THE ESSENTIAL GEODESIC AND METEOROLOGICAL MEASUREMENTS IN STRUCTURING THE PROJECT ON AIR-CONDITIONING OF A HIGHWAY TUNNEL

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "THE ESSENTIAL GEODESIC AND METEOROLOGICAL MEASUREMENTS IN STRUCTURING THE PROJECT ON AIR-CONDITIONING OF A HIGHWAY TUNNEL"

Transkript

1 BİR KARAYOLU TUNELİ HAVALANDIRMA PROJESİNİN YAPILMASINDA GEREKLİ JEODEZİK VE METEOROLOJİK ÖLÇMELER H. İNCE 1, T. AYHAN 2 1 Trakya Üniversitesi, Meslek Yüksekokulu, Harita Kadastro Programı, Edirne, 2 Karadeniz Teknik Ünivesitesi Müh.Mim.Fak. Makina Böl.(emekli) Trabzon Özet Bir kilometreden uzun karayolu tünellerinde, seyir halindeki araçlardan çıkan egzoz gazları kirli hava oluşturur.uzun tünellerde ve kurp şeklindeki tünellerde hava sirkülasyonu çok azdır. Uzun tünellerin kendiliğinden havalandırılması da mümkün değildir. Tünel içindeki kirli havanın dışarıya atılması için bir havalandırma sisteminin yapılması gerekir. Bir karayolu tünelinin havalandırma projesinin hazırlanabilmesi için, tünel girişlerinde ve tünel içinde belirlenmiş noktalarda bazı meteorolojik faktörlerin zamana göre değişimlerinin bilinmesi ve tünel içinde taşıtlardan çıkan egzoz gazlarıyla oluşacak CO 2 miktarının tespiti gerekmektedir. Bu meteorolojik faktörler atmosfer basıncı, sıcaklığı, buhar basıncı ve rüzgar hızıdır. Bu faktörlerden atmosfer basıncı, sıcaklığı ve buhar basıncı, tünel içinde eşit aralıklarla işaretlenmiş noktalarda, rüzgar hızı ise işaretlenen bu noktalarda, bu noktaların enkesit doğrultusunda muhtelif aralıklarla işaretlenen noktalarında ve tünel girişlerinde tabandan tavana doğru belirlenmiş yükseklik farklarında ölçülür. Gerek tünel ekseni üzerinde eşit aralıklarla ara noktaların ve ilgili noktalarda enine kesit doğrultusunda belirli aralıklarla ara noktaların işaretlenmesi, gerekse tünel girişlerinde tünel tabanından itibaren belirli yükseklik farklarında noktaların işaretlenmesi, jeodezik bir çalışmayı gerektirmektedir. Bu çalışma, mühendislik ölçmelerinin farklı bir alanda uygulanmasına örnektir.tünel içinde taşıtlardan çıkan egzoz gazlarıyla oluşan CO 2 miktarı, araçların tünel boyunca aldığı yola göre teorik veya deneysel olarak hesaplanabilir. Bu çalışmada kullanılan aletler hakkında bilgi verilmiş ve yapılan ölçmeler sonucu elde edilen bulgular ve kanâatler sunulmuştur Anahtar kelimeler :Karayolu tüneli havalandırma projesi, jeodezik meteorolojik ölçmeler THE ESSENTIAL GEODESIC AND METEOROLOGICAL MEASUREMENTS IN STRUCTURING THE PROJECT ON AIR-CONDITIONING OF A HIGHWAY TUNNEL Abstract The exhaust fumes reeking from the motor vehicles that are in transit cause air pollution inside the highway tunnels, which are longer than a kilometer. The circulation of air is rather insufficient in long and curve-formed tunnels. It is not possible for the long tunnels to be ventilated spontaneously. It is only possible when an air-conditioning system is established inside the tunnel to dismiss the polluted air from the tunnel. It is necessary to detect the amount of CO 2, which will come out of exhaust fumes of the motor vehicles inside the tunnel, and also know the changes in certain meteorological factors in time at some points of the tunnel, which were determined beforehand in order to prepare the air-conditioning project of a highway tunnel. These meteorological factors include atmospheric pressure, heat, vapor pressure, Kasım 2005, İTÜ İstanbul 414

2 and wind speed. These factors are measured in different ways; atmospheric pressure, heat, vapor pressure are measured at equally marked points inside the tunnel, while wind speed is measured at just this points, at points marked on various intervals through cross section, and also at differences of height detected from the bottom to top of the tunnel. Either marking certain equally divided points on the axis of the tunnel or marking the points through cross section using various intervals or marking the points at different heights detected from the bottom to top of the tunnel require a geodesic research. This study is an example of the application of engineering measurements in a different field. The amount of CO 2, which comes out of the exhaust fumes of the motor vehicles inside the tunnel, can be calculated considering the distance that the motor vehicles take through the tunnel or via experiments. In this study, the materials used have been introduced, the findings obtained through certain measurements and views on this study have been submitted. Keywords: The Project of Aır-Condıtıonıng of A Hıghway Tunnel, Geodesıc And Meteorologıcal Measurements 1.Giriş Bir kilometreden uzun karayolu tünellerinde, hareket halindeki araçlardan çıkıp atmosfere yayılan egzoz gazları kirli hava oluşturur. Uzun karayolu tünellerinde ve kurp şeklinde olan tünellerde hava sirkülasyonu gayet azdır. Uzun tünellerin kendiliğinden havalandırılması da mümkün değildir. Bu itibarla, uzun karayolu tüneli içindeki havanın sirkülasyonu için, mutlaka havalandırma sisteminin yapılması gerekir. Bir karayolu tünelinin havalandırma projesinin hazırlanmasında; tünel girişlerinde ve tünel içinde belirlenmiş noktalarda atmosfer basıncının, sıcaklığının, buhar basıncının ve rüzgar hızının zamana göre değişim değerlerine ve tünel içinde taşıtlardan çıkan egzos gazlarıyla oluşan CO 2 nin miktarına ihtiyaç bulunmaktadır. Tünel içinde bu faktörler, jeodezik aletlerle belirlenmiş noktalarda ölçülür. Rüzgar hızı, bu noktalarla birlikte, bu noktalarda, bu noktaların enine kesit doğrultusunda muhtelif uzaklıklarda ara noktalarda ve tünel girişlerinde tabandan tavana doğru belirli yükseklik farklarında ölçülür. Belirtilen bu çalışmalar, mutlaka jeodezik bir ekiple yapılır. Tünel içinde taşıtlardan çıkan egzoz gazlarıyla oluşan CO 2 miktarı, araçların tünel boyunca aldığı yola göre teorik veya deneysel olarak hesaplanabilir. Bu çalışmada önce, tünellerin havalandırılmasında gerekli fiziki ve yasal sebepler açıklanmış, sonra meteorolojik faktörlerin ölçülmesinde kullanılan aletler hakkında bilgi verilmiştir. Konuyla ilgili olarak Doğu Karadeniz Bölgesinde Trabzon ile Gümüşhane arasında yer alan Zigana Tünelinde uygulama yapılmıştır. Ölçülen meteorolojik faktörlerin zamana göre değişim grafikleri düzenlenmiştir. Bu uygulama sonucunda elde edilen bulgular ve kanaatler belirtilmiştir. 2. Tünellerde Havalandırmanın Mahiyeti Ve Havalandırmayı Gerektiren Fiziki ve Yasal Sebepler Tünel içinde atmosfere yayılan is, duman, toz, gaz, buhar ile aerosol halindeki emisyonların çevreye olan olumsuz etkilerinin kontrol altına alınması ve önlenmesi için havalandırma gerekir Kasım 2005, İTÜ İstanbul 415

