İÇİNDEKİLER. Ocak/Mart 2005 Sayı: 166 Kimya Mühendisliği Dergisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İÇİNDEKİLER. Ocak/Mart 2005 Sayı: 166 Kimya Mühendisliği Dergisi"

Transkript

1 kimya mühendisliği tmmb kimya mühendisleri dası jurnal f chamber f chemical engineers Yıl: 2005 Sayı:166 KMO Adına Sahibi Ereli ÖZBOZKURT Srumlu Yazı İşleri Müdürü Agah KÖKER Yayın Kurulu Y. Dç. Dr. S. Ferda MUTLU, Prf.Dr Ercengiz YILDIRIM, İsmail TÜRKSEVEN, Agah KÖKER, Nurettin ARIEL, Emin OKUMUŞ, Hüseyin BaŞ, M. Halim KARABEKİR, Timur ÖZHAN İletişim Tel: Fax: Adres: Karanfil Skak N:19/ Kızılay-ANKARA web: İÇİNDEKİLER BAŞYAZI 3 YAYIN KURULUNDAN 4 Türkiye Kağıt Sanayisinin Mevcut Durumu, Srunları ve Çözüm Önerileri ( Mustafa USTA) 5 Yüzey Kaplamaları İçin Suda Yayınık Epksi Reçine Üretimi ( Güngör GÜNDÜZ) İş Güvenliği Uzmanlığı ( Müjdat AYDIN) Tehlikeli Kimyasallar Hakkında Avrupa Birliğinin Yeni Çevre Plitikaları ve Ülkemizdeki Uygulamaları ( Erdinç İKİZOĞLU) Küçük ve Orta By Sanayi İşletmeleri ( Dr. S. Neşet OMAY) Gübre ve Gübre Hammaddeleri Çalıştayı Snuç Bildirgesi 27 Odamızın Başbakanlık ve MTA Aleyhine Açtığı Dava Snuçlandı 28 2.Uluslararası Katılımlı Kağıt-Kartn, Mürekkep, Matbaa Sempzyumu ve Sergisi Snuç Bildirgesi 29 KMO Etkinlikleri 31 Üniversitelerden Kimya Mühendisliği Yayınları Yayın Tanıtımı 47 Yeni Üyeler 48 Baskı Ümit Ofset Matbaacılık Tel: Dergideki yazılar kaynak gösterilmek ve KMO dan izin almak kşulu ile diğer yayın rganlarında yayımlanabilir. Dergi 3 ayda bir yayınlanır. Kimya Mühendislerinin Türkiye deki üyelerine bedelsiz gönderilir. Bu sayı adet basılmıştır. 1

2 kimya mühendisliği tmmb kimya mühendisleri dası jurnal f chamber f chemical engineers Yıl: 2005 Sayı:166 KMO İL TEMSİLCİLİKLERİ AMASYA Cevat KAYAHAN Suluva Şeker Fabrikası AMASYA Cep Tel: Tel: ANTALYA Yılmaz DİKBAŞ 30 Ağusts Cad. Şanal Apt. N:11/3 Işıklar/ANTALYA Tel: Faks: AYDIN Haluk UYSAL Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Gazi Bulvarı Vardar İş Merkezi K:4 AYDIN Tel: Cep Tel: BALIKESİR Sadık AŞIK Halk Sağlığı Lab BALIKESİR Tel: Faks: ÇANAKKALE M.Emin TUNCEL 18 Mart Ünv.Güzel Sanatlar Fakültesi ÇANAKKALE Tel: DENİZLİ Hasan KOCAMAZ Uçancıbaşı Mah Sk. TMMOB İş Hanı N:4 K:4 DENİZLİ Tel: Cep Tel: DİYARBAKIR Turgay ÇELEBİOĞLU DSİ 10.Bölge Müdürlüğü DİYARBAKIR Tel: /374 ELAZIĞ İlhan AYDIN Elazığ 8.Bölge Karaylları Araşt. Baş Müd. ELAZIĞ Tel: /1510 Faks: GAZİANTEP Hüseyin NURLU İncilipınar Mah. Kazas İş Merkezi K:6 N:24 Ş.Kamil / GAZİANTEP Tel: GİRESUN Mustafa AKSU Cep Tel: KIRIKKALE Mustafa UTAŞ Zafer Cad. Celal Uslu İş Mrk. N: 4 KIRIKKALE Tel: Faks: MANİSA İlhan ASLAN Manisa Organize Sanayi Bölgesi Arıtma Tesisi MANİSA Tel: Cep Tel: MERSİN Ayşegül Suzan POLAT Palmiye Mah Sk. İşlek Apt. K:1 D:3 MERSİN Tel: ORDU Öner YAVAŞ Pyraz Tarım Ür. Gıda San.ve Tic. A.Ş. ORDU Cep Tel: RİZE Süleyman OCAK Yeniköy Mah. Çeşme Cad. Esertepe Apt. D:5 RİZE Cep Tel: SİNOP M. Levent TANRIKUT Halk Sağlığı Lab. SİNOP Tel: TRABZON Şadan DEMİR Fatih Mah. Ihlamur Sk. N: 15-A TRABZON Tel: Cep Tel: TOKAT Dursun AKSOY Turhal Şeker Fabrikası TOKAT Tel: UŞAK Yaşar KARTAL Karkim San. Tic. Ltd. Şti. Pancar İş Merkezi 40/5 UŞAK Tel: Cep Tel: VAN Cevat BOZ Hastane 2.Caddesi Belediye Ýþ Merkezi K:2 N: VAN Tel: TMMOB KİMYA MÜHENDİSLERİ ODASI MERKEZ VE ŞUBE YÖNETİM KURULLARI MERKEZ İSTANBUL ŞUBESİ Başkan Ereli ÖZBOZKURT Başkan Prf.Dr. Neşet KADIRGAN II.Başkan Hasan KÜÇÜK II.Başkan Mehmet AYABAKAN Sekreter Üye İsmail TÜRKSEVEN Sekreter Üye Şefika ALTINSOY Sayman Üye Kemal AKBAY Sayman Üye Nurten AKBULUT Üye Fatih TACALAN Üye Gülay YASAN Üye Gülgün ŞENLEN Üye Nurdan AYDOĞDU Üye Agah KÖKER Üye Ferhat YÜCEDAĞ Tel: Tel: Faks: Faks: web :www.km.rg.tr e-psta: Adres: Caferağa Mah. Neşet Ömer Skak N:17 D: Kadıköy-İSTANBUL Adres: Karanfil Skak N:19/ Kızılay-ANKARA ANKARA ŞUBESİ KOCAELİ ŞUBESİ Başkan Mehmet BESLEME Başkan Rüknettin BIÇAKLI II.Başkan Necdet ÇUBUK II.Başkan İlhan AKKARPUZ Sekreter Üye Sevilay MEKİK Sekreter Üye Birsen Serpil BALCI Sayman Üye Erdal DEMİRTAŞ Sayman Üye Selvi TELLİOĞLU Üye İbrahim AKYÜREK Üye Yaşar ŞAHİN Üye Yusuf KENANOĞLU Tel: Faks: Üye Kemal DİNÇDÖLEK e-psta : Tel: Adres : Ankara Cad. Naci Girginsy Faks: Sk.N:15 K: İzmit / KOCAELİ Adres: Karanfil Skak N:19/ Kızılay-ANKARA BURSA ŞUBESİ ESKİŞEHİR BÖLGE TEMSİLCİLİĞİ Başkan Vahap SINMAZ Başkan Prf.Dr.Mehmet Rıza ALTIOKKA II.Başkan Hale Nur OYMAK II. Başkan Kenan ÇALIŞIR Sekreter Üye M. Hakan DİKER Sekreter Üye Nilgün BİNGÖL Sayman Üye Ayten ERÇEL Sayman Üye Cemal AKAR Üye İlker BAHÇECİ Üye Yard.Dç.Dr. Bülent YILMAZ Üye Murat GÜLER Tel: Faks: Üye Dr. Pınar DONMAZ e-psta: Tel: Faks: Adres: Arifiye Mah. İki Eylül Cad. e-psta : Mahmut Sani Vakfı İş Hanı A Blk Adres: Altıparmak Tahir Skak B Blk N: K:2/3 ESKİŞEHİR N:9/1 BURSA EGE BÖLGE ŞUBESİ KARADENİZ BÖLGE TEMSİLCİLİĞİ Başkan Prf. Dr. Gürel NİŞLİ Başkan Osman Nuri PİLGİR II.Başkan Erdinç İKİZOĞLU II.Başkan F.Dilek ÖZDOĞAN Sekreter Üye Sayman Üye Prf.Dr.Mustafa DEMİRCİOĞLU Orhan SOYDAN Sekreter Üye Sayman Üye Hüseyin BAŞ Kenan BİR Üye Dr. Hayri BALTACIOĞLU Üye Emin OKUMUŞ Üye Üye Yrd.Dç.Dr.Oğuz BAYRAKTAR Mehmet GÖNEN Tel: Faks: e-psta : Tel: Adres: 19 Mayıs Mah. Ağabali Cad. Faks: Kızılay İşhanı e-psta: N: 1/H Kat: 2/5 SAMSUN Adres: 1456 Skak N:22/2 Alsancak-İZMİR GÜNEY BÖLGE ŞUBESİ TRAKYA BÖLGE TEMSİLCİLİĞİ Başkan Sadettin ÖGÜNÇ Başkan S.Zeki DEĞİRMENCİ II.Başkan Burhan AVŞAR II.Başkan Behçet ERTOK Sekreter Üye Hasan CİLLİ Sekreter Üye Ali AKKUŞ Sayman Üye Bülent SOLMAZ Sayman Üye S.Oktay ALTAN Üye Ö. Ersel KOŞKUN Üye Güven DOĞRU Üye Ümit TÜRKMEN Tel: Faks: Üye Münevver KURDAK e-psta : Tel: Faks: Adres: Yavuz Mah. Tintinpınar Cad. N:60 e-psta : TEKİRDAĞ Adres: Reşatbey Mah. Ordu Cad. Akyıl Apt. N:46 D: ADANA 2

3 Başyazı ODAMIZ ÖRGÜTLÜLÜĞÜ ÜZERİNE, Tüm diğer mühendislik dalarında lduğu gibi, Kimya Mühendisleri Odası'nın kuruluş amacı Anayasa'nın 135 ve TMMOB Yasası'nın 2. maddesinde tanımlanmıştır. Bu tanım içinde Mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetleri klaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile lan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak yer almaktadır. Kuruluşunun 50. yılını dldurduğumuz Odamız örgütlülüğü üzerine düşünürken kuruluş amacında sözü edilen meslek mensupları-meslektaşlarımız açısından bulunduğumuz yeri özenle irdelememiz gerekmektedir: Bugün için, Türkiye'de yaklaşık 30 bin dlayında kimya mühendisinin bulunduğu söylenebilir. Serbest, kamuda, özel sektörde çalışan, işsiz, sanayici, araştırmacı-akademisyen, emekli gibi mesleki faaliyetleri açısından gruplandırabilecek meslektaşlarımızdan Oda üyesi lanların sayısı dür. Anayasa'da ve Yasasında yazılı lan amaçlar içinde mesleğin genel menfaatlere uygun gelişmesini sağlamak yükümlülüğü knusunda Oda yönetimleri, üyeleri ve genelde tüm meslektaşlar larak ne randa başarılıyız? Bu anlamda, meslektaşlar larak kamu (ulus) yararı açısından, küresel byuttaki eknmik/endüstriyel dönüşüm/değişim süreci içinde yeterince etkin labiliyr muyuz? Meslektaşlarımız mesleki faaliyetleriyle ve eknmik/ssyal knumları ile ilgili her türlü çelişki ve tartışmaların üstünde, rtak payda lan mesleğin genel menfaatlere uygun gelişmesini, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile lan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak eyleminde ve bunun örgütsel çatısı lan Kimya Mühendisleri Odasında buluşabiliyrlar mı? Kimya Mühendisleri Odası bütünlüğü dışında kalan, mesleksel bilgi ve birikimi ulusal ptansiyelimiz açısından önemli, çk sayıdaki meslektaşlarımızın da Oda çalışmaları içinde lmasa da Oda amaçları çerçevesinde etkin ve önemli çalışmalar gerçekleştirdiğini görüyruz. Ancak tüm bu etkinliklerin meslektaşlarımızın yasal örgütü lan Kimya Mühendisleri Odası içinde lması hem mesleksel bir ödev, hem de yurdumuz örgütsel yapısının güçlendirilmesi açısından entelektüel bir zrunluluk değil midir? Odamız, tplumumuz ve yönetim erkini kullananlar nezdinde mesleğimiz adına Oda amaçlarında belirtilen tüm knularda, özellikle; kimya sanayimizin, kimya mühendisliği eğitimi ve araştırma-geliştirme çalışmalarının, kimya mühendislerinin meslek ve yaşam standartlarının gelişmesi, yükselmesi dğrultusunda bugün için var lan tüm gücüyle çaba göstermektedir. Ancak, bu özverili çabanın yeterli lmadığı ve gerekli snucu yaratmadığı da bir gerçektir. Bu durumun başta gelen nedeninin yaklaşık 30 bin kimya mühendisi kitlesinin 1/3'nü kapsayabilen, bu üyelerin de 1/2 sinin üyelik srumluluklarını yerine getirebildiği bir yapı lduğunu söylemek durumundayız. Günümüz ve gelecek için KMO açısından öncelikli srunun/knunun bu yapı lduğu açıktır. Tüm mesleksel çeşitliliği ve derinliği kapsamayan, bu zenginliğin birikimini kucaklamayan bir Oda yapısı nasıl güçlü labilir ve bu durumu kim yeterli görebilir? Günümüz Oda yöneticileri, yılların mirası larak Odamızın örgütsel gelişmesinin önünde, sanal bir barajın luşumunu yaşıyruz. Odamıza üye lsun-lmasın Oda, tüm meslektaşlarımızın örgütüdür. Oda yöneticilerimiz, ulus ve yurt çıkarları öncelikli ve vazgeçilmez ana tercihleri byutunda, tüm meslektaşlarımızın kendi asli örgütleri içinde yer almalarını engelleyen, sanal ve/veya gerçek engelleri aşmayı önüne hedef larak kymuştur. Üyeleşmeyi sınırlayan ve meslektaşlarının kendilerini ifade edebilecekleri rtamı sağlamayan yönetimlerden dğan lumsuzlukların giderilmesi knusunda Odanın her yönetim birimi kendisini özenle srgulamalıdır. Ancak her şeyden önce, bu knuda başarının lmazsa lmaz kşulunun, meslektaşlarımızın ilgileri ve destekleri lacağı şüphesizdir. KMO Yönetim Kurulu 3

4 Yayın Kurulundan Değerli Meslektaşlarımız, Kimya Mühendisleri Odamızın yeni yayın kurulunun göreve başlaması ile yayımlanan ilk dergimiz, belki bu knudaki hedeflerimizin ve planlarımızın bir göstergesi larak çıkmıyr, fakat TMMOB Kimya Mühendisleri Odası'nın kuruluşunun 50. yılı özel sayısı ile ilk smut adımlarımızı atacağız. Özellikle yayın kurulunu luşturan çk değerli arkadaşlarımızla, yararlı ve güzel üretimlere imza atacağımıza inanıyruz. Kimya Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu yeni, bilimsel içerikli bir derginin yayımlanması knusuna da sıcak bakıyr, bu gelişmenin de smutlaşması için yayın kurulumuz çalışmalarını sürdürüyr. Kimya Mühendisleri Odası'nın web sayfası, daha klay izlenebilir ve çekici labilmesi için yeni düzenlemeye gereksinim gösteriyr, yakın zamanda bu da gerçekleştirilecek. Oda Yayın Kurulu larak, çalışmalarımıza değerli meslektaşlarımızın katkılarını ve önerilerini bekliyr, saygı ve sevgilerimizi sunuyruz. Saygılarımızla Yayın Kurulu 4

