol. 32, No. 4, ss Ayrıca küreselleşme ve teknolojik değişimin işgücü üzerindeki etkileri hakkında ayrıntılı bir çalışma için bkz. Dani Rodrik, Has Globalization Gone Too Far, Institute for International Economics, 1 Mart Kitaba elektronik ortamda ulaşmak için bkz. [ ], <http://bookstore.petersoninstitute.org/book-store/57.html>.. Bu konu hakkındaki başka bir tartışma için bkz. Robert C. Feenstra, Integration of Trade and Disintegration of Production in the Global Economy, Journal of Economic Perspectives, Vol. 12, No. 4, Fall 1998, ss

13 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı içerisine girmiştir. Kriz sürecinde ortaya çıkan en önemli olgu başta ABD olmak üzere, gelişmiş ekonomilerdeki üretkenlik oranlarında ve üretimde yaşanan düşüştür. 10 Ekonomik durgunluk ve enflasyon sonucu ortaya çıkan stagflasyon süreci ekonomik üretim ve istihdam üzerinde önemli negatif etkileri de ortaya çıkarmıştır. Tablo 1.1 deki üretim, emek üretkenliği ve enflasyon oranlarına bakıldığında ABD ekonomisinin bariz bir şekilde kötüye gittiği, sınai üretim ve emek üretkenliği artış oranlarının azalmakta olduğu, enflasyonun ise artmakta olduğu görülmektedir. 11 Tablo 1.1 ABD Ekonomisi Verileri Dönem Sinai Üretim Artış Oranı Emek Verimliliği Büyümesi İşsizlik Oranı Enflasyon Oranı Kaynak: Erol Taymaz, Kriz ve Teknoloji, Toplum ve Bilim, Bahar, 1993, s.7. Ekonomi yazınında İkinci Dünya Savaşı ndan petrol krizine kadar geçen süreçteki üretim süreçlerini adlandırmak için daha çok kitlesel üretime ve bant üzerinde üretime gönderme yapan Fordizm kavramı kullanılmaktadır. 12 Kriz de bir ölçüde fordizm kavramıyla ifade edilen üretim ve tüketim yapısının ve bunları organize eden kurumsal düzenlemelerin krizi olarak ele alınmaktadır. Her ne kadar krizin sebep ve sonuçları üzerine birçok çalışma yapılmış ve farklı tartışmalar ortaya çıkmış olsa da, dönemin analiz edilmesinde üç önemli ekol veya kuram öne çıkmaktadır. Bunlar, Yeni Smithçi Kuram, Yeni Schumpeterci Yaklaşım ve Yeni Marksist Yaklaşım: Düzenleme Okuludur Dünya Ekonomisinde Dönüşüm ve Yeni Ekonomi Küreselleşme olgusu özellikle son 30 yılda gittikçe daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. İletişim, ulaşım ve bilgisayar teknolojilerindeki yaşanan hızlı gelişmeler küreselleşmeyi önemli bir olgu olarak 10 Erol Taymaz, Kriz ve Teknoloji, Toplum ve Bilim, Bahar, 1993, s Ibid., s Fordizm kavramı ilk olarak İtalyan düşünür Antonio Gramsci tarafından Amerika daki üretim sistemini tanımlamak üzerine kullanmıştır. Kavram daha sonra birçok sosyal bilimci tarafından çok daha geniş bir anlamla, savaş sonrası dönemin ekonomik ve sosyal örgütlenmesini tasvir etmek amacıyla kullanılmıştır. Konu hakkında daha ayrıntılı bilgi için bkz. David Harvey, Postmodernliğin Durumu, Metis Yayınları: İstanbul, ss Taymaz, op. cit., s. 6. Bu kuramların daha ayrıntılı bir tartışması için bkz., Taymaz, Ibid., ss

