ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ TTK ÜZÜLMEZ MÜESSESESİ AYAK İŞYERLERİNDE SOLUNABİLİR TOZ YOĞUNLUKLARININ VE KUVARS İÇERİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ADANA, 2009

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TTK ÜZÜLMEZ MÜESSESESİ AYAK İŞYERLERİNDE SOLUNABİLİR TOZ YOĞUNLUKLARININ VE KUVARS İÇERİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Bu Tez../../2009 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir. İmza... İmza... İmza Doç.Dr. Suphi URAL Prof.Dr. M.Emin ÖCAL Doç.Dr. Özen KILIÇ Danışman Üye Üye İmza İmza Doç.Dr. Ahmet DAĞ Yrd. Doç.Dr. Hüseyin VAPUR Üye Üye Bu tez Enstitümüz Maden Mühendisliği Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No : Prof. Dr. İlhami YEĞİNGİL Enstitü Müdürü İmza ve Mühür Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: MMF2009 YL8 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ TTK ÜZÜLMEZ MÜESSESESİ AYAK İŞYERLERİNDE SOLUNABİLİR TOZ YOĞUNLUKLARININ VE KUVARS İÇERİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Suphi URAL Yıl : 2009, Sayfa: 73 Jüri : Prof. Dr. M.Emin ÖCAL Doç. Dr. Suphi URAL Doç. Dr. Özen KILIÇ Doç. Dr. Ahmet DAĞ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin VAPUR Bu çalışmada; TTK Genel Müdürlüğüne bağlı Üzülmez Müessese Müdürlüğü tarafından işletilmekte olan Kurul, Acun, Piriç ve Taban Acılık damarlarındaki ayak işyerlerinde solunabilir toz yoğunlukları ve kuvars içerikleri ölçülerek iş sağlığı ve güvenliği risk dereceleri belirlenmiştir. Toz örnekleme çalışmalarında MRE 113A gravimetrik toz ölçer kullanılmıştır. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi ve TTK İş Güvenliği Eğitim Daire Başkanlığı ndaki Arge Laboratuar ında toz yoğunluğu ve kuvars analizleri FTIR tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak Kurul ve Acun damarlarında ayak işyerlerinde toz yoğunlukları ve kuvars içerikleri müsaade edilebilen Eşik Sınır Değerlerinin üstünde olup III risk seviyelerinde olduğu anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Solunabilir toz, kuvars, kızıl ötesi spektrofotometre yöntemi I

4 ABSTRACT Ms.C. THESIS STUDY OF THE RESPIRABLE DUST CONCENTRATION IN THE COAL FACES OF TTK ÜZÜLMEZ COLLIERY UNIVERSITY OF ÇUKUROVA INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF MINING ENGINEERING Supervisor : Assoc Prof. Dr. Suphi URAL Year : 2009, Pages: 73 Jury : Prof. Dr. M.Emin ÖCAL Doç. Dr. Suphi URAL Doç. Dr. Özen KILIÇ Doç. Dr. Ahmet DAĞ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin VAPUR In this study, respirable dust consantration and its quartz conted of coal faces of the Acun, Kurul, Piriç and Taban Acılık of TTK Üzülmez Colliery were mausered. Risk levels of these coal faces were also determinat. MRE 113A gravimetric dust sampler has been used for dust measurements and ash and quartz contents of the samples have been analysed in ZKÜ and Head of Occupational Safety Training in TTK R&D laboratories using FTIR technique. As a result, dust consantrations and quartz contends of the samples obtained from Kurul and Acun coal faces are over the TWA at the III. Risk level occording to the Turkish regulations. Key Words: Respirable dust, quartz, infrared spectroscopy technique II

5 TEŞEKKÜR Tez konusunun belirlenmesi, kapsamının ayrıntılandırılması, sonuçların yorumlanmasında çok değerli katkıları ile beni yönlendiren ve iş hayatımın yoğunluğundan dolayı bana anlayış gösteren Danışman hocam Sayın Doç. Dr. Suphi URAL a sonsuz teşekkür ederim. Ayrıca Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü nde çalışan Sayın Arş Gör. İlknur EROL a tez çalışmalarım sırasında verdiği yardımlarından dolayı sonsuz teşekkür ederim. TTK İş Güvenliği Eğitim ve Daire Başkanı Sayın Mesut ÖZTÜRK e, Maden Teknikeri Sayın Şeref ALTAN a sonsuz teşekkür ederim. Üzülmez Müessesesi nde toz örneklerinin alımındaki yardımlarından dolayı Asma-Dilaver İşletmesi nde çalışan; Üretim Baş Mühendisi Sayın Müjdat BİROL a, Hazırlık Baş Mühendisi Sayın Birol KARACAM a ve Ocak Mühendisi arkadaşlarıma sonsuz teşekkür ederim. Bu çalışmam sırasında bana desteklerini esirgemeyen maddi manevi her şekilde yanımda olduklarını hissettiren ve beni her zaman motive eden sevgili eşim Duygu ÇEVİKLER e ve aileme sonsuz teşekkür ederim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ.....I ABSTRACT... III TEŞEKKÜR.. III İÇİNDEKİLER.IV ÇİZELGELER DİZİNİ.. VII ŞEKİLLER DİZİNİ..IX SİMGELER VE KISALTMALAR....XI 1.GİRİŞ Çalışmanın Amacı ve Önemi Toz Tozun Oluşumu ve Kaynakları Damar Kalınlığının Etkisi Damar Eğiminin Etkisi Kömür, Yan Taşın Cinsi ve Etkisi Havalandırma Yönü ve Miktarının Etkisi Kömürleşme Derecesinin Etkisi Mekanizasyonun Etkisi Kazı İşyerlerinin Etkisi Toz Türleri Solunabilir Tozlar Trokal Tozlar Alveollere Ulaşan Tozlar Tozların Sınıflandırılması Fibrojenik Tozlar Toksik Tozlar Kanserojen Tozlar Radyoaktif Tozlar Alerji Yapan Tozlar Inert Tozlar 8 IV

7 1.2.4.Toz Maruziyet Sınır Değerleri Pnömokonyoz ve Oluşumu Pnömokonyoza Neden Olan Tozun Boyutu ve Bileşimi Pnömokonyozun Saptanması ve Tedavisi Solunan Tozdaki Pnömokonyoz ile Kuvars İlişkisi TTK Üzülmez Müessesesi nin Tanıtımı TTK Üzülmez Müessesesi nin Tarihçesi ve Sınırları TTK Üzülmez Müessesesi nin Jeolojik Yapısı Stratigrafi Yapısal Jeoloji Tektonizma Rezerv Durumu TTK Üzülmez Müessesesi nin Yönetim Yapısı TTK Üzülmez Müessesesi nin Personel Durumu TTK Üzülmez Müessesesi ndeki Hazırlık ve Üretim Çalışmaları Hazırlık Çalışmalarının Durumu Üretim Çalışmalarının Durumu TTK Üzülmez Müessesesi nde Örnekleme Yapılan İşyerlerin Tanıtımı Kurul (Milopero) Panosunun Tanıtımı Acun (Neomi) Panosunun Tanıtımı Piriç Panosunun Tanıtımı Taban Acılık Panosunun Tanıtımı ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOD Materyal Örnek Alımı İşlemleri Metod Toz Örnekleme Yöntemi FTIR Spektroskopi Yöntemi FTIR Spektroskopinin Temel Prensipleri FTIR (Furier Dönüşümlü Kırmızı Ötesi) Spektrofotometrenin V

8 Çalışma Yöntemi FTIR ile Spektrum Alınması İşlemleri Toz Numunelerin Alınmasında Uygulanan Yöntemler Tozdaki Kuvars İçeriklerin belirlenmesinde Uygulanan Yöntemler ARAŞTIRMA BULGULARI Laboratuarda Yapılan Çalışmalar ZKÜ Mühendislik Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümü Cevher Hazırlama Laboratuarı nda Yapılan Çalışmalar Örneklerdeki Toz Miktarlarının ve Yoğunluklarının Belirlenmesi Örneklerdeki Kül Miktarlarının Belirlenmesi TTK İş Güvenliği ve Eğitim Daire Başkanlığı AR-GE Laboratuarı nda Yapılan Çalışmalar Kuvars İçeriği Ölçümlerinde Kullanılan Tabletlerin Hazırlanması FTIR Spektrofotometre Cihazı Yardımıyla Örneklerdeki Kuvars İçeriklerinin Belirlenmesi TTK Üzülmez Müessesesi nde Alınan Numunelerin Deney Sonuçları 66 5.SONUÇLAR VE ÖNERİLER..68 KAYNAKLAR..70 ÖZGEÇMİŞ..74 EKLER.. 75 VI

9 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Tüm işyerlerinin toz risk derecelerine göre sınıflandırılması...8 Çizelge 1.2. Kristalin silika için bazı ülkelerin maruziyet sınır değerleri..10 Çizelge 1.3. Pnömokonyoz neden olan tozların sınıflandırılması...12 Çizelge yılı Üzülmez Müessesesi rezervleri...29 Çizelge 1.5. Üzülmez Müessesesi ne bağlı işletmelerin rezervleri 29 Çizelge tarihli, yılları arasında çalışan kadrolu ve sözleşmeli personel durumu.30 Çizelge tarihli, yılları arasında çalışan yeraltı- yerüstü işçi sayıları.30 Çizelge tarihli, yılları arası emekli olan yeraltı- yerüstü işçi sayıları...32 Çizelge tarihli, yılları arası emekli olan pano ayak üretim İşçi sayıları.32 Çizelge tarihli, yılları arasında çalışan hazırlık işçi sayıları 33 Çizelge tarihli, yılları arasında lağım, taban ve göçük açma ilerlemeleri Çizelge tarihli, yılları arasında gerçekleştirilen üretim miktarları ve gerçekleşme oranları sayıları...34 Çizelge Kurul panosuna ait bilgiler...35 Çizelge Kurul panosunda çalışan kayıtlı işçiler...35 Çizelge Kurul panosunda çalışan fiili işçiler Çizelge Acun panosuna ait bilgiler...36 Çizelge Acun panosunda çalışan kayıtlı işçiler Çizelge Acun panosunda çalışan fiili işçi sayıları 36 Çizelge Piriç panosuna ait bilgiler...37 Çizelge Piriç panosunda çalışan kayıtlı işçi sayıları 37 Çizelge Piriç panosunda çalışan fiili işçi sayıları.37 Çizelge Taban Acılık panosuna ait bilgiler...38 VII

10 Çizelge Taban Acılık panosunda çalışan kayıtlı işçi sayıları Çizelge Taban Acılık panosunda çalışan fiili işçi sayıları 38 Çizelge 3.1. Kurul panosu toz ölçüm istasyonuna ait bilgiler Çizelge 3.2. Piriç panosu toz ölçüm istasyonuna ait bilgiler Çizelge 3.3. Acun panosu toz ölçüm istasyonuna ait bilgiler...44 Çizelge 3.4. Taban Acılık panosu toz ölçüm istasyonuna ait bilgiler...47 Çizelge 4.1. Saf kuvars içeren tabletlerin FTIR spektrumlarından elde edilen değerler...62 Çizelge 4.2. TTK Üzülmez Müessesesi ndeki örneklemelerin deney sonuçları 67 VIII

11 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Gravimetrik aletlerin birbirleri ile alveoller tutulma eğrisi ile kıyaslanması...14 Şekil µ dan küçük taneciklerin alveollerde ve üst solunum yollarında tutulma Yüzdeleri 15 Şekil 1.3. Üzülmez Müessesesi Şekil 1.4. Üzülmez bölgesi kömür damarları Şekil 1.5. Zonguldak kömür havzası.21 Şekil 1.6. Zonguldak karbonifer penceresi Şekil 1.7. Zonguldak bölgesinin genelleştirilmiş stratigrafik kesiti Şekil 1.8. TTK Üzülmez Müessesesi nin idari yapısı 31 Şekil 3.1. Kurul panosunun planı Şekil 3.2. Piriç panosunun planı Şekil 3.3. Acun panosunun planı...46 Şekil 3.4. Taban Acılık panosunun planı...48 Şekil 3.5. MRE 113A gravimetrik toz örnekleyicisi..49 Şekil 3.6. MRE 113A gravimetrik toz örnekleyicisinin şematik görünümü Şekil 3.7. Moleküllerin titreşim şekilleri...52 Şekil 3.8. IR nın şematik görünümü...54 Şekil 3.9. Kullanılan Agat havan ve porselen krozeler..55 Şekil Kullanılan KBr tablet...55 Şekil kullanılan membran filtre.56 Şekil ZKÜ de kullanılan hassas terazi..57 Şekil ZKÜ de kullanılan fırın..57 Şekil TTK İş Güvenliği Ar-Ge laboratuarı nda kullanılan Perkin Elmer Spectrum BX FTIR Spektrofotometre..59 Şekil 4.1. Elde edilen kalibrasyon doğruları ve denklemleri..63 Şekil 4.2. TTK iş Güvenliği ve Eğitim Ar-Ge laboratuarında elde edilen FTIR spektrumları 64 IX

12 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ BTE : Birikimli toz etkilenmesi DTA : Diferansiyel Termal Analiz (Isı farkları analizi) ESD : Eşik Sınır Değer EKİ : Ereğli Kömür İşletmesi FTIR : Furier dönüşümlü kızıl ötesi IR : Infrared (kızıl ötesi) nm : nanometre ÜTİ : Üzülmez Taşkömürü İşletmesi KBr : Potasyum bromür TTK : Türkiye Taşkömürü Kurumu ZKÜ : Zonguldak Karaelmas Üniversitesi A : soğurma T : geçirgenlik λ : dalga boyu μ : mikron ν : frekans υ : dalga sayısı X

13 1.GİRİŞ 1. GİRİŞ 1.1. Çalışmanın Amacı ve Önemi Madencilikte hazırlık, üretim, doldurma, boşaltma, kırma, eleme ve nakliye işlemleri sırasında arazi yapısına ve uygulanan üretim tekniğine bağlı olarak tozlar oluşmaktadır. Cisimlerin parçalanmaları, kırılmaları ve ezilmeleri sırasında o cismin özelliklerini taşıyan küçük parçacıklar oluşur. Bu parçacıklar toz diye adlandırılır (Karaçelebi, 1980). Kömür ocaklarında çeşitli tozlar oluşmaktadır. Bu tozların uzun süre soluyan kişilerde çeşitli akciğer hastalıkları görülmektedir. Tozların neden olduğu meslek hastalıklarına pnömokonyoz denir. Pnömokonyoza neden olan tozlar inorganik (demir tozu, silistozu, kömür tozu, vb.) ve organik tozlar (pamuk tozu, şeker kamışı tozu, kümes hayvanlarının tüyleri, bazı mikroorganizmalar vs.) olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır (Bilir ve Yıldız, 2004). Pnömokonyoz hastalığı, tüm ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de en önemli meslek hastalıkların başında gelmektedir. Pnömokonyoza yakalanan hastalarda akciğerlerdeki görülen lekelere göre sınıflandırılmaktadır ve hastalığı tedavi edecek bir yöntem yoktur. Hastalığın ilk devrelerinde 2 mm den küçük olan lekeler, önlem alınmadığında büyümekte ve sonuçta akciğerin büyük bir bölümünü kaplayarak son derece ciddi sağlık problemleri yaratmaktadır. Tozların büyüklüğü, akciğer alveollerine kadar ulaşması açısından önem taşımaktadır. Çapı 0,5 μ dan daha küçük tozlar ise alveol içinde de havada asılı olarak kalırlar ve solunumla geri atılırlar. Genellikle çapı 5 10 μ olan tozlar solunum yollarına girdikleri halde alveollere kadar ulaşamazlar, üst solunum sistemi tarafından tutulur ve geri atılırlar. Çapı 0,5 5 μ arasındaki solunabilir tozlar alveollere kadar ulaşabilir (Vidinli, 2006). Solunabilir tozdaki kuvars ile pnömokonyoz ilişkilendirilmesi ise kömür damarının taban ve tavanını oluşturan yan taşlar ile damar içinde yer alan ara kesmelerde bol miktarda kristalin kuvars içermesi gerekmektedir. 1

14 1.GİRİŞ Üretim esnasında işyeri havasına karışan bu tozlar işçiler tarafından solunmaktadır. Serbest silis mineralleri ile silikatlar ciddi pnömokonyoz hastalıkların başlıca etkeni olduğu bilinmektedir. Kural olarak toz tanecikleri serbest silis bakımından ne kadar zengin ise hastalık yaratma tehlikesi o denli fazla olarak kabul edilir (Saltoğlu,1975). İnsanların sağlığını tehdit unsuru oluşturan bu tozların ölçümü için çeşitli toz ölçer cihazlar gerekmektedir. Bu çalışmadaki toz örnekleri yeraltı işyerlerindeki ayak içerisinden, gravimetrik esaslı toz ölçer cihaz ile alınmıştır. Toz örnekleme işlemi için uygun örnekleme noktası seçilmelidir. Cihaz çalışanların solunum seviyesi yüksekliğine konularak, ortamın tozluluk durumuna göre uygun bir süre çalıştırılmalıdır. Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle ilgili yönetmelik e göre; işletmelerdeki toz sınır değeri Eşik Sınır Değer (ESD) terimi ile tanımlanmaktadır. Toz yoğunluğu ESD nin üstünde olan işyerlerinde üretime yönelik olarak işçi çalıştırılmaz. Bu gibi işyerlerinde toz oluşumunun önlenmesi veya tozun bastırılması yöntemleri ile toz yoğunluğunun ESD nin altına düşürülme çalışmaları yapılır. ESD nin altına düştüğü tespit edildiğinde çalışmalara izin verilir (Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde Tozla Mücadeleyle ilgili Yönetmelik, 1990). Bu çalışmanın amacı, TTK Üzülmez Müessesesine bağlı Asma Dilaver İşletmesindeki mevcut Kurul (Milopero), Acun (Neomi), Piriç ve Taban Acılık ayaklardaki solunabilir toz miktarlarının ve yoğunluklarının araştırılması, kül ve kuvars içeriklerinin belirlenmesidir. 2

15 1.GİRİŞ 1.2. Toz Toz, cisimlerin parçalanması, kırılması ve ezilmesi sırasında oluşan tane büyüklüğü 100 µ dan daha küçük, hava içinde asılı kalabilen veya zamanla çökelen parçacıkların genel adıdır. Parçalanan ve ezilen maddenin, cismin yapısına uygun olarak, tozun yapısı da köşeli, yuvarlak ve amorf olabilir Tozun Oluşumu ve Kaynakları Tozun bir bölümü, cevher ve yan kayaçların mekanik işlemler sonucunda küçük parçacıklar haline dönüşmesiyle, bir kısmı ise ocakların havalandırılması sırasında tozun ocak içerisinde taşınmasıyla oluşmaktadır. Yeraltı madenciliğinde toz, özellikle kuru, gevşek ve parçalanmaya uygun olan yumuşak maden yataklarında oluşmaktadır. Toz kaynakları aşağıda verilmektedir (Saltoğlu, 1970). a. Delik delme işlerinde, b. Patlayıcı madde kullanılması işlerinde, c. Ateşlemeden sonra tabanın temizlenmesinde, d. Üretimde; mortopikör, kazıyıcı ve kesici makinaları ile çalışmada, e. Kırma işlerinde, f. Doldurma işlerinde, g. Vagon ile nakliyatta, sallantı oluklarda ve taşıyıcı bantlarda, h. Tamburların sürtünmesinde, i. Kazılmış malzemelerin doldurulma veya boşaltılmasında, j. İşçilerin galeride yürümelerinde, k. Kazılmış yerlerin doldurulmasında, özellikle pnömatik ramblede, l. Eski ocaklardaki göçüklerde, m. Kömür tozu ve grizu patlamalarına karşı şantiyelerin taş tozu ile tozlanması işlerinde, n. Galeri kesitinin genişletilmesi işlerinde, o. Tahkimat işlerinde, p. Tavanın alçalması ve çökmesinde, q. Nakliyat işleri (skip nakliyat, kuyu nakliyat, vb) 3

16 1.GİRİŞ r. Skip nakliyatında, depoların ve nakliyat kafesinin doldurulmasında, s. Vagonların kuyu nakliyatında, t. Cevher aynasının ve topukların tahkimattan kurtulması ve arazi basıncı ile parçalanmasında toz meydana gelmektedir, u. Ani zorlamalarda, mesela arazi darbelerinde, İki çeşit toz kaynağı mevcut olup, bunlardan primer toz kaynağı, taşın ve minerallerin parçalanmasından sekonder toz kaynağı ise çökmüş olan tozun tekrar girdaplaşması ile meydana gelir (Saltoğlu, 1970). Solunabilir toz miktarına etki eden etmenlere aşağıda sıralanmaktadır Damarın Kalınlığının Etkisi İnce damarlarda kalın damarlara göre toz oluşumu daha fazladır. Çünkü bu işyerlerinde havadaki toz yoğunlukları kalın damarlara göre fazladır. İnce damarlarda galerilerin tavan ve tabanın daha sonradan genişletilmesinden dolayı daha fazla toz meydana gelir. Kalın damarlarda galeriler genellikle kömür içerisinde sürüldüğünden pek az yantaş alınır (Saltoğlu, 1970) Damarın Eğiminin Etkisi Meyilli damarlarda daha fazla toz meydana gelmektedir. Dik damarlarda kazılan kömür, oluk üzerinde serbestçe düştüğünden toz oluşumu fazladır (Saltoğlu, 1970) Kömür, Yan Taşın Cinsi ve Etkisi Mineraller veya taşlar ne kadar elastik ve plastik olursa, parçalanmada az toz meydana gelir. Kuvars gibi kolay kırılan mineraller fazla toz meydana getiriler. Kömürün tavan ve taban taşın özelliği önemlidir. Kömürün ve taşın yumuşaklığı toz miktarını azaltmaktadır. Kömür damarlarında veya maden yataklarının arasında bulunan yumuşak ve plastik kayaçlarda oluşan toz, tavanı kumtaşı, konglomera veya kuvars içeren kayaçlara göre daha az olmaktadır (Erol, 2007). 4

17 1.GİRİŞ Havalandırma Yönü ve Miktarının Etkisi Fazla metan içeren kömür ocaklarında metan yüzdesini tehlikesiz miktara indirmek için fazla hava verilmekte bu ise toz miktarını azaltmaktadır. Kömürün nakli temiz hava yönüne ters olduğundan toz miktarının artmasına neden olur (Erol,2007) Kömürleşme Derecesinin Etkisi En fazla toz antrasit ve buna benzer kömür damarlarında meydana gelir. Kömür ne kadar genç ve kömürleşme derecesi ne kadar az ise su miktarı o kadar fazla, kırılması o kadar az olur. Belirli dereceye kadar plastik olup bundan dolayı sert ve kolay kırılan antrasit kömürlerine göre daha az toz oluştururlar. Eski kömürler genç kömürlere gör daha fazla kuvars tozu (kuvars kum) içermektedir. Kömürleşmeden önce kuvarslı kum eşit miktarda bulunsa bile, kömürleşme derecesinde organik maddeler azaldığında kül oluşumuna sebep olan organik maddeler geri kalır ve kömür de kuvars miktarı zenginleşir. Bunun için yeni kömürlerde ki kuvars miktarı eski kömürlerden daha fazladır (Saltoğlu, 1970) Mekanizasyonun Etkisi Genellikle maden makinaları ve özel patlayıcı maddelerle, yani ocağın mekanizasyonu ile toz miktarının artığı görülür. Mekanizasyon çalışmayı kolaylaştırıp, işletmenin randımanını yükseltse bile toz miktarı eşit olarak fazlalaşmaktadır (Saltoğlu, 1970) Kazı İşyerlerinin Etkisi Eski imalatlarda, zamanın koşullarından kaynaklanan nedenlerden dolayı bir miktar kömür üretilmeden bırakılmıştır. Günümüzde bu panolarda ki kömürler yeniden üretilmektedir. Bu işyerlerinin avantajı, nemli olmaları nedeniyle toz oranının az olmasıdır. Ayrıca çalışma ortamında çamurlaşma ve topraklaşma özelliği 5

18 1.GİRİŞ gösteren ara kesmeler, tavan-taban taşları solunabilir toz yoğunluğunu daha da azaltmaktadır (Algan ve Özkan, 1988) Toz Türleri Tozlar, kimyasal kökenlerine ve biyolojik etkilerine göre sınıflandırılabilir. Mesleki sağlık açısından ise tozlar üç grupta incelenmektedir (TSE, 1996). a) Solunabilir tozlar b) Trokal tozlar c) Alveollere ulaşan tozlar Solunabilir Tozlar Solunabilir tozların % 50 sinin aerodinamik çapı μm nin altında kalan, trokal ve alveollere ulaşan tozları da içeren, maruz kalındığında ise tüm solunum sistemini etkileyen tozlardır. Ağız ve burun yoluyla alınan, havada asılı kalan tüm parçacıkların kütlesi şeklinde tanımlanmaktadır (TSE, 1996) Trokal Tozlar Trokal tozların % 50 sinin aerodinamik çapı 10 μm nin altında kalan, alveollere ulaşan tozları da içeren, maruz kalındığında alt solunum yollarını etkileyen ve akciğere kadar ulaşabilen tozlardır Alveollere Ulaşan Tozlar Alveollere ulaşan tozların % 50 sinin aerodinamik çapı 4 μm nin altında kalan ve maruz kalındığında alveollere kadar ulaşabilen tozlardır (TSE, 1996) Tozların Sınıflandırılması Tozlar biyolojik etkileri açısından altı grupta toplanır (Erol, 2007). a) Fibrojenik tozlar b) Toksik tozlar 6

19 1.GİRİŞ c) Kanserojen tozlar d) Radyoaktif tozlar e) Alerji yapan tozlar f) İnert tozlar Fibrojenik Tozlar Silikoz ve asbestoz gibi pnömokonyozların oluşmasına neden olabilirler serbest kristalin silisyumdioksit (SiO 2 ) yani kuvars, kristobalit ve tridimit tozları silikozu oluşturur. Bunlardan doğada en çok bulunanı kuvars olup, Kristobalit ( C) ve Tridimit ( C) daha az ve belli sıcaklıklarda rastlanır (Baysal, 1979) Toksik Tozlar Çeşitli organlar üzerinde (sinir sistemi, karaciğer, böbrekler, mide ve bağırsaklar, solunum organları, kan yapıcı organlar v.b) kronik veya akut zehirli etki yapan tozlar, toksik tozlar olarak tanımlanır. Bunların en başında gelenleri; berilyum, arsenik, kurşun, radyum, toryum, vanadyum, krom, nikel, civa, kadmiyum, antimuan, manganez, tungsten, gümüş tozlardır (Gebedek Karaali, 1998) Kanserojen Tozlar Asbest, arsenik, berilyum, kromatlar (kalsiyum-potasyum-sodyum), nikel (nikel metalleri, nikelsülfit, nikeloksit, nikelkarbonat) tozları insanlarda kansere yol açabilen tozlardır (Gebedek Karaali, 1998) Radyoaktif Tozlar Radyoaktif maddelerin yaymış olduğu iyonize ışınlar, insan organizmasının hücre ve dokularında hasar yapar, genetik bozukluğa neden olur. En önemli radyoaktif tozlar, uranyum, toryum, seryum ve zirkon bileşikleri, trityum ve radyum tozlarıdır (Erol, 2007). 7

20 1.GİRİŞ Alerji Yapan Tozlar Belli insanlar üzerinde alerji yapabilen, astım, ekzama gibi hastalıkların oluşmasına neden olabilen tozlardır. Alerji yapan tozlar ise; tahıl, kereste vb. tozlarıdır (Erol, 2007) İnert Tozlar Vücutta birikilebilen fakat fibrojenik ve toksik etkileri olmayan, belli bir hastalığı oluşturmayan tozlardır. Bu nötr tozlar, demiroksit, titandioksit, magnezyumoksittir (Gebedek Karaali, 1998) Toz Maruziyet Sınır Değerleri tarih sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelik in 16. maddesine göre sağlığa zararlı (ipliksi toz dışında) toz bulunan yer altı işyerleri ortam havasındaki toz, miktar ve toz niteliklerine göre, I, II, III, IV olarak belirlenen toz risk dereceleriyle sınıflandırılır. Toz risk derecesi, kuvars içeren solunabilir toz ve solunabilir kuvars tozu içeriğine göre Çizelge 1.1 deki tespit edilmiştir. Çizelge 1.1. Tüm işyerlerinin toz risk derecelerine göre sınıflandırılması (Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelik, 1990) Toz Riski Derecesi ESD Kuvars İçeren Solunabilir Toz (mg/m 3 ) ESD Solunabilir Kuvars Toz (mg/m 3 ) I 0-2,5 0-0,125 II 2,6-6 0,130-0,25 III 5,1-10 0,27-0,50 IV 10+ 0,5 Yönetmelik kapsamına giren tüm işyerlerinde ortam havasında kristal yapıda SiO 2 içeriği %5 ten az olduğu takdirde Eşik Sınır Değeri (ESD; TWA) 5 mg/m³ 8

21 1.GİRİŞ olarak kabul edilir. Ortam havasında kristal yapıda SiO 2 içeriği %5 den fazla olan solunabilir tozların Eşik Sınır Değerleri (ESD) eşitlik [1] yardımıyla bulunur. 25 ESD = [1] % SiO 2 Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde, tamamen kristal yapıda SiO 2 içeren solunabilir tozlarda uzun süre ve olağan çalışma koşullarında sağlık açısından herhangi bir sorun oluşturmayacağı öngörülen ESD 0,25 mg/m 3 olmaktadır. Maruziyet sınır değerlerini belirlemek üzere uzun ve kısa vadeli ölçümler yapılmalıdır. Zaman Ağırlıklı Ortalama (Time Weighted Average - TWA) : En az 8 saat ve olağan çalışma koşullarında işçinin maruz kaldığı toz konsantrasyonunu ifade eder. Kısa Dönem Maruziyet Sınır Değeri (Short term exposure limits STEL) : 15 dakika süreyle maruziyet konsantrasyonu belirlemek üzere yapılan ölçümlerde kullanılmaktadır. İşyeri Maruziyet Sınır Değeri, en az 8 saat ve olağan çalışma koşullarında, sağlık açısından herhangi bir sorun oluşturmayan günlük aşılmaması değerdir. Her ülke kendi koşullarını dikkate alarak İşyeri Maruziyet Sınır Değerleri geliştirmekte ve bu sınır değerleri uygulamaya koyarken gerekli yasal düzenlemeleri de yapmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri (OSHA), Belçika, Danimarka, Finlandiya, Norveç, Portekiz, İsveç, Yunanistan, İspanya ve Fransa da solunabilir tozlardaki kristalin yapıda SiO 2 miktarının sınır değeri kuvars, tridimit ve kristobalit için ayrı ayrı belirlemiştir. Çizelge 1.2 de gösterilmektedir. Maruziyet sınır değeri Amerika Birleşik Devletleri (OSHA), Yunanistan, Danimarka, Belçika, Norveç, Portekiz, İsveç ve Fransa da Kuvars için 0,1 mg/m 3, tridimit ve kristobalit için 0,05 mg/m 3 olarak belirlenmiştir. İngiltere, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Avusturya, İsviçre ve Avustralya da ise Kristalin yapıda SiO 2 miktarı için Kuvars, Tridimit ve Kristobalit minerallerin solunabilir tozlardaki toplamı dikkate alınmaktadır (Ural, 2007). İngiltere de WEL 0,1 mg/m 3, İrlanda ve İtalya da 0,05 mg/m 3, Hollanda da 0,075 mg/m 3 ve Avustralya da 0,1 mg/m 3 dür. NIOSH ise solunabilir tozlardaki 9

22 1.GİRİŞ kristalin SiO 2 miktarı için REL değerini 0,05 mg/m 3 olarak önermektedir. Kuruluş, önerdikleri REL konsantrasyonun pnömokonyoz riskini tam olarak önleyemediğini ancak, halen toz örnekleme ve kristalin yapıda SiO 2 miktarını belirlemek üzere kullanılmakta olan yöntemlerin de REL in 0,05 mg/m 3 değerinden aşağıya çekilmesine olanak vermediğini belirtmektedir (Kathleen, 2002; Ural, 2007). Çizelge 1.2. Kristalin silika için bazı ülkelerin maruziyet sınır değerleri (Ural, 2007) Maruziyet Sınır Değerleri (mg/m 3) Ülke Kuvars Tridimit Kristobalit Avusturya 0,150 0,150 0,150 Belçika 0,100 0,100 0,100 Danimarka 0,100 0,050 0,050 Finlandiya 0,200 0,100 0,100 Fransa 0,100 0,050 0,050 Yunanistan 0,100 0,050 0,050 İngiltere 0,100 0,100 0,100 İrlanda 0,050 0,050 0,050 İtalya 0,050 0,050 0,050 Lüksemburg 0,150 0,150 0,150 Hollanda 0,075 0,075 0,075 Norveç 0,100 0,050 0,050 Portekiz 0,100 0,050 0,050 İspanya 0,100 0,050 0,050 İsveç 0,100 0,050 0,050 İsviçre 0,150 0,150 0,150 ABD 0,100 0,100 0,100 Türkiye 0,250 0,250 0,250 10

23 1.GİRİŞ Pnömokonyoz ve Oluşumu Tozun neden olduğu meslek hastalıkları genel olarak pnömokonyoz olarak bilinir. Akciğerde tozların birikmesi ve onlara bağlı doku reaksiyonu sonucu oluşan hastalığa pnömokonyoz. Pnömokonyoz, hastalığa neden olan tozun cinsine göre adlandırılmaktadır. Örneğin, kömür tozunun solunması ile antrakoz, kuvars içeren tozların solunmasıyla silikoz, demir tozlarının solunmasıyla sideroz, asbest tozlarının solunması ile asbestoz adı verilen rahatsızlıklar oluşmaktadır (Ataman, 1973). Pnömokonyoz hastalıkları içerisinde insan sağlığı için en tehlikeli olanı silikozdur. Punus, Hippokrates ve Celcus gibi bilginlerin yazarlarından, bu hastalığa eski çağlardan beri rastlanıldığı anlaşılmaktadır. Silikosis kelimesi ilk olarak 1870 yılında Visconti tarafından kullanılmış, 1883 yılında Arnold hastalığın patolojik anatomisi üzerindeki ilk araştırmayı yapmıştır (Stoces, ve Jung, 1970). Kömür ocaklarında solunabilir toz içinde genelde kömür tozunun yanında kaolen, mika, kuvars gibi mineral tozları vardır. Bu nedenle kömür madeninde çalışan işçilerin pnömokonyozu, kömür işçisi pnömokonyozu veya antrakosilikoz adını alır. Solunum yoluyla akciğer ve alveollere kadar giden ince tozlar, alveol duvarlarında fagosit olarak adlandırılan ve bünyenin yabancı cisme direncini oluşturan hücrelerle karşılaşırlar. Alveollerde, tozun zararsız hale getirilmesini sağlayan fagositler, tozlu çalışma ortamlarında bütün tozu dışarı atamazlar. Akciğerde biriken bu tozlar, tepkisel bağ dokusu (fibrozis) oluşumuna neden olurlar ve akciğer alveolleri ile etrafındaki damarların görevini yapmasını önleyerek iltihap yaratır. Zamanla ağ şeklinde bağ dokuları ortaya çıkar. Oluşan bu dokular, yumrucuklara, ileri aşamada da nodüllere dönüşür. Çok ilerlemiş aşamalarda bağ doku oluşumunu artarak sert yumrular oluşmakta ve bunların parçalanmasıyla akciğer loblarında ağır yaralanmalar meydan gelmektedir (Didari, 1983b). Maluliyet ve iş görmezliğe neden olan ve hatta ölümle sonuçlanan (silikoz, asbestoz, vb) şekilleri yanında, hiçbir klinik belirti vermeden tamamen zararsız sayılabilecek şekilde devam eden (sideroz, baritoz vb.) pnömokonyoz türleri de 11

24 1.GİRİŞ mevcuttur (Ilıcak, 1988; Erol, 2007). Pnömokonyoza neden olan tozlar, inorganik ve organik olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır (Çizelge 1.3). Çizelge 1.3. Pnömokonyoz neden olan tozların sınıflandırılması (Yaprak, 1988) SİLİSYUM OKSİTLERİ İÇEREN MİNERALLER 1.Kristalize Silisler (SiO 2 ): Kuvars Kristobalit Tridimit 2. Kristalize Silikatlar (SiO 4, SiO 3,Si 2 O 5, Si 3 O 8, Si 4 O 11 ve katyon): Asbestoz,Talk, Kaolen 3. Karışık Tozlar (silisyum silikatlar vd.) Kuvars+Kömür Kuvars+Demiroksitler İNORGANİK TOZLAR SİLİSYUM OKSİTLERİ İÇERMEYEN MİNERALLER Beril Klihalit Böhmit Grafit Hematit Sert Metal Mineralleri (Sülfitler,Arsenitler,Tellüritler) ORGANİK TOZLAR Pamuk Tozları Tahıl Tozları Deterjan Tozları Mayalama Hammaddeleri Lifli Şekerkamışı artıkları Pnömokonyoza Neden Olan Tozun Boyutu ve Bileşimi Pnömokonyoz hastalığın meydana gelmesinde önemli olan tozun çapıdır. Çapları 5μ dan büyük olan tozlar alveollere kadar gidemeden üst solunum yollarında tutulurlar. Pnömokonyoz için daha az önemli olan bu büyük partiküller üst solunum yolu hastalıkları için tehlikelidir. Çapı 0,2 μ olan küçük tozlar ise alveol yüzeyine ulaşamadan nefes verme havası ile dışarı atılırlar. Yapılan araştırmalar, pnömokonyoza neden olan tozların üst solunum yollarında geçerek akciğerin alveollerine kadar varabilen 0,2-5 μ arasındaki tozlar olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yalnız 5μ dan daha büyük taneciklerin üst solunum yollarında süzüldüğü ve alveollere kadar ulaşamadığı konusunda araştırmacılar ortak düşüncede olmalarına rağmen, akciğerde tutulmaksızın solunumla geriye atılan en küçük toz boyutu üzerinde böyle genel bir anlaşma yoktur, çoğunlukla 0,5 μ kabul edilmektedir.tozun alveollerde tutulan boyutlarıyla ilgili olarak araştırmacıların hemen hepsi Hatch ın eğrisini benimsemektedir (Şekil 1.1). Brown ve Hatch (1950) yaptıkları araştırmada solunabilen tozun ancak %2-4 ün akciğerde devamlı olarak biriktiğini ve bu oranın kişiden kişiye değiştiğini göstermişlerdir (Didari, 1983b; Erol, 2007). 12

İş Ortamında İnorganik Toz Ölçüm ve Analiz Yöntemleri. Öğr. Gör. Alpaslan Ertürk Maden Yük. Mühendisi Dokuz Eylül Üniversitesi

İş Ortamında İnorganik Toz Ölçüm ve Analiz Yöntemleri. Öğr. Gör. Alpaslan Ertürk Maden Yük. Mühendisi Dokuz Eylül Üniversitesi İş Ortamında İnorganik Toz Ölçüm ve Analiz Yöntemleri Öğr. Gör. Alpaslan Ertürk Maden Yük. Mühendisi Dokuz Eylül Üniversitesi Tozların Sınıflandırması 1- Fibrojenik Tozlar (solunum sistemine zararlı olanlar)

Detaylı

TOZDAN NASIL KORUNABİLİRİM?

TOZDAN NASIL KORUNABİLİRİM? TOZDAN NASIL KORUNABİLİRİM? TOZ NEDİR? TOZ: Çeşitli organik ve inorganik maddelerden aşınma, parçalanma, öğütme, yanma veya mekanik olarak kırma, parçalama, delme, öğütme işlemleri sırasında ve sonucunda

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh.

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh. TKİ. OAL. İşletmesinde Toz Problemi TKİ Maden Müh. 1) Giriş Henüz, Türkiye'de kömür ve metal ocaklarında teneffüs edilebilir toz kontrolü yapılmamaktadır. Bu alandaki çalışmaların önemi gün geçtikçe daha

Detaylı

TTK Amasra Taşkömürü İşletmesi 1989 Yılı Toz Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi

TTK Amasra Taşkömürü İşletmesi 1989 Yılı Toz Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi MADENCİLİK Eylül September Cilt Volume XXXI Sayı TTK Amasra Taşkömürü İşletmesi Yılı Toz Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi The Analysis of Dust Measurement Results in at TTK Amasra Hardcoal Enterprise

Detaylı

MART MARCH TTK KARADON MÜESSESESİ OCAKLARINDA SOLUNABİLİR TOZLARIN KUVARS İÇERİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI

MART MARCH TTK KARADON MÜESSESESİ OCAKLARINDA SOLUNABİLİR TOZLARIN KUVARS İÇERİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI MADENCİLİK MART MARCH 999 CİLT-VOLUME SAYI - NO 38 TTK KARADON MÜESSESESİ OCAKLARINDA SOLUNABİLİR TOZLARIN KUVARS İÇERİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI Study of the Quartz Content of the Respirafole Dust in the

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Brifingi

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Brifingi Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Brifingi 3 Mayıs 2015 Ejder ERBAY - Müessese Müdürü Giriş &Tarihçe Amasra Karboniferi ndeki ilk

Detaylı

5 Kasım 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28812 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:

5 Kasım 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28812 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: 5 Kasım 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28812 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: TOZLA MÜCADELE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

ZONGULDAK İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ZONGULDAK İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ZONGULDAK İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ildir. Zonguldak ili, Batı Karadeniz Bölgesi nde, Karadeniz e batı ve kuzeyden kıyısı olan bir Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde gerek metalik madenlere

Detaylı

EK-1 (*)(**) TOZ MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ TABLOSU. Maddenin Adı CAS No (1) Toplam Toz Miktarı TWA/ZAOD (mg/m3) (2)

EK-1 (*)(**) TOZ MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ TABLOSU. Maddenin Adı CAS No (1) Toplam Toz Miktarı TWA/ZAOD (mg/m3) (2) EK-1 (*)(**) TOZ MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ TABLOSU Maddenin Adı CAS No (1) Toplam Toz Miktarı TWA/ZAOD (mg/m3) (2) Alfa-alumina 1344-28-1 15 5 Aluminyum Metal 7429-90-5 15 5 Amonyum sülfamat 7773-06-0

Detaylı

4. FAYLAR ve KIVRIMLAR

4. FAYLAR ve KIVRIMLAR 1 4. FAYLAR ve KIVRIMLAR Yeryuvarında etkili olan tektonik kuvvetler kayaçların şekillerini, hacimlerini ve yerlerini değiştirirler. Bu deformasyon etkileriyle kayaçlar kırılırlar, kıvrılırlar. Kırıklı

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

2. Zonguldak Kömürlerinin Briketlenmesi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Araştırma Fonu Projesi, 96-115-01-08, Proje Yöneticisi, 1996.

2. Zonguldak Kömürlerinin Briketlenmesi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Araştırma Fonu Projesi, 96-115-01-08, Proje Yöneticisi, 1996. Yrd. Doç. Dr. İbrahim BUZKAN 1. Trakya Havzası Kömürlerinde İz Elementlerin İncelenmesi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Araştırma Fonu Projesi, 96-115-001-04, Proje Yöneticisi, 1997. 2. Zonguldak Kömürlerinin

Detaylı

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI Dr. Buhara Önal ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Meslek Hastalığı 506 s. Sosyal Sigortalar Kanunu 11. md Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre

Detaylı

VIII. FAYLAR (FAULTS)

VIII. FAYLAR (FAULTS) VIII.1. Tanım ve genel bilgiler VIII. FAYLAR (FAULTS) Kayaçların bir düzlem boyunca gözle görülecek miktarda kayma göstermesi olayına faylanma (faulting), bu olay sonucu meydana gelen yapıya da fay (fault)

Detaylı

Galeri Tahkimatlarının (Demir Bağlar) Boyutlandırılması İçin Pratik Yol

Galeri Tahkimatlarının (Demir Bağlar) Boyutlandırılması İçin Pratik Yol Galeri Tahkimatlarının (Demir Bağlar) Boyutlandırılması İçin Pratik Yol Ender PEKDEMİR* Konu, Kari Terzaghi'nin kurduğu teori üzerinde T.L. White ve R.V. Proctor tarafından geliştirilmiş ve Amerikan tipi

Detaylı

YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ

YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ YAYINLARI NO:337 Prof. Dr. Ferhan ŞİMŞİR YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ 1. BASKI İZMİR - 2015 Prof. Dr. Ferhan ŞİMŞİR İZMİR -

Detaylı

ZONGULDAK TAŞKÖMÜRÜ HAVZASININ GELECEĞİ HAKKINDA DÜŞÜNCELER

ZONGULDAK TAŞKÖMÜRÜ HAVZASININ GELECEĞİ HAKKINDA DÜŞÜNCELER ZONGULDAK TAŞKÖMÜRÜ HAVZASININ GELECEĞİ HAKKINDA DÜŞÜNCELER IDEAS ON THE FUTURE OF ZONGULDAK COAL BASIN Alim DEĞİRMENCİ Anahtar Sözcükler Üretim Ekonomisi, Zonguldak Havzası ABSTRACT Zonguldak Coal

Detaylı

UYUMSUZLUKLAR VE GÖRECELİ YAŞ KAVRAMI

UYUMSUZLUKLAR VE GÖRECELİ YAŞ KAVRAMI UYUMSUZLUKLAR VE GÖRECELİ YAŞ KAVRAMI Diskordans nedir? Kayaçların stratigrafik dizilimleri her zaman kesiksiz bir seri (konkordan seri) oluşturmaz. Bazen, kayaçların çökelimleri sırasında duraklamalar,

Detaylı

Temel Kayaçları ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ GİRİŞ ÇALIŞMA ALANININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ

Temel Kayaçları ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ GİRİŞ ÇALIŞMA ALANININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ İlker ŞENGÜLER* GİRİŞ Çalışma alanı Eskişehir grabeni içinde Eskişehir ilinin doğusunda, Sevinç ve Çavlum mahallesi ile Ağapınar köyünün kuzeyinde

Detaylı

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI Altan İÇERLER 1, Remzi BİLGİN 1, Belgin ÇİRKİN 1, Hamza KARAMAN 1, Alper KIYAK 1, Çetin KARAHAN 2 1 MTA Genel Müdürlüğü Jeofizik

Detaylı

ÜNİTE 11 İŞ HİJYENİ İÇİNDEKİLER. Prof. Dr. Suphi URAL HEDEFLER İŞ HİJYENİ VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

ÜNİTE 11 İŞ HİJYENİ İÇİNDEKİLER. Prof. Dr. Suphi URAL HEDEFLER İŞ HİJYENİ VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ İŞ HİJYENİ VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ İÇİNDEKİLER Giriş Tozlu İşlerde Risk Değerlendirmesi Gürültülü İşlerde Risk Değerlendirmesi İŞ HİJYENİ Prof. Dr. Suphi URAL HEDEFLER Bu üniteyi çalıştıktan sonra; İş

Detaylı

NIOSH 7082 TS ISO 8518

NIOSH 7082 TS ISO 8518 Sayfa 1 / 6 Sıra No Adı Referans Metot Matris Numune Miktarı İŞ HİJYENİ FİZİKSEL FAKTÖRLER ÖLÇÜM ve ANALİZ LİSTESİ 1 Solunabilir Toz Numunesi Alma ve Gravimetrik Değerlendirilmesi MDHS 14/3 Çalışma Ortamı-Kişisel

Detaylı

Deprem bir doğa olayıdır. Deprem Bilimi ise bilinen ve bilinmeyen parametreleriyle, karmaşık ve karışık teoriler konseptidir

Deprem bir doğa olayıdır. Deprem Bilimi ise bilinen ve bilinmeyen parametreleriyle, karmaşık ve karışık teoriler konseptidir DEPREM VE ANTALYA NIN DEPREMSELLİĞİ 1. BÖLÜM DEPREM Deprem bir doğa olayıdır. Deprem Bilimi ise bilinen ve bilinmeyen parametreleriyle, karmaşık ve karışık teoriler konseptidir 1.1. DEPREMİN TANIMI Yerkabuğu

Detaylı

TOKAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

TOKAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI TOKAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Tokat ili, Karadeniz Bölgesinde Orta Karadeniz bölümünün iç kısımlarında yer alır. Tokat ili Devecidağ ile Köroğlu Dağı arasında uzanan tektonik hattın kuzey ve güneyinde

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU

HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU HEYELAN ETÜT VE ARAZİ GÖZLEM FORMU İL HEYELAN AKTİVİTE DURUMU Olmuş Muhtemel Her ikisi FORMU DÜZENLEYENİN İLÇE AFETİN TARİHİ ADI SOYADI BELDE ETÜT TARİHİ TARİH KÖY GENEL HANE/NÜFUS İMZA MAH./MEZRA/MEVKİİ

Detaylı

Değerli Öğrenciler, Yrd. Doç. Dr. Gökhan AYDIN

Değerli Öğrenciler, Yrd. Doç. Dr. Gökhan AYDIN Değerli Öğrenciler, Proje raporlarının hazırlanmasında, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü nün tez yazım kılavuzu referans alınacaktır. İlgili kılavuz sizlerle paylaşılacaktır. Raporlarınızın

Detaylı

YÖNETMELİK. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: TOZLA MÜCADELE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar.

YÖNETMELİK. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: TOZLA MÜCADELE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. 5 Kasım 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28812 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: YÖNETMELİK TOZLA MÜCADELE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir.

Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir. KIVRIM VE KIVRIM TİPLERİ Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir. Deniz veya okyanus diplerinde (jeosenklinallerde)

Detaylı

KÖMÜR OCAKLARINDA TOZ PROBLEMİ VE ÇEŞİTLİ TOZ TÂYLN METODLARI

KÖMÜR OCAKLARINDA TOZ PROBLEMİ VE ÇEŞİTLİ TOZ TÂYLN METODLARI KÖMÜR OCAKLARINDA TOZ PROBLEMİ VE ÇEŞİTLİ TOZ TÂYLN METODLARI Fütuhat BAYSAL* özet Maden işyerlerinde, arazinin yapısına ve teknolojiye bağlı olarak hâsıl olan tozlar, İcabında iğcilerin sağlığını tehdit

Detaylı

BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BOLU İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Karadeniz Bölgesinin Batı Karadeniz bölümünde yer alan Bolu ili, ülkemizin en önemli tektonik yapılarından biri olan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) üzerinde bulunmaktadır.

Detaylı

Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı. Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1

Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı. Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1 Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1 İÇERİK Metan gazının oluşumu ve özellikleri Grizunun tanımı ve havalandırma ilişkisi Metan drenajı ve yöntemleri

Detaylı

ANTALYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ANTALYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ANTALYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Antalya ili, Türkiye'nin güneyinde Akdeniz Bölgesinde yer alan ve ülkemizin turizm başkenti sayılabilecek bir ilidir. Toros orojenik kuşağı içinde Antalya ve Alanya

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI Herhangi bir düzlem üzerinde doğrultuya dik olmayan düşey bir düzlem üzerinde ölçülen açıdır Görünür eğim açısı her zaman gerçek eğim açısından küçüktür Görünür eğim

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA Sayı:B30.2.ÇKO.0.47.00.05/ 488 Tarih:19.06.2009 EMRE TAŞ ve MADENCİLİK A.Ş. TARAFINDAN GETİRİLEN 3114780 ERİŞİM NOLU VE 20068722 RUHSAT NOLU SAHADAN ALINAN BAZALT LEVHALARININ VE KÜP ÖRNEKLERİNİN MİNEROLOJİK,

Detaylı

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ Erdal Kaçmaz 29 Eylül 2011 1 İÇERİK Maden Kanununun Kapsamı Maden Grupları, Alanları ve Süreleri Kimler

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

MADEN MÜHENDİSİ TANIM

MADEN MÜHENDİSİ TANIM TANIM Yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren, madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri

Detaylı

ZONGULDAK TAŞKÖMÜRÜ HAVZASI ARAZİ GEZİSİ

ZONGULDAK TAŞKÖMÜRÜ HAVZASI ARAZİ GEZİSİ 1 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ ZONGULDAK TAŞKÖMÜRÜ HAVZASI ARAZİ GEZİSİ (KÖMÜR JEOLOJİSİ VE SEDİMANTOLOJİ DERSLERİ KAPSAMINDA) Gezi Liderleri Prof. Dr. Faruk Ocakoğlu (ESOGÜ, Jeoloji Mühendisliği Bölümü)

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

1 GİRİŞ 2 UYGULAMA AYAĞININ TANITIMI

1 GİRİŞ 2 UYGULAMA AYAĞININ TANITIMI Türkiye 7. Uluslararası Madencilik Kongresi ve SergısıTUMAKS 00, 00, ISBN 975395466 TTK'da Çalışan Bir Ayakta Hidrolik Direk ve Ağaç Tahkimat Maliyetlerinin Karşılaştırılması O. Yaralı Zonguldak Karaelmas

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Eğitimin Amacı Eğitimin amacı, işyerlerinde sağlıklı güvenli bir ortamı temin etmek, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını %0 a indirmek, çalışanları yasal hak ve

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç, Kapsam, Kanuni Dayanak, Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç, Kapsam, Kanuni Dayanak, Tanımlar MADEN VE TAŞOCAKLARI İŞLETMELERİNDE VE TÜNEL YAPIMINDA TOZLA MÜCADELEYLE İLGİLİ YÖNETMELİK* (*14/09/1990 tarih ve 20635 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır) Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç, Kapsam,

Detaylı

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ B& S YATIRIM A.Ş. Kırşehir Nefelin İşletmeleri w w w. b s ya t i r i m.co m.t r Ankara Merkez Kırşehir Nefelin

Detaylı

...ELERİNDE TOZ SORUNU

...ELERİNDE TOZ SORUNU ...ELERİNDE TOZ SORUNU Fütuhat BAYSAL* özet it»i ı ir ciftf»*»» i,. i'si mel t e u t ın^ j,e anjtnn;ı :ı H, mak,ne»t s* ire örnekte, pw ı Uuı}i * n o'ja/nı ı " Aomw toxi 'wimj natinyuı narışımlar oiu$ıu,taratı

Detaylı

PETMA BEJ MERMER OCAĞI. PETMA MERMER DOĞALTAŞ ve MADENCİLİK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

PETMA BEJ MERMER OCAĞI. PETMA MERMER DOĞALTAŞ ve MADENCİLİK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ 2014 PETMA BEJ MERMER OCAĞI PETMA MERMER DOĞALTAŞ ve MADENCİLİK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ OCAK HAKKINDA BİLGİLER 1) OCAK RUHSAT BİLGİLERİ İLİ İLÇE KÖYÜ : TOKAT : TURHAL : ORMANÖZÜ RUHSAT NUMARASI

Detaylı

DÜNYA KÖMÜR YATAKLARI GONDWANA KITASI BİTUMLU KÖMÜR YATAKLARI KUZEY AMERİKA VE AVRUPA TAŞKÖMÜR YATAKLARI

DÜNYA KÖMÜR YATAKLARI GONDWANA KITASI BİTUMLU KÖMÜR YATAKLARI KUZEY AMERİKA VE AVRUPA TAŞKÖMÜR YATAKLARI DÜNYA KÖMÜR YATAKLARI GONDWANA KITASI BİTUMLU KÖMÜR YATAKLARI KUZEY AMERİKA VE AVRUPA TAŞKÖMÜR YATAKLARI GONDWANA KITASI BİTUMLU KÖMÜR YATAKLARI Gondwanaland kömürlerinin çökelimi sırasındaki iklimsel

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Türkiye de Maden Sektörü

AR& GE BÜLTEN. Türkiye de Maden Sektörü Türkiye de Maden Sektörü Hande UZUNOĞLU Temel sanayi girdilerine ham madde sağlayan bir sektör olan Madencilik, ülkemiz temel sektörleri arasında önemli bir yer teşkil ediyor. Nitekim ülkemiz hem çeşitlilik

Detaylı

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ

TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ BİLİRKİŞİLİK/KAMULAŞTIRMA BİLİRKİŞİLİĞİ EĞİTİMİ 1- TMMOB Mevzuatı-Maden Mühendisleri Odası Mevzuatı 2- Bilirkişilik Mevzuatı 3- Hukuk Davalarında Bilirkişilik 4- Ceza Davalarında Bilirkişilik 5- İdari

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 14.09.1990 Resmi Gazete Sayısı: 20635

Resmi Gazete Tarihi: 14.09.1990 Resmi Gazete Sayısı: 20635 Resmi Gazete Tarihi: 14.09.1990 Resmi Gazete Sayısı: 20635 MADEN VE TAŞOCAKLARI İŞLETMELERİNDE VE TÜNEL YAPIMINDA TOZLA MÜCADELEYLE İLGİLİ YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç, Kapsam, Kanuni Dayanak,

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ

AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ T.C. AKSARAY ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ JEOLOJĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ HARĠTA ALIMI DERSĠ RAPORU 3. GRUP AKSARAY 2015 T.C. AKSARAY ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

SOMA EYNEZ KAZASI İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER

SOMA EYNEZ KAZASI İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER 24 Ekim 2014 2 3 4 ABD DE 2010 DA UPPER BIG BRANCH KÖMÜR OCAĞINDA MEYDANA GELEN KAZA: Metan Yanması Grizu Patlaması Kömür Tozu Patlaması 29 Kayıp OLUŞ ŞEKLİ AÇISINDAN EYNEZ İLE KARŞILAŞTIRILAMAYACAK KADAR

Detaylı

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ BASİT RİSK DEĞERLENDİRMESİ METODU (HSE/COSHH-Control of substances hazardous to health ) 1 TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kırklareli ili Marmara Bölgesinin kuzeybatısında yer almakta olup, Dereköy sınır kapısıyla Türkiye yi Bulgaristan a bağlayan geçiş yollarından birine sahiptir.

Detaylı

Potansiyel. Alan Verileri İle. Hammadde Arama. Endüstriyel. Makale www.madencilik-turkiye.com

Potansiyel. Alan Verileri İle. Hammadde Arama. Endüstriyel. Makale www.madencilik-turkiye.com Makale www.madencilik-turkiye.com Seyfullah Tufan Jeofizik Yüksek Mühendisi Maden Etüt ve Arama AŞ seyfullah@madenarama.com.tr Adil Özdemir Jeoloji Yüksek Mühendisi Maden Etüt ve Arama AŞ adil@madenarama.com.tr

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

AR201201213 KUVARS KUMU KUMTARLA - ZONGULDAK SAHASININ MADEN JEOLOJİSİ RAPORU

AR201201213 KUVARS KUMU KUMTARLA - ZONGULDAK SAHASININ MADEN JEOLOJİSİ RAPORU AR201201213 KUVARS KUMU KUMTARLA - ZONGULDAK SAHASININ MADEN JEOLOJİSİ RAPORU EKİM 2012 1 İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER...2 ÖZET...4 1. GİRİŞ...5 2. ÖNCEL ÇALIŞMALAR...6 3. RUHSAT SAHASININ JEOLOJİSİ...

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

BAZI METEORİT OLMAYAN NUMUNELER VE NEDENLERİ (VERSİYON 2)

BAZI METEORİT OLMAYAN NUMUNELER VE NEDENLERİ (VERSİYON 2) BAZI METEORİT OLMAYAN NUMUNELER VE NEDENLERİ (VERSİYON 2) Doç. Dr. Ozan ÜNSALAN (Liste zamanla güncellenecektir) Çok Önemli Not: Numuneyi bulan kişinin, analizler için başvurmadan önce aşağıdaki listeyi

Detaylı

Enerji Kaynağı Olarak Kömür

Enerji Kaynağı Olarak Kömür SOMA'DAN SONRA: TÜRKİYE'DE ENERJİ KAYNAKLARI, ÜRETİM VE TÜKETİMİ, ALTERNATİF ENERJİLER, ENERJİ POLİTİKALARI PANELİ Enerji Kaynağı Olarak Kömür Prof. Dr. Ahmet Arısoy Giriş. Enerji kaynağı olarak kömürün

Detaylı

İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP

İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP Hava Kirliliği Hava kirliliğinin, özellikle Partiküler madde PM10 ve PM2.5 in sağlık üzerine

Detaylı

Atım nedir? İki blok arasında meydana gelen yer değiştirmeye atım adı verilir. Beş çeşit atım türü vardır. Bunlar;

Atım nedir? İki blok arasında meydana gelen yer değiştirmeye atım adı verilir. Beş çeşit atım türü vardır. Bunlar; 1 FAYLAR Yeryuvarında etkili olan tektonik kuvvetler kayaçların şekillerini, hacimlerini ve yerlerini değiştirirler. Bu deformasyon etkileriyle kayaçlar kırılırlar, kıvrılırlar. Kırıklı yapılar (faylar

Detaylı

1 Açık maden işletmeleri Ekskavatör

1 Açık maden işletmeleri Ekskavatör 1 Açık maden işletmeleri Ekskavatör - İşletme yöntemleri, - iş güvenliği - işçi sağlığı Madenci sembolü Maden işletmeleri Maden işletmeleri, 1. Açık veya yer üstü işletmeleri ile 2. Kapalı veya yer altı

Detaylı

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya 1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya KAYAÇ (TAŞ) :Bir ya da birden fazla. doğal olarak birleşmesiyle oluşan katılardır. PAna kaynakları..' dır, P ana malzemesini oluştururlar, PYer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

Ek Form 9 DETAY ARAMA FAALİYET RAPORU. RAPORUN BAŞLIĞI: Başlık raporun konusunu ve içeriğini kısaca, açık ve yeterli bir biçimde ifade edecektir.

Ek Form 9 DETAY ARAMA FAALİYET RAPORU. RAPORUN BAŞLIĞI: Başlık raporun konusunu ve içeriğini kısaca, açık ve yeterli bir biçimde ifade edecektir. Ek Form 9 DETAY ARAMA FAALİYET RAPORU RAPORUN BAŞLIĞI: Başlık raporun konusunu ve içeriğini kısaca, açık ve yeterli bir biçimde ifade edecektir. HAZIRLAYAN MÜHENDİS/MÜHENDİSLERİN: Adı ve Soyadı : Unvanı

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ-3 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni-3 Tozlar Toz ölçümü Gürültü 1 Tozlar Tozlar ve duman sisle birlikte aerosolleri

Detaylı

1980 Yılında İTÜ Maden Fakültesinde Maden İşletmesi ve Makinaları Kürsüsü Tarafından Yaptırılan Bitirme Ödevleri ve M.M.L.S.

1980 Yılında İTÜ Maden Fakültesinde Maden İşletmesi ve Makinaları Kürsüsü Tarafından Yaptırılan Bitirme Ödevleri ve M.M.L.S. 1980 Yılında İTÜ Maden Fakültesinde Maden İşletmesi ve Makinaları Kürsüsü Tarafından Yaptırılan Bitirme Ödevleri ve M.M.L.S. Tezleri Derleyen : Orhan KURAL (*) 1 SİRİN F. 2 BAKIR K. 3 EŞİYOK A. 4 ULUIŞIK

Detaylı

FARKLI ÇALIŞMA ORTAMLARINDA OLUŞABİLECEK HAVA KİRLİLİĞİNİN ÇALIŞANLARIN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

FARKLI ÇALIŞMA ORTAMLARINDA OLUŞABİLECEK HAVA KİRLİLİĞİNİN ÇALIŞANLARIN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Özet FARKLI ÇALIŞMA ORTAMLARINDA OLUŞABİLECEK HAVA KİRLİLİĞİNİN ÇALIŞANLARIN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Simge Taner, Utkan Özdemir Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, 41380, Umuttepe. simge.taner@kocaeli.edu.tr

Detaylı

Administrator tarafından yazıldı. Çarşamba, 22 Haziran 2011 18:58 - Son Güncelleme Cuma, 24 Haziran 2011 15:48

Administrator tarafından yazıldı. Çarşamba, 22 Haziran 2011 18:58 - Son Güncelleme Cuma, 24 Haziran 2011 15:48 SONDAJ TEKNİĞİ Sondajın Tanımı ve Açıklaması:Bir delici uç yardımı ile yeryüzünden itibaren içeriye doğru belirli çap ve derinlikte dönen borular ile veya darbeli tel, halat ve delici uç ile kuyular açılmasına

Detaylı

MAYIS 2014 ÇALIŞMA SORU BANKASI 7 Hazırlayan:HAKAN ERDOĞAN http://www.isgfrm.com

MAYIS 2014 ÇALIŞMA SORU BANKASI 7 Hazırlayan:HAKAN ERDOĞAN http://www.isgfrm.com 1 P a g e MAYIS 2014 ÇALIŞMA SORU BANKASI 7 Hazırlayan:HAKAN ERDOĞAN http://www.isgfrm.com 4. 1. Solunumla akciğerlere ulaşmasına rağmen akciğerlerde yapısal ve/veya fonksiyonel bozukluk yapmayan tozlara

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

METAL MADEN İŞLETME VE FABRİKALARI FİRMA ADI TEL FAKS STAJ İMKANI WEB ETİ ALÜMİNYUM A.Ş. / SEYDİŞEHİR - KONYA

METAL MADEN İŞLETME VE FABRİKALARI FİRMA ADI TEL FAKS STAJ İMKANI WEB ETİ ALÜMİNYUM A.Ş. / SEYDİŞEHİR - KONYA METAL MADEN İŞLETME VE FABRİKALARI ETİ ALÜMİNYUM A.Ş. / SEYDİŞEHİR - KONYA 02164747160 03325823030 03325823929 ALÜMİNYUM İŞLT. www.etialuminyum.com.tr ETİ GÜMÜŞ A.Ş. / GÜMÜŞKÖY - KÜTAHYA 0 274 246 36 57

Detaylı

Nakliyat yöntemi seçiminde etkili olan faktörler

Nakliyat yöntemi seçiminde etkili olan faktörler MADENLERDE NAKLİYAT Nakliyat yöntemi seçiminde etkili olan faktörler Malzemenin fiziksel özellikleri (tane iriliği, kırılma şekli, nem oranı, yoğunluğu, sıcaklığı) Gerekli nakliyat kapasitesi Nakliyat

Detaylı

Laboratuvar 4: Enine kesitlere giriş. Güz 2005

Laboratuvar 4: Enine kesitlere giriş. Güz 2005 Laboratuvar 4: Enine kesitlere giriş Güz 2005 1 Giriş Yapısal jeologun hedeflerinden birisi deforme kayaçların üç boyutlu geometrisini anlamaktır. Ne yazık ki, tüm bunların doğrudan gözlenebilir olanları

Detaylı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Bakışı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Bakışı Çalışma hayatı ve Sigara Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Bakışı Dr. Rana GÜVEN, MSc., PhD. Genel Müdür Yrd. 11 Mayıs 2011, Kocaeli İÇERİK Dünyada ve Türkiye de İSG Çalışma Hayatı ve Sigara Öneriler

Detaylı

TIBBİ MİNERALOJİNİN İSG AÇISINDAN ÖNEMİ VE MİNERALOJİK RİSK ETMENLERİ İLE İLGİLİ BAZI SAPTAMALAR

TIBBİ MİNERALOJİNİN İSG AÇISINDAN ÖNEMİ VE MİNERALOJİK RİSK ETMENLERİ İLE İLGİLİ BAZI SAPTAMALAR TIBBİ MİNERALOJİNİN İSG AÇISINDAN ÖNEMİ VE MİNERALOJİK RİSK ETMENLERİ İLE İLGİLİ BAZI SAPTAMALAR Dr. İsrafil KAYABALI Jeoloji Yük. Müh., Koru Hastaneleri İş Güvenliği Uzmanı, Ankara Prof. Dr. Halim MUTLU

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR Bir nehir kenarında gezerken çakılların renk ve biçim bakımından birbirlerinden farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize, kayaçların farklı ortamlarda oluştuğunu gösterir.

Detaylı

OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR

OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR OZON ÖLÇÜMÜNDE KULLANILAN YÖNTEM VE CİHAZLAR Ankara da ozon ölçümlerine 13 Ocak 1994 tarihinde başlanmıştır. Ozon Ölçüm Yöntemi Ülkemizde ozon ölçümleri Ozonsonde Yöntemi ile yapılmaktadır. Ozonsonde Yöntemi,

Detaylı

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER JEOLOJİ İÇ KUVVETLER Enerjisini yerin içindeki mağmadan alan güçlere iç kuvvetler denir. İç kuvvetlerin etkisiyle orojenez, epirojenez, volkanizma ve depremler meydana gelir. İç kuvvetlerin oluşturduğu

Detaylı

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları 8 II. MİNERALLER II.1. Element ve Atom Elementlerin en ufak parçasına atom denir. Atomlar, proton, nötron ve elektron gibi taneciklerden oluşur (Şekil II.1). Elektron negatif, proton pozitif elektrik yüküne

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 9. Hafta (11.04.2014) 1 9. Haftanın Ders İçeriği Beer-Lambert Kanunu Spektrofotometre 2 Beer-Lambert

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

HALBACH & BRAUN. Madencilik ve hammadde sektörlerine hizmet veren H&B tüm dünyada kendini kanıtlamıştır.

HALBACH & BRAUN. Madencilik ve hammadde sektörlerine hizmet veren H&B tüm dünyada kendini kanıtlamıştır. HALBACH & BRAUN Bir aile şirketi olan H&B 1997 den bu yana Almanya Sprockhövel de faaliyet göstermektedir. Halbach Braun ürünleri yaratıcı ve sürekli yenilenen teknolojileri ile yer altı madenciliğinde

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU AR TARIM SÜT ÜRÜNLERİ İNŞAAT TURİZM ENERJİ SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇESİ SÜLEYMANİYE KÖYÜ TEPELER MEVKİİ Pafta No : ÇANAKKALE

Detaylı