3 2.1 Fiziki Sebepler Tünel havalandırılması, değişken hava şartlarında incelenebilir. Tünel içindeki hava konsantrasyonunun değişmesinde, sis, yağmur, tünel içindeki araç sayısı, araç çeşidi, zeminin temizliği, kirliliği etkilidir. Hava konsantrasyonunun artmasına iklim şartları ve mevsimler de etkili olmaktadır. Ayrıca tünel yapılan bölgenin ağaçlık ve çıplak olması da önem arz eder. Bilindiği üzere, yeşil yapraklı bitkiler, fotosentez sonucu çevreye oksijen verirler. Bu nedenle çıplak arazilerin ağaçlandırılması gerekir. Bu da karayolu tüneli olan bir yerde, bir çeşit doğal havalandırma olarak kabul edilebilir. Fakat tünel için bu yetersiz olduğundan, mekanik bir sistemle havalandırma yöntemi uygulanır. 2.2 Yasal Sebepler 2 Kasım 1986 tarihli sayılı Resmi gazetede yayınlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinin (www.cevre.org) 2. maddesinde Bu yönetmeliğin amacı, her türlü faaliyet sonucu atmosfere yayılan is, duman, toz, gaz, buhar ve aerosol halindeki emisyonları kontrol altına almak; insan ve çevresini hava alıcı ortamdaki kirlenmelerden doğacak tehlikelerden korumak, hava kirlenmeleri sebebiyle çevrede ortaya çıkan umuma ve komşuluk münasebetlerine önemli zararlar veren olumsuz etkileri gidermek ve bu etkilerin ortaya çıkmamasını sağlamaktır şeklinde ifade edilmiştir. Burada emisyon; yakıt ve benzerlerinin yanmasıyla; sentez, ayrışma, buharlaşma ve benzeri işlemler sonucu bir tesisten atmosfere yayılan kirleticilerdir. Görüldüğü üzere yasa hükmü, bir karayolu tüneli içinde ortaya çıkan hava kirlenmesini önlemek için de geçerlidir. Belirtilen yönetmeliğin 48. maddesinde Hava kalitesinin belirli kritik değerlere ulaşması halinde veya hava akımlarının sınırlı olduğu bölgelerde valilikler geçici veya sürekli olarak trafiği sınırlandırabilir veya yasaklayabilir. hükmü de yer almaktadır. 3. Tünel Havalandırma Projesinin Yapılmasında Gerekli Elemanlar Bir karayolu tünelinin havlandırma projesinin hazırlanabilmesi için, tünel girişlerinde ve tünel içinde belirlenmiş noktalarda bazı meteorolojik faktörlerin zamana göre değişimleri ile tünel içinde oluşacak CO 2 gazının miktarının tespiti gerekmektedir. Bu itibarla, tünel havalandırma projesinin hazırlanmasında yapılan ölçmeler; jeodezik ölçmeler, meteorolojik ölçmeler ve CO 2 gazının tespitiyle ilgili ölçmeler olmak üzere üç gruba ayrılır (Sarıyılmaz, Boğuşlu, Aydın, 1987). 3.1 Jeodezik Ölçmeler Önce havalandırma projesi yapılacak tünelin boyu belirlenir. Bunun için doğrudan ölçü yapılacağı gibi tünel ile ilgili projeden yararlanılır. Eğer tünel uzunluğu ölçülecekse, tünel içinde yatay kurp yoksa ve tünel girişi ile çıkışı arasında bir görüş engeli yoksa, tünel girişine, aradaki yatay uzaklığı ölçebilecek kapasitede bir elektronik uzaklık ölçer kurulur, diğer tünel girişine aradaki uzaklığı ölçecek sayıda reflektör tutulur. Tünelin yatay uzaklığı ile aradaki kot farkı kontrollu olarak ölçülür. Bundan sonra, tünel içinde ölçülecek meteorolojik faktörlerin, minimum kaç metre aralıklarla ölçülmesi isteniyorsa, bu değer dikkate alınarak, işaretlenecek ara nokta sayısı belirlenir. Tünel başlangıç noktasından itibaren, tünel ekseni yönünde belirlenen ara uzaklık değerleri bir elektronik takeometre yardımıyla aplike edilir. Aplike edilen her nokta, zeminde bir beton çivisiyle işaretlenir. İşaretlenen noktayı sonradan kolaylıkla bulmak için, ilgili noktanın yanına uygun bir işaret (tuğla, tahta parçası gibi) konulur Kasım 2005, İTÜ İstanbul 416

4 Tünel ekseni üzerinde işaretlenen noktaların enine kesit doğrultusunu hassas olarak belirlemeye gerek yoktur. Tünel içinde enine kesit doğrultusu, tünel eksenine dik olacak şekilde yaklaşık olarak belirlenebilir. Aplike edilen doğrultu üzerinde, eksendeki ara noktadan itibaren belirlenen yatay uzaklıklar çelik şerit metre ile zemine işaretlenir. Eksendeki ara noktanın numarası, enine kesit doğrultusunda tünel yan yüzeyine, boyayla yazılır. Bu şekilde işaretlenen noktalar, hazırlanan bir kroki altlığına da işaretlenir. Tünel girişlerinde tabandan tavana doğru belirlenmiş yüksekliklerde, rüzgar hızının ölçüsü için, ilgili noktalarda tutulan miradan faydalanılır 3.2 Meteorolojik Ölçmeler Bir tünel havalandırma projesini hazırlanmasında ölçülmesi gereken meteorolojik faktörler, atmosfer basıncı, sıcaklığı, buhar basıncı ve rüzgar hızıdır. Bu faktörlerin mahiyeti ve ölçüsünde kullanılan aletler hakkında aşağıda kısaca bilgi verilmiştir (İnce, 1987). Atmosfer Basıncı : Birim yüzey üzerindeki hava sütununun ağırlığıdır. Deniz seviyesinden itibaren yükseldikçe atmosfer basıncı azalır. Atmosfer basıncı doğrudan cıvalı barometrelerle, dolaylı olarak madeni barometrelerle ölçülür. Cıvalı barometreler meteoroloji istasyonlarında kullanılır ve bir duvar üzerine düşey konumda yerleştirilir. Cıvalı barometrelerle yapılan basınç ölçmelerine sıcaklık, kılcallık, yerçekimi ve ayar düzeltmeleri (Özbenli, Tüdeş, 1989; Özgen, 1984) getirilerek deniz seviyesine indirgenir. Madeni barometreler, taşınmalarındaki kolaylık nedeniyle arazi çalışmalarında kullanılır. Madeni barometre ile basınç ölçüsüne başlamadan önce ve ölçü sonunda, madeni barometre, ölçme sahasına en yakın bir meteoroloji istasyonundaki cıvalı barometre ile karşılaştırılarak, madeni barometre sabiti elde edilir. Ölçme süresince barometre sabitinin zamana göre değişimi lineer kabul edilerek, arazide yapılan ölçmelere, ölçü saatine uygun düzeltmeler getirilir. Madeni barometrede yapılan basınç ölçmelerine ayrıca sıcaklık ve bölüm düzeltmeleri de getirilir. Atmosfer Sıcaklığı : Atmosferin gölgeli ortamda (doğrudan güneş ışığı olmayan bir ortamda) ölçülen hava sıcaklığıdır. Atmosfer sıcaklığı, dijital termometre ile de ölçülmekle birlikte uygulamada aspiratörlü psikrometre adı verilen aletle ölçülür. Aspiratörlü psikrometre birinin ucu ıslak, diğerinin ucu kuru durumda olan iki termometre ve belirli bir rüzgar hızı veren mekanik aspiratörden ibarettir. Atmosfer sıcaklığı, aspiratör çalıştırılarak kuru termometreden ölçülür. Buhar Basıncı : Atmosfer içinde bulunan su buharının sahip olduğu kısmi basınçtır. Buhar basıncı (P b ), P b =P bd P a A s (t-t ) (1) bağıntısından elde edilir (DMİGM, 1960). Burada P bd : doymuş buhar basıncı, P a : ölçülen atmosfer basıncı, t : ıslak hava sıcaklığı, t: kuru hava sıcaklığı, A s : kullanılan aspiratörün hızına bağlı sabitedir Doymuş buhar basıncı, havanın tamamen doymuş hale geçtikden sonra sahip olduğu buhar basıncına denir. Doymuş buhar basıncı, ölçülen ıslak hava sıcaklığına göre bu konuda düzenlenmiş bir çizelgeden alınır (Berry, Bollay, Beers, 1973). Rüzgar Hızı : Hava moleküllerinin sıcaklığı yüksek olan bölgelere doğru oluşturduğu akıma rüzgar denir. Rüzgar hızı m/sn biriminde anemometre adı verilen, taşınması kolay olan bir aletle ölçülür Kasım 2005, İTÜ İstanbul 417

5 3.3 CO 2 Gazının Tespitiyle İlgili Ölçmeler Tünel içinde oluşacak CO 2 gazının miktarı, tünel boyunca araçların aldığı yola göre teorik veya deneysel olarak hesaplanabilir. Teorik hesaplamada, araçların yapım firması tarafından belirtilen teknik rapordaki miktarı (egzoz gazları), tünel uzunluğu dikkate alınarak hesaplanır. Deneysel olarak, gazların ısı iletme özelliğinden yararlanılarak düzenlenen fiziki analiz cihazıyla yapılabilir (Sarıyılmaz, Boğuşlu, Aydın, 1987). 4. Zigana Tunelinde Uygulama Zigana tüneli, deniz seviyesinden 1890 m yükseklikte olup, Zigana dağının iki yamacı arasında açılmıştır. Tünel boyu, proje verilerine göre 1704 m, tünel girişi ve çıkışı arasında (Trabzon Gümüşhane yönünde) -%1.55 lik eğim ve yaklaşık 25 m kot farkı mevcuttur. Tünelin her iki giriş ağzı dağla kapalı olduğu için havalandırma açısından bir dezavantaj teşkil etmektedir. Rüzgar hızı kesilince oluşan sis, duman, gaz, toz ve aerosol maddelerin tünel içinde birikmesine ve dolayısıyla insan sağlığı ve trafik emniyeti açısından çeşitli zararlara sebep olabilir. 4.1 Kullanılan Jeodezik ve Meteorolojik Aletler Tünel uzunluğunun ölçülmesinde ve ara noktaların zeminde işaretlenmesinde Distomat (DI 3) elektronik uzaklık ölçer, ölçü esnasında haberleşme için telsiz, enine kesit doğrultusunda belirli uzaklıkta noktaların işaretlenmesinde çelik şerit metre, tünel tabanından tavanına doğru belirli yüksekliklerin tespitinde mira, atmosfer basıncının ölçülmesinde madeni barometre, sıcaklık ve buhar basıncı ölçüsünde aspiratörlü psikrometre, madeni barometrenin kalibrasyonu için cıvalı barometre, rüzgar hızının ölçülmesinde anemometre, ve tünel içinin aydınlatılmasında el feneri kullanılmıştır. Tünelde atmosfer basıncının ölçülmesinde Askania Mikrobarometre Gb5 ( ve nolu aletler) aleti (Graf,1952) kullanılmıştır. Madeni barometre, Trabzon Meteoroloji istasyonundaki cıvalı barometre ile her ölçüden önce ve sonra karşılaştırılmış (Şekil 1.(a)) ve alet sabitleri elde edilmiştir. Madeni barometre ile yapılan okumalardan, atmosfer basıncı (P a ) P a = P o +G 2 K a +D T a + X (2) ifadesiyle (Schaberow,1969) elde edilmiştir. Burada P o : Madeni barometrede I. göstergeden okunan değere göre hesaplanmış, çizelgeden alınan basınç değeri, G 2 : Madeni barometrede II. göstergeden okunan sayı değeri (Şekil.2), K a : Aletle ilgili katsayı, D T a: Madeni barometreye getirilen sıcaklık düzeltmesi, X: barometre sabitidir. Ölçü esnasında bir s i zamanına ait X i, X n O X İ =X O + ( Si S ) S n X S O O (3) bağıntısıyla elde edilir. Burada X O : Ölçü başlangıcındaki alet sabiti, X n : Ölçü sonundaki alet sabiti, S O : ilk kalibrasyon zamanı, S n : son kalibrasyon zamanıdır. Atmosfer sıcaklığının ve buhar basıncının ölçüsünde aspiratörlü psikrometre kullanılmıştır (Şekil.1(b)). Doymuş buhar basıncı değerleri, bu konuda hazırlanmış bir çizelgeden (Berry, Bollay, Beers, 1973) alınmıştır. (1) bağıntısı içinde yer alan A s için sabit değeri kullanılmıştır Kasım 2005, İTÜ İstanbul 418

6 (a) (b) Şekil 1.(a) Meteoroloji istasyonunda madeni barometrenin cıvalı barometre ile karşılaştırılması (b) Tünelde belirlenen noktalarda madeni barometre ile aspiratörlü psikrometrenin kullanılması Şekil. 2 Askania Mikrobarometre Gb 5 aletinde atmosfer basıncını okuma düzeni (Schaberow,1969) Tünel İçinde Ara noktaların İşaretlenmesi Ara noktalar, tünel girişinden itibaren Şekil 3 de belirtildiği gibi aplike edilmiş ve zemine beton çivisi çakılarak işaretlenmiştir. İşaretlenen noktaların yanına kolay bulmak amacıyla birer yardımcı işaret konulmuştur. İşaretlenen eksen noktasından, yaklaşık olarak belirlenen enine kesit doğrultusu üzerinde eksen ara noktasından itibaren 1.80m 3.60m ve 5,40m yatay uzaklığındaki noktalar ( Şekil.4, Şekil.5), çelik şerit metreyle ölçülerek zeminde işaretlenmiştir. Tünel ekseni üzerinde işaretlenen noktalarda meteorolojik faktörlerin ölçülmesinde zaman kaybının minimum olması için, nakil aracı olarak bir taksiden yararlanılmıştır Kasım 2005, İTÜ İstanbul 419

7 4.3 Tünel Girişlerinde ve Ara Noktalarda Meteorolojik Faktörlerin Ölçülmesi Meteorolojik faktörlerin ölçümü iki şekilde yapılmıştır. Tünel girişlerinde yapılan ölçmelerde; mevcut aletlerle 15 dakika aralıklarla atmosfer basıncı, sıcaklığı ve buhar basıncı ve rüzgar hızı ölçülmüştür. Her bir ara noktada ölçümler 4-5 dakikada yapılmıştır. Ölçüm zaman aralığı küçük olduğu için, ara noktalarda yapılan ölçümler, aynı zamanda yapılmış gibi kabul edilmiştir. Şekil 3. Zigana tünelinde, tünel girişinden itibaren işaretlenen ara noktalar ve başlangıca olan uzaklıkları Rüzgar hızı, tünel ekseni boyunca işaretlenen noktalarda ve bu noktaların enine kesit doğrultusu üzerinde belirlenmiş noktalarda ve tünel girişlerinde tabandan tavana doğru 0,50 m aralıklarla 5,50 m ye kadar mirayla belirlenen yükseklik farklarında anenometre kullanılarak ölçülmüştür. Yapılan ölçümlerden, önce (3) bağıntısıyla arazideki ölçü zamanlarına ait kalibrasyon değerleri (barometre sabitleri) elde edilmiş, (2) bağıntısıyla atmosfer basınç değerleri hesaplanmıştır. Buhar basıncı değerleri (1) nolu bağıntıyla bulunmuştur. Tünel içindeki ara noktalarda ve tünel girişlerinde meteorolojik faktörlerin değişimleri örnek olarak Şekil da gösterilmiştir. Şekillerde; P a : atmosfer basıncı (mb biriminde), t: atmosfer sıcaklığı ( o C biriminde), P b :buhar basıncı (mb biriminde), V: rüzgar hızı (m/sn biriminde) olarak gösterilmiştir Kasım 2005, İTÜ İstanbul 420

8 Şekil 4- Zigana tünelinde girişden ( T: Trabzon tarafı) çıkışa (G: Gümüşhane tarafı) kadar belirlenen ara noktalarda meteorolojik faktörlerin değişimi. Şekil. 5 Zigana tünel girişinde (Trabzon tarafı)ölçülen meteorolojik faktörlerin zamana göre değişimi Kasım 2005, İTÜ İstanbul 421

9 4,5 4 3,5 Rüzgar hızı (m/sn) 3 2,5 2 1,5 1 0, ,50 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 5 5,5 Tünel Tabanından Tavana Yükseklik Farkları (m) Şekil. 6 Tünel girişinde ölçülen rüzgar hızının, muhtelif yükseklik farklarında değişimi. 4.4 Yapılan Ölçümlerin Değerlendirilmesi Zigana tünelinde ölçülen meteorolojik faktörlerin grafikleri değerlendirildiğinde; 1-Zigana tüneli giriş noktaları arasında belirli bir kot farkı (25 m) olduğundan, bunların atmosfer basınçları arasında 2 mb lık fark vardır. Hava akımının yüksek basınçtan alçak basınca doğru oluştuğu dikkate alındığında; tünel içindeki kirli havanın dışarıya atılmasında bu basınç farkının önemli bir etkisinin olmadığı, 2- Tünel dışındaki hava sıcaklığı, tünel içine göre fazla olduğunda; tünel içindeki kirli havanın, sıcak olan havaya doğru hareket ettiği, 3- Sis oluştuğunda, havanın tamamen neme doyduğu, buhar basıncının, havanın nemli oluşuna göre değiştiği, ancak buhar basıncının zamanla tünel boyunca değişiminde büyük farklılıklar olmadığı, 4- Rüzgar hızının tünel boyunca bir gün içinde yön değiştirdiği, yani sabahtan öğleye kadar Gümüşhane den Trabzon yönüne doğru esmekte iken, öğleden sonra tam tersi olduğu, 5-Tünel doğrultusunun tünel giriş ve çıkışından esen rüzgar yönlerine tam olarak paralel olmayışı sebebiyle rüzgar hızının tünel içine azalarak girdiği, bu durumda rüzgarın tünel içinde oluşan kirli havanın dışarıya atılmasına yeterli olmadığı görülmüştür. 6-Tünel girişlerinde ve tünel içinde ölçülecek meteorolojik faktörler dikkate alınarak, değerlendirme yapabilen elektronik bir sistemle çalışan bir havalandırma sisteminin yapılması gerektiği anlaşılmıştır Kasım 2005, İTÜ İstanbul 422

10 5. Sonuç ve Öneriler 1-Bir karayolu tünelinin havalandırma projesini hazırlanmasında, tünel içinde eksen doğrultusunda ve enine kesit doğrultusunda belirli aralıklarla ara noktaların aplikasyonunda ve tünel girişlerinde düşey doğrultuda muhtelif yüksekliklerde rüzgar hızının ölçülmesinde mutlaka jeodezik bir ekibe ihtiyaç olduğu, 2- Tünel giriş ve çıkışı arasında, ara noktaların tünel girişlerinde yaklaşık 100 m uzaklıkta, tünel içindeki ara noktaların 200 m aralıklarla alınmasının; meteorolojik faktörlerin tünel boyunca değişimlerini izlemek için yeterli olduğu, 3- Tünel girişinden çıkışına kadar, meteorolojik faktörlerin ölçüsü nedeniyle geçen bir saatlik süre içinde, bu faktörlerin zamana göre değişmediği varsayımında, önemli bir hata yapılmadığı, 4-Tünelde enine kesit doğrultusundaki ara noktalarda rüzgar hızının ölçülmesinde, enine kesit doğrultusunun yaklaşık olarak belirlenmesinin, rüzgar hızı ölçü hassasiyetini etkilemediğinden, yeterli olduğu, 5-Tünel ekseni ara noktasından itibaren, yarı platform genişliği dikkate alınarak, enine kesit doğrultusunda ara noktaların yaklaşık 1,5-2 m aralıklarla alınmasının ve tünel girişlerinde tabandan başlayarak 0.50 m aralıklarla tavana doğru rüzgar hızının ölçülmesinin, rüzgarın hızının değişimini belirlemek için yeterli olduğu görülmüştür. Kaynaklar Berry, F.A., Bollay,E. ve Beers,R.N. (1973). Handbook of Meteorolgy, s.70, 353, Graf, A., (1952). Höhenmessungen auf der zugspitze mit dem Mikrobarometer Gb 5 (Askania), Zfv Jg 77, Heft 10, Okt., sh İnce, H., (1987). Barometrik Yükseklik Tayininde Hassasiyet Araştırması, Doktora Tezi, K.Ü. (K.T.Ü.) Fen Bil.Enst., Trabzon Özbenli, E., Tüdeş, T., (1989). Ölçme Bilgisi Pratik Jeodezi, KTÜ Müh.Mim.Fak.yayını, , Trabzon Özgen, M. G. (1984). Mühendis ve Mimarlar için Ölçme Bilgisi (Topoğrafya) İTÜ Yay., , İstanbul Sarıyılmaz, A., Boğuşlu, Y. ve Aydın, K., (1988). Zigana Tünelinde Havalandırma Projesinin Yapılması İçin Gerekli Bilgi Ve Öneriler, K.T.Ü.Müh.Mim.Fak.Makina Müh.Böl. Bitirme Çalışması, 90 sh., Trabzon Schaberow, A. (1969). Mikrobarometer Gb 5 Nr.1439, Nr , Continental Elektroindustrie AG, ASKANIA- WERKE, Berlin DMİGM (1960). Meteoroloji Memurlarının El Kitabı, Havadaki Subuharı Basıncının ve Doyma Derecesinin Bulunması, Dev.Meteor.İş.Gn.Mud., Teknik seri No, 16, Ankara Kalitesi.htm Kasım 2005, İTÜ İstanbul 423

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ

YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ Yrd.Doc.Dr. Hüseyin İNCE ÖZET Yol projelerinde yatay kurpta enkesitler arasında yapılacak kübaj hesabında, kurbun eğrilik durumu

Detaylı

ARAZIDE NOKTALARIN ISARETLENMESI- ARAZI ISLERI

ARAZIDE NOKTALARIN ISARETLENMESI- ARAZI ISLERI ARAZIDE NOKTALARIN ISARETLENMESI- ARAZI ISLERI Arazide açi ve uzunluk ölçmelerinin yapilabilmesi için noktalara ve bu noktalarla belirlenen dogrulara gereksinim vardir. Noktalar görünebilir olmali ve arandiklarinda

Detaylı

Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü

Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Ölçme Bilgisi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak DÜŞEY MESAFELERİN YÜKSEKLİKLERİN

Detaylı

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI

KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI KALINLIK VE DERİNLİK HESAPLAMALARI Herhangi bir düzlem üzerinde doğrultuya dik olmayan düşey bir düzlem üzerinde ölçülen açıdır Görünür eğim açısı her zaman gerçek eğim açısından küçüktür Görünür eğim

Detaylı

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE Ölçme Bilgisi DERS 6 DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE TEMEL ÖDEVLER Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) M. Zeki COŞKUN ( İTÜ ) TEODOLİT Teodolitler, yatay ve düşey açıları yeteri incelikte ölçmeye yarayan optik aletlerdir.

Detaylı

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN

YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN YÜKSEKLİK ÖLÇMELERİ DERSİ GEOMETRİK NİVELMAN Yrd. Doç. Dr. Ayhan CEYLAN Yrd. Doç. Dr. İsmail ŞANLIOĞLU 9.3. Nivelman Ağları ve Nivelman Röper Noktası Haritası yapılacak olan arazi üzerinde veya projenin

Detaylı

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları

TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları TOPOĞRAFYA Kesitlerin Çıkarılması, Alan Hesapları, Hacim Hesapları Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

APLİKASYON VE İP İSKELESİ

APLİKASYON VE İP İSKELESİ APLİKASYON VE İP İSKELESİ Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi APLİKASYON Yapılan imar planlarını, yapı projelerini,

Detaylı

EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir:

EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: Değişken adı Rüzgar Hızı Rüzgar Yönü Hava Sıcaklığı Bağıl

Detaylı

Ölçme Bilgisi DERS 9-10. Hacim Hesapları. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ )

Ölçme Bilgisi DERS 9-10. Hacim Hesapları. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Ölçme Bilgisi DERS 9-10 Hacim Hesapları Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Büyük inşaatlarda, yol ve kanal çalışmalarında kazılacak toprak miktarının hesaplanması, maden işletmelerinde

Detaylı

ELEKTRO-OPTİK UZUNLUK ÖLÇMELERİNDE DÜZELTMELER VE İNDİRGEMELER

ELEKTRO-OPTİK UZUNLUK ÖLÇMELERİNDE DÜZELTMELER VE İNDİRGEMELER ELEKTRO-OPTİK UZUNLUK ÖLÇMELERİNDE DÜZELTMELER VE İNDİRGEMELER *ErdalKOÇAK Summary Medium and short range distances are generally measured hy electro-opîical method insurvey sîudies. The aîmospheric correctioııs

Detaylı

1D 14.50 110 ----- 2D 14.20 140 290 3D 15.10 320

1D 14.50 110 ----- 2D 14.20 140 290 3D 15.10 320 ORMAN YOLLARININ ARAZİYE APLİKASYONU Planı yapılan yolların kullanılabilmesi için araziye aplike edilmesi gerekmektedir. Araziye gidildiği zaman, plan üzerinde gösterilen yolun başlangıç ve bitiş noktaları

Detaylı

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI SEMA TOPÇU* 1. GİRİŞ Dünya üzerindeki büyük su kütlelerinden meydana gelen buharlaşma ve canlıların terleme olayı atmosferdeki subuharının

Detaylı

TAKEOMETRİ GENEL BİLGİLER

TAKEOMETRİ GENEL BİLGİLER TAKEOMETRİ GENEL BİLGİLER Optik olarak yatay uzunlukların ve yükseklik farklarının klasik teodolit ve mira kullanılarak bulunması yöntemine takeometri adı verilmektedir. Takeometrik yöntemde amaç, bir

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

Geometrik nivelmanda önemli hata kaynakları Nivelmanda oluşabilecek model hataları iki bölümde incelenebilir. Bunlar: Aletsel (Nivo ve Mira) Hatalar Çevresel Koşullardan Kaynaklanan Hatalar 1. Aletsel

Detaylı

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu TOPOĞRAFYA Topoğrafya, bir arazi yüzeyinin tabii veya suni ayrıntılarının meydana getirdiği şekil. Bu şeklin kâğıt üzerinde harita ve tablo şeklinde gösterilmesiyle ilgili ölçme, hesap ve çizim işlerinin

Detaylı

ULAŞIM YOLLARINA AİT TANIMLAR

ULAŞIM YOLLARINA AİT TANIMLAR ULAŞIM YOLLARINA AİT TANIMLAR Geçki: Karayolu, demiryolu gibi ulaştıma yapılarının, yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği varsayılan eksen çizgisinin harita ya da arazideki izdüşümüdür. Topografik

Detaylı

Uluslararası Yavuz Tüneli

Uluslararası Yavuz Tüneli Uluslararası Yavuz Tüneli (International Yavuz Tunnel) Tünele rüzgar kaynaklı etkiyen aerodinamik kuvvetler ve bu kuvvetlerin oluşturduğu kesme kuvveti ve moment diyagramları (Aerodinamic Forces Acting

Detaylı

02.04.2012. Düşey mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi

02.04.2012. Düşey mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi. Düşey Mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi Düşey mesafelerin (Yüksekliklerin) Ölçülmesi Noktalar arasındaki düşey mesafelerin ölçülmesine yükseklik ölçmesi ya da nivelman denir. Yükseklik: Ölçülmek istenen nokta ile sıfır yüzeyi olarak kabul edilen

Detaylı

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI 1.2.4 - C Tipi Cihazların (Hermetik) Montajı 1.2.4.1 - Genel Şartlar C tipi cihazlar (hermetik) montaj odasının hacmi ve havalandırma biçiminde bağlı olmaksızın

Detaylı

Çevresel Gürültü Ölçümleri

Çevresel Gürültü Ölçümleri Çevresel Gürültü Ölçümleri Betül KESKİN ÇATAL Çevre ve Orman Uzmanı Endüstriyel Kirlilik İzleme Şube Müdürlüğü Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü 2 Gürültü Ölçümleri (1/12)

Detaylı

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler Bu tür akışölçerlerde, akışta kısıtlama yapılarak yaratılan basınç farkı (fark basınç), Bernoulli denkleminde işlenerek akış miktarı hesaplanır. Bernoulli denkleminin

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

T.C AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ KAMAN MESLEK YÜKSEK OKULU ÖĞRENCİ NO: 116723072,116723072 ADI SOYADI: CELAL TUĞRUL, KADİR TUNCEL

T.C AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ KAMAN MESLEK YÜKSEK OKULU ÖĞRENCİ NO: 116723072,116723072 ADI SOYADI: CELAL TUĞRUL, KADİR TUNCEL T.C AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ KAMAN MESLEK YÜKSEK OKULU ÖĞRENCİ NO: 116723072,116723072 ADI SOYADI: CELAL TUĞRUL, KADİR TUNCEL HRT-213 ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ VE SEMİNERİ KONU ADI: YOL APLİKASYONU KASIM, 2012

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Havalandırma neden yapılır? Yazın uygun hızda, kışın ise hava cereyanı

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Çevre Koşullarının Denetimi) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Çevre Koşulları Sera içi çevre koşulları, -Sıcaklık, -Bağıl nem,

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

Fotogrametride işlem adımları

Fotogrametride işlem adımları Fotogrametride işlem adımları Uçuş planının hazırlanması Arazide yer kontrol noktalarının tesisi Resim çekimi Değerlendirme Analitik değerlendirme Dijital değerlendirme Değerlendirme Analog değerlendirme

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon

TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon TOPOĞRAFYA Temel Ödevler / Poligonasyon Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

Kelime anlamı ile; dışarı çıkmak, yaymak ve ihraç etmek anlamına gelmektedir.

Kelime anlamı ile; dışarı çıkmak, yaymak ve ihraç etmek anlamına gelmektedir. EMİSYON ÖLÇÜMLERİ Emisyon Nedir? Kelime anlamı ile; dışarı çıkmak, yaymak ve ihraç etmek anlamına gelmektedir. Çevre mevzuatı kapsamında; Yakıt ve benzerlerinin yakılmasıyla; sentez, ayrışma, buharlaşma

Detaylı

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout Su seviyesi = h a in Kum dolu sütun out Su seviyesi = h b 1803-1858 Modern hidrojeolojinin doğumu Henry Darcy nin deney seti (1856) 1 Darcy Kanunu Enerjinin yüksek olduğu yerlerden alçak olan yerlere doğru

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİN SU MUHTEVASI DENEYİ Birim

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği

ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği varsayılan eksen çizgilerinin topoğrafik harita ya da arazi üzerindeki

Detaylı

Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4

Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4 Çay ın Verimine Saturasyon Açığının Etkisi Üzerine Çalışmalar Md.Jasim Uddin 1, Md.Rafiqul Hoque 2, Mainuddin Ahmed 3, J.K. Saha 4 Pakistan Meteoroloji Bülteni. Sayı:2, Yayın:4, Kasım, 2005 Özet 2003 yılı

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

RAYLI SİSTEMLERDE ÖLÇME TEKNİKLERİ VE DONANIMLARI

RAYLI SİSTEMLERDE ÖLÇME TEKNİKLERİ VE DONANIMLARI TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 12. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 11 15 Mayıs 2009, Ankara RAYLI SİSTEMLERDE ÖLÇME TEKNİKLERİ VE DONANIMLARI R. Tarhan İstanbul Büyükşehir Belediyesi,

Detaylı

KALIP TEKNOLOJİLERİ İP İSKELESİ. Sakarya Üniversitesi,

KALIP TEKNOLOJİLERİ İP İSKELESİ. Sakarya Üniversitesi, KALIP TEKNOLOJİLERİ İP İSKELESİ Sakarya Üniversitesi, Tanım Bina köşe kazıklarının yerlerinin temel kazısı sırasında kaybolmaması, kazı alanının belirlenmesi, temel genişlikleri ile temel duvarına ait

Detaylı

ĐKLĐM VE HAVA DURUMU

ĐKLĐM VE HAVA DURUMU ĐKLĐM VE HAVA DURUMU PERFORMANSA DAYALI MĐMARĐ TASARIM FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ BEYKENT ÜNĐVERSĐTESĐ PROF. DR. SALĐH OFLUOĞLU THE COURSE MATERIAL WAS ADAPTED FROM BUILDING PERFORMANCE ANALYSIS FROM CERTIFICATE

Detaylı

ÖLÇME UYGULAMASI YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖLÇME TEKNİĞİ ANABİLİM DALI

ÖLÇME UYGULAMASI YÖNERGESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖLÇME TEKNİĞİ ANABİLİM DALI YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÖLÇME TEKNİĞİ ANABİLİM DALI ÖLÇME UYGULAMASI YÖNERGESİ Ders Koordinatörler: Doç.Dr.Engin GÜLAL Doç.Dr.Atınç PIRTI 2014-2015 Güz Yarıyılı GRUP BİLGİLERİ

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ AÇILARI GİRİŞ Güneş ışınları ile dünya üzerindeki yüzeyler arasında belirli açılar vardır. Bu açılar hakkında bilgi edinilerek güneş enerjisinden en

Detaylı

Ocak Havalandırmasında Dirençlerin Ölçmelerle Tesbiti

Ocak Havalandırmasında Dirençlerin Ölçmelerle Tesbiti TÜRKİYE 8. KOMUR KONGRESİ BİLDİRİLER KİTABI / PROCEEDINGS OF THE 8th COAL CONGRESS OF TURKEY Ocak Havalandırmasında Dirençlerin Ölçmelerle Tesbiti Measurements of Airway Resistances in Mine Ventilation

Detaylı

YANLIŞ METEOROLOJİ (2): Bulutların Oluşum Nedeni: Soğuk havanın sıcak hava kadar su buharı tutamaması değildir* Nemli hava soğuyunca bulut oluşabilir. Evet, bu doğru. Değişik soğuma işlemleri, aşağıda

Detaylı

TEMEL İŞLEMLER VE UYGULAMALARI Prof.Dr. Salim ASLANLAR

TEMEL İŞLEMLER VE UYGULAMALARI Prof.Dr. Salim ASLANLAR 1. ÖLÇME TEKNİĞİ Bilinen bir değer ile bilinmeyen bir değerin karşılaştırılmasına ölçme denir. Makine parçalarının veya yapılan herhangi işin görevini yapabilmesi için istenen ölçülerde olması gerekir.

Detaylı

ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ

ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ Mete ÇUBUKÇU1 mecubuk@hotmail.com Doç. Dr. Aydoğan ÖZDAMAR2 aozdamar@bornova.ege.edu.tr ÖZET 1 Ege Üniversitesi

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 YEREL RÜZGARLAR MELTEMLER Bu rüzgarlar güneşli bir günde veya açık bir gecede, Isınma farklılıklarından kaynaklanan

Detaylı

TOPOĞRAFYA Ölçü Birimleri, Ölçek Kavramı, Ölçme Kavramı, Hata kaynakları ve Türleri, Arazi Ölçmelerine Giriş

TOPOĞRAFYA Ölçü Birimleri, Ölçek Kavramı, Ölçme Kavramı, Hata kaynakları ve Türleri, Arazi Ölçmelerine Giriş TOPOĞRAFYA Ölçü Birimleri, Ölçek Kavramı, Ölçme Kavramı, Hata kaynakları ve Türleri, Arazi Ölçmelerine Giriş Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI

Detaylı

Ölçme Bilgisi DERS 7-8. Yatay Kontrol Noktaları Ve Yükseklik ölçmeleri. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ )

Ölçme Bilgisi DERS 7-8. Yatay Kontrol Noktaları Ve Yükseklik ölçmeleri. Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Ölçme Bilgisi DERS 7-8 Yatay Kontrol Noktaları Ve Yükseklik ölçmeleri Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) T. FİKRET HORZUM( AÜ ) Bir alanın üzerindeki detaylarla birlikte harita veya planının yapılabilmesi için

Detaylı

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 AKIŞ ÖLÇÜMLERİ Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 Akış ölçümleri neden gereklidir? Akış hız ve debisinin ölçülmesi bir çok biyolojik, meteorolojik olayların incelenmesi, endüstrinin çeşitli işlemlerinde

Detaylı

22.10.2009 KAĞITHANE PİYALEPAŞA VE BOMONTİ DOLMABAHÇE KARAYOLU TÜNELLERİ KAĞITHANE PİYALEPAŞA VE BOMONTİ DOLMABAHÇE KARAYOLU TÜNELLERİ

22.10.2009 KAĞITHANE PİYALEPAŞA VE BOMONTİ DOLMABAHÇE KARAYOLU TÜNELLERİ KAĞITHANE PİYALEPAŞA VE BOMONTİ DOLMABAHÇE KARAYOLU TÜNELLERİ KAĞITHANE PİYALEPAŞA VE BOMONTİ DOLMABAHÇE KARAYOLU TÜNELLERİ Tünel güzergahları ve bağlantı yolları KAĞITHANE PİYALEPAŞA VE BOMONTİ DOLMABAHÇE KARAYOLU TÜNELLERİ Kağıthane-Piyalepaşa Tüneli Teknik Bilgiler

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ İÇİNDEKİLER II Sayfa No: ÖNSÖZ...I İÇİNDEKİLER...III ŞEKİLLER LİSTESİ...VIII ÇİZELGELER LİSTESİ...XII EKLER LİSTESİ...XIII BÖLÜM 1 ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA YÖNTEMLERİ 1. ÖLÇME TEKNİĞİ VE HARİTA ALMA

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 Altimetre: Altimetre 950 hpa dan 1050 hpa ya kadar skalası bulunan bir aneroid barometre olup, basınç yerine irtifayı gösterecek

Detaylı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı DENEY 0 Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı Amaç: Ölçüm metodu ve cihazına bağlı hata ve belirsizlikleri anlamak, fiziksel bir niceliği ölçüp hata ve belirsizlikleri tespit etmek, nedenlerini açıklamak. Genel

Detaylı

Esin Ö. ÇEVİK Prof. Dr. cevik@yildiz.edu.tr

Esin Ö. ÇEVİK Prof. Dr. cevik@yildiz.edu.tr İSTANBUL BOĞAZI NDA AKINTI İKLİMİ ÇALIŞMASI Yalçın, YÜKSEL Prof. Dr. yuksel@yildiz.edu.tr Berna AYAT bayat@yildiz.edu.tr M. Nuri ÖZTÜRK meozturk@yildiz.edu.tr Burak AYDOĞAN baydogan@yildiz.edu.tr Işıkhan

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

TC KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AR-GE LABORATUVARI DESTEKLEME PROGRAMI PROJELERİ PROJE SONUÇ RAPORU,

TC KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AR-GE LABORATUVARI DESTEKLEME PROGRAMI PROJELERİ PROJE SONUÇ RAPORU, TC KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ AR-GE LABORATUVARI DESTEKLEME PROGRAMI PROJELERİ PROJE SONUÇ RAPORU, Laboratuvar Adı Mühendislik Fakültesi / Makine Mühendisliği Otomotiv Laboratuvarı Araştırma Konusu Buji ateşlemeli

Detaylı

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh.

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh. TKİ. OAL. İşletmesinde Toz Problemi TKİ Maden Müh. 1) Giriş Henüz, Türkiye'de kömür ve metal ocaklarında teneffüs edilebilir toz kontrolü yapılmamaktadır. Bu alandaki çalışmaların önemi gün geçtikçe daha

Detaylı

Bölüm II Sıcak Sulu Kalorifer Sistemleri. Yrd. Doç. Dr. Selahattin Çelik

Bölüm II Sıcak Sulu Kalorifer Sistemleri. Yrd. Doç. Dr. Selahattin Çelik Bölüm II Sıcak Sulu Kalorifer Sistemleri Yrd. Doç. Dr. Selahattin Çelik Doğal Taşınımlı Sıcak Su Sistemleri Doğal taşınımlı sıcak su tesisatında, su dolaşımı yerçekimi ivmesi yardımıyla sağlanır. Alttan

Detaylı

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ İÇTEN YANMALI MOTORLARDA MOMENT, GÜÇ ve YAKIT SARFİYATI KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ 1. Deneyin Amacı İçten yanmalı motorlarda moment, güç ve yakıt sarfiyatı karakteristiklerinin belirlenmesi deneyi,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA ENERJİ ETÜDÜ ÇALIŞMASI. Abdulkadir Özdabak Enerji Yöneticisi(EİEİ/JICA) aozdabak49@hotmail.com

ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA ENERJİ ETÜDÜ ÇALIŞMASI. Abdulkadir Özdabak Enerji Yöneticisi(EİEİ/JICA) aozdabak49@hotmail.com ENDÜSTRİYEL FIRINLARDA ENERJİ ETÜDÜ ÇALIŞMASI Abdulkadir Özdabak Enerji Yöneticisi(EİEİ/JICA) aozdabak49@hotmail.com Özet Türkiye de enerjinin yaklaşık %30 sanayide tüketilmektedir. Bu nedenle yapılacak

Detaylı

DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI SEYİR, HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖLÇÜM ŞAMANDIRALARI KATALOĞU

DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI SEYİR, HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖLÇÜM ŞAMANDIRALARI KATALOĞU DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI SEYİR, HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ÖLÇÜM ŞAMANDIRALARI KATALOĞU 2015 İÇİNDEKİLER 1. ÖLÇÜM ŞAMANDIRALARININ MEVKİLERİ. 1-1 2. METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2-1

Detaylı

E-DERGİ ÖABT SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN COĞRAFYA SAYI 2. www.kpsscografyarehberi.com ULUTAŞ

E-DERGİ ÖABT SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN COĞRAFYA SAYI 2. www.kpsscografyarehberi.com ULUTAŞ E-DERGİ ÖABT SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN COĞRAFYA SAYI 2 ULUTAŞ DÜNYA'NIN HAREKETLERİ ve SONUÇLARI Dünya'nın iki çeşit hareketi vardır. Dünya bu hareketlerin ikisini de aynı zamanda gerçekleştirir.

Detaylı

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ÖNLİSANS EĞİTİMİNDE HARİTACILIĞIN YERİ. Orhan KURT 1

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ÖNLİSANS EĞİTİMİNDE HARİTACILIĞIN YERİ. Orhan KURT 1 İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ÖNLİSANS EĞİTİMİNDE HARİTACILIĞIN YERİ Orhan KURT 1 1 Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Kocaeli, orhnkrt@gmail.com Özet Bir inşaat teknikeri haritacılık

Detaylı

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü nedir? Basit olarak, istenmeyen veya zarar veren ses db Skalası Ağrı eşiği 30 mt uzaklıktaki karayolu Gece mesken alanları 300 mt yükseklikte

Detaylı

MET 102 Meteorolojik Gözlem ve Ölçüm Usulleri Ders Notları. 10.) Meteorolojik Ölçüm Aletleri

MET 102 Meteorolojik Gözlem ve Ölçüm Usulleri Ders Notları. 10.) Meteorolojik Ölçüm Aletleri MET 102 Meteorolojik Gözlem ve Ölçüm Usulleri Ders Notları 10.) Meteorolojik Ölçüm Aletleri Doç.Dr. İbrahim Sönmez Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ballıca Kampüsü Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

ÖLÇME VE KONTROL Ölçme ve Kontrolün Tanımı ve Önemi

ÖLÇME VE KONTROL Ölçme ve Kontrolün Tanımı ve Önemi Hazırlayan: Arş.Gör.Ali Kaya GÜR e-mail:alikayagur@gmail.com Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Metal Eğitimi Bölümü ELAZIĞ ÖLÇME VE KONTROL Ölçme ve Kontrolün Tanımı ve Önemi Bilinen bir değer

Detaylı

İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP

İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP İSTANBUL ANADOLU YAKASI HAVA KİRLİLİĞİNİN PM10 ve PM2.5 AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Ufuk MALAK Prof.Dr. Kadir ALP Hava Kirliliği Hava kirliliğinin, özellikle Partiküler madde PM10 ve PM2.5 in sağlık üzerine

Detaylı

TÜRKiYE DE BİR ÇİMENTO FABRİKASI İÇİN HAVA KALİTESİ MODELLEME ÇALIŞMASI

TÜRKiYE DE BİR ÇİMENTO FABRİKASI İÇİN HAVA KALİTESİ MODELLEME ÇALIŞMASI TÜRKiYE DE BİR ÇİMENTO FABRİKASI İÇİN HAVA KALİTESİ MODELLEME ÇALIŞMASI Barış R.CANPOLAT*, Aysel T.ATIMTAY*, Ismet MUNLAFALIOĞLU**, Ersan KALAFATOĞLU*** *ODTÜ, Çevre Mühendisliği Bölümü, 06531 Ankara **T.Ç.M.B.

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

Uzunluk ölçme aletleri

Uzunluk ölçme aletleri UZUNLUK ÖLÇÜLERİ Bir nesnenin uzunluğu o nesnenin bir uçtan bir uca ne kadar uzandığını belirtir. Örnekler: Bir alışveriş merkezinde otoparkın kapıya olan uzaklığı, boyumuzun uzunluğu, kalemimizin, masamızın

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

PROJE RAPORU. - Prof. Dr. İrfan ŞİAP - Doç. Dr. Ünal UFUKTEPE

PROJE RAPORU. - Prof. Dr. İrfan ŞİAP - Doç. Dr. Ünal UFUKTEPE TÜBİTAK-BİDEB Y.İ.B.O. ÖĞRETMENLERİ(FEN ve TEKNOLOJİ, FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAY PROGRAMI 2009-2 PROJE RAPORU PROJENİN ADI: Uzunluk Ölçümlerinde Farklı Bir

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ULAŞTIRMA ÇALIŞMA GRUBU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KARAYOLU MÜHENDİSLİĞİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ULAŞTIRMA ÇALIŞMA GRUBU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KARAYOLU MÜHENDİSLİĞİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ULAŞTIRMA ÇALIŞMA GRUBU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ KARAYOLU MÜHENDİSLİĞİ YOL PROJESİ TASARIM KİTAPÇIĞI PROJE 1. Projenin Tanımı ve İstenenler

Detaylı

Mikrometrelerle ölçüm yaparken 250 gramdan fazla kuvvet uygulanmamalıdır. Fazla uygulanıp uygulanmadığı cırcırla anlaşılır.

Mikrometrelerle ölçüm yaparken 250 gramdan fazla kuvvet uygulanmamalıdır. Fazla uygulanıp uygulanmadığı cırcırla anlaşılır. Mikrometreler Kumpaslara nazaran daha hassas olan ve okuma kolaylığı sağlayan ölçü aletleridir. Genellikle silindirik parçaların çaplarının ve ya düz parçaların kalınlıklarının ölçülmesinde kullanılır.

Detaylı

Tebliğler Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonlarının Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğ Çevre Bakanlığından:

Tebliğler Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonlarının Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğ Çevre Bakanlığından: Tebliğler Motorlu Kara Taşıtlarının Egzoz Emisyonlarının Ölçüm ve Denetlenmesine İlişkin Tebliğ Çevre Bakanlığından: Sayfa: 7 Copyright; TAM Bilgi İletişim A.Ş., -REGA Bilgi Bankasi- Amaç Madde 1- Bu Tebliğin

Detaylı

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır.

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır. BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA 3.1. Giriş Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri

Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri Lineer Pivot Sulama ve Center Pivot Sulama Sistemlerinde Uzaktan RF Kontrol & İzleme & Pozisyon Kontrol Sistemleri 1 -Makineların sulama oranı 2-Nem oranı 3-PIVOT Çalış / Dur 4- Pivot Enerjisini Aç / Kapat

Detaylı

EK-D GÜNEŞ ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ. Güneş Ölçüm İstasyonunda aşağıdaki meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir.

EK-D GÜNEŞ ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ. Güneş Ölçüm İstasyonunda aşağıdaki meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir. EK-D GÜNEŞ ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Güneş Ölçüm İstasyonunda aşağıdaki meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir. Değişken adı Güneş Radyasyonu Güneşlenme Süresi Rüzgar

Detaylı

elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu

elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu ÖZET Yük. Müh. Uğur DOĞAN -Yük. Müh Özgür GÖR Müh. Aysel ÖZÇEKER Bu çalışmada Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Jeodezi

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOGY)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOGY) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOGY) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 TROPİKAL OLAYLAR Ekvatoral Trof (ITCZ) Her iki yarım kürede subtropikal yüksek basınçtan nispeten alçak basınca doğru

Detaylı

1 Nem Kontrol Cihazı v3

1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM KONTROL CİHAZI v5.0 Nem Kontrol Cihazı v3.0 1 Nem Kontrol Cihazı v3 NEM Havada bulunan su buharı miktarına nem denir. Nem ölçümlerinde mutlak nem, bağıl nem ve spesifik nem hesaplanır. Mutlak nem birim

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu çalışma da 2000-2010 yıllarındaki yıllık, aylık, saatlik veriler kullanılarak kirleticilerin mevsimsel değişimi incelenmiş, sıcaklık, rüzgar hızı, nisbi

Detaylı

ENDÜSTRİ TESİSLERİNDEN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ

ENDÜSTRİ TESİSLERİNDEN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ ENDÜSTRİ TESİSLERİNDEN KAYNAKLANAN HAVA KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 22/07/2006 Tarih 26236 Sayılı Resmi Gazete Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, sanayi ve enerji üretim tesislerinin faaliyeti

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

ASANSÖR SİSTEMLERİNDE ENERJİ TÜKETİMİNİN ÖLÇÜMÜ VE VERİMLİLİĞİN ETİKETLENMESİ

ASANSÖR SİSTEMLERİNDE ENERJİ TÜKETİMİNİN ÖLÇÜMÜ VE VERİMLİLİĞİN ETİKETLENMESİ ASANSÖR SİSTEMLERİNDE ENERJİ TÜKETİMİNİN ÖLÇÜMÜ VE VERİMLİLİĞİN ETİKETLENMESİ ÖZET H.Tarık DURU Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fak. Elektrik Böl. Bu çalışmada, asansör sistemlerinde enerji tüketimlerinin

Detaylı

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini

Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon Tahmini DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA ve BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI ARAŞTIRMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Kentsel Hava Kirliliği Riski için Enverziyon i 2008-2009 Kış Dönemi (Ekim, Kasım, Aralık,

Detaylı

MÜHENDİSLİK ÖLÇMELERİ UYGULAMASI (HRT4362) 8. Yarıyıl

MÜHENDİSLİK ÖLÇMELERİ UYGULAMASI (HRT4362) 8. Yarıyıl İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü Ölçme Tekniği Anabilim alı MÜHENİSLİK ÖLÇMELERİ UYGULAMASI (HRT436) 8. Yarıyıl U L K Kredi 3 ECTS 3 UYGULAMA-5 ELEKTRONİK ALETLERİN KALİBRASYONU Prof.r.Engin

Detaylı

HACİM HESAPLAMALARINDA LASER TARAMA VE YERSEL FOTOGRAMETRİNİN KULLANILMASI

HACİM HESAPLAMALARINDA LASER TARAMA VE YERSEL FOTOGRAMETRİNİN KULLANILMASI TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 12. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 11 15 Mayıs 2009, Ankara HACİM HESAPLAMALARINDA LASER TARAMA VE YERSEL FOTOGRAMETRİNİN KULLANILMASI M. Yakar

Detaylı