DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh Ocak 2003

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 147 158 Ocak 2003"

Transkript

1 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cil: 5 Sayı: 1 sh Oak 003 MAKSİMUM GÜÇ NOKTAS İZLEYİCİLİ FOTOVOLTAİK SİSTEMLERİN OPTİMUM DİZAYN VE ÇALŞMA KOŞULLARNN ARAŞTRLMAS (NVESTGATON OF OPTMUM DESGN AND OPERATON CONDTONS OF PHOTOVOLTAC SYSTEMS WTH MPPT) Z. Abidin FRATOĞLU*, Bülen YEŞİLATA* ÖZET/ ABSTRACT Bu çalışmada, maksimum güç nokası izleyiili (MPPT) PV kombinasyonlarının sabi güç emini için kullanımına yönelik opimum çalışma şarları araşırılmakadır. Çalışmanın emel amaı; gereksinim duyulan güü minimum sayıda PV panel kullanarak emin emekir. Çalışma üç emel aşamadan oluşmaka olup, sunulan analizler aylık oralama değerler bazında ve sabi enlem açısı şarlarında yapılmışır. İlk iki aşamada sırasıyla maksimum oplam radyasyon açı fakörünü ve maksimum kullanılabilirliği sağlayan dizayn koşulları espi edilmişir. Daha sonra bu dizayn koşullarında MPPT yardımıyla PV panellerden elde edilebileek maksimum vol ve akım değerleri espi edilmişir. Çalışmada sunulan yönem ve diyagramlar yardımıyla opimum panel konfigürasyonunun kolaylıkla belirlenmesi mümkündür. n his sudy, opimum design ondiions are invesigaed for a phoovolai (PV) onfiguraion ha uses a maximum power poin raker (MPPT). The onfiguraion is used for providing onsan power a he opimum oupu values of volage and urren. The main objeive here is o minimize he number of PV modules o be used for he speified power oupu. Theoreial analysis onsising of hree basi phases is made for onsan laiude angle by using monhly average values of meeorologial daa. n firs wo phases, respeively, design ondiions o mainain maximum values of radiaion and uilizabiliy are deermined. The opimum values of volage and urren for hese design ondiions of he PV array wih MPPT are hen evaluaed. The mehod and onsrued diagrams given here makes he seleion of opimal PV array onfiguraion relaively easier. ANAHTAR KELİMELERC/KEYWORDS Foovolaik, Maksimum Güç Nokası İzleyiisi, Kullanabilirlik Phoovolai, Maximum Power Poin Traker (MPPT), Uilizabiliy * Harran Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Makine Mühendisliği Bölümü, ŞANLURFA

2 Sayfa No: 148 Z. A. FRATOĞLU, B. YEŞİLATA 1. GİRİŞ Foovolaik (PhooVolai, PV); yarı-ileken malzemelerden oluşmuş hürelerle güneş ışınımının direk olarak elekrik enerjisine (DC) çevirebilen eknolojiye verilen isimdir. Foovolaik olay 1839 yılından beri bilinmesine rağmen, ilk modern foovolaik hürenin yapımı anak 1954 e Amerika Birleşik Devleleri Bell Laborauarı nda gerçekleşirilebilmişir. Bu ilk foovolaik hüreler, maliyelerinin yüksekliği nedeniyle, sadee uzay araçlarının ihiyaı olan enerjiyi karşılamak amaıyla kullanılabilmiş, anak 1970 li yılların başında oraya çıkan enerji krizi sebebiyle, global enerji ihiyaına yönelik olarak a kullanılmaya başlanmışır (Munasser vd.,, 000). Son çeyrek asırda PV sisemlerin verim ve maliyelerinde sağlanan iddi seviyedeki iyileşmeler, bu sisemlerin elekrik üreimindeki kullanım sahasının ve oplam enerji üreimindeki payının hızla genişlemesine sebep olmuşur (Yeşilaa & Akair, 001). Kullanımdaki bu arışın geleek yıllarda daha hızlı bir seyir izleyeeği, 1995 yılında dünyada 375. MWp olan kurulu PV sisem güünün, 010 yılında 6300 MWp olarak planlanmasından çok açık bir şekilde görülmekedir (Munasser vd.,, 000). Praik uygulamalarda kullanılan PV sisemleri; sisemde kullanılan bileşenlerin ve konrol siseminin konumuna bağlı olarak üç farklı kombinasyonda inelemek mümkündür; sisem yükünün hiçbir ara düzenleyiisi olmadan direk PV panellere bağlandığı direk akupleli kombinasyonlar, sisem yükü ile PV paneller arasına baaryaların yerleşirildiği baaryalı kombinasyonlar ve maksimum çalışma nokası izleyiili (maximum power raking, MPPT) kombinasyonlar. Direk akupleli PV sisemlerde, panellerden ışınım şiddeiyle değişen değerlerde çıkan gerilim ve akım, siseme direk olarak verilir ve sisemin çalışması anak ihiyaç duyduğu güü (sisem yükü) sağlayan gerilim ve akım değerlerinin emini ile mümkün olur (Kou vd., 1998, Fıraoğlu ve Yeşilaa 001). Baaryalı sisemlerde, panel ile yük arasındaki baarya sisemi güneş ışınım şiddeindeki değişimleri direk olarak siseme yansımadan sabie yakın bir gerilim ile sisemi çalışırır (Al-Sahaban ve Mohmoud, 000), anak siseme ulaşırılan gerilim ve akım değerleri maksimum güe karşılık gelen akım ve gerilim değerlerinin alında seyreder. Söz konusu bu iki kombinasyona alernaif olarak oraya çıkan maksimum güç nokası izleyiili (MPPT) sisemlerin, PV panelin her zaman maksimum güç üreeek nokada çalışmasını emin emesinden dolayı çalışma performansları daha yüksekir (Zaki ve Eskandar, 1996). Sisemde; Şekil 1 de şemaik olarak göserildiği üzere, PV panelin üreiği maksimum güe karşılık gelen gerilim, bir düzenleyii yardımıyla, sisemin ihiyaç duyduğu gerilime dönüşürülür. Maksimum sisem verimliliği için önemli koşullardan biri, panel maksimum güç koşullarını sağlayan akım ve gerilim değerlerinin yük -V karakerisik eğrisi ile çakışması gerekmekedir. Bu nedenle MPPT içeren PV sisemlerin dizayn aşamasında en önemli unsurlardan biri uygulamadaki yük profilinin bilinmesidir. Bu çalışmada, MPPT içeren PV kombinasyonlarının sabi güç (yük) emini (profili) için kullanımına yönelik opimizasyon analizi yapılmışır. PV sisemlerin sabi yük uygulamalarında kullanımı oldukça yaygın olup, dizayn yapılırken güneş ışınımının lineer olmayan bir şekilde değişmesinden dolayı, panel sayısı seçiminde önemli zorluklar söz konusudur (Agha ve Sbia 000, Kou vd., 1998). PV uygulamalarında panel birim alanına düşen yükeki azalış, başka bir deyişle panel sayısındaki arış ile ışınım şiddeinin kullanılabilirliği arasında Şekil de göserildiği gibi bir ilişki mevuur. Şekil de görüleeği gibi panel birim alanına gelen ışınım şiddeindeki arışa karşı kullanılabilirlike belli bir yere kadar arış ve daha sonra azalış göserdiği bir kriik noka mevuur. Panel maliyeinin sisem içindeki payının yüzde amış olduğu düşünülürse (Bloos, 000), ekonomik açıdan bu kriik nokanın sapanması ekonomik açıdan oldukça önemli olaakır.