5 TÜRKİYE KAĞIT SANAYİSİNİN MEVCUT DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Mustafa USTA Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü, Lif ve Kağıt Teknljisi Anabilim Dalı Trabzn ÖZET Türkiye kaðýt sanayi 2003 yýlý verilerine göre yaklaþýk tn kaðýt hamuru, tn kadar da kaðýt ve kartn üretim ptansiyeline sahiptir. Ancak, ayný yýl için ürettiði kaðýt hamuru miktarý tn, kaðýt ve kartn miktarý ise tn larak gerçekleþmiþtir. Oysa, 2003 yýlý için kaðýt ve kartn tüketimi tn lmuþtur. Görüldüðü üzere, yaklaþýk 1, 2 milyn tn kadar kaðýt ve kartn dýþ alýmý gerçekleþtirilmiþtir. Ayný yýl içerisinde ülkemizde tn atýk kaðýt geri kazanýlmýþ lup, atýk kaðýt kullanýmýnýn kaðýt kartn üretimindeki payý %70'in biraz üzerindedir. Türkiye'de üretilen kaðýt ve kartnun yaklaþýk tnunu ambalaj malzemeleri, tnunu temizlik kaðýtlarý, tnunu kuþesiz yazý ve baský kaðýtlarý luþturmaktadýr. Kapasite kullanýmý özellikle luklu mukavva üretiminde %70, diðer tür kaðýtlarda biraz daha fazladýr. Dýþ alýmýn önemli bir kýsmýný yazý ve baský kaðýtlarý ile gazete ve kartn türü kaðýtlar luþturmaktadýr. Yukarýdaki rakamlardan da görülebileceði üzere ülkemiz üretiminin çk büyük bir kýsmý luklu mukavva, ambalaj amaçlý üretilen kaðýt ve kartnlardan luþmaktadýr. Ülkemizde kaðýt fabrikalarýnýn sayýsý 38 lup rtalama kapasitesi yaklaþýk tn civarýndadýr. Oysa, bu ran Avrupa Birliði ülkelerinde tnun biraz üzerindedir. Bir kaðýt fabrikasýnda verimliliði etkileyen birçk faktörden söz edilebilir. Bu faktörlerin önemlileri; glbal faktörler, bölgesel faktörler ve fabrika yapýsý, pazar faktörleri ve fabrika çalýþmasý ile ilgili faktörler larak 4 grup altýnda tplanabilir. Glbal faktörler içinde endüstrinin dünyadaki durumu, ürün fiyatlarý, genel eknmik yapý, bölgesel faktörler ve fabrika yapýsý içinde dun fiyatlarý, enerji maliyeti, fabrika yapýsý, çeþit yapýsý, makine kapasitesi sayýlabilir. Ayrýca satýþ aðý, müþteri yapýsý, servis yeteneði ve ürün kalitesi pazarla ilgili faktörleri luþtururken kapasite kullaným raný, çalýþma etkinliði, yatýrým plitikasý, ürün tasarımı ve kalitesi, kaðýdýn bileþimi ise fabrika çalýþmasýný etkileyen alt etken faktörleri luþturmaktadýr. Ülkemiz kaðýt fabrikalarýnýn üretim kapasiteleri AB ülkelerine göre ldukça düþük, uluslararasý ticarette rekabet gücü zayýftýr ve kaðýt üretiminde kullandýðý hammaddeyi yurtdýþýndan sağlamaktadır. Böylece, dýþa baðýmlýlýk fazladýr. Teknlji yaratma kapasitesi hemen hemen hiç yktur. Diðer taraftan, kullandýðý enerjiyi AB ülkelerine göre %40-80 daha yüksek maliyetle kullanmaktadýr. Bu srunlarýn aþýlmasý için üretim kapasiteleri en az tn lmalý, bilimsel kurumlarla daha fazla iþbirliðine gitmeli, mevcut teknljiler yerine yeni teknljileri elde etmeli, üretim etkinliðini artýrarak maliyeti düþürmeli, tplam kalite uygulamasýna üretimin her aþamasýnda yer vererek kaðýt yapýmýnda verimliliði artýrmalý, kaðýt üretiminde kullanýlan hammaddeyi ülke içinden saðlayacak bir yapý luþturmalýdýr. 1. Ülkemiz Kaðýt Sanayisinin Mevcut Durumu 1.1. Ülkemiz Kaðýt Sanayisinin Mevcut Üretim Kapasitesi Ülkemizin 2003 yýlý için kaðýt-kartn kapasitesi tn lup, en yüksek kapasite tn ile luklu mukavva ve kaðýtlarý üretiminde bulunmaktadýr. En düþük üretim kapasitesi de tn ile sigara ve ince özel kaðýtlarda görülmektedir. Çizelge 1'de 2003 yýlý ülkemiz kaðýt-kartn kapasitesi, üretimi ve tüketiminin alt gruplara göre daðýlýmý verilmiþtir. Bu kapasitenin %20'si kamu kuruluþlarýna, %80'i özel sektör kuruluþlarýna aittir yýlýnda kiþi baþýna kaðýt-kartn tüketimi 42.5 kg larak gerçekleþmiþtir. Çizelge yılı ülkemiz kağıt-kartn üretiminin alt üretim gruplarına göre da ğılımı [1] Kapasite (tn) Üretim (tn) Tüketim (tn) Gazete Kağıdı Yazı-Tabı Kağıdı Sargılık Kağıtlar Oluklu Mukavva Kağıtları Kraft Trba Kağıdı Kartnlar Temizlik Kağıtları Sigara ve İnce Özel Kağıt Tplam Çizelge 2'de ise ayný yýl için ülkemizin kaðýt hamuru üretim kapasitesi ve üretimi verilmiþtir. Çizelge 2'den görüldüðü üzere ülkemizin tn kaðýt hamuru üretim kapasitesi bulunmasýna karþýn, ancak tn kaðýt hamuru üretilmiþtir tn mekanik hamur üretme kapasitemiz lmasýna karþýn sadece tn üretim yapýlmýþtýr. Yine tn kimyasal termmekanik hamur (CTMP) üretim kapasitesi lmasýna raðmen hiç üretim yapýlamamýþtýr. Snuç larak ülkemizin kamuya ait kaðýt fabrikalarý ürettikleri kaðýt hamurunu kendileri kullanýrken özel sektör 2003 yýlý içinde tn kaðýt hamuru dýþ alýmý yapmýþtýr [1]. 5

6 Çizelge yılı ülkemiz kağıt hamuru üretiminin alt üretim gruplarına göre da ğılımı [1] Kapasite (tn) Üretim (tn) Mekanik Odun Hamuru CTMP Sülfat hamuru(ağartılmış) Sülfat hamuru(ağartılmamış) Kendir hamuru Saman+Kamış hamuru Tplam Kaðýt kartn kapasitesinin ülkemiz bölgelerine göre daðýlýmý Çizelge 3'de verilmiþ lup kapasitenin %51'i, üretimin ise %52'si Marmara Bölgesinde gerçekleþmiþtir. Çizelge 3'den görüldüðü üzere, ülkemizde 36 kaðýtkartn fabrikasýnda 57 kaðýt ve kartn üreten makine bulunmaktadýr. Çizelge 3. Kağıt-Kartn kapasitesinin ülkemiz bölgelerine göre da ğılımı [1] Bölge Fabrika Makine Tplam Kapasite % sayısı Sayısı (Tn/yıl) Marmara-İstanbul Marmara-Anadlu B.Karadeniz D.Karadeniz Ege Orta Anadlu Akdeniz G.Dğu Tplam Çizelge 4'de görüldüðü üzere ülkemizdeki 8 fabrikanýn kapasitesi tn lup ptimum kapasiteden ldukça uzaktýr. Sadece sekiz fabrikanýn üretim kapasitesi tnun üzerinde lup tplam kapasite içindeki payý %50'ler civarýndadýr. Ýlerleyen knularda deðinileceði üzere bu durum ülkemiz kaðýt sektörünün yüksek maliyetle üretim yapmasýnýn temel nedenlerinden birini luþturmaktadýr. Çizelge 4. Ülkemizdeki fabrikaların büyüklükleri [1] Tn/yıl Fabrika Sayısı Tplam Kapasite (tn/yıl) Kapasite ranı (%) Tplam Ülkemiz Kaðýt Fabrikalarýnýn Üretim, Ülkemizin Kaðýt Tüketim, Ýhracat ve Ýthalat Durumu Çizelge 1'de görüldüðü üzere ülkemizde 2003 yýlýnda tn kaðýt ve kartn üretilmiþ lup, ayný yýl içinde de tn kaðýt ve kartn tüketilmiþtir. Çizelge 5'de 2003 yýlý için kaðýt ve kartn ürünlerinin ihracat-ithalat durumu verilmiþtir. Ülkemiz ayný yýl içinde tn kaðýt ve kartn ithalatý gerçekleþtirmiþ lup, ihracat tnda kalmýþtýr. En büyük ithalat tn ile gazete kaðýdýnda, tn ile luklu mukavva kaðýdýnda görülmüþtür. En düþük ithalat tn ile sigara kaðýdýnda ve tn ile de temizlik kaðýtlarýnda rtaya çýkmýþtýr. Kiþi baþýna kaðýt ve kartn tüketiminin de 42, 5 kg lduðu dikkate alýndýðýnda ülkemiz kaðýt sanayinin ldukça büyük bir geliþme ptansiyeline sahip lduðunu söylemek mümkündür. Ancak, daha snra vurgulanacaðý üzere bu yapýlanma þekli ile bu ptansiyelden ülkemiz kaðýt ve kartn üreticilerinin yeterince yararlanabileceðini söylemek zrdur. Çizelge yılında ülkemizin kağıt ve kartn ürünlerindeki ihracat-ithalat dengesi [1] İhracat (tn) İthalat (tn) Gazete Kağıdı Yazı-Tabı Kağıdı Sargılık Kağıtlar Oluklu Mukavva Kağıdı Kraft Trba Kağıdı Kartnlar Temizlik Kağıtları Sigara ve ince Kağıtlar Tplam Ülkemiz Kaðýt Sanayinin Hammadde Durumu Ülkemiz kaðýt sektörünün hammadde kullaným durumu Çizelge 6'da verilmiþtir. Çizelge 6'dan görüldüðü üzere tn kimyasal kaðýt hamuru, tn mekanik hamur ve tn atýk kaðýt kullanýlmýþ ve tn kaðýt ve kartn üretilmiþtir. Bu üretim yapýlýrken yaklaþýk tn dlgu maddesi kullanýlmýþtýr. Çizelge 6. Ülkemizde kağıt ve kartn üretiminde kullanılan ana hammaddelerin miktarlar ı (tn) Sektörler Kimyasal Mekanik Odun Dlgu Atık Kağıt Hamur hamuru Maddeleri Tplam Kamu Özel Tplam yýlýnda tn larak gerçekleþen atýk kaðýt kullanýmýnýn atýk kaðýdýn türüne göre daðýlýmý ise Çizelge 7'de verilmiþtir. Çizelgeden görüldüðü üzere kamu kuruluþlarýnýn tplam kullandýðý atýk kaðýt miktarý tn'da kalýrken tn atýk kaðýt özel sektör tarafýndan kullanýlmýþtýr. Bu sektörde sn yýllarda dlgu maddesi kullanýmý hýzla artmaya baþlamýþ lup kaðýt türüne baðlý larak kullanýmý önerilen dlgu maddesi ranlarý aþaðýda verilmiştir [2]: Gazete kaðýdý %3-15 Dergi ve kitap kaðýtlarý(mekanik hamur): %5-35 Kuþe kaðýtlar :28-48 Baský ve yazý kaðýtlarý: %15-30 Beyaz kutuluk kartnlar: %

7 Buna göre ülkemizin yýllýk kaðýt üretiminde kullanmasý gereken dlgu maddesi miktarý tn arasýnda lmasý gerekirdi. Bu yalnızca kaðýdýn görünüm özelliklerini iyileþtirmekle kalmayacak ayný zamanda kaðýt maliyetlerini de ciddi þekilde aþaðýya çekecektir. Çizelge 7. Ülkemizde 2003 yılında atık kağıt kullanımının kağıdın türüne göre da ğılımı [1] Oluklu ve kraft Okunmuş ve Karışım Atık Kağıt I. Hamur trba kağıdı iade gazete Atık Tplamı Kamu Özel Sektör Tplam Ülkemiz Kaðýt Fabrikalarýnýn Teknik Özelliklerinin ve Üretim Maliyetlerinin Deðerlendirilmesi Ülkemiz kaðýt fabrikalarýnda yer alan kaðýt makinelerinin teknik özelliklerini belirlemek üzere yapýlan çalýþmaya yanıt veren 23 fabrika verilerinin snuçlarý aþaðýdaki Çizelge 8'de verilmiþtir. Çizelgeden görüldüðü üzere ülkemiz kaðýt fabrikalarýnda yer alan makinelerin geniþlikleri az ve hýzlarý düþüktür. Hýzý 1000 m/dakikadan yüksek lan makine sayýsý sadece bir lup bu da ülkemiz kaðýt fabrikalarýnýn mdern teknljilerden uzak lduðunu göstermektedir. Çizelge 8. Ülkemiz kağıt fabrikalarındaki makinelerin özellikleri Üretim Çeşidi Makine hızı (m/dak) Makine eni (cm) Piyasa hamuru Yazı-baskı kağıdı Gazete kağıdı Kartn makinesi Test lineer Oluklu mukavva rta tabaka Sigara kağıdı Kpi/karbnsuz kağıt m/dak.: 2 adet, : 14 adet, : 6 adet, 1000+: 1 adet Çizelge 9'da görüldüðü üzere günümüz teknljilerinde makina eni gazete, yazý ve baský türü kaðýtlar için 9.5 m.'nin üzerinde lup makina türü de çift elekli kaðýt makinasıd ır. Makina hýzý ise ayný tür kaðýtlar için 1500 m/dakikadan fazladýr. Mdern makina geliþinde makina enini daha fazla artýrmak, makina üzerindeki titreþim zrlamasý nedeniyle mümkün lmamasýna karþýn makina hýzý teknik larak istenildiði þekilde artýrabilmektedir [3]. Bu nedenle günümüzde bazý tür kaðýt ürünlerinin üretiminde hýz 2500 m/dakikanýn üzerine çýkmýþ bulunmaktadýr. Çizelge 9. Dünya ölçeğinde üretim için öngörülen ölçek büyüklükleri [4] Üretim türü ve özellikleri Gazete Kağıdı Bbin genişliği 9.6 m Dizayn hızı 1800 m/dak. Çift elekli makine Hafif Kuşeli kağıtlar Bbin genişliği 9.8 m. Dizayn hızı 1800 m/dakika Çift elekli makine Kuşesiz baskı ve yazı kağıdı Bbin genişliği 9.8 m Dizayn hızı 1600 m/dakika Çift elekli makine Kartn makinesi Bbin genişliği 8.2 m. Dizayn hızı m/dak. Kmbine makine Temizlik kağıtları Bbin genişliği 7.6 m. Hız m/dak. Linerbard Bbin genişliği: 10 m.> Dizayn hızı 1500 m/dak.> Yuvarlak ve snsuz elek km. Tüketimleri TMP hattı kwh/tn Mürekkep giderme 400 kwh/tn Gazete kağıdı üretimi için; Özgül enerji 700 kwh/tn Su tüketimi (hamur ve kağıt) 9 m 3 /tn kağıt Isı tüketimi kağıt makinesi için 3.5 GJ/tn TMP hattı için kwh/tn hamur PWG hattı için kwh/tn hamur Özgül enerji tüketimi (kuşeli) 800 kwh/tn kağıt Su tüketimi (hamur ve LWC hattı dahil) 11 m 3 /tn Isı tüketimi, kağıt makinesi için 3.5 GJ/tn kağıt Özgül enerji (kağıt makinesi ve prses) 590 kwh/tn Su tüketimi (kağıt makinesi ve prses) 8 m 3 /tn Isı tüketimi (kağıt makinesi hattı) 4.8 GJ/tn kağıt Özgül enerji kartn hattı için 850 kwh/tn Su tüketimi, kartn hattı için 10 m 3 /tn kağıt Isı tüketimi (kağıt makinesi hattı) 6.0 GJ/tn kağıt Özgül enerji (kağıt makinesi ve prses) 1100 kwh/tn Su tüketimi (kağıt makinesi ve prses) 12 m 3 /tn Isı tüketimi (kağıt makinesi hattı) 3 GJ/tn kağıt Özgül enerji (test liner) 450 kwh/tn Su tüketimi (hamur ve test liner) 5 m 3 /tn kağıt Isı tüketimi (kağıt makinesi hattı) 4.7 GJ/tn kağıt Çizelge 8 ile Çizelge 9 karþýlaþtýrýldýðýnda görüleceði üzere ülkemizdeki fabrikalarda yer alan kaðýt makineleri günümüz teknljilerinin ldukça gerisinde kalmýþtýr. Günümüzde yazý ve baský kaðýdý üreten makineler için uygun kaðýt makinesi kapasitesi tn larak verilmekte lup ülkemizin bu alanda etkinlik gösteren fabrikalarýnýn tplam kapasitesi mdern bir makinenin kapasitesinden daha düþüktür. Aþaðýda yer verilen Çizelge 10 da ibreli kimyasal hamur üreten mdern bir kaðýt hamuru fabrikasý ile ülkemizde etkinlik gösteren kimyasal hamur fabrikalarýnýn maliyet karþýlaþtýrmasý verilmiþtir. Çizelge 10. İbreli kimyasal hamur üretiminde maliyet karşılaştırması Odun Kimyasallar Enerji İşletme Bakım giderleri Yönetim ve persnel Diğer Kapital maliyeti tn [3] % Ülkemiz ( tn) [5] % 53.7 hammadde ve yardımcı maddeler 12.6 enerji 9.0 genel giderler 2.4 amrtisman 18.0 işçilik ve persnel 4.3 Diğer giderler Çizelge 10'dan görüldüðü üzere mdern bir kaðýt hamuru fabrikasýnda dun ve kimyasallarýn tplam maliyet içindeki payý yaklaþýk %39 iken, ülkemizde bu ran %53, 7 lmuþtur. Ülkemizde enerjinin tplam maliyet içindeki payý %12, 6 iken mdern bir fabrikada bu ran %0, 7 larak gerçekleþmektedir. Ayrýca, mdern bir iþletmede iþçilik ve persnel gideri %3, 3 iken, ülkemizde bu ran %18 larak gerçekleþmektedir [3,5]. Bu rakamlar dikkatle incelendiðinde tplam maliyet bakýmýndan dun, kimyasal, enerji ve iþçilik 7

