1) Karbon bağlarının kırılmaması ile gerçekleşen oksijenlenme, örneğin, parafinlerin oksijenlenerek alkol ve aldehidlere dönüşmesi: 0,5 O 2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1) Karbon bağlarının kırılmaması ile gerçekleşen oksijenlenme, örneğin, parafinlerin oksijenlenerek alkol ve aldehidlere dönüşmesi: 0,5 O 2"

Transkript

1 KSİJENLENME İŞLEMLERİ rganik ve petrokimya sanayisinde oksijenlenme işlemleri çok önemlidir. Alkoller, aldehitler, ketonlar, organik asitler ve bunların alhidritleri, α oksitler gibi önemli ürünler oksijenlenme işlemlerin sonucu elde edilmektedir. rganik kimyada oksijenlenme iki şekilde gerçekleştirilir: Tam oksijenlenme ve tam olmayan oksijenlenme. Tam oksijenlenmeye yakılma dahildir. Tam olmayan oksijenlenmenin aşağıdaki türleri mevcuttur: 1) Karbon bağlarının kırılmaması ile gerçekleşen oksijenlenme, örneğin, parafinlerin oksijenlenerek alkol ve aldehidlere dönüşmesi: -CH 2 -CH 2-0, CH 2 -CH(H)- -CH 2 -C- + H 2 2) Destruktiv oksijenlenme karbon-karbon bağlarının kırılması ile gerçekleşen oksijenleşmedir, örneğin: -CH 2 -CH 2-2,5 S 2 2 CH + H 2 3) ksijenleşme kondensasiye (sıklaşma) reaksiyonları: 2 RSH R-S-S-R 2 RH RR + H 2 ksijenlenme işlemleri için kullanılan oksijenlendirici bileşikler (agentlar) şunlardır: Moleküler oksijen, nitrik asit, peroksitler, perasitler. rganik bileşiklerin, moleküler oksijenle oksijenlenme işlemleri iki gruba ayrılır: 1)Yüksek sıcaklak, başlatıcı veya homojen katalizör etkisiyle gerçekleşen homojen oksijenlenme. 2)Katı katalizörler etkisiyle gerçekleştirilen heterokatalitik oksijenlenme.

2 Bu işlemler sıvı veya gaz fazında gerçekleştirilir. Homojen oksijenlenme reaksiyonun mekanizması, radikal-zincirvari bir mekanizmadır. Reaksiyonlar üç aşamadan oluşmaktadır: a) aktiv merkezin oluşması, b) zincirin uzaması, c) zincirin kırılması. Hidrokarbonların ilk oksijenlenme ürünleri alkollerdir. Sonraki aşamalarda aldehid, keton, organik asit, esterler gibi ürünler elde edilir. Parafinlerin oksijenlenme şemaları aşağıdaki gibidir: Parafin Hidroperoksit Alkol Ester Keton Asit Heterokatilitik oksijenlenme işlemleri katı katalizörler kullanılarak gerçekleştirilir. Bu katalizörler üç gruba ayrılır: 1) Metaller (Pt, Pd, Au, Ag, Cu), 2) Yarıiletkenler (V25, Cu, Cu2, W3, Mo3, Mn2, Cr23) 3) Tuzlar (Bi, Sn, Zn gibi metallerin vanadat ve volframatları). Bu katalizörlerin bir özellikleri de selektiv olmalarıdır. Pt, Pd, Au, ferrit ve kromitler tam oksijenlenme, diğerleri ise tam olmayan oksijenlenme işlemlerinde kullanılmaktadır. Moleküler ksijenle ksijenlenme İşlemlerinin Teknolojisi ksijenlenme işlemleri teknoloji acısından 2 türe ayrılır: Sıvı faz ve gaz-fazda oksijenlenme. Sıvı fazda oksijenlenme 10 o C den, +180 o C ye, gaz fazda oksijenlenme ise 180 o C den 500 o C ye kadar olan yüksek sıcaklıklarda gerçekleştirilir. Sıvı ve gaz fazda oksijenlenme reaktörleri farklıdır. Sıvı fazda oksijenlenme reaktörleri sürekli ve periyodik olur. (Şekil.6.1) İşlemlerde ısı açığa çıktığından reaktörlerin soğutulması (içerden ve dışardan) gerekir. Soğutulma, reaktör dışında bulunan soğutucuda (a) veya herhangi bir sıvı hammeddenin buharlaşması işlemine göre (b) gerçekleştirilir.

3 Gaz fazda oksijenlenme işlemlerinde sıcaklık yüksek olduğu için bir çok yan ürünler de elde edilir. Bunları önlemek için aşağıdaki yöntemler uygulanır. 1) ksijenlenme yetersiz hava ortamında gerçekleştirilir, 2) ksijenlenme atık hava ortamında gerçekleştirilir, yalnız tepkime süresi çok kısa tutulur (0,01 2 saniye). Gaz fazda oksijenlenme işlemlerinde elde edilen ısının aktarılması önemlidir. Bu amaçla borulu reaktörler kullanılır (Şekil.6.1.c). Borulara katalizör doldurulur, borular dıştan soğutucu sıvılarla soğutulur. Sıcaklığın ayarlanması elde edilen yan ürünlerin oranını düşürür. Son dönemlerde dahili soğutma reaktörleri de (Şekil.6.1.d) yaygın olarak kullanılmaktadır. Reaktör içerisinden geçen boru içerisinde bulunan soğutulmuş sıvı, sıcaklığı ayarlar. Parafin ve Naftenlerin ksijenlenmesi Doymuş hidrokarbonların oksijenlenmesi sonucu alkol, aldehid, keton, karbon asitleri gibi önemli organik bileşikler elde edilir. Alkanlar (metan hidrokarbonları) yalnızca moleküler oksijenle oksijenlenir. Amaca bağılı olarak oksijenlenme işlemleri sıvı veya gaz fazda, katalizör veya başlatıcı kullanılmasıyla gerçekleştirilir. Düşük parafinlerin gaz fazda oksijenlenmesi yöntemi ile formaldehid, metanol ve asetaldehid elde edilmektedir. Metanın oksijenlenmesi aşağıdaki şemada verilmiştir. 0,5 2 H 2 0,5 2 0,5 2 HCH C 2 + H 2 CH H 2 HCH C + H2 Parafinlerin gaz fazda oksijenlenmesi işlemleri o C sıcaklıkta gerçekleştirilir. Sıvı faz oksijenlenmesi yöntemiyle yüksek alkoller ve yüksek karbon asitler elde edilir. Örneğin,