14 gündemimize getirmiştir. Son 30 yılda yaşanan bu değişimin gerisinde nasıl bir sürecin olduğunu ortaya çıkarmak ve dünya ekonomisindeki bu yeniden yapılanmayı kavramak için özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki ekonomik ve siyasal gelişmeleri anlamak gerekmektedir. Daha önce de belirttiğimiz gibi yeni ekonomik yapı, yılları arasında yaşanan petrol kriziyle ortaya çıkan yapısal krizle oldukça ilgilidir. Bu dönemde kar oranları önemli miktarda düşmüş ve ekonomik üretimde önemli daralmalarla beraber yüksek enflasyon oranları yaşanmıştır. Bu kriz ortamından, ancak verimliliğin artmasını sağlayan ve kar oranlarını tekrar yüksek seviyelere çeken teknolojik değişim, üretim, tüketim, rekabet ve iş organizasyonunda yeniden yapılanmayla çıkılmıştır. Bu dönemde hem şirketler hem de devletler etkinliğin ve verimliliğin arttırılması gayesiyle yeniden organize olmaya başlamıştır. 14 Özellikle 1970 lerden bu yana dünya ekonomisinde yaşanan önemli değişimlerden bir tanesi ticaret ve üretim alanlarında yaşanmış ve bu süreçte dünya ekonomisi ticaret yoluyla önemli ölçüde bütünleşmiştir. Ancak, bu bütünleşmenin derecesi gelişmekte olan ülkelere nazaran gelişmiş ülkeler arasında daha ileri boyutlara ulaşmıştır. Özellikle endüstri içi ticaret yoluyla gelişmiş ülke ekonomileri zaman geçtikçe daha fazla bütünleşmişler ve büyük ticaret hacimlerine ulaşmışlardır. 15 Kriz sonrası dönemde ortaya çıkan belki de en önemli husus, üretim ve tüketimin küresel bir boyut kazanmış olması ve firmaların üretimlerinin değişik aşamalarını maliyet avantajlarına göre dünyanın farklı bölgelerine kaydırmalarıdır. Kısaca üretimin mekânsal olarak parçalanması olarak adlandırılan bu süreç bu dönemin en önemli karakteristiği olmuş, beraberinde hem yeni fırsatları hem de yeni tehditleri getirmiştir. 16 Firmaların üretiminin yeri konusundaki Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme 14 Stutz ve Worf, op. cit., s. 6. [Çeviri bana ait]. 15 P.Bairoch and R.Kozul-Wright, Globalization Myths: Some Historical Reflections on Integration, Industrialization and Growth in the World Economy, UNCTAD Discussion Papers, No.113, Mart 1996, ss Bu tehditler ve fırsatlar bu dönemde asimetrik bir hal almıştır. Örneğin, gelişmiş ülkelerdeki üretim süreçlerinin gelişmekte olan ülkelere kayması, gelişmiş ülke işgücü piyasaları için tehditler yaratırken, gelişmekte olan ülke işgücü piyasaları için yeni fırsatlar ortaya çıkarmıştır. Ancak, bununla birlikte, geişmekte olan ülkeler için de yeni tehditler ortaya çıkmıştır. O da, daha önce bu ülkelerde üretilen bazı üretim süreçlerinin, maliyetler açısından daha avantajlı olan bölgelere kaymış olmasıdır. Bugün Çin ve Hindistan gibi ülkeler gelişmiş ekonomilerden çok gelişmekte olan ekonomiler için tehdit üretmektedir. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki, bu tehditler beraberinde yeni fırsatları da getirmektedir, Çin in rekabetçi tehdidi bir çok ülkeyi daha fazla yenilik üretmeye ve üretim süreçlerinde verimliliği arttırmaya, işgücünün niteliklerini geliştirmeye ve daha fazla katma değer yaratan ürünler üretmeye sevk etmiştir. Dolayısıyla bu süreç dünyada sürekli değişime açık ve daha dinamik bir ekonomik iklim yaratmıştır. Ancak bu dinamizm ve değişikliğe açıklık her ülke veya her toplumsal grup için faydalı sonuçlar üretmiştir diyemeyiz. 13