8 dikkate alýndýðýnda ülkemizde kaðýt hamuru %41 ranýnda daha pahalý üretilmektedir. Bu nedenle de ülkemiz tplamda tn kadar kaðýt hamuru üretme kapasitesine sahipken bunun ancak tnunu deðerlendirebilmektedir. Çizelge 11'de ise gazete kaðýdý üretimindeki maliyet karþýlaþtýrmasýna yer verilmiþtir. Sözü edilen çizelgeden de görüldüðü üzere, dun, kimyasal madde,enerji ve iþçilik giderleri bakýmýndan ülkemizde gazete kaðýdý %35 kadar daha fazla maliyetle üretilmektedir. Çizelge 11. Gazete kağıdı maliyet analizi Odun Kimyasallar Ambalaj malz. Enerji İşletme Bakım giderleri Yönetim ve persnel Diğer Kapital maliyeti tn [3] % Ülkemiz( tn) [5] % Çizelge 12'de fabrika kapasitesi ile maliyet arasýndaki iliþki verilmiþtir. Buradan görüldüðü üzere fabrika kapasitesi yýllýk tn'dan tn'a çýkýnca maliyetlerde %50'den fazla bir azalma rtaya çýkmaktadýr. Bu da günümüz kþullarýnda kurulacak fabrikalarýn dünya ölçeðinde kurulmasý gerektiðini göstermektedir. Çizelge 12. Fabrika kapasitesi ile maliyet iliþkisi [4] Kapasite (tn/gün) hammadde ve yardımcı maddeler 14.7 enerji 9.0 genel giderler 1.0 Bakım 18.0 işçilik ve persnel 5 Diğer giderler Maliyet indeksi (1 tn hamur için) milyn tna çýkmýþtýr. Buna göre çalýþan sayýsýndaki azalýþa raðmen yýllýk üretim artýþ raný %6, 3 lmuþtur. Ayný dönemdeki persnel azalýþ raný ise %3, 7 larak gerçekleþmiþtir [2]. Bu durum mdern fabrikalarýnýn üretimde daha fazla mekanizasyn ve süreç denetim sistemlerinden yararlanmasýnýn dðal bir snucudur. (Devam edecek) KAYNAKÇA Sükan, E. (2004): Selülz ve Kağıt Sanayi Vakfı Yıllık Rapru, Harla, A. (2000): Printing and writing papers, in paper and bard grades Edited by Hannu Paulapur, Tappi press, 134 p. Diesen, M. (1998): Ecnmics f the pulp and paper industry, Tappi Press, 186 p. Sundhlm, P. (2000): Mill peratins in prductin f main paper and bard gardes, in papermaking Part 1, stck preparatin and wet end, Edited by Hannu Paulpur, Tappi press, 461 p. Knukçu, M. (1998): Statistical prfile f Turkish frestry, T.R. Prime Ministry, State Planning Organizatin, 43 p. Annim (2004) State f the Wrld's frests 2003, FAO Press, Rma, 151 p. Erğlu H. Ve M. Usta (2000): Liflevha Üretim Teknljisi, K.T.Ü. Genel Yayın N.200, Trabzn, 351 s. Metin, A. (2004): Ülkemizde kullanılan kağıtların yeniden değerlendirilmesi, SEKA kağıtçılık Dergisi, sayı 76, s.8. Ülkemizin 2002 yýlýnda tn kaðýt ve kartn üretimini iþçi ile gerçekleþtirmiþ iken 2003 yýlýnda çalýþan sayýsý 5.800'e düþmüþ üretimde tn larak gerçekleþmiþtir. Kýsaca, ayný üretim 2003 yýlýnda %30 civarýnda persnel azalmasý ile gerçekleþtirilmiþtir [1]. Örneðin Finlandiya'da 1980 ile 1995 yýllarý arasýnda kaðýt endüstrisinde çalýþanlarýn sayýsý 'den 'e düþmüþtür. Ayný dönemde kaðýt hamuru ve kaðýt üretimi 13, 2 milyn tndan 21 8

9 YÜZEY KAPLAMALARI İÇİN SUDA YAYINIK EPOKSİ REÇİNE ÜRETİMİ ÖZET Bu çalışmada katı epksi reçine, etilen diamin (EDA) ve keten yağının maleikleştirilmiş yağ asitleri kullanılarak suda yayınık epksi reçineler üretilmiştir. Maleikleştirilmiş yağ asidi (MYA) yağ asidinin maleik anhidritle azt atmsferi altında birleştirilmesinden elde edilmiştir. Maleikleştirme işlemi epksi reçinenin ana zincirine daha snra takılacak lan yağ asidi zincirlerine hidrfilik gruplar ekleyebilmek için yapılmış ve hidrfbik epksi reçinenin suda yayınmasını sağlamıştır. Katı epksi reçine 1,4- diksanda çözülerek üzerine 50 C de etilen diamin eklenmiş ve 4 saat karıştırılmıştır. Daha snra sıcaklık 80 C ye çıkarılıp 2 saat bu sıcaklıkta tutulmuştur. Bundan snra maleikleştirilmiş yağ asitleri eklenmiş ve 90 C de 10 saat tepkimeye skulmuştur. Tepkime snucu luşan suyu uzaklaştırmak için 1,4-diksan kullanılmıştır. Nötrleştirme işleminden önce reçineye kurutucular kyulmuştur. Maleikleştirilmiş yağ asitlerinin karbksilik grupları mrflin ile nötrleştirilmiş ve ürün suda yayınık hale getirilmiştir. Reçine test plakaları üzerine sürülmüş ve 24 saat havada kurutulduktan snra 140 C de 5 saat süreyle fırınlanmıştır. Üretilen yağ asidinin yapı özelliği FTIR spektrskpisi, maleikleştirilmiş yağ asidinin yapı 1 özelliği ise H-NMR ve FTIR spektrskpisi ile belirlenmiştir. Hazırlanan örneklere sertlik, bükülme, çarpma dayanımı, parlaklık ve aşınma dayanımı testleri uygulanmıştır. Örneklerin genel larak iyi mekanik ve fiziksel özellikler gösterdiği bulunmuştur. Pişirme süresi arttırılınca ürünün sertliği artmıştır. Örnekler üstün çarpma direnci, parlaklık ve esneklik göstermişlerdir. GÝRÝÞ Mdern bir tplumda yüzey kaplamalarýn deðiþik frmlarý günlük hayatýn deðiþik alanlarýnda kullanýlmaktadýr. Yüzey kaplamalar malzemelerin kimyasal ve fiziksel dýþ etkenlerden krunmalarýný saðlamak ve nesnelerin daha iyi bir görünüm kazanmalarý için kullanýlýr. 1950'lerden önce neredeyse bütün byalar çözücü esaslýydý. Lateks byalarýn mimari amaç için kullanýmý çözücü esaslý kaplamalardan uzaklaþma adýna atýlan ilk ana adým ldu. Çevresel nedenler dlayýsýyla çözücü içeren byalardan büyük bir kaçýþ baþlamýþtýr [1]. Sn yýllarda çevreye yönelik yasalarýn çeþitli ülkelerde Evrim ŞEN, Güngör GÜNDÜZ, Leyla ARAS, İdris M. AKHMEDOV Orta Dğu Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü * Kimya Bölümü Ankara * * daha sýký hale gelmesi su esaslý kaplamalarýn endüstriyel kaplamalar arasýnda önem kazanmasýna neden ldu. Çevre dstu lan bu kaplamalarda alkit, akrilik, pliester, pliüretan ve epksi reçineler baðlayýcý plimer larak kullanýlabilmektedir. Epksi reçinesi göze çarpan kimyasal direnç ve üstün kruma özelliklerine sahip lmasýndan dlayý kaplama endüstrisindeki en önemli malzemelerden biri durumundadýr [2]. Su esaslý kaplama sistemlerini üretebilmek için iki yöntem bulunmaktadýr. Bunlarýn ilki emülsiyn plimerleþmesi ile hidrfbik bir reçineyi suda asýltý haline getirmektir. Reçineyi suda yayýnýk hale getirebilmek için emülsiyn yapýcý bir maddenin kullanýmý gerekmektedir [2-10]. Diðer yöntem ise reçineyi su içinde yaymaktýr. Suda yayýnabilirliði saðlamak ve bu nedenle plimer ana zincirine plar gruplarý girebilmek için kimyasal yapýda küçük deðiþiliklikler yapýlýr [11-18]. Plar gruplar yerine iynik gruplarýn skulmasý suda yayýlmayý daha etkili kýlmaktadýr. Ýynik grup larak genellikle kullanýlan karbksil grubu rganik amin türevleri ile nötrleþtirilerek tuz luþturulur ve suda yayýnma etkili bir þekilde saðlanýr. Daha snra ise sisteme su eklenir. Ýlk yöntem daha basit ve daha ucuz iken snraki ile çk daha ince ve iyi daðýlmýþ bir yayýnma elde edilebilmektedir. Epksi reçineler değişik araçlar ile suda yayınık hale getirilebilirler. Epksi reçine karbksilik asit tuzları yerine plietilenglikl [19] veya plietilenksit [13] gibi değişik hidrfilik gruplar ile tepkimeye skulabilir. Başka bir yöntemde havada kuruyan maleikleştirilmiş yağ ürünlerinin kullanımıdır [16,17]. DENEYLER Suda yayýnýk epksi reçineyi üretebilmek için üretimde kullanýlacak maddeler aþaðýdaki sýrayla sentezlendi. Önplimer Sentezi epksi eþdeðer aðýrlýða sahip bisfenl A tipi katý epksi reçinesi 1,4-diksan (%50 tplam kütle) içerisinde çözüldü. EDA, geri sðutucu altýnda ve birkaç damla su varlýðýnda, 50 C de 4 saatlik süre için çözeltiye eklendi, daha snra yarým saat içerisinde 80 C ye ýsýtýldý ve 2 saat bu sýcaklýkta tutuldu [20]. Tepkimenin tamamlanýp tamamlanmadýðý piridinyum klrür titrasyn yöntemi kullanýlarak kntrl edildi [21]. 9

10 2H 2 N R NH 2 + H 2 C CH CH 2 CH 2 HC CH 2 O OH OH O H 2 N R NH CH 2 CH CH OH OH OH OH CH 2 NH R NH 2 Dymamış Yağ Asidi Sentezi Dymamış yağ asitleri bu grupları bl miktarda içeren keten yağından elde edildi. Yağ 1:1 etanl-su çözeltisinde çözülmüş stkiymetrik miktardaki sdyum hidrksit ile karıştırıldı. Gerekli lan sdyum hidrksit miktarı sabunlaşma değeri kullanılarak hesaplandı. Karışım 80 C de, geri sğutucu altında, düzgün bir karışım gözlenene kadar tepkimeye skuldu. Sabunlaşma tepkimesi aşağıdaki şekilde gerçekleşti ve tepkime snucunda sabun ve glikl luştu: CH 2 O C R O CH O C R O CH 2 O C O R + 3NaOH CH 2 Sabunu çöktürmek için karışım dymuş sdyum klrür çözeltisine eklendi. Daha snra sabun suda yayınık hale getirildi ve stkiymetrik miktardaki sülfürik asit ile tepkimeye skuldu. Bu işlem yağ asidi fazını su fazından ayırdı. Yağ asidi fazı su ile birkaç defa yıkandı. Oda sıcaklığında katı lan dymuş yağ asitleri dymamış yağ asitlerinden santrifüj ile ayrıldı. Üretilen yağ asidi karışımında kllit larak dağılmış bulunan dymuş yağ asitlerini ve suyu uzaklaştırmak için magnezyum sülfat kullanıldı. Daha snra yað asidi aþaðýdaki þekilde elde edildi. Na +- O C R + H 2 SO 4 O T =80 C (2 saat) 2 T 1=50 C (4 saat) 4-5 damla H 2 O Maleikleştirilmiş Yağ Asidi Sentezi Yað asitleri ve maleik anhidrit azt gazý altýnda tepkimeye skuldu. Tepkimeye girecek maddeler yaklaþýk 1,5 saatte karýþtýrýlarak 200 C ye ýsýtýldý. Karýþým 1 saat 200 C de tutulduktan snra rtalama yarým saat içerisinde sýcaklýðý 230 C ye çýkarýldý ve 230 C de 2 saat CH CH 2 OH OH OH + 3Na +- O C R O R COOH + NaHSO 4 Yað Yağ asidi tutuldu [22]. Tepkimeye girmemiþ maleik anhidrit sýcak su yardýmýyla tepkime rtamýndan uzaklaþtýrýldý ve ürün magnezyum sülfat ile kurutuldu. Tepkimenin denklemi þu þekildedir. CH 2 CH 2 CH = CH CH 2 CH 2 COOH + CH CH O C O C CH 2 CH 2 CH CH = CH CH 2 COOH O CH CH 2 C O C Suda Yayınık Epksi Reçine Sentezi 1. Önplimer ve MYA, azt atmsferi altýnda, 90 C de tplam larak 10 saat tepkimeye skuldu. Katalizör larak para-tluen sülfnik asit kullanýldý. Sistem 2 saat süreyle geri sðutucu altýnda karýþtýrýldý. Tepkime snucu açýða çýkan su azetrpik destilasyn ile, 1,4-diksan aracýlýðýyla rtamdan uzaklaþtýrýldý. 2. Düzgün bir karýþým elde edebilmek için kurutucular epksi reçineye nötrleþtirme basamaðýndan önce eklendi ve karýþým 10 dk karýþtýrýldý. Kurutucu karýþýmý tplam katý kütlenin %0,08 i kadar kbalt ktat ve %0,8 i kadar kurþun ktat içerdi. 3. Karbksilik gruplarý nötrleþtirmek için çözeltiye mrflin eklendi ve karýþým 50 C de yarým saat karýþtýrýldý. 4. Ortama ayný sýcaklýkta %50 ranýnda su, 2-3 s de bir damla lmak üzere, damla damla eklendi ve reçinenin suda yayýnýmý saðlandý. Ortama ph si 9 lana kadar amnyak çözeltisi eklendi. Bu basamakla suda yayýnýk epksi reçine üretimi tamamlandý. Test Panellerinin Hazýrlanmasý 50 µm ýslak film kalýnlýðý film yapýcý býçak kullanýlarak cam ve metal test panelleri üzerine uygulandý. Test panelleri 24 saat süreyle da kþullarýnda kurumaya býrakýldý ve 5 saat 140 C de fýrýnlandý. Sertlik testi için ek larak 3 saat süreyle üç deðiþik sýcaklýkta (120 C, 140 C ve 175 C) fýrýnlanan test panelleri hazýrlandý. O O 10

