* Bu çalımanın temeli Özürlüler Vakfı tarafından 5-7 Mayıs 2006 tarihinde stanbul da düzenlenen Birlikte Yaamak çin Küresel

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "* Bu çalımanın temeli Özürlüler Vakfı tarafından 5-7 Mayıs 2006 tarihinde stanbul da düzenlenen Birlikte Yaamak çin Küresel"

Transkript

1 Bilgi ve letiim Teknolojileri Yoluyla Özürlüler çin Gelecee Bir Kapı Açmak * Opening a Gateway to Future for Disabled People through Information and Communication Technologies Sıtkı YILDIZ ** Özet Bu çalımanın amacı özürlü insanlar için yeni bilgi ve iletiim teknolojilerini aratırmak ve tahlil etmektir. üphesiz ki, bilgi ve iletiim teknolojileri özürlüler için çok kullanılı araçlardır. Bu araçları kullanmak suretiyle, özürlüler hayatlarının her alanında daha fazla avantajlar elde edebilirler. htiyaçların çeitlilii ne kadar çok ise çözümlerin de çeitlilii o kadar fazladır. Bazı durumlarda sadece çok gelimi teknoloji yardımcı olabilirken, dier durumlarda basit ve pahalı olmayan ıslah edilmi araç türleri kiinin yaam biçimini kökten deitirebilir. Basitçe uyarlamaları yapılmı araçların çou sadece özürlü insanlara deil tüm kullanıcılara da faydalı olacaktır. Bilgi ve iletiim teknolojilerine erimek özürlü kullanıcılara ileri düzeyde baımsızlık, hareketlilik ve yaam kalitesi sunar. Çou kimse için, bu teknolojiler çalıma fırsatı anlamına da gelir. Bilgi ve iletiim endüstrisi son yıllarda büyük ilerleme göstermitir. Özürlüler için yapılan iyi tasarımlar, çounlukla herkes için yapılan iyi tasarımlar demektir. Özürlü insanlar için bu teknolojilerin tasarımına büyük bir ihtiyaç vardır. Tasarımcılar özürlü insanların ihtiyaçlarını temin etmede iki acil sorunla karı karıyadırlar: (a) yeni teknoloji özürlü insanlara yapmak istediklerini yerine getirebilmede nasıl yardım edebilir? (b) sistem, hem özürlü hem de özürlü olmayan kullanıcılar için çift olanaklı ekilde nasıl tasarlanabilir? Anahtar Kelimeler: özürlülük, BT (Bilgi ve letiim Teknolojileri) Abstract This study aims at investigation and analyzing new information and communication technologies for disabled people. Undoubtedly, information and telecommunication technologies are very useful tools for disabled people. By using these technologies, disabled people can have more advantages in their all life. There is a range of solutions just as there is a range of needs. In some cases only the most advanced technology can help; in others, simple and inexpensive modifications will revolutionize a person's lifestyle. Many of the simplest adaptations will benefit all users, not only people with specific disabilities. Access to information and telecommunication technologies offers disabled users improved independence, mobility and quality of life. For many, it means the opportunity to work. Information and telecommunication industry has made enormous progress over recent years. Good designs for disabled people are often good designs for everybody. There is a big need of designing these technologies for disabled people. Designers are faced with two immediate problems for the needs of disabled people: (a) how can new technology help disabled people to fulfill whatever task they wish to perform? And (b) how can the system be designed with dual facilities for disabled and not-disabled users? Key Words: disability, ICT (Information and Communication Technologies) Giri Eitimde fırsat eitlii ilkesi, demokratik toplumların temel koullarından biridir. Engelli, bir baka deyile özel gereksinimli örencilere, özel eitim hizmetleri sunulmaksızın bunu salayabilmek mümkün gözükmemektedir. Türkiye'deki okullarda var olan eitim ortamlarının ve eitim programlarının normal örenciler dikkate alınarak düzenleniyor ve yürütülüyor olması, çou özürlü örencinin bu ortam ve programlardan yararlanmalarında ciddi sınırlılıklar oluturmaktadır (Doru, 2009, s.114) yılı itibariyle, Dünya Salık Örgütü (WHO) verilerine göre dünyada 750 milyon ile 1 milyar arasında artan yalı nüfus ve özürlü yaayan insanlardan oluan özel bakıma muhtaç kii yaamaktadır (Helal ve dierleri, 2008, s.1) yılı itibariyle Türkiye de ise özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %12.29 dur. Buna göre ülkemizde yaklaık 8,5 milyon kii özürlü olarak yaamlarını sürdürmektedir. Unutulmamalıdır ki, özürlülük sadece bu sorunu yaayan kiiyi deil, ailesini ve yakın çevresini ekonomik, sosyal ve psikolojik olarak etkileyen bir sorundur. 8,5 Milyon özürlü ve * Bu çalımanın temeli Özürlüler Vakfı tarafından 5-7 Mayıs 2006 tarihinde stanbul da düzenlenen Birlikte Yaamak çin Küresel ve Yerel Çözümler Kongresi nde sunulan bildiriye dayanmaktadır. Bildiri geniletilerek makale haline getirilmitir. ** Yrd. Doç. Dr., Kırıkkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü.

2 613 yalıların telekomünikasyon pazarında hiç de azımsanmayacak oranda yerleri vardır. Fakat mevcut endüstri ve teknolojiler onların ihtiyaçlarını büyük ölçüde ihmal etmektedir. Özürlülük türleri ve ihtiyaçları çok çeitlidir. Ortopedik, görme, iitme, dil- konuma ve zihinsel özürlülük türleri yanında bir de süreen hastalık sahibi gibi özürlü gruplarının ihtiyaçları farklıdır. Kimi özürlüler için ileri ve pahalı, kimileri için ise basit ve ucuz teknolojik araç-gereçler onların yaam tarzlarını yeniden biçimlendirebilir. Bu sayede özürlülerin gerek günlük, gerekse de i hayatları daha yaanabilir ve sürdürülebilir bir duruma getirilebilir. Günümüzün ileri bilgi ve iletiim teknolojileri sayesinde toplumun yaklaık her 8 kiisinden birinin daha iyi artlarda yaamlarını sürdürmeleri, hem onlar için hem de toplumun genel salıı için gerekli ve uygulanabilir bir projedir. 1. Özürlülük Olgusuna Sosyolojik Bir Bakı Özürlülerin gerek sosyal hayatta gerekse de çalıma hayatında hak ettikleri yeri almaya balamaları 20. yüzyılın balarına kadar mümkün olmamıtır. Özürlülerin pek çou asırlar boyunca ya ailelerine baımlı halde yaamak, ya da dilencilik yapmak zorunda kalmılardır. Sanayileme devrimi ile birlikte artan igücü talebi yine de özürlülerin istihdamı için yeterli olmamıtır. Çünkü çalıma artları hem salıklı insanlar hem de özürlüler için çok aırdı. Bu artlar altında aile içerisine itilen özürlüler, toplum ve çalıma hayatından uzak tutulmak suretiyle kontrol altında tutulmaya çalıılıyordu (Oliver, 1996, s.25). Yirminci yüzyılla birlikte denetim altında tutulan özürlülere yönelik bakım hizmetlerinin zamanla iyiletirilmesi, onların tıbbi ve mesleki rehabilitasyonu ile birlikte çalıma hayatına kazandırılmasının gerei ve önemi anlaılmıtır. Bu amaçla özürlülerin eitilebilirlii ve potansiyellerinden yararlanabilirlii mümkün ve faydalı görüldüünden, öncelikli olarak özürlülerin tıbbi ve mesleki rehabilitasyon çalımalarına öncelik verilmitir. Günümüzde özürlülerin çalıma hayatına kazandırılması sosyal hukuk düzeni içerisinde tüm çada devletler tarafından kabul edilmektedir. Özürlü insanların eit fırsatlar çerçevesinde çalıma imkânlarından yararlanabilmeleri, i sahibi olabilmeleri ve sosyo-ekonomik yönden baımsız ve onurlu bir hayat sürdürebilmeleri, bütün insanların olduu gibi özürlü insanların da doal hakkıdır (Kutal, 1978, s.321). Günümüz artlarında çalıma imkânı olan özürlülere fiziki ve zihni yeteneklerini gelitirme ve kendilerine uygun bir i imkânı verilmesi halinde, verimli olabildikleri görülmektedir. Günümüz i dünyası teknolojik aırlıklı üretim gerektirdiinden, makineleme ve otomasyon sonucu çok küçük parçalara bölünmü olan iler, özürlüler için ideal iyerleridir. Bata bilgisayarın ve dier telekomünikasyon aletlerinin hizmet sektörüne girmesiyle bu alanda özürlüler için yeni i imkânları domutur (DPT, 1990, s.5). Gerek salıklı gerekse özürlü insanın bakalarına muhtaç olmadan temel ihtiyaçlarını kendi çabalarıyla karılaması, ailesine ve topluma yararlı bireyler olması, kiiyi huzurlu ve mutlu kılar. Böylece birey hem psikolojik açıdan tatmin olur, hem de sosyo-ekonomik ihtiyaçlarını karılar. Bir ite çalımak, üretmek sadece ekonomik bir fayda getirmez, aynı zamanda kiinin ruhsal açıdan kendine güven ve saygı kazanmasını salar. Bu durum özürlüler için çok daha fazla bir öneme haizdir. Çünkü toplumdan soyutlanma riski taıyan özürlüler, ancak ve ancak bir i sahibi oldukları ve üretken oldukları oranda kendilerine ve topluma bir deer katarlar ve kendilerine olan saygılarını kazanabilirler. Bilgin in de (1999, s.401) belirttii gibi; toplumun bir bireyi olarak kendilerinden beklenenleri verememenin acısını duyan birçok özürlü, kendilerine çalıma imkânlarının salanması yoluyla hem ekonomik yönden kendilerini güvence altına alma imkânına kavuacaklar, hem de sosyal balarını gelitirerek toplumsal hayata katılabileceklerdir. Özürlülerin i hayatına katılabilmeleri yalnızca kendileri için deil, toplumun ekonomisine katkıda bulunması için de önemlidir. Bir ülkenin istihdam düzeyi ile milli geliri arasında dorudan bir iliki bulunmaktadır. Çalıan igücü oranı yükseldikçe üretim artar, sonuç olarak da milli gelirde bir artı salanır. Ayrıca genç ve yetikin özürlülere yönelik salık ve mesleki rehabilitasyon hizmetlerinin iyiletirilmesi halinde, çalıma hayatına katılımları kolaylaacaı için hem temel ihtiyaçları karılama yönünden hem de topluma olan baımlılıklarının azalması yönünden kazanç salanacaktır. Tüm bu nedenlerden dolayı özürlülerin kısmen de olsa çalıma hayatına kazandırılabilmenin yolları aranmalıdır. Ayrıca, mevcut çalıan özürlülerin i ortamlarındaki engellerin kaldırılması için hukuki ve idari düzenlemeler gerçekletirilmelidir.

3 614 Sosyal hizmetler alanında yapılacak harcamalar, gelimi ülkelerde ekonomiye büyük yük getirmemektedir. Ancak az gelimi ve Türkiye gibi gelimekte olan ülkelerde korumaya ve özellikle üretim dıında kalan özürlülere yapılan harcamalar milli gelirin artıı için yapılması gereken yatırımların payını azalmaktadır (Kongar, 1972, s.186). Türkiye de de olduu gibi isizlik sorunu pek çok ülkede özürlülerin istihdamını zorlatırmaktadır. Salıklı ve vasıflı insanların bile kendilerine uygun bir i bulmaları her geçen gün zorlaırken çalıabilir durumda olan özürlülerin i bulma imkânı daha da azalmaktadır. talebinde bulunan özürlülerin önemli bir bölümünün yeterli eitim almamı olmaları ve mesleki yeterlilie sahip olmamaları özürlülerin i hayatına girmelerini zorlatıran dier etmenlerdir. Nitekim 2002 yılında gerçekletirilen Türkiye Özürlüler Aratırması (DE, 2004) sonuçlarına göre; ortopedik, görme, iitme, dil ve konuma ve zihinsel özürlü nüfusun % ü ve süreen hastalıa sahip olan nüfusun % i okuma yazma dahi bilmemektedir. Özürlülerin yaklaık % 41 i, süreen hastalıı olanların yaklaık % u ilkokul mezunudur. lkokul sonrası eitim düzeyi ise oldukça düüktür. Buna karın, yüksek okula devam eden özürlü oranı % 2.42 ve süreen hastalıa sahip olanlarda ise bu oran % 4.23 dür. Bu verilerin ııında özürlülerin i hayatına katılmaları oldukça zor görünmektedir. Böyle bir tablo özürlüler için genel eitimin yanında daha fazla mesleki kursların tertiplenmesi gereini dourmaktadır. Bunun içindir ki, özürlü bireylere özürlülük durumlarına ve derecelerine göre fiziki kapasitelerine ve zihni kabiliyetlerine uygun olan mesleki eitim programlarının sunulması kaçınılmazdır. Mesleki eitim programları, özürlü grupların yapısına göre esnek bir biçimde hazırlanmalıdır. Özellikle dört ana grubu oluturan genç ve yetikin görme özürlüler, ortopedik özürlüler, iitme özürlüler ve zihinsel özürlüler için ayrı mekanlarda ve her biri için farklı mesleki eitim programlarının uygulandıı mesleki eitim ve rehabilitasyon merkezlerine ihtiyaç vardır (Seyyar, 2001, s.96). Bu balamda, Babakanlık Özürlüler daresi Bakanlıı tarafından özürlülerin mesleki eitimlerini gerçekletirmeleri için Çok Programlı Eitim Merkezleri ve Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri kurulmasına yönelik projeler, özürlülerin eitilmesi ve meslek sahibi olmaları açısından önemli adımlardır. Ayrıca özel mesleki rehabilitasyon merkezlerinin kurulmasına ilikin yönetmeliin 2 Mayıs 2006 tarihi itibariyle yürürlüe girmesi bu alanda önemli bir gelimedir. 2. Özürlüler çin Bilgi ve letiim Teknolojilerinin Önemi Engelliler için yapılan iyi bir tasarım çou zaman herkes için iyi bir tasarımdır. Modern bilgi ve iletiim teknolojileri özürlü kullanıcılara baımsızlık, hareketlilik ve yaam kalitesi sunar. Çünkü modern bilgi ve iletiim teknolojileri, özürlü insanların toplumla bütünlemesini salayacak bir potansiyele sahiptir. Ancak, gelimi pek çok teknolojilerin kullanımı hem salıklı hem de özürlü insanlar için sorunludur. Bu durum özellikle özürlü insanların teknolojik aygıtlardan soyutlanması anlamına gelmektedir. Mevcut iletiim servislerini kullanmakta zorlanan özürlüler, çalıma ortamlarında, bilgiye ulamada, hayatlarını düzenlemede, sosyal ilikilerini sürdürmede ve hatta acil servisleri aramada bile güçlük çekmektedirler. Yeni teknolojiler gittikçe küçülmekte ve karmaıklamaktadır. Salıklı insanların bile kullanmakta zorlandıkları bu yeni teknolojiler özürlü insanlar için adeta bir çileye dönümektedir. Teknik sorunlar bir yana, bu teknolojilerin yüksek fiyatları ve ergonomik olmayıları özürlü gruplar için dier olumsuz unsurlardır. Teknolojinin özürlü bireylerin yaamlarına olan etkisi ise kullanımına balı olarak olumlu etki yaratabilmektedir. Özürlü bireylere yönelik olarak 20. yüzyıl boyunca sürdürülen tıbbi model, sivil haklar modeli ile yer deitirmeye balamıtır. Teknolojik gelimelerin bu yaklaımın gerçekletirilebilir olmasına önemli katkısı olabilecei kabul edilmektedir. Tıbbi modelin etkiledii kamu siyasası, özürlü bireyleri iyiletirilmesi gereken bir alt grup, kamu kaynaklarının rehabilitasyon hizmetlerine ayrılması ve özürlülerin desteklenmesi için ayrılan kaynaklar nedeniyle refahı engelleyen bir olgu olarak kabul etmitir. Sivil haklar görüü, kamu siyasasının özürlülerin özürleriyle birlikte toplumsal yaama katılmalarını engelleyen fiziksel, ekonomik ve toplumsal engelleri ortadan kaldırarak, eitlikçilii destekleyebileceini belirtmektedir. Engeller yumaının kaldırılmasında teknoloji ve teknolojiye ulama önemli bir faktör olmaktadır. Yardımcı teknolojilerin özürlülerin toplumsal yaama katılmalarına olan katkısı dıında, okul-sınıf düzenlemelerinde de özürlü bireylerin daha iyi bir eitim alabilmelerine katkı sunma olanaı bulunmaktadır. Burada hareket noktası, özürlü bireyler deil, onların çevresi ve kullandıı

4 615 araçların yeniden düzenlenmesidir. leri teknoloji, bu çerçevede bir baımsızlatırıcı, özgürletirici olarak görülebilmektedir (Blanck ve dierleri, 2003, s.52-3). Son dönemlerde hükümetlerin yasal düzenlemeler yoluyla ve sivil toplum örgütlerinin de etkin toplumsal baskı ve güçleriyle, servis salayıcılar özürlü grupların pazar içerisindeki önemlerini anlamaya balamı ve bu dorultuda çalımalar gerçekletirmektedirler. Artık günümüzde hem özürlü hem de yalıların toplumun dier kesimleri gibi benzer standartlara sahip olma hakkı olduu bilinci gittikçe gelimektedir. Özürlü ve yalı insanlar için yapılan iyi bir tasarım herkes için yapılmı iyi bir tasarımdır biçiminde formüle edilen görü teknoloji üreticileri ve servis salayıcıları açısından da hızla kabul görmeye balayan bir görütür. Bu zihniyet deiiminin tek nedeni elbette hükümetlerin yasal düzenlemeleri veya servis salayıcıları ile teknoloji üreticilerinin insafından kaynaklanmamaktadır. Sayısal olarak büyük bir yekûn tutan yalı ve özürlü kesimlerin pazar payı da bu zihniyet deiiminde önemli bir nedendir. Ergonomik bir tasarımda amaç; araç ve gereci, kullanıcının yetenek ve kapasitesini en üst düzeye çıkaracak, vücudun ilgili organ ve özelliklerine uygun olacak ve oluabilecek kaza ve hata sayısını minimuma indirebilecek ekilde tasarlamaktır. Böylece daha güvenli, emniyetli, rahat ve etkili olarak ilerin yürütülmesi salanacaktır. Özürlüler için tasarım onların zorlanmadan girip çıkabilecei ve kullanabilecei yapılar ina etmek anlamına gelmektedir. Aynı zamanda evrensel tasarım, tasarımcıların tasarımlarını yaparken binaları özürlüler de dahil tüm kullanıcılar için güvenli ve uygun biçimde ina etmesi demektir (Goldsmith, 2000, s.vii-1). Hazer e göre de, (2005, s.514) son yıllarda aratırmacı ve tasarımcıların çabası yalı insanların yeteneklerine uygun araçlarla ilgili yöntemler konusunda odaklamakta, yeni tasarım olanakları ortaya çıkarılmaktadır. Evrensel tasarım olarak adlandırılan bu tasarım olanaı yalı ve özürlü insanları dier nüfus grubundaki insanlar ile bir sistemde birletirme ve uyumlandırma yoluna gitmektedir. Evrensel tasarım ile aynı sistem içinde farklı kullanıcılar için farklı tasarım ve herkese uygun olarak ayarlanabilirlik ilkesi temel alınarak tasarımda farklılık ve esneklik yaratılmaktadır. Bu tasarımda hedef olarak sınırlı yeteneklere sahip olan (yalı, özürlü gibi) bireylerin ihtiyaç ve istekleri esas alınmaktadır. Böylece dier nüfus grubundaki insanların bu araçları çok daha rahat olarak kullanacakları vurgulanmaktadır. Örnein, telefon günlük hayatımızın temel bir aracıdır. Hemen her evde ve cebimizde bulunan telefon pek çok insan için dı dünya ile kolayca iletiimimizi salar. Bu özellii ile telefon özürlü ve yalı kiiler için daha da önemlidir. Fakat iyi tasarlanmamı ve kullanımı ergonomik olmayan bir telefon iletiimin önünde bir engel olabilmektedir. Çünkü pek çok özürlü ve yalı insan telefonları kullanmakta zorluklarla karılamaktadır. Çünkü pek çok telefonun tuları bu grup insanlar için ergonomik tasarlanmamıtır. Özel tasarım gerektiren telefonlar ise ya çok pahalıdır ya da kolay eriilebilir deildir. Gelien ve gelimekte olan teknolojiler ve bu arada Internet, bu teknolojileri kullanma ve iletiim yöntemlerine uyum salama konusunda sorunlarla karılaan özürlü, dier bir deyile engelli bireylerin, bilgi çaının ve bilgi toplumunun gereklerinden biri olan bilgiye eriimi olanaklı kılamamaktadır. Sistemlerin birçou bu kullanıcıların gereksinimlerini tasarım aamasında genellikle dikkate almamakta ya da eriim olanaklarını sınırlamaktadır (Subaıolu, 2000, s.203-4). Yardımcı teknolojiler teknolojik olarak karmaık, gelimi materyaller içeren, ileri teknoloji (high-tech) ya da daha ucuz, basit, kolay bulunabilir materyallerden oluan daha düük teknoloji (lowtech) ürünlerini içerir. Hem düük, hem yüksek teknoloji ürünleri tüketicinin kullanımı açısından kolay ulaılabilir, kolay kullanılabilir pratik maddeler olmalıdır. Düük teknoloji ürünleri daha çok yalı ve özürlüler tarafından kullanılan ve yaa balı fonksiyon kayıplarını giderme amaçlı parçalardır. Yüksek ya da düük her iki teknoloji açısından da önemli olan bir tasarım mühendisinin söyledii gibi düük teknoloji ya da yüksek teknoloji deil, doru teknoloji olmasıdır. Bu ilke üzerinden yürütülen aratırma projelerindeki amaç, öngörülen uygulama için en uygun teknolojik yaklaımın kullanılması ve düük teknolojileri yüksek teknolojik sonuçlar üretecek biçimde gelitirme çabalarının sürdürülebilmesidir. (http://www.ozida.gov.tr/egitim/sosyalreh.htm). Bilgi ve iletiim teknolojilerinin günlük yaamı kolaylatırıcı yönü yanında, bu teknolojilerin özürlülerin mesleki ve genel eitiminde kullanılması son derece önemlidir. Türkiye Özürlüler Aratırması analiz sonuçlarına göre; katılımcıların özürlülüüyle ilgili eitim hizmetlerinden yararlanma oranları tüm özürlülük türlerinde %12 civarındadır. Yani tüm özürlülerin %88 i kendi özürlülüü ile ilgili eitim hizmetlerinden yararlanamamaktadır.

5 616 Aynı aratırmanın analiz sonuçlarına göre; katılımcıların meslek ve beceri edinme kurslarından yararlanma oranları tüm özürlülük türlerinde ortalama sadece %1 civarındadır. Yani tüm özürlülerin ortalama %99 u meslek ve beceri edinme kurslarından yararlanamamaktadır. Türkiye de henüz yeni yeni kullanılmaya balanılan bilgi ve iletiim teknolojileri sistemi gelitirilmeli ve yaygınlatırılmalıdır. Özellikle ilköretim ve ortaöretim çalarındaki özürlülerin hem genel eitim hem de mesleki eitim kalitesi bu sayede artırılabilir yılında gerçekletirilen Türkiye Özürlüler Aratırması analiz sonuçlarına göre; 5-19 ya arasındaki özürlü grup toplam özürlü grubun %21,4 ünü oluturmaktadır. Özürlü çocuklarımızın ve gençlerimizin temel eitimlerini bilgi ve iletiim teknolojileri ile desteklemek, onlara ileride yeni kapılar açmak anlamına gelir. Yine aynı aratırmanın analiz sonuçlarına göre; ya arasındaki özürlü grup toplam özürlü grubun %32,8 ini oluturmaktadır. hayatına atılma ve çalıma hayatında en verimli yıllar olan ya grubundaki özürlülerin mesleki eitimi ve rehabilitasyonu en iyi biçimde bilgi ve iletiim teknolojilerinin kullanılması ile mümkündür. 3.Gelimi Ülkelerde Özürlülerin Eitiminde Bilgi letiim Teknolojilerinin Kullanımı Gelimi ülkelerde özürlü eitimi sistematik bir mesele olarak ele alınmakta ve kurumsal çözümler üretilebilmektedir. Örnek olarak, Akgül ve Vercan ın aktardıına göre, (2003, s.3-4) gelimi ülke üniversitelerinde özürlü bir örencinin eitimini salamak ve kolaylatırmak için üniversite yönetim hiyerarisinde ilgili birim ve personel bulunmaktadır. Bu servisler Özürlü Örenci Servisleri (Disabled Student Services, DSS), Özürlü Destek Servisleri (Disability Support Services, DSS), Yardımcı Servisler (Auxiliary Services) olarak adlandırılmaktadır. Bu birimler tarafından salanan servisler, kolaylıklar, ekipman, ekipman kullanım, eitim ve destei özürlü bir örencinin dier herhangi bir örenci ile akademik ortamda rekabet edebilmesini salamaktadır. Gelimi OECD ülkelerinde eitim en yüksek düzeyde biliim teknolojisi kullanan kesimler arasında yer almaktadır. Dünyanın gelimi pek çok ülkesinde üniversite ve aratırma merkezlerinde özürlülerin bilgisayar destekli eitimi alanında yaygın çalımalar yürütüldüü bilinmektedir. Bu çalımalar tüm özürlü gruplar için faydalı sonuçlar vermektedir. Örnek olarak, Karal ve Çiftçi nin (2008, s.470) aktardıına göre; yurt dıında iitme engellilerin bilgisayar destekli eitimi için çeitli projeler yürütülmektedir. Bu projelerden birisi Thetos isimli yazıyı otomatik olarak iaret diline çevirme projesidir. Thetos sisteminin görevi Polonyaca yazılmı metinleri Polonya iaret dilindeki hareketlerin animasyonlarına çevirerek, sırasıyla ekranda gösterir. Dier bir çalıma ise, Evident: itme Engelli Örenciler çin Multimedya Araçları projesidir. Projenin hedefi sadece iaret dili ile sınırlandırılmamı, bilingual (çift dilli) etkileimli eitim yazılımları gelitirmektir. Evident in son ürününde sveççe, Almanca, Yunanca ve ngilizce yazma, konuma ve iaret dilini içeren bir CD yer almaktadır. Çuhadar (2008, s ) ise otistik özellikler gösteren çocukların eitimlerinde kullanılan üç temel yardımcı teknoloji stratejisinden söz etmektedir. Bunlar düük düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalar ( low technology), orta düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalar ( mid technology) ve ileri düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalardır ( high technology). Düük düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalar, görsel destek sistemlerinin youn olarak kullanıldıı pil ya da elektronik güç kullanılarak iletilmeyen stratejilerdir. Aynı zamanda bu tür uygulamalar düük maliyetli, hazırlanması ve kullanımı da oldukça kolay olan uygulamalardır. Otistik çocukların eitimlerinde düük düzeyde teknolojilerin kullanıldıı görsel destek sistemleri arasında, PECS (Picture Exchange Communication system- PECS - Resim Dei Tokuuna Dayalı letiim Sistemi), sosyal öyküler (soscial stories), görsel çizelgeler ve düzenleyiciler (visual organizer), etkinlik çizelgeleri (activity schedules) gibi uygulamalar yer almaktadır. Pil ya da basit elektronik güç kullanılarak iletilen stratejilerse orta düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalar arasında yer almaktadır. Otistik özellikler gösteren çocuklara akademik becerilerin, organizasyon becerilerinin kazandırılmasında, problem davranıların azaltılmasında ve çocukların dikkat ve motivasyonlarının arttırılmasında da orta düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalardan yararlanılmaktadır. Kasetçalar, kayıt cihazı, ses çıkıı olan basit araçlar/aygıtlar (simple voice output) ve zamanlayıcılar (timers) orta düzeyde teknolojinin kullanıldıı uygulamalara örnek olarak verilebilir. Orta düzeyde teknolojiler arasında yer alan araçlardan biride Language Master adı verilen bir araçtır. Bu araçla hem ses kaydı yapılabilmekte hem de ses çıkıı salanabilmektedir.

6 617 leri düzeyde teknoloji kullanılan uygulamalar, orta düzeyde teknolojilere göre daha karmaık teknolojilerin kullanıldıı uygulamalardır. Otistik özellikler gösteren çocukların çou standart özelliklere sahip bilgisayarları rahatlıkla kullanabilmektedirler. Ancak bilgisayarlarda kullanılan bazı özel donanımlar (örnein; dokunmatik ekranlar, alternatif klavyeler (intellikeys), fareler (örnein iztopları (trackballs) ve yazılımlar sayesinde bilgisayarlar otistik çocukların eitimlerinde farklı alanlardaki becerilerin gelitirilmesinde (dil becerileri, sosyal beceriler, problem çözme becerileri, akademik beceriler vb. alanlarda kullanılabilen yazılımlar) etkili bir biçimde kullanılabilmektedir. Özürlülerin eitim dıında onların günlük yaamlarını kolaylatırmak üzere üretilen ve kullanılan bazı aygıtlardan örnekler aaıda sunulmutur: (http://www.yasadikca.com/teknolojik_yen.php) Görme engelliler için televizyon. Görme engelliler veya görme bozukluu yaayanlar, Sony Bravia televizyon sayesinde film veya programlarda konuma aralarındaki doal sessizlik bölümlerinde gelien olaylar hakkında Audio Description (AD) denilen teknoloji sayesinde haberdar olabilecekler. Kuzey Amerika, Kanada ve ngiltere'de gelitirilen ve kısmen kullanılan sistemin daha iyi hale getirilmesi için de çalımalar devam etmektedir. Görme engellilere konusan kamera. ABD'li uzmanlar, görme engelliler için yazılı metinleri tarayarak sesli hale getiren yeni bir cihaz gelitirdi. Massachusetts'teki Kurzweil Eitim Sistemleri adlı irket tarafından piyasaya sürülen cihaz, bir kamera ve kiisel bir veri bankasından oluuyor. Bu cihaz sayesinde görme engelliler, lokanta mönüsünden gazeteye kadar birçok yazılı metni kolaylıkla anlayabilecek. Yarı biyonik adam. ABD'de beynin komutlarıyla gerçek kaslar gibi hareket edebilen ve hisseden biyonik kol gelitirildi. Biyonik kol, Chicago Rehabilitasyon Enstitüsü'nde bir hastaya uygulandı. Hasta, beyniyle kolunu hareket ettiriyor, acıyı ve sıcaı hissedebiliyor. Konuan çamaır makinesi. ABD deki Michigan Devlet Üniversitesi nde aratırma görevlisi bir grup mühendis görme engelliler için, konuan çamaır makinesi üretti. Braille alfabeli tularla görme engelliler için yapılan konuan çamaır makinesi görme engellilerin yaamını daha da kolaylatıran önemli bir bulu. Makinenin tularına basıldıında sesli olarak hangi tua basıldıını söylüyor. Engellilere çorap giydiren çılgın yardımcı. Engelliler, yalılar ve eklem rahatsızlıına yakalananlar Crazy Assistant (Çılgın Yardımcı) ile çoraplarını hiç kimsenin yardımı olmadan kendi balarına giyebiliyor. Görme engellilere yol gösteren cep telefonu. Finlandiya da gelitirilen bir cep telefonu sayesinde görme engellilere cep telefonu rehberlik ederek yol gösterecek. Finlandiya hükümetine balı Teknik Aratırmalar Merkezi VTT nin, yeni buluu görme engellilerin kent içinde daha rahat hareket etmelerini salıyor. Uydu yoluyla herhangi bir kii yada yerin koordinatlarını belirleyen GPS teknolojisi ve internetle çalıan telefon kiinin nerede olduunu, yakınında hangi maaza yada otobüs duraının bulunduunu sesli uyarı sistemiyle belirtiyor. Erıcsson'dan iitme engellilere 3G. itme engelliler, iletiim kurmada SMS'in dıında 3G ile iaret dilini kullanarak, kablosuz iletiimin birçok özelliklerinden yararlanabilecekler. Japonya'dan engellilere sihirli baston. Japon Trafik Birlii desteiyle gerçekletirilen iki yönlü iletiim yapabilen bir baston. Bu bastonu taıyan bir kii bir kavaa geldii zaman, bir taraftan baston kavaın adını engelli vatandaa seslendiriyor, dier taraftan da trafik ııklarının sensörlerine bir sinyal gönderiyor. Bu sinyal iletildikten sonra trafik ııı sesli duruma geçiyor. Aynı zamanda bu sihirli baston, yaya geçit iaretlerini de algıladıı için, taıyıcısının yaya geçitlerinin dıına çıkmasına engel oluyor. Bu örneklerden de görülecei üzere, özürlülerin genel ve mesleki eitiminde bilgi ve iletiim teknolojilerinin kullanımı Türkiye de yeni olmakla birlikte özellikle Avrupa da oldukça yaygın ve gelimitir. Son bir örnek vermek gerekirse; Avrupa Birlii projeleri kapsamında, Türkiye den Babakanlık Özürlüler daresi Bakanlıı nın bir temsilcisinin katılımıyla 28 Mart- 1 Nisan 2005 tarihleri arasında Norveç te gerçekletirilen BT ve Engelli Çocukların Entegrasyonu balıklı Arion çalıma ziyaretinin grup raporunda u ifadeler yer almaktadır: zihinsel engellilerin eitime devam ettikleri Paviljongens merkezine gidildi. Burada engellilerin eitimi için kullanılan teknolojik ürünler hakkında bilgi verilerek birçok örnek demonstrasyonu yapıldı Bu merkezde hemen hemen her örenci kendi özelliklerine göre

7 618 uyarlanmı bilgisayara sahiptir. Bazı bilgisayarlara örencilerin iletiimini kolaylatırabilecek dokunmatik ekranlar konmu, ya da rollermouselar eklenmitir. Çoklu engelli olan bazı bireyler için çevresel uzaktan kumanda mekanizmasına sahip bilgisayar donanımları yapılmıtır. Yani merkezde çok çeitli ihtiyaçlara cevap verebilecek çoklu özellikli kiisel uyarlanmı bilgisayarlar bulunmaktadır. Merkezin BT koordinatörü bilgisayar destekli eitim programları hakkında da bilgi vermitir. Örencilere para saymayı, matematik ya da heceleme öretmeyi amaçlan programların yanında birçok eitim programı seçenei sunulmaktadır. Bu programların genel özelliklerini BT koordinatörü öyle sıralamıtır. Bu programlar: Geri bildirim verebilmekte, farklı örenme kanallarını kullanabilmekte, özel örenme gereksinimine göre uyarlanabilmekte, örencilerin kendine güvenmelerine yardımcı olmakta, içinde elenceli öeler taımakta, örencilerin motivasyonları üzerinde olumlu etki salamakta, öretme metodunda çeitlilik sunmakta ve ayrıca resim ve yazı olanakları da vermektedir. (Kaynak: bitengellicocuklar norvec.htm). Gelimi ülkelerde, teknoloji hem erken tanıda, hem eitimde, hem de rehabilitasyonda ileri derecede kullanılmaktadır. Ülkemizde ise teknolojinin ve ithal araçların yetersiz olması, devletin yeterli maddi destei salayamaması nedeniyle eitim ve rehabilitasyonda ciddi sıkıntılar yaanmakta, bu durum ciddi bir i gücü, zaman ve ekonomik kayba neden olmaktadır. Bu nedenle tüm özürlü gruplar için en son teknolojik gelimeler takip edilerek bu alandaki çalımalar artırılmalıdır. (Babakanlık Özürlüler daresi, 1999, s.406). 3. Türkiye de Özürlülerin Eitiminde Bilgi letiim Teknolojilerinin Kullanılması Gelimi ülkelerde özürlülerin bilgi ve iletiim teknolojilerinden faydalanma imkânları son derece gelimitir. Ülkemizde de özellikler son yıllarda özürlülerin bilgi ve iletiim teknolojilerinden faydalanma imkânları giderek artmaktadır. Özellikle fiziksel özürlüler için üretilen sesli kitap, Braille alfabesine göre basılan kitaplar ve özel bilgisayar programları bu teknolojik aygıtlardan bazılarıdır. Görme özürlülerin bilgisayarları ve nterneti kullanabilmesi için tasarlanmı ürünlerin baında ekran okuyucular geliyor. Ekran okuyucular adından da anlaılacaı gibi, bilgisayar ekranındaki yazıları sesli hale getirerek kullanıcının bilgisine sunuyor. Focus Pro 40/80 modeli (Altınokta Klavyeli Braille Monitörler) özel klavyesi ile hem Windows komutları verilebilir ve hem de yine bu klavyeyi kullanarak yazı yazmak mümkün. Bunun yanında kabartma ekranı sayesinde de görmeyenler bilgisayarda bulunan her türlü yazıyı kabartma olarak elleriyle okuyabilirler. Bu cihaz sayesinde görmeyenler bilgisayar ve buna balı ilerinde bilgi kaçaı olmaksızın tam donanımlı olurlar. Yine bu cihaz sayesinde görmeyenler hem duyarak hem de dokunarak bilgiye ulaırlar ki bu da özellikle yazılılarıyla okunuları farklı olan yabancı sitelerde dikte sorunu yaamamaları için oldukça önemlidir. Türkiye de özürlüler için üretilen bilgisayar programları yanında hayatı kolaylatıracak dier pek çok aygıt ve çalımalarda mevcuttur. Bunlardan bazıları ve özellikleri ise unlardır: Türkçe konuan cep telefonu sayesinde görme özürlüler gelen numaraları örenebilir, SMS yazıp okuyabilir, adres ve randevu defterini düzenleyebilir, alarm kurabilir, fotoraf ve video çekebilir, ebeke ve batarya düzeyini örenebilir ve GPRS balantısıyla ve internete girebilir. Sesli Ajanda (Voice Mate), konuan ve sesi tanıyan bir üründür. Ürün içerisinde telefon defteri, sesli not defteri, konuan alarmlı saat ve hesap makinesi bulunmaktadır. Ayrıca; Türkçe konuan tansiyon ölçme aleti, Türkçe konuan erit metre, Türkçe konuan banyo baskülü, Türkçe konuan mutfak terazisi, Türkçe konuan hassas terazi, sesli kan ekeri ölçme cihazı, görme engelliler için Mp3 çalar ve Türkçe konuan renk tanıma cihazı gibi aygıtlar hali hazırda kullanımda olan ürünlerdir. Bu teknolojik aygıtların yanı sıra ülkemizde özürlüler için umut verici projeler de gerçekletirilmektedir. Örnein, Ulatırma Bakanlıı, görme özürlü vatandaın günlük yaamını büyük ölçüde kolaylatıracak Gören Göz- Karanlıa Bir Yol Feneri adını taıyan bir proje gelitirmitir. Görme engelliler, bu sistem sayesinde, yön tarifi yapan navigasyon sistemine dayalı bir cihaz ve bu cihazın üzerindeki GPS alıcısına gelen koordinat bilgileriyle yardım almaksızın istedii yere ulaabileceklerdir (www.hayatadahiliz.biz).

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Hem#irelik Istanbul Üniversitesi Florence Nıghtıngale Hem#irelik Yüksekokulu. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl

ÖZGEÇM! Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Hem#irelik Istanbul Üniversitesi Florence Nıghtıngale Hem#irelik Yüksekokulu. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl Adı Soyadı: BURÇ!N (KISA) I"IK Do#um Tarihi: 12/06/1979 Unvanı: Yard. Doç. Dr. Ö#renim Durumu: Doktora ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hem#irelik Istanbul Üniversitesi Florence Nıghtıngale Hem#irelik

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü BYS T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü Sunu Planı E-Ulatırma Projesinin Amacı, Konusu biliimbys nin Projedeki Yeri biliimbys nin Kapsamı biliimbys Nasıl Çalııyor? Saladıı Yararlar

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ : ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ Genel Çerçeve Makroekonomik, Politik ve veyasal Çevre Rekabet Edebilirliliin Mikroekonomik Temelleri irket irket Stratejisi Stratejisi Mikroekonomik Mikroekonomik

Detaylı

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL Amaç Madde 1: Bu Yönetmeliin amacı; meslekteki bilimsel, teknolojik gelimelerle ve uygulama alanları ile ilgili olarak Üye Mühendislere verilecek

Detaylı

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir.

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir. .tr alan adlarını tescili, 1991 yılından itibaren, Türkiye'yi ilk olarak nternet'e balayan Üniversitemiz bünyesinde devam etmektedir. Bu kapsamda, bugün itibarı ile, toplam yaklaık 70,000 adet.tr uzantılı

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS)

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) Hale ALTINOVA, Yasemin YALÇIN, ve Serdar ARSLAN Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgi lem Daire Bakanlıı, ANKARA altinova@metu.edu.tr,

Detaylı

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI AMERKA BRLEK DEVLETLER SAYITAYI Yazan: Dawid M. WALKER Çeviren: Müslüm PARLAK Amerika Birleik Devletleri Sayıtayı, Birleik Devlet yönetiminin yasama bölümü içerisinde yer alan baımsız bir kurumdur. Genellikle

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

KATILIMCI YEREL YÖNET M ANLAYI INDA. H.Burçin HENDEN. Özet. Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134

KATILIMCI YEREL YÖNET M ANLAYI INDA. H.Burçin HENDEN. Özet. Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 02.01.2005 KATILIMCI YEREL YÖNETM ANLAYIINDA E-BELEDYECLN YER VE ÖNEM H.Burçin HENDEN Özet 21. yüzyılın yönetim felsefesi Verimlilik,

Detaylı

BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar

BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar Sürüm 1.0 21 Ekim 2004 Dr. Yaman AKDENIZ * akdeniz@bilgiedinmehakki.org Bilgiedinmehakki.org

Detaylı

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN GLOBAL L DERL K FORUMU AÇILI KONU MASI. 11 Mayıs 2007 Bahçe ehir Üniversitesi, stanbul

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN GLOBAL L DERL K FORUMU AÇILI KONU MASI. 11 Mayıs 2007 Bahçe ehir Üniversitesi, stanbul TÜRK SANAYCLER VE ADAMLARI DERNE TÜSAD YÖNETM KURULU BAKANI ARZUHAN DOAN YALÇINDA IN BAHÇEEHR ÜNVERSTES GLOBAL LDERLK FORUMU AÇILI KONUMASI 11 Mayıs 2007 Bahçeehir Üniversitesi, stanbul Deerli katılımcılar,

Detaylı

Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz

Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz 2006 YILLIK RAPORU: UYUTURUCU FYATLARINDA DÜÜ, YAKALAMALARDA ARTI Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz (23.11.2006, LZBON) Avrupa Uyuturucu ve Uyuturucu Baımlıı zleme Merkezi (EMCDDA), bugün

Detaylı

stanbul, 11 Ekim 2004 2004/1021

stanbul, 11 Ekim 2004 2004/1021 TÜRKYE SERMAYE PYASASI ARACI KURULULARI BRL Büyükdere Cad.No:173 I. Levent Plaza A-Blok Kat:4 34394 I. Levent-stanbul Tel : (212) 280 85 67 Faks : (212) 280 85 89 www.tspakb.org.tr stanbul, 11 Ekim 2004

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ ALANI GENEL BİLGİLER

ÇOCUK GELİŞİMİ ALANI GENEL BİLGİLER ÇOCUK GELİŞİMİ ALANI GENEL BİLGİLER Çocuk gelişimi ve eğitimi ile ilgili hangi bilgi, beceri, tutum ve davranışların hangi yaş düzeyindeki çocuklara ve gençlere kazandırılacağı hakkında bilgi veren, çocuğun

Detaylı

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var YILLIK RAPOR 2007: ÖNEML NOKTALAR AB uyuturucu raporunun ilettii olumlu mesajlar, uyuturucuya balı ölümlerin yüksek düzeyi ve artan kokain kullanımıyla gölgeleniyor (22.11.2007, LZBON AMBARGO 10.00 CET)

Detaylı

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU 14 Aralık 1960 tarihli ktisadi birlii ve Gelime Tekilat Anlamasının, özellikle 1b), 1 c), 3 a) ve 5 b) maddeleri uyarınca; 23 Eylül

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

Intel Ö!renci Programı

Intel Ö!renci Programı Intel Ö!renci Programı De!erlendirme Raporu Eylül 2009 - A!ustos 2010 Cengiz Hakan AYDIN Hasan ÇALI"KAN Murat ATA#Z# Giri! Intel Ö!renci Programı, özellikle teknolojiye eri$imin sınırlı oldu!u bölgelerdeki

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES. hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması

SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES. hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması This project is organised with the financial support of the European Commission 1. Giri hayatında stres, uluslararası, Avrupa ve

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK UYGULAMASI

Detaylı

Son vergi düzenlemeleri ile ortaya çıkan fiyat indirimleri tüketiciye yansıtıldı mı?

Son vergi düzenlemeleri ile ortaya çıkan fiyat indirimleri tüketiciye yansıtıldı mı? Son vergi düzenlemeleri ile ortaya çıkan fiyat indirimleri tüketiciye yansıtıldı mı? Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) Mayıs 2009 Özet ç talebin canlandırılabilmesi amacıyla Mart ayında bir dizi

Detaylı

ÜNVERSTELERMZDE BAKA SORUNLAR DA VAR. Fikret enses 1

ÜNVERSTELERMZDE BAKA SORUNLAR DA VAR. Fikret enses 1 http://www.bagimsizsosyalbilimciler.org/yazilar_bsb/iktisattoplum28ocak04-senses.doc ÜNVERSTELERMZDE BAKA SORUNLAR DA VAR Fikret enses 1 Üniversitelerimize ilikin yasal düzenleme tartımaları, özellikle

Detaylı

Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan

Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. Ödenmi Sermaye: 11.173.366 YTL. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan Sayfa No:

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKS* THE ASSOCIATION BETWEEN GENERAL TARGETS AND GOALS/ACQUISITIONS IN TURKISH LANGUAGE PROGRAM Erhan DURUKAN**

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 TÜRKÇE ETM ALANINDA ÖRENM GÖREN LSANSÜSTÜ ÖRENCLERNN BLG OKURYAZARLII

Detaylı

BOSAD Boya Sanayicileri Dernei TÜRK BOYA SEKTÖRÜ. Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler

BOSAD Boya Sanayicileri Dernei TÜRK BOYA SEKTÖRÜ. Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler BOSAD Boya Sanayicileri Dernei Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler TÜRK BOYA SEKTÖRÜ Dünya ekonomisindeki gelimeyle paralel olarak dünya boya üretimi bugün 29,4 milyon ton civarında gerçeklemektedir ve

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

KENTSEL RAYLI SSTEMLERDEK SON GELMELERE LKN GÖRÜ VE ÖNERLER

KENTSEL RAYLI SSTEMLERDEK SON GELMELERE LKN GÖRÜ VE ÖNERLER KENTSEL RAYLI SSTEMLERDEK SON GELMELERE LKN GÖRÜ VE ÖNERLER Prof. Dr. Güngör EVREN Ara. Gör. K. Selçuk ÖÜT.T.Ü. naat Fakültesi Ulatırma Anabilim Dalı Ayazaa / STANBUL 1. GR Kentlerin, büyümeleri ölçüsünde

Detaylı

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE)

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) Yrd.Doç.Dr. Öznur Öztosun Yrd.Doç.Dr. Dolunay Akgül Barı *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin;

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; ! "! # $% & % & ' &! ' ( )* +$' #,*,-. / - Gecici Madde 3 Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; a)

Detaylı

10 th INTERNATIONAL EDUCATIONAL TECHNOLOGY CONFERENCE

10 th INTERNATIONAL EDUCATIONAL TECHNOLOGY CONFERENCE 10 th INTERNATIONAL EDUCATIONAL TECHNOLOGY CONFERENCE ProceedingsBook (VolumeIII) Coordinator Prof.Dr.YavuzAKPINAR GeneralCoordinator Prof.Dr.AytekinMAN SAYISAL UÇURUMUN BOYUTLARI VE TEKNOLOJ POLTKALARI

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent.

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent. ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Serpil ALPTEKİN Doğum Tarihi: 24-11-1974 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Özel Eğitim, Zihinsel Gazi Üniversitesi, Gazi (1992-1996) Engellilerin

Detaylı

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi INTOSAI KAMU KESMÇ KONTROL STANDARTLARI REHBER Özet Çeviri Baran Özeren Sayıtay Uzman Denetiçisi 2 Haziran 2004 Çevirenin Notu Denetim meslei ile ilgili kamu ve özel sektör organizasyonları, son yirmi

Detaylı

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu...

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu... 1. Bütün Organizasyonlar için Risk Deerlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski Deerlendirme ablonu... 3. Sıcak ler zin ablonu... 4. Organizatörler için Mekan Hakkında Soru Formu...

Detaylı

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU FAKÜLTE/BÖLÜM ADI: STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU Stj. Amaç No Hedef No Faaliyet No Performans no Stratejik Amaç / Hedef / Faaliyet Tanımı 2008 mevcut durum 2009 2010 2011 2012 2013 Faaliyet

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

ÖZÜRLÜLER D!J!TAL UÇURUMUN NERES!NDE? E-DEVLET EKSEN!NDE B!R!NCELEME

ÖZÜRLÜLER D!J!TAL UÇURUMUN NERES!NDE? E-DEVLET EKSEN!NDE B!R!NCELEME ÖZÜRLÜLER D!J!TAL UÇURUMUN NERES!NDE? E-DEVLET EKSEN!NDE B!R!NCELEME Serhat Özgökçeler Uluda" Üniversitesi Özet: Bilgi ve "leti#im Teknolojileri [B"T] alanında ya#anan geli#meler özürlü vatanda#- ların

Detaylı

Fatih Emiral. Deloitte

Fatih Emiral. Deloitte Bilgi güvenlii bilincinin genele yayılması Fatih Emiral Deloitte nsan faktörü bilgi güvenlii programlarındaki en zayıf halka olarak nitelendirilmektedir. Kullanıcılar kasıtlı veya kasıtsız olarak, bilgi

Detaylı

Metropol Bölge ve Yönetiim

Metropol Bölge ve Yönetiim Metropol Bölge ve Yönetiim Prof.Dr. Nee Kumral Ege Üniversitesi ktisat Bölümü nese.kumral@ege.edu.tr Metropol Bölge ve Yönetiim 1.Metropol Bölge Yönetiiminde Amaç ve lkeler ehirleme hızının artması ile

Detaylı

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Okuryazarlık ve Cinsiyet Eşitliği Konusunda Türkiye'nin Gerçekleri Okuryazarlık ve eğitimin ülkelerin ekonomik

Detaylı

ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN

ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN ETM MÜZNDE PROZOD * Yrd.Doç.Dr. Selçuk BLGN *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi SDÜ, 7-10 Nisan 2004, Isparta Okul öncesi eitim kurumlarından yüksek

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No 1 / 145 TANIMI ve N GEREKLER 1. N KML Kadro Unvanı Müfetti Fiili Görev Unvanı Müfetti stihdam Türü (Statü) Memur Tarih Kod No 2. E LKN BLGLER 2.1. in Özeti...belediyesi; faaliyet ve ilemlerinde

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Cihan Yıldırım Yücel - Cengiz Acartürk ODTÜ-BİDB Akademik Bilişim 2006 İçerik Erişilebilirlik nedir? Engellilik çeşitleri Görme engellilik

Detaylı

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum PIZZA DONALDO TÜRKYE Pizza Donaldo talya Ltd. (P.D.I) 1 1960 yılında talya da Senyör Donaldo tarafından küçük bir talyan restoranı olarak kurulmutur. 10 çocua sahip olan Senyör Donaldo yıllar içerisinde

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Yönetiim, Bölgesel Kalkınma ve Kalkınma Ajansları: Çukurova Kalkınma Ajansı Uygulaması A. Celil Öz 1 1- Giri Son çeyrek yüzyılda küresellemenin ve uluslar arası ve uluslar üstü kurumların da etkisiyle

Detaylı

Beykoz Belediyesi Yarışması

Beykoz Belediyesi Yarışması Logo Yarışması Beykoz Belediyesi Logo Yarışması Basın Bülteni Beykoz İçin Tasarla Beykoz Belediyesi logosunu ve kurumsal kimliğini yeniliyor. İlçeyi ve kurumu özgün bir çalışmayla temsil edecek yeni logo

Detaylı

- 1. www.f1teknoloji.net. ... tarafından hazırlanan bu iyeri yönetmelii tüm irket çalıanları için geçerlidir.

- 1. www.f1teknoloji.net. ... tarafından hazırlanan bu iyeri yönetmelii tüm irket çalıanları için geçerlidir. - 1 Bilgisayar Kullanma Taahütnamesi AMAÇ Bu i talimatının amacı aaıdaki gibidir : -- Çalıanlara irket bilgisayarlarının kullanımı için gerekli yol gösterici bilgiyi salamak. -- irkete ait bilgisayar ve

Detaylı

KONTROL SSTEMLER LABORATUARI

KONTROL SSTEMLER LABORATUARI YILDIZ TEKNK ÜNVERSTES ELEKTRK-ELEKTRONK FAKÜLTES KONTROL ve OTOMASYON MÜHENDSL BÖLÜMÜ KONTROL SSTEMLER LABORATUARI Doç.Dr. Haluk GÖRGÜN Ar.Gör. brahim ALIKAN Ar.Gör. Yavuz EREN STANBUL - 2010-1 - DiGiAC

Detaylı

ÇETL ÜLKELERN ORTA ÖRETM KMYA DERSLERNN MÜFREDATLARININ KARILATIRILMALI OLARAK NCELENMES VE TÜRKYE ÇN YEN BR KMYA MÜFREDAT ÇERÇEVES ÖNERS

ÇETL ÜLKELERN ORTA ÖRETM KMYA DERSLERNN MÜFREDATLARININ KARILATIRILMALI OLARAK NCELENMES VE TÜRKYE ÇN YEN BR KMYA MÜFREDAT ÇERÇEVES ÖNERS Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 7, Sayı 2, (2006), 199-205 199 ÇETL ÜLKELERN ORTA ÖRETM KMYA DERSLERNN MÜFREDATLARININ KARILATIRILMALI OLARAK NCELENMES VE TÜRKYE ÇN

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Deniz Akkahve Devlet Planlama Tekilatı Müstearlıı Bölgesel Gelime ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüü AB Bölgesel Programları Dairesi Bakanı zmir de düzenlenen 2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumunun

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu ette tüketim endeksi, ekonomideki tüketim eilimlerini kartla yapılan tüketimi baz alarak incelemektedir. Bu nedenle, endeks

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi (Sayı 39 - Aralık 21) Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi 39. sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 26 Ocak 211 (Sayı 39 - Aralık 21) Özet Aralık ayında nominal toplam tüketim, bir önceki

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Download von www.bteu.de / Avrupali Türk Isadamlari Birligi Hannover / TAM Vakfi Yayinlari!" #"# Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Bu

Detaylı

Danı man Ö retmen: Selvinaz GÖKALP 26/5/2011, ZM R

Danı man Ö retmen: Selvinaz GÖKALP 26/5/2011, ZM R Özel Ege Lisesi 5. Sınıf Ö rencileri Yıllık projesi Baran B L Bu ra Ülgen ÖZBEK Ekin EV NÇ Orkun KARAGÖZ Tahsin TA ER Yi it SARITABAK Danı man Ö retmen: Selvinaz GÖKALP 26/5/2011, ZM R ÇNDEKLER Home Office

Detaylı

TÜM OTOBÜSÇÜLER VE LETMECLER FEDERASYONU KARAYOLU YOLCU TAIMACILII SEKTÖRÜNÜN TARHSEL GELM

TÜM OTOBÜSÇÜLER VE LETMECLER FEDERASYONU KARAYOLU YOLCU TAIMACILII SEKTÖRÜNÜN TARHSEL GELM TÜM OTOBÜSÇÜLER VE LETMECLER FEDERASYONU KARAYOLU YOLCU TAIMACILII SEKTÖRÜNÜN TARHSEL GELM 1955 ten 1999 a kadar karayolu yolcu taımacılıının ulaım biçimleri içindeki payı Karayolu ile yolcu taımacılıının

Detaylı

Bilgi savunmasının cepheleri

Bilgi savunmasının cepheleri Bilgi savunmasının cepheleri Fatih Emiral Deloitte. Etkin ve güçlü kurumlar için bilgi varlıkları (halen bilançolarında bu adla görülmeseler de) büyük deerlere ulamı ve vazgeçilmez konuma gelmitir. Bu

Detaylı

Kullanım kılavuzunuz HP PAVILION DV2750EN http://tr.yourpdfguides.com/dref/4149062

Kullanım kılavuzunuz HP PAVILION DV2750EN http://tr.yourpdfguides.com/dref/4149062 Bu kullanım kılavuzunda önerileri okuyabilir, teknik kılavuz veya için kurulum kılavuzu. Bu kılavuzdaki tüm sorularınızı (bilgi, özellikler, güvenlik danışma, boyut, aksesuarlar, vb) cevaplarını bulacaksınız.

Detaylı

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlık hizmetlerinde kalite ve güvenlik, çağın getirdiği teknolojik gelişme ve bilgiler ışığında verilen hizmetin istenen sonuçlarını artırma, istenmeyen sonuçlarını

Detaylı

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Amaç Madde 1. Bu Yönetmeliin amacı; Bilgi lem Müdürlüünün tekilat yapısını, hukukî statüsünü, görev, çalıma usul ve esaslarını belirleyerek, hizmetlerin daha

Detaylı

ALMANYA VE AVRUPA BRL NDE TÜRK GRMCL TURKISH ENTREPRENEURSHIP IN GERMANY AND EUROPE UNION

ALMANYA VE AVRUPA BRL NDE TÜRK GRMCL TURKISH ENTREPRENEURSHIP IN GERMANY AND EUROPE UNION ALMANYA VE AVRUPA BRL NDE TÜRK GRMCL TURKISH ENTREPRENEURSHIP IN GERMANY AND EUROPE UNION Prof. Dr. Faruk en Yunus Ulusoy Cem entürk Özet Almanya daki Türk kökenli nüfus arasında 1990 lı yıllarda kendi

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

Çada nternet Yönetimi

Çada nternet Yönetimi Çada nternet Yönetimi Yazar: Dr. Yaman AKDENZ, Siber Hukuk Öretim Üyesi, Leeds Üniversitesi, Birleik Krallık, Direktör, Siber Haklar & Siber Özgürlükler (Birleik Krallık) Cyber-Rights & Cyber-Liberties

Detaylı

Giri. Yabancı, bugün gelen ve yarın giden deil; bugün gelen ve yarın kalandır. (Simmel)

Giri. Yabancı, bugün gelen ve yarın giden deil; bugün gelen ve yarın kalandır. (Simmel) Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 37 Volume: 8 Issue: 37 Nisan 2015 April 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ULUS AIRI GÖÇ

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

Kurumsal Yapısı, Yasal Çerçevesi ve Göstergeleriyle Ula tırma Sektörü

Kurumsal Yapısı, Yasal Çerçevesi ve Göstergeleriyle Ula tırma Sektörü 28 ubat 2007 TS/BAS-BÜL/07-20 Kurumsal Yapısı, Yasal Çerçevesi ve Göstergeleriyle Ulatırma Sektörü Özet Bulgular Türk Sanayicileri ve adamları Dernei (TÜSAD), ulatırma yöntemlerinin sürdürülebilir büyümeye

Detaylı

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS THE EFFECT OF PUZZLE EXPERINCE TO THE STUDENTS SUCCESS IN MATHS TEACHING Yrd.Doç.Dr. EMN AKKAN ÖZET Bu çalımanın amacı; bulmaca etkinliinin, ilköretim

Detaylı

Görme ve İşitme Engellilerin Üniversite İnternet Sayfalarına Erişebilirliği İshak Keskin İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü ishakkeskin@hotmail.com Esra G. Kaygısız

Detaylı

KURUMSAL YÖNETM LKELERNE UYUM RAPORU 1. Kurumsal Yönetim lkelerine Uyum Beyanı Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A..

KURUMSAL YÖNETM LKELERNE UYUM RAPORU 1. Kurumsal Yönetim lkelerine Uyum Beyanı Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.. KURUMSAL YÖNETM LKELERNE UYUM RAPORU 1. Kurumsal Yönetim lkelerine Uyum Beyanı Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.., 01 Ocak 2009 31 Aralık 2009 döneminde Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)

Detaylı

HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ Gaziantep ve AB Projeleri SIRASI KURULUŞ SÖZLEŞME ADEDİ YÜZDESİ HİBE TUTARI ( ) YÜZDESİ 1 Ankara 206 6,39 23.461.895,52 5,83 2 İstanbul 203 6,29 25.963.219,98

Detaylı

! "#$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) "! %2.* ) 3."%$&(' "01 "0 4 *) / )/ ( +) ) ( )

! #$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) ! %2.* ) 3.%$&(' 01 0 4 *) / )/ ( +) ) ( ) ! "#$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) "! %2.* ) 3."%$&(' "01 "0 4 *) / )/ ( +) ) ( )! )! ) 1 87 Seri No'lu Gider Vergileri Genel Teblii Resmi Gazete Sayısı 27737 Resmi

Detaylı

II. KURUMSAL YÖNETM LKELER UYUM RAPORU

II. KURUMSAL YÖNETM LKELER UYUM RAPORU II. KURUMSAL YÖNETM LKELER UYUM RAPORU KURUMSAL YÖNETM LKELERNE UYUM BEYANI Kordsa Global Endüstriyel plik ve Kord Bezi Sanayi ve Ticaret A.. (bundan böyle Kordsa Global veya irket diye anılacaktır) 01

Detaylı

TOPLU KONUT DARES KAYNAKLARININ KULLANIM EKL NE L K N YÖNETMEL K

TOPLU KONUT DARES KAYNAKLARININ KULLANIM EKL NE L K N YÖNETMEL K TOPLU KONUT DARES KAYNAKLARININ KULLANIM EKLNE LKN YÖNETMELK Bakanlar Kurulu Karar Numarası ve Tarihi: 2002/3888-18.3.2002 Dayandıı Kanun Numarası ve Tarihi: 2985-2.3.1984 / KHK/412-9.4.1990 Resmi Gazete

Detaylı

2005 yılı sonu itibarı ile 76,760 adet geçerli alan adı bulunmaktadır. Alt alan adı uzantılarına göre sayısal bilgi aaıda yer almaktadır.

2005 yılı sonu itibarı ile 76,760 adet geçerli alan adı bulunmaktadır. Alt alan adı uzantılarına göre sayısal bilgi aaıda yer almaktadır. NIC.TR (.tr ALAN ADI) YÖNETM.tr Alan Adı Yönetimi kapsamında; yurt çapında ve yurt dıından ".tr" uzantılı alan adı almak isteyen tüm kurum, kurulu ve ahısların; alan adı bavuruları deerlendirilmekte, alan

Detaylı

TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Bursa ubesi olarak;

TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Bursa ubesi olarak; 6. Bölgenin endemik bitki örtüsünün korunması ana hedef olmalıdır. 7. Bölgede bulunan yer altı su kaynaklarının korunması ana hedeflerden olmalıdır. 8. Arıtma sorunu yapılacak bilimsel aratırmalar sonucu

Detaylı

ÇES LETM BLGLER KURUMUN ADI ADRES LETM BLGLER. Av. Sancar BAYAZIT GENEL SEKRETER YETKL K

ÇES LETM BLGLER KURUMUN ADI ADRES LETM BLGLER. Av. Sancar BAYAZIT GENEL SEKRETER YETKL K ÇES LETM BLGLER KURUMUN ADI ADRES LETM BLGLER YETKL K ÇMENTO ENDÜSTRS VERENLER SENDKASI Kuleli Sokak No: 14 Gaziosmanpaa / ANKARA / TÜRKYE Tel: +90 312 447 20 25 Faks: +90 312 447 85 17 E-Posta: genel@ceis.org.tr

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi.sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 22 Ocak 09 Özet Aralık 08 itibariyle tüketim endeksi, nominal olarak yıllık bazda yüzde 3,3 oranında artı göstermitir.

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION AND HABITS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SVAS Ör.Gör. Dr.

Detaylı

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur.

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur. AVUSTRALYA NIN YEN GÜNEY GALLER EYALET SAYITAYI PERFORMANS DENETM RAPORU Yıllık Raporlardan Hareketle Performansın Deerlendirilmesi: Sekiz Kuruluun Yıllık Raporlarının ncelenmesi (Özet Çeviri) Sacit Yörüker

Detaylı

Avrupa Konseyi Proje No EC/1062

Avrupa Konseyi Proje No EC/1062 Avrupa Konseyi Proje No EC/1062!"#$ Projenin Adı Proje Alanı Türkiye de Yolsuzluun Önlenmesi çin Etik (TYEC) Türkiye Projenin Balangıç Tarihi 30 Kasım 2007 Finansman Avrupa Komisyonu (%90) ve Avrupa Konseyi

Detaylı

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002. " ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması" Hk.

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002.  ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması Hk. Bilgi Notu ARATIRMA VE TASNF GRUBU 30.05.2002 "ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması" Hk. ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması Kamu Kurumlarındaki

Detaylı