15 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı tek belirleyici husus işgücü maliyetleri olmamıştır. Üretim sürecinin basit kısımları için bu öğe önemli olsa da daha karmaşık üretim süreçleri için işgücü maliyetlerinin yanında, lojistik, işgücünün eğitimi, dışsal ekonomiler, altyapı, firmalar arası işbirliği ve iletişim, idari düzenleyici çerçeve, ekonomik ve politik istikrar ve güçlü kurumsal yapı 17 gibi etkenler de önemli olmuştur. Bu sebepledir ki, üretimin basit kısımları gelişmekte olan ülkelere kayarken, daha karmaşık kısımlar gelişmiş ülkeler arasında paylaşılmıştır. Dünya piyasalarında bütünleşmenin artması ve ticaretin gelişmesi beraberinde üretimin de mekânsal olarak parçalanmasını getirmiştir. Bunun tersi de doğru olup, üretimin mekânsal olarak parçalanması beraberinde ülkeler arası ticarette artışı getirmiştir diyebiliriz. Bugün artık bir malın nihai olarak ortaya çıkmasını sağlayan üretim süreçleri farklı coğrafi bölgeler tarafından paylaşılmıştır. İmalat, sanayi ve hizmet sektörlerinde ortaya konan artı değerin bir kısmı ülke dışında, bir kısmı da ülke içinde üretilmekte ve şirketler faaliyet gösterirken büyük oranda dış alım-dış kaynak kullanımı (outsourcing) yöntemini kullanmaktadırlar. 18 Bunun gerisinde yatan en önemli faktör ise, şirketlerin üretim maliyetlerini aşağı çekme çabalarıdır. Daha önce de belirttiğimiz üzere, üretimde yaşanan bu dönüşüm süreci literatürde fordist üretim sürecinden postfordist üretim sürecine geçiş olarak tanımlanmaktadır. 19 En iyi örneğini Amerikan otomobil sektöründe bulan fordizm temel olarak, üretimin belli parçalara ayrılarak montaj hattı üzerinde örgütlenmesi anlamına gelmektedir. Üretimin bütün süreçlerinin az çok bir üretim kompleksinde yapılması, tek tip model üretimi, tasarım ve basit işçilik süreçlerinin birbirinden ayrılması ve yüksek miktarda kitlesel üretim fordist üretimin temel karakteristikleri Son dönem ekonomik büyüme ve kalkınma yazınında tartışılan en önemli konulardan bir tanesi de kurumsal yapının büyüme ve kalkınma üzerine etkisiyle ilgilidir. Douglas North un başını çektiği kurumsal iktisatçılar kurumsal yapının ki bunun en önemli öğesi hukuk kurumlardır, ekonomik büyümenin ve kalkınmanın temel belirleyicisi olduğunu ifade etmektedirler. Bu konuda özet iki çalışma için bkz. Rodrik (2002) ve Daron Acemoğlu, Root Causes: A Historical Approach to Assessing the Role Of Institutions in Economic Development, Finance & Development, Haziran Daha ayrıntılı bilgi içinse bkz. Douglas North, Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press: Cambridge, Türkçe çevirisi için bkz. Douglas North, Kurumlar, Kurumsal Değişim ve Ekonomik Performans, Sabancı Üniversitesi Yayınları: İstanbul (Çeviren: Gül Çağalı Güven), Feenstra, op. cit., ss Ibid., ss Bu konuda ayrıntılı bir tartışma için bkz. Harvey op. cit. Harvey in kitabının ikinci kısmı tamamen bu tartışmaya ayrılmıştır.

16 arasındadır. 20 Fordizmin temel mantığı kitle üretimi yoluyla ölçek ekonomilerinden faydalanarak maliyetlerin aşağıya çekilmesine dayanmaktadır. Postfordizm ise, fordizme göre üretim süreçlerinin daha da esnekleştirilmesine karşılık gelmekte ve bu üretim tipinde kitlesel üretimin yerini küçük miktarlarda farklılaştırılmış üretim almaktadır. 21 Ayrıca, üretim fordizm de olduğu gibi büyük bir komplekste baştan sona yapılmak yerine coğrafi olarak dağıtılmaktadır. Üretim süreçlerinin coğrafi anlamda yeniden örgütlenmesinin belirleyeni ise işgücü ve işgücü dışındaki maliyet koşulları olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde işçi maliyetlerinin ve hükümet düzenlemelerinin artmasıyla beraber üretimin daha az karmaşık olan süreçleri maliyetlerin daha düşük ve düzenlemelerin ise daha az olduğu gelişmekte olan ülkelere kaydırılmıştır. Her ne kadar işgücü maliyetlerinin önemli bir belirleyen olduğu yönünde bir genel kanı varsa da, bu her durumda doğru değildir. İşgücü maliyetlerinin toplam maliyetler içinde önemli bir paya sahip olduğu ve genelde daha az nitelikli işgücüne ihtiyaç duyan ürünler için doğru olan bu analiz, daha karmaşık işgücü süreçlerini gerektiren ve üretimde işgücü dışındaki faktörlerin daha önemli olduğu ürünler için doğru değildir. Dahası, bugün altyapı hizmetleri, pazara erişim, nitelikli işgücü, kurumsal altyapı, Ar&Ge (Araştırma ve Geliştirme) faaliyetleri ve dışsal ekonomiler üretim maliyetlerinin belirlenmesinde oldukça önemlidir. Bu sebepledir ki, üretimin parçalanmasıyla beraber üretim süreçleri sadece gelişmekte olan ülkelere kaymamış gelişmiş ülkeler arasında da ciddi mekânsal hareketlenmeler yaşanmıştır. 22 Dünya ekonomisindeki değişimi anlarken teknolojik gelişmelerden kaynaklanan boyutları da göz önünde bulundurmak gerekmektedir. 23 Teknoloji alanında, özellikle mikro elektronik teknolojisinin verimlilik ve rekabet üzerinde yarattığı etkiler önemlidir. 24 Uydu teknolojisini ve fiber-optik ağları kapsayan telekomünikasyon teknolojisindeki değişim, Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme 20 Taymaz, Ibid., ss Postfordizm ile birlikte kitle üretim ve tüketim süreçlerinin sona erdiğini söylemek çok da doğru olmaz. Kitle üretim ve tüketimi bugün hala önemini korumaktadır. Ancak, bu üretim ve tüketim süreçlerinin artık daha esnek hale geldiğini söylemek daha doğru olur. 22 Bu sürecin gelişmiş ülkelerdeki tezahürü daha çok belli sektörlerin belli coğrafyalarda kümelenmesi şeklinde olmaktadır. Conglomarates ve Clusters terimleriyle anlatılan bu süreçte, firmalar altyapı hizmetlerinden daha fazla faydalanmak, nitelikli işgücüne daha kolay ulaşmak ve dışsal ekonomilerden daha fazla faydalanmak için belli bir mekânda yoğunlaşmaktadırlar. Bu yoğunlaşma daha çok yüksek teknoloji kullanan ve önemli katma değer yaratan sektörlerde görülmektedir. Konuyla ilgili bir çalışma için bkz. Piero Morosini, Industrial Clusters, Knowledge Integration, and Performance, World Development, Vol. 32, No. 2, ss Stutz ve Worf, op. cit., s Ibid., s