11 Kimyasal, Fiziksel ve Mekanik Özelliklerin Belirlenmesi Ürünlerin özellikleri aþaðýda verilen cihazlarla ve standartlarla saptanmýþtýr: NMR: Bruker-Spectrspin Avance (DPX 400) Ultra- Shield Nuclear Magnetic Resnance instrument FTIR: Mattsn 1000 Furier Transfrm Infrared Spectrphtmeter Film Kalýnlýðý Tayini: Elcmeter kalýnlýk ölçüm aygýtý, ASTM D 1186 Parlaklýk Ölçümü: Braive-Instruments Glssmeter, ASTM D 523 Sertlik Tayini: Braive-Instruments Persz Pendulum (N: 3034), ASTM D 4366 Çarpma Dayanýmý: Gardner Impact Tester (Mdel: 5510), ASTM D 2794 Aþýnma Dayanýmý: ASTM D 968 Bükülme Dayanýmý: Cnical Mandrel Bending Tester (Braive-Instruments N: 1510), ASTM D 522 BULGULAR VE TARTIÞMA Spektrskpik Deneyler Yað asidinin maleikleþtirilmesi snucu elde edilen ürünün kimyasal yapýsý Prtn Nükleer Manyetik 1 Reznans ( H-NMR) ve Furier Transfrm Infrared (FTIR) spektrskpi yöntemleri ile bulunmuþtur. Yað asidinin kimyasal baðlarý ise FTIR spektrskpisi ile saptanmýþtýr. Þekil 1 ve 2 de maleik anhidrit-yað asidi 1 karýþýmý ve maleikleþtirilmiþ yað asidi H-NMR spektrumlarý görülmektedir. 5,2 ppm deki pik yað asidindeki C-C çift baðýný, 7 ppm deki pik ise maleik anhidritteki C-C çift baðýný göstermektedir. Þekil 2 de tepkime snucunda maleik anhidritteki C-C çift baðýndan kaynaklanan 7 ppm deki pikin kayblduðu görülmektedir. Maddelerin kimyasal yapýlarýnýn benzer lmasý nedeniyle diðer pikler her iki spetrumda da görülmektedir. Yað asidinin FTIR -1 spektrumu Þekil 3 de verilmiþ lup 2667 ve 2554 cm deki pikler karbksilik asitin O-H grubunun açýlýmýný, cm deki pik ise karbksilik asit grubunun O-H dimerinin bükülmesini göstermektedir. Maleikleþtirilmiþ yað asidinin FTIR spektrumu ise Þekil -1 4 de verilmekte ve 1858 ve 1785 cm deki pikler anhidrit grubunun karbnil gerilmesini göstermektedir. Fiziksel Özellikler Oda sýcaklýðýnda 24 saat býrakýlan ince reçine tabakasý sarý renkli saydam bir film luþtururken 3 saat süreyle fýrýnda tutulan reçinelerin rengi fýrýn sýcaklýðýnýn arttýrýlmasýyla (120 C, 140 C ve 175 C) kyulaþtý. Fýrýnlama sýcaklýðý 140 C de sabit tutulurken fýrýnlama süresinin 3 den 5 saate çýkarýlmasý reçinenin rengini deðiþtirmezken fýrýnlanan ürünün sertliðini arttýrdý. Sertlik Testi Sertlik testi için reçine 3 değişik sıcaklıkta 3 saat fırınlanmıştır. 120 C de fırınlanan örnek klayca kpabilecek kadar yumuşak iken 140 C ve 175 C de fırınlanan reçinelerin sertlik değerleri 14 Persz birim bulunmuştur. Öyleyse fırınlama sıcaklığındaki artış reçinenin sertliğinde önemli bir artışa neden lmamıştır. Sıcaklığın 175 C ye yükseltilmesi, reçinenin ağ yapısındaki artışın mümkün lmasına karşın, sertliği azaltıcı etkiye sahip lası diğer tepkimelere neden lmuştur. Fırınlama süresinin 140 C de 3 den 5 saate çıkarılması reçinenin sertlik değerinin 14 den 18 Persz birime yükselmesine neden lmuştur. Uzatılan fırınlama süresi reçinenin ağ yapısının artışına yani dlaylı larak sertliğinin artışına neden lmuştur. 1 Þekil 1. Maleik Anhidrit-Yað Asidi Karýþýmý H-NMR Spekturumu 1 Þekil 2. Maleikleþtirilmiþ Yað Asidi H-NMR Spekturumu 11

12 Şekil 3. Yað Asidi IR Spektrumu Şekil 4. Maleikleþtirilmiþ Yað Asidi IR Spektrumu Bükülme Testi Örnekler knik mesnet bükülme testini başarılı bir şekilde geçmiş ve uzamayla film yüzeyinde herhangi bir çatlama luşumu gözlenmemiştir. Bu durum fırınlanan reçinenin yeterli esnekliğe sahip lduğunu göstermektedir. Çarpma Dayanýmý Testi Örnekler çarpma testinde hiçbir çatlama göstermemiştir. Çarpma dayanım değeri 19 J den yüksek bulunmuştur. Bu çarpma cihazında ölçülebilen en yüksek değerdir. 12

13 Parlaklık Testi Cam ve metal plakalar üzerindeki örneðin parlaklýk deðerleri Çizelge 1 de görülmektedir. 60 de gözlenen parlaklýk deðeri 70 den yüksekse örneðin parlaklýk deðerinin yüksek parlaklýk aralýðýnda lduðu söylenebilir. Eðer 10 ile 70 arasýnda ise yarý parlak, 10 un altýnda ise düþük parlaklýk aralýðýndadýr. Üretilmiþ lan reçinenin yüksek parlaklýk özelliðine sahip lduðu söylenebilir. Çizelge 1. Cam ve Metal Plakalar Üzerindeki Reçinenin Parlaklık Değerleri Yüzey Cam 81,3 96,5 98,3 Metal 62,4 85,8 86,3 Aþýnma Dayanýmý Testi Test snucu kaplamanýn belli bir kalýnlýðýný aþýndýrmak için gerekli kum miktarý cinsinden verilmektedir. Üretilen reçinenin aþýnma dayanýmý deðeri 16,83 kg/µm bulunmuþtur. SONUÇLAR 1. Pelteleşmeden krunmak için 1,4-diksanın miktarı önplimerin miktarının en az %50 si lmalıdır. 2. Pelteleşmenin önlenebilmesi için epksi/diamine ranının 1/2 larak alınması gerektiği bulunmuştur. 3. Epksi reçinesi ana zincire yan dal larak katılan maleikleştirilmiş yağ asitleri ile suda yayınık hale getirilebilmektedir. 4. Reçine tüm yansıma açılarında çk iyi parlaklık özelliği göstermiştir C de fırınlanan reçine ldukça yumuşak iken 140 C ve 175 C de fırınlananlar yeterince sert lmuştur. 6. Fırınlama süresi arttırıldıkça reçinenin sertliği artmıştır. 7. Bütün örnekler 19 J den daha yüksek çarpma dayanımı göstermişlerdir Fırınlanan reçine çk az aşınma göstermiştir. Knik mesnet ile yapılan bükülme testinde örneklerin yüzeyinde herhangi bir çatlama gözlenmemiştir. 10. Fırınlama sıcaklığının 140 C den 175 C ye arttırılması renkte kararmaya neden lurken reçine sertliğini etkilememektedir. KAYNAKLAR Z. W. Wicks, JR., F. N. Jnes, S. P. Pappas, Organic Catings: Science and Technlgy, 2, Wiley, New Yrk, V. V. Verkhlantsev, J. Cat. Tech., 68(853), 49, A. Wegmann, J. Cat. Tech., 65(827), 27, W. Lenhard, U. Neumann, W. Cllng, Prg. Org. Cat., 32, 127, M. D. G. Destreri, J. Vgelsang, L. Fedrizzi, Prg. Org. Cat., 37, 57, D. Blanc, P. Laurent, J. F. Gerard, Ply. Eng. and Sci., 37(12), 1959, R.S.Bauer, Epxy Resin Chemistry, American Chemical Sciety, Washingtn, M. D. Sucek, G. Teng, S. Wu, J. Cat. Tech., 73(921), 117, C. R. Hegedus, F. R. Pepe, J. B. Dickensn, F. H. Walker, J. Cat. Tech., 74(927), 31, F. H. Walker, J. B. Dickensn, C. R. Hegedus, F. R. Pepe, R. Keller, J. Cat. Tech., 74(928), 33, Z. Zhaying, H. Yuhui, L. Bing, C. Guangming, Eur. Plym. J., 37(6), 1207, D. H. Klein, K. Jörg, Prg. Org. Cat., 32, 119, J. D. Elmre, D. S. Kincaid, P. C. Kmar, J. E. Nielsen, J. Cat. Tech., 74(931), 63, S. Kjima, Y. Watanabe, Ply. Eng. and Sci., 33(5), 2533, F. Çelebi, L. Aras, G. Gündüz, I.M. Akhmedv, J. Cat. Tech., 75(944), 65, Y. Idlibi, M.Sc. Thesis, Middle East Technical University, Ankara, Turkey, K.W.A.M.S. Haj Ahmad, M.Sc. Thesis, Middle East Technical University, Ankara, Turkey, M. Gafarğulları, G. Gündüz, J. Appl. Plym. Sci., 80, 604, D. De Wet-Rs, J.H. Knetze, B. Cray, R.D. Sandersn, J. Appl. Ply. Sci., 71, 1347, J. I. Distasi, Epxy Resin Technlgy Develpments Since 1979, New Jersey, H. Lee, K. Neville, Handbk f Epxy Resins, McGraw- Hill, New Yrk, H. F. Payne, Organic Cating Technlgy, 1, Jhn Wiley and Sns Inc., New Yrk,

14 Müjdat AYDIN İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIĞI Ocak/Mart 2005 Sayı: 166 İŞ GÜVENLİGİ UZMANLIĞI Müjdat AYDIN Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. İş Güvenliği Müdürü Ýþ Kanunu'nun yayýnlandýðý gün 82. maddesini kuduðumda uzun yýllardýr Ýþ Güvenliði alanýnda çalýþan bir mühendis larak heyecan duydum. Kendi kendime artýk ülkemizde de bir þeyler deðiþiyr dedim. Fakat bu heyecaným yerini 20 Ocak 2004 tarihinde yayýmlanan Ýþ Güvenliði ile Görevli Mühendis veya Teknik Elemanlarýn Görev, Yetki ve Srumluluklarý ile Çalýþma Usul ve Esaslarý Hakkýnda Yönetmeliði kuduktan snra kaygý ve endiþeye býraktý. Ülkemizde fiilen yapýlan ama kanuni larak hiçbir gerekçesi lmayan Ýþ Güvenliði Mühendisliði kavramý, 4857 sayýlý Ýþ Kanunu ile getirilmiþ lup, bu ülkemiz için büyük bir kazançtýr. Ancak bu duruma, sadece yeni bir istihdam alaný yaratýldý diye bakmak yerine, bu alanda çalýþacak srumlu kiþilerin belirlenmesi, iþ kazasý ve meslek hastalýklarýnýn önlenmesi açýsýndan ülkemiz için büyük bir kazanç saðlayacaðý anlamýnda bakýlmalýdýr kanýsýndayým. Yönetmeliðin iþ kazalarý ve meslek hastalýklarýnýn azaltýlmasý amacýndan daha çk rant kapýsýnýn açýlmasýna yönelik þekilde, istihdam alaný yaratmak amacý varmýþ gibi uygulanmasý sakýncasýna karþý hassas lmak gerekir sayýlý Ýþ Kanunun 82. maddesine dayanak larak yürürlüðe giren Yönetmeliðin ilgili maddesine göz atacak lursak; sanayiden sayýlan, devamlý larak en az elli iþçi çalýþtýran ve altý aydan fazla sürekli iþlerin yapýldýðý iþyerlerini kapsar. Yönetmelik deðiþik açýdan ele alýnarak 50 sayýsý aþýlamaz mýydý diye düþünüyrum. Bunun örneklerini AB müktesebatý çerçevesinde yayýmlanan yeni yönetmeliklerde görmek mümkündür. Ülkemizde 10 ve daha az iþçi çalýþtýran iþyerlerinde iþ kazalarýnýn fazla lduðu uyarýsý bir çk platfrmlarda dile getirilen bir gerçek larak önümüzde dururken, 50 sayýsý ülke gerçeklerinden uzak bir tespit larak karþýmýza çýkmaktadýr. Yönetmeliðin Tanýmlar kýsmýndaki Mühendis ve Teknik Eleman tanýmlarý, bu alanda yýllardýr çalýþan bilgi ve deneyimli insanlarýn haklarý açýsýndan dðru bir taným mýdýr? Bu tanýmlarýn ülke gerçeklerinin dýþýnda eksik larak tanýmlanmýþ lmasý, deneyimli ve bilgi birikimli bir çk mühendis ve teknik elemaný sistem dýþýnda býrakmýþ ve hatta iþsiz býrakmýþtýr. Bu elemanlarýn haklarý ne lacaktýr? Deneyim ve bilgi birikimleri yk mu sayýlacaktýr? Bu alanda az sayýda lan deneyimli ve bilgi birikimli yetiþmiþ insan gücümüzü bir yönetmelikle harcamak dðru mudur? Yönetmeliðin Ýþverenin Yükümlülükleri baþlýklý 5. madde 4. paragrafýndaki Ýþverenler, iþyerinde baþka bir görevi yürüten mühendis veya teknik elemaný iþ güvenliði uzmanlýðý sertifikasýna sahip lmasý þartý ile iþ güvenliði uzmaný larak görevlendirebilirler. ibaresinden çýkan snuç nedir? Bunun anlamý, iþ saðlýðý ve güvenliði tali bir iþtir lsa gerek. Bakanlýðýn iþ saðlýðý ve güvenliði sistematiðinin ülkemizde yerleþtirilmesi, iþ kazalarý ve meslek hastalýklarýnýn önlenmesi için çk önemli gördüðü bu knudaki amacý ile yayýmlanan bu yönetmelikteki amacý çeliþkili labilir mi? Amaç acaba nedir? Ýþ saðlýðý ve güvenliðini saðlayarak saðlýklý ve güvenlikli iþ rtamlarýnýn tesis edilmesini saðlamak mý? Yksa, iþverenlere ve çalýþacak elemanlara esneklik kazandýracak gereðinden biraz fazla klaylýk saðlamak mý? Sertifika Sýnýflarý baþlýklý 8. maddeyle subjektif deðerlerden bjektif snuçlar çýkarmaya çalýþýlmasý, srun yaratacak gibi görünmektedir. Sýnavla veya sýnavsýz A sýnýfý sertifika alma hakký tanýnmýþ üç grup rtaya çýkarýlmýþtýr. Bunlar üç yýl teftiþ yapmýþ iþ müfettiþleri, Bakanlýk Ý.S.G.M. müdürlüðünde en az 10 yýl çalýþmýþ mühendis ve teknik elemanlar ile kamu kurum ve kuruluþlarý veya özel sektörde iþ saðlýðý ve güvenliði alanýnda en az sekiz yýl görev yaptýðýný belgeleyen mühendis ve teknik elemanlardýr. Burada iþ müfettiþlerinin 3 yýl teftiþ yapmýþ lmasý bjektif bir kriter larak görünmekte ise de 3 yýl teftiþ yaptýktan snra görevinden ayrýlýp uzunca yýllar bu görevi yapmayan bir kiþi nasýl deðerlendirilecektir? Bunun için yönetmelikteki Ýþ güvenliði uzmanlarýnýn sertifikalarýný aldýklarý tarihten itibaren, 5 yýllýk periytlarla, Bakanlýkça düzenlenen bilgi yenileme eðitimine katýlmalarý zrunludur. Bu eðitime katýlmayan iþ güvenliði uzmanlarýnýn sertifikalarý geçersiz sayýlýr. ibaresinden hareketle, bu alandaki çalýþmalara 5 yýl ara vermiþ müfettiþlere veya tanýmlanan diðer kiþilere A sýnýfý sertifika hakký verilmemesi durumunda, bjektif larak getirilmek istenen kriter, yönetmeliðin yrumlanmasý ile yasal dayanaktan yksun sübjektif bir snuç lmaz mý? Kamu kurum ve kuruluþlarý veya özel sektörde 8 yýl görev yaptýðýný belgelemek de sübjektif bir kriter larak önümüze çýkmaktadýr. 14

15 çýkmaktadýr. 8 yýl görev yaptýðýný belgelemek knusunda Teknik Emniyet Mühendisi, Ýþ Güvenliði Mühendisi vb. kadrlara atanarak çalýþanlar için bir srun yktur. Fakat bir çk iþyeri, daha önce böyle bir kanun lmamasý nedeniyle mühendislerini bu alandaki iþler için tali larak görevlendirmiþlerdir. Örneðin iþverenler, mühendislerini ÝSÝG kurullarýnda sekreter üye larak görevlendirmiþ ve bunu da çðu zaman sözlü larak yapmýþlardýr. Asýl iþleri Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði lmayan ama bu iþi yapan mühendis ve teknik elemanlarýn bjektif larak deðerlendirilmeleri nasýl lacaktýr? Ayný srunlar yumaðý B sýnýfýnda 3 yýl görev yapýldýðýnýn belgelenmesi durumunda da mevcuttur. Yönetmeliðin Eðitim ve Sýnav baþlýklý 9. maddesi incelendiðinde, bu madde aþýlmasý gereken pek çk srun luþturabilecektir. Sertifika eðitim prgramý ve sýnavýn ÇASGEM tarafýndan yürütüleceði belirlenen Yönetmelikte, eðitim veren kuruluþ ile sýnav yapan kuruluþun ayrý lmasý gerektiði gözardý edilmiþtir. Bu, uygulamada bir nebze çözümlenmiþ gibi görünmektedir; þöyle ki ÇASGEM sýnavlarý Millî Eðitim Bakanlýðý Eðitim Teknljileri Genel Müdürlüðü Ölçme Deðerlendirme ve Yerleþtirme Merkezi'ne yaptýrmaktadýr. Sertifika eðitimleri ise Bakanlýk iþ müfettiþleri tarafýndan verilmektedir. Yýllardýr sayýlarýnýn azlýðý nedeniyle, alanda etkili bir denetim yapamadýklarý dile getirilen iþ müfettiþleri, denetimleri bir tarafa býrakýp eðitim vermeye baþlamýþlardýr. Bu dðru bir yöntem midir? Bana pek dðru gelmiyr. Yetersiz sayýlarý ile özverili bir þekilde denetim yapma görevlerini yerine getirmeye çalýþan iþ müfettiþlerini asýl iþlerinden alarak, baþka bir alana kaydýrmanýn savunulacak bir yaný lmasa gerek. Yönetmeliðin Hizmet Süresi baþlýklý 11. maddesinde; risk gruplarýna göre iþ güvenliði uzmanlarýnýn iþyerinde ayda en az çalýþma yapma günleri belirlenmiþtir. Bu belirlenen süreler I., II. ve III. risk gruplarýnda 50 ile 499 iþçi çalýþtýran iþyerlerinde ayda en az 1, 2 ve 3 gün; IV. ve V. risk gruplarýnda 50 ile 299 iþçi çalýþtýran iþyerlerinde ayda en az 4 ve 5 gündür. Bu sürelerin, Ýþ Güvenliði Uzmanýn Görevleri baþlýklý 12. maddesinde 13 þýk larak belirlenen görevleri ile birlikte ele alýndýðýnda, yetmeyeceði açýkça görülmesine raðmen, bu sürelerin en az süreler lduðu, iþverenin bu sürelerin yetmediði durumlarda artýrmasý gerektiði snucu çýkarýlabilir. Bu durumda keyfiyet tamamen iþverene býrakýlmýþtýr. O zaman yönetmelikte bu süreler neden belirtildi? Ýþveren I., II. ve III. risk grubunda C sýnýfý; I., II., III. ve IV. risk grubunda B sýnýfý, bütün risk gruplarýnda da A sýnýfý sertifikalý iþ güvenliði uzmanýný yeterli sürelerde çalýþtýrmakla yükümlüdür. denmesi yeterli lmaz mýydý? Ayrýca bir iþ güvenliði uzmanýnýn belirlenen sürelere uymak kaydý ile 10 iþyerine kadar sözleþme yapabilmesi, anlaþýlýr gibi deðildir. Ýþ Saðlýðý ve Güvenliðinin saðlanmasý bu kadar basit ve ayda 1 ile 5 gün iþyerine gidilerek çözülecek durumda ise, ülkemizde iþ kazalarý ve meslek hastalýklarý bugüne kadar neden azaltýlamadý veya önlenemedi? Yönetmeliðin Ýþ Güvenliði Uzmanýnýn Yetkileri baþlýklý 13. maddesinin ikinci paragrafýndaki Ýþyerinde çalýþanlarýn yaþamý ile ilgili yakýn tehlike luþturan bir husus tespit ettiðinde derhal üst yönetimi bilgilendirerek iþin geçici larak durdurulmasýný saðlar. ibaresinin baþlý baþýna bir srun lduðu ve çeliþki yarattýðý rtadadýr. Çalýþanlarýn yaþamý ile ilgili yakýn tehlike luþturan bir husus tespit edilirse, iþ güvenliði uzmaný iþi derhal durdurmalýdýr. Üst yönetimi bilgilendirerek iþ güvenliði uzmanýnýn iþi durdurmasý, üst yönetimden nay almasý anlamýný taþýmaz mý? Bu durumda ayný maddenin birinci paragrafýndaki iþ güvenliði uzmanýnýn baðýmsýz çalýþma ilkesi nasýl tesis edilecektir? Yetkili yetkisiz bir iþ güvenliði uzmanýnýn tanýmýndan öteye gitmeyen, uygulamada baþlý baþýna srun yaratacak þekilde düzenlenen bu yetkilerle iþ güvenliði uzmanlarý alanda nasýl etkili ve baðýmsýz çalýþacaklardýr? Ýþ Güvenliði Uzmanýnýn Görevlendirilmesi baþlýklý 15. maddenin birinci paragrafýna ve Bildirim Yükümlülüðü baþlýklý 16. maddenin içeriðine baktýðýmýzda; iþveren ile iþ güvenliði uzmaný arasýnda yapýlan sözleþmenin bir nüshasýnýn Genel Müdürlüðe bildirilmesi ve sözleþmenin geçerliliðini yitirmesi durumunda taraflarca üç iþ günü içinde Genel Müdürlüðe bildirilmesinin ne anlam taþýdýðý ve neye hizmet ettiði anlaþýlamamaktadýr. Ýþ Kanunu ve bu Yönetmelik gereði iþverenler iþyerlerinde iþ güvenliði uzmaný çalýþtýrmakla yükümlü iseler ve çalýþtýrmadýklarý takdirde mevzuat gereði yaptýrýmlar var ise, sözleþmenin Genel Müdürlüðe bildirilmesi ne anlam taþýmaktadýr? Ýþ güvenliði uzmanýnýn ücret ve diðer özlük haklarýný savunmayan, sadece þekil yönünden bildirim yükümlülüðü, Genel Müdürlüðe ne yarar saðlayacaktýr? Genel Müdürlük iþ güvenliði uzmaný çalýþtýrmayan iþyerlerini tespit etmek amacý ile bu bildirim yükümlülüðünü getirmiþ ise, bildirmeyen iþyerlerini nasýl tespit edecektir? On iþyerinden fazla veya süreleri 15

16 risk gruplarında tespit edilen sürelerden farklý larak yapýlan sözleþmeleri tespit etmek amaçlanmýþ ise, 10 iþyerine kadar sözleþme hakký tanýyýp, snra uyulup uyulmadýðýný takip etmek anlamsýz lacaktýr. Yönetmeliðin bir maddesinin getirdiði srunlarý, yönetmeliðin bir baþka maddesi ile çözmek zrunda kalýnacak gibi gözükmektedir. Yönetmeliðin geçici maddesinde sertifikalý iþ güvenliði mühendis ve teknik eleman çalýþtýrma için belirlenen tarih, iþverenler için tamamen bir srun yaratmýþtýr. Bu srunun çözümü için ise 04/02/2005 tarihinde sayýlý R.G. de yayýmlanan Yönetmelikte Deðiþiklik Yapýlmasýna dair Yönetmelik sertifikalý iþ güvenliði mühendisi ve teknik elemaný çalýþtýrma yükümlülüðünü 20/01/2006 tarihine kadar uzatmýþtýr. Sertifikalý mühendis ve teknik eleman çalýþtýrma yükümlülüðünü bir yýl uzatmak sruna çare lmayacaktýr. 11/01/2005 tarihinde Ýþ Güvenliði Uzmanlýðý Eðitimi Kmisynu tplantýsýnda ÇASGEM yetkilisi tarafýndan iþ güvenliði uzmanlýðýna yapýlan müracaatlar aþaðýdaki þekilde açýklanmýþtýr: Sertifika Müracaatları ve Sertifika Alanlar A Sertifikası Sınavsız Alacakların Müracaatları 116 müracaat yapılmış, 100 kişiye alma hakkı verilmiş, 5 kişi A sınıfı sınavına girecek, 3 kişi B sınıfı eğitim prgramı ve sınavına alınacak, diğerleri C sınıfı eğitim ve sınavına alınacak. A Sertifikası Sınavla Sertifika Alacakların Müracaatları 622 müracaat yapılmış, 97 kişi sınava girme hakkı almış, 46 kişi B Sertifikası eğitim ve sınav prgramına alınacak, 108 kişi C Sertifikası eğitim ve sınav prgramına alınacak, 222 kişinin evrak eksikliği bulunmakta, 5 kişinin yönetmelik gereği mühendis ve teknik eleman tanımına uymadığından müracaatları uygun görülmemiş, 44 yeni müracaat incelemede. Nt: Bugüne kadar sınavsız ve sınavla herhangi bir A sınıfı sertifika verilmemiş B Sertifikası Sınavla Sertifika Alacakların Müracaatları 358 müracaat yapılmış, 100 kişi B sınıfı eğitim ve sınav prgramına alınmaya hak kazanmış bunlardan 27 si 6/12/2004 tarihinde yapılan eğitim ve sınav prgramında sertifika almış, 37 kişinin C sınıfına girmesi uygun görülmüş, 221 kişinin evrağı eksik. C Sertifikası Sınavla Sertifika Alacakların Müracaatları 1150 kiºi müracaat etmiº, bu müracaatlardan 26 Temmuz, 27 Eylül, 25 Ekim, 6 Aralık 2004 tarihlerindeki prgramlarda 159 C sınıfı sertifika verilmiş. 52 kişinin hangi sınıfa müracaatları lduğu belli değil. Bu açýklamaya göre ÇASGEM tarafýndan bir yýl içinde tüm müracaatlarýn karþýlanýp eðitim ve sýnav yapýldýðýný varsayarsak yaklaþýk larak 3150 mühendis ve teknik elemana sertifika verilebilecektir. Oysa bu alanda ülkemizin en az 4500 ile 5000 iþ güvenliði uzmanýna ihtiyacý lduðu belirtmektedir. Bu durumda yönetmelikte deðiþiklik yapýlarak sertifikalý mühendis ve teknik eleman çalýþtýrma yükümlülüðünün bir yýl uzatýlmasý sruna çare lacak mýdýr? Ayrýca 3150 mühendis ve teknik elemana sertifika verildiðini varsaysak bile, bunlarýn ülke içindeki daðýlýmlarý ihtiyacý karþýlayacak mýdýr? Bakanlýk yetkililerinin baþkaca bir öngörüleri yksa, yönetmelikte deðiþiklik yapýlarak belirlenen tarih ihtiyaca cevap verebilecek midir? Yönetmeliðin bu kadar aksak yönleri lmasýna raðmen 4857 Sayýlý Ýþ Kanunu ile getirilen iþ güvenliði ile görevli mühendis ve teknik eleman çalýþtýrma yükümlülüðü ve bunu düzenleyen Yönetmelik, iþ saðlýðý ve güvenliði alanýnda ülkemiz çalýþanlarýna yarar saðlayacaktýr. Ýþ Güvenliði ile Görevli Mühendis veya Teknik Elemanlarýn Görev, Yetki ve Srumluluklarý ile Çalýþma Usul ve Esaslarý Hakkýnda Yönetmelik Tanýmlar Ýþ Güvenliði Uzmaný: Bakanlýk tarafýndan sertifikalandýrýlmýþ, iþ güvenliði ile görevli mühendis veya teknik elemaný, Mühendis: Üniversitelerin kimya, makine, maden, jelji, metalürji, endüstri, elektrik, elektrnik, inºaat, fizik, jefizik, bilgisayar, tekstil, petrl, uçak, gemi, çevre, gýda mühendisliði ve mimarlýk bölümleri ile ziraat fakültelerinin tarým makineleri bölümünden mezun lanlarý, Teknik Eleman: Üniversitelerin; iþ saðlýðý ve güvenliði bölümleri, kimyagerlik, fizik, jefizik ve jelji bölümleri ile Teknik Eðitim Fakültelerinden mezun lanlarý, ifade eder. 16

17 Sertifika Sýnýflarý, Görev Alanlarý, Ýþ Güvenliði Uzmanýnýn Hizmet Süresi, Ýþ Güvenliði Uzmanýnýn Görevlendirilmesi Sertifika Sınıfları A Özellikler İş sağlığı ve güvenliği alanında en az üç yıl teftiş yapmış iş müfettişleri ile Bakanlık İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi Müdürlüğünde iş sağlığı ve güvenliği alanında en az n yıl çalışmış mühendis veya teknik elemanlara istekleri halinde Kamu kurum ve kuruluşlarında veya özel sektörde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili larak en az sekiz yıl görev yaptığını belgeleyen ve Bakanlıkça açılacak sınavda başarılı lan mühendis veya teknik elemanlara, verilir işçiye göre Hizmet Süresi Çalışacağı I. Risk II. Risk III. Risk Grubu Gr Gr Risk Tüm risk Grupları Ayda en az 1 gün I., II. ve III. Risk Gr Gr Ayda Ayda Tam gün en az 2 en az 3 gün gün 500 ve daha işçiye göre 300 ve daha fazla işçiye göre Hizmet Süresi Hizmet Süresi fazla işçiye göre Hizmet Süresi IV. Risk Gr V. Risk Gr IV. ve V.Risk Gr Ayda en Ayda en Tam gün az 4 gün az 5 gün B Kamu kurum ve kuruluşlarında veya özel sektörde iş güvenliği ile ilgili larak en az üç yıl görev yaptığını belgeleyen ve Bakanlıkça açılacak sertifika eğitim prgramına katılan ve sınavda başarılı lan mühendis veya teknik elemanlara verilir. I,II,III,IV Ayda Ayda Ayda Tam gün en az 1 en az 2 en az 3 gün gün gün Ayda en az 4 gün Tam gün B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikası ile en az üç yıl görev yaptıklarını belgeleyen mühendis veya teknik elemanlara, Bakanlıkça düzenlenen eğitime katılarak yapılacak sınavda başarılı lmak kaydı ile A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikası verilir. C Bakanlıkça düzenlenen sertifika eğitim prgramlarına katılan ve eğitim snunda düzenlenecek sınavda başarılı lan mühendis veya teknik elemanlara verilir. I,II,III Ayda en az 1 gün Ayda en az 2 gün Ayda Tam gün en az 3 gün C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikası ile en az üç yıl görev yaptıklarını belgeleyen ve Bakanlıkça düzenlenen eğitime katılarak yapılacak sınavda başarılı lanlara B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Sertifikası verilir. 17