4 C 15 H 32 0,5 2 C 15 H 31 H Yüksek alkoller sonradan alkilsülfanata (detarjan) dönüştürülür. Yüksek karbon asitlerin üretilmesinde de katı parafinlerin oksijenlenmesi yöntemi uygulanır. Sentetik karbon asitlerinin elde edilmesi için o C sıcaklıkta kaynayan ve C25 C35 hidrokorbonları içeren petrol parafinleri hammadde olarak yaygın kullanılmaktadır. Katalizör olarak Mn (mangan) tuzları kullanılırsa işlem o C sıcaklıkta gerçekleştirilir. Parafinlerin oksijenlenmesi yöntemi ile karbon asitlerinin üretilmesinin teknolojik şeması Şekil.6.2 de verilmiştir. Buna göre, parafin ve katalizör (1) karıştırıcısında harmanlanarak pompa yardımı ile (2) oksijenlenme reaktörüne aktarılır. Reaktöre devamlı olarak hava verilir. Reaktör buharla ısıtılır. Ürünler (3) soğutucusunda soğutulurak, (4) gaz ayrıcısında havadan ayrılır. Gazların içerisinde organik katkılar olduğundan (5) sobasında yakıldıktan sonra atmosfere bırakılır. Reaktörde bulunan sıvı ürünler o C sıcaklığa kadar soğutulur ve (6) atık ayırıcıya aktarılır. Atık ayrıldıktan sonra ürünler (7) yıkayıcı kolonunda yıkanır ve sabunlaşmak için (8), (9) sabunlaştırıcılarından geçirilir. % 25 Na2C3 çözeltisi içeren kolonlarda 95 o C sıcaklıkta karbon asitleri, nitratlaştırılır. 2 RCH + Na 2 C 3 2 RCNa + H 2 + C 2 (9) sabunlaştırıcısı içerisinde bulunan %... NaH çözeltisi etkisiyle esterler hidroliz olur. RCR' + NaH RCNa + R'H (10) Separatöründe sabunlaşmamış ürünlerin bir kısmı ayrılır ve (11) deposuna toplanır. Sabunlaşma işleminin sona ermesi için ürünlerin geri kalan kısmı (13) ısı değiştiricisinde 180 o C sıcaklığa kadar ısıtılır. (14) otoklavında (P=20-22 bar) sabunlaşmayan ürünler ayrılarak yeniden işleme sokulmak üzere (11) deposuna toplanır. (14) otoklavından ayrılan sabun kitlesi, (15) borulu ısıtıcısında yeniden ısıtılır ve (16) separatörüne aktarılarak su buharı ve sabunlaşmayan kitleden ayrılır. (17) seperatöründe su ve organik kitle ayrılır ve (18) deposuna toplanır. (16) seperatöründen ayrılan sabun (20) karıştırıcısında su ile karıştırılır ve (21) karıştırıcısına aktarılarak burada H2S4 ile parçalanır.

5 2 RCNa + H 2 S 4 2 RCH + Na 2 S 4 Elde edilen emülsiyon (22) tabakalaştırıcısında Na2S4 çözeltisinden ayrılır ve (23) deposunda toplanır. Sonraki işlem rafinelenmedir. Naftenlerin oksijenlenmesi Naftenlerin oksijenlenme işlemleri parafinlere benzer. Gaz fazda oksijenlenme sonucunda oksijen içeren bileşikler yanında karbon dioksit ve su elde edilir. Sıvı fazdaki işlemler sonucu ise katalizör çeşidine ve oksijenlenme oranına bağlı olarak, alkol, keton, asit gibi ürünler elde edilir. Bu yöntemle aşağıdaki ürünler elde edilmektedir. Tsiklohekzan (Tkay =152 o C) Kapron ve diğer bileşikler üretilmesinde aracı ürün olarak ve çözücü olarak kullanılır. Tsiklohekzanın elde edilmesi için hammadde olarak fenol veya anilin kullanılır. H H 3 H 2 - H 2 NH 2 NH 2 NH 3 H 2 - H 2 + H 2 - NH 3 Tüm bu işlemler kaprolaktam ve adipik asit elde edilmesi amacı ile gerçekleştirilir. Adipik asit çok yaygın olarak petrolden üretilmektedir.

6 + H 2 H Petrol H 2 2 H 2 H HC-(CH 2 ) 4 -CH HN 3 Tsiklohekzanın iki aşamalı oksijenlenmesi yöntemi ile adipik asite dönüşmesi işlemlerinin teknoloji şeması Şekil.6.1 de verilmiştir. ksijenlenmenin birinci aşaması, havadaki oksijenin etkisiyle o C sıcaklıkta ve bar basınçta sıvı fazda gerçekleştirilir. ksijenlenmenin daha ileriye gitmesini önlemek amacı ile karışım ardarda olarak birkaç reaktörden (1) geçirilir. Her bir reaktörde dönüşüm % civarında gerçekleşir. Tsiklohekzan ve yeni hazırlanmış katalizör (kobalt, naftenat), 1. reaktörün alt katına aktarılır. Ayrıca her reaktöre hava aktarılır. Sıvı ürünler bir reaktörden diğerine aktarılarak dönüşümün artması sağlanır. Sonuncu reaktörden ayrılan ürünler (2) soğutucu kondansatöründen geçirilerek, (3) gaz ayrıcısına aktarılır ve burada gazlardan ayrılır. Tsiklohekzan (4) seperatöründe sudan ayrılarak yeniden reaksiyona dahil edilir. (6) rafinesinde Tsiklohekzan oksijenlenme ürünlerinden ayrılır. ksijenlenme ürünleri (10) deposunda toplanır. Tsiklohekzan ise (7) kolonunda yıkanarak (8) deposunda toplanır ve buradan (9) pompası ile yeniden reaksiyona dahil edilir. İşlemin II. aşaması HN3 etkisi ile bakır-vanadat katalizörleri ortamında 2-10 bar basınçta 70 o C ve 100 o C sıcaklıkta tutulan iki borulu reaktörlerde gerçekleştirilir.

7 Birinci aşama sonucunda elde edilen oksijenlenme ürünü devamlı olarak (11) reaktörüne aktarılır ve buradan elde edilen ürünler (12) gaz ayrıcısında gazdan ayrılarak, (15) reaktörüne aktarılır. Sonuncu reaktörden ayrılan ürünler (16) ayrıcısından azot oksitlerinden ayrılır. Daha sonra (17) ve (18) kolonlarında HN3 den ayrılarak, (19) rafinesinde rafinelenir ve kristallendirilir. Reaksiyonda hammadde dönüşümü % civarında olur. lefinlerin oksijenlenmesi lefinlerin oksijenlenmesi sonucu reaksiyon koşullarına bağlı olarak çeşitli ürünler elde edilmektedir. Örneğin, etilenin oksijenlenmesi ile aşağıdaki ürünler elde edilmektedir. HC-CH 2 HCH 2 2 HCH CH 2 =CH 2 2 -CH + 2 -CH H 2 C CH 2 C 2 + C + H 2 2 C 2 + C + H 2 lefinlerin oksijenlenmesi işlemlerinde gümüş katalizörler kullanılmaktadır. Şekil.6.2 de etilenin oksijenlenmesi yöntemi ile etilen oksidinin (epoksit) elde edilmesi işlemlerinin teknoloji şeması verilmiştir. Bu amaçla borulu reaktörler kullanılır. Atmosfer havası (3) süzgeci, (2) yıkayıcısı ve (1) adsorbesinde temizlenerek, (13) kompresöründe 7-10 bar basınca sıkıştırılarak, (8) ısı değiştiricisinden geçirilir ve (7) karıştırıcısında temizlenmiş etilenle harmanlanır. Gaz karışımı (9) reaktörüne aktarılır. (9) reaktöründen ayrılan ürünler, (8) ısı değiştiricisinden geçirilir ve (10) soğutucusunda soğutulur. (11) adsorberinden geçirilen ürünlerden etilen oksidi ayrılır ve (15) deposunda toplanır. Reaksiyona dahil olmayan gazların bir kısımı yeniden reaktöre geri verilir. Diğer kısmı ise (4) ısı değiştiricisinden geçirilerek (5) reaktörüne aktarılır. (5) reaktöründen ayrılan ürünlerden biri olan etilen oksidi (12) pompasından ayrılarak, (15) deposunda toplanır. Etilenin diğer koşullarda oksijenlenmesi sonucu asetaldehid elde edilir. Bu işlemlerde katalizör olarak palladyum klorür kullanılır. Etilenden tek aşamalı işlemler sonucu asetaldehidin elde edilmesine ait teknoloji şeması Şekil.6.3 te

8 verilmiştir. ksijen ve etilen, içerisinde katalizör bulunan (1) reaktörüne aktarılır. Elde edilen ve gaz halinde bulunan ürünler, (2) soğutucusunda soğutulur ve (3) separatöründe gazlardan ayrılarak, (6) absorberine aktarılır. Absorberde ayrılan asetaldehid çözeltisi, (8) deposunda toplanır. (9) buhar-absorsiyon kolonundan geçirilen asetaldehid, (10) rafine kolonunda temizlenir ve (12) deposunda toplanır. Katalizör (5) rejeneratöründe devamlı olarak havanın oksijeni ve HCl kullanılarak rejenere olur ve yeniden reaktöre aktarılır. Aromatik Bileşiklerin ksijenlenmesi Sanayide aromatik bileşiklerin oksijenlenmesi işlemleri aşağıdaki amaçla gerçekleştirilmektedir: 1) Fenol, ketonlar, stiren ve türevleri elde edilmesi amacıyla alkil benzenlerin (ikili) ve etil benzenin oksijenlenmesi, 2 C 6 H 5 -CH( ) 2 C 6 H 5 C H C 6 H 5 H + -C- - H C 6 H 5 C H 2 H 2 C C 2) Karbonil bileşikleri, özellikle aromatik asitler, elde edilmesi amacıyla yan grupların oksijenlenmesi, 2 0,5 2 C 6 H 5 - C 6 H 5 -CH C 6 H 5 -CH - H 2 3) Malein ve anhidridinin elde edilmesi amacıyla aromatik çekirdeğin parçalanması ile oksijenlenme, HC + 4,5 2 HC C C + 2 C H 2 Alkilbenzenlerin oksijenlenmesi için iki teknolojik yöntem kullanılmaktadır. Sıvı fazda ve su-baz emülsiyonu (sıvı) fazında gerçekleştirilen işlemlerde, dahili soğutma reaktörleri kullanılır (Şekil.6.1.b). ksijenlenme o C sıcaklıkta ve 3-4 bar basınç altında sodyum karbonat katalizörü etkisi ile gerçekleştirilir.

9 Diğer bir yöntem de katalizör olarak Na 2 C 3 ün, alkil sülfat emülsiyonundaki çözeltisi kullanılmaktadır. Bu yöntemde suyun buharlaşması sonucu ısı ayrılır ve sıcaklık ayarlanır. İzopropilbenzenin oksijenlenmesi yöntemi ile fenol ve aseton elde edilmesi işlemlerinin teknoloji şeması Şekil.6.4 te verilmiştir. ksijenlenme basamağı reaktörde gerçekleştirilir. ksijenlenme reaktörünün (1) alt kısmından temizlenmiş hava, 4 bar basınç altında aktarılır. Reaktörün üst kısmından ise temizlenmiş ve (5) deposunda toplanmış izopropilbenzen aktarılır. Buharlaşan su ve organik bileşikler (2) kondansatöründe sıvılaşarak, (3) separatöründe NaH ile yıkanır ve ayrılarak yeniden (1) reaktörüne aktarılır. Reaktörde elde edilen oksijenlenme ürünü reaktörün alt kısmından (6) vakum rafinerisine aktarılır. Rafinede ayrılan izopropilbenzenhidroperoksit (9) deposuna ve buradan da pompalanma reaktörüne (10) aktarılır. Reaktörde sıcaklığı ayarlamak amacı ile buraya aseton ilave edilir. Parçalanma için H 2 S 4 kullanılır. Reaktörden ayrılan ürünler NaH ile nötralleştirilir, separatörde sudan ayrılır ve rafineye aktarılır (sonuncu işlemler şemada gösterilmemiştir). STİREN VE TÜREVLERİNİN ELDE EDİLMESİ İzopropilbenzenin oksijenlenme ürünü hidroperoksitlerle sodyum bazının tepkimesi sonucu sodyumla bileşik elde edilir. Bu bileşik yüksek sıcaklıkta parçalanarak aromatik alkole dönüşür. C 6 H 5 C CH + NaH - H 2 C 6 H 5 C CNa + H 2 - NaH C 6 H 5 C H Elde edilen aromatik alkol sonradan bir daha parçalanarak α-metil stirene dönüşür: C 6 H 5 C H C 6 H 5 C CH 2 α metil stiren ARMATİK BİLEŞİKLERİN KSİJENLENMESİ YÖNTEMİ İLE KARBN ASİTLERİNİN ELDE EDİLMESİ

10 Aromatik asitlerin elde edilmesi amacı ile sanayide üç yöntem uygulanır. Birinci yöntemde yükseltgen olarak kükürt veya amonyum sülfür kullanılır. C 6 H 4 ( ) S + 4 H 2 NH 3 C 6 H 4 (CH) H 2 S tereftalik asit Diğer bir yöntemde, p-ksilolün nitrik asitle tepkimesi sonucu aromatik asitler elde edilir. HN 3 C 6 H 4 ( ) 2 C 6 H 4 (CH) 2 C 6 H 5 -CH 2 - HN 3 C 6 H 5 CH Son denklemlerde yükseltgen olarak hava oksijeni kullanılır. İşlemler kobalt ve mangan gibi katalizörlerin etkisi ile hızlandırılır. ksijenlenme aşamalarla gerçekleşir: C 6 H 5 - C 6 H 5 -CH 2 -CH C 6 H 5 -CH 2 -CH C 6 H 5 -CH Toluen kolay oksijenlendiği halde, ksilende yalnızca birinci metil grubu oksijenlenir. luşan karboksil grubu, ikinci metil grubunun oksijenlenmesini engeller. Karboksil grubunun etkisini yok etmek için karboksil grubu esterleştirilir. Bunun için dört aşamalı bir işlem gerçekleştirilmektedir. Örneğin; tereftalik asidin dimetil esterinin elde edilmesi için p-toluen aşağıdaki işlemlere tabi tutulur: p-toluen asidin elde edilmesi; H 3 C - H 2 H 3 C CH p-toluen asidinin esterleşmesi;

11 H 3 C CH + H H 3 C C + H 2 p-toluen asidin metil esterinin oksijenlenmesi; H 3 C C + H 2 - H 2 HC C + H 2 tereftal asidin monometil esterinin esterleşmesi; HC C + H H 3 CC C dimetiltereftalat Dimetiltereftalatın elde edilmesi işlemlerinin teknoloji şeması Şekil.6.5 te verilmiştir. p-ksilen ve metil-p-toluenat (1:2 oranında) harmanlaştırılarak (1) reaktörüne aktarılır. Reaktörde sıcaklık C, basınç ise 6-10 bar civarında tutulur. Reaktörün alt katından aktarılan temizlenmiş hava ile ksilen buharları karışır ve oksijenlenme işlemi gerçekleşir. Ürünler geçici olarak (3) deposunda toplanır. Ürünler % p-toluen asidi, % 30 bu asidin esteri, % tereftalik asit, % bu asidin mono esteri ve az oranda da diesterini içerir. Reaksiyon kitlesi geçici dara deposuna (3) toplanır ve (7) esterleştirici kolonun (reaktörün) üst katından reaktöre aktarılır. Alt kattan ise metanol buharları, reaktörün içerisinden geçecek şekilde verilir. Reaktörün alt katından ayrılan sıvı ürünler (8) buharlaştırıcısından geçirilerek buharlaştırılır. İlk aşamada buharlaşan metil-ptoluenat (ester) (11) kondansatöründe sıvılaşarak (13) deposunda toplanır ve buradan tekrar oksijenlenmek üzere (1) reaktörüne aktarılır. (12) vakum rafinesinde dimetiltereftalat, diğer izomerlerden ayrılarak kondansatörde sıvılaşır ve (15) deposuna toplanır. (12) kolonundan ayrılan izoftalat esterlerinin içerisinde bulunan dimetiltereftalat, kristallendirme yöntemi ile ayrılır. (15) deposunda bulunan dimetiltereftalatın daha kesin temizlenmesi için (16) ve (18) otoklavlarında metanol çözeltileri yardımı ile kristallendirilir, (17) ve (19) süzgeçlerinden süzülerek temizlenir. Sanayide diğer aromatik asitlerin elde edilmesi için de bu yöntem kullanılır. Benzoik asit elde etmek amacı ile toluen dışında diğer alkilbenzenler de kullanılabilir.

12 C 2 H 5 CH + C 2 + H 2 Benzoik asit, organik sentezlerde hammadde olarak kullanılmaktadır. ARMATİK ASİTLERİN ANHİDRİTLERİNİN ELDE EDİLMESİ İÇİN ARMATİK BİLEŞİKLERİN GAZ FAZINDA KSİJENLENMESİ Aromatik bileşiklerin gaz fazında oksijenlenme yöntemi ile di ve tetra karbon asidi anhidritleri elde edilmektedir. Bu işlemlerde katalizör olarak V 2 5 kullanılmaktadır. Ara ürün olarak kinonlar, maleik anhidrit, benzoik asit gibi bileşikler de elde edilir. - H 2 naftalin naftakinon ftalik anhidrit - H 2 HC HC C C C 2 + H 2 maleik anhidrit Naftalinin oksijenlenmesi, V 2 5 katalizörlüğünde ve 300 C sıcaklıkta başlar ve C sıcaklıkta hızlanır. Maleik anhidrit elde etmek için ise benzoik asit C sıcaklıkta oksijenlenir. Bu işlemleri gerçekleştirmek amacıyla sanayide borulu reaktörler kullanılır (Şekil.6.6). Ftalik anhidritin üretilmesine ait teknoloji şeması Şekil.6.6 da verilmiştir. (1) buharlaştırıcısında buharlaşan naftalin, (2) karıştırıcısında hava ile harmanlanarak, (3) reaktörüne aktarılır. Borulu reaktörde katalizör (V 2 5 ), boruların içine yerleştirilmiştir. Reaktörün (3) üst katından aktarılan buhar-hava

13 karışımı boruların içerisinden geçerek, (4) kondensatarüne aktarılır. Burada gaz ve sıvı ürünler ayrılır. Sıvı ürünler yeniden (5) soğutucusundan geçirilerek ftalik anhidrite kristallendirilir (boruların üzerinde). Kristaller (7) deposuna toplanır. Gaz halinde bulunan ürünlerden ftalik anhidrit, (6) ayırıcısında ayrılır. Ftalik anhidrit ; (T er : 130,8 C, T buh : 284,5 C) Alkol reçinelerinin, yumuşatıcıların (plastikatör), zirai ilaçların ve boyaların elde edilmesi amacı ile yaygın olarak kullanılmaktadır. Ftalik anhidritin diğer yöntemle üretilmesi o-ksilenin oksijenlenmesi esasına dayanır. -C 2,-H 2 Maleik anhidrit ; (T er : 52,8 C, T kay : 200 C) Sanayide, benzenin gaz fazda oksijenlenmesi yöntemi ile elde edilir. HC HC C C + 2 C H 2 Maleik anhidrit, doymamış poliesterler, suda çözünebilen kopolimerler ve bu gibi ürünlerin elde edilmesi amacıyla kullanılmaktadır. ALKLLERİN VE AMİNLERİN KSİJENLENMESİ Primer alkollerin doğrudan hava oksijeni ile oksijenlenmesi sonucu önce aldehitler, sonra ise asitler elde edilir. RCH 2 H RCH RCH - H 2 Sekonder alkollerin oksijenlenmesi sonucu ise önce keton, sonra asitler elde edilir.

14 RCH 2 CHR' H - H 2 RCH 2 C-R' RCH + R'CH Reaksiyonlar sıvı fazda gerçekleştiğinde alkoller doğrudan asitlere dönüşür, reaksiyonu birinci aşamada durdurmak mümkün olmaz. Gaz fazda alkollerin oksijenlenmesi sonucunda ise aldehit, keton ve karbonik asitler elde edilir. Yani gaz fazdaki reaksiyonu ilk aşamada durdurmak mümkündür. Sanayide birkaç yöntemle asetik asit elde edilmektedir. Uygulanan yöntemler şunlardır: Çeşitli yöntemlerle elde edilmiş asetaldehidin oksijenlenmesi, HC CH H 2 C CH 2 H 2 H 2 CH3-CH2-CH -CH CH - H 2 n-bütan veya C 5 H 7 hidrokarbonlarının oksijenlenmesi. -CH 2 -CH H 2 2 CH Metanol veya sentez gazından asetik asit elde edilmesi. C + 2 H 2 H CH Asetaldehitten, sıvı fazda oksijenlenme yöntemi ile asetik asit eldesinin (Birinci yöntem) teknoloji şeması Şekil.6.7 de verilmiştir. Asetaldehidin oksijenlenme reaksiyonları sonucu asetik asidin yanısıra metil asetat, etilen diasetat, HCH, C 2 gibi yan ürünler de elde edilir.

15 -CH CH -C- -CH-(C ) 2 + H 2 HCH + C 2 + H 2 Asetik asit elde edilmesine dair reaksiyonun verimini yükseltmek için reaksiyon, mangan asetat katalizörü etkisinde C sıcaklıkta gerçekleştirilir. Asetaldehit uçucu olduğu için (T kay :21 C) işlemler asetik asit çözeltisinde 3-4 bar basınç altında gerçekleştirilir. Katalizörün asetik asitteki %5 lik çözeltisi (1) donatımında hazırlanarak, (2) deposuna toplanır. Soğutulmuş asetaldehit (3) deposundan, (4) pompasının yardımı ile katalizörle birlikte (5) reaktörüne aktarılır. ksijen, paylaştırıcı borularla 4 ya da 5 yerden reaktöre aktarılır. Patlamayı önlemek amacıyla reaktöre devamlı olarak azot gazı aktarılır. Reaktörden ayrılan buhar-gaz ürünler (6) soğutucusundan geçerek sıvılaşır ve sıvı ürünler, gazlardan ayrılarak yeniden reaktöre aktarılır. Gazlar ise suda temizlenerek (7) atmosfere verilir. Esas reaksiyon kitlesi (9) rafine kolonuna aktarılır. Burada hafif bileşikler (asetaldehit, metil asetat) ayrılır. Asetik asit içeren ağır fraksiyon (10) rafine kolonuna aktarılarak, burada diğer organik bileşikler ve mangan asetattan ayrılır. Elde edilen asetik asit son temizlenme için K 2 Mn 2 7 ile yeniden karıştırılır ve rafinelenir (şekilde verilmemiştir). Asetik asit organik sentezde önemli bir rol taşımaktadır. Gıda, tekstil sanayiinde, asetat sellüloz, polivinil asetat gibi polimerlerin elde edilmesinde, zirai ilaçların üretilmesinde yaygın olarak kullanılan asetik asit organik sentezde de hammadde olarak önem taşımaktadır. Asetik asitin yanı sıra asetik anhidrit de yaygın olarak kullanılmaktadır. Asetik anhidrit elde etmek için aşağıdaki yöntem uygulanır: 2 -CH - H 2 2 CH - H 2 ( C) 2 HİDRKARBNLARIN KSİJENLENME AMNALİZİ

16 Hidrokarbonlar, dayanıklı bileşikler olduğu için katalizör ortamında amonyakla tepkimeleri düşük hızla yürür. İşlemler oksijen ortamında hızlanır ve dönüşüm oranı yükselir. Bu tür reaksiyonlar oksijenlenme amonalizi olarak adlandırılır. Sanayide bu yöntemle metan, propilen ve diğer hidrokarbonların amonaliz ürünleri elde edilmektedir. CH 4 + NH 3 + 1,5 2 HCN + 3 H 2 siyanik asit CH 2 =CH- + NH 3 + 1,5 2 H 2 C H C CN + 3 H 2 akrilonitril Metanın amonalizi yüksek sıcaklıkta ( 1000 C) Pt, Rd gibi katalizörler eşliğinde gerçekleştirilir. Reaksiyon ürünü olarak çok önemli bir hammadde olarak bilinen siyanik asit elde edilir. Siyanik asitten organik sentezde aşağıdaki ürünler elde edilmektedir: + Cl 2 Cl-CN zirai ilaçlar HCN + R-C-R' + H 2 C CH 2 + C 2 H 2 R 2 C H CN HCH 2 -CH 2 -CN CH 2 =CH-CN R 2 -C(H)-CH akrilat ve metakrilat - H 2 H 2 C H C CN akrilonitril + Cl-CH 2 -CH=CH-CH 2 -Cl NC-(CH 2 ) 4 -CN HC(CH 2 ) 4 CH adipik asit Metanın oksijenle amonalizi işlemleri ile siyanik asit elde edilmesinin teknoloji şeması Şekil.6.8 de verilmiştir. Hava, metan ve amonyak temizlendikten sonra harmanlanarak (1) reaktörüne aktarılır. Reaktörün içerisinde yerleştirilir. Elde edilen gaz ürünler hemen (2) soğutucusunda soğutulur. Ürünler (4) absorberinden geçirilerek siyanik asidin tutulması sağlanır. Absorberden ayrılan ürünler yeniden buharla ısıtılır (8) ve siyanik asit, buharla birlikte (12) yıkayıcı kolonuna aktarılır.

17 Burada H 2 S 4 çözeltisi ile temizlenerek rafineye aktarılır (şemada verilmemiştir). (10) ve (11) kolonlarında amonyak temizlenerek yeniden reaktöre verilir.

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 RGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 1. Alkanlar, parafinler olarakta adlandırılırlar. lefinler ise alkenlerdir. 5. ( ) 2 C( ) 2 bileşiğinin UPAC adı: 1 C 2 3 4 5 6 2.5 dimetil 2 hekzen dir. 2. Siklo alkenlerin

Detaylı

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. =>

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. => Bölüm 11 Alkoller ve Eterler Alkollerin Yapısı idroksil (-) fonksiyonel grubu ksijen sp 3 melezleşmiştir. 2 Sınıflandırma Primer(Birincil): ın bağlandığı karbon sadece bir adet karbona bağlı. Sekonder(Đkincil):

Detaylı

$e"v I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000

$ev I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

Daha sonra ayrıca karbon monoksit üretilmeye başlandı.

Daha sonra ayrıca karbon monoksit üretilmeye başlandı. 1 ÖNSÖZ Organik ürünlerin üretilmesi çok eski zamanlardan başlayarak bu günlere kadar devam etmektedir. Basit bileşiklerden daha karmaşık organik bileşiklerin sentezlenmesine XIX. yüzyılın ortalarından

Detaylı

Halojenlenme yöntemi ile yaygın olarak kullanılan çeşitli organik bileşikler üretilmektedir. Bunlar:

Halojenlenme yöntemi ile yaygın olarak kullanılan çeşitli organik bileşikler üretilmektedir. Bunlar: 1 2. HALOJENLENME İŞLEMLERİ Organik bileşiklerin moleküllerine halojen atomlarının dahil edilmesi işlemleri halojenlenme olarak adlandırılır. Halojenin türüne bağlı olarak bu işlemlere klorlaşma, florlaşma

Detaylı

4- HAFİF NAFTA TATLILAŞTIRMA (BENDER SWEETİNG) ÜNİTESİ

4- HAFİF NAFTA TATLILAŞTIRMA (BENDER SWEETİNG) ÜNİTESİ 4- HAFİF NAFTA TATLILAŞTIRMA (BENDER SWEETİNG) ÜNİTESİ Bender tatlılaştırma ünitesinin amacı, Atmosferik Distilasyon ünitesinde elde edilen LSR Nafta da bulunan merkaptanları disülfürlere dönüştürmektir.

Detaylı

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur.

Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur. ALDEHİT ve KETNLAR Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve oksijene (C=) karbonil grubu denir. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur.

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

ALLİL KLORÜR ÜRETİMİ. Gökhan IŞIK O.Okan YEŞİLYURT

ALLİL KLORÜR ÜRETİMİ. Gökhan IŞIK O.Okan YEŞİLYURT ALLİL KLORÜR ÜRETİMİ Allil klorür üretiminin ana maddesi propilen ve klor dur. Allil klorürün verimli ve ekonomik sentezi 1930 larda yüksek sıcaklıklarda (300-500 C) klorlaşma reaksiyonu ile Shell Geliştirme

Detaylı

Balıkesir Kimya Sanayi www.balikesirkimya.com 0 (266) 243 40 24

Balıkesir Kimya Sanayi www.balikesirkimya.com 0 (266) 243 40 24 Ürün kodu Malzeme adı Ambalaj Tipi Amb.Şekli TK.200700.01000 Aktif Karbon HDPE Kavanoz 1 kg TK.200700.05000 Aktif Karbon PP Kova 5 kg TK.200700.10000 Aktif Karbon PP Kova 10 kg TK.200710.01000 Aluminyum

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

BALİKESİR ÜNİVERSİTESİ MERVE USTA 200510105031

BALİKESİR ÜNİVERSİTESİ MERVE USTA 200510105031 BALİKESİR ÜNİVERSİTESİ MERVE USTA 200510105031 Organik kimyada bilinen ilk tepkimelerden (metod) biridir. Bu reaksiyonun mucidi bilim adamı, Viktor Grignard, bu tepkime sayesinde 1912 Kimya Nobel ödülünün

Detaylı

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1 İDROKARBONLAR Yalnızca karbon (C) ve hidrojen () elementlerinden oluşan bileşiklere hidrokarbon denir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. Elektron dizilişi, 1s 2 2s 2 2p 2 olup değerlik elektron say

Detaylı

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim:

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim: Organik Bileşiklerde C atomunun Yükseltgenme Basamağının Bulunması Yükseltgenme basamağı, C'a bağlı atomların elektronegatifliğine göre değişmektedir. C'un başlangıçta yükseltgenme basamağını 0 gibi düşünelim.

Detaylı

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi 6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi Genel Prensipler Yapıları ve kimyasal davranışları esas alındığında, hidrokarbonlar üç kategoriye ayrılabilir. Doymuş Alifatik Hidrokarbonlar: Tüm karbon atomlarının

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddeleri İle Temasta Bulunan Rejenere Selüloz Filmlerden Yapılmış Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2001/39)

Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddeleri İle Temasta Bulunan Rejenere Selüloz Filmlerden Yapılmış Madde ve Malzemeler Tebliği (Tebliğ No: 2001/39) Resmi Gazete: 04. 12. 2001 Sayı: 24603 Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığından Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddeleri İle Temasta Bulunan Rejenere Selüloz Filmlerden Yapılmış Madde ve Malzemeler

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ En az ndan bir adet karbon-karbon çift ba içeren hidrokarbonlara denir. Bu bile iklerin di er bir ismi ise dir.alkenlerin genel formülleri Alkenlerde çift ba bir adet kuvvetli sigma ba ile sigma ba na

Detaylı

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) 1 büten ve 2 büten için cis ve trans izomeri yazmak mümkün müdür? SORU 2.) Aşağıda verilen bileşikleri IUPAC metoduna göre adlandırınız. A) CH2 = C = CH CH3 B) CH3 CH

Detaylı

S¹ra No ـrün kodu Malzeme ad¹ Ambalaj Tipi Amb.ھekli

S¹ra No ـrün kodu Malzeme ad¹ Ambalaj Tipi Amb.ھekli S¹ra No ـrün kodu Malzeme ad¹ Ambalaj Tipi Amb.ھekli 1 TK.200700.01000 Aktif Karbon hdpe kavanoz 1 kg 2 TK.200700.05000 Aktif Karbon plastik kova 5 kg 3 TK.200700.10000 Aktif Karbon plastik kova 10 kg

Detaylı

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN ADLANDIRILMASI

BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN ADLANDIRILMASI BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN KONU ANLATIMI FĐGEN HASRET BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN 1) METAL ĐLE AMETALDEN OLUŞAN BĐLEŞĐKLERĐN METALĐN ADI + AMETALĐN ADI + ÜR EKĐ ***Ametal oksijen ise oksit; azot ise nitrür; kükürt

Detaylı

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs ENDÜSTRİDE VE CANLILARDA ENERJİ A- FOSİL YAKITLAR 1) KÖMÜR Halk arasında kara elmas olarak bilinir. İlk defa Çinliler tarafından kullanılmıştır. Büyük kısmı elektrik üretiminde ve evlerde yakıt olarak

Detaylı

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. HİDROKARBONLAR Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. Alifatik Hidrokarbonlar Düz zincirli veya dallanmış olabilir. Doymuş hidrokarbonlar : Alifatik hidrokarbonlar

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : İstanbul Yolu, Gersan Sanayi Sitesi 2306.Sokak No :26 Ergazi/Yenimahalle 06370 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 255 24 64 Faks : 0 312 255

Detaylı

LineFlex EPDM Membranların Kimyasal Dayanım Tablosu

LineFlex EPDM Membranların Kimyasal Dayanım Tablosu LineFlex EPDM Membranların Kimyasal Dayanım Tablosu LineFlex EPDM membranlar, aşağıda belirtilen kimyasallara belirtilen koşullarda teması veya uzun süre maruz kalması halinde dayanıklıdır, membranda fiziksel

Detaylı

Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti

Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti 1. ORGANĠK REDOKS TEPKĠMELERĠ 2. YER DEĞĠġTĠRME (SÜBSTĠTÜSYON) TEPKĠMELERĠ 3. KATILMA TEPKĠMELERĠ 4. AYRILMA (ELĠMĠNASYON) TEPKĠMELERĠ 5. KONDENZASYON TEPKĠMELERĠ Hazırlayan

Detaylı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı 16.05.2010 1 16.05.2010 2 -Alkanların ve sikloalkanların adlandırılmas lması *Bisiklik bileşiklerin iklerin adlandırılmas lması -Alkenler ve sikloalkenlerin adlandırılmas lması -Alkinlerin adlandırılmas

Detaylı

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Giriş Eter Formülü R--R (R ve R alkil veya aril). Simetrik ve asimetrik olabilir Örnekler: C 3 C 3 C 3 2 Yapı ve Polarite Eğik moleküler geometri ksijen sp 3

Detaylı

10. H F Bileşiğinin sistematik adı nedir?

10. H F Bileşiğinin sistematik adı nedir? MÜEDİSLİK KÜLTESİ KİMY MÜEDİSLİĞİ ÖLÜMÜ GİK KİMY DESİ DÖEM SIVI 19.01.2012 o: dı ve Soyadı: Öğretim Programı: ÖÖ ( ) ; İÖ ( ) Öğretim Üyesi: asan Seçen ( ) ; amdullah Kılıç ( ) Toplam 34 soru vardır. 125

Detaylı

ÜN TE VII AROMAT K B LEfi KLER

ÜN TE VII AROMAT K B LEfi KLER ÜN TE VII AROMAT K B LEfi KLER 7. 1. N TRO VE AM NO B LEfi KLER a. Nitrobenzen ve Nitrotolüen b. Anilin 7.2. AROMAT K OKS JENL B LEfi KLER a. Benzil Alkol b. Benzaldehit c. Tereftalik Asit ve Polyester

Detaylı

15.10.2014. Turba. Grafit

15.10.2014. Turba. Grafit KÖMÜR Homojen olmayan, kompakt, çoğunlukla bitki parçalarından meydana gelen, tabakalaşma gösteren, içerisinde çoğunlukla C, az miktarlarda H O-S ve N elementlerinin bulunduğu ama inorganik (kil, silt,

Detaylı

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ Genel Bilgiler 1900 yılında Fransız kimyacı Victor Grignard organomagnezyum halojenürleri keşfetti. Grignard 1912 yılında Nobel ödülü aldı ve bu

Detaylı

İsimlendirilmeleri. Karbonil grubuna bir hidroksil bağlanması ile oluşan yapıya karboksil grubu, bugrubu. karboksilli asitler denir.

İsimlendirilmeleri. Karbonil grubuna bir hidroksil bağlanması ile oluşan yapıya karboksil grubu, bugrubu. karboksilli asitler denir. KARBKSİLLİ ASİTLER İsimlendirilmeleri Karbonil grubuna bir hidroksil bağlanması ile oluşan yapıya karboksil grubu, bugrubu taşıyan R-CH yapısındaki bileşiklere ise karboksilli asitler denir. RCH Karboksilli

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; SU, ATIK SU 1,2 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin Ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/9 ph Elektrometrik Metot SM 4500 H + B İletkenlik Elektriksel İletkenlik Metodu TS 9748 EN 27888 Bulanıklık Nephelometrik Metot

Detaylı

1.Evrende ve Dünyada Elementler. 2.Elementler Nasıl Elde Edilir? 3.Alaşımlar 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu. 4.Hidrojen. 5.Alkaliler ve Toprak Alkaliler

1.Evrende ve Dünyada Elementler. 2.Elementler Nasıl Elde Edilir? 3.Alaşımlar 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu. 4.Hidrojen. 5.Alkaliler ve Toprak Alkaliler KASIM EKİM EYLÜL Öğretim Yılı: 0 05 Okulu: Özel Asfa Fen Lisesi ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLAN Dersin Adı: KİMYA Sınıflar: A SÜRE.ÜNİTE: ELEMENTLER KİMYASI.. Hafif elementlerin olusumunu, evrenin baslangıcı

Detaylı

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU T. GÜNGÖREN 1, H. MADENOĞLU 1, M. SERT 1, İ.H. METECAN 2, S. ERDEM 1, L. BALLİCE 1, M. YÜKSEL 1, M. SAĞLAM 1 1 Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur?

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur? 1. Doğalgaz nedir? Başta Metan (CH 4 ) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz havadan daha hafif bir gazdır. 2. Doğalgaz nasıl

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI TÜBİTAK-BİDEB KİMYA BİLİM DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI ORGANİK KİMYA GRUBU BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Proje Raporu Proje Ekibi Rebi BARIN İbrahim ŞEN Proje Danışmanı

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : ODTÜ- Üniversiteler Mahallesi, Dumluıpınar Bulvarı No:1 - Çankaya 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 210 28 97 Faks : 0 312 210 56 68

Detaylı

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda)

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda) SULU ÇÖZELT LERDE AS T VE BAZ DENGELER I AS T BAZ TANIMLARI Arrhenius Tanımı Arrhenius a göre, suda çözündüğünde iyonlaşarak H iyonu verebilen maddeler asit, H iyonu verebilen maddeler bazdır. Bu tanım

Detaylı

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR Yaygın Olarak Kullanılan Bazı Asitler 1) Sülfürik asit (H 2 SO 4 ) Halk arasında zaç yağı veya dumanlı asit olarak bilinir. Yoğun kıvamlı, renksiz, kokusuz bir sıvıdır. Suda

Detaylı

POLİMER. Bakalit (Bakalite) Sentezi (Fenol-Formaldehit Reçineleri)

POLİMER. Bakalit (Bakalite) Sentezi (Fenol-Formaldehit Reçineleri) POLİMER Birçok küçük molekülün uygun koşullar altında bir araya gelip birleşerek yüksek molekül ağırlıklı bileşikleri oluşturması işlemi polimerizasyon olarak tanımlanır. Polimerizasyon sonucu, küçük moleküllü

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Büklüm Sok. No: 23/4 Kavaklıdere 06700 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 419 22 82 Faks : 0 312 419 22 84 E-Posta : ekotest@ekotest.com.tr

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : İSTİKLAL MAH. ATATÜRK CAD. NO:55 KAT:2 D:1 KIRAÇ-ESENYURT 34522 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0212 689 8818 Faks : 0212 689 8828 E-Posta

Detaylı

P-B / QAL Çevre Laboratuvarı Grubu. 01.03.2012, Mercedes-Benz Türk Werk Istanbul

P-B / QAL Çevre Laboratuvarı Grubu. 01.03.2012, Mercedes-Benz Türk Werk Istanbul P-B / QAL Çevre Laboratuvarı Grubu 01.03.2012, Mercedes-Benz Türk Werk Istanbul Çevre Laboratuvarı İçindekiler Atık Su Analizleri 1. ph Ölçümü 2. Mikrodalga ile Parçalama 3. Askıda Katı Madde Tayini 4.

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

HEDEF VE DAVRANIŞLAR:

HEDEF VE DAVRANIŞLAR: HEDEF VE DAVRANIŞLAR: 1) Çözünürlük konusuna giriş yapılır ve günlük hayattan örnekler vererek anlaşılmasının sağlanır. 2) Çözünürlüğe etki eden faktörlerin anlatılır ve örneklerle pekiştirilir. 3) Çözünürlüğe

Detaylı

TÜBĐTAK-BAYG. Orbitaller, içten dışa doğru, aşağıdaki gibi gruplandırılır: (1s)(2s,2p)(3s,3p)(3d)(4s,4p)(4d)(4f)(5s,5p)

TÜBĐTAK-BAYG. Orbitaller, içten dışa doğru, aşağıdaki gibi gruplandırılır: (1s)(2s,2p)(3s,3p)(3d)(4s,4p)(4d)(4f)(5s,5p) 1. Magnezyum metali N 2 gazı içinde ısıtıldığında, açık sarı renkli bir A bileşiği elde edilmektedir. A bileşiği hidroliz olunca (su ile tepkimeye girince), renksiz B gazı oluşmakta ve bu gazın sudaki

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

UÇ KAĞIDI VE UÇ KAĞIDI MÜREKKEBİ (Yanmamış) Bağlayıcı Olarak Kullanılan Girdiler

UÇ KAĞIDI VE UÇ KAĞIDI MÜREKKEBİ (Yanmamış) Bağlayıcı Olarak Kullanılan Girdiler UÇ KAĞIDI VE UÇ KAĞIDI MÜREKKEBİ (Yanmamış) Bağlayıcı Olarak Kullanılan Girdiler 1 2-izononil siklohekzan 1,2 Bağlayıcı dikarboksilat (DINCH) 166412-78-8 431-890-2 2 Akrilik reçine Bağlayıcı 3 Butil akrilat-stiren

Detaylı

HEMAK KLİMA BÖLÜMÜ İSTANBUL/TURKEY

HEMAK KLİMA BÖLÜMÜ İSTANBUL/TURKEY EVAPORATİF KLİMA NEDİR? Evaporatif Soğutucu Nasıl Çalışır? Bir pompa haznedeki suyu soğutma peteklerine pompalar, ıslak petekler üzerinden geçen sıcak hava, peteklerdeki suyu buharlaştırır. Bu sayede klimaya

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 S A M S U N ASİT-BAZ EKSTRAKSİYONLARI TEORİ Ekstraksiyon, organik bileşikleri ayırmak için oldukça yaygın kullanılan bir metotdur. Ekstraksiyon, sıvı-sıvı

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

Bolum 16 Ketonlar ve Aldehitler. Karbonil Bileşikleri. Karbonil Yapısı

Bolum 16 Ketonlar ve Aldehitler. Karbonil Bileşikleri. Karbonil Yapısı Bolum 16 Ketonlar ve Aldehitler 1 Karbonil Bileşikleri 2 Karbonil Yapısı Karbon sp 2 melezleşmiştir. = bağı alkenlerin = bağından daha kısa, daha güçlü ve daha polar bir bağdır. 3 Ketonların IUPA Adlandırılması

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

SODYUM BOR HİDRÜR: ÜRETİMİ, HİDROLİZİ VE KULLANIMI

SODYUM BOR HİDRÜR: ÜRETİMİ, HİDROLİZİ VE KULLANIMI SODYUM BOR HİDRÜR: ÜRETİMİ, HİDROLİZİ VE KULLANIMI Prof. Ali Ata, Prof. Rafig Alibeyli 1 Ana Başlıklar Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü HİDROJENİN BOR HİDRÜRLERDE DEPOLANMASI SODYUM BOR HİDRÜRÜN (SBH)

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/7 SU/ ATIK SU 1 ph Elektrometrik Metot TS 3263 ISO 10523 Çözünmüş Oksijen Azid Modifikasyon Metodu SM 4500-O C İletkenlik Elektrometrik Metot SM 2510 B Renk Spektrometrik

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Deney Laboratuvarı Adresi : Dilovası Organize Sanayi Bölgesi 1.Kısım, D1009 Sok. No16 - Dilovası 41477 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 754 76 61 Faks : 0 262 754

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR 1 Yüzyıllardır doğayı ve doğadan elde edilebilecek maddeleri keşfetme arzusu içinde olan insanoğlu 1400'lü yıllarda o güne kadar bilinmeyen bir asidi, yani HCl (hidrojen klorür,

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Gebze Organize Sanayi Bölgesi İhsan Dede Caddesi No:105/B Gebze 41480 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 751 04 51 Faks : 0 262 751 38 34

Detaylı

ALKiNLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKiNLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKiNLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) Aşağıda formülü verilen bileşiklerin sistematik adını, sistematik adı verilen bileşiklerin ise formülünü yazınız. SORU 2.) 3, 4 gram alkinin tam olarak yanabilmesi için

Detaylı

BİTKİ BİYOKİMYASI (III.HAFTA) Doç.Dr. Yıldız AKA KAÇAR Ç.Ü.Z.F. BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ ykacar@cu.edu.tr

BİTKİ BİYOKİMYASI (III.HAFTA) Doç.Dr. Yıldız AKA KAÇAR Ç.Ü.Z.F. BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ ykacar@cu.edu.tr BİTKİ BİYOKİMYASI (III.HAFTA) Doç.Dr. Yıldız AKA KAÇAR Ç.Ü.Z.F. BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ ykacar@cu.edu.tr BİYOKİMYA VE METABOLİZMA AÇISINDAN ÖNEMLİ ELEMENTLER (BİYOELEMENTLER) Doç. Dr.Yıldız AKA KAÇAR (BİTKİ

Detaylı

TERMOPLASTİKLER, TERMOSETLER, ELESTOMERLER, FİBERLER

TERMOPLASTİKLER, TERMOSETLER, ELESTOMERLER, FİBERLER 1 TİCARİ POLİMERLER TERMOPLASTİKLER, TERMOSETLER, ELESTOMERLER, FİBERLER Polimerler yaşamın her kesitinde bulunan doğal ve sentetik çok çeşitli maddelerdir. Örneğin, selüloz, nişasta ve pamuk organik,

Detaylı

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84 v İçindekiler KİMYA VE MADDE... 1 1.1 KİMYA... 1 1.2 BİRİM SİSTEMİ... 2 1.2.1 SI Uluslararası Birim Sistemi... 2 1.2.2 SI Birimleri Dışında Kalan Birimlerin Kullanılması... 3 1.2.3 Doğal Birimler... 4

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

Atık toplama prosedürünü her laboratuvar kendi bünyesinde belirlemelidir.

Atık toplama prosedürünü her laboratuvar kendi bünyesinde belirlemelidir. 5. ÇEVRE GÜVENLİĞİ Atık toplama prosedürünü her laboratuvar kendi bünyesinde belirlemelidir. 5.1. Kimyasal Atıklar Kimyasal atıkların nötralize edilerek depolanması daha fazla kimyasal harcanması ve oluşabilecek

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

1, 2, 3 ve 4 hallerindeki entalpi değerlen soğutucu akışkan-12 tablolarından elde edilebilir

1, 2, 3 ve 4 hallerindeki entalpi değerlen soğutucu akışkan-12 tablolarından elde edilebilir ÖRNEK Bir soğutma makinesinde, soğutucu akışkan 12, kompresöre 0.14 MPa basınç, -20 C sıcaklıkta kızgın buhar olarak girmekte ve 0.8 MPa basınç, 50 C sıcaklığa sıkıştırılmaktadır. Soğutucu akışkan yoğuşturucudan

Detaylı

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph SEKTÖR GIDA SANAYİ ALT SEKTÖR KİRLİLİK KATSAYISI KİRLİLİK PARAMETRELERİ Nişasta,Un ve Makarna Üretimi 4 KOİ, AKM, ph Maya Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres, Top-N, Top-P, ph Sitrik Asit Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres,

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati HĐDROKARBONLAR SÜRE Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati Toplam süre s : 8 Ders saati Hedef ve Davranış ışlar HEDEF 1: Hidrokarbonları tanıyabilme DAVRANIŞLAR Hidrokarbonları sınıflandırır. r. Hidrokarbonları

Detaylı

YÜZEY AKTİF MADDE TAYİNİ

YÜZEY AKTİF MADDE TAYİNİ YÜZEY AKTİF MADDE TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Deterjan terimi, çeşitli malzemelerin temizlenmesinde kullanılan kimyasal maddelerin genel adıdır. Deterjanlar yüzey aktif özelliklere sahip organik maddeler

Detaylı

17.12.2014. Georgius Agricola, Avrupa da güherçile üretimi. Lazarus Ercker, Avrupa da (1574) güherçile üretimi

17.12.2014. Georgius Agricola, Avrupa da güherçile üretimi. Lazarus Ercker, Avrupa da (1574) güherçile üretimi Güherçile, doğal halde bulunan ve adî güherçile olarak adlandırılan potasyum nitrat (KNO3), şili güherçilesi denilen sodyum nitrat (NaNO3) ve duvar güherçilesi ya da toprak güherçilesi adı verilen kalsiyum

Detaylı

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 36.Sok. No:6A-B BALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948 http://www.deneysan.com mail: deneysan@deneysan.com

Detaylı

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI -

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI - GANİK KİMYA - DES NTLA - İDKABNLA Alifatik Aromatik (Zincir yada halkalı) (Arenler) - Benzen ve türev leri Doymuş Doymamış - Aromatik nitro ve amino Alkanlar Alkan Alkin bileşikleri ALKANLA ( n 2n+2 )

Detaylı

Aspirinin sentezinde kullanılan asetanhidrit maddeleri uyuşturucu yapımında kullanılan

Aspirinin sentezinde kullanılan asetanhidrit maddeleri uyuşturucu yapımında kullanılan PROJENİN AMACI: Aspirinin sentezinde kullanılan asetanhidrit maddeleri uyuşturucu yapımında kullanılan maddelerden bir tanesi olması ve ancak özel izinlerle temin edilebilir olması nedeniyle bu maddeyle

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ BENZEN TÜREVLERİ VE PROSESLERİ 524KI0124

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ BENZEN TÜREVLERİ VE PROSESLERİ 524KI0124 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ BENZEN TÜREVLERİ VE PROSESLERİ 524KI0124 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

TEKK M Kimyasallar na güveninizden dolay teflekkür ederiz.

TEKK M Kimyasallar na güveninizden dolay teflekkür ederiz. 1970 li y llarda kurulmufl olan ve bugüne kadar kalitesinden hiçbir zaman ödün vermeyen teknik kimyasal konusunda faaliyet gösteren Akkimya 200 y l n n Aral k ay nda TEKK M ile flirket evlili ini gerçeklefltirmifltir.

Detaylı

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti Kimyasallar; herkesin yaşamının bir parçasıdır. Dünyada 5 7 milyon değişik türde kimyasal madde bulunmaktadır. Kimyasal maddeler

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ BENZEN TÜREVLERİ VE PROSESLERİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ BENZEN TÜREVLERİ VE PROSESLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ BENZEN TÜREVLERİ VE PROSESLERİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin DENEY 9-Bölüm 1 AMĐNLE VE DĐAZONYUM BĐLEŞĐKLEĐ Genel Prensipler Aminler amonyak üzerindeki hidrojenlerin organik gruplar ile değiştirilmesi sonucu türetilen organik bazlardır. Değiştirilen hidrojenlerin

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR 1. ASİT VE BAZLARI TANIYALIM. Asitlerin Özellikleri

ASİTLER VE BAZLAR 1. ASİT VE BAZLARI TANIYALIM. Asitlerin Özellikleri ASİTLER VE BAZLAR 1. ASİT VE BAZLARI TANIYALIM Asitlerin Özellikleri Tatları ekşidir. Aşındırıcı özellikleri vardır. Cildi, mermer yüzeyi aşındırırlar ancak asitlerin çoğu plastik, cam veya metal yüzeyleri

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PRJESİ KESİN RAPRU MANGAN(III) ASETAT ARACILIĞI İLE ASİMETRİK 2-TRİFLURMETİL DİHİDRFURAN BİLEŞİKLERİNİN SENTEZİ Prof. Dr. A. Tarık PEKEL Dr. Mehmet YILMAZ Araş.

Detaylı

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI İdeal Gaz Karışımları İdeal gaz karışımları saf ideal gazlar gibi davranırlar. Saf gazlardan n 1, n 2,, n i, mol alınarak hazırlanan bir karışımın toplam basıncı p, toplam hacmi v ve sıcaklığı T olsun.

Detaylı