17 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı bilgi alışverişinin miktar, kalite ve kolaylık bakımından hızlı bir şekilde artmasını ve gelişmesini sağlamış, bu da ülkeler arası ekonomik ve ticari ilişkileri kolaylaştırmıştır. Dahası, bu alanların kendileri de bizzat ekonomik büyümenin önemli belirleyicileri arasına girmişlerdir sonrasında ortaya çıkan küreselleşme sürecinin en temel iticisi bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan dönüşüm olmuştur diyebiliriz. Gerçek zamanlı bilgi sistemleri, yavaş ve hızlı toplumlar, bilgisayar teknolojisi ve bilgisayar aracılığıyla yapılan iletişim devrimi çok fazla tartışılan konular olmuştur. Bu dönemin ekonomisinde bilgi ve teknoloji sadece üretim verimliliğini etkileyen alanlar olarak ortaya çıkmamıştır. Bizzat bilgi ve teknolojinin kendileri ekonomik üretimin konuları olarak önemli bir sektör oluşturmuşlardır sonrası dönemde sadece reel sektör önemli değişikler yaşamamıştır. En çarpıcı değişim reel sektörden ziyade mali sektörde yaşanmıştır. Mali piyasalar hem küreselleşmiş hem de bilgisayar teknolojisine dayanır hale gelmiştir. Bugün mali piyasalarda dolaşan mali araçlar tamamen küresel bir özellik göstermekte olup, bu pazarda baş döndürücü bir işlem hacmi yakalanmıştır. 26 Küresel mali piyasalar 1980 sonrası dönemde hızla değişmiş ve bu piyasalardaki günlük işlem hacmi çok önemli boyutlara varmıştır. 27 Bu dönemin önemli karakteristiklerinden biri de hizmet sektörünün Çoğu yazar bilginin ekonomide oynadığı rolü tam olarak ortaya koyamamaktadır. Genel eğilim, bilgi sayesinde hızlı teknolojik gelişimin oluştuğu ve bunun da verimlilik kanalıyla üretimi ve büyümeyi arttırdığı yönündedir. Hâlbuki bu dönemde bizzat bilginin kendisi üretimin ve büyümenin kaynağı olmuştur. Bilginin daha çok ve etkin bir şekilde üretilmesi ve bu bilginin diğer alanlara transfer edilmesi bilgi ekonomisinin temel karakteristiği durumundadır. Bilgi ekonomisinin bugünün dünyasında oynadığı devrimci rol için bkz. Manuel Castells, The Information Age: Economy Society and Cultre Volume 1, The Rise of Network Society, Blackwell Publishing, Kitabın Türkçe çevirisi için bkz. Manuel Castells, Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür Cilt 1, Ağ Toplumunun Yükselişi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları: İstanbul, Castells in Bilgi Çağı üçlemesi temel olarak 1970 lerden bugüne yaşanan değişimlerin ekonomik, sosyal ve kültürel alanda yarattığı etkiler ve oluşturduğu yeni yapılar ve formlarla ilgilidir. Üçlemenin ilk kitabı olan ve Ağ Toplumunun Yükselişi olarak çevrilebilecek eser, bilginin ve bilgiye dayalı yeni teknolojilerin ekonomide oynadığı rol üzerinedir. Castells e göre dünya bugün tarım ve sanayi devriminden sonra bilgi devrimi ile karşı karşıyadır. Nasıl her teknolojik devrim üretimin ve tüketimin şeklini değitirdiyse, bilgi devrimi de bizleri yeni bir üretim ve tüketim sürecine sokmuştur. Bilgi artık bizzat üretimin konusu olmuş ve bu alanda verimliliğin sağlanması birincil öncelik olmuştur. Üçleme oluşmakta olan yeni toplumu her yönüyle incelemesi bakımından önemli bir çalışma olup, yayımlanmasından bugüne birçok önemli tartışma yaratmıştır. 26 Stutz ve Worf, op. cit., s. 6, [Çeviri bana ait]. 27 Küresel mali sitemde meydana gelen değişikler için bkz. Held ve diğerleri, op. cit. Bu kitabın Shifting Patterns of Global Finance başlıklı dördüncü bölümü tarihsel olarak mali piyasaların gelişimine ayrılmıştır.