18 TEHLİKELİ KİMYASALLAR HAKKINDA AVRUPA BİRLİĞİNİN YENİ ÇEVRE POLİTİKALARI VE ÜLKEMİZDEKİ UYGULAMALARI Erdinç İKİZOĞLU Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Biymühendislik Bölümü Brnva-İZMİR Tehlikeli kimyasalların sınıflandırılması, ambalajlanması ve etiketlenmesi knusunda ilk Avrupa direktifi 1967 yılına kadar uzanır. Ülkemizde de Çevre Bakanlığı kurulmasından snra çıkarılan ilk yönetmeliklerden birisi 11 Temmuz 1993 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 6 Kasım 2001 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak değiştirilen Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği dir. Bu yönetmeliğe göre tehlikeli kimyasal patlayıcı, ksitleyici, alevlenir, tksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserjen, mutajen, üreme için tksik ve çevre için tksik özelliklerden bir veya birkaçına sahip madde ve müstahzarları kapsar. 6 Kasým 2001 tarih ve sayýlý Resmi Gazetede yayýmlanarak yürürlüðe giren Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliði' ne göre: Madde 2 Bu Yönetmeliðin amacý, tehlikeli kimyasallarýn kntrl altýna alýnarak lumsuz etkilerinden çevre ve insanýn krunmasýna yönelik idari ve teknik usul ve esaslarý düzenlemektir. Madde 3 Bu Yönetmelik, a)tehlikeli kimyasalların tespiti, sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanmasına ilişkin usul ve esasları, b)tehlikeli kimyasalların üretimi, deplanması, taşınması faaliyetlerine ilişkin esasları, c)tehlikeli kimyasallar ve tehlikeli eşyanın kullanımı ve piyasaya arzına ilişkin esasları, d)kimyasalların ithalat ve ihracatına ilişkin usul ve esasları, e)tehlikeli kimyasallar ve tehlikeli eşya ile iştigal lunmasına ilişkin hükümleri, F)Kimyasallar ile tehlikeli eşyanın piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin hükümleri, kapsar. Madde 4 Bu Yönetmelikte geçen terim ve kavramlardan; Ürün: Kimyasal element ve/veya bileşiklerinin veya bunların karışım ve/veya çözeltilerinin kullanılması ile, üretici tarafından herhangi bir yöntemle, herhangi bir frmda hazırlanan madde, müstahzar ve eşyayı, Madde: Dğal halde bulunan veya bir üretim snucu elde edilen, kararlılığını ve yapısını etkilemeden uzaklaştırılabilen çözücüler hariç, üretiminde kararlılığını sağlamak üzere kullanılan katkı maddeleri ile üretim işleminden kaynaklanan safsızlığı ihtiva eden kimyasal element ve bunların bileşiklerini, Müstahzar: En az iki veya daha çk maddenin karışım veya çözeltilerini, Tehlikeli Özellik: Patlayıcı, ksitleyici, çk klay alevlenir, klay alevlenir, alevlenir, çk tksik, tksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserjen, mutajen, üreme için tksik ve çevre için tehlikeli özellikleri, Tehlikeli Kimyasal: Patlayıcı, ksitleyici, çk klay alevlenir, klay alevlenir, alevlenir, çk tksik, tksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserjen, mutajen, üreme için tksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahip madde ve müstahzarları, Patlayıcı Madde/Müstahzar: Atmsferik ksijen lmadan da ani gaz yayılımı ile ekztermik reaksiyn verebilen ve/veya kısmen kapatıldığında ısınma ile kendiliğinden patlayan veya belirlenmiş test kşullarında patlayan, çabucak parlayan katı, sıvı, macunumsu, jelatinimsi haldeki madde/müstahzarları, Oksitleyici Madde/Müstahzar: Özellikle yanıcı maddelerle lmak üzere diğer maddeler ile de temasında önemli ölçüde ekztermik reaksiyna neden lan madde/müstahzarları, Çk Klay Alevlenir Madde/Müstahzar: Çk düşük parlama nktası (0 C'den düşük) ve düşük kaynama nktasına (35 C'den düşük) sahip sıvı haldeki madde ve müstahzarlar ile da sıcaklığı ve basıncı altında hava ile temasında yanabilen, gaz haldeki madde / müstahzarları, Klay Alevlenir Madde/Müstahzar: a) Enerji uygulaması lmadan, rtam sıcaklığında hava ile temasında ısınabilen ve snuç larak alevlenen, 18

19 b)ateş kaynağı ile kısa süreli temasta kendiliğinden yanabilen ve ateş kaynağının uzaklaştırılmasından snra da yanmaya devam eden katı haldeki, c) Düşük parlama nktasına (21 C'nin altında) sahip lan sıvı haldeki, d) Su veya nemli hava ile temasında, tehlikeli miktarlarda, çk klay alevlenir gaz yayan madde/müstahzarları, Alevlenir Madde/Müstahzar: Düşük parlama nktasına (21 C - 55 C) sahip sıvı haldeki madde/müstahzarları, Çk Tksik Madde/Müstahzar: Çk az miktarlarda slunduğunda, ağız yluyla alındığında, deri yluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya krnik hasarlara veya ölüme neden lan madde/müstahzarları, Tksik Madde/Müstahzar: Az miktarlarda slunduğunda, ağız yluyla alındığında, deri yluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya krnik hasarlara veya ölüme neden lan madde/müstahzarları, Zararlı Madde/Müstahzar: Slunduğunda, ağız yluyla alındığında, deri yluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya krnik hasarlara veya ölüme neden lan madde / müstahzarları, Aşındırıcı Madde/Müstahzar: Canlı dku ile temasında, dkunun tahribatına neden labilen madde ve müstahzarları, Tahriş Edici Madde/Müstahzar: Mukza veya cilt ile dğrudan larak ani, uzun süreli veya tekrarlanan temasında lkal eritem, eskar veya ödem luşumuna neden labilen, aşındırıcı larak sınıflandırılmayan madde/müstahzarları, Alerjik Madde/Müstahzar: Slunduğunda, cilde nüfuz ettiğinde aşırı derecede hassasiyet meydana getirme özelliği lan ve daha snra maruz kalınması durumunda karakteristik lumsuz etkilerin rtaya çıkmasına neden lan madde/müstahzarları, Kanserjen Madde/Müstahzar: Slunduğunda, ağız yluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde kanser luşumuna neden lan veya kanser luşumunu hızlandıran madde/müstahzarları, Mutajen Madde/Müstahzar: Slunduğunda, ağız yluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde kalıtımsal genetik hasarlara yl açabilen veya bu etkinin luşumunu hızlandıran madde/müstahzarları, Üreme İçin Tksik Madde/Müstahzar: Slunduğunda, ağız yluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde erkek ve dişilerin üreme fnksiyn ve kapasitelerini azaltan ve/veya dğacak çcuğu etkileyecek kalıtımsal lmayan lumsuz etkileri meydana getiren veya lumsuz etkilerin luşumunu hızlandıran madde/müstahzarları, Çevre İçin Tehlikeli Madde/Müstahzar: Çevre rtamına girdiğinde çevrenin bir veya birkaç unsuru için kısa veya uzun süreli tehlikeler gösteren madde/müstahzarları, Tehlikeli Eşya: Üretim işlemi snucu herhangi bir frmda hazırlanmış lup sn ürün knumunda piyasaya arz edilen, kullanımı ile çevre ve insanı lumsuz yönde etkileyebilecek tehlikeli kimyasal içeren eşyayı, ifade eder. " Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği' nin değiştirilen 22. maddesi gereğince 11 Mart 2002 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de Güvenlik Bilgi Frmlarının Düzenlenmesine ilişkin Usul ve Esaslar Tebliği yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yukarıdaki tanıma uyan her Tehlikeli Kimyasal için üretici veya ithalatçı firma Türkçe larak Güvenlik Bilgi Frmu düzenlemek ve kullanıcı veya satıcı firmalara ulaştırmak zrundadır. Frmun düzenlenmesinin, bu knuda eğitim almış kişiler tarafından gerçekleştirilebileceği de tebliğde belirtilmiştir. Bu teblið, Avrupa Birliði'nin, tehlikeli müstahzarlara iliþkin 1999/45/EC sayýlý Avrupa Parlamentsu ve Knsey Direktifi'nin 14 üncü maddesinin ve tehlikeli maddelere iliþkin 67/548/EEC sayýlý Knsey Direktifi'nin 27 inci maddesinin uygulanmasýna yönelik larak, tehlikeli maddeler ve müstahzarlar için öngörülen detaylý bir özel bilgi sisteminin tanýmlanmasý ve düzenlenmesine iliþkin 91/155/EEC sayýlý Kmisyn Direktifi'nin 3 üncü maddesi ile Ek'ine uyum için, bu Direktifin 93/122/EC ve 2001/58/ EC sayýlý deðiþiklikleri dikkate alýnarak hazýrlanmýþtýr. Avrupa Birliði'nin tehlikeli kimyasallar knusundaki eylem planlarý aþaðýdaki amaçlarý kapsamaktadýr: -Birlik içerisinde kimyasallarýn serbest dlaþýmýný hýzlandýrmak, - Ýnsan ve hayvan saðlýðý ile güvenliðini krumak, - Geçmiþ yýllarda önemi gittikçe artan çevre kruma eylemlerine katkýda bulunmak. Dlayýsýyla AB; bir tarafta çevre ve tüketici saðlýðýný kruma, diðer tarafta Avrupa Kimya Sanayiini rekabete karþý kruma arasýndaki nazik dengeyi saðlayacak ilkeleri belirlemeye çalýþmaktadýr. Ýlk basamak larak AB, tehlikeli kimyasallarýn dlaþýmý ve kullanýmý hakkýnda 19

20 iki öncelikli tema belirlemiştir: 1)Asbestler ile kanserjen, mutajen ve üreme için tksik özelliklerde sýnýflandýrýlan maddelerin ve bunlarý içeren müstahzarlarýn kullanýmýnýn ve pazarda dlaþýmýnýn tamamen yasaklanmasý veya bazý kimyasallarýn kullanýmýnýn kýsýtlanmasý: -Kýsa zincirli klrlanmýþ parafinlerin metal iþleme veya deri finisaj müstahzarlarýnda % 1 den fazla kullanýmýnýn yasaklanmasý, -Civa, kadmiyum ve kurþun içeren pil ve akülerin pazarlanmasýnda yasaklama ve kýsýtlamalar getirilmesi, bu tür pil ve akülerin geri kazanma veya kntrllü bertarafýnda yasal tedbirlere (Tehlikeli Atýklarýn Kntrlü Yönetmeliði) baþvurulmasý, -Demir dýþý metallerin üretiminde veya iþlenmesinde hekzaklretan kullanýmýnýn yasaklanmasý, -Eðlence veya dekratif amaçlý kullanýlacak aersl spreylerde alevlenebilir maddelerin kullanýmýnýn yasaklanmasý, -Kadmiyum ve bileþiklerinin pigmentlerde, stabilizörlerde ve yüzey iþlem kimyasallarýnda kullanýmýnýn yasaklanmasý, -Pentaklrfenl ve bileþiklerini aðýrlýkça % 0.1 veya daha büyük deriþimlerde içeren kimyasallarýn, endüstriyel prsesler ile aðaç ve aðýr hizmet tekstillerinin emprenye iþlemleri dýþýnda kullanýmýnýn yasaklanmasý, -Kurþun karbnat ve sülfatlarýn byalarda kullanýmýnýn yasaklanmasý, 2)Tehlikeli maddelerin ve bileşiklerin (müstahzarat) sýnýflandýrýlmasý, ambalajlanmasý ve etiketlenmesi knularýnda insan ve hayvan saðlýðý ile çevre kruyucu önlemler göz önüne alýnarak çk sýký ölçümlere ve kayýtlara dayandýrýlan iki ayrý direktif yayýnlanmýþtýr. Özellikle, tüketicinin dðrudan kullanýmýna yönelik bileþiklerin ambalajlarý çk saðlam, çcuklar tarafýndan klaylýkla açýlamayacak ve nlarý cezbetmeyecek, tüketiciyi yanýltmayacak niteliklerde lmalýdýr. Etiketlerde ise bileþiði luþturan maddelerin kimyasal veya grup isimleriyle, sýnýflandýrma bilgileri, risk ve güvenlik ifadeleri yer almalýdýr. Risk deðerlendirme ve denetimi yönetmeliklerine göre, 1981 yýlýndan snra üretilmeye baþlanan yeni kimyasallar için aþaðýdaki bilgiler IUCLID (Internatinal Unified Chemicals Infrmatin Database) veri tabanýnda tplanmaya ve AB kimyasal envanteri çýkarýlmaya baþlanmýþtýr: 1.EINECS (Eurpean Inventry f Existing 20 Cmmercial Chemical Substances) ismi ve numarasý, 2.Üretilen veya ithal edilen miktar, 3.Etiket, ambalaj ve sýnýflandýrma ile ilgili bilgiler 4. Maddenin bilinen kullanýmlarý. 10 tn/yýl kapasitesini aþan miktarlar için ek larak fizikkimyasal özellikleri, tksisite ve ektksisite bilgileri de verilmelidir. Bu testlerin uygulanmasýna yönelik Ýyi Labratuvar Pratiði (GLP) Ýlkeleri ile Labratuvar Uygulamalarýnýn Dðrulanmasý hakkýnda iki direktif yayýnlanmýþtýr. Bu tür bilgiler 1981 yýlýndan snra tplanmaya ve AB kimyasal envanteri çýkarýlmaya baþlanmýþtýr yýlýndan önce mevcut kadar kimyasal için zrunluluk lmadýðýndan bilgi saðlanamamýþ, ancak bu yýldan snra 21 yýlda üretilen 3400 kimyasal için bilgi saðlanmýþtýr. Ancak pazardaki ürünlerin % 99 ranýndaki bölümünü teþkil eden mevcut kimyasallarýn kadarý 1 tnun üzerindeki miktarlarda pazarlanmakta ve bu gruba dahil 140 tür "öncelikli ve yüksek riskli ürünler" larak belirlenmiþ lup 793/93 sayýlý Tüzük uyarýnca kapsamlý risk deðerlendirmelerine tabi tutulmaktadýr. AB, Şubat 1998 de biysitler ve Eylül 2001 de gübrelerin ruhsatlandýrýlmasýna iliþkin iki özel direktif yayýnlamýþtýr. Biysitler, tarým dýþý pestisitler larak tanýmlanmýþtýr. Yüzme havuzlarýnda ve sðutma suyu sistemlerinde kullanýlan algisitler, kaðýt üretiminde kullanýlan slimisitler (mukus luþturan bakteri öldürücüler), gýda sanayiinde kullanýlan bakterisit ve fungusitler bu tanýmlamaya girmektedir. Biysitlerde kullanýlacak aktif maddeler belirlenmiþ ve bileþiðin insan ve hayvan saðlýðý ile yüzey ve yeraltý sularýný lumsuz etkilememesi kþullarý getirilmiþtir. AB direktifi yalnýz mineral gübreler içindir. AB Gübresi etiketini taþýyabilmesi için bitki beslenmesinde etkin lmasý, nrmal kullaným kþullarýnda insan, hayvan ve bitki saðlýðý ile çevreyi lumsuz etkilememesi, uygun numune alma ve analiz yöntemlerinin bulunmasý zrunludur. Yüksek azt içerikli amnyum nitrat gübrelerinin kullanýmý, patlayýcý larak da kullanýlabildiðinden ayrý bir direktifle kntrle ve izne baðlýdýr. Beþinci AB çevre eylem prgramýnda ( ) amaçlanan Sürdürülebilir Kalkýnma lmuþtur. Bu kapsamda; atmsferik kirlenmenin önlenmesi, sucul kirlenmenin önlenmesi, tprak kirlenmesi ve azalmasýnýn önlenmesi, dðanýn ve dðal yaþamýn krunmasý, kentsel çevrenin krunmasý ve atýk yönetimi

Bedri TEKİN Makina Mühendisi MMO Yönetim Kurulu Yedek Üyesi 06.09.2009 1

Bedri TEKİN Makina Mühendisi MMO Yönetim Kurulu Yedek Üyesi 06.09.2009 1 İş Güvenliği Mühendisliği Bedri TEKİN Makina Mühendisi MMO Yönetim Kurulu Yedek Üyesi 06.09.2009 1 2007 Yılı SSK İstatistikleri İş Kazası Sayısı : 80602 İş kazaları sonucu ölüm sayısı : 1043 Sürekli iş

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

Ġġ GÜVENLĠĞĠ ĠLE GÖREVLĠ MÜHENDĠS VEYA TEKNĠK ELEMANLARIN GÖREV, YETKĠ VE SORUMLULUKLARI ĠLE ÇALIġMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK

Ġġ GÜVENLĠĞĠ ĠLE GÖREVLĠ MÜHENDĠS VEYA TEKNĠK ELEMANLARIN GÖREV, YETKĠ VE SORUMLULUKLARI ĠLE ÇALIġMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK Ġġ GÜVENLĠĞĠ ĠLE GÖREVLĠ MÜHENDĠS VEYA TEKNĠK ELEMANLARIN GÖREV, YETKĠ VE SORUMLULUKLARI ĠLE ÇALIġMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK Resmi Gazete Tarihi : 20.01.2004 Salı Resmi gazete Sayısı : 25352

Detaylı

Resmi Gazete Tarih ve No : 20.01.2004 / 25352

Resmi Gazete Tarih ve No : 20.01.2004 / 25352 Resmi Gazete Tarih ve No : 20.01.2004 / 25352 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Đş Güvenliği ile Görevli Mühendis veya Teknik Elemanların Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esasları

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ İLE GÖREVLİ MÜHENDİS VEYA TEKNİK ELEMANLARIN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞ GÜVENLİĞİ İLE GÖREVLİ MÜHENDİS VEYA TEKNİK ELEMANLARIN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ GÜVENLİĞİ İLE GÖREVLİ MÜHENDİS VEYA TEKNİK ELEMANLARIN GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI İLE ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 -

Detaylı

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1)

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 30.12.2011 tarih Seri IV, N: 56 Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ BİLGİSAYA DESTEKLİ TASAIM FİNAL POJE ÖDEVİ Teslim Tarihi 22 Ocak 2014 (Saat 17:00) Ödev rapru elden teslim edilecektir. İlgili MATLAB dsyaları ise sduehmcad@gmail.cm adresine gönderilecektir. Elden teslimler

Detaylı

2. ULUSAL KAĞIT SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ

2. ULUSAL KAĞIT SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ tmmob makina mühendisleri odası 2. ULUSAL KAĞIT SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ MMO YAYIN NO: 180 tmmob makina mühendisleri odası / MMO YAYIN NO : 180 ISBN: 975-395-166-3 Bu Yapıtın Yayın Hakkı MMO'na Aittir. Kitabın

Detaylı

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Personel Daire Bşk.)

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Personel Daire Bşk.) Şube Başkanlıkları 1 NOLU ANKARA ŞUBESİ Mustafa GÜRAN Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Personel Daire Bşk.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tel 5366400073 2 NOLU KAHRAMANMARAŞ ŞUBESİ Mustafa Ertan ATALAR

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

Tekstil, Kaðýt, Plastik Ambalaj, Baský ve Matbaa Sektörleri için komple silindir üretimi ve kaplamasý,

Tekstil, Kaðýt, Plastik Ambalaj, Baský ve Matbaa Sektörleri için komple silindir üretimi ve kaplamasý, ARTIPOL Genel Tanitim 1995 yýlýndan itibaren, poliüretan elastomer malzemesi konusunda hizmet veren Artýpol Poliüretan & Kauçuk Ýmalat Ýthalat Ýhracat Sanayi ve Ticaret Limited Þirketi, 2001 yýlýndan itibaren

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ TARİHÇE Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi 20 Temmuz 1982 tarihinde, Prf. Dr. Hakkı Dursun Yıldız'ın kurucu dekanlığında; Matematik, Türk Dili ve Edebiyatı

Detaylı

Uzaktan Eğitim. Web Tabanlı Kurumsal Eğitim

Uzaktan Eğitim. Web Tabanlı Kurumsal Eğitim Uzaktan Eğitim Uzaktan eğitim alternatif bir eğitim tarzıdır. Iletişim terisinde ki süreci incelediğimizde kaynak ve alıcı arasındaki süreç farklı fiziksel rtamlarda gerçekleşiyrsa buna uzaktan eğitim

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Zorunluluğu

İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Zorunluluğu Tarih : 10/02/2006 Sirkü No : Sirkü 2006/017 Konusu : İş Güvenliği Uzmanı Çalıştırma Zorunluluğu FANUS YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD.ŞTİ. Merkez Efendi Mah. Güney Yanyol Akdaş Blok Giriş Katı No:2 Cevizlibağ

Detaylı

BETONSA GÜVENCESÝYLE KENDÝLÝÐÝNDEN YERLEÞEN HAZIR BETON! VÝSKOBETON VÝSKOTEMEL VÝSKOKAT VÝSKOPERDE VÝSKOBETON Viskobeton, BETONSA nýn geleneksel betona göre birçok üstünlüðe sahip olan kendiliðinden yerleþen

Detaylı

IWE 2015 FUAR SONU RAPORU. İstanbul Su ve Atıksu Arıtma Teknolojileri Fuarı ve Konferansı. www.istanbulwaterexpo.com

IWE 2015 FUAR SONU RAPORU. İstanbul Su ve Atıksu Arıtma Teknolojileri Fuarı ve Konferansı. www.istanbulwaterexpo.com IWE 2015 İstanbul Su ve Atıksu Arıtma Teknljileri Fuarı ve Knferansı FUAR SONU RAPORU www.istanbulwaterexp.cm Akıllı Su Çözümleri IWE Istanbul Water Exp 2015, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanılması,

Detaylı

KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ

KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ Bu sözleşme, ILO'nun temel haklara ilişkin 8 sözleşmesinden biridir. Uluslararası Bürsu

Detaylı

KKGGDER KIRSAL KALKINMA VE GIDA GÜVENLİĞİ DERNEĞİ İZMİR UBESİ

KKGGDER KIRSAL KALKINMA VE GIDA GÜVENLİĞİ DERNEĞİ İZMİR UBESİ TÜRKİYE DE GIDA GÜVENLİĞİ ve SORUNLARI SEMPOZYUMU AMAÇ VE KAPSAM Ülkemizin gelişmesinde etkin lan ve gereksinim duyulan Kırsal Kalkınma ve Gıda Güvenliği alanında yeni kurulmuş lan Derneğimizin İzmir Şubesi,

Detaylı

Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR

Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR Clip-In (gizli) tip taþýyýcý sistemlerde taþýyýcý sistem görünür deðildir. Sistem, ana taþýyýcýlar, bunlara dik açýyla kenetlenen clip-in profilleri ile tüm kenarlardan

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. TABLO ÜNİVERSİTE Tür ŞEHİR FAKÜLTE/YÜKSOKUL PROGRAM ADI AÇIKLAMA DİL 4 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Devlet ADANA Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri MF-2 280,446 255,689 47 192.000 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

LİMANLAR GERİ SAHA KARAYOLU VE DEMİRYOLU BAĞLANTILARI MASTER PLAN ÇALIŞMASI

LİMANLAR GERİ SAHA KARAYOLU VE DEMİRYOLU BAĞLANTILARI MASTER PLAN ÇALIŞMASI T.C. ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI ALTYAPI YATIRIMLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ LİMANLAR GERİ SAHA KARAYOLU VE DEMİRYOLU BAĞLANTILARI MASTER PLAN ÇALIŞMASI SONUÇ RAPORU-EKLER Mühendislik Anonim

Detaylı

KRÝSTAL KÝMYASAL ÜRÜNLER ÝMALATI SAN. TÝC. LTD. ÞTÝ. 1996 yýlýnda GALERÝ KRÝSTAL A.Þ. bünyesinde kurulmuþtur. 4.000m2 lik kapalý alanda otel buklet malzemesi olarak adlandýrýlan sarf malzemelerinin imalatý

Detaylı

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır.

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. Ygs-Lys 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. 1.Aşama : Yükseköğretime Geçiş Sınavı () 2.Aşama : Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS) larak adlandırılmıştır.

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

Metapan Metal Panel DOGRUSAL TAVANLAR

Metapan Metal Panel DOGRUSAL TAVANLAR Metapan Metal Panel DOGRUSAL TAVANLAR Asma tavan çözümleri arasýnda fonksiyonel ve esnek bir alternatif olarak yer alan lineer tavan, hem iç mekan hem de dýþ mekan kullanýmýna uygun özellikleriyle, uzun

Detaylı

Kentsel Planlama ve Kentsel Altyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm

Kentsel Planlama ve Kentsel Altyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm Kentsel Planlama ve Kentsel ltyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm.Faruk GÖKSU Kentsel Strateji td.şti. nahtar Kelimeler: Kentsel Planlama, Kentsel ltyapı, kıllı Büyüme (smart grwth), Kentsel

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ

YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ TEŞVİK BELGELERİ 1//2010-31//2010 TARİHLERİ ARASINDA VERİLEN TEŞVİK BELGELERİ () Sn Belge No Belge Tarihi Firmanın Adı Yatırımın Sektörü Yatırımın Yeri Firmanın Adresi Yatırımın Belge Türü Cinsi 1 2 3

Detaylı

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ ÝÇÝNDEKÝLER 1.BÖLÜM: KURUMSAL RENK STANDARDI 3 2.BÖLÜM: KURUMSAL TEXT STANDARDI 4 3.BÖLÜM: LOGO DESENÝ VE METRIC YAPISI 5-6-7-8 4.BÖLÜM: LOGOSU NUN

Detaylı

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A.

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A. C TIFIE D ER ISO 9001 CERTON N.008/02 SAIT Abrasivi S.p.A. 1953 yýlýnda kurulmuþ olan SAIT ABRASIVI, üstün kaliteli aþýndýrýcý imalatýnda lider firmadýr. Torino fabrikasý ve Piozzo Fabrikasý tamamen otomatik

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ EĞİTİM ADI İnsan Kaynakları Yönetimi Uzmanlık Sertifika Prgramı Eğitimi EĞİTİMİN AMACI İşletmelerin sahip ldukları en önemli kaynaklardan birisi,

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İZİN/LİSANS SÜREÇLERİ VE ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İZİN/LİSANS SÜREÇLERİ VE ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İZİN/LİSANS SÜREÇLERİ VE ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Kuruluş 1992 TMMOB Kanunu çerçevesinde kurulmuştur. Resmi Gazete yayımlanan yönetmelikler çerçevesinde

Detaylı

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Oda Termostatý RAA 20 / AC Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Alarko Carrier Eðitim ve Dokümantasyon Merkezi Haziran 2008 Oda Termotatý RAA 20 / AC Kullaným Kýlavuzu ÝÇÝNDEKÝLER GARANTÝ ve SERVÝS GÝRÝÞ Kullaným

Detaylı

MÜDEK Değerlendirme Ölçütleri

MÜDEK Değerlendirme Ölçütleri MÜDEK Değerlendirme erlendirme Ölçütleri MÜDEK MÜDEK Mühendislik Lisans Prgramları Değerlendirme erlendirme Ölçütleri (Sürüm m 2.0) 1. Öğrenciler 2. Prgram Eğitim Amaçları 3. Prgram Çıktıları (Değişti/gelişti)

Detaylı

ÇELİK YAPI SEKTÖRÜ 2012 DEĞERLENDİRMESİ İLE 2013 BEKLENTİLERİ VE HEDEFLERİ

ÇELİK YAPI SEKTÖRÜ 2012 DEĞERLENDİRMESİ İLE 2013 BEKLENTİLERİ VE HEDEFLERİ H. Yener GÜR EŞ TUCSA Başkan Yardımcısı ECCS PMB Başkanı E-psta: yenergures@gmail.cm ÇELİK YAPI SEKTÖRÜ 2012 DEĞERLENDİRMESİ İLE 2013 BEKLENTİLERİ VE HEDEFLERİ 20 Ocak 2013 Her yılsnu geldiğinde Bu yılı

Detaylı

1. KDV İstisnası. 4. Faiz desteği

1. KDV İstisnası. 4. Faiz desteği YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI HAKKINDA KARAR Karar Tarihi:14.07.2009 Karar Sayısı:2009/15199 Yayımlandığı Resmi Gazete Tarih ve Sayısı:16.07.2009/227290 Yürürlükte olan düzenleme üç farklı kategoride

Detaylı

43. DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU (NİSAN 2012-NİSAN 2014)

43. DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU (NİSAN 2012-NİSAN 2014) TMMOB KİMYA MÜHENDİSLERİ ODASI 43. DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU (NİSAN 2012-NİSAN 2014) Kimya Mühendisleri Odası nın 43. Çalışma Döneminde yürütülen tüm çalışmalara doğrudan ya da görüş ve önerileri sunarak katkıda

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ

YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ 1/5/2010-31/5/2010 TARİHLERİ ARASINDA VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ () Sn Belge No Belge Tarihi Firmanın Adı Yatırımın Sektörü Yatırımın Yeri Firmanın Adresi Yatırımın Belge

Detaylı

İLLERE GÖRE NÜFUS KÜTÜKLERİNE KAYITLI EN ÇOK KULLANILAN 5 KADIN VE ERKEK ADI

İLLERE GÖRE NÜFUS KÜTÜKLERİNE KAYITLI EN ÇOK KULLANILAN 5 KADIN VE ERKEK ADI İLLERE GÖRE NÜFUS KÜTÜKLERİNE KAYITLI EN ÇOK KULLANILAN 5 KADIN VE ERKEK ADI İL KADIN ADI ERKEK ADI ADANA ADIYAMAN AFYONKARAHİSAR AKSARAY SULTAN SULTAN İBRAHİM RAMAZAN 1/17 2/17 AMASYA ANKARA ANTALYA ARDAHAN

Detaylı

T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU

T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU Dersin Adı İnsan Kaynakları Yönetimi Kdu Dönemi Zrunlu/Seçmeli MSGSÜ Kredi AKTS İST 373 3

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

1 2 3 4 7 8 9 10 11 12 13 14 16 19 21 23 24 25 26 27 28 30 32 33 37 41 42 44 46 47 48 50 52 54 56 Kurum Kimliði Logo Logo Þube Logolarý Logonun Renkli Kullanýmý Logonun Siyah-Beyaz Kullanýmý Logonun Diþi

Detaylı

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken

Detaylı

TABLO-1 Tercih Edilebilecek Mühendislik Programları ÖZEL KOŞUL VE AÇIKLAMALAR

TABLO-1 Tercih Edilebilecek Mühendislik Programları ÖZEL KOŞUL VE AÇIKLAMALAR ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) 100110415 Elektrik-Elektronik Mühendisliği 13 3162 100110399 Makine Mühendisliği 13 3252 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ (AFYONKARAHİSAR) 100410245 Malzeme Bilimi ve

Detaylı

TMMOB GIDA MÜHENDİSLERİ ODASI

TMMOB GIDA MÜHENDİSLERİ ODASI TMMOB GIDA MÜHENDİSLERİ ODASI Meşrutiyet Caddesi 22/13 Kızılay/ANKARA Tel: 0312 418 28 46-47 Faks : 0312 418 28 43 E-Posta : gidamo@gidamo.org.tr Web : http://www.gidamo.org.tr MERSİN ŞUBE GENEL MERKEZ

Detaylı

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU*

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* TÜHÝS Ýþ Hukuku ve Ýktisat Dergisi Cilt: 21 Sayý: 2-3 ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* GÝRÝÞ 4857 sayýlý Ýþ Kanunu ile deðiþtirilen bir önceki 1475 sayýlý Ýþ Kanunu'nun

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Bilkent Ünv. (Ankara) Özel Mühendislik F. Elektrik-Elektronik Müh. (Kapsamlı Burslu) MF-4 368,794 558,793 589 50 Koç Ünv. (İstanbul) Özel Mühendislik

Bilkent Ünv. (Ankara) Özel Mühendislik F. Elektrik-Elektronik Müh. (Kapsamlı Burslu) MF-4 368,794 558,793 589 50 Koç Ünv. (İstanbul) Özel Mühendislik Bilkent Ünv. (Ankara) Özel Mühendislik F. Elektrik-Elektronik Müh. (Kapsamlı Burslu) MF-4 368,794 558,793 589 50 Koç Ünv. (İstanbul) Özel Mühendislik F. Elektrik-Elektronik Müh. (İngilizce) (Başarı Burslu)

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

2014 - Teknik Öğretmenler İçin Mühendislik Tamamlama Programları Yerleştirme Sonuçlarına Göre En Küçük ve En Büyük Puanlar

2014 - Teknik Öğretmenler İçin Mühendislik Tamamlama Programları Yerleştirme Sonuçlarına Göre En Küçük ve En Büyük Puanlar 100110399 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) / Mühendislik-Mimarlık Fakültesi / Makine Mühendisliği 13 0 58,33333 76,66667 100110415 ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) / Mühendislik-Mimarlık Fakültesi

Detaylı

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! karo Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Karo Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen Kalsiyum Alüminat

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP 520 Profesyonellik detaylarda gizli... Kolay ve pratik kalýp deðiþimi için tasarlanmýþ açýlýr makina gövdesi, kalýp deðiþtirme için gereken zamaný kýsaltmaktadýr.

Detaylı

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! ISIDAÇ 40 yapı kimyasalları Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa ISDAÇ 40 Kalsiyum Alüminat Çimentosu Yapı Kimyasalları Uygulamaları www.cimsa.com.tr ISIDAÇ 40, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından,

Detaylı

TASARI DGS KURSLARI LİSANS PROGRAMLARINA GÖRE ALFABETİK OLARAK DÜZENLENMİŞ KARŞILAŞTIRMALI TABAN PUANLAR (2004-2008)

TASARI DGS KURSLARI LİSANS PROGRAMLARINA GÖRE ALFABETİK OLARAK DÜZENLENMİŞ KARŞILAŞTIRMALI TABAN PUANLAR (2004-2008) TASARI KURSLARI 2004 GAZİ ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği EA 5 252,800 248,822 267,253 255.397 272,642 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ (KONYA) Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

103510395 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ (KAYSERİ) Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği 15 3252 103530169 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ (KAYSERİ) Mühendislik

103510395 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ (KAYSERİ) Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği 15 3252 103530169 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ (KAYSERİ) Mühendislik PROGRAM KODU ÜNİVERSİTE FAKÜLTE PROGRAM ADI KONTENJAN ÖZEL KOŞUL VE AÇIKLAMALAR Mühendislik Alan Kodu ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ (BOLU) MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi

Detaylı

SR EK-1 STANDART İLAN FORMU VE BAŞVURU EVRAKLARI

SR EK-1 STANDART İLAN FORMU VE BAŞVURU EVRAKLARI SR EK-1 STANDART İLAN FORMU VE BAŞVURU EVRAKLARI Bu prgram T.C. Lefkşa Büyükelçiliği tarafından finanse edilmektedir. T.C. Çukurva Kalkınma Ajansı bu prgram kapsamında teknik destek vermektedir. Kalyncu

Detaylı

Çimento Sektöründe Sürdürülebilir Üretim ve Sektörel Uygulamalar

Çimento Sektöründe Sürdürülebilir Üretim ve Sektörel Uygulamalar Çiment Sektöründe Sürdürülebilir Üretim ve Sektörel Uygulamalar Sürdürülebilir Üretim Sempzyumu 203 Canan DERİNÖZ GENCEL Türkiye Çiment Müstahsilleri Birliği Çevre Danışmanı 0.04.203 İçerik Türkiye Çiment

Detaylı

ADM 1 DAÝRESEL KANAL MENFEZÝ SANAYÝ ÜRETÝM DIÞ TÝCARET LTD. ÞTÝ.

ADM 1 DAÝRESEL KANAL MENFEZÝ SANAYÝ ÜRETÝM DIÞ TÝCARET LTD. ÞTÝ. MENFEZ ANAYÝ ÜRETÝM DIÞ TÝCARET TD. ÞTÝ. DAÝREE KANA MENFEZÝ Tel : (0) bx Fax : (0) Web : www.ankaklima.cm.tr e-mail : inf@ankaklima.cm.tr Adres : Güleryüz anayi itesi. Cad. k. N: Ýedik / ANKARA ADM DAÝR

Detaylı

Doğrudan Havacılık - Uzay İlişkili Yükseköğretimde 2016 Yılı (Öğretim, Öğretim Kurumları & Öğretim Kontenjanları)

Doğrudan Havacılık - Uzay İlişkili Yükseköğretimde 2016 Yılı (Öğretim, Öğretim Kurumları & Öğretim Kontenjanları) Dğrudan Havacılık - Uzay İlişkili Yükseköğretimde 2016 Yılı (Öğretim, Öğretim Kurumları & Öğretim Kntenjanları) Can EREL 1 Uçak Mühendisi can.erel@canerel.cm.tr Dğrudan havacılık ve uzay alanları sayesinde

Detaylı

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Atama Yapýlacak Kadro Unvaný: Stajyer Kontrolör (Ýdari) Atama Yapýlmasý Planlanan Kadro Sayýsý: Ýdari+Mühendis Kadrolarý Toplamý : 5 Test Aðýrlýklarý: GY:0,1, GK:0,1, HU:0,2,

Detaylı

Hayatboyu Öğrenme Programı Erasmus Ders Verme Hareketliliği Sözleşme Modeli (Personel ile Üniversite arasında) [Asgari şartlar]

Hayatboyu Öğrenme Programı Erasmus Ders Verme Hareketliliği Sözleşme Modeli (Personel ile Üniversite arasında) [Asgari şartlar] Ek.9 Hayatbyu Öğrenme Prgramı Hayatbyu Öğrenme Prgramı Erasmus Ders Verme Hareketliliği Sözleşme Mdeli (Persnel ile Üniversite arasında) [Asgari şartlar] Bundan böyle kurum larak adlandırılacak taraf:

Detaylı

ÇIRAKLIK ALANINDA YAPILAN SON YASAL DEÐÝÞÝKLÝKLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

ÇIRAKLIK ALANINDA YAPILAN SON YASAL DEÐÝÞÝKLÝKLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ makale - 2 1968 yýlýnda Ankara'da doðmuþtur. Ýlk, orta ve lise öðrenimini Ankara'da tamamlamýþtýr. Haziran 1990 yýlýnda Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olmuþtur. Çýraklýk Sözleþmesi adlý

Detaylı

FİRMA PROFİLİ. geliştirmede yol açan güçlü bir firma olmaktır.

FİRMA PROFİLİ. geliştirmede yol açan güçlü bir firma olmaktır. FİRMA PROFİLİ 2000 yılından beri endüstriyel yapılar, eğitim, sağlık ve turizm tesisleri, açık ve kapalı spr alanları, enerji ve iletişim altyapı tesislerinin inşa işlerinde faaliyet gösteren FGC İNŞAAT,

Detaylı

AMBALAJ ATIKLARININ YÖNETİMİ

AMBALAJ ATIKLARININ YÖNETİMİ AMBALAJ ATIKLARININ YÖNETİMİ Şule YETKİN Çevre ve Şehircilik Uzmanı 13.03.2015 İSTANBUL Sunum İçeriği Mevzuat Mevcut Durum Getirme Merkezleri Mevzuat AB Ambalaj Atıkları Direktifi (94/62/EC) Yönetmelik

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINA AKTARILACAK TUTARLARIN KULLANIMI, MUHASEBELEŞTİRİLMESİ,

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

TEMEL EKONOMİ 1. GİRİŞ

TEMEL EKONOMİ 1. GİRİŞ 1 TEMEL EKONOMİ 1. GİRİŞ 1. GİRİŞ Eknmi Nedir? Üretim lanakları eğrisi Eknminin ilgilendiği temel srular Eknmi plitikasının temel hedefleri Eknmik sistemler Bir ssyal bilim larak eknminin başlangıcı 2

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 KOÇ ÜNİVERSİTESİ Vakıf İSTANBUL İnsani Bilimler ve Edebiyat Fak. Arkeoloji ve Sanat Tarihi İNG TS-1 449,145 446,594 8 3.550 4 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Devlet ESKİŞEHİR İletişim Bilimleri Fak. Basın ve Yayın

Detaylı

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi www.pwc.cm.tr Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi Ocak 2016 Basel Standartlarına Uyum Kapsamında Yayımlanan Risk Yönetimi Düzenlemeleri İçerik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından

Detaylı

K O Ç Ü N İ V E R S İ T E S İ G Ö Ç A R A Ş T I R M A L A R I P R O G R A M I. M i R e K o c

K O Ç Ü N İ V E R S İ T E S İ G Ö Ç A R A Ş T I R M A L A R I P R O G R A M I. M i R e K o c M i R e K c K O Ç Ü N İ V E R S İ T E S İ G Ö Ç A R A Ş T I R M A L A R I P R O G R A M I Türkiye den Yurtdışına Yönelen Göç Hareketleri Üzerine Brifing N: 2 / 2009 Bu brifing Kç Üniversitesi Göç Araştırmaları

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNİN DURUMU, SORUNLARI ve EĞİLİMLER

MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNİN DURUMU, SORUNLARI ve EĞİLİMLER MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNİN DURUMU, SORUNLARI ve EĞİLİMLER Prof. Dr. Durmuş Günay YÖK Yürütme Kurulu Üyesi 24-25 Mayıs 2013 Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya 1 FAKÜLTE SAYISI Sıra No MÜHENDİSLİK EĞİTİMİ VEREN

Detaylı

Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü. Orman Bölge Müdürlüğü. Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü. Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü

Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü. Orman Bölge Müdürlüğü. Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü. Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü İl Başkanlıkları İLİ GSM KURUM TELEFON KURUM FAKS ADANA 15 NOLU ŞUBE BAŞKANLIĞI Gürdal ERSOY 5358962272 adana@tocbirsen.org.tr ADANA 31 NOLU ŞUBE BAŞKANLIĞI Durmuş Bilal AKKUŞ 5052426404 322 457 06 453

Detaylı

X. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU. 12-14 EKİM 2012 istanbul DÜZENLEYENLER

X. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU. 12-14 EKİM 2012 istanbul DÜZENLEYENLER X. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU 12-14 EKİM 2012 istanbul DÜZENLEYENLER Klimik Derneşi Tüberkülz Çalışma Grubu GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Tıbbi Mikrbiylji Servisi YAZIŞMA

Detaylı

SENDÝKAMIZDAN HABERLER

SENDÝKAMIZDAN HABERLER SENDÝKAMIZDAN HABERLER Sendikamýza Üye Ýþyerlerinde Çalýþanlardan Yýlýn Verimli Ýþçisi Ve Ýþvereni Seçilenlere Törenle Plaketleri Verildi 1988 yýlýndan bu yana Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) nce gerçekleþtirilen

Detaylı

TOBB. arih eayı Konu. İlgi: Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu'nun 25.04.2014 tarihli ve ÇİN/2014-789 sayılı yazısı.

TOBB. arih eayı Konu. İlgi: Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu'nun 25.04.2014 tarihli ve ÇİN/2014-789 sayılı yazısı. / AltKARA TICARET BORSASı TOBB GENEL 5EXRETERL!(llBE ANAFAR'I7U.AR CAD.ŞAlI 50K.00:9 ULUS AltKARA 312-3240857 arih eayı Knu TÜRKiYE ODALAR VE BORSALAR BiRLiGi 041 II Cumhurbaşkanımızın ÇHC Ziyareti. \

Detaylı

1 Kafkas Üniversitesi Kars 02.11.2007/3 17.04.2014. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Erzurum Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü

1 Kafkas Üniversitesi Kars 02.11.2007/3 17.04.2014. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Erzurum Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü Onay ve karar no 1 Kafkas Üniversitesi Kars 02.11.2007/3 17.04.2014 2 3 4 Erzurum Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Necmettin Erbakan Üniversitesi

Detaylı

MÜDEK ve Akreditasyon Süreci Özeti

MÜDEK ve Akreditasyon Süreci Özeti MÜDEK ve Akreditasyn Süreci Özeti 10 Mayıs 2014 Mövenpick Htel, Ankara Sunum İçeriği MÜDEK - Kuruluş, Temel Özellikler, Yapı Değerlendirme ve Akreditasyn Süreci Özeti Değerlendirme Bulguları ve Snuçları

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

ÜNİVERSİTELER YÜKSEKÖĞRETİM LİSANS PROGRAMININ ADI TABAN PUANLAR

ÜNİVERSİTELER YÜKSEKÖĞRETİM LİSANS PROGRAMININ ADI TABAN PUANLAR ÜNİVERSİTELER YÜKSEKÖĞRETİM LİSANS PROGRAMININ ADI TABAN PUANLAR KONTENJANI 2004 DGS 2005 DGS 2006 DGS 2007 DGS GAZİ ÜNİVERSİTESİ (ANKARA) Aile Ekonomisi ve Beslenme Öğretmenliği EA 5 252.800 248.822 267.253

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 07.08.2015 Sayı 41 Genel Değerlendirme Nisan 2015 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2015 verilerinin değerlendirildiği- 41. sayısında sigortalı

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

IBF, PIRI Group ve Jacobs & Associates Konsorsiyumu DEA REHBERİ

IBF, PIRI Group ve Jacobs & Associates Konsorsiyumu DEA REHBERİ IBF, PIRI Grup ve Jacbs & Assciates Knsrsiyumu DEA REHBERİ 1. GİRİŞ Bu Rehber, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin kapsamına giren ve milli güvenlikle ilgili hususlar ile kesin hesap

Detaylı

2015BAŞARISIRALARIDEĞİŞİMİTAHMİNLERİ

2015BAŞARISIRALARIDEĞİŞİMİTAHMİNLERİ 2015BAŞARISIRALARIDEĞİŞİMİTAHMİNLERİ YÖNTEM Buçalışma,DoğruTercihAnalizEkibitarafındanhazırlanmışveKariyerPlanlamaDerneğiÜyelerilebirlikteyorumlanmıştır. Geçtiğimizyılardakontenjanartışveazalmalarınabakıldığında,çoğunluklaazalmanınbaşarısırasınınyükselmesine,artışlarındabaşarısırasındadüşüşe

Detaylı

KURUMSAL WEB TASARIM Proje Teklifi

KURUMSAL WEB TASARIM Proje Teklifi KURUMSAL WEB TASARIM Prje Teklifi Teklifi Veren: Celil CAN Teklif Tarihi: 07.01.2015 Karadeniz Mh. General Aldğan Cd. N 49 / 1 Gazismanpaşa, İstanbul www.celilcan.cm - bilgi@celilcan.cm Firma : Yetkili

Detaylı

Ek-2 AYNI BİRİKTİRME EKİPMANI İÇERİSİNDE BİRİKTİRİLEBİLECEK ATIKLAR

Ek-2 AYNI BİRİKTİRME EKİPMANI İÇERİSİNDE BİRİKTİRİLEBİLECEK ATIKLAR 15 01 01 Kağıt ve karton ambalaj 15 01 05 Kompozit ambalaj 20 01 01 Kâğıt ve karton 15 01 02 Plastik ambalaj 20 01 39 Plastikler 02 01 04 Atık Plastikler 16 01 19 Plastikler 15 01 03 Ahşap ambalaj 20 01

Detaylı

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız.

Tercih yaparken mutlaka ÖSYM Kılavuzunu esas alınız. 4 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Fen Fak. Aktüerya Bilimleri MF-1 411,216 337,320 72 66.100 4 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Devlet ANKARA Fen Fak. Astronomi ve Uzay Bilimleri MF-1 241,591 197,251 72 315.000

Detaylı