3 Fen ve Mühendislik Dergisi Cil : 5 Sayı : 1 Sayfa No: 149 Bu çalışmanın emel amaı; sabi güç çıkısına gereksinim duyulan bir uygulamada bu güü minimum sayıda PV panel ile karşılayaak bir sisem asarıma yönelik, kullanıılar arafından kolaya kullanılabileek grafiksel bir meo gelişirmekir. Panelden ışınım seviyesine bağlı olarak değişken olarak elde edilen güç değerinin maksimum olması (P mp ) ; yani sisemde MPPT kullanımı koşullardan sadee birisidir. Diğer ön koşullar ise; maksimum güneş ışınımını oplayan panel eğim açısının (α op ) ve maksimum kullanılabilirliği emin eden kriik ışınım şiddeinin ( r ) espiidir. Bu çalışma bu nedenle önerilen meo üç emel aşamadan oluşmaka olup, her aşamada kullanılan veriler ve elde edilen sonuçlar aylık oralamayı emsil emekedirler. Ayrıa; izlenen yönem genel olmakla birlike, sayısal hesaplamalar ve diyagramların oluşurulmasında sabi bir enlem açısı (λ=37 º ) göz önüne alınmışır. İlk aşamada α op değerleri espi edilmiş ve aynı enlem açısına sahip üm bölgeler için bulanıklık indisi (B i ) yardımıyla yılın her ayı için opimum oplam radyasyon açı fakörünün (R op ) bulunabileeği bir diyagram hazırlanmışır. İkini aşamada PV sisem dizaynı için seçilebileek aylık r değerleri espi edilmiş ve panel yüzeyine ulaşan oplam günlük ışınım değerleri ( Te ) yardımıyla aylık r değerinin kolaylıkla bulunabileeği bir diyagram oluşurulmuşur. Son aşamada ise bu espi edilen kriik ışınım seviyesi ve çevre sıaklığı verilerini kullanarak panelin maksimum çalışma nokalarındaki akım ( mp ) ve gerilimin (V mp ) espi edilebileeği diyagramlar sunulmuşur. Çalışma da hazırlanan diyagramlar yardımıyla 37º enlemi boyuna ve seçilen AP- 50 PV panel için yörenin yılın herhangi bir anındaki bulanıklık indisi ve yaaya günlük gelen oplam ışınım büyüklüklerinden yararlanarak PV sisemlerin MPPT kombinasyonlarının sabi yük uygulaması için gerekli minimum panel sayısı hesaplanabilir. Farklı enlemler ve paneller için benzer şekilde izleneek meola isenilen bölge için opimum koşullarda gerekli minimum panel sayısı ve kombinasyonu sapanabilir. Şekil 1. PV sisemlerin MPPT uygulamalarının şemaik göserimi. Şekil. MPPT sisemlerinin sabi yük uygulamalarında birim panel alanına gelen ışınım şiddei ile kullanılabilirlik (Φ) arasındaki ilişki.. TEORİK ANALİZ VE ELDE EDİLEN SONUÇLAR.1. Panel Opimum Toplam Radyasyon Açı Fakörünün Tespii Güneş ışınımının yeryüzüne geliş açısında yıl boyuna değişim görülmemesine rağmen, dünyanın deklinasyon açısındaki değişim güneş ışınımının yaayla yapığı açıda değişime sebep olur. Yeryüzünün fiziksel yapısından dolayı, yıl boyuna güneş ışınımının, yaay

4 Sayfa No: 150 Z. A. FRATOĞLU, B. YEŞİLATA yüzeyle yapığı açı, yalnıza deklinasyon açısına değil aynı zamanda yörenin enlemine bağlı olarak da değişmekedir. Dünya sabi kabul edilip güneşin dünya erafında hareke eiğini varsayılırsa gün boyuna güneşin harekei Şekil 3 eki ϕψ düzlemin de ψ ve ϕ eksenleri üzerindedir. Güneşin ψ eksenindeki harekei deklinasyon açısındaki değişmeden dolayı meydana gelip güneşin bu eksende gün boyuna yapığı hareke ihmal edilebileek düzeylerdedir. Güneşin ϕ eksenindeki harekei ise Şekil 3 e görülen eksen boyuna olup güneşin ϕ ekseninde çizdiği yörüngenin büyüklüğü, konrol yüzeyinin bulunduğu enlemin bağımlı birer değişkenidir. Bir düzlem üzerine gelen güneş ışınımının maksimum olabilmesi için düzlemin iki eksende de güneşi akip emesi gerekir. Praik uygulamalarda güneşi akip eden düzlemlerin yapımı zor ve pahalı olduğundan basiliği sebebiyle belli bir zaman aralığı için sabi eğim açısı ve sıfır yüzey azimu açısında güneye yönelmiş bir şekilde yerleşirilmeleri daha uygundur (Dinçer 1995). Opimum eğim açısı; Liu ve Jordon (Bknz: Duffıe & Bekman 1991) arafından eğimli yüzeylere gelen ışınım şiddeini hesaplayan aşağıdaki denklemden yararlanarak sapanabilir. α (1) dy yy Te ( ) = Ty R = (( 1 ) R d + R y ) Ty Ty Denklemde Teg eğimli yüzeye gelen aylık oralama ışınım mikarını (kj/m gün), Ty yaay yüzeye gelen oplam ışınımı (kj/m gün), dy yaay yüzeye gelen aylık oralama direk ışınım mikarını (kj/m gün), yy ise yaay yüzeye gelen aylık oralama yayılı ışınım mikarını (kj/m gün), R oplam ışınım açı fakörünü, R d direk ışınım açı fakörünü ve R y yayılı ışınım açı fakörünü gösermekedir. 37º enlemi boyuna yüzey azimu açısı sıfır, güneye yönlendirilmiş ve aylık oralama opimum eğim açısında yerleşirilmiş bir yüzeyin, R d ve R y değerlerinin hesabi ile ilgili deaylı bilgi Fıraoğlu ve Yeşilaa (001) arafından verilmekedir. Fıraoğlu ve Yeşilaa (001) arafından 37º enlemi için hesaplanan aylık oralama opimum R op, R dop, R yop ve α op değerleri Ek1 de verilmişir. Toplam-yayılı ve oplam-direk ışınım arasındaki ilişki, B i birer fonksiyonu olduğundan, Eşilik 1 Ty, ve B i olmak üzere iki yerel değişken içerir. Bu iki değişkenden yararlanılarak aylık opimum eğim açısı koşulunda yaay yüzeye gelen ışınım mikarının hesaplanabileeği Şekil 4 deki diyagram hazırlanmışır. Bu diyagramdan 37º enlemi boyuna herhangi bir yörenin ilk öne B i verisinden yararlanılarak opimum oplam açı fakörü (R op ) daha sonrada Ty verisinden yararlanarak da oralama aylık opimum eğim açısı koşullarında yerleşirilmiş bir yüzey üzerine gelen ışınım mikarı hesaplanabilir. Ty Şekil 3. Güneş ışınımının gün boyuna izlendiği yörünge

5 Fen ve Mühendislik Dergisi Cil : 5 Sayı : 1 Sayfa No: 151 Şekil 4. Aylık opimum sabi panel eğim açısı koşulunda Bulanıklık indisine (Bi) ile oplam radyasyon açı fakörü (Rop) arasındaki ilişki... Maksimum Kullanılabilirlik Koşularının Tespii şınım şiddeinde yıl ve gün boyuna bir değişim görülür. Bu değişim ivmesi, güneş enerjisi uygulamaları asarım aşamasındayken iddi zorlukların yaşanmasına neden olmakadır. Sisemin kullanılabilirlik espii de bu zorluklardan biridir. Lieraürde güneş enerjisi sisemler için bu amaçla gelişirilmiş f-char (Klein & Bekman 1979) yönemi bulunmakadır. f-char yönemi sabi güç emininde kullanılaak PV sisemlerin kullanılabilirlik sapamasında yeersiz kalmakadır (Agha & Sbia 000). Bu ür uygulamalarda anlık ışınım eğrisi alındaki faydalı işi göseren alan anımlaması, diğer uygulamalardan farklıdır. Bu fark Şekil 5 deki diyagramlarda şemaik olarak göserilmişir. Şekil 5. (a) Güneş uygulamalarında, (b) PV sisemlerin MPPT kombinasyonlarının sabi yük uygulamalarında, güneş ışınım şiddeinin gün boyuna ki değişimi.