18 dünya genelinde öne çıkmaya başlaması ve ekonomik hâsılanın önemli bir bileşeni haline gelmesidir. 28 Feenstra ya göre bunun gerisinde gelirin artmasıyla beraber insanların lüks mallara olan talebinin artması bulunmaktadır. Bu konuyla ilgili olarak Feenstra nın verdiği diğer bir açıklama ise devlet harcamalarında meydana gelen artışın, hizmet sektöründeki büyümeyi teşvik etmiş olmasıdır. 29 Sonuç olarak, hizmet sektörü bugünkü ekonomik yapının en önemli bileşenlerinden biri haline gelmiştir. 30 Yaşanan küreselleşme sürecinin bir diğer etkisi de devlet üzerinde olmuştur. Bu süreçte özellikle devlet eski kontrol gücünü kaybederek, bu gücü hem sivil toplum hem de firmalarla paylaşmak zorunda kalmıştır. Özellikle çok uluslu şirketlerin ticari işlemlerinde yaşanan artış bunun en önemli sebeplerinden biridir. Bu artış beraberinde çok uluslu şirketlerin pazarlık gücünü arttırarak, karar alma süreçleri üzerinde etkili olmalarını sağlamıştır. Sivil toplum için de aynı şey söylenebilir. Devletler bu dönemde karar alma süreçlerini hem özel sektörle hem de üçüncü sektör olarak adlandırılan sivil toplumla paylaşmak zorunda kalmışlardır. Kamu özelsektör ortaklığı ve sivil toplum diyaloğu gibi çabaları bu eksende okumak gerekmektedir. 31 Üretim, tüketim, ulaştırma ve dağıtım meseleleri küreselleşme bağlamında önemli konular arasında bulunmaktadır. Küreselleşme ile birlikte bunların nasıl bir hal aldıkları ve ne şekilde bir yapıya kavuştukları konumuz açısından oldukça önemlidir. Bu konularda ortaya çıkan değişim ve onun gelişmekte ve gelişmiş ülkeler üzerindeki etkileri Lizbon Stratejsi ni de anlamak açısından hayatidir Küreselleşme ve Avrupa Birliği Avrupa Birliği ekonomisinin geleceği ve küreselleşme ile olan ilişkisi bugün AB içerisinde en fazla tartışılan konulardan biridir. Küresel rekabetin artması, Çin in ve Hindistan ın dünya ekonomisindeki yükselen konumları, üretimin gelişmekte olan piyasalara kayması ve benzeri birçok olgu AB içerisinde derin tartışmaların yaşanmasına neden olmaktadır. Bu resme Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme 28 Bkz. Feenstra, op. cit., ss Ibid., ss Ibid., s Her ne kadar bu gelişmeler yaşanan süreçte yer alan aktörlerin pazarlık güçlerinin artmasından kaynaklanmış olsa da, devlet gücünün farklı kesimlerle paylaşılmasının gerisinde bir zihniyet değişimi de vardır. Küresel ekonominin esneklik üzerine yeniden organize olması ve bu yolla ciddi verimlilik artışları yakalaması, siyasal yapıları da esnek olmaya ve elindeki gücü farklı aktörlerle paylaşmaya yöneltmiştir. Özellikle kamu özel sektör ortaklığı ve sivil toplum diyaloğu gibi adımlar bu zihniyet değişiminin bir sonucudur. Marx tan ödünç alarak ifade edersek, bir nevi katı olan herşey buharlaşmaya başlamıştır bu süreçte. 17

19 Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı bir de AB içerisinde yaşanan işsizlik ve düşük ekonomik büyüme olgularını kattığımızda, AB ekonomisinin geleceği önemli bir sorun olarak ortada durmaktadır. Küreselleşme sürecinde AB açısından önemli olan nokta mevcut ülkeler arası işbölümünün değişip değişmeyeceğidir. Daha açık ifade edersek, ülkeler mukayeseli üstünlüğe sahip oldukları alanlar ile olmadıkları alanlar arasında izledikleri seyre göre küreselleşmeden etkileneceklerdir. Özellikle AB açısından ifade edersek, gelişmekte olan ülkelerin ne tür mallar üreterek yollarına devam edecekleri oldukça önemlidir. 32 Buradaki gelişmeler, AB ekonomisinin gelecekte nasıl bir seyir izleyeceğini bize gösterecektir. Şimdi burada farklı alternatifleri göz önüne alarak AB açısından oluşabilecek sonuçlara bakalım. Mevcut ülkeler arası işbölümünün değişmeyeceğini varsayarsak, gelişmekte olan ülkelerdeki verimlilik artışları üretimi arttırarak, fiyatları düşürecektir. 33 Ayrıca bu ülkelerdeki refah artışları beraberinde AB mallarına olan talebi arttıracaktır. Sonuç olarak ticaret hadleri AB lehine değişecek ve AB nin refahı artacaktır. Ancak mevcut bir başka görüşe göre, gelişmekte olan ülkelerdeki teknolojik gelişme sadece mevcut malların daha fazla üretilmesine değil, aynı zamanda farklı malların da üretilmesine neden olacaktır. 34 Önceden AB nin elinde bulunan pazarlar gelişmekte olan ülkelere geçecektir. Bu da beraberinde, yatırımların gelişmekte olan ülkelere kaymasına neden olup AB deki sermaye derinleşmesini olumsuz etkileyecektir. Yatırımların azalması beraberinde işgücüne talebi azaltarak, işgücü gelirinin azalmasına neden olup tüketimin azalmasını beraberinde getirecektir. Ancak küreselleşme sürecini değerlendirirken hesaba katılması gereken bir diğer önemli unsur da, küreselleşmeden beklenen dinamik faydalardır. Bu faydaların başında rekabetin giderek artması ve teknolojinin giderek yayılmasıdır. 35 Özellikle rekabetin artması firmaları daha etkin çalışmaya zorlayacaktır. Bunun sonucunda yeni ürün ve üretim metodları gelişecektir. Teknolojik gelişme de hızla yayılarak, üretimin dünya genelinde daha verimli bir şekilde yapılmasını sağlayacaktır. AB açısından en önemli nokta ise genişleme sürecidir. Genişleme sürecinin beraberinde getireceği statik ve dinamik ekonomik faydalar, AB ekonomisinin daha 32 Avrupa Komisyonu, The EU Economy Review 2005: Rasing International Economic Integration: Opportunities and Challenges, EU Comission: Brüksel, 2005, bkz., ss Ibid., ss Ibid., ss Ibid., ss

