*FİZİKSEL ENGELLİ KİŞİLER- REHABİLİTASYON YAKLAŞIMI *MENTAL RETARDASYON:ENTELLEKTÜEL BOZUKLUK VE SONUÇLARINA HALK SAĞLIĞININ YAKLAŞIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "*FİZİKSEL ENGELLİ KİŞİLER- REHABİLİTASYON YAKLAŞIMI *MENTAL RETARDASYON:ENTELLEKTÜEL BOZUKLUK VE SONUÇLARINA HALK SAĞLIĞININ YAKLAŞIMI"

Transkript

1 *İŞÇİLER *FİZİKSEL ENGELLİ KİŞİLER- REHABİLİTASYON YAKLAŞIMI *MENTAL RETARDASYON:ENTELLEKTÜEL BOZUKLUK VE SONUÇLARINA HALK SAĞLIĞININ YAKLAŞIMI Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D Yrd. Doç.Dr.Meltem Çiçeklioğlu Arş.Gör.Dr F.Özlem Polat

2 İŞÇİLER 1.Giriş 2.İş kazası ve hastalık yaygınlığı Maliyet tahminleri ve ekonomik kayıp Mesleki hastalığın az tanınma nedenleri 3.Mesleki kaza ve hastalığın önemli grupları Akciğer/ kanser/deri/ infeksiyöz hastalıklar/üreme çağı hastalıkları/kas-iskelet kazaları/ciddi travmatik kazalar/gürültüye maruz kalma 4.Ekonomik küreselleşme ve işçilerin sağlığı 5.Spesifik gruplar Gelişen ülkelerde/çocuk/kadın/engelli işçiler

3 İŞÇİLER 6.Mesleki hastalığın tanısı Klinik tanı-mesleki hikaye Epidemiyolojik analiz- kesitsel çalışmalar/orantılı mortalite çalışmaları/ retrospektif kohort mortalite çalışmaları/nüfus temelli sağlık bilgisinin epidemiyolojik analizi Toksikolojik değerlendirmeler Araştırma öncelikleri 7.Mesleki hastalık sürveyansı Mesleki maruziyet sürveyansı/mesleki hastalık sürveyansı 8.Mesleki hastalığın önlenmesi Eliminasyon veya yerine koyma/mühendislik kontroller/çalışma pratikleri/idari kontroller/personel hijyeni/koruyucu araçların kullanımı 9.İşçilerin sosyal hakları 10.Bilme hakkı 11.Tartışma

4 1.GİRİŞ İşçiler büyük ve önemli bir nüfusu oluşturur. WHO*1997*2600milyon iş gücü*%75 i gelişen ülkelerde*%60-70 erişkin erkek/%30-60 erişkin kadın. ILO*1996*5-14 yaş arasında 250 milyon çocuk*en az 120 milyonu tam gün çalışmaktadır. İşçiler,iş yerinde maruziyetlerin neden olduğu hastalıklarla karşı karşıyadır: Asbestos - mezotelyoma ve akciğer kanseri*boya-mesane kanseri*benzenlösemi*toz-kronik bronşit*solvent -sinir sistemi hastalıkları*co-kalp hastalığı*pestisit-kadın/erkek üreme fonksiyonu bozukluğu*sık tekrarlayan travma-kas/iskelet sistem kronik hastalıkları. TARİHÇE: Amerika*1970*iş güvenliği ve sağlığı kanunu*güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları. İngiltere*1788*ilk kanun*baca süpürenler ve çırakları*19. ve 20. yy da bu kanunu takip eden yasalar çıkmıştır. 1974*iş kanunu *işçilerin korunması ile ilgili düzenlemeler 1988*sağlığa zararlı maddelerin kontrol yasaları 1989*Avrupa Birliği*işçilerin temel sosyal hakları

5 1.GİRİŞ Koruyucu yasalara rağmen işe bağlı hastalığı azaltmadaki başarı düşüktür. Örneğin; silikozis dünya çapında en yaygın mesleki akciğer hastalığıdır.(who 1999) Her yıl Amerika da yaklaşık 300 ölüm meydana gelmektedir. Asbestosla ilgili 1990 lı yıllarda yanlışlıkla kampanyalarla satışları artmıştır. İşe bağlı hastalığın kontrolünde sürveyans teknikleri, riskli grupların tanımlanması,hastalığın yaygınlığının kontrolüne yönelik girişimler etkili olarak uygulanabilmektedir. Toksik zararlar,işyerinden ortak çevreye sızarak hava,içme suyu,besin kirliliği de yapabilmektedir. Yine bu toksinler kontamine işçilerin elbise ve ayakkabıları ile taşınmaktadır. Bu bölümde işyeri zararları, ekonomik küreselleşme ile ilişkisi,kadın ve çocuk işçiler, mesleki kaza ve hastalığını önlemedeki tekniklerin hiyerarjisi değerlendirilecektir.

6 2.İŞ KAZASI VE HASTALIK YAYGINLIĞI İşe bağlı kaza ve hastalığın yaygınlığında bilgi kaynağı, birçok ülkelerde,tam olarak güvenilir değildir. ILO,1.1 milyon insan iş kazası ve hastalıktan her yıl ölmektedir.250 milyon işyeri kazalarından,300bin işçi ölmektedir. Her yıl 160 milyon yeni olgu işe bağlı hastalık görülmektedir yılında, işverenler 6.3milyon iş kazası, 515bin mesleki hastalık rapor etmiştir.

7 2.İŞ KAZASI VE HASTALIK YAYGINLIĞI Maliyet tahminleri ve ekonomik kayıp: Ekonomik kayıplar büyüktür.ilo*1997*işe bağlı tüm kaza ve hastalık maliyeti yaklaşık %4 tür. En fazla maliyet %40 ile kasiskelet sistemine aittir için total yıllık maliyet 171milyar dolardır. Mesleki hastalığın az tanınmasının nedenleri: Klinik ve patolojik olarak diğer hastalıklardan ayırımındaki güçlüktür. Ticari kimyasalların çoğu potensiyel toksisite yönünden değerlendirilmez. Örneğin,endüstride kullanılan 70bin kimyasalın sadece 12bininde hayvanlarda toksisite test edilmiştir. Diğer bir neden,işyerindeki zararlılar hakkında sağlık çalışanlarının farkındalık yokluğudur.

8 3.MESLEKİ KAZA VE HASTALIĞIN ÖNEMLİ GRUPLARI Mesleki hastalık her sistemi etkileyebilir. Akciğer ve deri toksik maddelerin direk teması ile ilişkilidir. Sese bağlı işitme kaybı ve kas-iskelet hastalıkları işyeri fiziksel ortamlarına bağlı olarak sıktır. AKCİĞER HASTALIKLARI:Akciğerin toz hastalıkları veya pnömokonyozları (silikozis, asbestos )*kanserleri*mesleki astım*endüstriyel bronşit* irritanların diğer etkileri* infeksiyonları. KANSERLER:Akciğer*mesane*deri*plevra (mezotelyoma)*karaciğer* hematopoetik sistem*kemik ve yumuşak doku sistem. DERİ:Tekrarlayan travmaya bağlı olarak oluşur.en sık kontakt dermatit görülür. Sıklıkla tarımcılık,ormancılık,balıkçılık gibi alanlarda sıktır.

9 3.MESLEKİ KAZA VE HASTALIĞIN ÖNEMLİ GRUPLARI ENFEKSİYÖZ HASTALIKLAR:Hepatitler(özellikle hepatit b ve c)*hiv*tüberküloz ÜREME ÇAĞI HASTALIKLARI:Kurşun, pestisitler,metil civa, karbon disülfit gibi maddeler,östrajenler, anestezik gazlar gibi.erkeklerde sperm sayı-fonksiyon-şekil bozukluğu,hormon değişikliği;kadınlarda menstrual bozukluklar, infertilite, kromozal kırıklar;annenin maruz kalmasına bağlı preterm doğum, fetal kayıp, prenatal ölüm,çocukluk çağı malignensileri oluşmaktadır. KAS-İSKELET SİSTEM KAZALARI:Akut travmalardan sonra oluşur.en fazla üst ekstremite el-bilek tutulması ile görülen karpal tünel sendromudur. TRAVMATİK KAZALAR: Amputasyonlar,kırıklar,ciddi laserasyonlar, göz kayıpları,akut zehirlenmeler,yanıklar. SESE MARUZ KALMA:85dB ve üzerinde sese bağlı işitme kaybı riski görülür.

10 4.EKONOMİK KÜRESELLEŞME VE İŞÇİLERİN SAĞLIĞI Hızlı teknolojik yenilik ve çok uluslu organizasyonların artışı işçilerin güvenliği ve sağlığında büyük etkisi olmuştur. Bu yenilik,ortaklık,ticaret kuralları,yatırım sermayesi,gelişen yeni ürünlerle şekillenmiştir. Hızlı iletişim,gelişmiş hava ve deniz ulaşımı, rekabet halinde geçici-hızlı kampanyalar, artan hızlı ve verimli çalışma dünya ekonomisini ayakta tutmaktadır. Artan alışveriş ihtiyacı*güçlü olmak*bilgisayarlı üretim*zamanında üretim*üretimi arttırma *esnek çalışma* işçilerin kontrolünün kaybı*artan iş hızı*artan iş stresi nedeniyle part -time ve evde çalışma gibi alanları doğurmuştur. Küresel ekonomi, dünya bölgeleri arasında farklıdır. Endüstriyel gelişmiş ülkelerde silika, asbestos,ağır metallere maruziyet, bilgisayara bağlı ergonomik maruzlar,yeni sentetik materyal ve solventlere maruziyet;gelişen ülkelerde temel maruziyet ise tehlikeli maddelerin gelişmiş ülkelerden taşınmasıdır.

11 5.SPESİFİK GRUPLAR Gelişen ülkelerdeki işçiler: Dünya iş gücünün 8/10 çalışanı gelişen dünyadan kaynaklanır.işçi sağlığı ve gelişmişlik bir çok nedenle ilişkilidir.örneğin kötü beslenme, endemik hastalıklar,düşük eğitim,tropikal iklim durumu kötüleştirebilir. Çocuk İşçiler: Çocuklar önemli nüfusu oluşturur.ilo nun 1996 yılındaki tahminlerine göre 5-14 yaş 250 milyon çocuk çalışmaktadır.çalışmalarında yoksulluk ilk nedendir.bir çok açıklamalar işverenlerin düşük ücretle çalıştırdığı hakkındadır.zararlı maddelere duyarlı oldukları için anatomik,fizyolojik,psikolojik olarak daha fazla etkilenirler. Kadın İşçiler: Sosyoekonomik durum, iş, üreme fonksiyonu ve aile bakımı olarak rolleri vardır.çeşitli iş alanlarında çalışmaktadırlar.özellikle karpal tünel sendromu erkeklerden fazla görülür. Kayıt dışı çalışmaları ve ev çalışmalarının ücretlendirmesi olmaması dezavantajlarıdır. Engelli İşçiler: Fiziksel engelli insan olmasına rağmen işyerinde kendileri için olumlu gelişmeler yapılabilir.

12 6.MESLEKİ HASTALIKLARIN TANISI Tanımlama ilk adımdır. Klinik gözlem, epidemiyolojik analiz, kimyasalların toksikolojik değerlendirilmesi önemlidir. Klinik tanı: Klinisyen uyanık olmalıdır. Etyolojiye yönelik mesleki hastalığı tanımlamalıdır. Mesleki hikaye: Tanı için mesleki hikaye önemlidir.rutin olarak her hastaya bu yönden soru sorulması önemlidir.iş yerindeki kimyasallar,duman,gazlar,toz,radyasyon sorgulanmalıdır.

13 6.MESLEKİ HASTALIKLARIN TANISI Epidemiyolojik analiz: Kesitsel çalışmalar,orantılı mortalite çalışmalar,retrospektif kohort mortalite çalışmaları,nüfus temelli sağlık bilgilerinin epidemiyolojik analizidir. Toksikolojik değerlendirmeler: Klinik ve epidemiyolojik çalışmalar altında ölçümler yapılmalıdır.maruziyette bu kimyasallar laboratuar testlerle bulunabilir. Araştırma öncelikleri:1995 te,amerika da başlatıldı.çalışma grupları tanımlandı.hastalık,ölüm,ekonomik etki gibi kriterler kullanıldı.21 öncelikli araştırma alanları tanımlandı.

14 7.SÜRVEYANSI Hastalık sürveyansı, mesleki hastalık tipleri, coğrafya,endüstri,işe göre dağılımı sağlar. Mesleki maruziyet sürveyansı :Toksik kimyasallara maruz kalan nüfus değerlendirilir.bu amaçla, endüstride kullanılan kimyasalların tanımı, maruz kalan işçilerin sayısı, spesifik gruplarda toksisite değerlendirilmesi önemlidir. Mesleki hastalık sürveyansı :NOMS,ABLES, SENSOR ve çeşitli proğramlar uygulanmıştır.

15 8.ÖNLENMESİ Mesleki hastalığın önlenmesi için kullanılan hiyerarşi teknikleri: Primer önlem( maruziyeti azaltma) *eliminasyon veya yerine koyma*mühendislik kontroller*çalışma uygulamaları*idari kontroller*personel hijyeni*koruyucu gereçlerin kullanımı. Sekonder önlem( maruziyet etkisinin azaltmak) *klinik gözlem, maruziyet öncesi tarama,aşırı maruziyetin saptanması *ilave kontrol ve sinerjik maruziyetler Tersiyer önlem(hastalık etkilerini azaltmak) *hastalığın klinik tedavisi*rehabilitasyon*işe yeniden giriş

16 9.İŞÇİLERİN SOSYAL HAKLARI VE BİLME HAKKI Medikal ve rehabilitasyon, ödenekler olarak,kanuni sistem, iş kazası geçirenlere ve fatal kazadan sağ kalanlara destek sağlayabilmektedir. Özellikle endüstriyel ülkelerde işçi korumaları vardır yılı,afrika-%16,latin Amerika - %43,Asya-%23 olarak sosyal güvenlikten faydalanmıştır. İşçilerin sigortası,medikal durumlar,uygunluk kriteri,finanse etme ve idaresine göre her ülkenin yaklaşımı farklıdır. Uluslararası,işçi koruma proğramları uygulanmaktadır.tüm proğramlar da işgücü kaza ve hastalığını önlemeye yöneliktir. Bilme Hakkı: Bu,işveren ve işçi,düzenleyen şirketler,işyerinin yakınındaki kuruluşlar arasında zorunlu olarak bilginin paylaşımını sağlar.temel olarak da dakik olarak bilginin verilmesidir. Potensiyel zararlar hakkında işveren bilgiyi vermekle sorumludur.

17 10.TARTIŞMA İşçiler,işyerinde kaza ve hastalıkla karşı karşıyadır. Koruyucu yasalara rağmen yine de görülmektedir. Bu da klinik pratisyen ve tanımlama,önleme ve idarisine yönelik halk sağlığı proğramları için esastır. Uluslararası koordinasyon gereklidir. Hükümetler ve çokuluslu toplumlar ileri teknoloji ve kaynakları paylaşabilmelidir. Ürün kampanyaları yerine, finansal olarak özendirici durumlar sağlanmalı, güvenli ürün ve teknoloji ihracı yapılmalıdır. En azından, uluslarası sistemler, ham madde ve ürünler gibi potensiyel zararlı maddelerin etiketlenmesini yapabilmelidir.

18 FİZİKSEL ENGELLİ KİŞİLER- REHABİLİTASYON YAKLAŞIMI 1.Giriş 2.Epidemiyoloji 3. Nörolojik hastalıklar*travma*hareket hastalıkları 4.Genel durumlar 5.Rehabilitasyon süreci 6.Rehabilitasyon ekibi 7.Hizmetlerin düzenlenmesi

19 FİZİKSEL ENGELLİ KİŞİLER- REHABİLİTASYON YAKLAŞIMI 8.Rehabilitasyon hizmetlerinin sunumu 9.Kimler için rehabilitasyon? 10.Rehabilitasyon yerine getirilmezse ne olur? 11.Rehabilitasyon araştırması 12.Rehabilitasyon sonuç ölçümleri 13.Tartışma

20 1.GİRİŞ Yaşlı nüfusun artmasıyla, fizik tedavi merkezleri sağlık bakımında toplumda ihtiyaç haline gelmiştir. Ve mortaliteyi, hastalığı ve travmayı azaltmaya yönelik büyük düzenlemeler yapılmıştır. Başlangıçta sağlık hizmetlerindeki yaşam kalitesi akut faz ve sonrasındaki rehabilitasyona bağlıyken, sonradan sosyal hizmetler, mesleki hizmetler ve çevreye bağlı olmuştur. Rehabilitasyon son yıllarda oldukça gelişmiştir. Sağlığa dayalı olmaktansa, rehabilitasyonun bütünlüğü önemlidir. Yeni teknolojilerin kullanımı ile yeni olanaklar sağlanmıştır. Fiziksel engelliğe klinik yaklaşım, rastgele olmaktan çok, hizmet dağılımı çocuklara, yetişkinlere, çok yaşlılara göre ayrılmıştır. Farklı ülkelerde verilen hizmet, çeşitli isimlerle adlandırılır. Avrupa da ortak kullanılan terim, fizik ve rehabilitasyon bakımıdır. Rehabilitasyon 1.Dünya Savaşından sonra önem kazanmış, 2.Dünya Savaşından sonra tanınmıştır. Spinal kord hasarları aynı zamanda bulunmuştur.

21 2.EPİDEMİYOLOJİ Engelliliğin anketi, İngiltere de, yıllarında, populasyonun %10 da tüm prevalans gösterilmiştir. Bu anket,sadece kayıtlı olan rahatsız kişilerin sayılarından değil, evinde yaşayanlar, çocuklar, hizmetler, taşıma, işveren, finansal durumlar ve kendi evinde olan engelliler de dahil edilmiştir. Prevelans tahminleri, ICIDH( International Classification of Impairments Disabilities and Handicaps) kriterlerine göre 1 den(az önemlilik) 10 a(çok önemlilik) kadar olan ağırlık skalası uygulanarak yapılmıştır.

22 TABLO 1,Engellilik Tiplerine Göre 13 grubun prevelansı,ingiltere,icidh,1000 kişi YAŞ GRUPLARI ENGELLİLİK TİPLERİ Tüm yetişkinler Hareket 31* 198* 496* 99* İşitme Kişi bakımı El çabukluğu Rehberlik Entellektüel fonksiyon Davranış Uzanma ve gerilme İletişim Kontinans Şekil bozukluğu Yeme,içme,sindirme Farkındalık

23 TABLO 2,Engellilik Tiplerinin önemlilik derecelerine göre yüzdeleri ENGELLİLİK TİPİ ÖNEMLİLiK DERECESİ TOPLAM Fiziksel olmayan engellilik Fiziksel Fiziksel ve duysal Fiziksel ile mental ve/veya duysal

24 TABLO 3,Fiziksel Engeliliğe (ICD grup)neden olan hastalık grupları ve yetişkinler için tüm engellilik tiplerinin sıklığı(1000 kişi) ENGELLİLİK(ICD GRUP) TÜM GRUPLAR HAREK ET ENGELLİLİK TİPİ UZANMA VE GERİNME EL ÇABUKLUĞU ŞEKİL BOZUKLUĞU KAS-İSKELET 46* 56* 64* 67* 61* İŞİTME GÖZ DOLAŞIM MENTAL SİNİR SİSTEMİ 13* SOLUNUM SİNDİRİM GENİTOÜRİNER KANSERLER ENDOKRİN İNFEKSİYONLAR KAN DERİ KONJENİTAL DİĞER

25 3.NÖROLOJİK HASTALIKLAR* TRAVMA*HAREKET İnme Multipl sklerozis Parkinson hastalığı Motor nöron hastalığı Serebral palsi, spina bifida, muskuler distrofiler TRAVMA: Beyin hasarı Spinal kord hasarı HAREKET: Artritler Amputasyon

26 4.GENEL DURUMLAR Basınç yaraları İnkontinans Seksüel problemler Konuşma, iletişim ve ilgili hastalıklar Duysal-görsel ve işitme bozukluğu Okuldan ayrılmış ve genç yetişkinler

27 5.REHABİLİTASYON SÜRECİ TANIMLAR:(ICF sınıflaması) *İMPAİRMENT:Bozukluk: Psikolojik,fizyolojik,anatomik olarak yapı ve/veya fonksiyon kaybı/anormalliğidir. *DİSABİLİTY:Özürlülük&AKTİVİTE: Bu bozulma sonucu, yetilerin kısıtlanması veya yetilerden tamamen yoksun olmasıdır. AKTİVİTE:Birey tarafından gerçekleştirilen eylem ve davranışların yerine getirilmesidir. *HANDİCAP:Engellilik&KATILIM: Bozukluk ve özürlülükten kaynaklanan sosyal dezavantajdır. KATILIM:Toplumsal yaşam içerisinde yer almaktır.

28 5.REHABİLİTASYON SÜRECİ WHO, 1980 tanımı günümüzde kullanılmaktadır: Sağlık temelli rehabilitasyon(çalışmanın tanımı)*tıbbi rehabilitasyon*rehabilitasyon terapisi. Rehabilitasyon ve engellilik arasındaki ilişki:patoloji*bozukluk* özürlülük*engellilik terimlerine göre yapılmıştır.(who,1980, ICIDH) WHO,1997(ICIDH-2); özürlülük ve engellilik terimlerinin yerine aktivite ve katılım terimlerinin kullanımı daha uygun görülmüştür. Kişiler için yapılacak yaşam desteği prensipleri: *Kişilerin beklentilerini belirlemek *Yaşamlarına girmek *Kişi destek servisleri *Topluma kazandırma *Özel servisler *Kişinin gelişimi için fırsatlar verilmesi.

29 Bozukluk,Yetenek, Katılımda Rehabilitasyon Hizmetleri Ve Sağlık İçeriği REHABİLİTASYON HİZMETLERİ Patoloji_bozukluk* * * * * * * * ****************************Katılım * * * * Sağlık hizmetleri* * * * * * Yetenek * * Bağlayıcı faktörler (fiziksel çevre,kaynaklar,sosyal çevre)

30 6.REHABİLİTASYON EKİBİ Rehabilitasyon multiprofesyonel bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım, kişiler ve uygulayıcıların arasındaki iyi iletişime bağlıdır. Ekip, multidisipliner ve interdisipliner halinde çalışmalıdir. Bu ekipte:doktor*fizyoterapist*hemşire*mesleki terapist* klinisyen*sosyal hizmet uzmanı*konuşma ve dil terapisti görevlidir. OLGU :29y,K,evli ve 2 çocuk annesi, spontan pons hemoraji, spastik quadripleji, disfaji, dizartri, depresif, duygudurum bozukluğu,ağrılı ekstremite ve çene, tekrarlayan göğüs enfeksiyonları,üriner inkontinans * PLAN:ağrı/ mobilite/transferi/dokuların korunması/iletişim/disfaji/kontinans / duygudurum ve kişilik/çevresel kontroller/ev yönelik rehabilitasyon olacaktır.

31 OLGU:GÖREV DAĞILIMI 1. AĞRI*doktor 2. MOBİLİTE*doktor,fizyoterapist,ortotist,hemşire,iş terapisti 3. TRANSFER*fizyoterapist,hemşire. 4. DOKU KORUNMASI*iş terapisti,hemşire 5. İLETİŞİM*konuşma ve dil terapisti,iş terapisti 6. DİSFAJİ*hemşire,konuşma ve dil terapisti 7. KONTİNANS*hemşire 8. DUYGUDURUM-KİŞİLİK*doktor,klinik psikolog 9. ÇEVRESEL KONTROLLER*iş terapisti 10. EV*doktor,hemşire,iş terapisti,sosyal hizmet uzmanı

32 7.HİZMETLERİN ORGANİZASYONU Tanım:Genel rehabilitasyon*özel hizmetler*özelleşmiş rehabilitasyon olarak hizmetlerin organizasyonu sağlanır. Rehabilitasyon hizmetlerinin dağılımı: *Özelleşmiş Merkezler:yataklı tedavi kurumlardır. Ayaktan hasta da kabul etmektedirler. Rehabilitasyon hizmetleri, genellikle, hastalık ve kaza birimlerine göre ayrılarak hizmet sunmaktadırlar. *Bölgesel rehabilitasyon hizmetlerin gerekli olduğu durumlar:nörolojik,travma, kas-iskelet,kalp-solunum hastalıkları ve 1993, İngiltere,yayınlanan raporlarda hizmetler tanımlanmıştır. Buna göre, Genel(sosyal rehabilitasyon) ve Özelleşmiş hizmetler(tıbbi rehabilitasyon) olarak ayrılmıştır.

33 7.HİZMETLERİN ORGANİZASYONU GENEL HİZMETLER: LOKAL:*rehabilitasyon terapisi*tekerlekli sandalye hizmetleri*ortotikler *kontinans *doku canlılığı*disfaji *engellilik ve seksüel öğütler*yardımlar ve ekipman*iletişim rehberliği*rehabilitasyon mühendisliği ÜST DÜZEY:*Engelli yaşam merkezleri*değerlendirme merkezleri*rehabilitasyon araştırması ve gelişimi ÖZELLEŞMİŞ HİZMETLER: LOKAL:*yatan ve ayaktan hasta rehabilitasyonu*toplum rehabilitasyon ekipleri*inme merkezleri*beyin hasarı merkezleri* parkinson, multipl skleroz merkezleri*bel ağrısı merkezleri* ÜST DÜZEY:*Spinal kord hasarı merkezleri* prostetik merkezleri*kompleks ortotik,oturma,tekerlekli sandalye merkezleri*özelleşmiş iletişim rehberlik merkezleri*çevresel kontrol hizmetleri

34 8.REHABİLİTASYON HİZMETLERİNİN SUNUMU Hizmet Sunum Modelleri: Akut hizmetler Tıbbi klinikler Hastalığa spesifik klinikler Toplum rehabilitasyon ekipleri Primer bakım ekipleri Hastanın yönetimi Diğer kuruluşlarla bağlantılar: Sosyal ve mesleki rehabilitasyon ve hizmetleri.

35 9.KİMLER İÇİN REHABİLİTASYON? Bunun için 4 sorunun sorulması, kaynakların en iyi şekilde kullanımını sağlamaktadır: Kişilerin isteklerine göre rehabilitasyon düzenlenir mi?(hastane birimleri) Rehabilitasyonun etkinliği nedir?( komplikasyonlar,fiziksel ve sosyal çevre,bağımsız yaşam) Rehabilitasyonun yararı nedir? Rehabilitasyonsuz olabilir mi?

36 10.REHABİLİTASYON YERİNE GETİRİLMEZSE NE OLUR? Düzeltilebilir nedenler (beslenme,ağrı,yutma, mobilite v.s), fiziksel inaktivite problemleri ve post-akut fazda önemlidir. Başarılı sosyal integrasyon, sadece bu faktörlere değil, erken rehabilitasyon yokluğundan kaynaklanan birçok problemlere bağlıdır: İmmobilite :Bacak yaraları, spastisite, kontraktür, osteporoz Ağrı Beslenme Yutma problemleri Mesane ve barsak problemleri( konstipasyon ve inkontinans) İletişim problemleri Duygudurum ve davranış problemleri Özellikle üriner trakt ve göğüs enfeksiyonlarından kaynaklanan sistemik hastalıklar Komplikasyonların altındaki neden Oral hijyen Ekstremite kaybı

37 11.REHABİLİTASYON ARAŞTIRMASI Populasyonlardaki rehabilitasyon çalışmalarının gösterilmesi, birçok sağlık bakım alanlarından farklıdır. Kişilerin isteklerine göre değiştirilir ve ilaç tedavisi gibi standartı olmamıştır. Randomize ve diğer kontrollü klinik çalışmalar en iyi kanıt olmuştur. Cochrane Collaboration, rehabilitasyonu da içeren tüm randomize kontrollü sağlık bakım alanlarını kayıt etmiştir. Medline ve diğer veri tabanlarında ise çok az kısma yer verilmiştir. Medline de tüm randomize kontrollü çalışmalar,1987 ve 1995 arasında Klinik Rehabilitasyon da yayınlanmıştır. Randomize kontrollü çalışmalar, rehabilitasyon araştırmasında uygulamada kısıtlıdır. Nedenleri: *Çalışma büyüklüğünün yetersizliği*kontrolsüzlük*terapinin tanımlanamaması*sonuç ölçümlerinin uyumsuzluğu*körlüğün olmaması*genelleştirmenin azlığı*maliyet bilgisinin eksikliği.

38 12.REHABİLİTASYON SONUÇ ÖLÇÜMLERİ REHABİLİTASYON İHTİYACI REHABİLİTASYON YAPISI Ekip*ekipman*yapım* Organizasyon yapısı BAŞLANGIÇ AŞAMASI Problemlerin gösterilmesi* Prognostik faktörler REHABİLİTASYON YÖNTEMİ Değerlendirme*amaç durumu* Aracılık*yeniden değerlendirme SONUÇ AŞAMASI Gösterilen problemlerin azaltılması,çözümü ARACILIĞA GİRİŞ Değerlendirme*amaç durumu* Aracılık* yeniden değerlendirme ARACILIK DEĞİŞİKLİKLERİ bozukluk-rahatsızlık* Çevre*beceri*tedavi sonucu

39 13.TARTIŞMA Son 20 yılda rehabilitasyon büyük bir şekilde büyümüştür. Nörologlar, romatologlar, geriatristler, solunum hastalıkları uzmanları, kardiyologlar da bu eğitime dahil olmuştur. Fizik ve rehabilitasyonda resmi eğitim proğramları dünya çapında yayılmıştır. Sağlık bakımında klinik ve politik aktiviteler önem kazanmıştır. Yeni teknolojiler *mesleki rehabilitasyon *organizasyon *akademik temelle olan ilişkileri de halk sağlığı alanının önemini vurgulamaktadır. TÜRKİYE: Özürlüler kanunu:kanun no:5378/kabul tarihi: T.C Başbakanlık İdaresi Başkanlığı:www.ozida.gov.tr

40 MENTAL RETARDASYON:ENTELEKTÜEL BOZUKLUK VE SONUÇLARINA HALK SAĞLIĞININ YAKLAŞIMI 1. Giriş 2. İçerikler*Sınıflandırmalar* Terimler*İsimler 3. Epidemiyolojinin Tanımı 4. Santral Sinir Sistemi Bozukluğu 5. Spesifik Etyolojik Gruplar 6. Spesifik Rahatsızlıklar 7. Bağımlılık:Toplum İstekleri*Hizmetlerin Organizasyonu 8.Toplum temelli hizmetler 9.Tartışma ve özetle

41 1.GİRİŞ Halk sağlığının ilkeleri :Problemin doğası ve büyüklüğünün epidemiyolojik açıklaması, önlenmesi, geniş toplum proğramlarına öncelik verilmesini içermektedir. Önleme proğramları birçok olanak sağlamaktadır. Geçen 30 yılda tutumlar değişmiştir. Endüstriyel ülkelerde doktorlar ve parasal bakımın hakim olduğu, büyük, uzak, özel kurumlar temel olmuştur. Rahatsızlık, yaşlanma ve uzun dönem hastalıkla ilgili olarak modern halk sağlığı yaklaşımı gereklidir.

42 2.İÇERİKLER*SINIFLANDIRMALAR* TERİMLER*İSİMLER Mental retardasyon, ne tek başına antite ne de klinik tanıdır. İçeriği, sınıflandırması, terminolojisi ile birçok karışıklığı içermektedir. Pediatristler, genetikçiler, biyokimyacılar, psikologlar, psikiatrisler, eğitimciler, yöneticiler,sosyologların alanları ile birbirine geçmektedir. Her gruba göre, farklı hasta beklentileri ve problemleri vardır. Güncel sınıflandırmalar: *ICD-10(WHO 1992a)/IQ kriteri/ yetersiz ve pratikte nadiren, *AAMR 1992 ve DSM-IV/IQ bilgisi/ kısıtlayıcı, *ICIDH(WHO 1980)/mental retardasyon sınıflaması, bozuklukrahatsızlık-engellilik tanımlamaları, *WHO 2001 sınıflaması,bu tanımlamalarda değişiklik yapılarak Ocak 2001 de sonuç olarak yayınlanmıştır. Bu bölümde kullanılan kelimeler, ICIDH içeriğine dayanmıştır. Buna göre, Küresel ve Parsiyel kategori olarak ayrılmıştır.

43 2.İÇERİKLER*SINIFLANDIRMALAR* TERİMLER*İSİMLER KÜRESEL Kategoriler: Yaygın entellektüel bozukluk: *Kriter: Entellektüel *Ölçümler:Zeka ve gelişme testleri *Temel kategoriler:şiddetli;iq 50 nin altında(bazen içeriğine göre ayrılır) Orta;IQ arasında Yaygın öğrenme güçlüğü: *Kriter: Eğitsel *Ölçümler:Öğrenme başarısının çoğunluğu *Temel kategoriler:şiddetli-orta kullanılmakta ise de sıklıkla hastalık tarifi Yaygın bağımlılık( mental retardasyon gibi entelektüel bozuklukla ilgili): * Kriter:Farklı toplumlarda değişkenler *Ölçümler:Bağımlılık skalası veya adaptasyonsuzluk *Temel kategoriler:şiddetli;çoğunlukla IQ 50 nin altına sınırlıdır. Orta;Çok değişkenli sosyal seleksiyon kriteri

44 2.İÇERİKLER*SINIFLANDIRMALAR* TERİMLER*İSİMLER PARSİYEL Kategoriler: Fiziksel bozukluklar, etyolojik ve patolojik gruplar: *Kriter:Çoğunlukla patolojik/ etyolojik tanı *Ölçümler:Genellikle klinik ve laboratuar *Temel kategoriler:çoğunlukla medikal tanı gruplarının sağladığı nörolojik bozukluklar Bozukluk ve rahatsızlıkların sendromları: *Kriter:Epidemiyolojik olarak belirti ve semptomların gruplaşması *Ölçümler:Klinik,radyolojik,biyokimyasal v.s *Temel kategoriler:epilepsiler, serebral palsiler, otistik spektrum hastalıkları,psikiyatrik hastalıklar

45 2.İÇERİKLER*SINIFLANDIRMALAR* TERİMLER*İSİMLER Spesifik bozukluklar (fonksiyon kayıpları): *Kriter:Normal fonksiyonlardaki kayıpların tanımı *Ölçümler:Elde edilir standardize değerler *Temel kategoriler:spesifik motor,duysal,entelektüel,duygusal,davranışsal disfonksiyonlar Sosyal dezavantajlar: *Kriter:Sosyal dezavantaj *Ölçümler:Oldukça az standardize ölçümler *Temel kategoriler:kazanç,istihdam,eğitim,erişim,utanç, suistimal Bakıcıların ilgisi:hasta ve aile dezavantajları *Rahatsız kişiler gibi sosyal dezavantajlar

46 3.TANIMLAYICI EPİDEMİYOLOJİ Sıklıkları etkileyen faktörler: *Mental retardasyon gibi heterojen kategorilerin insidans ve prevalansı oldukça dinamiktir. *Birçok nedenle meydana gelen sıklıklar tanımlanmış ve ayrılmıştır. Çoğu hastalıklar konsepsiyonda meydana gelir. Diğerleri erken fetal yaşam,doğum sırası,erken postnatal dönemde meydana gelir. Yeni olgular,yaşla daha az sıklık gösterir. Ve yığılmanın başlaması 4-5 yılda olmaktadır. *İnsidans, grupların tanımlanmasını içerir. Gerçek insidans çeşitli sendromlardan dolayı zordur. *Hastalığın başlangıç süreci, mortalite, göç farklı zamanlarda ve farklı toplumlardaki prevalans değişikliğine yol açar.

47 3.TANIMLAYICI EPİDEMİYOLOJİ Şiddetli entellektüel bozukluk(iq 50 nin altı) *Nokta prevalansı farklı toplumlarda doğum kohortlarına benzer değişir. Gelişmekte olan ülkelerde bazen özellikle iyot eksikliği bulunurken, gelişmiş ülkelerde Down s sendromu görülmektedir. *Yaşa spesifik prevalans da değişkendir. *Zamana ait değişiklik gelişmiş ülkelerde de benzerdir. *Sosyal faktörler.

48 4.SANTRAL SİNİR SİSTEMİ BOZUKLUĞU SSS hasarı ve hastalığı ile ilişkili entellektüel bozukluğa bağlı bilinen patolojik nedenler ve sendromlar oldukça azdır. Etyolojik çalışmalar, özellikle nedensel faktörler ve patolojik sonuçlarla ilgili olmalıdır.

49 5.SPESİFİK ETYOLOJİK GRUPLAR Down s sendromu Frajil X sendromu Kalıtsal metabolik hastalıklar( konjenital hipotiroidi, fenilketonüri) Resesif genetik anormallikler Nöral tüp defektleri Fetal alkol sendromu İyot eksikliği hastalıkları Genel beslenme Perinatal faktörler Bulaşıcı hastalıklar

50 6.SPESİFİK RAHATSIZLIKLAR Mental retarde kişinin tanımı ve değerlendirilmesi: Entelektüel bozukluğu olan birçok kişi, günlük yaşamlarında motor ve duysal rahatsızlıktan etkilenir. Yetenek ve rahatsızlıklara göre farklı proğram planlanır. Çalışmalar, mobilite ve sosyal etkileşimin, IQ dan daha iyi belirteç olduğunu göstermektedir. Epilepsi %20-50, serebral palsi %15-40, görsel problemler %10-30 şiddetli entelektüel bozuklukta görülürken, birçok motor ve duysal rahatsızlıklar düşük IQ ile ilişkilidir. Bunlardan kaynaklanan iletişim problemleri daha zordur. Psikoterapi, konuşma terapisi, mesleki terapi, psikolog, aile doktoru, pediatrist, psikiatrist, öğretmenler, hemşireler, sosyal çalışanlar ve bakıcıların eşliğinde profesyonel yardım gereklidir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklı problemler izlenir. Duysal değerlendirme önemlidir. Gelişim ve zekanın değerlendirmesinde sağırlık engeldir. Sosyal adaptasyon, rehabilitasyon rehberliğinde değerlendirilir.

51 7.BAĞIMLILIK:TOPLUM İSTEKLERİ VE HİZMETLERİNORGANİZASYONU Hikaye, organizasyon ve bakım felsefesi: *19.yy ın sonlarından beri entellektüel bozukluk, tüm toplumlarda ayrı ve önemli bir problem olarak çıkmıştır. *Birçok ülkede kurallarla desteklenen kurumların yerini profesyonel toplum temelli hizmetler almıştır: özürlü ve ailelerin organizasyonu*amaçların yeniden tanımlanması*hizmetlerin yeniden yapılandırılması*profesyonellerin yeniden eğitilmesi*özürlü organizasyonlarının aktif katılımını desteklemek ve teşvik etmek*küçük topluluk merkezleri kurmak*merkeziyetçi olmayan,eşitlikçi özürlü organizasyonlarını teşvik etmek. *Birçok ebeveyn, çocuklarını kurum bakımına vermezler ancak alternatiflerinin yokluğunda bu kurumlara razı olurlar. *Kişilerin bağımsızlığını desteklemek, hizmet vermede önemli prensiptir. Fakat bu şiddetli entelektüel bozukluğu ve multipl rahatsızlığı olan kişiler için zordur. *Sonuçta, suistimalden ve hatalı tedaviden koruma, bilgi isteği, kendi istek ve cevaplarına göre yardım, kanun ve sivil haklarla desteklenmiştir.

52 8.TOPLUM TEMELLİ MENTAL RETARDASYON HİZMETLERİ Kendi evlerinde yaşamaları Bilgi ve eğitim Çalışma ve boş zaman Moniterize etme ve değerlendirme

53 9.TARTIŞMA VE ÖZETLE Yaygın entellektüel bozukluk, öğrenme rahatsızlığı ve bağımlılık farklı olmasına rağmen, mental retardasyonla içeriği ve sınıflandırmaları ile içiçedir. Birçok organik etyolojik faktörler, entellektüel bozukluk şiddetli olduğunda önemli nedendir. Beklentiler kişisel ve değişkendir. Hizmetler, normolizasyon ve günlük yaşam modelleri şeklinde belirlenmektedir. Bu kişiler diğer insanlar gibi aynı hak ve ayrıcalıklara sahiptir. Toplum ve kültürlerinde edindikleri rolleri ve aktiviteleri üstlenmektedirler. Toplumda kullanılan günlük yaşam modeli pahalıdır. Fakat yüksek kaliteli kurum bakımından pahalı değildir. Bununla birlikte sürdürülmesi zordur. Personel ihtiyacı olsa da yeterlidir. Toplum temelli hizmetlerde sosyal hizmetlerin sağlanması, tüm yaş gruplarının ve bakıcılarının yaşamlarının desteklenmesi gerekmektedir.

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI -2 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İşe Giriş Muayeneleri Aralıklı kontrol muayeneleri (periyodik muayeneler) Sağlık Eğitimi 1 İşe Giriş

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI

ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI ENGELLİ HASTALARDA HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI Hazırlayan: Yasemin KAYA Acıbadem Kayseri Hastanesi Poliklinik Eğitim Hemşiresi Hazırlanma Tarihi: 20/03/2012 yasemin.kaya@acibadem.com.tr ENGELLİ HASTA; u Doğuştan

Detaylı

DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARINDA TANI VE TEDAVİ

DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARINDA TANI VE TEDAVİ DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARINDA TANI VE TEDAVİ Konuşma Bozuklukları Konuşma Bozuklukları Üç Büyük Kategoriye ayrılabilir: 1. Artikülasyon Hastalıkları 2. Akıcılık Hastalıkları 3. Dil Bozuklukları Konuşma

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

Ses Kısıklığı Nedenleri:

Ses Kısıklığı Nedenleri: Sesin oluşumunda temel olarak üç sistem rol oynamaktadır. Bu sistemlerden birincisi jeneratör sistemdir. Jeneratör sistem basınçlı hava çıkışını sağlayan akciğerler tarafından oluşturulur. İkincisi vibratuar

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Topluluğu kuruluşlarından Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri, Türkiye nin yerinde sağlık ve bakım çözümleri sunan ilk ve en büyük kuruluşudur.

Detaylı

Geriatrik Tıp Tarihi Mevcut Durum: Problem ve Fırsatlar

Geriatrik Tıp Tarihi Mevcut Durum: Problem ve Fırsatlar Geriatrik Tıp Tarihi Mevcut Durum: Problem ve Fırsatlar Dr.Mustafa HAYIRLIDAĞ Giriş Mevcut Durum Problem ve Fırsatlar Bugun kimiz? Hedef hastalarımız kimler? Geriatrik tıp bugün nerede? Zorluklar GİRİŞ

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

I. YARIYIL (ZORUNLU) İLERİ NÖROFİZYOLOJİ (FTR

I. YARIYIL (ZORUNLU) İLERİ NÖROFİZYOLOJİ (FTR T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) İLERİ NÖROFİZYOLOJİ

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD Türkiye yaşlanıyor 2010 yılı Türkiye toplam nüfusu 73.722.988 65 yaş

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması Yaşlı sağlığı DSÖ yaşlılığı Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlamıştır 65 yaş

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener Motor Nöron ve Kas Hastalıkları Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Vücudun herhangi bir bölümünde kas kuvveti azalması: parezi Tam kaybı (felç) : paralizi / pleji Vücudun yarısını tutarsa (kol+bacak)

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME KAPSAMI İşe giriş muayenesi ve işe yerleştirme birbirini tamamlayan kavramlardır. İşe Giriş Muayenesi Aralıklı Kontrol Muayenesi Erken Kontrol

Detaylı

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

Zeka Gerilikleri. Zeka Tanım. Mental Retardasyon (Zeka Geriliği) Tanım. Sıklık ve Yaygınlığı. Down Sendromu. Etiyoloji 30.03.2015

Zeka Gerilikleri. Zeka Tanım. Mental Retardasyon (Zeka Geriliği) Tanım. Sıklık ve Yaygınlığı. Down Sendromu. Etiyoloji 30.03.2015 Zeka Gerilikleri Yard. Doç. Dr. Emrah SONGUR GOÜ Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Zeka Tanım Zeka kişinin; Algılama, Yönelim, Hafıza, Soyutlama, Kavramsallaştırma, Neden sonuç bağlantıları

Detaylı

AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği

AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği İşyeri Sağlığı, Güvenliği ve Hijyeni AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliğinin önemi Misyon ve teşkilat AB Mevzuatı ve AB Stratejisi Ortaklar Başlıca güçlükler ve inisiyatifler

Detaylı

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikr. AD. Epidemiyoloji Nedir? Sağlıkla ilgili

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği

İş Sağlığı ve Güvenliği İş Sağlığı ve Güvenliği Sunanlar: Cem Taşkın Öktem 1133022 Büşra Duman 1133024 Sunum Tarihi: 06.03.2014 İrem Bengisu Ay 1133016 Kübra Yaman 1133036 İş Sağlığı ve İş Güvenliğinin Gelişimi Geçmişi daha eskiye

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

Nüfus yapısının temel belirleyicisi olan doğurganlık ve mortalite hızlarının düşmesi dünyada ve Türkiye de nüfusun yaşlanmasına yol açmaktadır.

Nüfus yapısının temel belirleyicisi olan doğurganlık ve mortalite hızlarının düşmesi dünyada ve Türkiye de nüfusun yaşlanmasına yol açmaktadır. Yaşlı sağlığı Nüfus yapısının temel belirleyicisi olan doğurganlık ve mortalite hızlarının düşmesi dünyada ve Türkiye de nüfusun yaşlanmasına yol açmaktadır. 1950 lerde dünyada Doğuşta beklenen yaşam süresi

Detaylı

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması

hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması hs-troponin T ve hs-troponin I Değerlerinin Farklı egfr Düzeylerinde Karşılaştırılması Tuncay Güçlü S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü 16-18 Ekim 2014, Malatya GİRİŞ Kronik

Detaylı

İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI

İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI Dr. Nehire Tüten YÜKSEKOĞLU İzmir İl Sağlık Müdürlüğü M a r t / 2 0 1 5 30 25 20 15 10 5 Senaryolara Göre Seçilmiş 65+ Nüfus Yüzdeleri, 2013-2075 % 9,7

Detaylı

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri GARD Türkiye Projesi Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri KBYM Triaj Bilgilendirme Eğitim İleri teknoloji hastaneleri 2. Basamak hastane Evde bakım I. basamak Acil Servisler Özel bakım kuruluşları

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GÖZ - SİNİR VE PSİKİYATRİ SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GÖZ - SİNİR VE PSİKİYATRİ SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI - SİNİR VE SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Nöroloji 12 8 20 Psikiyatri 12 8 20 Farmakoloji 12 8 20 Beyin cerrahisi 10 8 18

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ ZORUNLU DERSLER İş Sağlığı Epidemiyolojisi ISG701 1 3 + 0 6 İş sağlığı ve epidemiyoloji kavramlarının

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

www.ankaraisguvenligi.com

www.ankaraisguvenligi.com I.BÖLÜM www.ankaraisguvenligi.com TEHLİKE: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar verme potansiyeli. (6331 sayılı İSG Kan.) TEHLİKE: Bir

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-3 PROF.DR.SARPER ERDOĞAN

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-3 PROF.DR.SARPER ERDOĞAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MESLEK HASTALIKLARI-3 PROF.DR.SARPER ERDOĞAN Meslek Hastalıkları-3 Meslek Hastalıkları Listesi Meslek Hastalıklarının Tıbbi ve Yasal Tanı Koyma Süreci

Detaylı

HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI. Prof. Dr. Oğuz KARABAY

HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI. Prof. Dr. Oğuz KARABAY HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI Prof. Dr. Oğuz KARABAY Hastane İnfeksiyonları Tanım Hastalar hastaneye başvurduktan sonra gelişen ve başvuru sırasında kuluçka döneminde olmayan yada hastanede oluşmasına

Detaylı

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük Çorum 3. grup (Kırılgan Gruplar) Moderatör: Yrd. Doç. Dr. Metin UÇAR Raportör: Sümer ÇAKIR I.Bölüm Kırsalda yaşayanlar Sorunlar Gelir kaynakları yetersiz Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

30- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Dr. VOLKAN DÜNDAR

30- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ. Dr. VOLKAN DÜNDAR 30- İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Dr. VOLKAN DÜNDAR 1 Epidemiyoloji 1 Toplumlarda sağlıkla ilgili olayların dağılım ve nedenlerini inceleyen bilim dalıdır. İnsan toplulukları üzerine

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D.

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. İhmal edilen bir konu olarak iş sağlığı ve güvenliği Bu konuda ihmal edilen bir grup olarak sağlık çalışanları Sağlık hizmeti

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ Ali Kaan ÇOKTU İSG Uzman Yardımcısı Endüstri Mühendisi Giriş Genel

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır.

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 1 / 5 1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk a detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 2. Kapsam: Bu talimat çocuk ın değerlendirilmesine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

ERGOTERAPİ. Dr. Alev Kılıçoğlu

ERGOTERAPİ. Dr. Alev Kılıçoğlu ERGOTERAPİ Dr. Alev Kılıçoğlu Kelime Anlamı: Ergoterapi kelimesi Yunanca dan gelmektedir Ergon sözcüğü, iş, hareket, eylem, davranış, beceri, etkinlik anlamına gelir. Therapeia sözcüğü ise bakım, iyileşme,

Detaylı

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE HEDEF 1. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) programlarının amacı, çalışanların maddi ve manevi yararı için

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Sibel KÜÇÜK Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Solunum Sistemi Hastalıklarında Evde Bakımın Amacı Progresyonu önlemek,

Detaylı

REHABĠLĠTASYON KAVRAMI. Dr. Aliye Tosun Ġzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD

REHABĠLĠTASYON KAVRAMI. Dr. Aliye Tosun Ġzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD REHABĠLĠTASYON KAVRAMI Dr. Aliye Tosun Ġzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD 1 Amaçlar Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon nedir? Rehabilitasyon nedir? Rehabilitasyonun

Detaylı

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI Dr. Buhara Önal ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Meslek Hastalığı 506 s. Sosyal Sigortalar Kanunu 11. md Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

Meslek Hastalıkları. Prof.Dr.M.Sarper Erdoğan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Meslek Hastalıkları. Prof.Dr.M.Sarper Erdoğan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Meslek Hastalıkları Prof.Dr.M.Sarper Erdoğan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Tanımlar İş Kazası Meslek Hastalıkları İçerik Meslek Hastalıkları Listesi Meslek Hastalıklarının Saptanması

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri

Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Environment International Hava Kirliliği ve Sağlık Etkileri Hoş Geldiniz 23 Temmuz 2010 Wim van Doorn TEMĠZ HAVA NEDĠR? Temiz hava bileşimi Azot Oksijen Su buharı Diğer kirleticiler Karbon dioksit Organik

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Doktora 6. Yarıyıl DERS KODU DERSLER TEO. UYG. KRD. AKTS Z/S. Doktora 8. Yarıyıl

Doktora 6. Yarıyıl DERS KODU DERSLER TEO. UYG. KRD. AKTS Z/S. Doktora 8. Yarıyıl AVRASYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ VE DERS İÇERİKLERİ Doktora 1. Yarıyıl ISGD 601 İş Sağlığı ve İş Hijyeni 3 2 3 Z ISGD 603 Meslek Hastalıkları

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ OMURİLİK YARALANMALARI HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ Omurilik yaralanmaları, omurganın içinde bulunan sinir dokusunun, travma ya da

Detaylı

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara Alkol, sigara, uyuşturucu madde, kumar gibi zararlı alışkanlıkların tüm dünyada tehlikeli boyutlarda yaygınlaşmaya başlaması ülkemizi de tehdit eden bir problemdir. Lise ve üniversite öğrencileri ile çalışan

Detaylı

İSTANBUL İLİ TAHMİNİ ÖZÜRLÜLÜK ORANLARI

İSTANBUL İLİ TAHMİNİ ÖZÜRLÜLÜK ORANLARI İSTANBUL İLİ TAHMİNİ ÖZÜRLÜLÜK ORANLARI İstanbul ilinin nüfusu 15 milyon kabul edildiğinde; İstanbul İşitme Toplam:462 187.5 9. 55.5 57. 72. 77.437 37.98 25.197 26.856 28728 11.63 52.2 3.33 3.144 43.272

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

İşyeri Hekimleri İçin Yenileme Eğitim Programı

İşyeri Hekimleri İçin Yenileme Eğitim Programı İşyeri Hekimleri İçin Yenileme Eğitimi Programı Sıra No Konular 1 Açılış, Tanışma, Programın Tanıtımı ve Ön Test 1 Uygulaması 2 Yetişkin Sağlık Eğitim Teknikleri 2 3 Dünya da ve Türkiye de İSG nin Mevcut

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

1959 yılında ilk infeksiyon kontrol hemşiresi İngiltere de resmen atanmıştır. DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ

1959 yılında ilk infeksiyon kontrol hemşiresi İngiltere de resmen atanmıştır. DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ DİŞ HEKİMLİĞİNDE İNFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ Hem. Filiz ARIK O.M.Ü. Diş Hekimliği Fakültesi İngiltere ye dönünce sağlık istatistik yöntemlerinin kurucusu kabul edilen Farr ile işbirliği yapmıştır. Yazdığı

Detaylı

Prof. Dr. Demir Budak. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten

Prof. Dr. Demir Budak. Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten Prof. Dr. Demir Budak Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III DERS KURULU 3 TIP 331-SİNİR SİSTEMİ VE LOKOMOTOR SİSTEM Başlama Tarihi: 30.11.15 Bitiş Tarihi:

Detaylı

YOĞUN BAKIMDA SIFIR İNFEKSİYON. Yrd. Doç. Dr. Melda TÜRKOĞLU Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Yoğun Bakım Bilim Dalı

YOĞUN BAKIMDA SIFIR İNFEKSİYON. Yrd. Doç. Dr. Melda TÜRKOĞLU Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Yoğun Bakım Bilim Dalı YOĞUN BAKIMDA SIFIR İNFEKSİYON Yrd. Doç. Dr. Melda TÜRKOĞLU Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Yoğun Bakım Bilim Dalı MÜMKÜN MÜ??? o YOĞUN BAKIM İNFEKSİYONLARI??? o YOĞUN BAKIMDA İNFEKSİYONUN

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP)

Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Hasta Merkezli Standartlar - Hastaların Bakımı (COP) Bir sağlık kuruluşunun temel hedefi hasta bakımıdır. Hastaların benzersiz ihtiyaçlarını destekleyen ve bunlara cevap veren bir ortamda en uygun bakımın

Detaylı

8-Biyolojik İzleme. Volkan Dündar

8-Biyolojik İzleme. Volkan Dündar 8-Biyolojik İzleme Volkan Dündar Biyolojik izlemenin tanımı 1 Biyolojik izleme: Tehlikeli maddelerin, Metabolitlerinin ya da bunların biyokimyasal veya biyolojik etkilerinin parametrelerinin varlığında

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

Pratik Sınav Tarihi: 22 Nisan 2015 Teorik Sınav Tarihi: 27 Nisan 2015

Pratik Sınav Tarihi: 22 Nisan 2015 Teorik Sınav Tarihi: 27 Nisan 2015 DİSİPLİN/BÖLÜM Teorik Prati k TOPLAM Psikiyatri 27 27 Farmakoloji 18 18 12 2 14 Nöroloji 12 12 Nöroşirurji 16 16 Göz 7 7 Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları 10 10 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 1

Detaylı

SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİMDALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ

SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİMDALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİMDALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ A. YÜKSEK LİSANS ZORUNLU/SEÇMELİ DERSLERİ Ders Kodu Dersler Z/S T U/L TOP K AKTS HEMŞİRELİKTE BİLİŞİM VE SINIFLAMA SİSTEMLERİ

Detaylı