6 Sayfa No: 15 Z. A. FRATOĞLU, B. YEŞİLATA Şekil 5 (a) da göserilen faydalı enerji bölgesinin ( a bölgesi), önemli bir kısmı ( bölgesi), Şekil 5 (b) de göserilen PV sisemde ()> r olmasına karşın kullanılamamakadır. Bu bölge sabi güç uygulamalarına özgü bir özellik olup PV sisemlerin sabi yük uygulamasında, sisemin arzuladığı ışınım seviyesinin üzerindeki ışınım seviyelerinin düzenleyii arafından siseme (yüke) ulaşırılmayan kısmıdır. Şekil 5 deki diyagramlardan yararlanılarak panel yüzeyine günlük ulaşan ışınım mikarı; mim gö = Tea ( ) d + Tea ( ) d = b a () Te + gd mim şeklinde olur. Herhangi bir güneş uygulamasının gün boyuna kullanılabilirliği de Şekil 5 (a) deki diyagramdan; Φ = gö mim ( ) d a = b + a Te şeklinde anımlanabilir. PV sisemlerin sabi yük uygulamaları için kullanılabilirlik ise Şekil 5 (b) deki diyagramdan; * ( ) a Φ = = * Te a + b + şeklindedir. Bu denklemlerde kullanılan min sisemin ihiyaç duyduğu minimum ışınım seviyesine ulaşılan anı, Tea () (W/m ), anlık ışınımı r (W/m ), sisemin ihiyaç duyduğu minimum ışınım seviyesini, gd güneş doğuş anını, gö güneş öğlesini, gb ise güneş baış anını gösermekedir. Yapılan inelemelerde panel sayısındaki lineer bir arışın belli bir aralık için Şekil 5 (b) deki eğrinin alındaki a* bölgesinin yani faydalı işin lehine olduğu faka kriik bir nokadan sonra ersine bir olayın gerçekleşiği görülmüşür. Bu kriik noka MPPT kombinasyonlarının sabi yük uygulamaları için maksimum kullanılabilirlik nokası olup, bu noka göz ardı edilerek yapılaak bir kombinasyon ermoekonomik açıdan isenmeyen sonuçların doğmasına sebebiye verebilir. Şekil 6 da hazırlanan diyagram yardımıyla, 37º enlem boyuna, panel yüzeyine gelen günlük oplam ışınım verisinden yararlanılarak, r değerleri sapanabilir. Bu diyagramın elde edilme sürei kısaa şu şekildedir: İlk eapa, Kılıç (Bknz: Kılıç 1983) arafından önerilen anlık ışınım denklemi baz alınarak sisemin kullanabilirliği uzayda bir eğri emsil eden zamana () bağımlı ek değişkenli aşağıdaki denklemle ifade edildi; 15 Φ ( ) = a[os( b) (1 exp( 4(1 ) ))] (5) Denklemdeki a, b ve kasayıları bölgenin enlemine ve zamana bağlı kasayılardır. Kriik nokaları bulabilmek amaıyla, Denklem (5) in ikini ürevi alınarak eksremumlarının alabileekleri pozisyon inelenmişir. Denklem (5) in ikini ürevi her durumda, Denklem (7) deki eşisizliği sağlayaağından, Denklem (5) in eksremumları yani Denklem (6) daki eşiliği sağlayan üm değerlerinde kullanılabilirlik maksimumdur. Newon-Raphson yönemi yardımıyla Denklem (6) daki eşilik yılın her ayı için çözülerek sabi sisem yükünü maksimum kullanılabilirlik koşulunda sağlayan r değerlerine ulaşılmış ve Şekil 6 daki diyagram hazırlanmışır. (3) (4)

7 Fen ve Mühendislik Dergisi Cil : 5 Sayı : 1 Sayfa No: 153 d Φ = d d Φ d a [ b sin( b ) * ( + exp( 4 ( a [os( b ) (1 exp( 4 + ))] = 0 = a [ b + + ( 30 ( a ( b ( a ( b os( + sin( sin( b 450 b b ) ) ) ) exp( ))] * * ( exp( 4 (1 ) 4 ( )] * * exp( 4 (1 )) * exp( 4 + ))) < 0 (6) (7) Şekil 6. Panel yüzeyine günlük gelen oplam ışınım (Teg) mikarı ile kriik ışınım şiddei (r) arasındaki ilişki..3. PV Panellerin Maksimum Güç Nokasındaki Akım ve Volaj Değerlerinin Tespii Eşdeğer devresi Şekil 7 de göserilen PV paneller lineer olmayan güç kaynaklarıdır. Panellerin güç çıkısı ışınım şiddeine ve çevre sıaklığının birer fonksiyonudur. Panelin uzun dönem performansını hesaplayabilmek için çalışma karakerisikleri ile çevre koşulları arasında maemaiksel bir ilişkiye gereksinim vardır. Bu konuda farklı araşırmaılar arafından önerilen çeşili maemaiksel modeller bulunmakadır. Bu modellerden en yaygını Loferski (197) arafından önerilen; V + R = 1 L V + R s s 0 exp( ) (8) A Rsh

8 Sayfa No: 154 Z. A. FRATOĞLU, B. YEŞİLATA bağınıdır. Denklemdeki L yüzeye akım düşüğünde üreilen akımı, 0 karanlık akımı, R s seri direni, R sh paralel direni, A ermal volajı, ve V sırasıyla çalışma akımını ve gerilimini gösermekedir. Denklem (8) deki L, 0, R s, R sh ve A büyüklükleri ışınımın şiddeine ve çevre sıaklığına bağlı paramerelerdir. PV panellerle ilgili kaalog bilgileri beş paramereyi anımlama yeerliliğinde değildir. Bu olumsuzluğu oradan kaldırmak Townsend, Eksein ve Al-İbrahim (Bknz: Kou vd., 1998) arafından, devredeki R sh >>R s gerçeği dikkae alınarak R sh direni ihmal edilmiş; V + Rs = L 0 exp( ) 1 (9) A şeklinde dör paramereli bir model önerilmişir. Daha sonraları Duffie ve Bekman (1991) arafından bu bağınıdaki dör paramerenin kaalog bilgileriyle hesaplanabileeği bir maemaiksel model gelişirilmişir. Bu maemaiksel model kullanarak seçilen AP-50 PV panelin çalışma karakerisikleri ve daha sonra Newon-Rapson nümerik çözüm yönemi kullanılarak sapanan maksimum çalışma nokalarını göseren Şekil 8 deki diyagram hazırlanmışır. Ayrıa yine aynı maemaiksel model yardımıyla seçilen panelin maksimum çalışma nokasındaki gerilim ve akımın; değişik kriik ışınım şiddei ve çevre sıaklığı değerlerinde bulanabileeği Şekil 9 daki diyagramlar hazırlanmışır. Bu diyagramlardan yalnıza kriik ışınım şiddei için değil üm ışınım şiddeleri için seçilen panelin maksimum çalışma nokasındaki güç çıkısı sapanabilir. Seçilen AP-50 panelin eknik özellikleri Ek de verilmişir. 0 R s L R sh R load Şekil 7. Solar hürenin eşdeğer devresi Şekil 8. Seçilen PV panellerin 98 K çevre sıaklığında (Ta) akım ve gerilim karakerisikleri, MPP çalışma nokaları.

9 Fen ve Mühendislik Dergisi Cil : 5 Sayı : 1 Sayfa No: BULGULAR VE TARTŞMA Bu çalışmada PV sisemlerin MPPT kombinasyonlarının sabi yük uygulamalarında, opimum koşullarda minimum panel sayısının araşırabilmesine yönelik grafiksel bir meo önerilmişir. Bu meo çerçevesinde 37º enlem ve seçilen PV panel referans alınarak çeşili diyagramlar aylık oralama değerler bazında hazırlanmışır. Hazırlanan diyagramlarla 37º enlemi boyuna seçilen panel için yörenin yılın herhangi bir anındaki bulanıklık indisi büyüklüğünden yararlanarak PV sisemlerin MPPT kombinasyonlarının sabi yük uygulaması için gerekli minimum panel sayısı hesaplanabilir. (a) V (V) (b) r (W/m ) 78 K 88 K 98 K 308 K 318 K.5 (A) K 88 K 98 K 308 K 318 K r (W/m ) Şekil 9. Seçilen panelin kriik ışınım şiddeine ve çevre sıaklığına bağlı olarak maksimum çalışma nokasında gerilim (a) ve akım (b) değerleri.

10 Sayfa No: 156 Z. A. FRATOĞLU, B. YEŞİLATA Diyagramların hazırlanmasında; ilk eapa opimum panel eğim açıları espi edilmiş ve bulanıklık indisi ile azimu açısı sıfır güneye yönelmiş bir şekilde yaay yüzeye yelleşirilmiş bir panel için aylık oralama opimum oplam açı fakörü arasındaki ilişkiyi göseren diyagram hazırlanmışır. Hazırlanan bu diyagram vasıasıyla, bulanıklık indisi verisinden yola çıkarak aylık oralama opimum oplam açı fakörü ve dolayısıyla opimum koşullarda panel yüzeyine gelen ışınım mikarı hesaplanabilir. İkini eapa ise, MPPT uygulamalarında maksimum kullanılabilirlik koşulu araşırmışır. Bu çerçevede hazırlanan diyagramda; panel yüzeyine gelen günlük oplam radyasyon verisinden yola çıkılarak, sabi yüke çalışan MPPT uygulamalarında dizayn için seçileek kriik ışınım şiddei seviyesi espi edilebileekir. Son alarak da espi edilen dizayn ışınım seviyesi ve projelendirmenin yapıldığı çevre sıaklığı verilerini kullanarak, panelin maksimum çalışma nokalarındaki akım ve volajının espi edilebileeği diyagramlar sunulmuşur. Benzer şekilde farklı enlemler ve paneller için hazırlanaak diyagramlarla Şekil 10 da özelenen meodun akip edilmesiyle PV sisemlerin MPPT kombinasyonlarının sabi yük uygulamaları için opimum koşullarda gerekli minimum panel sayısı ve kombinasyonu sapanabilir. Şekil 10. Sunulan çalışmanın dizayna yönelik kullanım için akip eiği akış şeması. SEMBOLLER LİSTESİ F kullanabilirlik a po opimum eğim açısı ( 0 ) B i bulanıklık indisi r Kriik ışınım şiddei (W/m ) r sisemin ihiyaç duyduğu minimum ışınım seviyesi (W/m ) dy Te yaay yüzeye gelen aylık oralama direk radyasyon mikarını (kj/m gün) eğimli yüzeye gelen aylık oralama ışınım mikarını (kj/m gün) Tea () anlık ışınımı (W/m ) Ty yy R R d yaay yüzeye gelen oplam ışınımı (kj/m gün) yaay yüzeye gelen aylık oralama yayılı radyasyon mikarını (kj/m gün) oplam ışınım açı fakörünü direk ışınım açı fakörünü R dop opimum direk ışınım açı fakörünü

11 Fen ve Mühendislik Dergisi Cil : 5 Sayı : 1 Sayfa No: 157 R op R y R yop gb gd gö min L 0 R s R sh A V mp V mp opimum oplam ışınım açı fakörünü yayılı ışınım açı fakörünü opimum yayılı ışınım açı fakörünü güneş baış anını gösermekedir güneş doğuş anını (s) güneş öğlesini (s) sisemin ihiyaç duyduğu minimum ışınım seviyesine ulaşılan anı (s) panel yüzeyine akım düşüğünde üreilen akımı (A) Panel karanlık akımı (A) panel seri direni (Ω) panel paralel direni (Ω) panel ermal volajı panel çalışma akımı (A) panel çalışma gerilimi (V) maksimum çalışma nokasında panel çıkış akımı (A) maksimum çalışma nokasında panel çıkış gerilimi (V) KAYNAKLAR Al-brahim A.M., Bekman W.A., Klein S.A., Desing Proedure for Seleing an Opimum Phoovolai Pumping Sysem in a Solar Domesi Ho Waer Sysem, Solar Energy, Vol.64, pp. 7-39, Al-Karaghoulı, A., Al-Sabounhı., A. M., A PV Pumping Sysem, Applied Energy, Vol.65, pp , 000. Agha K. R., Sbia M. N., On he Sizing Parameers for Sand-Alone Solar-Energy Sysems, Applied Energy, Vol.65, pp , 000. Al-Shaban S., Mohmoud A., Self-Conrol in Sorage Uni of PV Plans, Applied Energy, Vol. 65, pp , 000 Bekman W.A., Bekman S. A., Duffi J. A., A Dising proedure for Solar Heaing Sysems, Solar Energy, 1979;18:113. Bloos, H., Analyial and Exerimenal İnvesigaion of Phoovolai Pumping Sysems, Door Thesis, Universiy of Oldenburg, 000. Dinçer, B., Opimum Til angle for Solar Colleors Used in Cyprus, Solar Energy, Vol. 6, pp , Duffıe, J., Bekman, W.A., Solar Engineering of Thermal Proesses, nd edn., Wiley nersiene, Fıraoğlu, Z., A., Yeşilaa, Bülen, Foovolaik Güç Desekli Dalgıç Pompa Sisemlerinde Opimum DizaynKoşullarının Araşırılması, Tesisa Mühendisliği Dergisi, Sayfa:59-66 Nisan-Mar 001. Hsieh S.J., Solar Energy Engineering, Prenie-Hall, n, Englewood Cliffs, New Jersey, Kılıç A., Özürk A., Güneş Enerjisi, Kipaş Yayınılık, Kou S.A., Kleın A., Bekman W., A Mehod for Esımaıng he Long-Term Performane of Dıre- Coupled PV Pumpıng Sysems, Solar Enery, Vol. 64, pp.33-40, 1998.

12 Sayfa No: 158 Z. A. FRATOĞLU, B. YEŞİLATA Munasser, M.A., Bara, M.F., Quadri, H.A., EL-Tarabelsi, R., La-azebi,.F., Phoovolai Markeing İn Developing Counries, Applied Energy, Vol. 65, pp 67-7, 000. Veerahary, M., Yadaıah, N., Ann Based Peak Power Traking for Supplied DC Moors, Solar Energy, Vo. 69, pp , 00l. Yeşilaa, B., Akair, M.A., Foovolaik Güç Sisemli Su Pompalarının Dizayn Esaslarının Araşırılması, Mühendis ve Makine, il 4, sayı 493, sy 9-34, 000. Zaki A. M., Eskander M. N., Mahing of Phoovolai Moor-Pump Sysems for Maximum, Effiieny Operaion, Renewable Energ, Vol. 7, pp , Ek enlemi için sıfır azımu açısı ve güneye yönlendirilmiş eğimli yüzey için aylık oralama opimum eğim açıları (a op ), direk ışınım açı fakörü (R dop ), yayılı ışınım açı fakörü (R yop ) ve oplam açı fakörü (R op ). Ek. Seçilen panelin sandar es koşularındaki eknik özellikleri Güç(STK) ks mp V av V mp A h 50 W 3.3 A 3 A 1.5 V 16.7 V 0.56 m 0.114

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama KRDENİZ EKNİK ÜNİERSİESİ BİLGİSR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSR GRFİKLERİ LBORURI ers Perspekif Dönüşüm ile Doku Kaplama 1. Giriş Bu deneyde, genel haları ile paralel ve perspekif izdüşüm eknikleri, ers perspekif

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim Dalı * Elekronik Laborauarı I 1. Deneyin Amacı TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER Transisörlerin yükseleç

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

Su Yapıları II Aktif Hacim

Su Yapıları II Aktif Hacim 215-216 Bahar Su Yapıları II Akif Hacim Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversiesi Mühendislik Mimarlık Fakülesi İnşaa Mühendisliği Bölümü Yozga Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversiesi n aa Mühendisli

Detaylı

Bölüm 9 FET li Yükselteçler

Bölüm 9 FET li Yükselteçler Bölüm 9 FET li Yükseleçler DENEY 9-1 Orak-Kaynaklı (CS) JFET Yükseleç DENEYİN AMACI 1. Orak kaynaklı JFET yükselecin öngerilim düzenlemesini anlamak. 2. Orak kaynaklı JFET yükselecin saik ve dinamik karakerisiklerini

Detaylı

Fotovoltaik Panel Gücüne Etki Eden Çalışma Parametrelerinin Araştırılması

Fotovoltaik Panel Gücüne Etki Eden Çalışma Parametrelerinin Araştırılması Fotovoltaik Panel Gücüne Etki Eden Çalışma Parametrelerinin Araştırılması Yusuf Işıker, Bülent Yeşilata ve Hüsamettin Bulut Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü, Şanlıurfa yusuf47@harran.edu.tr

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

BAZI İLLER İÇİN GÜNEŞ IŞINIM ŞİDDETİ, GÜNEŞLENME SÜRESİ VE BERRAKLIK İNDEKSİNİN YENİ ÖLÇÜMLER IŞIĞINDA ANALİZİ

BAZI İLLER İÇİN GÜNEŞ IŞINIM ŞİDDETİ, GÜNEŞLENME SÜRESİ VE BERRAKLIK İNDEKSİNİN YENİ ÖLÇÜMLER IŞIĞINDA ANALİZİ Güneş Günü Sempozyumu 99-28 Kayseri, 2-27 Haziran 1999 BAZI İLLER İÇİN GÜNEŞ IŞINIM ŞİDDETİ, GÜNEŞLENME SÜRESİ VE BERRAKLIK İNDEKSİNİN YENİ ÖLÇÜMLER IŞIĞINDA ANALİZİ Hüsamettin BULUT Çukurova Üni. Müh.

Detaylı

FOTOVOLTAİK GÜÇ DESTEKLİ MİKRO SULAMA SİSTEMİ PROJESİ-2: SİMÜLASYON ÇALIŞMASI

FOTOVOLTAİK GÜÇ DESTEKLİ MİKRO SULAMA SİSTEMİ PROJESİ-2: SİMÜLASYON ÇALIŞMASI FOTOVOLTAİK GÜÇ DESTEKLİ MİKRO SULAMA SİSTEMİ PROJESİ-2: SİMÜLASYON ÇALIŞMASI Ümran ATAY 1, Yusuf IŞIKER 2 ve Bülent YEŞİLATA 2 1GAP Toprak Su Kaynakları ve Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Şanlıurfa

Detaylı

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk :

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk : TİMAK-Tasarım İmala Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR OTOMATİK YÖNLENDİRİCİLİ ARAÇ SİSTEMLERİNİN YENİDEN TASARIMI İÇİN BİR MATEMATİKSEL MODELLEME YAKLAŞIMI KALENDER, Yeşim, TÜRKBEY, Orhan Gazi

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

Hidrograf Analizi. Hiyetograf. Havza Çıkışı. Havza. Debi (m³/s) Hidrograf. Zaman (saat)

Hidrograf Analizi. Hiyetograf. Havza Çıkışı. Havza. Debi (m³/s) Hidrograf. Zaman (saat) Hidrograf Analizi Hiyeograf Havza Debi (m³/s) Havza Çıkışı Hidrograf Zaman (saa) 1 Hidrograf Q Hiyeograf Hidrograf Hidrograf Q Gecikme zamanı Pik Debi B Alçalma Eğrisi (Çekilme Yükselme Eğrisi (kabarma)

Detaylı

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları 206 Keçebaş, Erciyes Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dergisi, 29(3):206-22 Enerji asarrufu için yer alına gömülü çelik borularda yalıımın ekonomik faydaları Ali KEÇEBAŞ* Muğla Sıkı Koçman Üniversiesi,

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

PNÖMATİK TAŞIMA SİSTEMLERİ VE OPTİMUM TAŞIMA HIZININ BELİRLENMESİNDE KULLANILAN EŞİTLİKLER

PNÖMATİK TAŞIMA SİSTEMLERİ VE OPTİMUM TAŞIMA HIZININ BELİRLENMESİNDE KULLANILAN EŞİTLİKLER 105 PNÖMATİK TAŞIMA SİSTEMLERİ VE OPTİMM TAŞIMA HIZININ BELİRLENMESİNDE KLLANILAN EŞİTLİKLER Faih YILMAZ ÖZET Kaı akışkanların (oz,küçük aneli) aşınmasında kullanılan sisemlerden biriside Pnömaik Tasıma

Detaylı

DAİRESEL HAREKET Katı Cisimlerin Dairesel Hareketi

DAİRESEL HAREKET Katı Cisimlerin Dairesel Hareketi BÖLÜM 1 DAİRESEL HAREKET 1. DAİRESEL HAREKET 1.1. Kaı Cisimlerin Dairesel Harekei Açısal Yer Değişim: Bir eksen erafında dönmeke olan bir cismin (eker ezgah mili, volan vb.) dönme ekisi ile bir iş yapılır.

Detaylı

BARAJ GÖLLERİNDE DEPREM SIRASINDA OLUŞAN HİDRODİNAMİK BASINÇLARIN SAYISAL BENZETİMİ

BARAJ GÖLLERİNDE DEPREM SIRASINDA OLUŞAN HİDRODİNAMİK BASINÇLARIN SAYISAL BENZETİMİ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mühendislik Mimarlık Fakülesi Dergisi Cil:XXII, Sayı:3, 29 Journal of Engineering and Archiecure Faculy of Eskişehir Osmangazi Universiy, Vol: XXII, No:3, 29 Makalenin Geliş

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ İANBUL İCARE ÜNİERİEİ BİLGİAAR MÜHENDİLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİAAR İEMLERİ LABORAUARI ER PERPEKİF DÖNÜŞÜM İLE ÜZE DOKUU ÜREİMİ Bu deneyde, genel haları ile herhangi bir yüzeye bir dokunun kopyalanması üzerinde

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

Fotovoltaik Güç ve Harran Üniversitesi Temiz Enerjili Kampüs Entegre Projesi-2: Ön Çalışmalar ve Sonuçları

Fotovoltaik Güç ve Harran Üniversitesi Temiz Enerjili Kampüs Entegre Projesi-2: Ön Çalışmalar ve Sonuçları Fotovoltaik Güç ve Harran Üniversitesi Temiz Enerjili Kampüs Entegre Projesi-2: Ön Çalışmalar ve Sonuçları Bülent Yeşilata 1 İ. Halil Mutlu 2 M. Azmi Aktacir 1 1 Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

ARDYANMALI VE AYRIK AKIŞLI TURBOFANLARDA FAN BASINÇ ORANI VE BYPASS ORANIYLA TOPLAM VERİMİN DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ

ARDYANMALI VE AYRIK AKIŞLI TURBOFANLARDA FAN BASINÇ ORANI VE BYPASS ORANIYLA TOPLAM VERİMİN DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ HAVACILIK VE UZAY EKNOLOJİLERİ DERGİSİ EMMUZ 9 CİL 4 SAYI (67-76) ARDYANMALI VE AYRIK AKIŞLI URBOFANLARDA FAN BASINÇ ORANI VE BYPASS ORANIYLA OPLAM VERİMİN DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ Önder URAN * Anadolu

Detaylı

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS PLANI KONULAR 1. Çelik Çaı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1 Aralıklarının

Detaylı

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI Tarih: 4-0-008 Adı Soyadı : No : Soru 3 4 TOPLAM Puan 38 30 30 30 8 Soru

Detaylı

EM302 YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI 2. YARIYILİÇİ SINAVI Y.Doç.Dr. Özgür Kabak SORULAR VE CEVAPLAR

EM302 YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI 2. YARIYILİÇİ SINAVI Y.Doç.Dr. Özgür Kabak SORULAR VE CEVAPLAR EM302 YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI 2. YARIYILİÇİ SINAVI Y.Doç.Dr. Özgür Kabak 28.12.2012 SORULAR VE LAR 1. Ayşe kırmızı başlığı ile şirin ve yardımsever bir kızdır. Her gün annesinin pişirdiği yemekleri babaannesine

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II

ANALOG ELEKTRONİK - II ANALOG ELEKTONİK - II BÖLÜM Temel Opamp Devreleri Konular:. Eviren ve Evirmeyen Yükseleç. Temel ark Alıcı.3 Gerilim İzleyici.4 Türev ve Enegral Alıcı Amaçlar: Bu bölümü biirdiğinizde aşağıda belirilen

Detaylı

BÖLÜM-8 HİDROGRAF ANALİZİ 8.1 GİRİŞ 8.2 HİDROGRAFIN ELEMANLARI

BÖLÜM-8 HİDROGRAF ANALİZİ 8.1 GİRİŞ 8.2 HİDROGRAFIN ELEMANLARI BÖLÜM-8 HİDROGRAF ANALİZİ 8.1 GİRİŞ Taşkınların ve kurak devrelerin incelenmesinde akımın zaman içinde değişimini göseren hidrografı bilmek gerekir. Bu bölümde oplam akış hacminin akarsuyun bir kesiinde

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KPILR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN MCI: Bu deneyde emel manık kapıları (logic gaes) incelenecek ek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecekir. ÖN HZIRLIK Temel lojik kapı devrelerinden

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY : TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİİLER DENEY GRUBU :... DENEYİ YAPANLAR

Detaylı

BİR ELEKTROMEKANİK SİSTEMİN STATİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

BİR ELEKTROMEKANİK SİSTEMİN STATİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Uludağ Üniversiesi Müendislik-Mimarlık Fakülesi Dergisi, Cil 8, Sayı, 003 BİR ELEKTROMEKNİK SİSTEMİN STTİK DVRNIŞININ İNCELENMESİ Gürsel ŞEFKT * İbraim YÜKSEL Öze: Elekronik elemanların ızlı gelişimi,

Detaylı

Table 1. Reservoir/Well/Fluid Data Reservoir Thickness, h, Well radius, r w,, 0.328 ft Fluid viscosity, μ, 0.8 cp Formation volume factor, B o,

Table 1. Reservoir/Well/Fluid Data Reservoir Thickness, h, Well radius, r w,, 0.328 ft Fluid viscosity, μ, 0.8 cp Formation volume factor, B o, M. Onur 10.04.2008 PET467E-Analysis of Well Pressure Tess 2008 Spring/İTÜ HW No. 6/SOLUTIONS Due dae: 17.04.2008 Subjec: Analysis of a drawdown es for reservoir limi esing. Table 1 presens relevan daa

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile)

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile) Tahmin Yönemleri Çif Üsel Düzelme (Hol Meodu ile) Hol meodu, zaman serilerinin, doğrusal rend ile izlenmesi için asarlanmış bir yönemdir. Yönem (seri için) ve (rend için) olmak üzere iki düzelme kasayısının

Detaylı

Türkiye çin Pencerelerden Geçen Güne I ınımının Analizi

Türkiye çin Pencerelerden Geçen Güne I ınımının Analizi T.C ESKEHR OSMANGAZ ÜNVERSTES Yayın No: 151 FEN EDEBYAT FAKÜLTES FZK BÖLÜMÜ HAZRLAYANLAR Ferhune ATAY ris AKYÜZ M. Selami KLÇKAYA Saiye Çeinkaya ÇOLAK Salih KÖSE Sema KURTARAN UGHEK 2008:. ULUSAL GÜNE

Detaylı

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 )

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 ) FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 ) KURAM: Kondansaörün Dolma ve Boşalması Klasik olarak bildiğiniz gibi, iki ileken paralel plaka arasına dielekrik (yalıkan) bir madde konulursa kondansaör oluşur.

Detaylı

OTOBANLARDA TRAFİK AKIŞ DİNAMİĞİNİN İNCELENMESİ

OTOBANLARDA TRAFİK AKIŞ DİNAMİĞİNİN İNCELENMESİ BEYKENT ÜNİVERSİTESİ FEN VE MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Volume 7(1) 2014, 55-68 OTOBANLARDA TRAFİK AKIŞ DİNAMİĞİNİN İNCELENMESİ Hasan CARFİ (hcarfi@homail.com) Beyken Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

FİZİK II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ

FİZİK II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ ELAL BAYA ÜNİESİTESİ / FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ / FİZİK BÖLÜMÜ FİZİK LOATUA DENEY FÖYÜ. DİENÇ E ELEKTOMOTO KUETİNİN ÖLÇÜLMESİ. OHM YASAS. KHHOFF YASALA 4. ELEKTİK YÜKLEİNİN DEPOLANŞ E AKŞ AD SOYAD: NUMAA:

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ AKemal YAKUT Arzu ŞENCAN Reşa SELBAŞ Erkan DİKMEN Bulu GÖRGÜLÜ İhsan DOSTUÇOK Sefer KUTLU ÖZET Günümüzde soğuma sisemlerinin

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 3 TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 3 TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER T.. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİİLER Deneyi Yapanlar Grubu Numara

Detaylı

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Lieraür Taraması Erku Tekeli Çukurova Üniversiesi, Kozan Meslek Yüksekokulu, Adana eekeli@cu.edu.r Öze: Son yıllarda yüksek başarımlı hesaplamalara olan ihiyaçlar

Detaylı

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Diabeik Reinopainin Oomaik Algılanması Amacıyla Göz Görünüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Vasif NABİYEV, Salih BAHÇEKAPILI Karadeniz Teknik Üniversiesi, Mühendislik Fakülesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

EĞİM AÇISI AYARLANABİLİR EKONOMİK PV SİSTEM SEHPASI TASARIMI

EĞİM AÇISI AYARLANABİLİR EKONOMİK PV SİSTEM SEHPASI TASARIMI EĞİM AÇISI AYARLANABİLİR EKONOMİK PV SİSTEM SEHPASI TASARIMI Metin AYDIN Bülent YEŞİLATA Harran Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa aydinmetin@harran.edu.tr byesilata@harran.edu.tr

Detaylı

Güneş Enerjili Su Isıtma Sisteminin Deneysel İncelenmesi

Güneş Enerjili Su Isıtma Sisteminin Deneysel İncelenmesi Kadir BAKIRCI Bedri YÜKSEL Güneş Enerjili Su Isıtma Sisteminin Deneysel İncelenmesi Abs tract: Running out of energy sources used at the present and their high cost are extremely affected to the economy

Detaylı

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I Prof. Dr. Selçuk YILDIRIM Siir Üniversiesi Elekrik-Elekronik Mühendisliği Kaynak (Ders Kiabı): Fundamenals of Elecric Circuis Charles K. Alexander Mahew N.O. Sadiku McGraw Hill,

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 5: Fotovoltaik Hücre Karakteristikleri Fotovoltaik Hücrede Enerji Dönüşümü Fotovoltaik Hücre Parametreleri I-V İlişkisi Yük Çizgisi Kısa Devre Akımı Açık Devre Voltajı MPP (Maximum

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ DENEY 1 GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ YENİLEBİLİR ENERJİ SİSTEMLERİ LABORATUAR YRD. DOÇ. DR. BEDRİ KEKEZOĞLU DENEY 1 GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİ 1. GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ Dünyamızın en büyük enerji kaynağı olan

Detaylı

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli Plasik Zincirli İleiciler, Tasarımları ve Plasik Zincir Baklasının Analizi Muharrem E. BOĞOÇLU, C. Okay AZELOĞLU Yıldız Teknik Üniversiesi Makina Fakülesi ÖZET Günümüzün modern endüsri esislerinde yer

Detaylı

BÖLÜM-7 YÜZEYSEL AKIŞ (SURFACE RUNOFF)

BÖLÜM-7 YÜZEYSEL AKIŞ (SURFACE RUNOFF) BÖÜM-7 YÜZEYSE KIŞ (SURFCE RUNOFF) 7.1 GİRİŞ Yağışan (kar, yağmur) sızma, yüzeysel birikirme ve yüzeyalı akışı çıkıkan sonra ara kalan kısma yüzeysel akış denir. Kısaca yüzeysel akışa yağış fazlası denilebilir.

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE NİĞDE BÖLGESİNİN ELEKTRİK YÜK TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE NİĞDE BÖLGESİNİN ELEKTRİK YÜK TAHMİNİ YAPAY SİNİR AĞLARI İLE NİĞDE BÖLGESİNİN ELEKRİK YÜK AHMİNİ anku YALÇINÖZ Saadedin HERDEM Ulaş EMİNOĞLU Niğde Üniversiesi, Mühendislik-Mimarlık Fakülesi Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü, Niğde 5 /

Detaylı

SÜREKLİ, KARIŞTIRMALI POLİMERİZASYON REAKTÖRÜNÜN BENZETİMİ VE KONTROLÜ

SÜREKLİ, KARIŞTIRMALI POLİMERİZASYON REAKTÖRÜNÜN BENZETİMİ VE KONTROLÜ SÜREKLİ, KARIŞTIRMALI POLİMERİZASYON REAKTÖRÜNÜN BENZETİMİ VE KONTROLÜ Gülay ÖZKAN 1 İlkay ÇALIŞKAN 2 1,2 Kimya Mühendisliği Bölümü Mühendislik Fakülesi Ankara Üniversiesi, 06100, Beşevler, Ankara 1 e-posa:

Detaylı

Güneş Enerjisi ve Isı Pompası Destekli IsıtmaKurutma Sisteminin Modellenmesi. Modeling of Heating-Drying System Assisted Solar Energy and Heat Pump

Güneş Enerjisi ve Isı Pompası Destekli IsıtmaKurutma Sisteminin Modellenmesi. Modeling of Heating-Drying System Assisted Solar Energy and Heat Pump Polieknik Dergisi Cil:4 Sayı: s. 85-9, 20 Journal of Polyechnic Vol: 4 No: pp. 85-9, 20 Güneş Enerjisi ve Isı Pompası Desekli IsımaKuruma Siseminin Modellenmesi Seyfi ŞEVİK, Hikme DOĞAN*2, Musafa AKTAŞ2

Detaylı

Aylık Elektrik Talebinin Mevsimsel Model ile Orta Dönem Öngörüsü

Aylık Elektrik Talebinin Mevsimsel Model ile Orta Dönem Öngörüsü Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:1, Sayı:1, 2010, Sayfa 1-23) Aylık Elekrik Talebinin Mevsimsel Model ile Ora Dönem Öngörüsü Galip Alınay * Öze Bu çalışmada Türkiye nin 1995-2008 dönemini kapsayan, oplam

Detaylı

6.2. Güç Denklemleri: Güç, tanım olarak transfer edilen enerji veya yapılan işin oranıdır. Matematiksel olarak, W P = (6.1) t

6.2. Güç Denklemleri: Güç, tanım olarak transfer edilen enerji veya yapılan işin oranıdır. Matematiksel olarak, W P = (6.1) t BÖLÜM 6 GÜÇ 6.1.Giriş: Günümüz dünyasının karşı karşıya olduğu önemli sorunlardan birisi de enerji krizleridir. Perolden üreilen enerji hızla ükeildiğinden dolayı yeni enerji kaynakları bulunması zorunluluk

Detaylı

SÜREKLİ ZAMANLI KAOTİK SİSTEMİNİN DURUM GERİ BESLEME İLE DOĞRUSALLAŞTIRILMASI VE DENETİMİ

SÜREKLİ ZAMANLI KAOTİK SİSTEMİNİN DURUM GERİ BESLEME İLE DOĞRUSALLAŞTIRILMASI VE DENETİMİ SÜREKLİ ZAMANLI KAOTİK SİSTEMİNİN DURUM GERİ BESLEME İLE DOĞRUSALLAŞTIRILMASI VE DENETİMİ Ümi ÇOKRAK Ahme UÇAR Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Mühendislik Fakülesi Fıra Üniversiesi, 9, Elazığ e-posa:

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ

GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ Afşin GÜNGÖR, Abdulkadir KOÇER, Engin DEMİRCİ Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten

Detaylı

NEDEN GENLEŞME TANKI KULLANMALI...

NEDEN GENLEŞME TANKI KULLANMALI... NEDEN GENLEŞME TANKI KULLANMALI... TGT..Serisi Genleşme Tankları Isıma, soğuma ve güneş enerjisi gibi kapalı devre esisa sisemleri ile hidrofor ve sıcak kullanma suyu sisemlerini düzgün ve güvenli bir

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

GELİŞTİRİLMİŞ DGA İŞARETLERİNİN PIC MİKRODENETLEYİCİLERLE ÜRETİLMESİ

GELİŞTİRİLMİŞ DGA İŞARETLERİNİN PIC MİKRODENETLEYİCİLERLE ÜRETİLMESİ GELİŞTİRİLMİŞ DGA İŞARETLERİNİN PIC MİKRODENETLEYİCİLERLE ÜRETİLMESİ Tarık ERFİDAN Saılmış ÜRGÜN Bekir ÇAKIR Yakup KARABAG Kocaeli Üniversiesi Müh.Fak. Elekrik Mühendisliği Bölümü, 41100, İzmi/Kocaeli

Detaylı

12. Ders Sistem-Model-Simülasyon Güvenilirlik Analizi ve Sistem Güvenilirliği

12. Ders Sistem-Model-Simülasyon Güvenilirlik Analizi ve Sistem Güvenilirliği . Ders Sisem-Model-Simülasyon Güvenilirlik Analizi ve Sisem Güvenilirliği Sisem-Model-Simülasyon Kaynak:F.Özürk ve L. Özbek,, Maemaiksel Modelleme ve Simülasyon, sayfa -9. Aklımız ile gerçek dünyadaki

Detaylı

Dalgalar. Matematiksel olarak bir dalga, hem zamanın hem de konumun bir fonksiyonudur: İlerleyen bir dalganın genel bağıntısı (1- boyut ): y f ( x t)

Dalgalar. Matematiksel olarak bir dalga, hem zamanın hem de konumun bir fonksiyonudur: İlerleyen bir dalganın genel bağıntısı (1- boyut ): y f ( x t) Dalgalar Tireşimlerin bir uyarının veya bir sarsınının uzay içinde zamanla ilerlemesine dalga denir. Maemaiksel olarak bir dalga, hem zamanın hem de konumun bir fonksiyonudur: İlerleyen bir dalganın genel

Detaylı

DİYARBAKIR İLİ İÇİN GÜNEŞ VERİLERİNİN ANALİZİ VE TİPİK GÜNEŞ IŞINIM DEĞERLERİNİN TÜRETİLMESİ

DİYARBAKIR İLİ İÇİN GÜNEŞ VERİLERİNİN ANALİZİ VE TİPİK GÜNEŞ IŞINIM DEĞERLERİNİN TÜRETİLMESİ TMMOB Makina Mühendisleri Odası III.GAP ve SANAYİ Kongresi 18-19 Ekim 2003 DİYARBAKIR İLİ İÇİN GÜNEŞ VERİLERİNİN ANALİZİ VE TİPİK GÜNEŞ IŞINIM DEĞERLERİNİN TÜRETİLMESİ Hüsamettin BULUT 1, Orhan BÜYÜKALACA

Detaylı

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri Zamanla Değişen Alanlar e Maxwell Denklemleri lekrik e Manyeik Kue ir elekrik alan içerisine küçük bir q es yükü yerleşirildiğinde, q nun konumunun fonksiyonu olan bir elekrik kuei oluşur F e F m q Manyeik

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN334 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 1: TRANZİSTÖRLÜ KUVVETLENDİRİCİLERDE GERİBESLEME I. EĞİTİM II.

Detaylı

BELİRSİZ FİYAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA SATINALMA POLİTİKALARI. Ercan ŞENYİĞİT*

BELİRSİZ FİYAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA SATINALMA POLİTİKALARI. Ercan ŞENYİĞİT* Erciyes Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dergisi 24 (1-2) 165-176 (2008) hp://fbe.erciyes.edu.r/ ISSN 1012-2354 BELİRSİZ FİYAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA SATINALMA POLİTİKALARI ÖZET Ercan ŞENYİĞİT* Erciyes

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ VE ÖZELLİKLERİ Batur BEKİROĞLU Dr. Vatan TUĞAL Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Göztepe, İstanbul

GÜNEŞ PİLLERİ VE ÖZELLİKLERİ Batur BEKİROĞLU Dr. Vatan TUĞAL Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Göztepe, İstanbul Özet: Bu çalışmada güneş ışığının güneş pilleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca güneş pillerinde temel yapıtaşlarını oluşturan kısa-devre akımı ( ), açık-devre gerilimi ( ) ve dolum faktörü (FF)

Detaylı

GÜÇ SİSTEMLERİNDE KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERİN KAOTİK OSİLASYONLARI

GÜÇ SİSTEMLERİNDE KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERİN KAOTİK OSİLASYONLARI GÜÇ SİSEMLERİNDE KADEME DEĞİŞİRİCİ RANSFORMAÖRLERİN KAOİK OSİLASYONLARI Kadir ABACI Mehme Ali YALÇIN Yılmaz UYAROĞLU 3 Hüseyin GELBERİ 4 Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Sakarya Üniversiesi, Esenepe

Detaylı

4.1 Ardışıl Komutların Geçerli Operandleri

4.1 Ardışıl Komutların Geçerli Operandleri Bölüm 4 Ardışıl Komular Bu bölümde göserilen FBs-PLC' nin ardışıl komuları Bölüm 3.1 de liselenmişir. Bu komuların uygulanmasında kodlama kuralları için Bölüm 1'deki "PLC Ladder Diyagram ve Mnemonic Komuların

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

Bölüm 11 Temel İşlemsel Yükselteç Devreleri

Bölüm 11 Temel İşlemsel Yükselteç Devreleri Bölüm 11 Temel İşlemsel Yükseleç Devreleri DENEY 11-1 Eviren Yükseleç DENEYİN AMACI 1. Eviren yükselecin çalışma prensibini anlamak. 2. Eviren yükselecin giriş ve çıkış dalga şekilleri ile gerilim kazancını

Detaylı

SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA İLE UYDU LİNK TASARIMI

SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA İLE UYDU LİNK TASARIMI HAVACILIK VE UZAY EKOLOJİLERİ DERGİSİ EMMUZ CİL 5 SAYI (43-58) SÜREKLİ PARAMERELİ GEEİK ALGORİMA İLE UYDU LİK ASARIMI Hv.Mu.Üğm. Mura BAĞCI* Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay eknolojileri Ensiüsü Uzay

Detaylı

KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERN ÇATALLAŞMA ANALİZİ İLE DİNAMİK GERİLİM KARARLILIĞI

KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERN ÇATALLAŞMA ANALİZİ İLE DİNAMİK GERİLİM KARARLILIĞI KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERN ÇATALLAŞMA ANALİZİ İLE DİNAMİK GERİLİM KARARLILIĞI Kadir ABACI Ercan KÖSE Mehme Ali YALÇ IN 3 Yılmaz UYAROĞLU 4 Elekronik ve Bilgisayar Eğiimi Bölümü, Mersin Üniversiesi,

Detaylı

Zonguldak-Ulus Orman İşletme Müdürlüğü Göknar, Kayın ve Karaçam Ağaç Türleri için Kütük Çapı ve Boyu ile Göğüs Çapı

Zonguldak-Ulus Orman İşletme Müdürlüğü Göknar, Kayın ve Karaçam Ağaç Türleri için Kütük Çapı ve Boyu ile Göğüs Çapı Zonguldak-Ulus Orman İşleme Müdürlüğü Göknar, Kayın ve Karaçam Ağaç Türleri için Küük Çapı ve Boyu ile Göğüs Çapı İlişkisi *Birsen DURKAYA, Ali DURKAYA Barın Üniversiesi Orman Fakülesi, Barın/Türkiye Sorumlu

Detaylı

Çeşitli Eğimlerdeki Yüzeylere Gelen Güneş Işınımı Şiddetinin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki Bazı Đller Đçin Analizi

Çeşitli Eğimlerdeki Yüzeylere Gelen Güneş Işınımı Şiddetinin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki Bazı Đller Đçin Analizi Tesisat Mühendisliği Dergisi Sayı: 92, s. 33-39, 2006 Çeşitli Eğimlerdeki Yüzeylere Gelen Güneş Işınımı Şiddetinin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerindeki Bazı Đller Đçin Analizi Meral ÖZEL * Gökhan KAHRAMAN

Detaylı

SINIFLANDIRMA AMAÇLI KULLANILAN SİLİNDİRİK TRİYÖRLERİN KİNEMATİK ESASLARI * Kinematical Principles of Cylindrical Triors Used for Classification

SINIFLANDIRMA AMAÇLI KULLANILAN SİLİNDİRİK TRİYÖRLERİN KİNEMATİK ESASLARI * Kinematical Principles of Cylindrical Triors Used for Classification Ç.Ü Fen Bilimleri Ensiüsü Yıl:009 Cil:0- SINIFLANDIRMA AMAÇLI KULLANILAN SİLİNDİRİK TRİYÖRLERİN KİNEMATİK ESASLARI * Kinemaical Principles of Cylindrical Triors Used for Classificaion İbrahim Emre YATAR

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 1. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET 4. Konu SABİT İVMELİ HAREKET ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 1. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET 4. Konu SABİT İVMELİ HAREKET ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ . SINIF ONU ANLATIMLI. ÜNİTE: UVVET VE HAREET. onu SABİT İVMELİ HAREET ETİNLİ VE TEST ÇÖZÜMLERİ Sabi İmeli Hareke. Ünie. onu (Sabi İmeli Hareke). (m/s) A nın Çözümleri. İme- grafiklerinde doğru ile ekseni

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel:

Dr. Fatih AY. Tel: Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Güneş Sabiti (The Solar Constant) ve Atmosfer Dışı Işınımın Değişimi Güneş Açıları Atmosfer Dışında Yatay Düzleme Gelen Güneş Işınımı 2 Bu bölümde

Detaylı

Güneş Enerjisi Teknolojileri (ENE 308) Ders Detayları

Güneş Enerjisi Teknolojileri (ENE 308) Ders Detayları Güneş Enerjisi Teknolojileri (ENE 308) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Kodu Saati Saati Saati Güneş Enerjisi Teknolojileri ENE 308 Her İkisi 2 2 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı MONO KRİSTAL FOTOVOLTAİK MODÜLLERİN SICAKLIK KATSAYILARINA GENEL BAKIŞ Dr. Ertan ARIKAN GTC Dış Ticaret Organize Sanayi Bölgesi Adıyaman İçindekiler

Detaylı

DENEY 1. İşlemsel Kuvvetlendiricili (OP-AMP) Devrelerin AC Uygulamaları

DENEY 1. İşlemsel Kuvvetlendiricili (OP-AMP) Devrelerin AC Uygulamaları ULUDĞ ÜNİESİTESİ MÜHENDİSLİK FKÜLTESİ ELEKTİK-ELEKTONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN04 Elekrik Devreleri Laborauarı II 03-04 Bahar DENEY İşlemsel Kuvvelendiricili (OP-MP) Devreler Uygulamaları Deneyi Yapanın

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

RL, RC ve RLC DEN OLUŞMUŞ DEVRELERDE GEÇİCİ REJİMLERİN İNCELENMESİ

RL, RC ve RLC DEN OLUŞMUŞ DEVRELERDE GEÇİCİ REJİMLERİN İNCELENMESİ DNY NO: 6, C ve C DN OUŞMUŞ DVD GÇİCİ JİMİN İNCNMSİ Deneyin Amacı: Birinci derece elekrik devrelerinin zaman domeninde incelenmesi ve davranışlarının analiz edilmesi amaçlanmakadır. Genel Bilgiler: Bir

Detaylı

Tel Testere ile Taş Kesiminin Titreşim Analizi

Tel Testere ile Taş Kesiminin Titreşim Analizi Uluslararası Kaılımlı 17. Makina Teorisi Sempozyumu, İzmir, 14-17 Haziran 15 Tel Tesere ile Taş Kesiminin Tireşim Analizi M.Gül* İ. Uzmay Erciyes Üniversiesi Erciyes Üniversiesi Kayseri Kayseri Öze Günümüzde

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

PIC İŞLEMCİ DENETİMLİ ADIM MOTOR MİKROADIM SÜRÜCÜSÜ. Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Göztepe eakdogan@marmara.edu.

PIC İŞLEMCİ DENETİMLİ ADIM MOTOR MİKROADIM SÜRÜCÜSÜ. Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Göztepe eakdogan@marmara.edu. 3. ULUSLARARAS İLERİ TEKNOLOJİLER SEMPOZYUMU, 18-0 AĞUSTOS 003, ANKARA PC LEMCİ DENETİMLİ ADM MOTOR MİKROADM SÜRÜCÜSÜ Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversiesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Gözepe eakdogan@marmara.edu.r

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Bölüm V Darbe Kod Modülasyonu

Bölüm V Darbe Kod Modülasyonu - Güz Bölüm V Dare Kod Modülasyonu emel Bilgiler Bi nerjisi Gürülü Gücü İlinisel lıcı Uygun Süzgeçli lıcı Bi Haa Olasılığı Semoller rası Girişim DKM ve Ha Kodlama DC veya Bilgisayardan sayısal daa k Semol

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 1. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET 5. Konu ATIŞ HAREKETLERİ ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 1. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET 5. Konu ATIŞ HAREKETLERİ ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ . SINIF KONU ANLATIMLI. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET 5. Konu ATIŞ HAREKETLERİ ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ 5 Aış Harekeleri. Ünie 5. Konu (Aış Harekeleri) A nın Çözümleri. a. K cismi bulunduğu konumdan serbes

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı