REM uyku davran fl bozuklu u farmakolojisi üzerine bir güncelleme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "REM uyku davran fl bozuklu u farmakolojisi üzerine bir güncelleme"

Transkript

1 N_ /10/06 9:08 AM Page 335 Gözden Geçirmeler ve Özetler REM uyku davran fl bozuklu u farmakolojisi üzerine bir güncelleme Jean-François Gagnon, PhD; Ronald B. Postuma, MD ve Jacques Montplaisir, MD, PhD, FRCPc Özet REM uyku davran fl bozuklu u (RDB), rüyalara efllik eden ve hastada uyku bölünmelerine ve kendi ve yatak arkadafl nda yaralanmalara yol açabilen kompleks davran flsal belirtilerle karakterizedir. Bu durumda hastalar belirtilerini kontrol alt na alabilmek için tedaviye ihtiyaç duyarlar. Farmakolojik ajanlar n, RDB de geliflen REM uyku kas atonisi ve motor davran fllar üzerinde pozitif ve negatif etkiye sahip olduklar bildirilmifltir. Clonazepam RDB mevcut hastalarda etkilidir ve iyi tolere edilmektedir ve bu nedenle bafllang ç tedavisi olarak kabul edilmelidir. Düflme riski yüksek, biliflsel bozuklu u olan veya obstrüktif uyku apnesi bulunan hastalarda melatonin clonazepama iyi bir alternatif olabilir. Asetilkolinesteraz inhibitörleri ve dopaminerjik ajanlar n aç k bir etkileri yoktur. Monoamin oksidaz inhibitörleri, trisiklik antidepresanlar, serotonin geri al m inhibitörleri ve noradrenerjik antagonistler RDB belirtilerini indükleyebilir veya agreve edebilirler. Bu nedenle RDB hastalar nda kaç n lmalar gerekir. RDB geliflme riski mevcut nörodejeneratif hastal klarda veya narkolepsi hastalar nda bu tür ajanlara ihtiyaç duyuldu unda, RDB belirtilerine karfl sistematik takip gerekebilir. NEUROLOGY 2006;67: REM uyku davran fl bozuklu u (RDB) REM uykusu s ras nda afl r kas tonusu ve arzu edilmeyen davran flsal belirtilerle karakterizedir. 1 Bu davran flsal belirtiler genelde rüya içeri ine cevaben o flekilde ortaya ç kmaktad r ki, hastalar adeta rüyalar n davran fllarla göstermektedirler. RDB, idiyopatik formda veya nörolojik hastal klarla ve özellikle de nörodejeneratif hastal klarla birlikte olabilmektedir. 1 Uyku süresince anormal motor belirti flikayeti olmaks z n polisomnografide REM uyku kas aktivitesi ve kolunu-baca n hafifçe sa a sola sallama veya hayk rma ile karakterize subklinik bir RDB formu bildirilmifltir. 1 RDB ilk kez Schenck ve ark. taraf ndan ayr bir klinik antite olarak tan mlanm fl 2 ve 1990 da bir uyku patolojisi olarak kabul edilmifltir. 3 Prevalans ve nörolojik bozukluklarla ba lant s. RDB prevalans n n 70 yafl ve üzeri kiflilerde %0.4 ve genel popülasyonda %0.5 oldu u tahmin edilmektedir. 4,5 RDB, Parkinson hastal (PH), 7,8 multisistem atrofi, 9,10 Lewy cisimcikli demans (DLB), 11 ve progresif supranükleer felç (PSP) gibi nörodejeneratif hastal klara efllik edebilmektedir. Machado-Joseph hastal, 12 Guillain-Barré sendromu, 14 narkolepsi, 15 ALS, 16 nonparaneoplastik limbik ensefalit, 17 otizm, 18 Gilles de la Tourette sendromu 19 ve grup A kseroderma pigmentosum 20 gibi nörolojik bozukluklarda da görülebilir. Kortikobazal dejenerasyon 21 ve Alzheimer hastal nda (AH) 22 da bazen RDB tan s konulabilmektedir. Tan ölçütleri ve klinik belirtiler. Yak n döneme kadar RDB tan ölçütleri klinikti ve rüya durumu ile iliflkili ekstremite veya vücut hareketleri yan nda afla dakilerden en az birini içermekteydi: 1) uyku s ras nda tehlikeli veya potansiyel tehlikeli davran fl bozuklu u, 2) rüyan n eyleme dönüfltürülmesi veya 3) uykuyu bölen uyku davran fllar. 23 Mamafih, klinik ölçütlerin duyarl l polisomnografi (PSG) tan ml ölçütlerden daha düflüktür. 7,24 Dahas, RDB uyurgezerlik, gece terörü, obstrüktif uyku apne sendromu ve uyku nöbetleri gibi RDB benzeri bulgularla da kar flabilir. Bu nedenlerle, davran flsal belirtilerin sadece REM uykusu s ras nda ortaya ç kt ndan emin olmak gerekir. PSG ölçütleri, REM uykusu s ras nda artm fl submental veya ekstremite EMG aktivitesi, afl r vücut veya ekstremite s çramalar ve kompleks davran flsal belirtilere dayal - d r. PSG yi baz alan tan ölçütleri Uluslararas Uyku Bozukluklar S n flamas n n 1 ikinci versiyonunda önerilmifltir. Centre d etude du sommeil et des rythmes biologiques (J.F.G., R.B.P., J.M.), Hopital du Sacre Coeur de Mentréal ve Centre de recherche 8J.F.G.9, Institut Universitaire de Géritrie de Montréal, Montréal, Québec, Canada. (J.M.) operasyon bursu ile desteklenmifltir ve Kanada Sa l k Araflt rmalar Enstitüsünün (J.F.G.) doktora sonras ö renci bursu, Dr. Montplaisir Kanada Devlet Uyku Bozulkuklar Kürsüsü nü yönetmektedir. Aç klama: Yazarlar n bildirecekleri ç kar çat flmas yoktur. 20 Ocak 2006 da al nd. Son hali ile 9 May s 2006 da kabul edildi. Adres bilgileri ve yeniden bask istekleri için, Dr. Jacques Montplaisir, Centre d éetude du sommeil et des rythmes biologiques, Hopital du Sacré- Coeur de Montréal, 5400 Boul, Gouin Quest, Montréal, Québec, H4J 1C5, Canada; Copyright 2006 by AAN Enterprises, Inc. 335

2 N_ /10/06 9:08 AM Page 336 Tablo 1 REM uyku davran fl bozuklu u belirtileri üzerinde yararl olduklar bilinen ilaçlar Çal fl lan popülasyon (n) Doz PSG Sonuçlar Clonazepam diyopatik RDB ve di er hastal klarla iliflkili RDB (67) 6 diyopatik RDB ve nörolojik hastal klarla iliflkili RDB (38) 25 diyopatik RDB (5) 28 Melatonin diyopatik RDB (6); PH-RDB (1) 31,32 diyopatik RDB (15) mg mg RDB belirtilerinde tam (%79), k smi (%11) RDB belirtilerinde tam (%55), k smi (%32) REM fazik EMG aktivitesinde 3 mg 3 9 mg 6 hastada 13 hastada ; REM tonik EMG aktivitesinde Baz hastalarda Nörolojik hastal klarla iliflkili RDB (14) mg PSG = polisomnografi; RDB = REM uyku davran fl bozuklu u; PH = Parkinson hastal ; = azalma. RDB hastalar n n baflvuru flikayeti canl rüyalara efllik eden afl r uyku aktivitesidir. RDB davran flsal belirtileri, basit (konuflma, gülme, ba rma, afl r vücut veya ekstremite s çramalar ) veya kompleks (küfür etme, el kol hareketleri yapma, uzanma, yakalama, kollar sallama, tokat atma, yumruk atma, tekme atma, yatakta oturma, yataktan atlama, k vranma, koflma) olmak üzere s n fland r lmaktad r. 1 Kompleks RDB hareketleri genelde sert ve sald rgancad r ve hastada s kl kla ekimoz, laserasyon ve k r klara yol açabilmektedir (%32 79). 6,25 Yatak arkadafl na sald rma %64 ve yaralamaya neden olma %16 s kl kla bildirilmektedir. 25 Ek olarak, %21 70 hastada uyku bölünmesi ve %63 hastada obstrüktif uyku apne sendromu, periyodik ekstremite hareket bozuklu u, narkolepsi ve santral uyku apne sendromuna sekonder gün içi uyku hali bildirilmektedir. 25 Hastalar n %90 nda rüya içeri i de iflmektedir, 6 ço u hasta gün içi normal olduklar n, buna karfl n rüyalar n n afl r fliddet içerdi ini belirtmektedirler. 26 RDB nin kanuni sonuçlar olabilir veya iliflkilere önemli zararlar verebilir. 27 Bu nedenle, do ru tan ve yeterli tedavi önemlidir. Nonfarmakolojik tedaviler aras nda yatak odas nda güvenli i art rmak bulunmaktad r, örne in potansiyel tehlikeli cisimler kald r labilir. Yata n etraf na yast klar dizmek ya da zemine bir ikinci yatak koymak düflmelere ba l yaralanmalar azaltabilir. Yatak arkadafllar na yumruk ya da tekme atan hastalar, ayr yatmal d r. Bununla beraber tedavinin esas n, özellikle orta ve ileri fliddetteki olgularda farmakolojik tedavi oluflturur. RDB farmakolojisi. Bildi imiz kadar ile, RDB tedavisinin etkilili ini de erlendiren hiçbir kontrollü, randomize, çift-kör çal flma bulunmamaktad r. Ço u çal flma tek olgu bildirimleri veya küçük hasta serileri fleklindedir. Bu bildirimlerde, RDB tan s n n ve tedavi etkilili inin PSG ile desteklenmemifl olmas gibi önemli metodolojik k s tlamalar mevcuttur. RDB belirtilerinde yararl etkilere sahip ilaçlar. Sedatif bir benzodiazepin olan clonazepam günümüzde RDB de 336 NEUROLOGY 67 September (1 of 2 ) 2006 tercih edilen ilaçt r (tablo 1). ki genifl olgu serisinde hastalar n büyük k sm nda clonazepam ile anlaml düzelme bildirilmifltir. 6,25 En genifl seride clonazepam, hastalar n %79 unda tam bir düzelme sa lam fl ve %11 lik k sm nda da k smi bir yarar göstermifltir. 6 Bafllang ç dozu yatmadan önce 0.5 mg dir. E er yetersiz olursa doz 1-2 mg a ç kar labilir. Ço u olguda uyku davran fllar nda ve kâbuslarda ilk hafta içinde bir bask lanma elde edilebilmektedir. Tolerans nadiren geliflir ve ilac n yararlar genelde y llarca sürer. Clonazepam n etki mekanizmas bilinmese de, REM uyku tonusunda de il klinik motor belirtilerde bir bask lanma sa lad düflünülmektedir. PSG de clonazepam davran flsal belirtileri azaltmakta ve tonik REM uyku kas aktivitesini düzeltmeksizin fazik EMG aktivitesini düflürmektedir. 28 Clonazepam n yararl etkilerinin bir k sm serotonerjik özelliklerine ba lanm flt r. 29 Clonazepam hastalar n yaklafl k %10 unda etkisiz kalmaktad r. 6,25 Buna ek olarak, hastalar n yaln zca küçük bir k sm nda yan etkiler bildirilmiflse de, yafll larda clonazepam konfüzyon ve düflme riskini yükseltebilir 30 ve obstrüktif uyku apnesini indükleyebilir veya kötülefltirebilir. RDB de di er benzodiazepinlerin etkilili ini bildiren herhangi bir yay n yoktur. Alternatif tedaviler düflünülebilir. Baz çal flmalarda melatoninin yararl oldu u iddia edilmifltir (tablo 1). diyopatik RDB li 9 hastada, yatmadan önce 3 mg melatoninin 6 hafta boyunca kullan lmas sonras, 6 s nda uyku s ras nda motor aktivitenin düfltü ü ve REM uyku kas atonisinde k smi bir onar m sa land görülmüfltür. 31,32 Bu bulgu daha genifl bir çal flmada da tekrarlanabilmifltir. diyopatik RDB si olan 15 hastadan 13 ünde yatmadan önce 3 9 mg melatonin ile belirtilerde düzelme sa lanm flt r. 33 laveten, nörodejeneratif bozukluklara ba l RDB si olan 14 hasta ile yürütülen bir çal flmada, (3 12 mg) melatonin ile 12 hastada k smi bir yarar elde edilmifltir. 34 Melatoninin RDB belirtilerini azaltma mekanizmas halen bilinmemektedir. Baz yazarlar, melatoninin sirkadiyen ritimde RDB ye ba l desenkronizasyonu düzeltebilece ini iddia etmektedirler. 31,32 PSG çal flmalar nda da

3 N_ /10/06 9:08 AM Page 337 Tablo 2 Uyku davran fl bozuklu u belirtileri üzerindeki etkileri tart flmal olan ilaçlar Çal fl lan popülasyon (n) Doz PSG Sonuçlar Antikolinesterazlar Donepezil diyopatik RDB (3) 38 DLB-RDB (3) 41 DLB-RDB (50 nin üzerinde) 34 Rivastigmin DLB (6) 39 DLB-RDB (4) 40 Dopaminerjik ilaçlar Pramipeksol diyopatik RDB (8) 45 PH-RDB (11) 46 Levodopa RDB (1) 47 PH-RDB (3) 48 DLB-RDB (1) 49 PH (15); normal (14) 50 PH (88) 51 PH-RDB (35); PH-NRDB (35) mg 10 mg 9-12 mg 0.78 mg (ortalama) 2.2 mg (ortalama) 100 mg 500 mg De iflebilir De iflebilir Tan Tan 1 hastada RDB belirtileri ayn Uyku davran fllar nda azalma Uyku bozuklu unda düzelme REM de basit motor davran fllarda REM uyku atonisinin degredasyonu RDB belirtileri ayn Fazik ve tonik EMG aktivitesinde 6 hastada gece terörü PH-RDB grubunda daha uzun ve daha yüksek dozda levodopa tedavisi PSG = polisomnografi; RDB = REM uyku davran fl bozuklu u; DLB = Lewy cisimcikli demans; PH = Parkinson hastal ; = art fl; = azalma REM uyku kas atonisine yol açan mekanizmalarda bir onar m dikkati çekmektedir. 32,33 RDB belirtileri üzerinde etkileri tart flmal olan ilaçlar. RDB patofizyolojisine yönelik olarak, baz yazarlar kolinerjik iletide ifllev bozuklu u olabilece ini iddia etmifllerdir Bu nedenle, RDB belirtilerinin kolinerjik ajanlarla düzelebilece i düflünülmüfltür (tablo 2). Mevcut baz asetilkolinesteraz inhibitör (donepezil ve rivastigmin) çal flmalar nda, idiyopatik RDB 38 ve DLB ye ba l RDB olgular nda uyku kalitesinin yükseldi i ve motor hadiselerin azald görülmüfltür. Ancak bu çal flmalar n hiç birinde tedavi etkilili i PSG ile desteklenmemifltir. Dahas, DLB ye ba l RDB hastalar ile yürütülmüfl baflka çal flmalarda donepezil ile RDB belirtilerinin frekans ve fliddetinde bir düzelme elde edilememifltir. 34,41 RDB ile, nigrostriatal sistemde dopaminerjik nöron kayb ile karakterize bir nörodejeneratif hastal k olan PH 7,8 aras nda güçlü bir ba vard r. Ço u olguda RDB, PH tan - s konulmadan y llar önce geliflmektedir. 25,42 PET ve SPECT yard m yla idiyopatik RDB hastalar ile yürütülen çal flmalarda, dopaminerjik nigrostriyatal sistem ifllev bozuklu u tespit edilmifltir. 43,44 Bu nedenlerle, RDB tedavisinde dopaminerjik ajanlar da kullan lmaktad r (tablo 2). diyopatik RDB hastalar yla yap lan son bir çal flmada, D3 reseptörlerine afinitesi yüksek bir D2 reseptör agonisti olan pramipeksolle hastalar n bildirdi i motor hadise yo- unluk ve frekans nda bir düflüfl ile birlikte PSG-video kay tlar nda gözlenen basit motor davran fllarda bir azalma oldu u fark edilmifltir. 45 REM fazik EMG aktivitesi de iflmemifl ve REM uyku kas atonisinde paradoksal bir degradasyon gözlenmifltir. Ancak bu sonuç PH ye ba l RDB hastalar nda tekrarlanamam flt r. 46 diyopatik RDB li bir hasta 47 ve PD48 ve DLB 49 hastalar nda (bir dopamin öncüsü olan), levodopa kullan m ile RDB belirtilerinde hafifleme oldu u bildirilmifltir. Ancak di er bir çal flmada RDB hastalar n n levodopa ile tedavisi sonras hem REM fazik hem de REM tonik EMG aktivitesinde bir art fl oldu u görülmüfltür. 50 Bunun da ötesinde, RDB nin bir klinik antite olarak kabulü öncesi yap lm fl bir çal flmada kronik levodopa tedavisi alt ndaki PH hastalar nda uyku terörü benzeri belirtiler bildirilmifltir. 51 Levodopa kullanan hastalarda hipnagojik halüsinasyonlar ve canl rüyalar s kt r ve yanl fll kla RDB gibi düflünülebilir. Son olarak, klinik RDB ile iliflkili PH hastalar nda RDB siz PH hastalar na göre, daha uzun ve daha yüksek dozda bir levodopa tedavisi uygulanmaktad r. 52 PH de dopaminerjik ilaçlar n uyku üzerindeki etkileri oldukça de iflken olabilir. Dopaminerjik ajanlar n etkisi doza ba l olabilir, örne in düflük doz dopaminerjik ajanlar uykuyu art rabilirken, yüksek doz yavafl dalga ve REM uykusunu bask layabilir. 53 Bu nedenle, yüksek dozlarda REM uyku kas atonisinde meydana gelen potansiyel bir art fl, toplam REM uykuda bir azalma ile telafi edilebilir. PH de dopaminerjik ilaçlar n uyku üzerindeki etkileri hastal n evresi veya substantia nigran n d - fl nörodejenerasyonun boyutuna göre de de iflebilir. Bu nedenle, PH li hastalar tedavi eden klinisyenler, dopaminerjik tedavi de ifliklikleri ile RDB belirtilerinde tetiklenme olas l n ak llar nda tutmal d rlar. Di er yandan, RDB September (1 of 2 ) 2006 NEUROLOGY

4 N_ /10/06 9:08 AM Page 338 Tablo 3 REM uyku davran fl bozuklu u belirtilerini indükleyen veya alevlendiren ilaçlar Çal fl lan popülasyon (n) Doz PSG Sonuçlar Antidepresanlar MAO-I PH (3) 54 Normal (7) 55 Trisiklikler Normal (1) 56 Narkoleptikler (2) 15 Narkoleptikler (7) 57 Normal (7) 58 Narkoleptikler (21) 59 Normal (7) 60 Narkoleptikler (1) 61 Normal (11) 62 Psikiyatrik (52) 63 SSRI Psikiyatrik (41) 68 PH (4) 64 Psikiyatrik (15); normal (15) 65 Noradrenerjik antagonistler Hipertansiyon (2) 66 PH (1) mg (selegilin) mg (phenelzine) 100 mg (karbamazepin) mg (imipramin) 75 mg (klomipramin) mg (klomipramin) 100 mg (klomipramin) mg (klomipramin) mg (klomipramin) mg (klomipramin) De iflken (imipramin) De iflken (fluoksetin) mg (mirtazapin) De iflken* mg (bisoprolol) 400 mg (tramadol) (2) Tan RDB indüksiyonu RSWA RDB belirtileri indüklenme veya agreve olma RBD belirtilerinin indüklenmesi RSWA RWSA RSWA RBD belirtilerinin indüklenmesi 8 hastada RSWA 2 hastada RSWA 7 hastada RDB belirtileri RBD belirtilerinin indüklenmesi Tedavi grubunda RSWA RDB belirtilerinin indüklenmesi; tonik REM aktivitesinde RDB belirtilerinin indüklenmesi PSG = polisomnografi; MAO-I = MAO inhibitörleri; RDB = REM uyku davran fl bozuklu u; RSWA = atonisiz REM uykusu; SSRI = serotonin geri al m inhibitörü; DLB = Lewy cisimcikli demans; PH = Parkinson hastal ; = art fl; = azalma * Fluoksetin, paroksetin, sitalopram, sertralin ve venlafaksin. ile birlikte PH tedavisi alt ndaki hastalarda parkinsonizme yönelik dopaminerjik tedavi eklenmesi ile birlikte RDB belirtilerinde bir gerileme sa land ise, clonazepama yönelik tekrar bir de erlendirme yapmak do ru olacakt r. RDB belirtilerini indükleyen veya agreve eden ilaçlar. Selegilin ve phenelzine gibi monoamin oksidaz inhibitörlerinin hem parkinsonizm hastalar nda 54 hem de sa l kl genç olgularda (tablo 3) 55 RDB belirtilerini indükledi i bildirilmektedir. Bir yay nda, trisiklik antidepresanlarla benzerlikler tafl yan karbamazepin ile RDB belirtilerinde bir hafifleme bildirilmiflse de, 56 son 30 y lda biriken kan tlar trisiklik antidepresanlar n sa l kl olgularda oldu u kadar psikiyatri ve nöroloji hastalar nda da REM uyku kas atonisi üzerindeki zararl etkilerine iflaret etmektedirler. 15,57-62 Fluoksetin ve mirtazapin gibi serotonin geri al m inhibitörlerinin RDB belirtilerini tetikledi inin iddia edildi i yay nlar mevcuttur. 63,64 Fluoksetin, paroksetin, sitalopram, sertralin ve venlafaksin gibi yeni serotonerjik antidepresanlarla yap lan bir sistematik PSG çal flmas nda, kontrol olgulara göre REM uyku EMG tonik aktivitesinde bir art fl belirlenmifltir. 65 Bir β-adrenerjik reseptör blokeri olan bisoprolol, iki hipertansiyon hastas nda RDB belirtilerini indüklemifl ve REM uyku EMG aktivitesini art rm flt r (tablo 3). 66 Cerrahi sonras analjezide kullan lan ve α 2 -adrenerjik reseptör antagonistik ve serotonin geri al m inhibisyonu özellikleri bulunan tramadolün PH hastalar nda RDB geliflimi ile ilgisi gösterilmifltir. 64 α 2 -adrenerjik reseptör agonisti klonidin bir idiyopatik RDB hastas nda RDB belirtilerini azaltm flt r. 67 Bu nedenle serotonerjik ve noradrenerjik ileti, RDB patofizyolojisinde önemli olabilir. Son olarak, alkol, meprobomat 72 ve pentazosin 73 kesilmesi sonras da REM uyku kas atonisinde bozukluklar geliflti i ve davran flsal belirtiler ortaya ç kt bilinmektedir. Afl r çikolata yeme sonras da RDB belirtilerinde bir alevlenme oldu u gösterilmifltir. 74 Özetle, RDB belirtilerinin tedavisine uyku ortam güvenli inin art r lmas yla bafllanmal d r. Önerilen bafllang ç tedavisi (yatmadan önce mg) clonazepamd r. Biliflsel bozukluk, obstrüktif uyku apnesi veya yüksek düflme riski gibi clonazepam kontrendikasyonlar mevcut hastalarda veya tolerans veya ciddi yan etki geliflenlerde 12 mg a kadar melatonin denenebilir. Hem clonazepam hem de melatonine dirençli olgularda pramipeksol alternatif bir tedavidir, ancak bu dopaminerjik ajan n RDB belirtileri üzerindeki etkilerine daha fazla geçerlilik kazand r lmal d r. Teflekkür Yazarlar, Dominique Petit, PhD ye manuskripti yeniden gözden geçirdikleri için teflekkürlerini sunarlar. Kaynaklar 1. American Academy of Sleep Medicine. The international classification of 338 NEUROLOGY 67 September (1 of 2 ) 2006

5 N_ /10/06 9:08 AM Page 339 sleep disorders: diagnostic and coding manual, 2nd ed. Westchester IL: American Academy of Sleep Medicine, Schenck CH, Bundlie SR, Ettinger MG, Mahowald MW. Chronic behavioral disorders of human REM sleep: a new category of parasomnia. Sleep 1986;9: American Sleep Disorders Association. The international classification of sleep disorders: diagnostic and coding manual. Rochester MN: American Sleep Disorders Association, Ohayon MM, Caulet M, Priest RG. Violent behavior during sleep. J Clin Psychiatry 1997;58: Chiu HF, Wing YK, Lam LC, et al. Sleep-related injury in the elderly an epidemiological study in Hong Kong. Sleep 2000;23: Schenck CH, Hurwitz TD, Mahowald MW. REM sleep behaviour disorder: an update on a series of 96 patients and a review of the world literature. J Sleep Res 1993;2: Gagnon JF, Bedard MA, Fantini ML, et al. REM sleep behavior disorder and REM sleep without atonia in Parkinson s disease. Neurology 2002;59: Comella CL, Nardine TM, Diederich NJ, Stebbins GT. Sleep-related violence, injury, and REM sleep behavior disorder in Parkinson s disease. Neurology 1998;51: Iranzo A, Santamaria J, Rye DB, et al. Characteristics of idiopathic REM sleep behavior disorder and that associated with MSA and PD. Neurology 2005;65: Plazzi G, Corsini R, Provini F, et al. REM sleep behavior disorders in multiple system atrophy. Neurology 1997;48: Boeve BF, Silber MH, Ferman TJ, et al. REM sleep behavior disorder anddegenerative dementia: an association likely reflecting Lewy body disease. Neurology1998;51: Arnulf I, Merino-Andreu M, Bloch F, et al. REM sleep behavior disorder and REM sleep without atonia in patients with progressive supranuclear palsy. Sleep 2005;28: Iranzo A, Munoz E, Santamaria J, Vilaseca I, Mila M, Tolosa E. REM sleep behavior disorder and vocal cord paralysis in Machado-Joseph disease. Mov Disord 2003;18: Cochen V, Arnulf I, Demeret S, et al. Vivid dreams, hallucinations, psychosis and REM sleep in Guillain-Barre syndrome. Brain 2005;128: Schenck CH, Mahowald MW. Motor dyscontrol in narcolepsy: rapid-eyemovement (REM) sleep without atonia and REM sleep behavior disorder. Ann Neurol 1992;32: Minz M, Autret A, Laffont F, Beillevaire T, Cathala HP, Castaigne P. A study on sleep in amyotrophic lateral sclerosis. Biomedicine 1979;30: Iranzo A, Graus F, Clover L, et al. Rapid eye movement sleep behavior disorder and potassium channel antibody-associated limbic encephalitis. Ann Neurol 2006;59: Thirumalai SS, Shubin RA, Robinson R. Rapid eye movement sleep behavior disorder in children with autism. J Child Neurol 2002;17: Trajanovic NN, Voloh I, Shapiro CM, Sandor P. REM sleep behaviour disorder in a child with Tourette s syndrome. Can J Neurol Sci 2004;31: Kohyama J, Shimohira M, Kondo S, et al. Motor disturbance during REM sleep in group A xeroderma pigmentosum. Acta Neurol Scand 1995; 92: Wetter TC, Brunner H, Collado-Seidel V, Trenkwalder C, Winkelmann J. Sleep and periodic limb movements in corticobasal degeneration. Sleep Med 2002;3: Gagnon JF, Petit D, Fantini ML, et al. REM sleep behavior disorder and REM sleep without atonia in probable Alzheimer disease. Sleep (in press). 23. American Sleep Disorders Association, Diagnostic Classification Steering Committee. The international classification of sleep disorders, revised: diagnostic and coding manual. Rochester MN: American Sleep Disorders Association, Eisensehr I, v Lindeiner H, Jager M, Noachtar S. REM sleep behavior disorder in sleep-disordered patients with versus without Parkinson s disease: is there a need for polysomnography? J Neurol Sci 2001;186: Olson EJ, Boeve BF, Silber MH. Rapid eye movement sleep behaviour disorder: demographic, clinical and laboratory findings in 93 cases. Brain 2000;123: Fantini ML, Corona A, Clerici S, Ferini-Strambi L. Aggressive dream content without daytime aggressiveness in REM sleep behavior disorder. Neurology 2005;65: Yeh SB, Schenck CH. A case of marital discord and secondary depression with attempted suicide resulting from REM sleep behavior disorder in a 35-year-old woman. Sleep Med 2004;5: Lapierre O, Montplaisir J. Polysomnographic features of REM sleep behavior disorder: development of a scoring method. Neurology 1992; 42: Chadwick D, Hallet M, Harris R, et al. Clinical, biochemical and physiological features distinguishing myoclonus responsive to 5-hydroxytryptophan, tryptophan with a monoamine oxidase inhibitor and clonazepam. Brain 1977;100: Woods JH, Winger G. Current benzodiazepine issues. Psychopharmacology (Berl) 1995;118: Kunz D, Bes F. Melatonin effects in a patient with severe REM sleep behavior disorder: case report and theoretical considerations. Neuropsychobiology 1997;36: Kunz D, Bes F. Melatonin as a therapy in REM sleep behavior disorder patients: an open-labeled pilot study on the possible influence of melatonin on REM-sleep regulation. Mov Disord 1999;14: Takeuchi N, Uchimura N, Hashizume Y, et al. Melatonin therapy for REM sleep behavior disorder. Psychiatry Clin Neurosci 2001;55: Boeve BF, Silber MH, Ferman TJ. Melatonin for treatment of REM sleep behavior disorder in neurologic disorders: results in 14 patients. Sleep Med 2003;4: Gagnon JF, Montplaisir J, Bedard MA. [Rapid-eye-movement sleep disorders in Parkinson s disease] Rev Neurol (Paris) 2002;158: (in French). 36. Arnulf I, Bonnet AM, Damier P, et al. Hallucinations, REM sleep, and Parkinson s disease: a medical hypothesis. Neurology 2000;55: Rye DB. Contributions of the pedunculopontine region to normal and altered REM sleep. Sleep 1997;20: Ringman JM, Simmons JH. Treatment of REM sleep behavior disorder with donepezil: a report of three cases. Neurology 2000;55: Grace JB, Walker MP, McKeith IG. A comparison of sleep profiles in patients with dementia with Lewy bodies and Alzheimer s disease. Int J Geriatr Psychiatry 2000;15: Maclean LE, Collins CC, Byrne EJ. Dementia with Lewy bodies treated with rivastigmine: effects on cognition, neuropsychiatric symptoms, and sleep. Int Psychogeriatr 2001;13: Massironi G, Galluzzi S, Frisoni GB. Drug treatment of REM sleep behavior disorders in dementia with Lewy bodies. Int Psychogeriatr 2003;15: Schenck CH, Bundlie SR, Mahowald MW. Delayed emergence of a parkinsonian disorder in 38% of 29 older men initially diagnosed with idiopathic rapid eye movement sleep behaviour disorder. Neurology 1996;46: Eisensehr I, Linke R, Noachtar S, Schwarz J, Gildehaus FJ, Tatsch K. Reduced striatal dopamine transporters in idiopathic rapid eye movement sleep behavior disorder. Comparison with Parkinson s disease and controls. Brain 2000;123: Albin RL, Koeppe RA, Chervin RD, et al. Decreased striatal dopaminergic innervation in REM sleep behavior disorder. Neurology 2000;55: Fantini ML, Gagnon JF, Filipini D, Montplaisir J. The effects of pramipexole in REM sleep behavior disorder. Neurology 2003;61: Iranzo A, Kumru H, Santamaria J, Tolosa E, Valldeoriola F, Marti M. Lack of effect of pramipexol on REM sleep behavior disorder (RBD) in subjects with Parkinson s disease. Sleep 2005;28:A Rodrigues RN, Silva AA. [Excessive daytime sleepiness after traumatic brain injury: association with periodic limb movements and REM behavior disorder: case report]. Arq Neuropsiquiatr 2002;60: (in Portuguese). 48. Tan A, Salgado M, Fahn S. Rapid eye movement sleep behavior disorder preceding Parkinson s disease with therapeutic response to levodopa. Mov Disord 1996;11: Yamauchi K, Takehisa M, Tsuno M, et al. Levodopa improved rapid eye movement sleep behavior disorder with diffuse Lewy body disease. Gen Hosp Psychiatry 2003;25: September (1 of 2 ) 2006 NEUROLOGY

6 N_ /10/06 9:08 AM Page Garcia-Borreguero D, Caminero AB, de la Llave Y, et al. Decreased phasic EMG activity during rapid eye movement sleep in treatmentna ve Parkinson s disease: effects of treatment with levodopa and progression of illness. Mov Disord 2002;17: Sharf B, Moskovitz C, Lupton MD, Klawans HL. Dream phenomena induced by chronic levodopa therapy. J Neural Transm 1978;43: Özekmekçi S, Apaydin H, Kilic E. Clinical features of 35 patients with Parkinson s disease displaying REM behavior disorder. Clin Neurol Neurosurg 2005;107: Rye DB, Jankovic J. Emerging views of dopamine in modulating sleep/ wake state from an unlikely source: PD. Neurology 2002;58: Louden MB, Morehead MA, Schmidt HS. Activation by selegiline (Eldepryle) of REM sleep behavior disorder in parkinsonism. W V Med J 1995; 91: Akindele MO, Evans JI, Oswald I. Mono-amine oxidase inhibitors, sleep and mood. Electroencephalogr Clin Neurophysiol 1970;29: Bamford CR. Carbamazepine in REM sleep behavior disorder. Sleep 1993;16: Bental E, Lavie P, Sharf B. Severe hypermotility during sleep in treatment of cataplexy with clomipramine. Isr J Med Sci 1979;15: Besset A. Effect of antidepressants on human sleep. Adv Biosci 1978;21: Guilleminault C, Raynal D, Takahashi S, Carskadon M, Dement W. Evaluation of short-term and long-term treatment of the narcolepsy syndrome with clomipramine hydrochloride. Acta Neurol Scand 1976;54: Passouant P, Cadilhac J, Ribstein M. [Sleep privation with eye movements using antidepressive agents]. Rev Neurol (Paris) 1972;127: (in French). 61. Attarian HP, Schenck CH, Mahowald MW. Presumed REM sleep behavior disorder arising from cataplexy and wakeful dreaming. Sleep Med 2000;1: Niiyama Y, Shimizu T, Abe M, Hishikawa Y. Cortical reactivity in REM sleep with tonic mentalis EMG activity induced by clomipramine: an evaluation by slow vertex response. Electroencephalogr Clin Neurophysiol 1993;86: Schenck CH, Mahowald MW, Kim SW, O Connor KA, Hurwitz TD. Prominent eye movements during NREM sleep and REM sleep behavior disorder associated with fluoxetine treatment of depression and obsessivecompulsive disorder. Sleep 1992;15: Onofrj M, Luciano AL, Thomas A, Iacono D, D Andreamatteo G. Mirtazapine induces REM sleep behavior disorder (RBD) in parkinsonism. Neurology 2003;60: Winkelman JW, James L. Serotonergic antidepressants are associated with REM sleep without atonia. Sleep 2004;27: Iranzo A, Santamaria J. Bisoprolol-induced rapid eye movement sleep behavior disorder. Am J Med 1999;107: Nash JR, Wilson SJ, Potokar JP, Nutt DJ. Mirtazapine induces REM sleep behavior disorder (RBD) in parkinsonism author reply. Neurology 2003;61: Lasegue C. Le de lire alcoolique n est pas un de lire, mais un reve. Arch Gen Med 1881;88: Gross MM, Goodenough D, Tobin M, et al. Sleep disturbances and hallucinations in the acute alcoholic psychoses. J Nerv Ment Dis 1966; 142: Greenberg R, Pearlman C. Delirium tremens and dreaming. Am J Psychiatry 1967;124: Kotorii T, Nakazawa Y, ovama T, et al. The sleep pattern of chronic alcoholics during the alcohol withdrawal period. Folia Psychiatr Neurol Jpn 1980;34: Tachibana M, Tanaka K, Hishikawa Y, Kaneko Z. A sleep study of acute psychotic states due to alcohol and meprobamate addiction. Adv Sleep Res 1975;2: Tanaka K, Kameda H, Sugita Y, Hishikawa Y. [A case with pentazocine dependence developing delirium on withdrawal (author s transl)]. Seishin Shinkeigaku Zasshi 1979;81: (in Japanese). 74. Vorona RD, Ware JC. Exacerbation of REM sleep behavior disorder by chocolate ingestion: a case report. Sleep Med 2002;3: NEUROLOGY 67 September (1 of 2 ) 2006

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM uyku iliģkili parasomniler; REM uyku davranıģ bozukluğu Tekrarlayan izole uyku paralizisi Kabus bozukluğu REM UYKU DAVRANIġ BOZUKLUĞU

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com

CPAP TEDAVİSİ. Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. www.uykubozuklugu.com CPAP TEDAVİSİ Prof. Dr. Mehmet KARADAĞ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi www.uykubozuklugu.com UZUN DÖNEMDE Hipertansiyon Felç Aritmiler İnfarktüs KISA DÖNEMDE Yaşam Kalitesinde kötüleşme

Detaylı

Huzursuz Bacak Sendromu ve Uykuda Periyodik Hareket Bozuklu u: Olgu Sunumu

Huzursuz Bacak Sendromu ve Uykuda Periyodik Hareket Bozuklu u: Olgu Sunumu Nöropsikiyatri Arflivi, 2005; 42(1-2-3-4): 29-33 Huzursuz Bacak Sendromu ve Uykuda Periyodik Hareket Bozuklu u: Olgu Sunumu Fazilet H z, H. Ali Erdo an, Ayfle Öztürk, Meral Ç nar 31 yafl ndaki erkek hastam

Detaylı

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin

Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi. Dr. Sinan Yetkin Farmakolojik Ajanların Uyku Üzerine Etkisi Dr. Sinan Yetkin 5-HT 5-HT 1A /5-HT 1D agonizm 5-HT 1A /5-HT 1B antagonizm 5-HT 2 agonizm 5-HT 2 antagonizm 5-HT 3 agonizm α 2 agonizm α 1 antagonizm α 2 antagonizm

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı

Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı Uykuda Solunum Bozuklukları Dizisi: 10 Uyku Bozuklukları Sınıflaması ve Ayırıcı Tanısı Oğuz KÖKTÜRK* * Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, ANKARA Dizinin daha önceki bölümlerinde

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, parkinson hastalığının semptomatik tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin

Detaylı

PARASOMNĠLER. Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı

PARASOMNĠLER. Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı PARASOMNĠLER Doç.Dr.Nalan Kayrak Göztepe Medical Park Hastanesi Nöroloji Uzmanı Parasomniler Genel Özellikler Parasomniler, uykuya dalarken, uyku sırasında veya uyanırken ortaya çıkan istenmeyen olay veya

Detaylı

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR Teknik Alan FORMÜLASYON Buluş, madde bağımlılığının tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen Yrd. Doç. Dr. G. Zeynep Akabay Gülçat Klinik Psikoloji Tel: (312) 586 74 17 e-posta: zeynep.gulcat@ufuk.edu.tr gulcatz@gmail.com Adres: Kızılcaşar mahallesi İncek Bulvarı 06830 Gölbaşı Ankara / TÜRKİYE

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: Her bir ampul 1000 mg Kolin alfoskerat a

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Eylem Özten Doğum Tarihi: 22 KASIM 1975 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Derleme / Review Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareketi Hastalığı

Derleme / Review Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareketi Hastalığı ISSN 1300-2961 Tüm hakları saklıdır, tamamen ve kısmen tıpkıbasımı yasaktır Derleme / Review Huzursuz Bacak Sendromu ve Periyodik Ekstremite Hareketi Hastalığı Restless Leg s Syndrome and Periodic Limb

Detaylı

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Narkolepsi Doç.Dr.Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Klasik Tanım Gündüz z aşıa şırı uykululuk Katapleksi Uyku paralizisi Hipnogojik halüsinasyonlar Genişletilmi letilmiş

Detaylı

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz

Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz Parkinson hastalığında Uyku yapısı Eşlik eden uyku bozuklukları Gündüz uykululuk Bektaş Korkmaz, Gülçin Benbir, Derya Karadeniz İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Klinik

Detaylı

Parkinson hastal nda afl r gündüz uykululu u laçlara m ba l, hastal a m?

Parkinson hastal nda afl r gündüz uykululu u laçlara m ba l, hastal a m? N_360-365 11/10/06 9:54 AM Page 360 Parkinson hastal nda afl r gündüz uykululu u laçlara m ba l, hastal a m? M.D. Gjerstad, MD; G. Alves MD; T. Wentzel-Larsen, MSc; D. Aarsland MD, PhD; ve J.P. Larsen

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Cukurova Medical Journal

Cukurova Medical Journal Cukurova Medical Journal Araştırma Makalesi / Research Article Multipl Sleep Latans Test Periyotlarının Değeri ve Klinik Korelasyonu Value of Multiple Sleep Latency Test Periods and Clinical Correlation

Detaylı

REM PARASOMNİLERİ. Dr. Hikmet YILMAZ

REM PARASOMNİLERİ. Dr. Hikmet YILMAZ REM PARASOMNİLERİ Dr. Hikmet YILMAZ REM Parasomnileri-Tanım Uykunun ilerleyen dönemlerinde sıklıkla da gecenin ikinci yarısında ortaya çıkan Otonomik belirtilerin ön planda olduğu Heterojen iktal semiyoloji

Detaylı

BETÜL MAZLUM -Özgeçmiş. Kişisel Bilgiler. Doğum Tarihi: 1977 Medeni Hali: Eğitim

BETÜL MAZLUM -Özgeçmiş. Kişisel Bilgiler. Doğum Tarihi: 1977 Medeni Hali: Eğitim BETÜL MAZLUM -Özgeçmiş Kişisel Bilgiler Doğum Tarihi: 1977 Medeni Hali: Konuştuğu Diller: Evli İngilizce Eğitim 1995-2001 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2001-2007 Hacettepe Üniversitesi Çocuk ve

Detaylı

Parasomniler: Tanı, Sınıflama ve Klinik Özellikleri Parasomnias: Diagnosis, Classification and Clinical Features

Parasomniler: Tanı, Sınıflama ve Klinik Özellikleri Parasomnias: Diagnosis, Classification and Clinical Features PSİKİYATRİDE GÜNCEL YAKLAȘIMLAR-CURRENT APPROACHES IN PSYCHIATRY 2009; 1:280-296 Parasomniler: Tanı, Sınıflama ve Klinik Özellikleri Parasomnias: Diagnosis, Classification and Clinical Features Deniz Tuncel

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük Sürekli elastik ve fleklini koruyabilen poliüretan köpükten üretilen yast k özel tasarlanan ergonomik flekliyle omuz ve boyun bölgesinin gevflemesini sa lar. Fermuarl, kolayl

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI: Non-motor Problemler. Dr. Dilek İnce GÜNAL Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı

PARKİNSON HASTALIĞI: Non-motor Problemler. Dr. Dilek İnce GÜNAL Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı PARKİNSON HASTALIĞI: Non-motor Problemler Dr. Dilek İnce GÜNAL Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Giriş Parkinson hastalığı sadece bradikinezi, rijidite ve tremor ile giden bir tablo

Detaylı

Yafll larda Uyku Sorunlar

Yafll larda Uyku Sorunlar DERLEME/REVIEW Akad Geriatri 2010; 2: 61-70 Gelifl Tarihi/Received: 01/12/2009 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 18/01/2010 Yafll larda Uyku Sorunlar Semra Ulusoy Kaymak, Seda Peker, Eylem fiahin Cankurtaran,

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi;

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; ANOREKSİYA NERVOSA Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; Anoreksi bir yeme bozukluğudur. Kişilerin aşırı kilolu olduklarına yönelik takıntıları sonucu ortaya çıkan iştahsızlık ve egzersiz yapma

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Horlama ve Obstrüktif Uyku Apnesi Editör / Prof. Dr. Cemal Cingi 44 Yazar kat l m yla 16.5 x 23.5 cm, XIV+434 Sayfa 162 Resim ve fiekil, 25 Tablo ISBN 978-975-8882-23-6 Deomed,

Detaylı

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ Kadın İdrar İnkontinansı Dr. M.NURİ BODAKÇİ Genel populasyonun çoğunda özellikle kadınlarda ve yaşlılarda mesane disfonksiyonu vardır. ICS üriner inkontinansı; objektif olarak gösterilebilen ve sosyal

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN SAKMAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN

Detaylı

Tarifname MONOAMĠNOKSĠDAZ B BASKILAMA NĠTELĠĞĠ GÖSTEREN MĠYOTROPĠK. BĠLEġENLER ĠÇEREN BĠR KOMPOZĠSYON

Tarifname MONOAMĠNOKSĠDAZ B BASKILAMA NĠTELĠĞĠ GÖSTEREN MĠYOTROPĠK. BĠLEġENLER ĠÇEREN BĠR KOMPOZĠSYON 1 Tarifname MONOAMĠNOKSĠDAZ B BASKILAMA NĠTELĠĞĠ GÖSTEREN MĠYOTROPĠK Teknik Alan BĠLEġENLER ĠÇEREN BĠR KOMPOZĠSYON içeren bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde monoaminoksidaz

Detaylı

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S Doç.Dr. Kemal TAHAO LU Süreyyapafla Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Merkezi, STANBUL Çok laca Dirençli Tüberküloz (Ç D TB) ile ilgili gerek ülkemizde

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları

Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları Dünyada ve Ülkemizde Meslek hastalıkları Dr. Rana GÜVEN, MSc., PhD. Genel Md. Yrd. Dr. R. Güven 01.11.2012 1 İÇERİK Dünyada ve Türkiye de İş Sağlığı ve Güvenliğinin Mevcut Durumu Meslek hastalıklarının

Detaylı

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme

Az sayıda ilaç. Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması. Hastayı bilgilendirme İzleme Temel farmakoterapi ilkeleri Az sayıda ilaç Daha önce kullanılan veya ailede kullanılan ilaç Uzun süreli koruyucu kullanım İlaç değişiminin uzun sürede olması Psikolojik desteğin de sağlanması Hastayı

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

Parkinson Hastal nda Depresyon S kl ve Yaflam Kalitesini Etkileyen Faktörler

Parkinson Hastal nda Depresyon S kl ve Yaflam Kalitesini Etkileyen Faktörler Orijinal Araflt rma / Original Article 49 Parkinson Hastal nda Depresyon S kl ve Yaflam Kalitesini Etkileyen Faktörler Factors Affecting on Depression and Quality of Life Patients with Parkinson s Disease

Detaylı

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 14 NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber ntraüterin Büyüme Gerili i - Say 14 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Dr. Hişam Alahdab Anadolu Sağlık Departman Merkezi Tıbbi Direktör Yardımcısı Tarih Sunum Planı Sağlıkta verimliliğin her düzeydeki önemi Verimsizliğin sebepleri Verimliğiliği

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

DÜNYADAN HABERLER NİSAN

DÜNYADAN HABERLER NİSAN DÜNYADAN HABERLER NİSAN 2012 Türk Eczacıları Birliği tarafından hazırlanmıştır. WillyBrandt Sok. no:9 06690 Çankaya Ankara İçindekiler: İspanya da Artık Emekliler de Katılım Payı Ödeyecek İrlanda da Jenerik

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Seramik. nerelerde kullan l r. Konutlar. alfabesi 16

Seramik. nerelerde kullan l r. Konutlar. alfabesi 16 Seramik in alfabesi 16 Seramik nerelerde kullan l r Konutlar Banyo, tuvalet ve mutfaklar. Islak alanlar dedi imiz bu mekanlar n hem zemininde, hem de duvarlar nda seramik kullan l r. Bu noktada Türkiye

Detaylı

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-10 TAM REKABET PİYASASI

MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-10 TAM REKABET PİYASASI MİKRO İKTİSAT ÇALIŞMA SORULARI-10 TAM REKABET PİYASASI 1. Firma karını maksimize eden üretim düzeyini seçmiştir. Bu üretim düzeyinde ürünün fiyatı 20YTL ve ortalama toplam maliyet 25YTL dir. Firma: A)

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

Dr. HANDAN TUĞÇE OĞUZ. Doktora, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AD 2001-2007

Dr. HANDAN TUĞÇE OĞUZ. Doktora, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AD 2001-2007 Dr. HANDAN TUĞÇE OĞUZ EĞİTİM Doktora, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti AD 2001-2007 Yüksek Lisans, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi 1995-2001 İlk-Orta Öğrenim, Ankara Yükseliş

Detaylı

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir.

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. 1 Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde anksiyete

Detaylı

NON REM uykusu ile ilişkili parasomniler. Dr Hüseyin Per Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Kayseri

NON REM uykusu ile ilişkili parasomniler. Dr Hüseyin Per Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Kayseri NON REM uykusu ile ilişkili parasomniler Dr Hüseyin Per Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı Kayseri Parasomniler Parasomniler, uyku sırasında ortaya çıkan normal dışı durumları

Detaylı

Eriflkinlerde tremorun en s k ikinci nedeni olan. Tremor II: Ay r c tan da Parkinson. Derleme

Eriflkinlerde tremorun en s k ikinci nedeni olan. Tremor II: Ay r c tan da Parkinson. Derleme Review doi:10.2399/tahd.10.026 www.turkailehekderg.org Türk Aile Hek Derg 2010; 14(1): 26-31 Tremor II: Ay r c tan da Parkinson Tremor II: Parkinson disease in the differential diagnosis of tremor Sabah

Detaylı

Meme Radyoterapisi sonrası komplikasyonlar. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD

Meme Radyoterapisi sonrası komplikasyonlar. Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Meme Radyoterapisi sonrası komplikasyonlar Dr. Görkem Aksu Kocaeli Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD RT nin amacı: - Mikroskopik rezidüel hastalığı önlemek - Multisentrik hastalık gelişimini önlemek

Detaylı

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ. Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. UYKU UYANIKLIK DÖNGÜSÜ Dr.Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Uyku tanımı Uyku Fizyolojisi (uyku evreleri) Sirkadiyen ritim Uyku yoksunluğu İdeal uyku Uyku ile ilgili bazı hastalıklar

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

ÖZET. GİRİŞ Sa l k hizmetlerinin yayg nlaflmas

ÖZET. GİRİŞ Sa l k hizmetlerinin yayg nlaflmas T RAKYA ÜN VERS TES TIP FAKÜLTES PS K YATR SERV S NDE YATIRILARAK TEDAV ED LEN GER ATR K HASTALARIN SOSYODEMOGRAF K ÖZELL KLER, TANI ve TEDAV DA ILIMLARI GİRİŞ Sa l k hizmetlerinin yayg nlaflmas ve t ptaki

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Polisomnografide EEG, EOG ve EMG Kay d : Temel Bilgiler

Polisomnografide EEG, EOG ve EMG Kay d : Temel Bilgiler Polisomnografide EEG, EOG ve EMG Kay d : Temel Bilgiler Prof. Dr. O uz KÖKTÜRK Gazi Üniversitesi T p Fakültesi, Gö üs Hastal klar Anabilim Dal, Uyku Bozukluklar Merkezi, ANKARA e-mail: okokturk@superonline.com

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER

PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER PS K YATR DE KULLANILAN KL N K ÖLÇEKLER Editörler Prof. Dr. Ömer Aydemir - Prof. Dr. Ertuğrul Köroğlu in De erli Türk Hekimlerine Arma an d r. HYB Bas m Yay n 226 PS KOLOJ VE PS K YATR D Z S 36 PS K YATR

Detaylı

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK

Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım. Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Yakınması İle Gelen Hastaya Yaklaşım Dr. Hakan KAYNAK Uykusuzluk Birçok kişi için = Uyku ilacı Uyku hekimi için =??? Kabus 1979 Sınıflaması Diagnostic Classification of Sleep and Arousal Disorders

Detaylı