20 dinamik bir hale gelmesine yardımcı olacaktır. 36 Kötümser senaryolarda AB nin ekonomik gücünün yakında yok olacağı ve yerini Çin ve Hindistan a bırakacağı söylenmektedir. Bu yorum ABD için de yapılmaktadır. Şüphesiz Çin ve Hindistan geleceğin önemli aktörleri arasında olacaklardır. Bu ülkelerin ekonomi arenasında boy göstermeleri AB açısından bir takım dezavantajlar getirse de, avantajlar da sağlayacaktır. Bu ülkelerin büyümeleri beraberinde dünya talebinde de bir canlanmaya neden olacaktır Küreselleşme Olgusun Genel Karakteristikleri Daha önce de belirttiğimiz üzere, 1980 sonrası tartışmaların odağında küreselleşme olgusu bulunmaktadır. Küreselleşme çok yönlü bir olgu olmakla beraber bu kısımda bizim için küreselleşmenin daha çok ekonomik sonuçları önemlidir. Küreselleşmenin ekonomik sonuçlarını kısaca şöyle özetleyebiliriz: 37 Üretimin yapısının değişmesi ve küresel uzmanlaşma: bunu üretim süreçlerinin mekânsal parçalanması olarak da adlandırmak mümkündür. Tüketim yapısının değişmesi; standart ürünler yerine farklılaştırılmış ürünlerin tüketime sunulması; Telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri alanında büyük gelişmeler kaydedilmesi; Uluslararası şirketlerin öneminin artması; Uluslararası finans piyasalarının gelişmesi; Yabancı yatırımların daha da artması; Yeni işgücü süreçlerinin ortaya çıkması; işgücünün üretim sürecine daha fazla katılmasının sağlanması ve işe yabancılaşmanın azaltılması; Nitelikli işgücüne olan talebin artması; Bazı metropol şehirlerin küresel üretim, dağıtım ve tüketimde öne çıkmaları; Turizmin küresel bir fenomen haline gelmesi ve önemli bir ekonomik katma değer sağlaması; Hizmet sektörünün ekonomilerde daha öne çıkarak küresel bir boyuta kavuşması olarak sayılabilir. Avrupa Birliği nin Sosyo-Ekonomik Geleceği: Lizbon Stratejisi ve Küreselleşme 36 Ibid., ss Stutz ve Worf, op. cit., s

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sayın Bakan, Değerli Konuklar, Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Forumun Türkiye hakkındaki genel

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır Türkiye, AKP iktidarı zamanında ekonomik büyüme ve istikrar elde etmiştir. Bu başarı, geçmiş hükümetler ve diğer büyüyen ekonomiler ile karşılaştırıldığında pek de etkileyici değildir Temel Mesajlar 1.

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi Kendi içine dönük, karşılıklı ticarete ve yatırıma konan engellerle birbirinden izole edilmiş; mesafe, zaman ve dil engellerinin

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

Bölgesel Ekonomik Görünüm: AVRUPA Ekonomideki Düzelmenin Desteklenmesi Ekim 2009. Yönetici Özeti

Bölgesel Ekonomik Görünüm: AVRUPA Ekonomideki Düzelmenin Desteklenmesi Ekim 2009. Yönetici Özeti Bölgesel Ekonomik Görünüm: AVRUPA Ekonomideki Düzelmenin Desteklenmesi Ekim 2009 Yönetici Özeti Avrupa da bugüne dek kayıtlara geçen en derin ve uzun süreli durgunluğun dip noktasının geçilmekte olduğuna

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org. Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.tr Güven Sak Ankara, 29 Aralık 2005 Slide 3 Gündem Ekonomide yeni trendler

Detaylı

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001. I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler:

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001. I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler: EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001 I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler: 2000 yılının dördüncü çeyreğinde Euro Bölgesi ve AB-15 in GSYİH artışı bir önceki çeyreğe göre yüzde 0.7 olmuştur.

Detaylı

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Macaristan a ihracat yapan 246 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 RİSKİN İŞTAHI KAÇARSA Bernanke nin Mayıs ayı içerisinde yaptığı açıklama ile başlayan riskten kaçınma eğilimi 19 20 Haziran FED toplantısı ile doruğa ulaştı. FED in 85 milyar

Detaylı

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI OCAK 15 Güncel Ekonomik Veriler Büyüme Oranı(Yıllık) 4,00% Cari Açık/GSYİH 6,61% İşsizlik oranı(yıllık) 10,10% Enflasyon(TÜFE/Yıllık) 8,17% GSMH(milyar USD) 819,9 Kişi Başı Milli Gelir (USD) 10.800 Güncel

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Haziran ayında bir önceki

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. İKİNCİ GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Özet

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Özet OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005 Summary in Turkish OECD Bilim, Teknoloji ve Sanayi: 2005 Skor Levhası Türkçe Özet Özet Bilgi tabanlı bir ekonomiye doğru uzun vadeli eğilim devam

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 14 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu 1

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı

T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı Türkiye nin Bilim ve Araştırma Alanında Atmış Olduğu Önemli Adımlar -4 Ağustos 2010- Günümüzün hızla

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

Türkiye Yazılım Sektörü Ve Yazılımın Yarattığı Katma Değerler

Türkiye Yazılım Sektörü Ve Yazılımın Yarattığı Katma Değerler 1 Türkiye Yazılım Sektörü Ve Yazılımın Yarattığı Katma Değerler Gülara TIRPANÇEKER TÜRKİYE DE YAZILIM SEKTÖRÜ ÇALIŞTAYI 29 Aralık 2011 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara 2 Türkiye Yazılım Sektörü %87,2

Detaylı

tepav Ocak2013 N201301 POLİTİKANOTU Fiyat ve Geri Ödeme Politikalarının İlaç Sanayii Üzerine Etkisi Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Ocak2013 N201301 POLİTİKANOTU Fiyat ve Geri Ödeme Politikalarının İlaç Sanayii Üzerine Etkisi Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Ocak2013 N201301 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Analist, TEPAV Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Enstitüsü Fiyat ve Geri Ödeme Politikalarının

Detaylı

MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER

MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi MERKEZ

Detaylı

RICHES Yenilenme ve Değişim: Miras ve Avrupa Topluluğu

RICHES Yenilenme ve Değişim: Miras ve Avrupa Topluluğu This project has received funding from the European Union s Seventh Framework Programme for research, technological development and demonstration under grant agreement no 612789 RICHES Yenilenme ve Değişim:

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı 1. BİLİŞİM 1. Bilişim teknolojilerinin ülke kalkınmasında hızlandırıcı rolünden daha çok yararlanılması, bilgiye dayalı ekonomiye dönüşümler rekabet gücünün kazanılması, eğitim yoluyla insan gücü yaratılması

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı