T.C. GAZĐ ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ HEMŞĐRELĐK PROGRAMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. GAZĐ ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ HEMŞĐRELĐK PROGRAMI"

Transkript

1 T.C. GAZĐ ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ HEMŞĐRELĐK PROGRAMI HUZUREVLERĐNDEKĐ YAŞLILARIN VE SAĞLIK PERSONELĐNĐN EVCĐL HAYVANLAR ĐLE TERAPĐYE ĐLĐŞKĐN GÖRÜŞLERĐNĐN BELĐRLENMESĐ YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Đmran KOÇAK Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Nermin GÜRHAN ANKARA Temmuz 2009

2 TEŞEKKÜR Bu çalışmanın gerçekleşmesinde Sayın Yrd. Doç. Dr. Nermin GÜRHAN a danışmanım olarak, araştırmanın her aşamasındaki katkılarından dolayı, Sayın Prof. Dr. Hatice FESÇĐ ye ve Sayın Doç. Dr. Aygül AKYÜZ e katkılarından dolayı, Sayın Ahmet GÜL e araştırmanın istatistiksel değerlendirilmesindeki katkılarından dolayı, teşekkür ederim. Sevgili eşim Barış KOÇAK a manevi desteğinden dolayı çok Biricik annemin anısına, Đmran KOÇAK 1

3 -I- ĐÇĐNDEKĐLER 1. GĐRĐŞ 1.1. Problemin Tanımı Ve Önemi Araştırmanın Amacı 5 2. GENEL BĐLGĐLER Yaşlılık Dünyada Ve Ülkemizde Yaşlı Nüfus Dünyada Ve Ülkemizde Yaşlılara Sunulan Hizmetler Çekirdek Aileye Geçiş Yaşlılık Ve Huzurevlerinde Barınma Huzurevlerinde Yaşam Ve Yaşanılan Güçlükler Evcil Hayvanlar Đle Terapinin Tarihçesi Evcil Hayvanlar Đle Terapinin Faydaları Hemşirelik Ve Evcil Hayvanlarla Terapi GEREÇ VE YÖNTEM BULGULAR TARTIŞMA SONUÇ Sonuçlar Öneriler ÖZET SUMMARY KAYNAKLAR 69

4 -II- 10. EKLER 77 EK 1 Huzurevlerindeki Yaşlılar Đçin Veri Toplama Formu EK 2 Huzurevlerinde Görev Yapan Sağlık Personeli için veri toplama formu EK 3 Araştırma, Đzin Yazıları 11. ÖZGEÇMĐŞ 89 2

5 -III- TABLOLAR DĐZĐNĐ Tablo 1: Yaşlıların Tanıtıcı Özellikleri Tablo 2: Yaşlıların Huzurevlerindeki Durumları Tablo 3: Yaşlıların Sağlık Problemlerini Paylaşma Durumları Tablo 4: Yaşlıların Hayvan Beslemeye Yönelik Bilgi Ve Düşünceleri Tablo 5: Yaşlıların Evcil Hayvan Đle Terapiye Đlişkin Düşünceleri Tablo 6: Yaşlıların Evcil Hayvan Đle Terapiyi Ülkemizde Uygulanabilir Bulma Durumları Tablo 7: Yaşlıların Huzurevlerine Göre Evcil Hayvan Đle Terapiyi Uygulanabilir Bulma Ve Faydalanmak Đsteme Durumları Tablo 8: Yaşlıların Daha Önce Hayvan Besleme Durumlarına Göre Evcil Hayvan Đle Terapiyi Uygulanabilir Bulma Ve Faydalanmak Đsteme Durumları Tablo 9: Yaşlıların Yaş Aralığına, Cinsiyetine, Eğitim Durumuna Göre Evcil Hayvan Đle Terapiyi Ülkemizde Uygulanabilir Bulma Durumları Tablo 10: Yaşlıların Evcil Hayvan Đle Terapiye Dair Bilgi Sahibi Olmalarına Göre Ülkemizde Bu Terapiyi Uygulanabilir Bulma Durumları Tablo 11: Yaşlıların Yaşadıkları Huzurevlerine Göre Evcil Hayvan Đle Terapiye Đlişkin Bilgi Sahibi Olma Durumları Tablo 12: Sağlık Personelinin Tanıtıcı Özellikleri Tablo 13: Sağlık Personelinin Hayvan Beslemeye Yönelik Bilgi Ve Düşünceleri Tablo 14: Sağlık Personelinin Evcil Hayvan Đle Terapiye Đlişkin Düşünceleri Tablo 15: Huzurevlerine Göre Sağlık Personelinin Evcil Hayvan Đle Terapiyi Ülkemizde Uygulanabilir Bulma Durumu Tablo 16: Sağlık Personelinin Unvanına Göre Evcil Hayvan Đle Terapiyi Ülkemizde Uygulanabilir Bulma Durumu

6 1. GĐRĐŞ Problem Tanımı ve Önemi Dünya nüfusu giderek yaşlanmakta olup, 2000 yılı itibariyle 6 milyar 57.3 milyon olan dünya nüfusunun 418 milyonunu yaşlılar oluşturmaktadır. Bu sayının ise 2025 yılında 900 milyon civarına ulaşacağı tahmin edilmektedir. Türkiye de ise yaşlı nüfus oranı % 30 düzeyinde olup, 4 milyon yaşlı bulunmaktadır. Bu sayının 2050 yılında 12 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir 1,2,23. Yaşlılık insanoğlunun yaşam dönemlerinden biri olup, her canlı için intrauterin hayatta başlayıp ölüme kadar devam eden bir süreç olarak kabul edilmektedir. Yaşlılıkla ilgili tanımlar sürekli gelişmekte ve çeşitlilik göstermektedir. Başka bir deyişle yaşlılığın herkes tarafından kabul gören ortak bir tanımı yapılamamıştır 37. Genel olarak 60 yaş üstü bireyler yaşlı olarak kabul edilmekle birlikte, yaşlılık sınıflandırılması ülkelerin içinde bulunduğu koşullar, sağlık güvence sistemleri, doğuştan yaşam beklentisine göre değişiklik göstermektedir 15. Dünya Sağlık Örgütü ( WHO ) ne göre ise; yaş arası dönem yaşlılık, yaş arası dönem ihtiyarlık evresi olarak tanımlanmaktadır 4,18,23. Dünyada ve ülkemizde yaşlıların sayısı giderek artmaktadır ve bu yaşlanma eğilimi tüm toplumların gelecek için planlama yapmak zorunda olması anlamına gelmektedir. Yaşlanma, artan yeti yitimi ve başkalarına daha fazla bağımlılıkla ilişkili olduğundan yaşlanan bir toplumun sağlığını ve yaşam kalitesini sürdürme, sosyal ve ekonomik olarak önem taşımaktadır. Türkiye gelişmekte olan bir ülkedir ve yaşlı 1

7 nüfus sürekli artmaktadır. Bu değişim yaşlı nüfusun gereksinimlerini karşılayabilmek için geleceğe dönük planlama yapmak zorunda olduğumuz anlamına gelmektedir 80. Ülkemizde ataerkil aile yapısından çekirdek aile yapısına doğru bir değişim olması ve son yıllarda kentlerdeki sosyoekonomik koşullara bağlı olarak aile yapısının geniş, ataerkil yapıdan çekirdek aileye dönüşü gibi nedenlerle aileler yaşlıların bakımında zorlanmakta ve huzurevlerinde kalan yaşlı sayısı giderek artmaktadır 3,36,57. Huzurevi deyimi yaşlı ve kimsesiz insanların barındığı, çevreden kopuk, kapalı kolonileri çağrıştırmaktadır 4,41. Huzurevleri, sevdiği insanlar, belki de eşi ölmüş, tanıdığı değerler kaybolmuş, hayat tarzı değişmiş, yaşam süresinin azalmakta olduğunun farkına varmış, ekonomik özgürlükleri ortadan kalkmış yaşlılar için yoğun izolasyon duygusuna neden olmaktadır. Yaşlı insanların çoğu için huzurevi yaşamın geriye dönüşü olmayan son istasyonu anlamındadır 5,48. Kuruma giden yaşlının, kendini kabul etme ve kendine saygı duymayı belirleyen çevreyi tanıma ve denetleyebilme olanakları kaybolmakta, yaşlı birey soyutlanma, yadsınmışlık, kendini değersiz hissetme gibi duygulara kapılabilmektedir. Ruh sağlığı açısından bir risk grubu oluşturan yaşlılar, huzurevinde daha yoğun sorunlarla karşı karşıya gelmektedir 53,57. Pek çok çalışmada huzurevinde kalan yaşlılarda depresyon yaygınlığının, normal yaşlı nüfusa göre daha yüksek olduğu belirtilmiştir 2

8 50,52,53. Ekici ve Ünal ın Gaziantep huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda yaptıkları ruhsal belirti taramasında huzurevinde yaşayanların depresyon puanlarının evlerinde yaşayanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur 52. Ankara Seyranbağları huzurevinde yapılan bir çalışmada, huzurevinde yaşayanların %38 inde motivasyon eksikliği ve yarısında boş zamanlarını değerlendirememe saptanmıştır 53. Huzurevlerindeki yaşlıların fiziksel aktivite düzeyleri de oldukça yetersizdir 55,56. Karan ve arkadaşlarının 2004 yılında Đstanbul daki huzurevlerinde yaptıkları çalışmada 65 yaş ve üstündeki bireylerin fiziksel olarak yeterince aktif olmadıkları gözlenmiştir 87. Yaşlılara, kendilerini yalnız hissettikleri huzurevi ortamlarında günlük işlere, öz bakımına doğrudan katkılarda bulunarak işe yaradığı duygusu kazandırılmalıdır. Zihinsel kapasitesini geliştirmek için de değişik uyaranlar verilmeli, toplumun ona ihtiyacı olduğunu hissettirecek, yaşlının doyum sağlayacağı bir aktivite ile meşgul olmasını sağlamak gereklidir 63. Bakımevlerinde yaşayan ve uzun süreli bakıma gereksinim gösteren yaşlıların daha iyi hizmet alabilmeleri ancak biyopsikososyal bütünlük taşıyan bir bakış açısı ile oluşturulan projelerle mümkün olacaktır 6,43. Amerika da, huzurevlerinde yaşamın kalitesini artırmak, yaşanılan güçlükleri azaltmak için Pet Therapy adı verilen bir terapi yöntemi uygulanmaktadır. Evcil hayvanlar kullanılarak yapılan bu terapi yönteminde, yaşlıların haftanın belirli günlerinde evcil hayvanlarla vakit geçirmesi sağlanmaktadır 7. evcil hayvanlar ile terapi Amerika da 1980 li yıllarda hemşire literatürüne geçmiş ve hemşirelerin çalıştığı bakım evlerinde uygulanmaya başlamıştır. Son yirmi yıldır, hemşireler bu 3

9 terapiye ilişkin deneyim kazanmış ve terapinin yürütülmesinde öncülük yapmışlardır 8,13. Florance Nightingale de hastalık hallerinde, hayvanların terapiye faydaları üzerine dikkat çekmiştir. Florance Nightingale 1919 da Elizabeth Hastanesi nde ordu köpeklerini psikiyatri hastaları ile terapötik iletişim sağlamak için kullanmıştır 10. Araştırmalar evcil hayvan beslemenin yararlarından bahsetmektedir. Poresky ve Hendrix in yaptığı çalışmada; evcil hayvan sahibi olanların hayvanı olmayanlara göre, empati, kendine güven, bağımsız karar verebilme becerilerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur 65, yılında Corson tarafından gerçekleştirilen bir diğer araştırmada ise, terapi köpeklerinin yaşlıları sorumluluk sahibi yaptığı, hayvanı besleyen, yıkayan, yürüyüşe çıkaran yaşlının kendi öz bakım gereksinimlerini de bu sayede hatırladığı belirtilmiştir 72. Hayvanlar insanların motor becerilerini geliştirmektedir. Bir evcil hayvanı yürüyüşe çıkaran yaşlı aynı zamanda kendisi de yürüyüş egzersizi yapmış olduğu için kalp ve damar hastalıklarından, konstipasyon sorunundan korunmuş olup, kan basıncı düzenlenmektedir. Hayvanlar spontan bir eğlence kaynağı oluşturarak insanları eğlendirmekte, anksiyetelerini azaltmakta, sözel ve göz iletişimi kurmalarını, duygularını ifade edebilmelerini, beden dilini kullanmayı ve empati yapabilmelerini artırmaktadır 8. Özet olarak, kurumda yaşayan yaşlı izole olmaya ve toplumdan geri çekilmeye başlamaktadır. Sağlık ekibinin bir üyesi olarak hemşire, yaşlıların bakımını planlarken, yaşlının psikolojik, fizyolojik ve sosyoekonomik durum değerlendirmesini yaparak genel ve özel bakım 4

10 gereksinimlerini saptamalı ve yalnızlığını azaltacak girişimlerde bulunmalıdır 51,57. Hemşirelik bir bakım disiplinidir ve yaşlıların sağlık bakımında önemli bir sağlık ekip üyesidir. Hemşirelerin yaşlılara kaliteli sağlık bakımı sunmaları bir gereklilik olduğuna göre, onların yeterli bilgi ve beceri ile donatılmaları zorunludur 19,79,80. Hemşireler, Amerika daki yaşlı bakım evlerinde evcil hayvanlar ile terapinin yürütülmesinde öncülük yapmışlardır. Evcil hayvan ile terapinin faydalarına ilişkin pek çok bilimsel çalışma yapılmış, hemşireler bu çalışmalara katılmışlardır. Ülkemizde, evcil hayvan ile terapinin sağlandığı bir çalışma henüz yapılmamıştır ve ne yazık ki bu terapiye dair herhangi bir bilgi sahibi olan kişi sayısı da yok denecek kadar azdır. Bu çalışmada ülkemizdeki hemşirelerin evcil hayvanlarla terapiye ilişkin bilgi sahibi olmalarını sağlamak ve hayvanlara olan ilgisi ve sevgisi yüzyıllar öncesine dayanan Türk insanının da bu terapiden faydalanabilmesi, ileride bu terapinin ülkemizde uygulanabilmesi için hazırlanacak olan politikalara veri kaynağı olması amaçlanmıştır Araştırmanın Amacı Araştırma Huzurevlerindeki yaşlıların ve sağlık personelinin evcil hayvanlar ile terapiye ilişkin düşüncelerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 5

11 2. GENEL BĐLGĐLER 2.1.Yaşlılık Doğanın evrensel bir kurgusu olan yaşlanma hem biyolojik, hem de kronolojik yönleriyle ele alınan bir yaşam döngüsüdür. Doğumun başlattığı bu yaşam döngüsü, her aşamasında farklılaşarak kendine özgü belirtiler gösterir. Yaşam döngüsünün her yıl on iki ay eklediği biyolojik yaşlanma, aslında sosyolojik, psikolojik ve kültürel süreçlerin karıştığı bir karmadır 15. Yaşlılık biyolojik, kronolojik, psikolojik ve sosyal olmak üzere farklı alanlarda tanımlanmaktadır. Biyolojik yaşlılık, insan organizmasındaki fonksiyonların azalması ve hücre kayıpları olarak tanımlanmaktadır. Kronolojik yaş doğumdan ölüme kadar geçirilen yaş evrelerini tarihsel bir süreç içinde açıklamayı ifade eder. Psikolojik yaşlılık, kişinin kronolojik yaşının ilerlemesine bağlı olarak algımla, öğrenme ve problem çözme gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değişmeleri kapsamaktadır. Sosyal yaşlanma ise statü ve rol kayıplarına bağlı olarak yaşamdan yavaş yavaş geri çekilme ile birlikte çevresindeki bireylerin onu yaşlı olarak algılamasını fark ettirecek değerlendirmelerde bulunulması ile anlam kazanmaktadır 16. Yaşlılık ile ilgili çalışmaların birçoğunda kronolojik olarak bir sıralama yapılmıştır 19. Neugarten yaşlıları üç gruba ayırmaktadır. Genç yaşlı olarak nitelenen grup yaş, orta yaşlı olan grup yaş ve yaşlı yaşlı grup yaş dilimindedir. Birleşmiş milletlerin raporlarında ise; pek çok gelişmiş ülkenin ortak kabulü olan emeklilik yaşının (65yaş) aksine yaşlanmanın alt sınırı altmış yaşta başlamaktadır. Toplumların değişken yapısı içinde, kendilerine özgü kültürleri, bireylerini kabul 6

12 düzeyleri, işe yarama ya da rollerdeki değişimler açısından şekillendirerek yaşlı tanımlamalarını da özgünleştirmektedir. Kimi toplumlarda olumlu bir süreç olarak kabul edilen yaşlılık, kimilerinde bir problem olarak algılanmaktadır 15,17. Hipokrat insan doğruya elli altı yaşında ulaşır derken yaşlanmanın başlangıcını işaret etmiştir. Dante, yaşlılığı kırkbeş yaşında başlatırken, Cahit Sıtkı Tarancı ise otuz beş yaşı yolun yarısı olarak saymıştır 20. Erikson a göre yaşamın 8 evresi vardır ve bunların sonuncusu olan benlik bütünlüğü evresi yaşlılık dönemini kapsar. Bu evrede benliğin ( egonun ) en önemli görevi daha önceki evrelerde kazanılmış olan benlik özelliklerinin bütünleştirilmesidir 21. Đlk kez 1881 de Fransız Hekim I.M. Charcot un yaşlıların hastalıklarına özel ilgi gösterilmesi önerisi bu konudaki çalışmaların başlangıcı sayılabilir. O yıllarda ne yazık ki fazla taraftar bulamayan bu öneri, 1906 yılında Rus bilimci Korenceski nin yaşlıların fizyolojik sorunlarına ilgi göstermesiyle bir ölçüde gelişme göstermiştir. Rus bilimcinin, yaşlılık sürecinin anlaşılması sonucunda, bu sürece özgü hastalıklardan korunmak ve bunları önlemek olasıdır görüşü belki de yaşlılık biliminin temelini oluşturmuştur 22. Yaşlılık sözcüğü yaşam sürecinin geç dönemindeki gelişmenin devamını ve bireydeki değişmeleri anlatır. Yaşlılık yaşam konusunda kayıpların ve çöküşün görüldüğü bir dönemdir. Aynı zamanda kültürel, çevresel ve ekonomik etmenlerin hazırladığı bir sonuçtur. Çocukluk, ergenlik, olgunluk gibi yaşlılık da insanoğlunun yaşam dönemlerinden biridir 23. 7

13 2.2. Dünyada ve Ülkemizde Yaşlı Nüfus Yirmini yüzyılın sonunda dünyada yaşlılarda yaşam beklentisi artmış ve doğum hızları azalmıştır. Bu durum 65, yaş üzeri nüfusun toplam nüfus içindeki oranını oldukça artırmıştır yılı verilerine göre dünya nüfusu yaklaşık 6,5 milyardır ve dünya nüfusunun 385 milyonu 65 yaş ve üzerindedir. Gelişmekte olan ülkelerde 65 yaş üzeri nüfus yılda % 3 artmaktadır. Gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfus artışı yılda %2 ye düşmektedir ancak, gelişmiş ülkelerde en fazla artan yaş grubu 65 yaş ve üzeridir 25. Genetik yapı, insanın 120 yıl yaşabileceğini göstermektedir. Yüz yirmi yıllık yaşam sürecinin devam etmesi, çevresel etmenlerin uygunluğuna bağlıdır. Çevresel etmenler ne kadar uygun, yaşamı kolaylaştırıcı olumlu etki yaparlarsa ortalama ömür uzunluğu 120 yaşa o kadar fazla yaklaşacaktır. Küreselleşme, bilim ve teknolojinin gelişmesi anne, bebek ve çocuk ölümlerinin azalması, yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığının kazanılması ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazanılması bireylerin yaşam kalitesini artırmaktadır. Tüm bu gelişmelerin sonucu olarak 1950 ile 2000 yılları arasında dünya genelinde yaşam süresi 20 yıl artmış ve 66 yıla ulaşmıştır. Hesaplamalara göre gelecekteki 50 yıl içinde yaşam sürecinde 10 yıllık daha uzaması beklenmektedir 23,26. Günümüzde dünyada en yaşlı nüfusa sahip ülke Japonya dır. Bu ülkede doğumdan beklenen yaşam süresi 80 yıl olarak hesaplanmaktadır. Doğumdan beklenen yaşam süresi Kanada, Đsveç, Đsviçre gibi ülkelerde 79 yıl, Đngiltere, Fransa, Hollanda ve Đtalya gibi 8

14 ülkelerde 78 yıldır. Dünyadaki bu gelişmelere paralel olarak Türkiye de de zaman içinde yaşlı nüfusta artma meydana gelmiştir. Son yıl içinde ülkemizde ölüm hızlarında belirgin azalmalar olmuş ve bunun sonucu olarak da yaşam süresi 70 yıla ulaşmıştır. Ülkemizde halen 4 milyon yaşlı vardır ve bu sayının 2050 yılında 12 milyonu bulacağı hesaplanmaktadır Dünyada ve Ülkemizde Yaşlılara Sunulan Hizmetler Yaşlı nüfusundaki hızlı artış Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletleri harekete geçirmiş ve O Dünya Sağlık Günü Yıllara Yaşam Katın sloganı ile yaşlılar günü olarak ilan edilmiş ve / günleri arasında da yaşlıların sorunlarının tartışıldığı Yaşlılar Asamblesi Viyana da toplanmıştır. Uluslar arası Hemşireler Birliği ( ICN ) 1992 yılında Sağlıklı Yaşlanma temasının ele alınmasını önererek tüm dünyada yaşlanma konusunun çok yönlü ele alınmasına, konunun gündemde tutulmasına olanak sağlamıştır. Gelişmiş ülkelerde yaşlılara verilen hizmetler: okul çağından başlayarak halkın yaşlılık ve bakımı konusunda eğitilmesi, çeşitli sağlık merkezleri ve gönüllü kuruluşlarca yürütülen evde yaşlı bakımı, evlere yemek servisi ve uğraşı terapisi koruyucu hizmetler kapsamında verilmektedir 27. ABD de 1935 yılı öncesinde yaşlı sorunlarına pek ilgi gösterilmemiştir. Bunun nedeni 20. yüzyılın başlarında yaşlı nüfusun az olmasından dolayı hükümetin rolünün sınırlı kalmasıdır lardaki dünya ekonomik krizi ve 1935 teki sosyal güvenlik kanunu Amerikan politikasının yaşlılık üzerine bir dönüm noktası sayılır lerden bu yana fedaral bütçenin %30 dan fazlasının yaşlılara ayrıldığı ve her yıl artırıldığı ifade edilmektedir. ABD de yaşlı insanlar için gıda programları, yaşlı 9

15 yurttaş merkezleri, bilgi ve dayanışma hizmetleri gibi servis vermek amacıyla ulusal yaşlanma ağı kurulmuştur 28. Hollanda da belediyelerce her 65 yaşına ulaşan kişiye maaş bağlanmaktadır. Bu kişiler bağımsız yaşabildikleri sürece kendi evlerinde yaşamakta, kendi başlarına evlerinde kalamayacaklarını düşünen yaşlılar bulunduğu belediyeye müracaat eder ve bir yaşlı yurduna yerleştirilmektedir. Bu yurtlar paralıdır, ancak yaşlı isterse hükümetin bağladığı maaşın üzeri Belediye tarafından tamamlanarak ve hatta yaşlıya cep harçlığı verilerek bu kuruluşlarda kalabilmektedir 26,27. Almanya da yaşlılara götürülen hizmetler kurumsal ve mobil hizmetlerdir. Almanya da çok çeşitli hizmet veren kuruluşlar bulunmaktadır. Bu kuruluşlar; yaşlı evleri, yaşlı huzur evleri, yaşlı gündüz evleri, yaşlı kulüpleri, yaşlı gündüz bakım evleri ve mobil yardım hizmetleri şeklindedir. Almanya da yaşlı huzurevleri; kendi işini yapmak istemeyen veya yapacak durumda olmayan ancak yatalak veya devamlı bakıma muhtaç olmayan kişilerin kaldığı kurumlardır. Almanya da her türlü kurumda ücret karşılığı kalan yaşlıya, gelirleri yetmediği takdirde devletçe maaşına göre belirlenecek miktarda cep harçlığı verilmektedir 26. Đsveç de yaşlının yerleşimi çok önem taşımakta ve yerleşim yerlerinin belirli standartlara uygun olması gerekmektedir. Yaşlıların yaşadığı kiralık ev, kiralık apartman uygulaması vardır ve gerekirse burada yaşayan yaşlıya eve uyum için gerekli düzenlemelerde yardım edilmektedir

16 Türk toplumunda yaşlı ve yaşlılıkla ilgili toplumsal kalıplara bakıldığında, eski Türklerde yaşlının kadın veya erkek olsun korunduğu anlaşılmaktadır. Türklerin Đslamiyet i kabul etmesi ile fitre ve zekâtın öncelikle muhtaç olanlara ve yaşlılara verilmesi dikkat çekicidir. Kuran da yaşlıya, sakata saygı ve bakımla ilgili ayetler bulunmaktadır. Özet olarak Türk töresinde yaşlıya saygı önde gelen bir davranıştır 23,29,36. Dünya nüfusunun ve Türkiye deki nüfusun giderek yaşlanması, bu nüfus kategorisine ilişkin politikaların geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Türkiye nin gelişmekte olan bir ülke olarak, yaşlılık konusunda politika üretmesi ve bunu yaşama geçirmesi hususunda daha hassas davranması gerektiği düşünülmektedir. Bu nedenle yaşlılık sorununa ilişkin politikaların oluşturulmasında Devletin yapacağı görevler arasında kanun ve mevzuatları oluşturmak bulunmaktadır. Ayrıca yürürlükte olan mevzuatlarında toplumun sosyo-kültürel yapısına uygun olarak güncelleştirilmesi gerekmektedir 37. T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü 1950 yılında 5434 sayılı kanunla kamu kesiminde çalışanların sosyal güvenliklerini sağlamak amacıyla kurulmuştur. Bu kuruluşun görevleri arasında; hizmet süresini dolduranlara emekli aylığı bağlamak, 2022 sayılı yasa uyarınca yaşlı, muhtaç ve sakatlara aylık bağlamak, emekli dul ve yetimler için dinlenme ve bakım evleri tesis etmek ve işletmek, çalışan ve emekli olan bireylere sağlık ve ölüm yardımı yapmak ve vergi iadesi işlemlerini yürütmek bulunmaktadır 33. Son şekli, tarihli resmi gazetede yayınlanan 506 sayılı yasa ile yürürlüğe konulan Sosyal Sigortalar Kanununun amacı 11

17 madde 1 de iş kazaları ile meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde bu kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımlarının sağlanmakta olduğu belirtilmiştir. Sosyal sigortalar kanununda yaşlılar için bir yaş sınırı belirtilmemekte oysa SHÇEK bu yaşı 60 olarak sınırlandırmaktadır. SSK nın yaşlılar için ön gördüğü hizmetler maalesef SHÇEK in ki kadar ayrıntılı ve açıklayıcı değildir. Bu kanunun yaşlılara götürülen hizmetler yönünden hayli eksik olduğu söylenebilir tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren, 1479 sayılı Bağ-Kur Yasası, yaşlıların aylıklarını, sağlık hizmetlerinden nasıl yararlanacaklarını ve yaşlının ölümü halinde eş ve çocuklarına intikal edecek kazanımlarını içermektedir. Sosyal sigortalar kanununda olduğu gibi yaşlının doğrudan hizmetine sunulacak organizasyonlardan yoksundur 35. Sosyal Devlet anlayışı içinde konu ele alındığında, başta çalışanlar olmak üzere tüm bireylerin gelecekteki yaşamlarının güvence altına alınması anayasal bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda 1982 Anayasası Türkiye de yaşlılık politikalarının oluşturulmasında bir dayanak teşkil eder. Anayasa nın 61. Maddesi Yaşlılar devletçe korunur, yaşlılara devlet yardımı sağlayacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir şeklindedir 30. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun Yaşlılara Đlişkin Mevzuatı, son gelişmiş şekli ile tarihli sayılı yasa ile yürürlüğe giren huzurevleri ile yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezleri yönetmeliği esasları çerçevesinde 60 yaş ve üzerindeki muhtaç yaşlıları korumak, bakmak, sosyal, psikolojik ve fiziksel gereksinimlerini 12

18 karşılamak, sürekli bakıma ve rehabilitasyona gereksinim duyanlara bakım ve rehabilitasyon hizmeti vermekle yükümlü olarak Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünü ( SHÇEK) görevlendirmiştir 3,31. Teorik olarak iyi düzenlenmiş olan bu mevzuat, uygulamada bazı yetersizlikleri engelleyememiştir. Gerek devlet bütçesinden ayrılan fonun gerekse personelin eğitimsiz ve deneyimsiz oluşu sorunlara yol açmaktadır. Ayrıca mevzuatın yalnızca yoksul, muhtaç ve kimsesiz yaşlılara yönelik olarak hazırlanması, toplumun diğer yaşlı katmanların bu tür sosyal hizmetlerden yararlanmasını engellemektedirr Çekirdek aileye geçiş Dünyada yaşanan değişimler sonucunda aile artık toplumun devamının, ekonomik dayanışmanın ve nesillerin toplumsallaşmasının merkezi kurumu olmaktan giderek çıkmakta ve ailelerin rollerini devletler üstlenmek durumunda kalmaktadır 3,36. Türk toplumunda da sanayileşme, kentleşme ve kırdan kente göç gibi dinamiklerle yaşanan yoğun süreç, aile içi ilişkilerde, karar alma süreçlerinde ve rol / görev paylaşma vb. alanlarda büyük değişimlere yol açmıştır. Küresel bir boyut kazanan hızlı değişim süreci; birkaç kuşağın birlikte yaşadığı geniş ailenin yanında, bunun kimi değerlerini taşıyan ve daha küçük bir hane kompozisyonuna sahip bir aile tipini de ön plana çıkarmıştır. Türkiye de sanayileşme ve sosyokültürel değişme nedeniyle köy ve kasabalardaki genç nüfusun kentlere göç etmesi ile bazı köy ve kasabalardaki yaşlı nüfusun artması ve doğurganlık oranının azalmasına bağlı olarak aile yapısında ve yaşam tarzında önemli sayılan değişmeler görülmekte ve çekirdek aile artışı dikkati çekmektedir 36,37. 13

19 Ülkemizde aileleri 2/3 si çekirdek ailedir. Aile yapısındaki bu değişiklik yaşlının aile içindeki konumunda farklılık yaratmıştır. Oysa geleneksel toplumda yaşlıya saygı gösterilir ve değer verilirdi ve yaşlı ailede söz sahibi idi. Günümüzde ise yaşlı, ailede prestij sağlayan bir öğe olmaktan çıkmakta ve kuşaklar arasında farklılık artmaktadır. Yaşlı nüfusun artış ve aile yapısındaki değişmeler beraberinde önemli sağlık ve bakım sorunlarını getirmektedir 38. Hızlı sanayileşme ve kentleşme sonucu, ekonomik ve sosyal yapıda hızlı değişmeler olmuştur. Çekirdek aileye dönüşüm, yaşlıyı çocuklarından ayrı yaşamaya itmiştir 39. Geniş ailelerin çökmesi yaşlı kişilerin son yıllarını rahat ve güvenli bir ortamda geçirmeleri sorununu ortaya çıkarmaktadır Yaşlılık ve Huzurevlerinde Barınma Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfus giderek artmakta ve bu durum var olan sorunlara ek olarak çözülmesi gereken yeni sorunları da beraberinde getirmektedir. Yaşlı nüfusun artması, evde bakımın güçleşmesi, aile içindeki rollerin farklılaşması, özellikle geniş ailelerin yerine çekirdek ailelere bırakması, huzurevlerinde kalan yaşlı nüfusunun da artmasına neden olmaktadır 3,36. Bakımevi kavramı, tarihsel köklerini 16. yüzyıl başlarında Ausburg da kurulan düşkünlerevi ya da 18. yüzyılda Rahibe Thersa tarafından kurulan düşkünlerevinden almaktadır

20 Đslam dünyasında, hastaların terapi edildiği sağlık kurumları olarak tanımlanan darüşşifalar da tarihsel olarak çok daha önce bu tür hizmet veren kurumlar olarak bilinmektedir 21. Dilimizde huzurevi bakımyurdu deyimleri, bakımevi sözcüğü ile eşanlamlı olarak kullanılmaktadır. Herhangi bir kişinin yaşamının herhangi bir zaman diliminde bakımevine ihtiyaç duyma olasılığı %25 olarak hesaplanmaktadır. Bakımevlerinin sayısı 1960 ların ortalarından bu yana dramatik bir artış göstermektedir. Bu artışa koşul olarak bakımevlerinde yaşlı bakımına ilişkin sorunlar tanınmaya başlamış ve reform ihtiyacı doğmuştur da Ulusal Tıp Enstitüsü tarafından hazırlanan Bakımevlerinde Bakımın Niteliklerinin Düzeltilmesi başlıklı raporda, bakımevlerinin birçoğunda iyi hizmet sunulduğu bildirilmesine karşın, bir kısmında sunulan hizmet ağır biçimde eleştirilmiştir. Hizmetin niteliklerinin yetersiz olduğu bakımevlerinde yaşayan yaşlıların fizik ve ruhsal sağlığının tehlikede olduğu, haklarının çiğnendiği ve suistimal edildikleri vurgulanmıştır 42. Bakımevlerinde yaşayan ve uzun süreli bakıma gereksinim gösteren yaşlıların daha iyi hizmet alabilmeleri ancak biyopsikososyal bütünlük taşıyan bir bakış açısı ile oluşturulan projelerle mümkün olacaktır 29. Huzurevleri ise yaşlı bireyle için uygun ve mutlu bir yaşlılık geçirilecek yerler olmaktan çok, sığınılacak bir yer anlamın gelmektedir. huzurevinde kalmak yaşlı bireyin çocukları ve yakınları için olduğu kadar, yaşlı bireyin kendisi içinde utanç ve üzüntü kaynağı olmak durumundadır. 15

21 Bu durum ise huzurevi olgusunun gerçek ve istenen işlevleri verebilmesi açısından bir olumsuzluktur 43. Toplumun önemli bir kesiminde bakımevlerine karşı olumsuz bir bakış açısı ve bakımevlerinde kalmaya karşı bir tutum söz konusudur. Bir çok yaşlı insan, bakımevini yaşamlarının son durağı ve geriye dönüşü olmayan bir mekan olarak nitelemekte, kendilerini ailelerinden dışlanmış olarak algılamakta ve bakımevlerinde kalmayı reddetmektedirler 44. Huzurevleri Yönetmeliği ülkemizde huzurevlerinin kuruluş ve görevlerini açıklamaktadır. Bu yönetmeliğe göre, huzurevleri desteksiz yaşamı sıkıntısız olarak sürdüremeyen yaşlı, yalnız ve kimsesizlerin huzur, güven, sağlık ve mutluluklarını sağlamak, onların fiziki, ruhsal ve sosyal gereksinimlerini karşılamak için kurulmuştur. Ülkemizde yaşlılara hizmet veren huzurevlerinin bağlı bulunduğu 7 ayrı kurum bulunmaktadır. Bu kurumların sahip olduğu huzurevi sayısı 120, toplam yatak kapasiteleri dır 45. Türkiye de Yaşlılara Hizmet Veren Kuruluş Ve Bu Kuruluşla Bağlı Huzurevi Sayı ve Kapasiteleri KURULUŞ HUZUREVĐ SAYISI KAPASĐTE Başbakanlık SHÇEK Bakanlıklar Belediye Dernek ve Vakıflar Azınlıklar Özel Toplam

22 Huzurevlerinin illere göre dağılımını, Başbakanlık, Bakanlık ve Belediyelere ait olanları devlete ait olup incelediğimizde, devlete ait huzurevlerinin 40 ilde, vakıfla ait huzurevlerinin 12 ilde, azınlıklara ait olanların 1 ilde, özele ait olanların ise 3 ilde bulunduğu anlaşılmaktadır. Huzurevlerinin % 55.8 i devlete ait olup toplam kapasitenin % 71.3 ü devlete aittir. Tüm huzurevleri birlikte değerlendirildiğinde, sadece 43 ilimizde yaşlılara huzurevi olanağı bulunmaktadır. Bu huzurevlerinin % 35 i Đstanbul da, % 9 u Ankara da, % 5 i Manisa da, % 4 ü Đzmir de bulunmaktadır. Geriye kalan % 47 si huzurevi bulunan 39 ile dağılmıştır Huzurevlerinde Yaşam ve Yaşanılan Güçlükler Ülkemizde hızlı nüfus artışı, endüstrileşme ve kentleşme, iç ve dış göçler nedeniyle çekirdek aileye dönüşüm, ekonomik sorunların varlığı, kadınların çalışma yaşamına katılması, yaşlıların evde bakımını güçleştirmekte ve yaşlılar aile ortamından uzaklaşarak huzurevlerine yerleştirilmektedir 46. Kuruma giden yaşlının, kendini kabul etme ve kendine saygı duymayı belirleyen çevreyi tanıma ve denetleyebilme olanakları kaybolmakta, yaşlı birey soyutlanma, yadsınmışlık, kendini değersiz hissetme gibi duygulara kapılabilmektedir. Ruh sağlığı açısından bir risk grubunu oluşturan yaşlılar, huzurevlerinde daha yoğun sorunlarla karşı karşıya gelmektedir. Kurumda yaşayan yaşlı izole olmaya ve toplumdan geri çekilmeye başlamaktadır 47,48. Yalnızlık ve sosyal izolasyon depresyon ve özkıyım için en önemli risk etkenleridir. Depresyon yaşlılarda görülen en yaygın ruhsal bozukluklardan biridir. Abrams ve arkadaşları depresyonun huzurevinde 17

23 kalan yaşlı grupta yüksek oranda görüldüğünü ve var olan major depresyonun mortalite riskini artırdığını bildirmiştir. Fessman ve Lester, huzurevlerinde sosyal bir ortam yaratılmasının depresyon ve yalnızlığı olumlu etkilediğini belirtmişlerdir 49. Rezaki ve arkadaşlarının yapmış olduğu çalışmada huzurevlerinde yaşayan yaşlılarda depresyon oranını Bagley ve arkadaşlarının % 43.7, Mechanic ve Mc-Alpine % 12.1; McCurren ve arkadaşlarının % 68, Wada ve arkadaşlarının % 32.3, Rinaldi ve arkadaşlarının % 57.1 olarak bildirdiği belirtilmiştir 50. Sertbaş ve arkadaşlarının Huzurevlerinde Yaşayan Yaşlıların Anksiyete Ve Depresyon Düzeylerinin Belirlenmesi amacıyla yaptıkları çalışmada ise Bekaroğlu ve arkadaşlarının % 41, Gülseren ve arkadaşlarının % 6.7, Maral ve arkadaşlarının % 48.1,Topbaş ve arkadaşlarının % 80.4, Sütoluk ve arkadaşlarının % 26.1, Ekinci ve arkadaşlarının % 58.3; Demet ve arkadaşlarının % 35.9, Kurtoğlu ve Rezaki nin % 10.2 oranında huzurevlerinde depresif belirti yaygınlığı bildirdiği belirtilmiştir 51. Ekici ve Ünal ın Gaziantep huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda yaptıkları ruhsal belirti taramasında huzurevinde yaşayanların depresyon puanlarının evlerinde yaşayanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur 52. Ankara Seyranbağları huzurevinde yapılan bir çalışmada, huzurevinde yaşayanların %38 inde motivasyon eksikliği ve yarısında boş zamanlarını değerlendirememe saptanmıştır 53. Đzmir huzurevinde gerçekleştirilen bir başka çalışmada da huzurevindeki yaşlıların %75 inin 18

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri

Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri Almanya da ve Türkiye de Yafll Hizmet Zinciri Abdurrahman Çohaz Yaşlılık kaçınılmaz ve geri dönülmez bir süreç olup, kişinin fiziksel ve ruhsal yönden gerilemesidir. Bir başka tanımla yaşlılık fizyolojik

Detaylı

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi

DANS TERAPİ. Dokuz Eylül Üniversitesi DANS TERAPİ MSc Sevinç RENKVER Dokuz Eylül Üniversitesi 1 Dans terapi nedir? Tarihçesi İlkeleri Yaratıcı süreç Kimler yararlanabilir? Nerelerde uygulanabilir? Türk halk danslarıyla meditasyon, Meditatif

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

18.Esri Kullanıcıları Toplantısı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ-ANKARA

18.Esri Kullanıcıları Toplantısı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ-ANKARA ALZHEIMER ÇOCUKLARı (2012-2075 YıLLARı ARASı ALZHEIMER HASTA SAYıSı DEĞIŞIMI VE DAĞıLıŞı) Feride CESUR Yenimahalle Halide Edip Anadolu Sağlık Meslek Lisesi Coğrafya Öğretmeni İÇERİK Çalışmanın Amacı Alzhemer

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine

Detaylı

Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar

Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar Dr. Nevzat Do an GİRİŞ Ülkemizde yaşlı ve yaşlılıkla ilgili toplumsal kalıplara tarihsel açıdan bakıldığında, büyüklerimizin kadın ya da erkek daima korunduğu

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ Sağlıklı Kentler Birliği Eğitim Prgramı Prof. Dr. SABAHAT TEZCAN Haccettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel)

EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ. Hastane (Kamu, Üniversite ve Özel) EK-5 MEMNUNİYET ANKETLERİ UYGULAMA REHBERİ Anket Uygulama Yöntemi Kurumlar, yüzyüze, internet, telefon, posta yolu gibi yöntemler ile anket uygulayabilirler. Anket Uygulanmayacak Kişiler 16 yaşından küçükler

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI

EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI EUROSTUDENT ULUSAL ARAŞTIRMASI: TÜRKİYE SONUÇLARI Prof. Dr. Nezih Güven (ODTÜ, Rektör Danışmanı) Doç. Dr. Ayşe Gündüz Hoşgör (ODTÜ,Sosyoloji Blm.) Y. Doç. Dr. Mustafa Şen (ODTÜ, Sosyoloji Bölümü) Bağlantı

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul Okulöncesi Eğitimde Fırsat Eşitliği Uzm. Dilek EROL SAHĐLLĐOĞLU MEB Öğretmenim Anaokulu Müdür Yardımcısı 1 Sunu Planı Okulöncesi Eğitimin Tanımı Okulöncesi Eğitimin Önemi Eğitim Hakkı Sayılarla Okulöncesi

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

YAŞLI BAKIMI MESLEK ELEMANI

YAŞLI BAKIMI MESLEK ELEMANI _ TANIM Yaşlı bireylerin yaşlanma ile ortaya çıkan fiziksel, ruhsal ve sosyal yetersizliklerinin azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla tıbbi ve sosyal bakım hizmeti veren kişidir. _ A-GÖREVLER KULLANILAN

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 Bunama yaşlılığın doğal bir sonucu değildir. Yaşla gelen unutkanlık, Alzheimer Hastalığının habercisi olabilir! Her yaşta insanın

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

YAŞLILARIN YAŞAM KALİTESİ VE ETKİLEYEN ETKENLER Yrd.Doç.Dr. Nalan GÖRDELES BEŞER

YAŞLILARIN YAŞAM KALİTESİ VE ETKİLEYEN ETKENLER Yrd.Doç.Dr. Nalan GÖRDELES BEŞER YAŞLILARIN YAŞAM KALİTESİ VE ETKİLEYEN ETKENLER Yrd.Doç.Dr. Nalan GÖRDELES BEŞER Dünya Sağlık Örgütü yaşlılığı; Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlamıştır. Yaşlanma

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık,

Detaylı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: -EMEKLİLERİMİZİN, EMEKLİLİK HAKLARINI EN İYİ ŞEKİLDE KULLANABİLMELERİ DEVLETİN ÖNDE GELEN GÖREVLERİ ARASINDADIR -EMEKLİLERİMİZ

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ. HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1

YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ. HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1 YAŞAMBOYU SPOR ve ANTRENMAN BİLGİSİ HAZIRLAYAN Zekeriya BAŞEKEN Beden Eğitimi Öğretmeni 1 Spor insanoğlunun var oluşundan beri onunla beraber olan, belirli kurallar içeren, rekabet ortamı olan, haz veren

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı 30.09.2013 İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye orta yaş ve yaşlanmakta olan bir nüfus yapısına sahiptir.

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEMNUNİYET ANKETİ NİSAN 2014

KIRKLARELİ İLİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEMNUNİYET ANKETİ NİSAN 2014 KIRKLARELİ İLİ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM MEMNUNİYET ANKETİ NİSAN 2014 Sayın katılımcı, bu araştırma Kırklareli İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmektedir. Anketi cevaplamak için ayırdığınız

Detaylı

A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması.

A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması. 10.BELEDİYE TABİPLİĞİ A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması. A1.H1: Belediye tabipliği tarafından engelli bireyler için ücretsiz fizyoterapi hizmetinin verilmesi; böylece

Detaylı

Yaşlılık -Fiziksel aktiviteler Yaşam Kalitesi. 30.05.2016 Prof.Dr. Gülten Sönmez SEBER-Klinik Psikolog 1

Yaşlılık -Fiziksel aktiviteler Yaşam Kalitesi. 30.05.2016 Prof.Dr. Gülten Sönmez SEBER-Klinik Psikolog 1 Yaşlılık -Fiziksel aktiviteler Yaşam Kalitesi 30.05.2016 Prof.Dr. Gülten Sönmez SEBER-Klinik Psikolog 1 Amaç, Yaşam boyu gelişimin temel özellikleri,yaşlılık, yaşam kalitesinin önemi,yaşlılık ve aktivetinin

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları Engelleri Kaldıralım Ülkemizde kentsel yaşam çevreleri fiziksel yaşam düzenlemelerin yetersizliği ve çeşitli engeller nedeniyle engelliler tarafından yeterince kullanılamamaktadır. Engellilerin toplum

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

ERGOTERAPİ. Dr. Alev Kılıçoğlu

ERGOTERAPİ. Dr. Alev Kılıçoğlu ERGOTERAPİ Dr. Alev Kılıçoğlu Kelime Anlamı: Ergoterapi kelimesi Yunanca dan gelmektedir Ergon sözcüğü, iş, hareket, eylem, davranış, beceri, etkinlik anlamına gelir. Therapeia sözcüğü ise bakım, iyileşme,

Detaylı

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Pınar

Detaylı

ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI

ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI D.E.Ü TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ ANABİLİM DALI İdil Akman, Semra Yakan, Yüksel Özmen, Fadime Akman Radyasyon Onkolojisi Kliniklerinin riskli

Detaylı

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A.ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI

FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI FİZİKSEL AKTİVİTENİN ENGELLİ BİREYLER ÜZERİNDEKİ KATKILARI Dilara Özer Akdeniz Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu ÖZEL GEREKSİNİMİ OLAN ÇOCUKLAR Bedensel Engel İşitme Engeli Zihinsel Engel

Detaylı

AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI

AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI Hayat Boyu Aile Danışma Merkezi; Toplumun çekirdeği olan ailenin doğru temeller üzerine inşası konusunda danışmanlık hizmeti vermek, ailenin önemiyle ilgili

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması

Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması Yaşlı sağlığı DSÖ yaşlılığı Yaşamsal fonksiyonların sürekli azalması, tüm organizmanın verimliliğinde görülen azalma,çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlamıştır 65 yaş

Detaylı

Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri

Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri Bir hizmetin sürüp gidebilmesi için, kişilerin kendi istekleriyle bağışladıkları para ve mülklere Vakıf denir. Bağışlanan mülklerin, eserlerin geleceğe sağlıklı kalabilmeleri korunmalarına bağlıdır. Geçmişin

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü ... VALİLİĞİNE GENELGE

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü ... VALİLİĞİNE GENELGE T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü SAYI : B100THG0100008 KONU : Özürlü Kimlik Bilgi Formu 24.10.03 * 20198... VALİLİĞİNE GENELGE Başbakanlığın 20 Haziran 2002 tarih ve 2002/22 sayılı

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

YAŞLANAN TOPLUM Prof. Dr. Nazmi Bilir

YAŞLANAN TOPLUM Prof. Dr. Nazmi Bilir YAŞLANAN TOPLUM ---------------------------------------- Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı-ANKARA ----------------------------------------- Geçtiğimiz

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır.

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır. Alzheimer hastalığı nedir, neden olur? Alzheimer hastalığı, yaşlılıkla beraber ortaya çıkan ve başta unutkanlık olmak üzere çeşitli zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi SOSYAL FOBĐ

Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi SOSYAL FOBĐ Anadolu Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Merkezi SOSYAL FOBĐ Sosyal fobi, bireyin sosyal ortamlarda herhangi bir eylem yaparken utanç duyacağı duruma düşeceğini düşünerek nedensiz kızarma,

Detaylı

HASTA VE YAŞLI BAKIMI YAŞLI BAKIM ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

HASTA VE YAŞLI BAKIMI YAŞLI BAKIM ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü HASTA VE YAŞLI BAKIMI YAŞLI BAKIM ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2008 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE YÖNELİK HİZMETLER ÜLKEMİZDEKİ AİLE VE YASAL DÜZENLEMELER 08.01.2009

ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE YÖNELİK HİZMETLER ÜLKEMİZDEKİ AİLE VE YASAL DÜZENLEMELER 08.01.2009 ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİNE YÖNELİK HİZMETLER ÜLKEMİZDEKİ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMLARI VE YASAL DÜZENLEMELER ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARIN AİLELERİYLE YAPILAN ÇALIŞMALAR Psikolojik danışma çalışmaları Aile eğitimi çalışmaları

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı